Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1404/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi U.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odstąpienia od płatności za korzystanie z usług w hotelu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 50, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182. – zwanej dalej "ustawą"), uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania i w oparciu o art. 104 K.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił U.O. całkowitego odstąpienia od odpłatności za korzystanie z usług w hotelu pomocy społecznej za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...]r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona na mocy decyzji z dnia [...] r. została objęta pomocą w formie pobytu w hotelu pomocy społecznej, a następnie złożyła wniosek o odstąpienie od tej odpłatności. Organ ustalił, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochód stanowi świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1907,05 zł. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] (§1 pkt 1 uchwały) wnioskodawczyni powinna ponosić odpłatność na poziomie 160%.

Dokonano analizy domowego budżetu strony pod kątem zwolnienia od ponoszenia odpłatności za pobyt. Strona wskazała, że wydaje ok. 1000 zł na całomiesięczne wyżywienie, a wydatki na leki kształtują się zależnie od potrzeb. Nie przedłożyła ona jednak dokumentów potwierdzających te wydatki, przez co nie zostało to w ocenie organu udowodnione. W związku z tym nie wykazała, że uiszczenie opłaty za pobyt stanowiłoby dla strony nadmierne obciążenie lub niweczyło skutki udzielonej pomocy.

U.O. w odwołaniu od powyższej decyzji podkreśliła, że jest na własnym utrzymaniu i może dowolnie dysponować swoimi finansami. Odnosząc się do wezwania organu dotyczącego potwierdzenia wydatków na leki wskazała, że to jej osobista sprawa, a lekarzy obowiązuje tajemnica zawodowa. W dalszej części odwołania obszernie opisała dotyczącą jej sprawę eksmisji z wcześniej zajmowanego lokalu, wyrażając niezadowolenie z jej przeprowadzenia i negatywnie odnosząc się do osób za nią odpowiedzialnych. Odniosła się również do złych warunków pobytu w hotelu, za który nie powinna wobec tego płacić. Argumentowała również, że inne osoby przebywające w hotelu nie muszą udowadniać swoich wydatków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium potwierdziło ustalenia organu I instancji w zakresie ustalenia dochodu odwołującej. Powołano się następnie na art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Wskazano, że na podstawie delegacji zawartej w art. 97 ust. 5 ustawy Rada Miasta K. uchwałą nr [...] z dnia 30 sierpnia 2007 r. określiła szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych w K. Stosownie do § 4 wskazanej uchwały w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba korzystająca z usług Hotelu może zostać zwolniona częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłaty za pobyt, zwłaszcza ze względu na następujące okoliczności:

1) z przeprowadzonej analizy budżetu domowego osoby, uwzględniającej najniezbędniejsze potrzeby wynika, że osoba nie jest w stanie ponosić odpłatności w wysokości z przyjętych zasad;

2) zdarzenie losowe.

Skarżąca została wezwana przez organ I instancji do udokumentowania ponoszonych wydatków związanych z leczeniem, zakupem leków, wizytami lekarskimi, wyżywieniem oraz innych mających wpływa na jej sytuację majątkową. W odpowiedzi poinformowała, że na wyżywienie wydaje ok. 1000 zł, a na inne wydatki w zależności od potrzeb. W tym stanie rzeczy uznano za nieudowodnione, że uiszczenie odpłatności za pobyt w Hotelu Pomocy Społecznej, stanowiłby dla strony nadmierne obciążenie albo niweczyło skutek udzielonej pomocy. Nie wystąpił również uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach U.O. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Wskazała na złe warunki pobytu w hotelu, przez co pobieranie opłaty jest nadużyciem, tym bardziej że obiekt jest utrzymywany z budżetu Państwa. Stwierdziła, że to ona "świadczy usługi" na rzecz ośrodka kupując środki czystości do sprzątania pokoju łącznie z myciem okna, WC i kabiny prysznicowej. Wniosła o przyznanie jej lokalu mieszkalnego spełniającego lepsze warunki. Zarzuciła organowi złośliwość, naruszenie praworządności, działania na jej szkodę i poniesienia przez to niepowetowanej szkody i uszczerbku na zdrowiu, lekceważenie, nie wywiązywanie się z obowiązków, celowe wprowadzanie w błąd, a ostatecznie naruszenie dóbr osobistych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę postulowało jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a".

Sąd badając sprawę w wyżej określonych granicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Przedmiotem wydanych w sprawie decyzji jest kwestia ponoszenia przez skarżącą odpłatności za korzystanie przez nią z miejsca w hotelu pomocy społecznej, do którego prawo zostało jej przyznane decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] z jednoczesnym określeniem opłaty z tego tytułu (12,80 zł dziennie). Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, w którym zażądała ona zaprzestania obciążania jej kosztami pobytu w hotelu pomocy społecznej i przyznania jej mieszkania komunalnego jakie dotychczas posiadała.

Rozpoznanie wniosku skarżącej w zakresie ponoszenia kosztów pobytu w hotelu nastąpiło na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej – art. 104 ust. 4 oraz § 4 załącznika nr 3 uchwały Rady Miasta K. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych w K. - zwaną dalej w skrócie "uchwałą". Wprawdzie organ I instancji omyłkowo określił podstawę prawną wydanej decyzji wskazując na uchwałę nr [...] z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze (...), jednakże w uzasadnieniu decyzji powołał się już na prawidłowe przepisy i rozstrzygnął sprawę na ich podstawie. Tym samym nie można w tym zakresie uznać, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które dawałoby podstawę do uchylenia decyzji.

Przechodząc do szczegółowej analizy przepisów należy wskazać, że w art. 104 ustawy o pomocy społecznej znajduje wyraz zasada odpłatności, wyrażająca się w tym przypadku w powinności zwrotu wydatków poniesionych w związku z udzieloną pomocą. Zwrot dotyczy zarówno nakładów poniesionych na świadczenia, jak i opłat określonych w ustawie. Chodzi tu w szczególności o opłaty za usługi opiekuńcze oraz pobyt w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej (por. Iwona Sierpowska, Komentarz do art. 104 ustawy o pomocy społecznej LEX)

Stosownie do art. 104 ust. 4 w/w ustawy, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Jednocześnie zgodnie z delegacją określoną w art. 97 ust. 5 ustawy szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala rada gminy w drodze uchwały. Na mocy tego przepisu Rada Miasta K. uchwałą z dnia [...] r. nr [...] określiła szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych w K. Stosownie do § 4 załącznika do uchwały w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba korzystająca z usług Hotelu może zostać zwolniona częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłaty za pobyt, zwłaszcza ze względu na następujące okoliczności:

1) z przeprowadzonej analizy budżetu domowego osoby, uwzględniającej najniezbędniejsze potrzeby wynika, że osoba nie jest w stanie ponosić odpłatności w wysokości z przyjętych zasad;

2) zdarzenie losowe.

W tym miejscu należy pokreślić, że decyzja o zwolnieniu z ponoszenia opłatności za pobyt ma charakter uznania administracyjnego. Tym niemniej możliwość, a nie obowiązek zastosowania określonego w przepisach rozwiązania nie zwalnia organu od konieczności wszechstronnego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Oznacza to przede wszystkim, że organ jest zobowiązany w czytelny sposób, umożliwiający sądowi kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. W związku z tym obowiązki organu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym związaniu. Sądowa kontrola legalności decyzji o charakterze uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do oceny zgodności postępowania organu z przepisami postępowania administracyjnego. Przede wszystkim kontroli podlegają takie kwestie jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego, czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego, a także czy stronie zapewniono należyty udział w postępowaniu umożliwiając jej wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

W tak określonych granicach Sąd uznał, że organ dopełnił proceduralnych wymogów i wszechstronnie ocenił wniosek skarżącej pod kątem spełnienia przez nią przesłanek określonych w art. 104. ust. 4 ustawy oraz § 4 załącznika nr 3 uchwały Rady Miasta K. Prawidłowo uznano, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na zwolnienie skarżącej z opłaty za pobyt w hotelu pomocy społecznej, gdyż skarżąca nie spełniała ku temu przesłanek. Skarżąca nie przedstawiła ani należytych dowodów ani też argumentacji, która pozwalałaby potraktować jej wniosek za zasadny. Zebrany natomiast przez organy, w toku postępowania, materiał sprawy wskazuje, że odpłatność za hotel nie stanowi dla skarżącej nadmiernego obciążenia jej domowego budżetu, jak również nie wstępuje przyczyna losowa, o której mowa w § 4 pkt 2 załącznika nr 3 uchwały.

Skarżąca nie kwestionowała wysokości posiadanego dochodu, na który składało się świadczenie emerytalne w kwocie 1907,05 zł, nie wskazała nadto takich wydatków, które mogłyby w istotny sposób zmieniać obraz jej możliwości finansowych. Organ w wezwaniu z dnia 17 lipca 2013 r. zobowiązał skarżącą do udokumentowania deklarowanych przez nią wydatków na wyżywienie i leczenie oraz innych mających wpływ na jej sytuację finansową. W odpowiedzi skarżąca w dniu 18 lipca 2013 r. oświadczyła, że na wyżywienie miesięcznie wydaje ok. 1000 zł, a inne wydatki (w tym na leki) ponosi w zależności od potrzeb. Do oświadczenia nie zostały dołączone żadne dokumenty potwierdzające ponoszone przez skarżącą wydatki.

Skarżąca zaniechała wykonania uzasadnionego wezwania organu, który dążył do faktycznej oceny jej twierdzeń. Wbrew stanowisku skarżącej nie jest to jej "osobista sprawa", a dane niezbędne do rozpoznania jej wniosku. Skarżąca wszczynając postępowanie administracyjne musiała się liczyć z obowiązkiem przedstawienia wszelkich informacji potrzebnych do załatwienia sprawy, wykazania ustawowych przesłanej do odstąpienia od pobierania opłat.

Mając na uwadze wysokość dochodu skarżącej, nawet uznając za wiarygodne, że wydaje ona miesięcznie 1000 zł na swoje wyżywienie, słusznie przyjęto, że może ona ponosić opłat według normalnie przyjętych zasad. Tym bardziej, że koszt dziennej opłaty w wysokości 12,80 zł nie jest znaczny i nie stanowi dużego obciążenia dla dochodu skarżącej.

Zauważyć trzeba nadto, że zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do sądu skarżąca skupia się przede wszystkim na złych warunkach pobytu w hotelu i negatywnej pracy organów administracji w sprawie odebrania jej lokalu mieszkalnego. W ocenie skarżącej powinna ona otrzymać w zamian inne mieszkanie o zbliżonym standardzie. Podnoszone przez skarżącą kwestie eksmisji nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy odpłatności za pobyt w hotelu. Natomiast polemika z jakością usług uzyskiwanych w ramach pomocy społecznej jest polemiką gołosłowną, nadto zmierzającą w niewłaściwym kierunku. Koszt jaki jest zobowiązana ponosić z tytułu przyznanego jej uprawnienia do korzystania z usługi hotelowej w domu pomocy społecznej nie wskazuje, by opłata ta wyznaczona została na zawyżonym poziomie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.