Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SAB/Lu 19/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
658
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 76a § 1 , art. 74a  O.p., art. 79 § 1 i § 2, art. 139 § 1, czy art. 140 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w B. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wydania postanowienia w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zobowiązania podatkowego I. zobowiązuje Wójta Gminy do wydania w terminie 14 dni od daty zwrotu akt postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r.; II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz "A" S.A. w B. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] A Spółka Akcyjna z siedzibą w B. (dalej – Spółka, strona, skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy P., polegającą na zaniechaniu niezwłocznego wydania - w terminie nie dłuższym niż miesiąc od wszczęcia postępowania - postanowienia w przedmiocie zaliczenia z upływem 31 stycznia 2014 r. części nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. wraz z oprocentowaniem w kwocie 1.984.974,40 zł na poczet zobowiązania podatkowego strony z tytułu części I raty w podatku od nieruchomości za rok 2014 (za styczeń 2014 r.) w kwocie 326.449 zł oraz na poczet zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r. w kwocie 1.658.525,40 zł.

W ocenie Spółki, wniesienie skargi na bezczynność w przedmiotowej sprawie jest w pełni uzasadnione, bowiem Wójt Gminy P. - pomimo ustawowego obowiązku, wyrażonego w art. 76 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej – O.p.) oraz pomimo upływu (najpóźniej w dniu 28 lutego 2014 r.) ustawowego terminu określonego w art. 139 § 2 w zw. z § 1 O.p. liczonego od daty wszczęcia postępowania w przedmiocie zaliczenia nadpłaty określonego zgodnie z art. 165 § 3 O.p. (to jest od dnia doręczenia organowi żądania skarżącej w dniu 31 stycznia 2014 r.), czyli przez siedem miesięcy, nie wydał postanowienia w przedmiocie zaliczenia z upływem 31 stycznia 2014 r. części nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 rok (w kwocie 1.984.974.40 zł) wraz z oprocentowaniem na poczet zobowiązania podatkowego strony z tytułu części I raty w podatku od nieruchomości za rok 2014 (za styczeń 2014 r.) w kwocie 326.449.00 zł oraz na poczet zobowiązania strony z tytułu opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r. w kwocie 1.658.525.40 zł (to jest ani postanowienia o zaliczeniu, ani też postanowienia o odmowie zaliczenia, ani jakiegokolwiek innego postanowienia).

Biorąc pod uwagę powyższe, Spółka wniosła o:

1) zobowiązanie Wójta Gminy P. na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – p.p.s.a.) do wydania w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia w przedmiocie zaliczenia części nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. wraz z oprocentowaniem w kwocie 1.984.974.40 zł na poczet zobowiązania podatkowego strony z tytułu części I raty w podatku od nieruchomości za rok 2014 (za styczeń 2014 r.) w kwocie 326.449 zł oraz na poczet zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r. w kwocie 1.658.525,40 zł,

2) stwierdzenie, że bezczynność Wójta Gminy P. w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) orzeczenie o wymierzeniu Wójtowi Gminy P. grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Ze skargi i z akt sprawy wnika, że spółka w piśmie z dnia 31 stycznia 2014 r. poinformowała Wójta Gminy P. o wygaśnięciu bieżącego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. w postaci I raty w tym podatku za styczeń 2014 r., a także o wygaśnięciu bieżącego zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r. i o obowiązku wydania postanowienia, stwierdzającego zaliczenie pozostałej kwoty nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 r. wraz z oprocentowaniem i części nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. w zakresie odpowiadającym wysokości powyższych bieżących zobowiązań.

W piśmie tym strona wskazała, że pomimo umorzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej – SKO) ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. postępowania w sprawie określenia wobec Spółki zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2003, do chwili obecnej Wójt Gminy P. nie zwrócił na rzecz strony pełnej kwoty nadpłaty w podatku od nieruchomości za ten rok wraz z oprocentowaniem, powstałej na skutek dokonanej przez Spółkę w dniu 11 czerwca 2008 r. wpłaty kwoty 6.984.897,30 zł, stanowiącej równowartość zaległości podatkowej wraz z odsetkami, określonej w nieostatecznej decyzji Wójta Gminy P. z dnia 30 maja 2008 r. Wójt Gminy P. nie zwrócił także stronie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r., powstałej na skutek dokonanej przez Spółkę w dniu 19 listopada 2010 r. wpłaty kwoty 4.942.035,30 zł, stanowiącej równowartość zaległości podatkowej wraz z odsetkami określonej w nieostatecznej decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2010 r., która to decyzja została uchylona przez SKO w dniu [...] grudnia 2011 r., a postępowanie w tej sprawie umorzone (z związku z przedawnieniem). Skarga wniesiona na decyzję SKO w L. z [...] grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. została wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. prawomocnie oddalona. W konsekwencji nadpłata kwoty 326.449 zł, równa pozostałej nierozliczonej części kwoty pierwszej raty ulega zaliczeniu na poczet bieżącego zobowiązania podatkowego Spółki w podatku od nieruchomości za 2014 r. w postaci raty w tym podatku za styczeń 2014 r., natomiast nadpłata w zakresie kwoty 1.658.525,40 zł - równa kwocie opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r., ulega zaliczeniu na poczet tego zobowiązania.

W odpowiedzi na powyższe pismo Wójt Gminy P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., wydanym na podstawie art. 76 § 1, art. 76a § 1, art. 216 i art. 217 O.p. dokonał zaliczenia nadpłaty wraz z oprocentowaniem z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r., wynikającej z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2013 r., na poczet zobowiązania podatkowego z tytułu I raty podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 376.759 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że w dniu [...] listopada 2013 r., SKO wydało decyzję stwierdzającą i określającą wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 r. w wysokości 606.078 zł wraz z oprocentowaniem obliczonym na dzień wydania decyzji w kwocie 400.825 zł. W związku z powyższym powstał obowiązek wydania postanowienia potwierdzającego zaliczenie z mocy prawa pozostałej kwoty nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 r. waz z oprocentowaniem w wysokości 376.759 zł na poczet zobowiązania podatkowego z tytułu I raty podatku od nieruchomości za 2014 r., w terminie jego płatności.

Jednocześnie, pismem z tego samego dnia, poinformował stronę, że zobowiązania z tytułu części I raty podatku od nieruchomości za 2014 r., w kwocie 326.449 zł oraz z tytułu opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r., w wysokości 1.658.525,40 zł nie wygasły z mocy prawa z dniem ich wymagalności, wobec niemożności potwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. Organ zakwestionował istnienie nadpłaty, powołując się na okoliczność wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z pytaniem prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA: "Czy w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. dopuszczalne jest w każdym czasie prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej)?". (postanowienie z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 513/13)

W dniu 4 marca 2014 r. Spółka wystąpiła do SKO z wnioskiem o ponaglenie z powodu niezałatwienia sprawy we właściwym terminie - wynikającym z przepisu art. 139 § 2 O.p., polegającym na niewydaniu przez Wójta Gminy P. postanowienia, w sprawie zaliczenia z upływem [...] stycznia 2014 r. części nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. wraz z oprocentowaniem na poczet zobowiązania podatkowego z tytułu części I raty w podatku od nieruchomości za 2014 r. (za styczeń 2014 r.) w kwocie 326.449 zł oraz na poczet zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za drugie półrocze 2013 r. w kwocie 1.658.525,40 zł.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. SKO uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Stwierdziło, że postanowienie o zaliczeniu nadpłaty, wydawane w trybie art. 76a O.p. nie określa terminu, w jakim organ powinien je wydać. Ponadto, postanowienie to nie ma charakteru kształtującego prawa (konstytutywnego), lecz jedynie charakter formalny (deklaratoryjny) powstający z mocy samego prawa. Skoro zatem ma jedynie charakter informacyjny, to w sprawach dotyczących wydania takiego postanowienia nie ma zastosowania art. 141 O.p., który dotyczy zarzutu bezczynności w załatwieniu sprawy w warunkach postępowania podatkowego. Do jego wydania nie mają zastosowania terminy określone w art. 139 § 1 O.p., które liczone są od wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165 O.p. Podsumowując, SKO podało, że w sytuacji, kiedy brak jest regulacji określających termin do wydania postanowienia i zasadniczo może ono być wydane w każdym czasie, to nie można uznać za zasadny zarzutu, iż sprawa nie została załatwiona we właściwym terminie.

W związku z takim obrotem sprawy, Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę bezczynność organu. W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi podniosła, że w dniu 19 listopada 2010 r. - na podstawie nieostatecznej decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. - dokonała zapłaty określonej w tej decyzji zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2005 r. wraz z odsetkami, a mianowicie kwoty 4.942.035,30 zł, na którą to kwotę składały się: kwota 4.390.617.30 zł, stanowiąca różnicę pomiędzy podatkiem, określonym wymienioną wyżej decyzją z dnia 20 października 2010 r., a podatkiem określonym przez stronę w deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2005, oraz kwota 551.418 zł, stanowiąca odsetki za opóźnienie w zapłacie. Decyzja Wójta Gminy P. została uchylona przez SKO ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., zaś postępowanie w sprawie zostało umorzone. Skarga Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. wniesiona na powyższą decyzję SKO w L. została prawomocnie oddalona przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 59/13.

Po stronie organu podatkowego powstał zatem obowiązek zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 4.942.035.30 zł. w terminie 30 dni od daty uchylenia decyzji, to jest w terminie do dnia 13 stycznia 2012 r. - zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 lit. b O.p., wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, pobieranych od zaległości podatkowych za okres od dnia powstania nadpłaty, to jest od dnia zapłaty przez stronę podatku w wysokości większej od należnej w dniu 19 listopada 2010 r. do dnia zwrotu z urzędu nadpłaty - zgodnie z art. 78 § 1 w zw. z § 3 pkt 1 oraz art. 73 § 1 pkt 1 O.p.

Pomimo prawnego obowiązku dokonania zwrotu nadpłaty z urzędu we wskazanym terminie, organ podatkowy nie zwrócił stronie wskazanej powyżej kwoty nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r. wraz z należnym oprocentowaniem i w rezultacie, według stanu na dzień 31 stycznia 2014 r. po stronie skarżącej w dalszym ciągu istniała nadpłata w tym podatku w łącznej kwocie 4.942.035.30 zł z odsetkami, przewyższająca kwoty zobowiązań strony. Dlatego spółka w dniu 31 stycznia 2014 r. złożyła pismo informujące o fakcie zaliczenia nadpłaty na poczet posiadanych zaległości i zobowiązania.

Po uzyskaniu tej informacji, organ podatkowy powinien był niezwłocznie wydać postanowienie o zaliczeniu nadpłaty, aby strona mogła ocenić prawidłowość dokonanego przez organ zaliczenia, które i tak przecież powstało z mocy prawa.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy P. wniósł o jej oddalenie.

Stwierdził, że w niniejszej sprawie, dotyczącej zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r., strona w zasadzie oczekuje przesądzenia o jej istnieniu, co jest niedopuszczalne. Zwłaszcza, że w ocenie organu nie można mówić o istnieniu nadpłaty za ten rok, skoro strona nie złożyła – przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania – wniosku o jej stwierdzenie. Zgodnie bowiem z art. 79 § 2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Skoro Spółka wniosku takiego nie złożyła, nadpłata po upływie terminu przedawnienia zobowiązania nie może zostać "ujawniona".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. W myśl art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności, ustosunkowując się do stanowiska Wójta Gminy P. zawartego w odpowiedzi na skargę, stwierdzić należy, że absolutnie nie zasługuje ono na aprobatę. Wynika z niego, że w sytuacji, gdy podatnik zapłacił zobowiązanie podatkowe wynikające z nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, w związku z wydaniem w stosunku do niego postanowienia o rygorze natychmiastowej wykonalności - przy czym decyzja ta nie mogła zostać poddana żadnej kontroli merytorycznej w związku z upływem terminu przedawnienia zobowiązania i związanym z tym wydaniem decyzji przez organ odwoławczy o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania, a przy tym do upływu terminu przedawnienia podatnik nie mógł złożyć wniosku o stwierdzenie nadpłaty, bowiem toczyło się w stosunku do niego postępowanie dotyczące określenia podatku (art. 79 § 1 O.p.) – organy mogą sobie "zatrzymać" wpłacone przez podatnika środki finansowe, gdyż nadpłata nie może już ulec "ujawnieniu" na zasadzie art. 79 § 2 O.p.

Takie stanowisko nie ma uzasadnienia w przepisach O.p. i jest niezgodne z konstytucyjnymi standardami państwa prawnego. Podobnie, jak co najmniej dziwne jest zakwestionowanie upływu terminu przedawnienia w sprawie dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r. oraz istnienia nadpłaty w piśmie organu z dnia 11 lutego 2014 r., skoro sprawę tę, korzystnie dla strony, przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 20 lutego 2013 r. w sprawie I SA/Lu 59/13 oraz w wyroku z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie I SA/Lu 956/12, o którym będzie mowa niżej.

Wracając do kwestii nadpłaty, organ podatkowy zdaje się nie dostrzegać, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 74a O.p., a nie 75 § 1 O.p.

W myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Co do zasady, mocą wiążącą i powagą rzeczy osądzonej objęta jest jedynie sentencja wyroku, a nie jej uzasadnienie. Jednakże powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu, niedopuszczalne jest w innej sprawie, o innym przedmiocie dokonywanie ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., II GSK 1939/12).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, I SA/Lu 956/12, uchylił postanowienie SKO z dnia [...] września 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Zaskarżone postanowienie dotyczyło zawieszenia postępowania z wniosku Spółki z dnia 17 lutego 2012 r. o zwrot nadpłaty w kwocie stanowiącej różnicę między podatkiem wpłaconym, a wynikającym z deklaracji w podatku od nieruchomości za 2005 r., powiększonej o zapłacone odsetki oraz oprocentowanie nadpłaty od dnia powstania nadpłaty (w związku z wydaniem przez SKO decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.).

W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd wskazał, że "Zakończenie postępowania w przedmiocie wymiaru podatku ostateczną decyzją umarzającą to postępowanie oznacza, że zagadnienie wstępne przesądzające wysokość nadpłaty zostało już rozstrzygnięte przez właściwy organ podatkowy. W związku z tym brak było podstaw do wstrzymania czynności zwrotu nadpłaty. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy, związany oceną prawną zawartą w wyroku, uchyli postanowienie organu pierwszej instancji zawieszające postępowanie i umorzy postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 O.p."

Wcześniej Sąd wyjaśnił, że "W przypadku nadpłaty, jej wysokość wynika tak jak w przypadku zaległości podatkowej, z porównania wysokości zobowiązania określonego w deklaracji (art. 21 § 2 O.p.) lub w decyzji (art. 21 § 3 O.p.) oraz wysokości wpłaty dokonanej na poczet tego zobowiązania. Jeżeli wpłata podatku jest wyższa niż wysokość wynikająca z deklaracji, korzystającej z domniemania prawidłowości, bo postępowanie zmierzające do podważenia tego domniemania zostało umorzone, to zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. kwotowa różnica pomiędzy wpłatą, a podatkiem należnym zgodnie z deklaracją, jest nadpłatą. Stosownie do art. 76 § 1 O.p. podlega ona zwrotowi z urzędu, chyba że organ podatkowy dokona jej zaliczenia na poczet innych zobowiązań – zaległych lub bieżących, o czym informuje podatnika postanowieniem wydawanym na podstawie art. 76a § 1 O.p."

Zgodnie z art. 76a § 1 O.p., w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio (§ 1).Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem: 1) powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2 lub 2) złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Chociaż postanowienia wydawane w tym trybie rzeczywiście mają charakter deklaratoryjny, to zauważyć należy, że z obowiązkiem organu podatkowego do prawidłowego zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych, na podstawie powołanego przepisu, wiąże się uprawnienie podatnika do zaskarżenia rozstrzygnięcia w tym zakresie. Chociaż przepisy te określają czynność materialno – techniczną zwrotu, to mają charakter procesowy, dyscyplinujący organ do szybkiego wydania rozstrzygnięcia. A skoro pomiędzy realizacją czynności materialno – technicznej zaliczenia nadpłaty, a uprawnieniem skarżącego do kwestionowania prawidłowości zaliczenia kwoty z tego tytułu, istnieje ścisły i bezpośredni związek, to w sprawach takich zastosowanie mają przepisy art. 139 § 1, czy art. 140 § 1 i § 2 O.p.

W powyższych okolicznościach faktycznych, wniesienie przez stronę ponaglenia na podstawie art. 141 § 1 O.p., i po wyczerpaniu w ten sposób środków zaskarżenia, wniesienie skargi do sądu administracyjnego, było w pełni uprawnione.

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przesłanki, których jednoczesne zaistnienie warunkuje powstanie stanu bezczynności w toku postępowania administracyjnego, to po pierwsze: brak działania organu przyjmujący postać niezałatwienia sprawy, będącej przedmiotem postępowania oraz, po drugie: upływ terminu do załatwienia sprawy. Z art. 125 O.p. wynika, iż organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Organy winny zatem podejmować działania bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z art. 139 § 1 O.p., załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 139 O.p., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. W świetle powyższego, czas i termin załatwienia sprawy determinuje stopień jej skomplikowania. Stosownie do treści art. 140 § 1 O.p., organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie (określonego w art. 139 O.p.), podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Celem tej regulacji jest właśnie przeciwdziałanie przewlekłości postępowania.

Zestawienie określonych powołanymi wyżej przepisami O.p. terminów załatwiania spraw z przebiegiem kontrolowanego postępowania organu, nakazuje stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia reguł określonych w art. 139 i 140 O.p.

Z akt sprawy wynika, że od złożenia pisma strony w przedmiocie zaliczenia nadpłaty m.in. za 2005 r. w dniu 31 stycznia 2014 r. (k. 8 akt adm.) do dnia wniesienia skargi w dniu 24 września 2014 r. upłynęło ponad siedem miesięcy, od dnia wydania postanowienia SKO z dnia [...] kwietnia 2014 r. (brak dowodów doręczenia) do dnia wniesienia skargi minęły ponad cztery miesiące i, co też jest istotne - od dnia wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2013 r., I SA/Lu 956/12 (którego organ nie skarżył) ponad 20 miesięcy. Pomimo upływu czasu, do dnia rozprawy Wójt Gminy P. nie wydał postanowienia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty, do czego zobowiązuje go art. 76a O.p.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie było przyczyny, która usprawiedliwia niepodejmowanie przez organ, przez wiele miesięcy, jakichkolwiek działań w celu załatwienia sprawy. Doszło tym samym do prowadzenia postępowania w przedmiocie zaliczenia powstałej nadpłaty podatku, z rażącym naruszeniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 125 i skonkretyzowanej w art. 139 O.p.

Dla uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., przekroczenie tych terminów musi być znaczne. Taka sytuacja zaistniała zaś w niniejszej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd stwierdzając, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 O.p. Wynika z tego, że orzeczenie grzywny pozostawione zostało uznaniu Sądu.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podstawy uzasadniające wymierzenie organowi grzywny, jednak nie zaistniały.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a