Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 637/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 1-6, 3a,
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r.

nr [...] o odmowie K. D. umorzenia należności z tytułu składek.

Organ wskazał, że 4 maja 2021 r. K. D. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek z powodu trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Zakład decyzją z [...] r., nr 1712/2021 odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 3129,02 zł.

W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zarzucił brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych sytuacji dochodowej, majątkowej i zdrowotnej. W ocenie strony niezasadnie odmówiono zastosowania przepisów art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Organ pominął okoliczności dotyczące stanu zdrowia strony,

w tym orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 7 września 2020 r., zgodnie z którym wnioskodawca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do 30 września 2021 r. Zdaniem wnioskodawcy ponadto ustalenia dotyczące wartości samochodu są dowolne i niczym niepoparte. Wyjaśnił, że kontynowanie egzekucji spowoduje, że będzie zmuszony zaprzestać wykupywania leków z uszczerbkiem dla zdrowia. Do akt sprawy przedłożył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 7 września 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Zakład wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wnioskodawcy wynika, że jest kawalerem, mikroprzedsiębiorcą, z prowadzonej działalności gospodarczej przychody wyniosły: w 2019 r. - 86.518,21 zł, a w 2020 - 4250 zł, nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie rentowe przyznane od 1 stycznia 2014 r. do 30 września 2021 r.

w wysokości 1250,88 zł brutto, tj. 916,07 zł netto, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych -1000 zł i kosztów związanych z leczeniem - 200 zł, nie posiada zobowiązań pieniężnych wobec innych niż ZUS wierzycieli, nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego, praw majątkowych i wierzytelności.

Do rozpatrzenia sprawy ZUS skorzystał z danych wygenerowanych

z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Organ przyjął ww. dokumenty jako dowód w przedmiotowej sprawie i stwierdził, że: 1 września 2020 r. wnioskodawca zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą I.-M. K. D.; aktualnie jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako rencista i otrzymuje rentę socjalną w wysokości 1250,80 zł brutto, tj. 1066,30 zł netto, z której od maja 2021 r. dokonywane są potrącenia egzekucyjne na rzecz ZUS w kwocie 150,23 zł i do wypłaty pozostaje 916,07 zł; jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Volvo S40 z 2004 r. o aktualnej wartości 11.500 zł; nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości; egzekucję należności z tytułu składek prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w K. i okres ich przymusowego dochodzenia na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jeszcze nie upłynął.

Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2019.300), zwanej dalej "u.s.u.s.".

Ustalono, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – wnioskodawca zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, co nie jest tożsame z zaprzestaniem jej wykonywania; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnoszono przekracza kwotę kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym - koszty upomnienia zostały określone

w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej i wynoszą 11,60 zł; przesłanka wymieniona

w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponieważ wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Z kolei umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "Rozporządzenie". Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Sytuacje takie wymienia

§ 3 ust. 1 Rozporządzenia. W dniu 20 marca 2020 r. na obszarze RP ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W ramach pomocy rekompensującej przedsiębiorcom negatywne ekonomiczne skutki COVID-19:

27 maja 2020 r. wnioskodawca otrzymał bezzwrotną pożyczkę w wysokości 5000 zł oraz został zwolniony z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w łącznej wysokości 1770,09 zł.

Organ ponadto wskazał, że wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie organu fakt istnienia przewlekłej choroby strony jest bezsporny. Jednak wnioskodawca posiada źródło dochodu

w postaci renty socjalnej. Renta socjalna ma charakter świadczenia zabezpieczającego i przysługuje osobom, które utraciły szansę na możliwość podjęcia lub kontynuowania pracy. Ponadto, jest współwłaścicielem w 1/2 części pojazdu

o wartości 11.500 zł.

Z kolei w zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia organ wskazał, że sytuacja finansowa gospodarstwa domowego strony jest niejednoznaczna, ponieważ zadeklarowane wydatki nie bilansują się z uzyskiwanymi dochodami. Dodatkowo organ wskazał, że wnioskodawca dysponował środkami na opłacenie należnych składek, o umorzenie których teraz wnosi, ponieważ bezzwrotna pożyczka ze środków Funduszu Pracy była przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i każdy pożyczkobiorca był zobowiązany do wykorzystania jej zgodnie z przeznaczeniem.

W konsekwencji ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie organu okoliczności w nich wymienione nie zachodzą.

Na powyższą decyzję K. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił rażące naruszenie:

- art. 28 ust. 2 u.s.u.s. poprzez niezasadne uznanie, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie są całkowicie nieściągalne;

- art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia w związku z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że ze względu na sytuację majątkową i stan rodzinny skarżącego spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia moich podstawowych potrzeb życiowych w ramach prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa domowego;

- niezasadne uznanie, że pandemia wirusa COVID 19 wraz ze związanymi z nią skutkami w postaci ograniczenia działalności gospodarczej, perturbacjami ekonomicznymi oraz utrata przez skarżącego zdolności do wykonywania pracy zarobkowej nie stanowiąc szczególnego zdarzenia powodującego powstanie zaległości w opłaceniu składek ubezpieczeniowych;

- niezasadne uznanie, że stan zdrowia skarżącego pozwala mu na uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności.

W uzasadnieniu skarżący wskazał na swoje problemy zdrowotne. Zakwestionował przyjętą przez organ wartość samochodu. Podniósł, że świadczenie rentowe w całości jest pochłaniane przez koszty utrzymania. Wspiera go matka

i rodzeństwo, chociaż nie mają takiego obowiązku. Skarżący nie ma możliwości wznowienia i kontynuowania działalności gospodarczej z uwagi na stwierdzony przez Zakład całkowity brak zdolności do pracy.

Skarżący wskazał, że organ uznał, że nie zachodzi przesłanka umorzenia należności polegająca na zaistnieniu strat materialnych w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń pomimo, że w związku z pandemią wprowadzono szereg regulacji prawnych bądź uniemożliwiających bądź poważnie utrudniających prowadzenie działalności gospodarczy. Skrzętnie wyliczona przez organ pomoc nie była w stanie pokryć nawet części poniesionych przez skarżącego kosztów działalności i poniesionych strat. Natomiast choroba na którą skarżący cierpi jest schorzeniem przewlekłym ze stałym niebezpieczeństwem nawrotów i koniecznością stałej terapii. W jej skutku nie jest

w stanie nie tylko podjąć działalność gospodarczą, ale podjąć jakąkolwiek inną działalność zarobkową.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2022.329) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za styczeń, luty, czerwiec – sierpień 2020 r. w łącznej kwocie 3129,02 zł za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem tych składek.

Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 28 u.s.u.s. Z treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych

w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także

w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 Rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy:

1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś

z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.

W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola Sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Sąd stwierdził, że ZUS prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że

w odniesieniu do zobowiązanego warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że od 11 marca 2021 r. wobec skarżącego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne. Potrącenia egzekucyjne na rzecz ZUS dokonywane są

w kwocie 150,23 zł. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza natomiast zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego przedstawiając ją

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1

i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego

o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 27 maja 2021 r., danych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy danych ksiąg wieczystych, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS

z 7 września 2020 r.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych

w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Organ ustalił, że wydatki skarżącego, prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe, nieznacznie przekraczają wysokość uzyskiwanych dochodów. Jednak skarżący pomimo deficytu finansowego nie wskazał, w jaki sposób zaspokaja swoje potrzeby życiowe w zakresie przewyższającym dochody prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego. Nie wykazał skąd pochodzą środki finansowe pozwalające mu czynić wydatki przewyższające owe dochody. Skarżący w postępowaniu przed organem, nie wykazał również, aby jego podstawowe potrzeby życiowe pozostały niezaspokojone. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący posiadał zaległości w regulowaniu ciążących na nim zobowiązań związanych z ponoszeniem wydatków życia codziennego. Dopiero

w treści skargi skarżący wskazał, że zmuszony jest do korzystania z pomocy osób najbliższych, jednak nie przedłożył w tym zakresie żadnych dowodów – oświadczeń. Co jednak istotne nie podnosił tej okoliczności w toku postępowania przed organem, mimo że był wezwany przez organ, do przedłożenie wszelkich dowodów obrazujących jego sytuację materialną.

Pokreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności toczy się na wniosek zobowiązanego i to na nim spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie. Innymi słowy, warunkiem skuteczności wniosku jest wykazanie realnej sytuacji wnioskodawcy stosownym materiałem dowodowym, we współdziałaniu z organem.

Ocenę organu wspiera argumentacja, że skarżący posiadał środki na opłacenie należnych składek w kwocie 3129,02 zł, o umorzenie których teraz wnioskuje. Środki te w kwocie 5000 zł pochodziły z bezzwrotnej pożyczki ze środków Funduszu Pracy. Pożyczka była przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów działalności gospodarczej i skarżący zobowiązany był do wykorzystania jej zgodnie

z przeznaczenie. Argumentacji tej nie podważa zarzut skarżącego, że kwota ta nie była w stanie pokryć nawet części poniesionych przez wnioskodawcę kosztów działalność i poniesionych strat. Zobowiązania publicznoprawne mają bowiem szczególny charakter i winny być regulowane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi.

Istotny jest przy tym argument organu, że skarżący jest współwłaścicielem w ˝ części samochodu o wartości 11.500 zł. Oznacza to, że wartość udziału skarżącego przekracza wysokość należności z tytułu składek o umorzenie których skarżący wnosi. Skarżący wprawdzie kwestionuje ustaloną przez organ, na podstawie bazy danych Info-Expert, wartość pojazdu, to jednak nie przedłożył własnej wyceny samochodu. Co istotne skarżący nie sygnalizował, że samochód jest mu potrzebny w związku

z problemami zdrowotnymi, które posiada. W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził brak przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia.

Umorzenie należności powinno być zarezerwowane m.in. dla sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. Skarżący zawiesił działalność gospodarczą stosunkowo niedawno tj. 1 września 2020 r., za który to rok przychody

z tej działalności wniosły 4250 zł. Jednak jeszcze w 2019 r. przychody wynosiły 86.518,21 zł. Oznacza to, że trudnej sytuacji materialnej organ nie mógł ocenić jako trwałej. Ocenę tę usprawiedliwia ponadto jedynie zawieszenia przez skarżącego prowadzonej działalności gospodarczej i jej niewyrejestrowanie oraz informacja wynikająca z orzeczenia orzecznika ZUS o niezdolności do pracy skarżącego do

30 września 2021 r., tj. nie na nieokreślony czas. Wbrew twierdzeniom skargi organ był zatem uprawniony do oceny, że istnieje szansa na poprawę sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Podkreślenia też wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem

w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia. Pandemia COVID-19 w ocenie Sądu jest szczególnym zdarzeniem. Takim zdarzeniem może być również choroba wnioskodawcy. Należy jednak zgodzić się z organem, że powstanie zaległości z tytułu składek nie było wynikiem tych zdarzeń, lecz wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzenia działalności gospodarczej. Co istotne, jak wskazał organ, przedsiębiorcy w związku z trudnościami w prowadzeniu działalności gospodarczej związanymi z pandemią otrzymywali pomoc. Jak już wyżej wskazano skarżący również taką pomoc otrzymał (bezzwrotna pożyczka w wysokości 5000 zł, zwolnienie z obowiązku opłacania składek w wysokości 1770,09 zł).

Organ prawidłowo również wskazał, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia

z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia nie są wystarczające same problemy zdrowotne wnioskodawcy, lecz również skutek choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego nie są kwestionowane. Istotne jest jednak, że w związku z nimi skarżący uzyskuje dochód w postaci renty socjalnej, z której skutecznie prowadzona jest egzekucja należności ZUS. Przy ocenie tej przesłanki należy również brać pod uwagę majątek wnioskodawcy. W związku z tym organ prawidłowo wskazał na posiadany przez skarżącego samochód i stwierdził, że skarżący ma możliwość, bez względu na stan zdrowia pozyskać środki na uregulowanie zadłużenia ze sprzedaży auta.

Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.

Ocena okoliczności, które determinuje konstrukcja normatywna przesłanek prawnych umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została dokonana na podstawie całego ujawnionego przez skarżącego i uzyskanego w miarę obiektywnych możliwości organu z urzędu materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna

i konsekwentna. Organ nie pominął żadnej podnoszonej przez skarżącą okoliczności faktycznej. Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa,

a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji. Stąd zarzuty naruszenia art. 7

i art. 77 k.p.a. oraz art. 28 ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia, są nieuzasadnione.

Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt

i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Przy czym dodać należy, że jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej skarżącego, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.