Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1224/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 138 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji w sprawie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Katowice decyzją z dnia [...] roku, numer [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 – dalej k.p.a.), art. 28 , 33, 34 i in. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie j.t. Dz.U. z. 2021 r., poz. 2351 z późn. zm. – dalej p.b.), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla Inwestora "A" , obejmującego: budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego "A" z garażem podziemnym i budynku mieszkalnego wielorodzinnego z dwoma segmentami "B" i "C" na wspólnym garażu podziemnym, z instalacjami wewnętrznymi wewnątrz budynków (wod.-kan., kanalizacji deszczowej, c.o., elektryczną, teletechniczną, wentylacji mechanicznej, oddymiania) oraz na zewnątrz budynków (kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej wraz z retencją, elektroenergetyczną) wraz z zagospodarowaniem terenu (drogi wewnętrzne, dojścia, naziemne miejsca parkingowe, śmietniki, plac zabaw) na działkach nr 1, 2 , 3, 4 wraz z przebudową sieci elektroenergetycznych, instalacji oświetlenia i studni teletechnicznej na działkach nr 1, 2 , 3, 4, a także przebudową gazu średniego ciśnienia na działkach nr 3, 4 oraz rozbiórką budynku mieszkalnego o funkcji zaplecza kortów tenisowych na działce nr 3 obręb: [...] przy ulicy [...] w K. ,

W uzasadnieniu podano m. in., że obiekt spełnia wymogi prawne. Zaistniały przesłanki udzielenia pozwolenia. Organ stwierdził, że działki nr 5, której użytkownikiem wieczystym jest A. F. oraz działka nr 6, której współużytkownikami wieczystymi są inne osoby, znalazły się poza obszarem oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego. W związku z powyższym organ wykluczył z kręgu stron postępowania administracyjnego te osoby, o czym powiadomił je pismami z dnia 16 listopada 2020 r.

Od powyższej decyzji odwołał się A. F. (dalej: strona, skarżący), zaskarżając ją w całości. Zarzucono m. in. naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. oraz art. 28 k.p.a., poprzez wyznaczenie w sposób nieprawidłowy obszaru oddziaływania obiektu i przyjęcie, iż odwołujący się nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; naruszenie art. 8 i 109 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę w sposób naruszający zasadę zaufania do władzy publicznej i "pozbawienie" użytkownika wieczystego działki sąsiadującej z nieruchomością, stanowiącą teren planowanej inwestycji, statusu strony w postępowaniu na kilka dni przed wydaniem decyzji w sprawie oraz w konsekwencji niedoręczenie mu decyzji kończącej postępowanie w sprawie; naruszenie art. 10 § 1 i 73 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w sprawie, i in.

W wyniku rozpatrzenia złożonego odwołania Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania A. F.

W uzasadnieniu podano m. in., że osoba pominięta w postępowaniu, która dowie się o decyzji przed uzyskaniem przez nią cechy ostateczności, ma możliwość wniesienia odwołania. Jego skuteczność zależy jednak od tego, czy odwołanie to zostało złożone w terminie przysługującym na wniesienie odwołania przez strony biorące udział w postępowaniu oraz czy osoba wnosząca odwołanie jest stroną prowadzonego postępowania. Przedmiotowe odwołanie zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu. Odwołujący jest użytkownikiem wieczystym działki nr 5, obręb [...] w K. . Położenie placu zabaw ustalono zachowując odległość od granicy min. 6 m. Taka lokalizacja zabezpiecza działki sąsiednie przed wprowadzeniem ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Wojewoda Śląski stwierdził, że kwestionowane rozwiązania projektowe nie powodują ograniczenia w zagospodarowaniu należącej do odwołującego się działki. Organ nie dopatrzył się istnienia przepisu prawa materialnego, z którego można by wywieść status strony ww. osoby w przedmiotowej sprawie. W szczególności projektowana inwestycja nie powoduje ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektów z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, określonych w § 13 w zw. z § 57, i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 – dalej w.t.). Inwestycja nie pozbawia nieruchomości skarżącego dostępu do drogi publicznej, jak i dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja). Po dokonaniu przez inwestora korekty projektu budowlanego organ I instancji, wykluczając odwołującego się z kręgu stron postępowania, postąpił prawidłowo.

Skargę na powyższą decyzję złożył przez pełnomocnika A. F. . Zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, to jest:

– art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. (w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2020 r., poz. 471) oraz art. 28 k.p.a., poprzez ich nieprawidłową wykładnię, błędne zastosowanie przepisów i przyjęcie, iż stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są tylko ci właściciele/użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących z projektowanym obiektem, których interes prawny zostaje naruszony określonym rozwiązaniem projektowym, przy jednoczesnym pominięciu tych właścicieli/użytkowników wieczystych nieruchomości, na których nieruchomości projektowany obiekt może oddziaływać, a w efekcie tego przyjęcie, iż wykluczenie skarżącego z udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, po dokonaniu przez inwestora korekty projektu budowlanego było prawidłowe oraz uznanie, iż skarżący nie jest stroną postępowania odwoławczego;

– art. 35 ust. 1 pkt 1 - 3 w zw. z ust. 3 i ust. 5 p.b., poprzez ich nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie przepisów polegające na dokonaniu wadliwego sprawdzenia kompletności projektu zagospodarowania terenu planowanej inwestycji oraz projektu architektoniczno - budowlanego, w szczególności w zakresie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz ich zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a także z przepisami odrębnymi, w tym przepisami techniczno- budowlanymi (m. in. § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) oraz z postanowieniami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (m. in. § 8 ust. 1 pkt 4 i § 8 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia);

– § 29 w.t., poprzez jego nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż planowane w ramach inwestycji skarpy nie będą skutkowały zmianą naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, w tym na działkę skarżącego oraz że zaprojektowane korytko odwadniające zapobiegnie skutecznie spływaniu wód opadowych na teren działek sąsiadujących z inwestycją;

– naruszenie § 3 pkt 22 w.t. oraz § 13 ust. 3 pkt 1) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru dzielnicy [...] w K. z dnia [...]r., uchwalonego uchwałą nr [...] i zmienionego uchwałą z dnia [...] r. nr [...] ("m.p.z.p."), poprzez ich nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż inwestor prawidłowo obliczył i zakwalifikował określone w projekcie powierzchnie, jako powierzchnia biologicznie czynna;

– § 13 ust. 3 pkt 3) m.p.z.p., poprzez jego nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zgodne z m.p.z.p. jest zabudowanie nieruchomości budynkiem składającym się z czterech kondygnacji i kondygnacji podziemnej w taki sposób, że de facto podniesiony zostaje poziom terenu nieruchomości o 0,7 m do 1,6 m w stosunku do dotychczasowego poziomu terenu, a całkowita wysokość budynku (łącznie z nadsypanymi skarpami ziemnymi, w których "ukryto" garaż podziemny) w niektórych miejscach wynosi prawie 14 m (12,35 m wysokości budynku od poziomu terenu przy wejściu do budynku + skarpy dochodzące do 1,6 m wysokości), co skutkuje w istocie obejściem m.p.z.p.;

– naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., poprzez jego nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na niezapewnieniu w toku postępowania administracyjnego poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów skarżącego (w tym m. in. tych wynikających z § 29 i § 40 w.t., § 13 ust. 3 pkt 1) m.p.z.p., art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego – k.c.);

– naruszenie art. 144 k.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., poprzez jego nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż wybudowanie budynków wielorodzinnych zgodnie z projektem nie będzie utrudniało skarżącemu korzystania z jego nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych i niezapewnieniu skarżącemu poszanowania jego prawa do ochrony przed tego rodzaju utrudnieniami,

które miało wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na uznaniu, iż skarżącemu nie przysługuje status strony postępowaniu przed organem I i II instancji i w konsekwencji wykluczenie go z udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, po dokonaniu przez inwestora korekty projektu budowlanego, co skutkowało tym, iż skarżący bez własnej winy został pozbawiony praw strony, zarówno w I, jak i II instancji i nie mógł od tego momentu uczestniczyć w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę;

3) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

• art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. oraz art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje status strony i w konsekwencji wydanie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy, pomimo, że nieruchomość skarżącego znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu;

• art. 15 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie i nierozstrzygnięcie ponownie przez organ II instancji sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania, a ograniczenie się jedynie do rozpatrzenia zarzutu dotyczącego posiadania przez skarżącego statusu strony;

• art. 7, 77 § 1, 80 i 136 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez niezgromadzenie przez organ II instancji pełnego materiału dowodowego, zaniechanie podjęcia dodatkowych czynności dowodowych w celu uzupełnienia niepełnego materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie wszechstronnej analizy powyższego materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie uproszczonej oceny zebranego niepełnego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie:

- okoliczności koniecznych do ustalenia obszaru oddziaływania obiektu, a w konsekwencji nieustalenie w prawidłowy sposób obszaru oddziaływania obiektu;

- okoliczności dotyczących spływu wód opadowych z planowanej inwestycji, w szczególności nieustalenie, czy planowane skarpy nie będą powodowały zmiany naturalnego spływu wód opadowych i czy nie będą kierowały tych wód na teren nieruchomości sąsiadujących oraz niezweryfikowanie w należyty sposób, jak przyjęte rozwiązania projektowe będą temu zapobiegały;

- w jaki sposób projektant ustalił, iż powierzchnia czynna biologicznie dla inwestycji wynosi 43,97% i czym są pokryte tereny zakwalifikowane przez inwestora jako powierzchnia biologicznie czynna;

- niewyjaśnienie w sposób niebudzący wątpliwości, czy plac zabaw spełnia wymogi określone w § 40 ust. 3 w.t.;

- niewyjaśnienie kwestii wpływu eksploatacji górniczej prowadzonej w rejonie [...] w przeszłości na możliwość zabudowy nieruchomości zgodnie z projektem;

• art. 8 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej i "pozbawienie" użytkownika wieczystego (obecnie właściciela) działki sąsiadującej z nieruchomością stanowiącą teren planowanej inwestycji statusu strony w postępowaniu;

• art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, a w szczególności poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i uznanie za udowodnione okoliczności faktyczne, co do których skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych dowodów;

• art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe sporządzenie przez organ odwoławczy uzasadnienia decyzji kończącej postępowanie odwoławcze, w szczególności poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu i innych pismach w toku postępowania przez organem I, jaki II instancji.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że podtrzymuje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz zawartą w niej argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W świetle art. 127 §1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Istotne jest zatem ustalenie, czy podmiot taki ma przymiot strony w postępowaniu.

W zakresie rozumienia "interesu prawnego" wskazać należy na uchwałę NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04. Stwierdzono tam m. in. że mieć interes prawny, to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. W postępowaniu administracyjnym interes ten wywodzi się z przepisów prawa materialnego, a jedynie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Nadto, doktryna i orzecznictwo sądowe dopuszcza taki generalny pogląd, że norma prawa materialnego, z której podmiot wywodzi swój interes prawny, nie musi należeć do prawa administracyjnego, a może należeć przykładowo do prawa cywilnego. Jednak takie generalne poglądy należy rozważyć i ocenić na gruncie konkretnej sprawy (np. wyrok WSA w Gliwicach z 3 czerwca 2016 r., II SA/Gl 173/16).

Innymi słowy, interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwiania sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. I tak, osoba ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Przy tym w świetle z art. 3 pkt 20 p.b. (w brzmieniu poprzednim, relewantnym do okresu prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw) przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

Wojewoda w swym rozstrzygnięciu szeroko opisuje stan historyczny sprawy, przywołuje treść przepisów, ogólne poglądy doktrynalne, nie rozpatruje jednak sprawy wszechstronnie, zatem nie może ono zostać zaakceptowane.

Wojewoda pisze (s. 4 decyzji): "(...) organ tutejszy rozważył przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać określone obiekty budowlane, przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawa wodnego oraz przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego." Część z nich organ przywołuje dalej konkretnie, np. § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W pozostałym zakresie nie bardzo wiadomo, jakie przepisy konkretnie Wojewoda przeanalizował, oprócz tego, że odniósł się do wielu dziedzin prawnych, które w procesie inwestycyjnym potencjalnie mogą mieć znaczenie.

Dalej Wojewoda pisze, że oparł się na wyjaśnieniach pełnomocnika inwestora, zawartych w piśmie z dnia 5 lipca 2021 r. Pełnomocnik szczegółowo odniosła się tam do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ bezkrytycznie przyjął te wyjaśnienia, w tym co do spływu wód opadowych. § 29 w.t. wyraźnie mówi, że dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Wojewoda sam przyznaje, że w projektowanym ukształtowaniu terenu konieczne jest miejscowe obsypanie budynków, celem zniwelowania różnic wysokości. Jako zabezpieczenie przewidziana została budowa systemu kanalizacji deszczowej. Według Wojewody wystarczy to już, by wyeliminować odwołującego się z kręgu stron postępowania.

Tymczasem przy ocenie, czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał. Ustalenie przez organ okoliczności, które na gruncie konkretnej normy prawa materialnego mogłyby stanowić oddziaływanie na jakąkolwiek inną nieruchomość oraz ograniczenie w możliwości zagospodarowania jej, powinno skutkować objęciem właściciela, wieczystego użytkownika bądź zarządcy takiej nieruchomości zakresem podmiotowym postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 lutego 2017 r., II SA/Gl 1175/16 i podane tam orzecznictwo). Podmiot taki ma prawo do tego, by żądać sprawdzenia, czy przewidywane rozwiązania projektowe w sposób realny zabezpieczą jego nieruchomość przed negatywnym wpływem inwestycji, a nie jedynie w sposób iluzoryczny. Wojewoda żadnych szczegółowych rozważań w tym zakresie nie prowadzi.

W orzecznictwie w tym kontekście przyjmuje się zasadnie, że "Jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, bądź stwarzają możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu i wykorzystaniu działek sąsiednich zgodnie z ich przeznaczeniem, to właściciele takich nieruchomości mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych (...)". (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 października 2021 r., II SA/Łd 170/21 i podane tam orzecznictwo).

Co więcej, organ odwoławczy pisze (s. 7 decyzji): "Wojewoda Śląski uwzględniając wyżej zacytowane wyjaśnienia stwierdza, że kwestionowane (...) rozwiązania projektowe nie powodują ograniczenia w zagospodarowaniu (...) działki (...)." Dochodzi do wniosku, że po dokonaniu przez inwestora korekty projektu budowlanego, organ I instancji, wykluczając skarżącego z kręgu stron postępowania, postąpił prawidłowo.

Skarżącego wyeliminowano zatem w toku postępowania z kręgu stron na podstawie dość pobieżnych rozważań, opierając się głównie na cytatach z pisma pełnomocnika inwestora z dnia 5 lipca 2021 r. Wojewoda, szeroko przywołując ww. pismo, powinien poczynić jednak samodzielne ustalenia i ocenić materiał dowodowy, a nie cytować bezkrytycznie i bez głębszych analiz wypowiedzi strony zainteresowanej, na nich opierając swe rozstrzygnięcie, z pominięciem zarzutów odwołania.

Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 3 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności, po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu.

Treści rozstrzygnięcia co do istoty sprawy Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia w ramach rozpoznania odwołania i pominięcie przez organ odwoławczy części zarzutów.

Wniosek pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy celem dołączenia opinii biegłego(ych) nie mógł zostać uwzględniony, bowiem Sąd administracyjny nie prowadzi szczegółowego postępowania dowodowego, a jego możliwości procesowe w tym zakresie są ustawowo bardzo ograniczone (art. 106 §3 p.p.s.a.). Sąd kontroluje rozstrzygnięcie według stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania skarżonej decyzji.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.