Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1014/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8, art. 6, art. 77, art. 3 ust. 3 pkt 44
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wycofania produktu z obrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o. w [...]. kwotę 474 zł /słownie: czterysta siedemdziesiąt cztery złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. z/s w [.] (dalej zwanej jako "Spółka" lub "Skarżąca") jest decyzja [.] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [.] (PWIS w [.]) z dnia [.] czerwca 2015 r. nr [.] w przedmiocie wycofania produktu z obrotu, którą wydano w następującym stanie sprawy;

W dniu 9 grudnia 2014 r. pracownicy Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w [.] (PPIS w [.]) przeprowadzili interwencyjną kontrolę sanitarną w zakładzie produkcyjnym Spółki w [.] w związku z otrzymaniem od strony czeskiej powiadomienia w ramach systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach (RASFF) dotyczącego stwierdzenia nieautoryzowanej substancji THC w produkowanych przez Spółkę suplementach diety T. oraz E.

Decyzją z dnia [.] grudnia 2014 r. nr [.], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [.] nakazał Spółce: 1) wycofać z obrotu suplement diety pn. "E", nr partii [.], data minimalnej trwałości 19/03/2016, zgromadzić wycofany wyrób w magazynie Spółki w [.] oraz przedłożyć dokumentację potwierdzającą wycofanie i zgromadzenie produktu; 2) wycofać z obrotu suplement diety pn. "T", nr partii [.], data minimalnej trwałości 08/08/2015, zgromadzić wycofany wyrób w magazynie Spółki w [.] oraz przedłożyć dokumentację potwierdzającą wycofanie i zgromadzenie produktu, a rozstrzygnięciu temu nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawy wskazano: art. 3 ust. 3 pkt 39 i 44, art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 594 z późn. zm., zwanej dalej Ubżż), art. 54 ust. 1 i 2 lit. a, c, h Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE Nr L 191, dalej określane też jako rozporządzenie nr 882/2004 z dnia 30 kwietnia 2004 r.), art. 14 ust. 1 i 2 lit. a Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. (WE) Nr L 31 z dnia 1 lutego 2002 r. – dalej zwane jako rozporządzenie nr 178/2002) oraz art. 32 ust. 2, załącznik nr 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124 z późn. zm.).

Z uzasadnienia decyzji wynika, że 9 grudnia 2014 r. PPIS w [.] otrzymał od strony czeskiej dwa powiadomienia alarmowe z dnia 5 grudnia 2014 r. w ramach systemu RASFF dotyczące suplementów diety o nazwach handlowych T. i E. w sprawie stwierdzenia w nich obecności nieautoryzowanej substancji tetrahydrokannabinolu (THC). W czasie przeprowadzonej tego samego dnia kontroli ustalono, że Spółka wyprodukowała 10 817 szt. suplemnetu E. nr partii [.], data minimalnej trwałości 19/03/2016, oraz 4 703 szt. suplementu T., nr partii [.], data minimalnej trwałości 08/08/2015, przy czym po kilka sztuk przekazano do magazynu prób archiwalnych producenta. Ustalono również dystrybutorów krajowych i zagranicznych. Z uwagi na stwierdzoną w nich obecność THC uznano, że jako środki spożywcze są one szkodliwe dla zdrowia konsumentów i nie spełniają wymogu bezpieczeństwa określonego w art. 14 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (zwanego dalej "rozporządzeniem 178/2004"). Żaden zaś niebezpieczny środek spożywczy, który spożywany zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki na zdrowia lub życia człowieka nie może być wprowadzany na rynek. Wobec tego podjęto decyzję o zastosowaniu środków zaradczych określonych w art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi (zwanego dalej "rozporządzeniem 882/2004").

W odwołaniu Spółka zarzuciła błędne ustalenia faktyczne nie zgadzając się z uznaniem zakwestionowanych produktów za niebezpieczne dla zdrowia lub życia, jako że brak było dowodów wskazujących na niespełnienie przez nie wymogów zdrowotnych i tym samym naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia 178/2002. Ewentualne występowanie THC w produkcie nie narusza postanowień ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a sam taki środek może występować w żywności, jeżeli nie przekracza dopuszczalnych dawek. Niezasadnie miano zatem wdrożyć procedurę określoną w art. 54 rozporządzenia 882/2004 i posądzić Spółkę o wprowadzanie do obrotu substancji psychotropowych. Nie zapewniono jej ponadto możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, a zamierzała zgłosić istotne dla sprawy wnioski dowodowe, jak też nie wyjaśniono dostatecznie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Czynności w sprawie podjęto zatem niejako "z automatu", na podstawie samego alertu RASFF.

Opisaną na wstępie decyzją PWIS w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że kwestionowane produkty były przedmiotem powiadomienia alarmowego w ramach systemu RASFF, którego zakres obejmuje bezpośrednie lub pośrednie ryzyko dla zdrowia ludzi w odniesieniu do żywności, materiałów do kontaktu z żywnością lub paszy, a także poważnego ryzyka dla zdrowia ludzi, zdrowia zwierząt lub środowiska w odniesieniu do paszy. Punkt kontaktowy w Czechach po przeprowadzeniu oceny ryzyka uznał przedmiotowe produkty jako zagrażające zdrowiu i życiu konsumentów, w związku z czym zakwalifikował je do powiadomienia alarmowego, którego następnie nie odwołano. Nie zostało wprawdzie udowodnione, że kwestionowane produkty zawierają tetrahydrokannabinole i izomery o wariantach stechiometrycznych będących w sprzeczności z ustawą o narkomanii, natomiast niewątpliwie pozostają one w sprzeczności z przepisami prawa żywnościowego, ponieważ THC nie powinno znajdować się w żywności. Polskie przepisy nie przewidują takiej możliwości, a więc powołane przez Spółkę w odwołaniu bezpieczne ilości tego środka nie miały w sprawie żadnego znaczenia. Spółka nie zaprzecza zresztą, że THC w zakwestionowanych produktach występowało, a potwierdziły to również wyniki badań przeprowadzonych na jej zlecenie, jednak starała się wykazać brak ich szkodliwego oddziaływania na zdrowie ludzi. Analiza treści opakowań produktów wykazała, że podany na opakowaniu skład suplementów diety nie zawierał składników stanowiących naturalne źródło THC. Osoby je stosujące nie posiadały zatem informacji o obecności w nich THC. Nie mogły więc podjąć świadomej decyzji o stosowaniu THC. Z powodu stanu zagrożenia odstąpiono od obowiązków określonych w art. 10 § 1 Kpa, a uwzględnienie dodatkowych wniosków dowodowych strony w postępowaniu odwoławczym było zbędne, gdyż zgromadzono dostateczny materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzja spełnia wymagania określone w art. 107 Kpa i odpowiada głównemu celowi prawa żywnościowego, jakim jest potrzeba rzetelnego informowania i ochrony konsumenta (art. 8 rozporządzenia nr 178/2002).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółka, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji oraz orzeczenia o kosztach postępowania, zarzuciła naruszenie przez organy:

1) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 Kpa poprzez brak zapewnienia Spółce czynnego udziału w postępowaniu m.in. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych oraz nieprawidłowe uznanie, że okoliczność wpływu poszczególnych dawek THC na organizm człowieka nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, podczas gdy ustalenie tego wpływu powinno być istotą postępowania, a ponadto: brak poinformowania Spółki o wystąpieniu do Narodowego Instytutu Leków o przygotowanie opinii naukowej, czym uniemożliwiono jej przedstawienie posiadanych dowodów naukowych celem przygotowania przez Instytut rzetelnej opinii; odmowę wystąpienia o wydanie przez Instytut kolejnej opinii opracowanej w oparciu o całość informacji zebranych w sprawie wraz z wyjaśnieniem wpływu na organizm człowieka niskiej dawki THC w żywności; uniemożliwienie Spółce wystąpienia do Instytutu o opinię, która odpowiadałaby na pytanie dotyczące wpływu THC na organizm człowieka;

2) art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez pominięcie dowodów przedstawianych przez Spółkę, co miało wpływ na prawidłowość ustaleń faktycznych, w szczególności: bezkrytyczne oparcie się na opinii Instytutu, którą przygotowano wyłącznie w oparciu o część materiału dowodowego i która nie przedstawia stanowiska co do kwestii ilości THC mogącej występować w żywności w związku z niewywoływaniem przez ten środek niekorzystnego efektu zdrowotnego; pominięcie wniosków płynących z przedstawionych przez Spółkę opinii naukowych odnoszących się do konkretnej ilości THC w produktach spożywczych spożywanych doustnie i wskazujących na brak zagrożenia dla życia i zdrowia konsumentów w przypadku dawek, które mają znajdować się w zakwestionowanych produktach; pominięcie faktu, że zmieniono kwalifikację powiadomienia funkcjonującego w systemie RASFF z alarmowego na informacyjne, co ma wskazywać, że państwo powiadamiające poprzez obniżenie notyfikacyjne poinformowało, iż poziom zagrożenia został początkowo przypisany zbyt wysoko, na co Spółka wskazywała w toku postępowania;

3) art. 9, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów i niespełnienie obowiązku informowania oraz przekonywania poprzez: brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, w tym wskazania sposobu naruszenia przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.) oraz pozostałych aktów prawnych, a poprzestanie przez organ odwoławczy jedynie na ogólnym powołaniu się na przepisy dotyczące żywności bez wskazania, które z nich zostały bezpośrednio naruszone; brak poinformowania Spółki o negatywnych konsekwencjach, jakie jej grożą w razie niewykonania decyzji we wskazanym terminie oraz poprzestanie na wskazaniu, iż zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.); użycie jako argumentu uzasadniającego wydanie zaskarżonej decyzji faktu wszczęcia postępowania przez organy ścigania, podczas gdy postępowanie wyjaśniające zostało umorzone, a w badaniach toksykologicznych przeprowadzonych w jego trakcie okazało się, że produkt "E." nr partii [.] nie zawiera THC, co potwierdza stanowisko Spółki o braku zagrożenia dla życia i zdrowia;

4) art. 15 Kpa poprzez brak wydania przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy po ponownym merytorycznym jej rozpoznaniu, a ograniczenie się do jedynie funkcji kontrolnej;

5) art. 3 ust. 3 pkt 44 w zw. z art. 8 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów i uznanie, że zakwestionowane produkty: są środkami spożywczymi szkodliwymi dla zdrowia i życia, podczas gdy nie istnieją dowody wskazujące na brak spełnienia wymagań zdrowotnych określonych w dziale II ustawy, bądź też na zawartość substancji zanieczyszczających lub zanieczyszczeń mikrobiologicznych w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej oraz innych zanieczyszczeń czy innych substancji szkodliwych dla zdrowia lub życia człowieka określonych w przepisach Unii Europejskiej; zawierają niedozwolony rodzaj THC, podczas gdy nie udowodniono, że są to Tetrahydrokannabinole w izomerach i wariantach stereochemicznych, których występowanie w żywności pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa żywnościowego lub ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii; są środkami zawierającymi substancję niebezpieczną dla życia i zdrowia, podczas gdy wykryty poziom THC nie zagraża życiu i zdrowiu;

6) art. 54 ust. 1 oraz ust. 2 lit. a, c rozporządzenia nr 882/2004 poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie umożliwiające podjęcie działań zaradczych, podczas gdy w przypadku zakwestionowanych produktów nie doszło do naruszenia przepisów prawa żywnościowego;

7) art. 14 ust. 1, ust. 2 lit. a i ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 178/2002 poprzez uznanie zakwestionowanych produktów za niebezpieczne, skutkujące zakazem wprowadzenia ich na rynek, wobec braku spełnienia przez nie definicji środka spożywczego szkodliwego dla zdrowia lub życia człowieka.

8) art. 77 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że obecność THC w zakwestionowanych produktach była podstawą do stwierdzenia zagrożenia zdrowia lub życia człowieka, podczas gdy w przypadku tych produktów nie tylko nie istniały przekonujące dowody na obecność THC, ale nawet w przypadku jego stwierdzenia nie ma wątpliwości, że dawka ta nie powodowała powstania jakiegokolwiek zagrożenia, przez co nie została spełniona definicja środka spożywczego szkodliwego dla zdrowia lub życia.

W odpowiedzi na skargę PWIS w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Zwrócono przy tym uwagę, że zarzuty skargi nie korespondują z przedmiotem postępowania i jego przebiegiem. W decyzjach wyjaśniono zaś powody, dla których uznano suplementy za szkodliwe, ale nie rozstrzygano w nich o szkodliwości THC, który wszak nie powinien znajdować się w żywności, bo polskie prawo tego nie dopuszcza.

W piśmie z dnia 9 września 2015 r. Spółka zwróciła uwagę, że organ nie odniósł się do żadnego z zarzutów skargi, w tym zarzucanych wadliwych ustaleń faktycznych. Pominięto także kwestię oddziaływania niewielkich dawek THC na zdrowie ludzkie, a jest to istotne w kontekście podtrzymania stanowiska o niebezpiecznym charakterze rzeczonych produktów w sytuacji braku wykazania szkodliwego oddziaływania niewielkich dawek THC na człowieka. Śladowe ilości THC nie mogą oddziaływać na konsumenta, a zatem nie można było uznać suplementów za szkodliwe czy niebezpieczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli były skierowane do skarżącej Spółki decyzje wydane w przedmiocie wycofania produktów E. nr partii [.] z datą minimalnej trwałości 19/03/2016 i T. nr partii [.] z datą minimalnej trwałości 08/08/2015. W w/w produktach czeskie instytucje wykryły śladowe ilości tetrahydrokannabinolu (THC), co stało się podstawą 2 powiadomień alarmowych RASF.

Jak wynika ze zgromadzonych w aktach administracyjnych materiałów THC (delta 9 – tetrahydrokannabinol) jest związkiem psychoaktywnym z grupy kannabinoidów. Występuje naturalnie w konopiach siewnych.

Kwestią ostatecznie niesporną między stronami, podkreśloną zresztą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji było, iż w przeprowadzonym postępowaniu nie udowodniono, aby zakwestionowane produkty zawierały tetrahydrokannabinole i izomery o wariantach stechiometrycznych będących w sprzeczności z ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (na dzień orzekania przez Sąd t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 224). Na podstawę prawną mającą źródło w powyższym akcie normatywnym w postaci art. 32 ust. 2 i załączniku nr 2 do tej ustawy powoływał się natomiast PPIS w [.] w decyzji z dnia [.] grudnia 2014 r., co w tej sytuacji nie znajdowało żadnego uzasadnienia.

Wbrew stanowisku organu nie było kwestią bezsporną, że w zakwestionowanych suplementach diety znajdowały się śladowe ilości THC. W skardze bowiem m.in. zarzucono, że w badaniach toksykologicznych przeprowadzonych w postępowaniu przygotowawczym (karnym) nie stwierdzono, aby produkt "E" nr partii [.] zawierał THC, co stało się podstawą do umorzenia tamtego postępowania.

Z akt sprawy wynika, że jedynymi podstawami faktycznymi do wydania decyzji przez organ I instancji były: 2 powiadomienia w ramach systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach (RASFF) wysłane przez czeskie organy wraz z wynikami badań, fotografiami opakowań i fakturami zakupu. Zgodnie z protokołem badań [.] akredytowanego laboratorium w Pradze w suplemencie diety T. nr serii [.] z minimalną datą przydatności do spożycia 8 sierpnia 2015 r. stwierdzono tetrahydrokannabinol (THC) w ilości 4,97 mg/kg. Według zaś protokołu DO15-80080/14/A02 w suplemencie diety E. nr serii [.] z datą przydatności do spożycia 19 marca 2016 r. w tym samym laboratorium stwierdzono 0,101 mg/kg tej substancji. Powyższe wyniki badań stały się podstawą w/w dwóch powiadomień alarmowych w ramach systemu RASF z dnia 5 grudnia 2014 r., nr 2014.1663 i 2014.1665. Według informacji podanych na opakowaniach producent (skarżący) zaleca spożycie preparatu E w ilości 1 kapsułka 2 x dziennie, zaś T, 1 – 2 kapsułek dziennie.

W toku postępowania przed PPIS w [.] w żaden sposób nie weryfikowano ani wyników nadesłanych badań ani też izomerów THC stwierdzonych w suplementach diety, ani wreszcie możliwego szkodliwego wpływu stwierdzonych ilości tej substancji na zdrowie ludzi. Kontrola sanitarna interwencyjna, która odbyła się w dniu 9 grudnia 2014 r. ograniczyła się do uzyskania dokumentów "rozchodów" kwestionowanych towarów i "przesunięć magazynowych". Spółka zaś jeszcze przed wydaniem decyzji we własnym zakresie wdrożyła procedurę wycofywania produktów z rynku.

Z przedstawionych Sądowi akt wynika, że decyzja z dnia [.] grudnia 2014 r. została wydana bez zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, brak także adnotacji, o której mowa w art. 10 § 3 K.p.a. Poza sporem zaś pozostaje, że skarżący nie miał ani możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi na tym etapie dowodami, ani nie zakreślono także terminu na dokonanie tej czynności i wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego.

Z informacji uzyskanej w toku postępowania przed organem II instancji od Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) w piśmie z dnia 16 lutego 2015 r. wynika, że w dniu 17 grudnia 2014 r. czeski punkt kontaktowy RASFF przekazał do systemu uzupełniające powiadomienia alarmowe nr 2014.1665-inf03 i 2014.1663-inf03, w których poinformował, że w Republice Czeskiej obowiązują przepisy krajowe (Regulation 225/2008Coll) ustanawiające wymagania dla suplementów diety i żywności wzbogaconej, które stanowią, iż substancje narkotyczne lub psychotropowe nie mogą być dodawane do suplementów diety. Z pisma powyższego wynika, iż następnie Krajowy Punkt Kontaktowy RASF w GIS przekazał do systemu dwa uzupełniające powiadomienia alarmowe, w których poinformowano, że występują trudności z uzasadnieniem, iż wykryte w produktach poziomy THC mogą stanowić poważne zagrożenie wpływające na zdrowie ludzi. Jak wskazano stosowanie rozporządzenia (WE) nr 178/2002 w kontekście potencjalnego zagrożenia dla zdrowia związanego ze spożyciem tych produktów miało być trudne do uzasadnienia w kontekście dalszych restrykcyjnych działań. Z kolejnych nadesłanych w związku z powyższym w dniu 20 stycznia 2015 r. przez czeski punkt kontaktowy RASF uzupełniających powiadomień alarmowych wynikać miało, iż władze czeskie powołały się w przypadku obu powiadomień na art. 14 (2)(b) rozporządzenia (WE) nr 178/2002, gdyż uznały te produkty za nienadające się do spożycia przez ludzi. Obydwa suplementy zawierać miały bowiem substancję zakazaną zgodnie z czeskimi przepisami krajowymi i dlatego czeski punkt kontaktowy RASF zakwalifikował powiadomienie jako alarmowe. W Republice Czeskiej zwrócono się do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego celem oceny ryzyka.

Po wniesieniu odwołania Spółka przedstawiła m.in. dwa opracowania dotyczące oceny bezpieczeństwa zakwestionowanych produktów. W ocenie z dnia 15 stycznia 2015 r. prof. dr hab. [.] z Katedry Żywienia Człowieka UR w [.] wskazała, że tetrahydrocannabinol – (-)-trans∆9- tetrahydrocannabinol (THC) – jest psychoaktywnym terpenofenolem, występującym w konopiach. Występuje we wszystkich częściach rośliny, z wyjątkiem nasion, w których (lub w produktach z nich) też jednak stwierdza się często jego obecność. Konopie siewne Cannabis sativa L. są wykorzystywane przez człowieka głównie jako źródło włókna (produkcja papieru, tekstyliów), ale także w produkcji oleju, herbat i innych używek, leków oraz jako składnik paszy dla zwierząt. Możliwa obecność zawartych w nich psychoaktywnych substancji – kannabinoidów w diecie ludzi i zwierząt hodowlanych spowodowała duże zainteresowanie skutkami ich oddziaływania na organizm człowieka, co stało się przedmiotem wielu badań, prowadzonych głównie pod kątem ich oddziaływania na układ nerwowy człowieka.

Po badaniach z udziałem szczurów laboratoryjnych ustalono, ich wyniki że sugerują jego stosunkowo niską toksyczność. U ludzi, którym podawano THC w dawkach 2,5 i 5 mg na dzień zaobserwowano zarówno pozytywne, jak i negatywne efekty działania. Małe dawki tego związku powodują odprężenie, większą wrażliwość na zapach i smak, co powoduje polepszenie apetytu, jak również wzrost wrażliwości innych zmysłów. Działanie to wykorzystuje się farmakologicznie, np. syntetyczny THC jest składnikiem leku o nazwie Dronabinol, stosowanego w leczeniu m.in. anoreksji, czy AIDS.

Wyraźnie niekorzystny efekt zaobserwowano przy dziennych dawkach 10 – 20 mg THC. Jednocześnie stwierdzono, że jednorazowa dawka 5 mg daje taki sam niekorzystny efekt (efekt ostry) jak dawka 10 mg przyjęta w ciągu całego dnia. Przy jednorazowej dawce 7,5 mg obserwowano istotne przyspieszenie tętna, a przy całodniowej dawce 20 mg – tachykardię i ogólne rozdrażnienie.

Zbadano, że THC ulega dość szybkiej przemianie w organizmie do hydroksykannabinolu, a następnie do formy kwasowej THC – COOH. Metabolity te działają podobnie jak związki macierzyste. Okres połowicznego półtrwania w organizmie wynosi od kilkunastu godzin do kilku dni. Przy regularnym pobieraniu (np. paleniu marihuany) następuje kumulacja w organizmie, jednak bez efektów toksycznych. Badania Schwilke i in. [2009] wykazały, że zawartość THC w osoczu zarówno po paleniu marihuany przez cały dzień, jak i po kilkakrotnym spożyciu doustnym była porównywalna.

Nie stwierdzono istotnego wpływu THC na system hormonalny. Wykazano natomiast, że związek ten pokonuje barierę łożyskową. U dzieci matek palących w czasie ciąży marihuanę może wystąpić lekkie upośledzenie funkcji poznawczych we wczesnych fazach rozwoju. Jest to związane m.in. z tym, że u płodów i noworodków metabolizm THC jest spowolniony ze względu na niedorozwój układu enzymatycznego.

Ogólnie uważa się, że THC jest mniej toksyczny przy pobraniu oralnym niż przez inhalację, co wynika z mniejszej biodostępności związku. Ohlson i in. [1980] na podstawie zawartości THC w osoczu ocenili biodostępność związku na poziomie 18±6%, a po spożyciu z żywnością – na poziomie 6±3%. Pomimo charakteru psychoaktywnego, THC uważa się za związek o małym potencjale uzależniającym.

Ważnym problemem może być interakcja THC z innymi składnikami żywności, jednakże nie ma wielu badań naukowych na ten temat. Są jednak przesłanki sugerujące niewielką lub brak interakcji z alkoholem. W przypadku kofeiny stwierdzono, że oddziałuje ona na te same receptory, przez co może w niewielkim zakresie współdziałać z tym związkiem.

Potencjalna obecność THC w produktach dostępnych dla człowieka stworzyła potrzebę ustalenia dawek bezpiecznych. Opierając się na wielkości NOAEL (no observable adverse effect level) – 5 mg/dzień i LOAEL (lowest observed adverse effect level) – 10 mg/dzień dla efektu psychotropowego, po uwzględnieniu odpowiedniego współczynnika bezpieczeństwa, naukowcy amerykańscy oszacowali ADI (akceptowane dzienne spożycie) tego związku na 500 µg/dzień dla człowieka o masie ciała 70kg, co odpowiada wielkości 0,007 mg/kg m.c/dzień. BgVV (Bundesinstitut füGesundheitlichen Verbraucherschutz und Veteinȁrmedizin) zaleca, aby dzienne pobranie THC z produktami żywnościowymi nie było większe niż 0,001 – 0,002 mg/kg m.c (0,007 – 0,14 mg dla osoby o masie ciała 70 kg). Z kolei The panel on Additives and Productc or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) proponuje tymczasowo tolerowane dziennie pobranie (PMTDI) THC na poziomie 0,0004 mg/kg m.c, czyli w przypadku osoby o masie ciała 70 kg odpowiada to dawce 0,028 mg.

Wobec tych ustaleń potencjalne dzienne dawki THC wynikające z badań laboratoryjnych załączonych do powiadomień alarmowych w oparciu o zalecane spożycie ocenianych produktów i wynoszące:

1) 0,162 µg THC w dziennej dawce, w przypadku produktu X,

2) 5,33 µg THC w dziennej dawce, w przypadku produktu Y -

są odpowiednio 3086 i 94 razy mniejsze od przedstawionej wartości ADI, 173 i 5 razy mniejsze od PMTDI (dla osoby o masie ciała 70 kg) oraz 432 i 13 razy mniejsze od dolnej granicy zalecanej przez BgVV zakładając pełną biodostępność THC. Przy założeniu 10% biodostępności ilorazy te byłyby jeszcze 10 – krotnie większe.

W konkluzji oceny prof. dr hab. [.] stwierdziła, że biorąc pod uwagę wartość NOAEL dla efektu psychotropowego oraz dane dotyczące efektu uzależniającego i innego wpływu na organizm, wskazujące na niską toksyczność tego związku, można stwierdzić, że przedstawione jej do oceny produkty zawierające śladowe ilości THC wynikające z badań laboratoryjnych nie będą stanowiły zagrożenia dla konsumenta biorąc także pod uwagę możliwą kumulację THC w organizmie.

Z kolei z opinii prof. dr hab. [.] z Katedry Żywienia Człowieka Uniwersytetu [...] w [.] wynika, że ujawnione w toku badań wykonanych metodą GC – MS przez laboratorium Czeskiej Inspekcji Żywności i Rolnictwa ilości THC w przeliczeniu na dzienną dawkę zalecaną przez producenta w przypadku E. wynoszą 0,162 mcg THC na dzień (w 2 kapsułkach), w przypadku T – 5,33 mcg THC na dzień (w 2 kapsułkach).

Wchłanianie THC przebiega odmiennie w zależności od drogi podania. Generalnie biodostępność THC (mierzona jego stężeniem we krwi) po przyjęciu drogą doustną jest 2 – 3 razy mniejsza niż po inhalacji (przez palenie papierosów lub fajki) oraz 10 – 15 razy mniejsza niż po podaniu dożylnym (biodostępność 100%), stosowanym w badaniach eksperymentalnych. Biodostępność THC po spożyciu doustnym wykazuje szeroką zmienność, wynikającą z cech indywidualnych organizmu i sposobu żywienia ludzi i wynosi od 6% do 30%. Według niektórych źródeł średnia biodostępność THC z żywności wynosi 6% (±3%), a według innych 10%. Biodostępność THC po inhalacji jest przeciętnie szacowana na 18 – 20 %, ale może być znacznie większa w zależności od sposobu palenia papierosów (do 50%).

Po wchłonięciu do krwi THC jest szybko przenoszony do wszystkich tkanek, w tempie uzależnionym od szybkości przepływu krwi. Po inhalacji stężenie THC we krwi bardzo szybko rośnie i następnie szybko spada osiągając słabo wykrywalny poziom po 2 – 3 godzinach od pojedynczej dawki w "typowym" papierosie. Efekt psychotropowy pojawia się po kilku minutach. Przykładowo, wypalenie papierosa z marihuany zawierającego 10 – 20 mg THC powoduje po 5 minutach wzrost THC we krwi do 100 nanogramów/ml. Po przyjęciu doustnym stężenie THC we krwi rośnie znacznie wolniej i osiąga istotnie niższy maksymalny poziom. Przykładowo, taka sama dawka THC (10 – 20 mg) przyjęta drogą doustną powoduje wzrost THC we krwi do 5 nanogramów/ml po 1 – 4 godzinach. Efekt psychotropowy pojawia się po 30 – 60 minutach, a maksymalne działanie pojawia się po 1 – 3 godzinach i trwa 6 – 8 godzin.

Zdecydowana większość badaczy i różne gremia ekspertów podzielają opinię w odniesieniu do produktów z konopi, że "ich niekontrolowane, wielokrotne przyjmowanie wywołuje wysoce szkodliwy toksyczny wpływ na układ oddechowy, sercowo – naczyniowy, rozrodczy, odpornościowy, a także na płód i mózg. Oddziaływania te mają bardzo szeroki zakres – od poziomu molekularnego, stanowiącego fundament ludzkiego życia, do jego najdoskonalszych przejawów – myślenia i osobowości". W przypadku mniejszych dawek i mniej częstej ekspozycji wyniki badań nie pozwalają na formułowanie tak jednoznacznych opinii w odniesieniu do wszystkich wymienionych wyżej funkcji i układów w organizmie człowieka.

U ludzi nie istnieje żaden udokumentowany śmiertelny przypadek spowodowany produktami z konopi i/lub THC.

Dla substancji potencjalnie toksycznych od dawna istnieją precyzyjnie opisane procedury ustalania dawki, której spożycie nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi. Ostatnie techniczne opracowanie ekspertów na temat opublikowano w Kodeksie Żywnościowym w 2014 roku. Kodeks i inne wcześniejsze publikacje definiują wiele pojęć z zakresu bezpieczeństwa żywności, takich jak ADI i PMTDI oraz przedstawiają sposób ich wyznaczania.

ADI – akceptowane dzienne spożycie – jest definiowane jako oszacowana ilość substancji w żywności lub wodzie pitnej, wyrażona na kg masy ciała (zwykle w mg/kg masy ciała), która może być przyjmowana doustnie w ciągu całego życia człowieka bez znaczącego zagrożenia zdrowia.

PMTDI – tymczasowe maksymalne tolerowane dzienne spożycie – jest to wartość, która określa dopuszczalne narażenie człowieka wynikające z naturalnego występowania substancji w żywności lub wodzie pitnej.

Dla ustalenia ADI (lub PMTDI), czyli dawki, której spożycie nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi, kluczowe znaczenie ma:

1) Wskazanie dawki LOEL lub LOAEL lub NOAEL, które są definiowane następująco:

• LOEL to najmniejsza dawka substancji, której spożycie powoduje objawy dla zdrowia,

• LOAEL to najmniejsza dawka substancji, której spożycie powoduje niekorzystne objawy dla zdrowia,

• NOAEL to największa dawka substancji, której spożycie nie powoduje niekorzystnych objawów dla zdrowia;

2) Wybór współczynnika niepewności (UF), który szacuje niepewności w ustalaniu ADI (lub PMTDI) wynikające ze zmienności osobniczej ludzi, różnic międzygatunkowych (jeśli badania są wykonywane na zwierzętach i ekstrapolowane na ludzi), możliwych interakcji z innymi substancjami oraz wpływu innych czynników środowiskowych; UF jest wybierany na podstawie toksyczności, farmakodynamiki i farmakokinetyki substancji.

LOEL i LOAEL określają dawkę substancji, która wywołuje jakikolwiek efekt i zmienia działanie organizmu, organu lub tkanki, przy czym dla dawki LOAEL – jest to efekt niekorzystny dla zdrowia.

Obliczenie ADI dla substancji toksycznej wymaga podzielenia dawki LOEL lub LOAEL lub NOAEL przez współczynnik niepewności.

Prof. [.] wskazała, iż w ostatnich kilkunastu latach cztery zespoły ekspertów wskazały dawki THC, które po przyjęciu drogą doustną nie stanowią ryzyka dla zdrowia ludzi.

Wymienione w opinii zespoły ekspertów wskazały następujące dawki THC, które po przyjęciu doustnym nie stanowią ryzyka dla zdrowia ludzi (w kolejności rosnącej):

- 0,028 mg/osobę/dzień,

- 0,07 mg/osobę/dzień,

- 0,14 mg/osobę/dzień,

- 0,245 mg/osobę/dzień,

- 0,5 mg/osobę/dzień.

Dla THC, a zwłaszcza produktów z konopi, najlepiej udokumentowano wpływ psychotropowy tego związku na organizm człowieka, zaś dane dotyczące oddziaływania THC na układ hormonalny są niewystarczające dla opracowania ADI, z powodu małej siły dowodów naukowych.

W ocenie występowania objawów psychotropowych u ludzi przeważa pogląd, że dla THC podanego doustnie najmniejsza dawka, której spożycie powoduje objawy dla zdrowia (LOEL) lub najmniejsza dawka, której spożycie powoduje niekorzystne objawy dla zdrowia (LOAEL) wynosi:

- 5 mg/osobę/dzień po podaniu w jednorazowej dawce,

- 5 – 10 mg/osobę/dzień po podaniu w dwóch lub kilku dawkach w ciągu dnia (np. 2,5 mg x 2 razy/dzień. Dawki te powodowały nieznacznie pogorszoną wydolność psychomotoryczną.

W opracowaniach eksperckich przyjmowano współczynnik niepewności jako równy 20 lub 40 lub 100. Wyjaśnia to szeroki zakres spożycia THC, który przez różne gremia ekspertów jest uznawany za bezpieczny dla ludzi i nie obniżający wydolności psychomotorycznej – zakres ten wynosi od 0,028 do 0,5 mg THC/osobę/dzień. Obie wartości zakresu są od 20 do 100 razy mniejsze od najmniejszej podanej doustnie dawki, której spożycie powoduje jakiekolwiek (niekorzystne) objawy dla zdrowia (tj. 5 – 10 mg THC/osobę/dzień). Tak ustalone ADI (lub PMTDI) zapewnia wystarczająco duży margines dla zdrowia człowieka.

Przy ustalaniu bezpiecznego spożycia THC do wyznaczenia poziomu ADI (lub PMTDI) użyto dawek LOEL i LOAEL ustalonych w badaniach u ludzi i zwierząt doświadczalnych, a także uwzględniono zidentyfikowane w badaniach czynniki, które opisują zwiększoną wrażliwość niektórych grup ludzi, tj. zwiększoną wrażliwość noworodków i niemowląt, zmienność osobniczą ludzi wynikająca m.in. z polimorfizmu genetycznego, interakcje z innymi substancjami i kumulowanie w tkance tłuszczowej.

Według prof. [...] w świetle aktualnej wiedzy ekspozycja człowieka na THC po podaniu drogą doustną w ilości nie przekraczającej ADI (lub PMTDI) nie będzie stanowiła zagrożenia nawet dla grup szczególnie wrażliwych (z powodu wieku lub uwarunkowań genetycznych) oraz w przypadku kumulacji w organizmie lub interakcji THC z innymi substancjami.

W opinii prof. dr hab. [...] przyjęto dwa skrajne podejścia w ustaleniu dawki, która nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi, opracowane na podstawie aktualnych dowodów naukowych, ale różniące się liczbowym oszacowaniem współczynnika niepewności:

- z największym współczynnikiem niepewności (100) – czyli dawkę 0,028mg/osobę/dzień,

- z najmniejszym współczynnikiem niepewności (20) – czyli dawkę 0,5mg/osobę/dzień.

W tym kontekście zawartość THC oznaczona (w 2 kapsułkach/dzień) w ilości:

- 0,162 mcg/dzień (=0,000162 mg/dzień w produkcie E. stanowi:

• 0,58 % dawki THC wyznaczonej ze współczynnikiem niepewności 100, która po przyjęciu doustnym nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi,

• 0,03 % dawki THC wyznaczonej ze współczynnikiem niepewności 20, która po przyjęciu doustnym nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi;

- 5,33 mcg/dzień (+=0,00533 mg/dzień) w produkcie T. stanowi:

• 19,0 % dawki THC, wyznaczonej ze współczynnikiem niepewności 100, która po przyjęciu doustnym nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi,

• 1,07 % dawki THC wyznaczonej ze współczynnikiem niepewności 20, która po przyjęciu doustnym nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi.

Zdaniem autorki opinii wszystkie obliczenia dotyczące zawartości THC w obu produktach w relacji do dawki, która po przyjęciu doustnym nie stanowi ryzyka dla zdrowia ludzi, zapewniają wystarczająco duży margines bezpieczeństwa dla zdrowia człowieka (20-krotny lub 100-krotny).

Autorka opinii wskazała co prawda, iż potencjalne narażenie ludzi na spożycie THC z żywności – zwłaszcza konsumentów nieświadomych jego zawartości – jest prawdopodobne, ale trudne do precyzyjnego ustalenia. Mimo tego dość niedookreślonego stwierdzenia prof. [.] stwierdziła, że w jej przekonaniu zawartość THC w suplementach będących przedmiotem opinii nie zwiększa ryzyka niekorzystnego wpływu na organizm, ponad nieistotne ryzyko, które wynika z potencjalnej zawartości THC w innej żywności dostępnej na rynku, z uwzględnieniem konsumentów nieświadomych zawartości THC. W konkluzji autorka stanowczo stwierdza, że nie istnieje zagrożenie dla zdrowia wywołane spożyciem tych produktów przez ludzi.

Opinia z kwietnia 2015 r. Narodowego Instytutu Leków (NIL) jak wynika z jej treści została wydana wyłącznie na podstawie dostarczonych materiałów w postaci: zdjęć opakowań zakwestionowanych produktów oraz wyników badań analitycznych przeprowadzonych przez laboratorium Czeskiej Inspekcji Żywności i Rolnictwa. W opinii tej stwierdzono, że dostępność biologiczna ∆9 – THC po podaniu doustnym produktów z konopi wynosi 6 – 20%. Dawka progowa wywołująca efekt u człowieka została określona na 2 mg. Wskazano jednakże, że dawka THC pobrana z zakwestionowanymi suplementami diety jest znacząco niższa niż dawki wywołujące efekt. Według autorów opinii trudno jest jednak jednoznacznie określić wpływ tych produktów na organizm człowieka. Związane jest to przede wszystkim z podkreślaną w pracach naukowych osobniczą odpowiedzią organizmu oraz brakiem badań dotyczących skojarzonego działania mieszaniny składników i interakcji pomiędzy przyjmowanymi produktami. Podkreślono, że osoba stosująca te preparaty nie uzyskała informacji o obecności w nich THC. Nie może więc podjąć świadomej decyzji o stosowaniu THC w odniesieniu do wiedzy o stanie swojego zdrowia. Według opinii NIL suplementy E. i T. zawierają substancję kontrolowaną wymienioną w załączniku nr 1 i nr 2 do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupy I – N i IV – N, IP, IIP). Suplementy diety w ocenie NJL ze względu na stwierdzoną w ich składzie obecność THC naruszają przepisy tej ustawy i ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Jak wyraźnie wskazał organ II instancji, wniosek NIL o naruszenie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie znalazł jednak żadnego potwierdzenia, co w ocenie Sądu nie pozwalało na bezkrytyczne do niej podejście. Naruszenie zaś ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia NIL upatrywał oceniając zakwestionowane produkty jako zafałszowane.

Ostatecznie jako podstawy decyzji z dnia [.] czerwca 2015 r. [.] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [.] podał:

1) art. 138 § 1 K.p.a.,

2) art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 4, art. 6, art. 8, art. 73 ust. 1 oraz art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 549) – zwanej dalej Ubżż,

3) art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. a, lit. b i lit. h rozporządzenia 882/2004,

4) art. 7, art. 14 ust. 1 oraz art. 17 rozporządzenia 178/2002.

Wśród podstaw tych zabrakło wskazywanych przez organ I instancji art. 3 ust. 3 pkt 39 i 44 Ubżż oraz art. 32 ust. 2 i załącznika nr 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 Ubżż żywnością (środkiem spożywczym) jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002. Według tego ostatniego przepisu "żywność" albo "środek spożywczy" oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub których spożycia przez ludzi można się spodziewać. "Środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG.

"Środek spożywczy" nie obejmuje:

a) pasz;

b) zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzane na rynek do spożycia przez ludzi;

c) roślin przed dokonaniem zbiorów;

d) produktów leczniczych w rozumieniu dyrektyw Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG;

e) kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG;

f) tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG;

g) narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu Jednolitej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz konwencji o środkach psychotropowych z 1971 r.;

h) pozostałości i zanieczyszczeń.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 Ubżż produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być oznakowane i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako żywność. Według art. 4 Ubżż do postępowania przeprowadzanego przez organy urzędowej kontroli żywności (ukż) stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 6 Ubżż:

1. Środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach niniejszego działu (działu II) wdrażających dyrektywy Unii Europejskiej i wymagań rozporządzeń Unii Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa żywności nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach niniejszego działu (II) niewdrażających dyrektyw Unii Europejskiej nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Dopuszcza się do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środki spożywcze niespełniające wymagań, o których mowa w ust. 2, jeżeli zostały:

1) wyprodukowane lub wprowadzone do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, zgodnie z prawem tego państwa, lub

2) wyprodukowane w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo wyprodukowane lub wprowadzone do obrotu w Republice Turcji, zgodnie z prawem tych państw, w zakresie, w jakim korzystają ze swobody przepływu towarów na podstawie umów zawartych ze Wspólnotą Europejską

- pod warunkiem, że nie stanowią zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka.

4. W przypadku uzasadnionego podejrzenia, że środek spożywczy, o którym mowa w ust. 3, może zagrażać zdrowiu lub życiu człowieka, właściwy organ urzędowej kontroli żywności żąda przedstawienia przez podmiot działający na rynku spożywczym w wyznaczonym terminie informacji potwierdzających spełnianie równoważnych wymagań zdrowotnych, w tym dokumentów wydanych przez właściwe władze państwa pochodzenia.

Zgodnie z art. 8 Ubżż właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w drodze decyzji, zakazuje wprowadzania do obrotu lub nakazuje wycofanie z obrotu m.in. suplementu diety, produktu, który nie spełnia wymagań określonych dla tych środków spożywczych w dziale II tej ustawy.

Przepis art. 77 Ubżż wskazuje, że decyzjom organów urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004, w przypadku stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka, jest nadawany rygor natychmiastowej wykonalności.

Art. 54 ust. 1 rozporządzenia 882/2004 stanowi, iż w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Według ust. 2 tego przepisu działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki:

a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt;

b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu przewozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt;

c) monitorowanie oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności (niepowołane przez organ II instancji a powołane przez PPIS w [.]);

(...)

h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

Zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 2 pkt 10 tego rozporządzenia "niezgodność" oznacza niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu.

Przepis art. 7 rozporządzenia 178/2002 formułuje tzw. zasadę ostrożności. Według jego ust. 1 w szczególnych okolicznościach, gdy po dokonaniu oceny dostępnych informacji stwierdzono niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia, ale nadal brak jest pewności naukowej, w oczekiwaniu na dalsze informacje naukowe umożliwiające bardziej wszechstronną ocenę ryzyka mogą zostać przyjęte tymczasowe środki zarządzania ryzykiem konieczne do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie. Stosownie do ust. 2 środki przyjęte w oparciu o przepisy ust. 1 powinny być proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne dla handlu niż jest to wymagane w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie, z uwzględnieniem wykonalności technicznej i ekonomicznej oraz innych czynników uznawanych za stosowne w rozważanej sprawie. W odpowiednim czasie, w zależności od rodzaju stwierdzonego ryzyka dla życia lub zdrowia oraz rodzaju informacji naukowej potrzebnej do wyjaśnienia niepewności naukowej oraz przeprowadzenia bardziej wszechstronnej oceny ryzyka, środki te zostaną poddane przeglądowi.

Art. 14 rozporządzenia 178/2002 określa wymogi w zakresie bezpieczeństwa żywności. I tak:

Żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek.

Środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że:

jest szkodliwy dla zdrowia,

nie nadaje się do spożycia przez ludzi.

Podczas podejmowania decyzji, że dany środek spożywczy jest niebezpieczny, należy mieć na względzie:

zwykłe warunki korzystania z żywności przez konsumenta oraz wykorzystywania jej na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji, oraz

informacje przeznaczone dla konsumenta, z uwzględnieniem informacji na etykiecie oraz inne informacje zwykle dostępne dla konsumenta dotyczące unikania konkretnych negatywnych skutków dla zdrowia związanych z daną żywnością lub rodzajem żywności.

Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy jest szkodliwy dla zdrowia, należy mieć na względzie:

nie tylko prawdopodobne natychmiastowe i/lub krótkotrwałe i/lub długofalowe skutki tej żywności dla zdrowia spożywającej jej osoby, ale także dla następnych pokoleń;

ewentualne skutki skumulowania toksyczności;

szczególną wrażliwość zdrowotną określonej kategorii konsumentów, jeżeli środek spożywczy jest przeznaczony dla tej kategorii konsumentów.

Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy nie nadaje się do spożycia przez ludzi, należy mieć na względzie, czy środek spożywczy nie może być spożywany przez ludzi zgodnie z jego przeznaczeniem z powodu zanieczyszczenia, zarówno przez czynniki obce jak i w inny sposób, czy też z powodu gnicia, psucia się lub rozkładu.

Według art. 17 tego rozporządzenia:

1. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów,

2. Państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji.

Istotą sporu jest, czy w warunkach wykrycia w suplementach diety Erekton i Tribusteron 90 określonych ilości THC, który (co bezspornie podkreśla organ II instancji) w tym konkretnym przypadku nie był substancją podlegającą ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, istniały podstawy do uznania, iż tym samym zaistniała "niezgodność" uprawniająca organy do zastosowania określonych w decyzjach środków i czy były to działania proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne niż było to wymagane w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.

W celu rozstrzygnięcia tego problemu należy jeszcze przytoczyć ustawową definicję pojęcia "zanieczyszczenie", które zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 57 Ubżż oznacza substancje zanieczyszczające, zanieczyszczenia biologiczne oraz ciała obce, szkodniki lub ich części. W art. 3 ust. 3 pkt 44 Ubżż zdefiniowano z kolei środek spożywczy szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka jako środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, w szczególności, jeżeli:

a) nie spełnia wymagań zdrowotnych określonych w dziale II,

b) zawiera:

- substancje zanieczyszczające lub zanieczyszczenia mikrobiologiczne w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej oraz inne zanieczyszczenia,

- pozostałości skażeń promieniotwórczych w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej,

- weterynaryjne produkty lecznicze w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy lub zabronione określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej,

- inne substancje szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka określone w przepisach Unii Europejskiej.

Substancja zanieczyszczająca (art. 3 ust. 3 pkt 38 Ubżż) to substancja zanieczyszczająca w rozumieniu art. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 315/93 z dnia 8 lutego 1993 r. ustanawiającego procedury Wspólnoty w odniesieniu do substancji skażonych w żywności (Dz.Urz. WEL 37 z 13.02.1993 r., str. 1); Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 204), co oznacza według art. 1 rozporządzenia 315/93 substancja zanieczyszczająca oznacza każdą substancję nieumyślnie dodaną do żywności, która jest obecna w takiej żywności jako rezultat produkcji (w tym działalność prowadzona w związku z gospodarką roślinną i zwierzęcą, a także weterynaryjną), wytwarzania, przetwarzania, przygotowania, obróbki, pakowania, opakowywania, transportu lub przechowywania takiej żywności lub jako rezultat skażenia środowiska. Obca materia taka jak np. fragmenty owadów, włosie zwierząt itd. nie jest objęta tą definicją..

Z uwagi na wskazywaną przez organ II instancji okoliczność, z której ma wynikać, że skarżąca nie miała świadomości, że zakwestionowane suplementy diety w ogóle zawierają THC nie można uznać, że THC jest ich składnikiem, stąd konkluzja opinii NIL dotycząca naruszenia ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wobec uznania tych produktów jako środków spożywczych zafałszowanych nie mogła zostać uwzględniona.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 315/93 żywność zawierająca substancje zanieczyszczające w ilości, która jest nie do przyjęcia z punktu widzenia zdrowia publicznego, w szczególności odnośne do poziomu toksykologicznego, nie jest wprowadzana do obrotu. Ponadto substancje zanieczyszczające są utrzymywane na tak niskim poziomie jaki tylko w rozsądnych granicach jest możliwy do osiągnięcia przez następujące dobre praktyki na wszystkich etapach określonych w art. 1 (ust. 2). W celu ochrony zdrowia publicznego oraz na podstawie ust. 1 Komisja może, w miarę potrzeby, ustanowić maksymalne granice tolerancji dla określonych substancji zanieczyszczających (ust. 3). Dla THC (w każdej postaci) na poziomie wspólnotowym nie zostały ustanowione takie przepisy (zob. rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych – Dz.U. UE.L.2006.364.5 z późn. zm. oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 124/2009 z dnia 10 lutego 2009 r. Dz.U.UE.L.2009.40.7 z późn. zm. ustalające maksymalne zawartości kokcydiostatyków i histomonostatyków pochodzących z nieuniknionego zanieczyszczenia krzyżowego tymi substancjami pasz, dla których nie są one przeznaczone).

Z materiałów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że maksymalne poziomy THC zostały określone np. prawodawstwie niemieckim.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 315/93 w przypadku gdy Państwo Członkowskie, dzięki informacji lub ponownej ocenie istniejących danych, ma podstawy podejrzewać, że substancja zanieczyszczająca w żywności, mimo że spełnia warunki tegoż rozporządzenia lub szczególnych rozporządzeń przyjętych na mocy tegoż rozporządzenia, stanowi zagrożenie zdrowia, może wówczas ono czasowo zawiesić lub ograniczyć stosowanie wspomnianych przepisów na swoim terytorium.

Wniosek z powyższych uregulowań – dotyczących zanieczyszczeń i substancji zanieczyszczających wypływa zdaniem Sądu taki, że jeśli wykryte w zakwestionowanych suplementach diety THC nie jest substancją odurzającą w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ani nie jest substancją, której poziomy określone w przepisach zostały przekroczone – bo takie poziomy dla THC o izomerach wykrytych w suplementach diety nie zostały określone ani w Unii Europejskiej, ani w Polsce, a żadna ze znajdujących się w aktach sprawy opinii ( w tym także NIL opierająca się na założeniu i konkludująca, że wykryte w suplementach THC jest sprzeczne z ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii) nie dowodzi, iż substancja ta w ilościach, które mogą być dziennie spożyte przy stosowaniu suplementów zgodnie z przeznaczeniem i wskazanym dawkowaniem stanowi zagrożenie dla zdrowia (za wyjątkiem mało prawdopodobnych – wobec ryzyka wręcz określanego jako nieistotne – reakcji osobniczych, które – co jest faktem powszechnie znanym - mogą przecież zachodzić także w przypadku żywności ogólnodostępnej spełniającej wszystkie wymagania i wolnej od jakichkolwiek zanieczyszczeń, a wywołujących reakcje alergiczne) to brak było podstaw do uznania w myśl wyżej cytowanych przepisów za środek spożywczy niebezpieczny lub szkodliwy dla zdrowia tak w rozumieniu art. 14 rozporządzenia nr 178/2002 jak i art. 3 ust. 3 pkt 44 Ubżż.

Zgodnie z art. 27 Ubżż "1. Suplementy diety mogą zawierać w swoim składzie witaminy i składniki mineralne, które naturalnie występują w żywności i spożywane są jako jej część, oraz inne substancje wykazujące efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny.

2. Maksymalny dopuszczalny poziom zawartości witamin i składników mineralnych oraz innych substancji, o których mowa w ust. 1, w suplementach diety zapewnia, że zwykłe stosowanie suplementu diety zgodnie z informacją zamieszczoną w oznakowaniu będzie bezpieczne dla zdrowia i życia człowieka.

3. Suplementy diety przeznaczone bezpośrednio dla konsumenta finalnego są wprowadzane do obrotu w opakowaniu.

4. (uchylony)

5. Oznakowanie, prezentacja i reklama suplementów diety nie mogą zawierać informacji stwierdzających lub sugerujących, że zbilansowana i zróżnicowana dieta nie może dostarczyć wystarczających dla organizmu ilości składników odżywczych.

6. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz witamin i składników mineralnych oraz ich formy chemiczne, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety,

2) szczególne wymagania w zakresie oznakowania suplementów diety

- mając na względzie potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa żywności oraz jednolite wymagania w tym zakresie obowiązujące w Unii Europejskiej.

7. Minister właściwy do spraw zdrowia może określić w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 6:

1) dodatkowe wymagania dotyczące zawartości w suplementach diety witamin i składników mineralnych, w tym kryteria czystości oraz maksymalny i minimalny poziom witamin i składników mineralnych w suplemencie diety,

2) wymagania dotyczące zawartości w suplementach diety substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny, innych niż witaminy i składniki mineralne, w tym maksymalne i minimalne poziomy tych substancji

- mając na względzie potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa żywności oraz jednolite wymagania w tym zakresie obowiązujące w Unii Europejskiej, jeżeli są ustalone".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 27 ust. 6 i 7 Ubżż zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2032). Odesłanie z § 3 tego rozporządzenia w aktualnym stanie prawnym nie funkcjonuje, gdyż żadne przepisy w tym zakresie nie są obowiązującym prawem.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 października 2007 r. w sprawie specyfikacji i kryteriów czystości substancji dodatkowych (Dz.U. z 2007 r., Nr 199, poz. 1441) zostało uchylone z dniem 19 stycznia 2011 r. przez art. 10 ustawy z dnia 8 stycznia 2010 r. (Dz.U. Nr 21, poz. 105). THC nie jest zresztą substancją dodatkową.

Zresztą przepisy o oznakowaniu suplementów diety (żywności) nie mogą mieć żadnego znaczenia w sytuacji, kiedy brak dowodów na to, że THC zostało wprowadzone do tych konkretnych suplementów świadomie i organ nie kwestionuje tej okoliczności, tak więc substancja ta nie jest składnikiem, dodatkiem do żywności lecz w myśl wyżej przywołanych unormowań szeroko pojętym zanieczyszczeniem. Zgromadzone w toku postępowania, głównie przed organem II instancji dowody, choćby opinie czy oceny nie zostały zdaniem Sądu ocenione w sposób kompleksowy i zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 80 K.p.a. Wybrano z nich jedynie te fragmenty, które uzasadniać miały zastosowane środki w świetle zasady ostrożności. Wskazują na to wcześniej cytowane obszernie fragmenty opinii i oceny przedstawione przez stronę skarżącą, które nie zostały w ogóle uwzględnione. Dowody zostały więc potraktowane wybiórczo. Nie zostało przy tym wskazane, wbrew art. 107 § 3 K.p.a., dlaczego daje się wiarę określonym dowodom lub ich fragmentom, odmawiając wiarygodności pozostałym. Zgromadzone dowody i obowiązujący stan prawny nie dawały w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, że zanieczyszczenie to w taki sposób wpływało na zakwestionowane suplementy, aby można było je uznać za niespełniające wymagań określonych w przepisach działu II Ubżż, by odpowiadały definicji środka spożywczego szkodliwego dla zdrowia z art. 3 ust. 3 pkt 44 Ubżż, bądź niebezpiecznego środka spożywczego z art. 14 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 w aspekcie ust. 5 tego przepisu. Stwierdzony poziom substancji zanieczyszczającej – THC i jej rodzaj (postać niepodpadająca pod definicję substancji zabronionej czy niebezpiecznej dla zdrowia i życia ludzi z mocy prawa na poziomie unijnym czy polskim) powoduje, że podjęte przez organy środki w tej konkretnej sytuacji były nieadekwatne. Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 9 rozporządzenia 178/2002 "ryzyko" oznacza niebezpieczeństwo zaistnienia negatywnych skutków dla zdrowia oraz dotkliwość takich skutków w następstwie zagrożenia. "Zagrożenie" oznacza zaś czynnik biologiczny, chemiczny lub fizyczny w żywności lub paszy, bądź stan żywności lub paszy, mogący powodować negatywne skutki dla zdrowia (art. 3 pkt 14 w/w rozporządzenia). W niniejszej sprawie analiza ryzyka na etapie pierwszoinstancyjnym nie była dokonana. PPIS w [.] działał w istocie bez posiadania szczegółowych danych, na zasadzie automatyzmu – bo otrzymał powiadomienia alarmowe w systemie RASFF, jak wynika z przyjętej podstawy prawnej – zakładając niejako, że każdy rodzaj THC jest zabroniony jako substancja odurzająca. Zastosowane środki były także w świetle art. 7 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 nieproporcjonalne i zbyt restrykcyjne do zaistniałej sytuacji. W decyzji wydanej z naruszeniem podstawowych zasad K.p.a., takich jak art. 7, art. 8, art. 107 § 3, art. 11 i art. 80 K.p.a., według których organ jest zobligowany działać także wobec brzmienia art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2015 ., poz. 1412), bez wszczęcia i przeprowadzenia postępowania, z pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw w sytuacji, gdy jak się okazało - wykryte zanieczyszczenia nie dawały podstaw do zastosowania tak daleko idących środków zaradczych. Sam przepis art. 54 ust. 1 rozporządzenia 882/2004 podczas decydowania, jakie podjąć działanie, nakazuje uwzględnić rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Zdaniem Sądu dopiero ustalenie, że rodzaj bądź/i poziom zanieczyszczenia może stanowić realne bądź prawdopodobne zagrożenie dla zdrowia ludzi (a nie nieistotne – jak wskazuje choćby opinia prof. dr hab. [.]) stanowi podstawę wdrożenia stosownych do sytuacji działań określonych w art. 54 ust. 2 rozporządzenia 882/2004. Gdy okoliczność ta nie jest pewna, organy powinny wdrożyć jedynie środki tymczasowe – do chwili wyjaśnienia – zabezpieczyć przed ewentualnym narażeniem zdrowia.

W ocenie Sądu pominięte w znacznej mierze dowody lub ich fragmenty, z których wynikało, iż zagrożenie wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych (w przypadku ewentualnych interakcji) przy stwierdzonych poziomach THC ocenione zostało jako nikłe, nie dawały podstaw do zastosowania akurat tego środka wobec strony skarżącej. Mogło natomiast dawać podstawy do podjęcia innych stosownych decyzji stwierdzona nienależyta kontrola składników używanych do produkcji suplementów.

Stwierdzone naruszenia prawa materialnego i proceduralne – w tym przede wszystkim odnoszące się do oceny zabranego materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), obligowały Sąd do uchylenia decyzji organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a. Zasada ostrożności musi być rozumiana w taki sposób, aby niepewność co do możliwego działania określonej substancji była tego rodzaju, aby uzasadniała zastosowanie przewidzianych prawem środków. Ostrożność nie może przy tym oznaczać braku obowiązku wyjaśnienia przez organy istoty sprawy wtedy kiedy jest to możliwe. Zebrany w sprawie – głównie przed organem II instancji – materiał dowodowy zdaniem Sądu nie dawał podstaw do przyjęcia, że zakwestionowane produkty są niebezpieczne lub szkodliwe dla zdrowia i zastosowania tak daleko idących środków. Nawet gdyby uznać, że zasada ostrożności mogła wymuszać konieczność niemal natychmiastowego podjęcia działań przez organy, powinny to być działania proporcjonalne do istniejącego zagrożenia. Jeśli natomiast zebrany na późniejszym etapie materiał dowodowy nie uzasadniał wdrożenia określonych środków organ II instancji był zobligowany powyższe uwzględnić. Tymczasem żaden z dowodów nie uzasadniał w tych okolicznościach nadania rygoru natychmiastowej, który – jak się wydaje – opierał się na błędnej przesłance, że każdy rodzaj THC jest sprzeczny z ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii, co rzeczywiście powodowało by, że produkt zawierający taką substancję można byłoby uznać za zagrażający zdrowiu człowieka. Z przyczyn wcześniej podanych nie dawała takich podstaw także opinia NIL. W niniejszej sprawie zgodzić się wypada ze Skarżącym, iż rolą organu odwoławczego nie jest tylko ocena legalności działań organu I instancji, ale przede wszystkim rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o zebrany i właściwie oceniony materiał dowodowy.

W ponownym postępowaniu organ rzetelnie, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 80 K.p.a. oceni zebrany materiał dowodowy, ewentualnie go uzupełni i wyda stosowną decyzję przedstawiając w jej uzasadnieniu całokształt swej oceny. Wobec zarzutów przedstawionych w skardze, materiał dowodowy powinien też być uzupełniony o możliwe inne dowody, które powstać mogły w toku postępowania przygotowawczego.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi, wynagrodzenie radcy prawnego stosowne do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw.