Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 753/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 2 pkt 2, ,art. 55 ust. 2 pkt 2,
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 138 par. 2 , art.61 par. 4, art. 107 par. 1,3, art. 156 par. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] w przedmiocie przydziału kwatery stałej o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], na podstawie art. 30 ust. 1 i art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm.), przydzielił st. chor. M.S. osobną kwaterę stałą nr [...] o powierzchni mieszkalnej [...]

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że kwaterę przydziela się na czas pełnienia służby w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...], bowiem kwatera ta, na podstawie decyzji nr [...] Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] r., została przeznaczona na zakwaterowanie kadry tejże jednostki wojskowej.

Następnie decyzją z dnia [...], Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], powołując się na art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zmienił w/w decyzję z dnia [...] r. poprzez zmodyfikowanie części jej uzasadnienia polegające na dodaniu sformułowania "zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP osobną kwaterę stałą przydziela się na czas pełnienia służby w określonej jednostce wojskowej" i wykreślenie zdania "Z uwagi na fakt, iż przydzielona kwatera przeznaczona została, na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agenci Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] r. na zakwaterowanie kadry Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] kwaterę przydziela się na czas pełnienia służby w tej jednostce wojskowej". Decyzja ta stała się ostateczna.

Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], orzeczeniem z dnia [...], w oparciu o art. 23 ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i zaświadczenie Wojskowego Biura Emerytalnego w [...]., stwierdził, że mł. chor. szt. rezerwy M.S. zachował uprawnienia do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony. Decyzję uzasadniono faktem, że M.S. od dnia [...] r. posiada uprawnienia do emerytury, przyznanej w trybie zwykłym z tytułu służby pełnionej w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej.

Decyzją z dnia [...], Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], na mocy art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przydzielił mł. chor. szt. rez. M.S. osobną kwaterę stałą nr [...]

Nie zgadzając się z powyższą decyzją M.S. wniósł od niej odwołanie.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 13 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją z dnia [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że przy ponownym wydawaniu decyzji organ I instancji winien prawidłowo określić zakres fatyczny regulacji i przywołać podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Po powtórnym rozpoznaniu sprawy, Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], orzeczeniem z dnia [...] na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przydzielił mł. chor. szt. rez. M.S. osobną kwaterę stałą nr [...] o pow. mieszkalnej [...] . W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że M.S. pełnił zawodową służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...] i został z niej zwolniony w dniu [...] r. Zachował jednakże uprawnienia do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony. Powołując się na treść art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, organ stwierdził, że M.S. obowiązany jest przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę. Z tego powodu w/w wskazano kwaterę nr [...]. Organ ustalił, że stosownie do art. 26 w/w ustawy, M.S. posiada uprawnienia do przydziału kwatery o powierzchni mieszkalnej [...], a zatem przydzielona kwatera o powierzchni mieszkalnej [...] m2 odpowiada posiadanym uprawnieniom.

Od decyzji tej M.S. złożył odwołanie. Powołując się na dotychczas otrzymane decyzje w przedmiocie przydziału osobnej kwatery stałej przy [...] oraz na art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej podniósł, że organ I instancji dokonał tylko jedną czynność procesową, tj. przydzielił nową kwaterę stałą. Nie wygasił natomiast praw wynikających z ostatecznej decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej przy ul. [...]. Zdaniem odwołującego się, w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzję: jedna ostateczna, druga zaskarżona, które kształtują jego uprawnienie do jednej jak i drugiej kwatery. Według M.S. decyzja ostateczna może być wzruszona w trybie nadzwyczajnym, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o to stwierdzenie wyraził pogląd, że art. 41 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy, określa jedynie procedurę przekazania kwater Agencji. Zatem według kolejności powinna być:

1) wzruszona decyzja ostateczna o przydziale osobnej kwatery stałej,

2) przydzielona nowa osobna kwatera stała,

3) wydana decyzja o zwolnieniu kwatery dotychczasowej,

4) nastąpić przymusowe przekwaterowanie.

Ponadto, odwołujący się zarzucił organowi I instancji błąd proceduralny polegający na tym, że wydał decyzję o przydziale nowej kwatery stałej bez wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Organ wystosował jedynie zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia kwatery, nie zaś w przedmiocie przydziału nowej kwatery stałej, co stanowi naruszenie art. 10 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a.

M.S. wskazał również, że ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie stanowi o czasowości przydziału osobnej kwatery stałej na czas pełnienia służby w danej jednostce wojskowej. Kwestia przejścia na emeryturę nie ma tu żadnego znaczenia. Tym bardziej, że Oddział Terenowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] potwierdził jego uprawnienia do osobnej kwatery stałej. Zakwaterowanie kadry Wojskowej Komendy Uzupełnień w[...] nie ma charakteru czasowego, tj. przydziału kwatery na czas pełnienia przez danego żołnierza służby. Przejście na emeryturę nie stanowi żadnej przesłanki prawnej uprawniającej organ do podjęcia czynności związanych z przekwaterowaniem w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy.

Art. 55 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej mówi o wyłączeniu spod sprzedaży tych kwater, które decyzją dyrektora oddziału rejonowego Agencji zostały przeznaczone na zakwaterowanie całości lub części kadry określonej jednostki. Przepisy nie stanowią o czasowości przydziału praw do tychże kwater, z wyjątkiem kwater funkcyjnych. Przydział prawa do osobnej kwatery stałej w formie decyzji administracyjnej przeznaczonej na zakwaterowanie całości lub części kadry określonej jednostki wojskowej ma charakter ostateczny i do tej pory decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego. Decyzja o przydziale nowej kwatery stałej nie kształtuje utraty tego prawa.

Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], w wyniku rozpoznania sprawy wskutek złożonego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i 13 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając motywy dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że z uwagi na specyfikę służby wojskowej, która wymaga pełnej dyspozycyjności żołnierzy zawodowych zachodzi konieczność zapewnienia dla nich kwater w czasie pełnienia służby. Dlatego na wniosek dowódców jednostek wojskowych stacjonujących w Garnizonie [...], w tym również Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...], Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją nr [...] r. kwaterę przy ul. [...] przeznaczył na zakwaterowanie kadry Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] Następnie kwaterę tą przydzielił żołnierzowi zawodowemu służby stałej pełniącemu służbę w tej jednostce - st. chor. M.S.. W treści uzasadnienia w/w decyzji zawarto informację, że kwaterę przydziela się na czas pełnienia służby w tej jednostce wojskowej. Nie zmienia to faktu, że kwatera przy ul. [...], stosownie do art. 55 ust. 2 pkt 2 ustawy, została wyłączona ze sprzedaży, bowiem poznaczono ją na zakwaterowanie kadry określonej jednostki wojskowej a osoba, której przydzielono taką kwaterę powzięła o tym wiadomości i była świadoma jaką przydzielono jej kwaterę. Odwołujący się winien zatem zdawać sobie sprawę, że z chwilą zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie będzie już żołnierzem zawodowym pełniącym czynną służbę wojskową i nie będzie miał prawa zajmować kwatery przeznaczonej dla żołnierza.

Z przepisu art. 41 ust. 2 pkt 2 jasno wynika, że żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej, jeżeli nabył uprawnienia do emerytury wojskowej i zajmuje kwaterę, która nie podlega sprzedaży, jest obowiązany przekazać tą kwaterę, jeżeli przedzielono mu kwaterę odpowiadającą jego uprawnieniom. Dlatego, aby sytuacja M.S. wyczerpywała wymogi z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy, należało wymienionemu, posiadającemu uprawnienia do powierzchni mieszkalnej od [...] m2, przydzielić kwaterę o strukturze [...] pokojów z kuchnią o powierzchni mieszkalnej [...] m2 i powierzchni użytkowej [...] m2 przy ul. [...]

Nadto organ stwierdził, że M.S. nie zachował prawa do zajmowanej kwatery, bowiem nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy, lecz zachował prawo do kwatery na podstawie art. 23 ust. 1. Dlatego odwołujący się prawo do kwatery może realizować poprzez przydział innej kwatery a także przez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery.

Na powyższą decyzję M.S. złożył skargę do Wojewódzkie Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając Dyrektorowi Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]

- naruszenie art. 23 ust. 4 w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uprawnionemu do osobnej kwatery stałej przysługuje prawo do więcej niż jednej kwatery stałej,

- rażące naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem decyzji.

M.S. podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przeprowadził szeroki wywód dotyczący konieczności oddania przez skarżącego zajmowanej kwatery do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz o przeznaczeniu dotychczas zajmowanej kwatery na wyłączne potrzeby kadry zawodowej pełniącej służbę w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...], który nie pozostaje w jakimkolwiek związku z przedmiotem rozstrzygnięcia. W istocie bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia, co określa sentencja zaskarżonej decyzji, był przydział kwatery, co pozostawiono bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Zdaniem skarżącego, na pierwszy rzut oka widoczne jest, że uzasadnienie stoi w oczywistej sprzeczności z rozstrzygnięciem decyzji, które stanowi jedyny wiążący stronę element decyzji administracyjnej. Sprzeczność taka jest niedopuszczalna i powoduje rażące naruszenie procedury, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego, decyzją z dnia [...] przyznano mu osobną kwaterę stałą nie na czas pełnienia służby w WKU w [...] lecz zgodnie z obowiązującymi do dnia 30 czerwca 2004 r. przepisami, na czas nieokreślony. Przesądza o tym treść rozstrzygnięcia wskazanej decyzji, której sentencja brzmi "przydzielam (...) osobną kwaterę stałą". Bez znaczenia zatem pozostają pewne wzmianki o czasowym charakterze przydziału umieszczone jedynie w uzasadnieniu tej decyzji, jak również zupełnie nieznana polskiemu prawu postępowania administracyjnego konstrukcja decyzji o "zmianie uzasadnienia", którą zastosował organ wydając decyzję [...]. Na poparcie swego stanowiska skarżący przywołał wybrane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz piśmiennictwo.

Jednocześnie skarżący stwierdził, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który nabył prawo do świadczeń z wojskowego zaopatrzenia emerytalnego (np. emerytury wojskowej) z mocy samego prawa zachowuje prawo do kwatery stałej na czas nieokreślony. Z uwagi na treść art. 23 ust. 2 pkt. 2 ustawy, nie jest wymagane na tą okoliczność wydawanie odrębnej decyzji administracyjnej, bowiem uprawnienie to wynika wprost z ustawy. Analiza przepisów ustawy, zdaniem skarżącego, prowadzi do wniosku, iż żołnierzowi zawodowemu, względnie emerytowi wojskowemu, przysługiwać może tylko jedna osobna kwatera stała. Zatem przydział kolejnej rażąco narusza przytoczone przepisy. Z tych powodów skarżący wyprowadził wniosek, że zaskarżona decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zdanie 2, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Według skarżącego, można nawet zaryzykować pogląd, iż jest ona pozbawiona jakiejkolwiek podstawy prawnej, a więc obciążona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 zdanie 1 k.p.a. Naruszenie prawa materialnego w tym wypadku jest bowiem widoczne prima facio, a takowe naruszenie nieuchronnie winno prowadzić do stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutu, iż wydanie decyzji przydziału kwatery przy ul. [...] jest przyznaniem drugiej kwatery tej samej osobie organ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku obowiązku przydzielenia kwatery osobie uprawionej, tj. żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, zajmującemu kwaterę w budynku przeznaczonym na zakwaterowanie kadry wojskowej, jaką była kwatera zajmowana przez skarżącego. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej adresowany jest do dwóch podmiotów: nakazując osobie przekazanie kwatery do dyspozycji Agencji a Agencję zobowiązując do przydzielenia kwatery odpowiadającej uprawnieniom tej osoby.

W dwóch pismach procesowych z dnia [...] r., które wpłynęły do Sądu [...] r., M.S. podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty w sprawie dodatkowo podniósł, że nie został zapoznany z decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] r. a nie będąc stroną tej decyzji nie może nią być związany.

Dodał również, że przydzielona mu kwatera przy ul. [...] r. zamieszkiwana jest przez P.K.. Zatem oddalenie skargi spowoduje sytuację, w której dwie osoby będą uprawnione do zajmowania jednego lokalu na podstawie różnych i ostatecznych decyzji administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawa materialnoprawna zaskarżonego orzeczenia oparta została na przepisach ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.), określanej w dalszej części uzasadnienia jako ustawa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przedmiotowej decyzji.

Art. 22 ust. 1 ustawy stanowi generalną zasadę, wedle której, prawo do kwatery przysługuje żołnierzowi zawodowemu od dnia powołania go do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała. Prawo to przysługuje również żołnierzowi zawodowemu przeniesionemu w stan nieczynny. Odstępstwa od tej zasady określono w art. 22 ust. 2, art. 23 ust. 2 jak i w art. 27 ustawy. Rozwinięcie regulacji zawartej w art. 22 ust. 1 w odniesieniu do żołnierzy zawodowych zwolnionych z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, znalazło miejsce w art. 23 ust. 1 ustawy, który stanowi, że prawo do kwatery zachowują jedynie ci żołnierze, którzy nabyli uprawnienia do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej.

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, użyte w wyżej cytowanych przepisach określenie "zachowanie prawa do kwatery" nie może być tożsame z pojęciem "zachowanie prawa do zajmowanej kwatery". Zwrot "prawo do kwatery" obejmuje swym zakresem szeroko rozumiane prawo przysługujące żołnierzowi zawodowemu związane ze statusem tego rodzaju służby. Prawo do kwatery może być realizowane m.in. poprzez przydział odpowiedniej kwatery.

Na świadome rozróżnienie przez prawodawcę pojęć "zachowanie prawa do kwatery" i "zachowanie prawa do zajmowanej kwatery" wskazuje treść art. 23 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym, żołnierz zwolniony z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, jeżeli nie nabył uprawnień do emerytury lub wojskowej renty inwalidzkiej, w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy z powodu przeniesienia, przekształcenia lub likwidacji jednostki wojskowej, na skutek restrukturyzacji Sił Zbrojnych, zachowuje prawo do zajmowanej kwatery stałej. W tym przypadku nie stosuje się przepisu art. 58 ust. 5. Regulacja płynąca z art. 23 ust. 2 ustawy może być odczytywana jako swego rodzaju uprzywilejowanie tych żołnierzy, którzy z powodów od nich niezależnych, nie nabywając uprawnień do emerytury lub wojskowej renty inwalidzkiej, pozbawieni zostali z przyczyn od siebie niezależnych, możliwości dalszego wykonywania zawodu.

Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy, prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 3, jak również osoby, o której mowa w art. 23 ust. 1 i 3, przez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Przydział kwatery może nastąpić wyłącznie w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej jako służby stałej, w tym pozostawania w stanie nieczynnym (art. 24 ust. 3). W ocenie Sądu, o ile zasadą jest, że prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego, to w pewnych przypadkach, przepisy ustawy dopuszczają przekwaterowanie żołnierza zawodowego i osób z nim zamieszkujących niejako z urzędu łącznie z możliwością zastosowaniem środków egzekucyjnych (art. 45). Taką ewentualność przewidziano np. w sytuacjach o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 6, pkt 7, pkt 9 oraz w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy.

W myśl art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy, osoba o której mowa w art. 23 ust. 1 lub 2 (w tym żołnierz zawodowy, który nabył prawo do emerytury wojskowej), jest obowiązana przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli zajmowana kwatera znajduje się w budynku, o którym mowa w art. 55 ust. 2, a osobie tej przydzielono kwaterę odpowiadającą jej uprawnieniom. Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 1, w wypadkach określonych w art. 38, 41, 43 i 44 ustawy, dyrektor oddziału terenowego Agencji wydaje decyzje o zwolnieniu kwatery lub wypowiada umowę najmu.

W tym miejscu należało rozważyć zagadnienie procedury decyzyjnej organów w stanie faktycznych wyczerpującym hipotezę z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Zacytowany wyżej art. 42 ust. 1, nakłada na dyrektora terenowego Agencji obowiązek wydania decyzji o zwolnieniu kwatery w wypadkach enumeratywnie wymienionych tj. w art. 38, 41, 43 i 44 ustawy. Skoro dla zastosowania normy wynikającej z art. 42 ust. 1, konieczne jest wystąpienie okoliczności przewidzianych w wymienionych przepisach, to oznacza to, że określony przez prawo stan faktyczny musi zaistnieć w pełnym jego zakresie. Leżący u podstaw zaskarżonej decyzji przepis art. 41 ust. 2, obejmuje dwie sytuacje, które powinny wystąpić łącznie:

zajmowana dotychczas kwatera znajdować się musi w budynku o którym mowa w art. 55 ust. 2,

osobie zajmującej w/w kwaterę przydzielono kwaterę odpowiadającą jej uprawnieniom.

Prowadzi to do wniosku, że w pierwszej kolejności powinien nastąpić przydział "nowej" kwatery a następnie zapaść decyzja o której mowa w art. 42 ust. 1 - o zwolnieniu dotychczas zajmowanej kwatery.

Za takim rozumieniem wskazanych przepisów, poza przedstawioną wykładnią językową, przemawia również ich wykładnia funkcjonalna. Według koncepcji w której najpierw powinno dojść do wydania decyzji o zwolnieniu dotychczas zajmowanej kwatery lub, jak sugeruje to skarżący, do wcześniejszego wzruszenia dotychczasowej decyzji o przydziale kwatery, osoba zajmująca kwaterę znalazłaby się w sytuacji, w której pozbawiona prawa do dotychczasowej kwatery, do czasu przydzielenia jej nowej kwatery, nie dysponowałaby prawem do zajmowania jakiegokolwiek lokalu. Taka sytuacja wydaje się nie do zaakceptowania.

Ponadto, w przypadku przedłużającej się procedury przydziału nowej kwatery, nie byłoby np. możliwe zrealizowanie przez organy przymusowego przekwaterowania w wypadkach określonych w art. 43 ust. 1.

Wcześniejsze wydanie decyzji w przedmiocie przydziału "nowej" kwatery, do czasu jej uprawomocnienia, daje stronie możliwości weryfikacji tej decyzji, pod kątem uwzględnienia jej uprawnień, bez ponoszenia równoczesnego ryzyka przymusowego opuszczenia kwatery w wyniku wykonania decyzji orzekającej o jej zwolnieniu. Zdaniem Sądu, nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżącego o potrzebie wzruszenia ostatecznej decyzji o przydziale dotychczasowej kwatery. Kwestię pozbawienia uprawnień do zajmowanej kwatery ustawodawca rozwiązał poprzez art. 42 ust. 1, tj. wydanie decyzji o zwolnieniu kwatery lub wypowiedzeniu umowy najmu.

Wskazywanie przez skarżącego sytuacji w której miałby on rzekomo dysponować równocześnie prawem do dwóch kwater, należy ocenić krytycznie. Już z samego przepisu prawa - z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy - wynika obowiązek przekazania do dyspozycji Agencji dotychczasowej kwatery, jeżeli osobie tej przydzielono "nową" kwaterę odpowiadającą jej uprawnieniom. Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści §10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40, poz. 471 ze zm.), zgodnie z którym, osoba otrzymująca przydział kwatery lub najemca lokalu mieszkalnego są obowiązani zwolnić poprzednio zajmowaną kwaterę lub lokal mieszkalny nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wydana o przydziale kwatery decyzja stała się ostateczna, lub od dnia podpisania umowy najmu.

Jak już wyżej wskazano, zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 2 ma miejsce w przypadku, gdy kwatera znajduje się w budynku o którym mowa w art. 55 ust. 2. W przepisie tym, w pkt 2, wymieniono, m.in., kwatery przeznaczone, na podstawie decyzji dyrektora oddziału rejonowego Agencji, na zakwaterowanie całości lub części kadry określonej jednostki wojskowej.

W aktach sprawy znajduje się decyzja Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. Podstawę kompetencyjną do jej podjęcia stanowił art. 55 ust. 2 pkt 2 ustawy. W/w decyzja została wydana w wyniku uzgodnień pomiędzy Komendantem Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] a Dyrektorem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. Orzeczenie to, będąc jednym z narzędzi realizowania zadań nałożonych przez prawo na organy administracyjne, wchodząc do obrotu prawnego z dniem uprawomocnienia się związało swym rozstrzygnięciem zarówno organ go wydający oraz Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] i Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...]. Komendantowi Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] orzeczenie to dało gwarancję zabezpieczenia dwóch kwater na wyłączne potrzeby kadry Jego jednostki wojskowej. Z kolei Dyrektorowi Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] ograniczało możliwość swobodnego rozdysponowania (przeznaczenia) opisanych kwater. Przedmiotowa decyzja z dnia [...] r., z przyczyn oczywistych, nie mogła być skierowana do przyszłych użytkowników kwater. Nie oni również zostali zobowiązani do jej wykonania i nie nabyli wynikającego z niej uprawnienia.

Wiążący dla skarżącego charakter miała natomiast niewątpliwie decyzja przydziału osobnej kwatery stałej z [...] r. Skarżący podniósł, że w sentencji w/w decyzji nie określono okresu jej obowiązywania.

W ocenie Sądu, zarzut ten jest nietrafny.

Wyżej wymieniona decyzję została oparta na art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie zawierają specjalnych dyrektyw co do sposobu określenia przez organ w sentencji decyzji okresu obowiązywania przydziału kwatery stałej. Ustawa wskazuje natomiast przypadki w których występuje obowiązek przekazania dotychczas zajmowanej kwatery do dyspozycji Agencji (np. w art. 41). Wynika z tego, że sam fakt przydziału kwatery stałej (na czas nieokreślony), nie przesądza o nieograniczonym okresie obowiązywania decyzji o przydziale kwatery.

Wśród wymienionych w ustawie sytuacji zobowiązujących strony do przekazania Agencji dotychczas zajmowanej kwatery jest okoliczność wskazana w art. 41 ust. 2 pkt 2 - dotycząca kwater przeznaczonych, na podstawie decyzji dyrektora oddziału rejonowego Agencji, na zakwaterowanie całości lub części kadry określonej jednostki wojskowej.

Przydzielając M.S. kwaterę przy ul. [...], w uzasadnieniu decyzji poinformowano skarżącego, że przydzielona kwatera jest przeznaczona wyłącznie na zakwaterowanie kadry Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] a zatem, że przydział kwatery związany jest z pełnieniem służby w tej jednostce wojskowej. W obowiązującym stanie prawnym nie znajdowało prawnego umocowania określenia przez organ w sentencji decyzji orzekającej o przydziale stałej kwatery konkretnej daty obowiązywania decyzji. Nie jest możliwe bowiem ustalenie daty takich przyszłych hipotetycznych zdarzeń jak np.: otrzymanie ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery (art. 41 ust. 1 pkt 1), przeniesienie żołnierza do innej miejscowości (art. 41 ust. 1 pkt 3), wypowiedzenie stosunku służbowego w okresie służby obowiązkowej (art. 41 ust. 1 pkt 10), czy wreszcie utrata statusu członka kadry jednostki wojskowej w sytuacji przejścia żołnierza na emeryturę (art. 41 ust. 2 pkt 2).

Zdaniem Sądu, nie miało większego znaczenia w sprawie orzeczenie Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z [...] r., oparte na art. 155 k.p.a., którym zmieniono częściowo treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] r. Abstrahując od oceny prawnej decyzji, której Sąd nie może dokonać, gdyż nie została ona w stosownym czasie zaskarżona, należy przyjąć, że dokonane nią zmiany nie wpłynęły na sytuację faktyczną i prawną związaną z przydzieloną kwaterą.

Wyjaśnienie skarżącemu w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji statusu przydzielanej kwatery, wynikającego z przeznaczenia jej na wyłączne zakwaterowanie kadry konkretnej jednostki wojskowej, było w ocenie Sądu celowe, stanowiąc istotną funkcję informacyjną. Właśnie taką rolę spełniać winno uzasadnienie decyzji poprzez wskazanie stronie stanu prawnego i faktycznego leżącego u podstaw dokonanego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 kpa).

W takim stanie rzeczy, M.S. winien mieć świadomość o ograniczonym prawie do zajmowanej kwatery, które wiązało się z pełnieniem służby w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...] Po otrzymaniu tej decyzji przysługiwało skarżącemu prawo złożenia odwołania i niezależnie prawo złożenia wniosku o przydział innej kwatery (np. na mocy § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową).

Jako chybiony należało uznać zarzut o sprzeczności przedmiotu rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji z jej uzasadnieniem. Kwestionowana decyzja o przydziale M.S. kwatery stałej przy ul. [...] zawierała zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. W uzasadnieniu organ przywołał motywy rozstrzygnięcia, ustosunkowując się zarazem w dużej części do zarzutów odwołania. Argumentując konieczność przydzielenia skarżącemu nowej kwatery stałej organ wyjaśnił przesłanki prawne jak i faktyczne swojego działania, w tym również podał analizie uprawnienia skarżącego do posiadania kwatery o określonych parametrach metrażowych.

Organy prawidłowo ustaliły normatywną powierzchnię użytkową przydzielonej kwatery zgodnie z posiadanymi przez skarżącego uprawnieniami. W myśl art. 26 ust. 1 ustawy, przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery przysługującej żołnierzowi zawodowemu uwzględnia się jego stopień wojskowy lub zajmowane stanowisko służbowe oraz stan rodzinny. Norma powierzchni mieszkalnej przysługująca osobie uprawnionej do kwatery, z jednego tytułu, wynosi 7-10 m2. Mając na względzie żonę oraz córkę i syna skarżącego, M.S. posiadał uprawnienia do kwatery o pow. mieszkalnej [...] m2. Oznacza to, że przydzielenie kwatery przy ul. [...] o powierzchni mieszkalnej [...] m2, odpowiadało posiadanym przez skarżącego uprawnieniom.

Wśród zarzutów proceduralnych skarżący podniósł, że otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia kwatery, nie zaś w przedmiocie przydziału nowej kwatery stałej, czym naruszono art. 10 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. Sąd stwierdził, że istotnie w aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie przydziału kwatery stałej. Zdaniem składu orzekającego, uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Podzielić należy dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne, które wskazuje, iż nie może skutkować uchyleniem decyzji naruszenie prawa procesowego polegające na braku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, jeśli strona skarżąca nie wykazała, aby między brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy (vide: wyrok NSA z 25 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 324/98, Lex nr 44094). Uwzględnienie skargi z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego może nastąpić wyłącznie wówczas, jeżeli stwierdzone uchybienie, zdaniem Sądu, mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Odnosząc się do podanej przez skarżącego informacji, z której wynika, że wymieniona w zaskarżonej decyzji kwatera została już przydzielona i od [...] zajęta jest przez inną osobę, Sąd zauważył, że dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia z dnia [...] r. nie mogą mieć znaczenia późniejsze działania organów i związane z nimi losy przedmiotowej kwatery. Badanie kolejnych decyzji związanych z przeznaczeniem lub użytkowaniem tej kwatery, leży poza granicami niniejszej sprawy.

Rekapitulując powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie dostrzegł w działaniach organu obu instancji takiego naruszenia prawa, które skutkować musiałoby wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego i uznając skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.