Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 880/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 8 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64, art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 19 358,41 zł, powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. J. na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2016 r. nr [...], wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wystawił na W. J. tytuł wykonawczy z 2 listopada 2016 r. obejmujący należności z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Następnie wierzyciel przekazał tytuł wykonawczy organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. w celu wyegzekwowania zaległości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zawiadomieniem z 24 listopada 2016 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 23 grudnia 2016 r. w trybie określonym w art. 44 k.p.a.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymał zawiadomienie 1 grudnia 2016 r. i w piśmie z 16 grudnia 2016 r. poinformował, że świadczenie emerytalne zostało zajęte przez Komorników Sądowych przy Sądach Rejonowych: w P., w M., w B. i w W. Dłużnik zajętej wierzytelności wyjaśnił, że dokonywane potrącenia pozostają w depozycie do momentu ustalenia organu właściwego do dalszego prowadzenia egzekucji. 10 stycznia 2017 r. W. J. złożył w Sądzie Rejonowym w B. wykaz majątku (sygn. akt [...]), z którego wynika, że utrzymuje się z emerytury, zamieszkuje w domu użyczonym przez synów (B., ul. [...]). Posiada we współwłasności małżeńskiej nieruchomości pod adresem [...], P. oraz własnościowe prawo do lokalu (ul.[...], P.). Nie posiada ruchomości ani praw majątkowych. Zobowiązany oświadczył, że jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego w P. (egzekucja alimentów). Zawiadomieniem z 2 listopada 2017 r. organ egzekucyjny dokonał – za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w [...] Bank [...]. Zawiadomienie zostało uznane za doręczone zobowiązanemu w trybie określonym w art. 44 k.p.a. 20 listopada 2017 r.. [...] Bank [...]. otrzymał zawiadomienie 2 listopada 2017 r. i w piśmie z tej samej daty poinformował, że do rachunku zobowiązanego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z egzekucją sądową prowadzoną, m.in. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. G. P. W piśmie z 20 grudnia 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. poinformował, że wobec W. J. jest prowadzone kilkadziesiąt postępowań egzekucyjnych, a potrącenia ze świadczenia emerytalnego, w wysokości około 648 zł, są w całości przekazywane na zaległości z tytułu alimentów. W toku egzekucji z nieruchomości została dotąd sprzedana jedna nieruchomość (KW 53614/0). Nieruchomość pod adresem [...] była przedmiotem I licytacji, która nie odbyła się z powodu braku nabywców (aktualnie oczekuje się na wniosek o wyznaczenie II licytacji). Ponadto trwają przygotowania do sprzedaży działek niezabudowanych (KW 16429/5). Oprócz postępowania prowadzonego na rzecz wierzycieli "tych samych kategorii", prowadzi egzekucję świadczeń pracowniczych korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia (Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych). Postanowieniem z 9 marca 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. odrzucił wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do świadczeń przysługujących zobowiązanemu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu wskazano, że obecnie zbieg egzekucji utrzymuje się w stosunku do postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. i Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Sąd wyjaśnił, że sąd powszechny nie rozstrzyga o tym, który organ ma prowadzić łącznie egzekucję do prawa majątkowego. Postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec W. J. na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2016 r. na mocy art. 59 § 2 u.p.e.a. z uwagi na jego bezskuteczność. 30 kwietnia 2018 r. postanowienie zostało doręczone wierzycielowi.

Organ egzekucyjny skierował do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zawiadomienie z 10 maja 2018 r. o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 19 358,41 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2016 r., na które składają się: opłata manipulacyjna w wysokości 3 093,88 zł, opłata za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego w wysokości 12 391,79 zł, opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...]. w wysokości 3 872,74 zł. Powyższe zawiadomienie wierzyciel otrzymał 16 maja 2018 r..

22 maja 2018 r. wierzyciel złożył do organu egzekucyjnego wniosek o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 7 czerwca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 19 358,41 zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec W. J. w oparciu o tytuł wykonawczy z 2 listopada 2016 r..

W zażaleniu wierzyciel zarzucił, że nie było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Skoro na zajętym rachunku bankowym nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku. Zatem organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. Zdaniem wierzyciela, skoro w przepisach u.p.e.a. ustawodawca nie uregulował w ogóle opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczając ją oparł się na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, to należy uznać, że warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., jest istnienie wierzytelności, a organ egzekucyjny w żaden sposób nie wykazał jej istnienia. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 wierzyciel stwierdził, że wysokość naliczonych kosztów jest niewspółmierna. Opłata egzekucyjna winna odzwierciedlać racjonalną zależność między wysokością opłaty, a czynnością faktyczną organu egzekucyjnego, za podjęcie której została naliczona. Wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Czynności organu egzekucyjnego nie przyniosły dla niego żadnego efektu. Brak określenia górnej granicy opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Poza tym zdaniem wierzyciela, odnośnie naliczenia kosztów na podstawie art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należy mieć na uwadze wątpliwości co do konstytucyjności tego przepisu. Chociaż organ egzekucyjny wskazuje, że dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego, to żadnych kwot z tego tytułu nie wyegzekwował. Wobec czego należy uznać, że nie doszło do skutecznego zajęcia świadczenia emerytalnego. To organ egzekucyjny uznał prowadzenie egzekucji ze świadczenia zobowiązanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za niecelowe. Skoro organ egzekucyjny już w 2013 r. wiedział, że egzekucja wobec zobowiązanego jest całkowicie nieskuteczna, to bezcelowe było zajmowanie jego rachunku bankowego w 2017 r.. Zobowiązany złożył wykaz majątku i nie wskazał środków na rachunkach bankowych. Natomiast wskazał, że otrzymuje świadczenie emerytalne, z którego egzekucję organ samodzielnie uznał za bezcelową oraz nieruchomości, z których organ nie próbował prowadzić egzekucji i uznał ją za bezcelową. Zdaniem wierzyciela, organ egzekucyjny naruszył zasadę niezbędności i celowości postępowania egzekucyjnego, dokonując zajęcia świadczenia emerytalnego oraz rachunku bankowego. Wątpliwości budzi, czy faktycznie doszło do zajęcia świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, gdyż wierzyciel nie uzyskał żadnej informacji o zbiegu egzekucji do tego świadczenia zgodnie z dyspozycją art. 62c u.p.e.a.. Z kolei jeśli faktycznie doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, to organ egzekucyjny nie zastosował się do dyspozycji art. 62b § 1 pkt 1-4 u.p.e.a., ponieważ powinien był umorzyć opłaty za czynność egzekucyjną, dokonaną w egzekucji, w której wystąpił zbieg. Ponadto wierzyciel zarzucił niekonstytucyjność art. 64 § 1 pkt 2, pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie ustala górnej granicy opłat.

Organ II instancji uznając zażalenie za nieuzasadnione stwierdził, że organ I instancji po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. J. na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2016 r. miał podstawy do obciążenia wierzyciela, kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku tego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu II instancji, zaistniała bowiem sytuacja określona w art. 64c § 4 u.p.e.a., tj. że koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Kwestia wysokości opłat pobieranych przez organ egzekucyjny za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji należności pieniężnych została uregulowana w art. 64 § 1 u.p.e.a., zawierającym katalog zamknięty czynności egzekucyjnych wraz z wysokością opłat za dokonanie każdej z nich. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dokonał czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych – zawiadomieniem z 24 listopada 2016 r. oraz zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] – zawiadomieniem z 2 listopada 2017 r.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymał zawiadomienie 1 grudnia 2016 r., a zobowiązanemu zostało ono doręczone w trybie określonym w art. 44 k.p.a. 23 grudnia 2016 r.. [...] Bank [...]. otrzymał zawiadomienie 2 listopada 2017 r., a jego doręczenie W. J. nastąpiło w trybie określonym w art. 44 k.p.a. 20 listopada 2017 r.. W związku z tym organ egzekucyjny postanowieniem z 7 czerwca 2018 r. na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. prawidłowo obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 19 358,41 zł, na które składają się: opłata manipulacyjna w kwocie 3 093,88 zł, należna w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności (tj. należności głównej i odsetek za zwłokę), opłata za zastosowanie środka egzekucyjnego, tj. za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 12 391,79 zł, należna w wysokości 4% egzekwowanej należności, opłata za zastosowanie środka egzekucyjnego w wysokości 3 872,74 zł, tj. za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...], należna w wysokości 5% egzekwowanej należności (po uwzględnieniu art. 64 § 5 u.p.e.a.).

Organ II instancji ustosunkowujac się do zarzutów wierzyciela podniósł, że organ egzekucyjny poszukując majątku W. J., skierował do [...] Bank [...]. zawiadomienie z 2 listopada 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przepisy prawa nie nakładają na organ egzekucyjny obowiązku uprzedniego badania przed dokonaniem zajęcia, czy egzekucja z danego składnika majątkowego zobowiązanego, np. z rachunku bankowego, będzie efektywna. W omawianej sprawie zastosowanie środka egzekucyjnego nie poskutkowało przekazaniem środków pieniężnych do organu egzekucyjnego. Nie zmienia to jednak faktu, że do zastosowania środka egzekucyjnego doszło, a z czynnością tą wiąże się naliczenie opłaty przez organ egzekucyjny. Opłata ta nie jest uzależniona od efektywności zastosowanego środka egzekucyjnego, ale od tego, czy zastosowanie tej czynności było prawnie skuteczne w oparciu o art. 80 § 2 u.p.e.a.. Podobnie w sytuacji zajęcia świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Opłata za zastosowanie środka egzekucyjnego nie jest uzależniona od jego efektywności, lecz od tego, czy zastosowanie tej czynności było prawnie skuteczne w oparciu o art. 79 § 2 u.p.e.a.. Opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności jest należna z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zdaniem organu II instancji, nie można uznać, że ustawodawca uzależnił możliwość naliczenia opłaty od tego, czy wskutek zajęcia doszło do wyegzekwowania jakichkolwiek kwot. Do zajęcia dochodzi w chwili przesłania zawiadomienia o zajęciu odpowiednio do banku, który prowadzi rachunek lub do organu rentowego. Z tego względu dokonanie zajęcia powoduje skuteczność formalną i jest podstawą do naliczenia kosztów. Postępowanie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego nie służy weryfikowaniu prawidłowości przebiegu postępowania egzekucyjnego, w tym celowości czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organ egzekucyjny. Wierzyciel na każdym etapie postępowania egzekucyjnego może zwracać się do organu egzekucyjnego o udzielenie informacji i wyjaśnień (art. 36 § 1 u.p.e.a.), a także w przypadku nieskuteczności postępowania egzekucyjnego żądać jego wcześniejszego umorzenia, aby uniknąć ponoszenia nadmiernych kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu informacji o zbiegu egzekucji do rachunku bankowego w [...] Bank [...] i do świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oraz po uzyskaniu informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. dotyczących egzekucji prowadzonych przez sądowy organ egzekucyjny uznał, że nie ma możliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Organ egzekucyjny nie przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu odpisu tytułu wykonawczego w celu łącznego prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalnego, umarzając to postępowanie postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r.. Wobec tego nie było podstaw do zastosowania art. 62c i art. 62b § 1 pkt 1-4 u.p.e.a.. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego, a zatem jego wejście w życie nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.. Przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał Konstytucyjny pominięciem prawodawczym. Administracyjne organy egzekucyjne nie są uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów, a obowiązek działania przez organy na podstawie obowiązujących przepisów prawa wyraża się w braku możliwości pominięcia funkcjonujących regulacji prawnych, czy działaniu wbrew tym przepisom. Do czasu wejścia w życie nowych przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych – zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy może rozstrzygać wyłącznie na podstawie obecnie obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych.

W skardze na powyższe postanowienie Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 190 § 4 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., które to przepisy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 uznał za niekonstytucyjne oraz poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. bez analizy wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie;

2) naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych pomimo, że nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, co oznacza, iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej skarżącej wobec banków, nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych,

3) naruszenie art. 138 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] pomimo, iż organ winien był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Organ administracji podniósł także, iż zastrzeżenia co do podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności w trakcie egzekucji mogły być podniesione przed jej zakończeniem lub ewentualnie w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, którego wierzyciel nie złożył. Postępowanie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego nie służy weryfikowaniu prawidłowego przebiegu postępowania egzekucyjnego, w tym celowości czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organ egzekucyjny. Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym może zwracać się do organu egzekucyjnego o udzielenie informacji i wyjaśnień (art. 36 § 1 u.p.e.a.), jak również w sytuacji gdy egzekucja jest nieskuteczna, żądać jego wcześniejszego umorzenia, co pozwoli uniknąć ryzyka ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny po otrzymaniu informacji o zbiegu egzekucji do rachunku bankowego w [...] Bank [...] i do świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a także po uzyskaniu informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. dotyczących egzekucji prowadzonych wobec W. J. przez sądowy organ egzekucyjny uznał, że nie ma możliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu odpisu tytułu wykonawczego z [...] w celu dalszego łącznego prowadzenia egzekucji, umarzając to postępowanie postanowieniem z [...] z powodu bezskuteczności egzekucji. W związku z powyższym nie było podstaw do zastosowania art. 62c i art. 62b § 1 pkt 1-4 u.p.e.a..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego W. J. w kwocie 19 358,41 zł. Na koszty te złożyły się opłata manipulacyjna w wysokości 3 093,88 zł, opłata za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego w wysokości 12 391,79 zł i opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 3 872,74 zł.

Zgodnie z treścią art. 64 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d: za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego – 4% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr (pkt 2); za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (pkt 4).

W myśl art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jednakże stosownie do treści art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny postanowieniem z 20 kwietnia 2018r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku W. J. na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2016 r., z uwagi na brak możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Od postanowienia tego wierzyciel nie wniósł zażalenia. Postanowienie to jest ostateczne i prawomocne. W sprawie została zatem spełniona przesłanka z 64c § 4 u.p.e.a. pozwalająca na obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia sformułowanej w art. 7 § 2 u.p.e.a. zasady praworządności, celowości i niezbędności stosowanego środka egzekucyjnego oraz niezastosowania art. 64c i art. 62b § 1 pkt 1-4 u.p.e.a., gdyż wierzyciel nie uzyskał żadnej informacji o zbiegu egzekucji, a organ egzekucyjny nie umorzył opłaty za czynność egzekucyjną, dokonaną w egzekucji, w której wystąpił zbieg.

Jak trafnie zauważył organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a następnie w odpowiedzi na skargę, zastrzeżenia co do podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności w trakcie egzekucji mogły być podniesione przed jej zakończeniem lub ewentualnie w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 20 kwietnia 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, którego wierzyciel jednak nie złożył. Postępowanie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego nie służy weryfikowaniu prawidłowego przebiegu postępowania egzekucyjnego, w tym celowości czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organ egzekucyjny. Wierzyciel w postępowania egzekucyjnego może zwracać się do organu egzekucyjnego o udzielenie informacji i wyjaśnień (art. 36 § 1 u.p.e.a.), jak również w sytuacji gdy egzekucja jest nieskuteczna, żądać jego wcześniejszego umorzenia, co pozwoli uniknąć ryzyka ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny po otrzymaniu informacji o zbiegu egzekucji do rachunku bankowego w [...] Bank [...] i do świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a także po uzyskaniu informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. dotyczących egzekucji prowadzonych wobec W. J. przez sądowy organ egzekucyjny uznał, że nie ma możliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Dlatego też nie przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu odpisu tytułu wykonawczego z 2 listopada 2016 r. w celu dalszego łącznego prowadzenia egzekucji, umarzając to postępowanie postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r. z powodu bezskuteczności egzekucji. Nadto z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 9 marca 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. odrzucił wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. W związku z powyższym zasadnie organy obu instancji uznały, że nie było podstaw do zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 62c i art. 62b § 1 pkt 1-4 u.p.e.a..

Nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości stanowiska organów obu instancji pozostaje natomiast wydanie przez Trybunał Konstytucyjny 28 czerwca 2016 r. wyroku w sprawie SK 31/14, której przedmiotem była kontrola zgodności z normami konstytucyjnymi przepisów u.p.e.a.. Z uwagi na powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w ocenie sądu, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W wymienionym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził między innymi, że:

- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

- art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytycji.

W uzasadnieniu wyżej wymienionego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Trybunał Konstycyjny jednocześnie podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał Konstycyjny stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał Konstytucyjny wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

Z uzasadnienia powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy wyprowadzić zatem wniosek, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Odnośnie skutków wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dla właściwej jego realizacji konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z tego wyroku, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w sprawie. Z wyroku tego wynika zatem, że wątpliwości konstytucyjne budzą te opłaty egzekucyjne, których wysokość określona jest stosunkowo, jak chociażby opłata określona w art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a., którą również obciążono w rozpatrywanej sprawie stronę skarżącą.

Należy zaznaczyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 jest wyrokiem zakresowym o pominięciu prawodawczym, co wyraźnie wynika z jego sentencji, w której użyto sformułowania, że badane przepisy są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określą maksymalnej wysokości opłaty. W odniesieniu do tego rodzaju wyroków zarówno w judykaturze, jaki i w orzecznictwie, występują kontrowersje dotyczące skutków, jakie one wywołują w procesie stosowania prawa. W ocenie sądu, organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. W kontrolowanej sprawie, organy nie uwzględniły tego, że przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia od chwili ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego muszą być traktowane, jako niezgodne z Konstytucją. Przepisy te nadal obowiązują w systemie prawa, nie tracą mocy, jednakże od chwili orzeczenia muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie muszą być nadal stosowane przez adresatów tych przepisów. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepisy te muszą być stosowane i interpretowane (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Stanowisko takie zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, a także w wyroku z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2621/17. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą pogląd ten podziela.

Sąd w obecnym składzie podziela także argumentację powołaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r.. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała. Natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 6 marca 2018 r., II FSK 2206/17 i z 11 maja 2018 r. II FSK 3071/17; wyroki WSA w Gliwicach z 20 marca 2018 r., I SA/Gl 1299/17 i z 10 kwietnia 2018 r., I SA/Gl 1330/17; wyroki WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2018 r., I SA/Gd 165/18, z 16 października 2018 r., I SA/Gd 684/18 i z 13 grudnia 2018 r., I SA/Gd 1421/17; wyrok WSA w Kielcach z 22 lutego 2018 r., I SA/Ke 661/17 i wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 listopada 2017 r. I SA/Go 378/17).

W rozpoznawanej sprawie organy administracji obliczyły koszty egzekucyjne zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. przy przyjęciu stawek: 4% kwoty egzekwowanej należności za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, 5% kwoty egzekwowanej należności za zajęcie innych wierzytelności lub praw majątkowych egzekwowanych należności w związku z zajęciem prawa majątkowego; 1% egzekwowanych należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 orzekł o niezgodności art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz zwrócił uwagę na stwierdzone w tym wyroku pominięcie prawotwórcze, lecz nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Organ nie odniósł się również do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, ale przy zachowaniu racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone (z uwzględnieniem m. in. nakładu pracy, stopnia ich skomplikowania, czasochłonności czy efektywności postępowania) tak, aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary i nie stanowiły sankcji finansowej. Innymi słowy, organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które – jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału – zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów.

W prowadzonym ponownie postępowaniu ustalając wysokość kosztów organy winny zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu, które to okoliczności winny być wskazane w rozstrzygnięciu. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono stronę skarżącą, są adekwatne także ze względu na efektywność podjętych działań, czy długotrwałość postępowania egzekucyjnego, czego nie sposób doszukać się w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Należy wskazać podstawę wydatków, tytułem których naliczono opłatę manipulacyjną. Podkreślenia wymaga także, że miarkowanie wysokości opłaty powinno pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty, przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Naliczone koszty postępowania nie mogą bowiem stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Tym samym sąd nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skoro przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. nie zostały zmienione, to organy administracji winny orzekać na ich podstawie w obecnym brzmieniu.

Jak już była mowa we wcześniejszych rozważaniach organy egzekucyjne ustając wysokość kosztów egzekucyjnych, winny uwzględnić argumenty, które w ocenie Trybunału zadecydowały o niekonstytucyjności wymienionych przepisów. Koszty te winny być ustalone z zachowaniem standardów określonych w wyroku Trybunału. Ich wysokość nie może pozostawać w oderwaniu do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy i czasochłonności przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały uwzględnione w zaskarżonym postanowieniu. Pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu w tym zakresie nie jest zasadny.

W ocenie sądu, nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut wadliwego uznania przez organy, że do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dochodzi także w sytuacji, gdy na rachunku zobowiązanego brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego – zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w [...] Bank [...]. Dopełniono bowiem wymogów odnoszących się do zgodnego z przepisami zastosowania tego środka egzekucyjnego. Przeszkody do uznania, że doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego nie stanowi to, że w tym czasie na rachunku zobowiązanego W. J. prowadzonym przez [...] Bank [...] brak było środków pieniężnych. Stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest zatem dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. W rozpatrywanej sprawie [...] Bank [...] otrzymał takie zawiadomienie 2 listopada 2017 r.. Niezasadny jest tutaj zarzut, że dla skutecznego zastosowania tego środka egzekucyjnego wymagane jest rzeczywiste zajęcie określonej kwoty pieniędzy. Takie rozumienie skuteczności zastosowania omawianego środka egzekucyjnego prowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów, u których doszło do zajęcia "chociaż jednej złotówki" (co rodziłoby określonego rodzaju konsekwencje) i podmiotów, u których nie było żadnych wpływów na konto bankowe. Poza tym także dla skutecznego zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego wystarczające jest doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu, o czym stanowi art. 79 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. W rozpatrywanej sprawie zawiadomienie takie doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych 1 grudnia 2016 r..

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych nie wzięły pod uwagę skutków, jakie przy określeniu kosztów wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego w spr. SK 31/14. Nie uwzględniły faktu, że sposób wyliczenia kosztów określony w art. 64 § 1 pkt 2 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. nie przystaje do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 81 Konstytucji. Organy nie wyjaśniły, czy koszty określone wobec strony skarżącej pozostają w rozsądnej proporcji do działań podjętych przez organ egzekucyjny. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] r..

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265) sąd zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w postaci wpisu sądowego od skargi – 100 zł, wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej – 480 zł i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł.

a.k.