Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1696/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. i W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2218/15 w sprawie ze skargi B. K. i W. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2218/15, oddalił skargę B. K. i W. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] o pow. 1.076,80 m2 została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunty przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r., na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa.

Dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości była E. K., która nabyła przedmiotową nieruchomość na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1942 r., Nr Rep. [...].

Wnioskiem z dnia 22 września 2006 r. B. K. (następczyni prawna dawnego właściciela) wystąpiła o odszkodowanie za budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...], gdyż w decyzji z dnia [...] października 1971 r., nr [...] ustalono odszkodowanie za działkę i rośliny, nie odniesiono się natomiast do kwestii odszkodowania za budynki znajdujące się na w/w gruncie.

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], odmówił przyznania odszkodowania za budynki, posadowione na przedmiotowym gruncie.

Pismem z dnia 17 marca 2009 r. B. K. i W. K. wniosły odwołanie od w/w decyzji, zarzucając organowi I instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz błędnej interpretacji przepisów prawa.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że znajdujące się na gruntach warszawskich budynki – zgodnie z art. 5 dekretu – pozostały własnością dotychczasowych właścicieli. Budynki te przechodziły na własność Gminy m.st. Warszawy (potem Skarbu Państwa) w przypadku:

- nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu prawa własności czasowej;

- z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o odmowie przyznania tego prawa lub niezłożenia w terminie, przez osobę uprawnioną, wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - po upływie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu przez Gminę.

Wskazano, iż jak wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy, dawni właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r.

Wojewoda podał, że w przedmiotowej sprawie objęcie nieruchomości w posiadanie Gminy m.st. Warszawy nastąpiło w drodze ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy z 1948 r. (Dz. Urz. RN i ZM Nr 27 z dnia 25 listopada 1948r.), dołączonego do pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu m.st. Warszawy z dnia 12 marca 2010 r. Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r., co więcej, nie został złożony w ogóle. Następstwem tego faktu było przejście wszystkich budynków znajdujących się na przejętym gruncie na własność gminy, która obowiązana była wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Owo przejście nastąpiło po upływie sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r., tj. dnia ogłoszenia objęcia nieruchomości w posiadanie Gminy m.st. Warszawy w dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego, a więc w dniu 26 maja 1949 r. budynki znajdujące się na nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie przeszły zatem na własność gminy m.st. Warszawy przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to znaczy przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Wojewoda wskazał ponadto, że poprzedni właściciele nieruchomości przy ul. [...] złożyli wniosek o przyznanie prawa do gruntu przedmiotowej nieruchomości w trybie § 2 ust. 1 uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (Monitor Polski Nr 6 poz. 18), która przyznawała przedwojennym właścicielom lub ich następcom prawnym uprawnienie do składania na nowo wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego w pewnym, ograniczonym zakresie. Podniesiono, iż w dniu 29 lipca 1965 r. E. K. wskazując adres zamieszkania jako Warszawa ul. [...] wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, na której znajduje się budynek składający się z 2 izb mieszkalnych o powierzchni użytkowej 32 m2. W ocenie organu powyższe potwierdza znajdująca się w aktach własnościowych notatka z dnia 6 kwietnia 1971 r., sporządzona przez przedstawiciela Dyrekcji Rozbudowy Miasta z rozmowy z W. K.

Dalej podano, że decyzją z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa Praga – Północ odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...]. Zdaniem organu prowadzi to do konkluzji, iż od dnia 26 maja 1949 r. właścicielem budynków, posadowionych na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...], wskutek spełnienia warunków przewidzianych w art. 7 i art. 8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jest Gmina m.st. Warszawy.

Zdaniem Wojewody wobec tego, przejście budynków położonych przy ul. [...] na własność Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a zatem, pierwsza z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania za budynki, o których mowa w art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1945 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej "u.g.n."), nie została spełniona.

W ocenie organu, wobec okoliczności, że w zaistniałej sytuacji bezspornie ustalone zostało, iż budynki znajdujące się na nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie przeszły na własność gminy m.st. Warszawy przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., badanie, czy spełniona została druga z przesłanek odszkodowawczych, wymienionych w art. 215 ust. 2 u.g.n., nie może mieć wpływu, na wynik rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Przy tym organ wskazał, że druga z przesłanek, czyli wymóg, aby budynek objęty wnioskiem odszkodowawczym był domem jednorodzinnym mogłaby być rozpatrywana jedynie w odniesieniu do jednego z budynków, położonych na gruncie przy ul. [...] w Warszawie, a mianowicie w odniesieniu do oficyny mieszkalnej, gdyż dwa pozostałe budynki, tj. oficyny o charakterze gospodarczym nie mogły stanowić domów jednorodzinnych.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły W. K. i B. K., wnosząc o jej uchylenie. Podniesiono, że w przedstawionej przez Wojewodę sytuacji, całkowicie błędna jest interpretacja zapisu art. 215 u.g.n., jakoby nie przewidywał on odszkodowania za "inne budynki" skoro mieszczą się one (według kodeksu Napoleona) w pojęciu "działki". Wskazano, iż artykuł 215 u.g.n. wyróżnia "domy jednorodzinne" po prostu dlatego, że tylko takim obiektom budowlanym nadano status nieruchomości, pomimo iż nieruchomością nie są, a zatem należało w stosunku do nich wprowadzić stosowną regulację. Zdaniem skarżących oczywiście nie oznacza to, że inne – według współczesnej nomenklatury – części składowe nieruchomości, są "wyłączone" przez art. 215 u.g.n. z postępowania administracyjnego.

Wskazano, że Trybunał Konstytucyjny wprawdzie nie uchylił art. 215 ust. 2 u.g.n., ale przede wszystkim dlatego, że nie był do tego uprawniony – nie miał takiego wniosku. Natomiast – zdaniem skarżących – niewątpliwie potwierdził fakt powszechnie znany, tj., że art. 215 u.g.n. nie reguluje kwestii odszkodowań za grunty przeznaczone według planów zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo nie mieszkaniowe, wysokie budownictwo mieszkalne i budynki niemieszkalne oraz wielomieszkaniowe. Wobec tego, zdaniem skarżących, decyzja odmawiająca wypłaty odszkodowania za budynek przy ul. [...] wydana została bez żadnej podstawy prawnej, bowiem przepis art. 215 nie reguluje kwestii objętych stanem faktycznym opisanym w decyzji i nie zawiera przesłanek dla podanego w zaskarżonych decyzjach rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 11 lutego 2016 r. oddalił skargę.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n., odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wskazany przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie, może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki.

Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została jedynie pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że będący w szczególności przedmiotem niniejszego postępowania budynek, należał w dniu wejścia w życie dekretu do kategorii domów jednorodzinnych, na co wskazuje materiał dokumentacyjny zgromadzony w niniejszej sprawie. Jednak nie została spełniona druga ze wskazanych wyżej przesłanek, co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą. Sąd wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, że budynek znajdujący się na gruncie przy ulicy [...] w Warszawie przeszedł na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa. Natomiast wobec niezłożenia wniosku dekretowego przez właściciela gruntu warszawskiego, po upływie 6 miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r. – czyli dnia ogłoszenia objęcia nieruchomości w posiadanie gminy m.st. Warszawy w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego tj. w dniu 26 maja 1949 r. – wszystkie budynki znajdujące się na przejętym na rzecz państwa gruncie przechodziły na własność Gminy.

Sąd podał, że jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów, byli właściciele przedmiotowej nieruchomości nie złożyli w/w wniosku dekretowego, w związku z czym przedmiotowy budynek, po upływie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, przeszedł na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu nie ulega więc wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n., umożliwiających przyznanie odszkodowania za budynek przejęty na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Sąd wskazał ponadto, że przedmiot niniejszej sprawy nie jest objęty pominięciem zakwestionowanym powoływanym wyrokiem TK z dnia 13 czerwca 2011r. sygn. akt SK 41/09. Przedmiotowa nieruchomość była bowiem objęta działaniem przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n., niezależnie od wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym Sąd wskazał na podnoszone w piśmiennictwie wątpliwości co do zasadności nieobjęcia przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. stanów faktycznych zaistniałych po 5 kwietnia 1958 r.(por. Mirosław Gdesz [w:] G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", LexisNexis 2012, s. 1046). Sąd podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 177/11, zgodnie z którym sytuację taką oceniać można jedynie w kategoriach zaniechania prawodawczego, możliwego do usunięcia w drodze autonomicznej kompetencji ustawodawcy. Nie jest to pominięcie ustawodawcze możliwe do objęcia kontrolą konstytucyjną.

Sąd I instancji, ocenił również pozostały, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy i okoliczności związane z faktem złożenia przez następcę prawnego właścicielki przedmiotowej nieruchomości – W. K. – wniosku o przyznanie odszkodowania w dniu 6 kwietnia1971 r. Wniosek ten został rozpatrzony, w wyniku czego wydana została w dniu [...] października 1971 r. decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy ustalająca odszkodowanie za przedmiotową działkę budowlaną i rośliny, na podstawie wskazanych w komparycji decyzji przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazano, że W. K. w dniu złożenia wniosku o odszkodowanie (6 kwietnia 1971r.) złożył oświadczenie, z którego wynika, iż na przedmiotowej działce znajdował się drewniany, parterowy budynek mieszkalny o 2 izbach, wybudowany przez zmarłą E. K., który to został rozebrany przez nieznanych sprawców w roku 1970. Od decyzji z dnia [...] października 1971 r. nikt się nie odwołał. Natomiast z wnioskiem z dnia 20 marca 2009 r. o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiły spadkobierczynie W. K. Organy administracji publicznej odmówiły stwierdzenia nieważności powyższej decyzji odszkodowawczej, a skargę złożoną na takie rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2110/11. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał min., że przedmiotowa nieruchomość w dniu wydawania decyzji odszkodowawczej była niezabudowana, a fakt ten przyznał sam składający wniosek o odszkodowanie.

Sąd I instancji podał, że wniosek z dnia 22 września 2006 r., który wszczął postępowanie będące przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, dotyczy odszkodowania za budynek mieszkalny, pomieszczenie gospodarcze, ogrodzenie z bramą i furtką położone na tej samej nieruchomości, której dotyczyła decyzja odszkodowawcza z 1971 r. Wskazał, że obecnie podstawą, na której organy oparły swoje rozstrzygnięcia jest przepis art.215 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z tym uregulowaniem odszkodowanie może być przyznane jedynie za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd podkreślił, że z przepisu tego wynika, iż odszkodowanie (przy spełnieniu pozostałych warunków) dotyczy jedynie domów jednorodzinnych, natomiast odszkodowania za inne budynki, które znajdowały się na gruncie przedmiotowej nieruchomości ustawa ta nie przewiduje.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły i oceniły przedmiotowy stan faktyczny, właściwie stosując normę prawa materialnego i wyczerpująco uzasadniając to zastosowanie. Tym samym, zdaniem Sądu, znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie art. 215 ust. 2 u.g.n. został przez organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowany. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyły skarżące, reprezentowane przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, o rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 215 ust. 1 i 2 u.g.n., poprzez jego błędną i niekonstytucyjną wykładnię,

- art. 8 i 9 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, poprzez odmowę jego zastosowania,

które skutkowały błędnym przyjęciem, że skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za budynki przejęte przed 1958 r. na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa, posadowione na gruntach objętym działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

W zwięzłym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 21 ust. 2 Konstytucji stanowi, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko pod warunkiem otrzymania słusznego odszkodowania. Podkreślono, że przepis ten w sposób jednoznaczny wskazuje, iż w polskim porządku prawnym nie jest możliwe wywłaszczenie bez odszkodowania. Tymczasem interpretacja przepisów prawa dokonana przez organy administracji i Sąd I instancji sankcjonuje bezprawie polegające na pozbawieniu skarżących odszkodowania za budynki położone na gruncie objętym działaniem tzw. "dekretu warszawskiego", które przeszły na własność gminy (a następnie Skarbu Państwa) przed 1958 r.

Zdaniem skarżących kasacyjnie, podstawę do przyznania skarżącym odszkodowania za w/w budynki można upatrywać w :

- prokonstytucyjnej i celowościowej wykładni art. 215 ust. 2 u. g. n. i przyjęciu, wbrew gramatycznemu brzmieniu przepisu, że znajduje on zastosowanie również do odszkodowań za budynki położone na gruntach "dekretowych" przejętych przez gminę przed 1958 r.;

- przyjęciu za podstawę prawną roszczenia skarżących art. 8 i 9 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, który stanowił, że właściciele budynków, które przeszły na własność gminy na skutek nieprzyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, otrzymają odszkodowanie za utratę własności tych budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r., zawiesił postępowanie sądowe ze względu na zgon skarżącej B. K.k – w dniu 12 lutego 2018 r.

Przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2019 r. Urząd Stanu Cywilnego w Piastowie nadesłał do WSA w Warszawie skrócony odpis aktu zgonu drugiej ze skarżących – W. K. – który nastąpił w dniu 17 grudnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2021r. podjął postępowanie w sprawie – wobec ustalenia, że spadek po zmarłej B. K. nabyła siostra W. K., zaś po zmarłej W. K. spadek nabyła J. S.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, że nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą ustalony w sprawie stan faktyczny.

Wskazane w skardze kasacyjnej, jako naruszone przepisy prawa materialnego, nie mogły stanowić skutecznej podstawy prawnej przyznania odszkodowania. Zgodnie z art.82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. tj. 1991 r., Nr 30, poz. 127): "Z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279)". Zatem z dniem wejścia w życie wskazanej ustawy tj. z dniem 1 sierpnia 1985 r. ustawodawca ostatecznie wygasił prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu, na podstawie art. 82 ust. 1 u.g.g.w.n.

W ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zgłoszono również zarzut naruszenia prawa materialnego: art.215 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Art. 215 ust.1 wskazanej ustawy nie miał zastosowania w sprawie, gdyż przepis ten dotyczy odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa. Przedmiotowa nieruchomość nie była gospodarstwem rolnym.

Również zarzut naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. okazał się nieuzasadniony. Przepis ten stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Przesłanką uzyskania odszkodowania za dom jednorodzinny jest zatem okoliczność legitymowania się prawem własności. Zebrany materiał powinien więc dowodzić istnienia tego prawa na określoną datę. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej, a gmina powinna taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z jego przeznaczeniem według zabudowania. Przy czym podkreślić należy, że przepisy dekretu nie przewidują wyjątków od zasady terminowego złożenia wniosku. Istotny jest wyłącznie fakt złożenia wniosku przez podmiot uprawniony w rozumieniu art. 7 dekretu, w terminie określonym w tym przepisie. Nie ma natomiast doniosłości prawnej przyczyna niedochowania tego terminu. Początkiem biegu terminu jest dzień ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie.

W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, od dnia 26 maja 1949 r. właścicielem budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, była Gmina m.st. Warszawy. Objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło w drodze ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę z 1948 r. (Dz. Urz. RN i ZM Nr 27 z 25 listopada 1948 r.). Wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r. Ubocznie wskazać należy, że z akt wynika, iż wniosek taki w ogóle nie został złożony. Zasadnie zatem uznano, że po upływie sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r. (tj. od dnia ogłoszenia objęcia nieruchomości w posiadanie Gminy m. st. Warszawy w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego), czyli od dnia 26 maja 1949 r. budynki znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości przeszły na własność Gminy m.st. Warszawy. Grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości od 1950 r., na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) przeszły na własność Państwa.

Nastąpiło to więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zasadnie więc przyjęto, że nie została spełniona pierwsza z przesłanek, o której mowa w art. 215 ust.2 u.g.n.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie uznał że przed 5 kwietnia 1958 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa.

Dodać należy, że w świetle stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt P 6/13, na tle unormowania zawartego w art. 215 ust. 2 u.g.n., trudno uznać za uzasadnioną tezę, wyrażoną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, aby to sądy administracyjne w zastępstwie ustawodawcy decydowały o kształcie i charakterze reprywatyzacji.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Jak bowiem wynika z niezakwestionowanego skutecznie stanu faktycznego sprawy, nie została spełniona przesłanka warunkująca ustalenie odszkodowania odnosząca się do utraty własności nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przejście przedmiotowej nieruchomości na Skarb Państwa nastąpiło bowiem przed 5 kwietnia 1958 r., a był to skutek niezłożenia w terminie wniosku dekretowego.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za sporządzoną i wniesioną skargę kasacyjną, albowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.