Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1656/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 183  ust. 1,  art. 181,  art. 170,  art. 194,  art. 195
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego P. D. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosków P. D. reprezentowanego przez pełnomocników o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], orzekającą o zastosowaniu wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami P. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku, uchylił ww. decyzję i orzekł o zastosowaniu w stosunku do pośrednika w obrocie nieruchomościami P. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. orzekł o zastosowaniu wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami P. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli w imieniu pośrednika P.

D. radcowie prawni: I. K. i G. G..

Minister Infrastruktury pismem z dnia 15 maja 2008 r., nr [...], skierował przedmiotową sprawę do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W oparciu o powyższe pismo oraz załączoną skargę Stowarzyszenia [...], Komisja Odpowiedzialności Zawodowej zbadała, czy pośrednik w obrocie nieruchomościami P. D., wykonując czynności pośrednictwa w przedmiotowej sprawie wypełnił obowiązki określone w art. 181 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) (dalej jako ugn).

W dniu 27 sierpnia 2008 r. odbyło się posiedzenie Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. Na posiedzenie stawił się pośrednik P. D. wraz z pełnomocnikami ustanowionymi w sprawie. W trakcie posiedzenia pośrednik złożył wyjaśnienia, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone podczas wcześniejszych etapów postępowania.

W dniu 26 września 2008 r. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej sporządziła protokół końcowy z postępowania wyjaśniającego.

W dniu 20 i 21 listopada 2008 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynęły pisma pełnomocników P. D., w których zakwestionowano ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, zawarte w protokole końcowym. Ponadto radca prawny G. G. złożył wniosek o umorzenie postępowania i stwierdził, że w treści protokołu z posiedzenia zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 27 sierpnia 2008 r. nie zawarto okoliczności korzystnych dla pośrednika.

Na posiedzeniu Komisji w dniu 21 stycznia 2009 r. pośrednik P. D. podtrzymał swoje wyjaśnienia składane podczas poprzednich etapów postępowania. Ponadto stwierdził, że dostrzeżone przez Komisję Odpowiedzialności niedociągnięcia w jego dotychczasowej pracy zostały już wyeliminowane. W trakcie tego posiedzenia odniesiono się do uwag radców prawnych w sprawie treści protokołu z posiedzenia z dnia 27 sierpnia 2008 r. Wskazano, że podczas posiedzenia Komisji w dniu 27 sierpnia 2008 r. została odczytana treść protokołu z posiedzenia i osoby obecne na posiedzeniu, I. K. i G. G., miały prawo wnioskować o ewentualne uzupełnienia i poprawki. Nikt z obecnych na posiedzeniu radców prawnych nie wniósł żadnych uwag. Komisja wyjaśniła również, że karta nr 5a w protokole z posiedzenia zawierała dalszy ciąg wyjaśnień pośrednika, które nie zmieściły się na karcie 5, natomiast kolejna karta o numerze 6 zawierała jedynie miejsce na wnioski i ustalenia Komisji. Ponadto wyjaśniono, że zarzuty pośrednika co do nieprawidłowości kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Handlową zostały zapisane na karcie numer 5a protokołu. Jednocześnie Komisja uznała, że nie jest uprawniona do uwzględnienia wniosku pośrednika o zawieszenie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej.

W dniu 6 lutego 2009 r. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej sporządziła protokół końcowy, w którym ustaliła, że pośrednik P. D. w okresie objętym skargą prowadził działalność zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami pod firmę "[...]", która posiadała 3 oddziały w S.: [...],[...] oraz [...] przy ul. [...]. Ponadto oddziały firmy znajdowały się w M. w Hotelu [...] i w W. w Pasażu [...]. Jedyną osobą posiadającą licencję zawodową w firmie "[...]" był pośrednik P. D.. Pozostałe osoby pracujące w biurze w oparciu o umowy o pracę, bądź inne kontrakty cywilnoprawne ukończyły jedynie kursy kwalifikacyjne i dopiero przygotowywały się do zdobycia licencji pośrednika w obrocie nieruchomościami.

Pośrednik wykonywał działalność zawodową jednocześnie w S., M. i W.. Zgodnie z danymi zamieszczonymi na stronie internetowej firmy "[...]", podstawowym miejscem aktywności zawodowej pośrednika był S., gdzie znajdowała się główna siedziba firmy oraz jej dwa oddziały. Kolejnym miejscem prowadzenia działalności o szerokim zakresie była W..

O rozmiarze działalności w tym mieście świadczą dane z systemu MLS (system wielokrotnego oferowania nieruchomości) prowadzonego przez [...] Stowarzyszenie [...], zgodnie z którymi biuro P. D. w dniu 27 lutego 2007 r. posiadało w systemie 16 ofert, a w okresie od 16 lutego 2005 r. do 27 lutego 2007 r. aż 75. Na podkreślenie zasługuje fakt, że system MLS zawiera jedynie oferty na wyłączność, które zazwyczaj stanowią zdecydowaną mniejszość w ogólnej i liczbie ofert posiadanych przez biura nieruchomości.

Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w S. przeprowadził w dniu 23 października 2006 r. kontrolę w biurze nieruchomości "[...]". W wyniku kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości, które mogły zagrażać interesom konsumentów. Osoby współpracujące z pośrednikiem zatrudniane były jedynie na podstawie umowy ustnej. Do zadań tych osób należało w szczególności wyszukiwanie ofert w internecie i w prasie, działania w terenie, przygotowanie ofert oraz dowóz dokumentów do notariusza.

Pośrednik P. D., który jako jedyny posiadał licencję w biurze, podpisywał druki umów pośrednictwa in blanco, które następnie były wykorzystywane w kontaktach z klientami biura. Umowami posługiwały się osoby pracujące w biurze. Osoby te faktycznie wykonywały czynności pośrednictwa. Większość z 34 umów pośrednictwa zawartych w okresie od 1 września do 23 października 2006 r. była parafowana przez P. D., ale na kilku z nich brakowało jego podpisu. Jedna z osób współpracująca z pośrednikiem oświadczyła, że P. D. nie uczestniczy w podpisywaniu umów z klientami, a w biurze wykorzystuje się gotowe druki z jego podpisem. Ponadto podczas kontroli ustalono również, że w umowach brak jest wskazania osoby odpowiedzialnej zawodowo za jej wykonanie oraz używane są nieprawidłowe nazwy stron umowy pośrednictwa - "zleceniodawca- zleceniobiorca".

Komisja Odpowiedzialności Zawodowej uznała, że pośrednik P. D., wykonując czynności zawodowe naruszył przepis art. 181 w związku z art. 180 ust. 2 ugn, poprzez nie zapewnienie właściwego nadzoru nad czynnościami pośrednictwa wykonywanymi przez osoby wykonujące czynności pomocnicze w oddziałach firmy "[...]". Wszystkie oddziały posługiwały się licencją zawodową P. D., a żaden z nich nie był objęty bezpośrednim nadzorem innego pośrednika. Komisja uznała za rzecz niemożliwą sprawowanie przez pośrednika P. D. właściwego nadzoru nad działalnością 5 oddziałów jednocześnie. Działaniem takim pośrednik zdaniem Komisji narażał klientów firmy "[...]" na niefachową obsługę.

Ponadto Komisja uznała działania pośrednika, polegające na podpisywaniu umów in blanco, za sprzeczne z zasadą sprawowania stałego i bezpośredniego nadzoru nad działalnością osób wykonujących jedynie czynności pomocnicze w ww. firmie.

W szczególności Komisja uznała, że pośrednik P. D. nie miał możliwości sprawowania właściwego nadzoru nad osobami zatrudnionymi w oddziale firmy w W. z uwagi na znaczną odległość między S. a W.. Zdaniem Komisji właściwe funkcjonowanie oddziału firmy mogła zapewnić jedynie stała obecność pośrednika. Komisja nie dała wiary wyjaśnieniom pośrednika, który stwierdził, że wszystkie czynności pośrednictwa w oddziale firmy w W. wykonywał sam. Oddział w W. w ciągu 2 lat dysponował kilkudziesięcioma umowami pośrednictwa na wyłączność. Komisja uznała za rzecz niemożliwą, aby czynności pośrednictwa wynikające tylko z tych kilkudziesięciu umów zawartych na wyłączność były wykonywane wyłącznie przez pośrednika P. D..

Ponadto umowy pośrednictwa stosowane w firmie pośrednika P. D. nie zawierały wskazania pośrednika w obrocie nieruchomościami odpowiedzialnego zawodowo za wykonanie danej umowy, co stanowi naruszenie przepisu art. 180 ust. 3 ugn.

Komisja sprawdziła również, czy pośrednik przy wykonywaniu swojego zawodu wypełnia inne obowiązki, które nakłada na niego ustawa o gospodarce nieruchomościami. Z nadesłanych przez pełnomocnika dokumentów wynika, że pośrednik posiadał aktualne ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa i stale doskonalił swoje kwalifikacje zawodowe. W związku z powyższym pośrednikowi w tym zakresie nie można postawić żadnych zarzutów.

Biorąc pod uwagę powyższe, Komisja Odpowiedzialności Zawodowej uznała, że skoro pośrednik P. D. wykonując czynności zawodowe naruszył obowiązki wynikające z art. 180 ust. 2 i ust. 3 ugn, to podlega odpowiedzialności zawodowej określonej w art. 183 powołanej ustawy i wnioskowała o zastosowanie wobec pośrednika P. D. kary dyscyplinarnej w i postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 1 roku.

Zdaniem Komisji kara zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy jest karą współmierną do nieprawidłowości, jakich pośrednik dopuścił się wykonując swój zawód. Należy mieć bowiem na uwadze fakt, że pośrednik działa wiele lat na rynku i w związku z tym można wyrazić nadzieję, że w przyszłości nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.

Pismem z dnia 31 stycznia 2009 r. pełnomocnik P. D. złożył do Ministra Infrastruktury wniosek o zawieszenie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej toczącego się wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami P. D..

Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., [...], odmówił zawieszenia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, prowadzonego wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami P. D..

Rozpatrując wnioski pełnomocników P. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury stwierdził, iż z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, że pośrednik w obrocie nieruchomościami P. D. naruszył przepisy art. 181 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 i ust. 3 ustawy ugn w stopniu uzasadniającym zastosowanie kary dyscyplinarnej. Odrębną jednak kwestią zdaniem organu jest kara dyscyplinarna, jaką należy zastosować wobec pośrednika P. D..

Komisja Odpowiedzialności Zawodowej wnioskowała o zastosowanie wobec pośrednika kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji I zawodowej na okres 6 miesięcy. Wniosek o zastosowanie kary łagodniejszej niż orzeczona w I instancji Komisja umotywowała dostrzeżeniem i wyeliminowaniem przez pośrednika praktyk sprzecznych z przepisami prawa. Komisja wyraziła przypuszczenie i nadzieję, że pośrednik P. D. zrozumiał naganność swego postępowania i zdecydowanie poprawił standardy pracy w swojej firmie. Zdaniem Komisji kara zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy będzie na obecnym etapie najbardziej zasadną karą, jaką można orzec wobec pośrednika.

Minister przychylił się do tego wniosku i zastosował, na podstawie art. 183 ust. 2 pkt 3 ugn, wobec pośrednika P. D. karę dyscyplinarną w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy.

Ponadto organ podkreślił, że wszelkie zarzuty zgłoszone przez pełnomocników skarżącego nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Protokół z posiedzenia Komisji z dnia 27 sierpnia 2008 r., którego treść zakwestionowali pełnomocnicy, został sporządzony i odczytany w trakcie tego posiedzenia. Żaden z uczestników posiedzenia w dniu 28 sierpnia 2008 r. nie wniósł żadnych uwag czy poprawek do tego protokołu. Zatem zarzuty, że protokół nie zawiera okoliczności korzystnych dla pośrednika, w sytuacji gdy wnoszący te zarzuty mógł doprowadzić do zmiany treści tego protokołu w trakcie posiedzenia należy uznać za nietrafne.

Minister Infrastruktury podniósł, że skoro to Komisja ocenia czy dana okoliczność wpływa na zmniejszenie lub zwiększenie wymiaru wnioskowanej kary dyscyplinarnej, to inna ocena tych zdarzeń, dokonana przez pełnomocnika strony, nie wskazuje na zatajenie przez Komisję informacji korzystnych dla pośrednika, co podnoszone było w pismach z dnia 13 i 17 listopada 2008 r.

Podsumowując, organ wskazał, że nie dopatrzył się uchybień w pracach Komisji Odpowiedzialności Zawodowej mogących mieć wpływ na wynik postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. wnieśli pełnomocnicy P. D..

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych dokładnego wyśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, poprzez pominięcie ustaleń zawartych na str. 5 protokołu posiedzenia KOZ z dnia 27 sierpnia 2008 r. oraz str. 4 protokołu posiedzenia KOZ z dnia 13 listopada 2008 r. co do stanu faktycznego i wskazania osoby P. P. jako współpracującego pośrednika posiadającego licencję zawodową - co czyni ustalenia stanu faktycznego za całkowicie błędne, a tym samym dezawuuje podstawy decyzji;

2. art. 6 i 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 87 Konstytucji RP, poprzez powoływanie się w decyzji na rzekome ograniczenia co do ilości punktów obsługi jakie może posiadać jeden przedsiębiorca, podczas gdy żadne ze źródeł prawa takich ograniczeń nie ustanawia, i naruszenie w/w przepisów poprzez zastosowanie domniemania prawnego polegającego na braku nadzoru nad działalnością w sytuacji znacznej odległości od siebie punktów obsługi przedsiębiorcy, lub ich ilości - podczas gdy żadne źródło prawa nie zawiera takich ograniczeń;

3. art. 8 kpa poprzez przeprowadzenie niniejszego postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli;

4. art. 77 kpa poprzez nie wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności nie uwzględnienie istotnych wniosków dowodowych składanych w toku postępowania, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz pominięcie okoliczności korzystnych dla strony;

5. art. 181 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 i 3 ugn poprzez niezasadne uznanie winy pośrednika i przyjęcie, że pośrednik nieruchomości nie zapewnił bezpośredniego nadzoru nad osobami wykonującymi czynności pomocnicze;

6. art. 17 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa, poprzez przekroczenie przez samorząd zawodowy i Ministra Infrastruktury granic interesu publicznego i pozaustawowe ograniczenie wolności działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego, a także poprzez oparcie orzeczenia na domniemaniu które nie wynika z ustawy;

7. art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie przez Ministra Infrastruktury i samorząd zawodowy wszystkich pośredników nieruchomości wobec prawa, a w konsekwencji gospodarcza dyskryminację działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego.

W oparciu o powyższe zarzuty bardzo szeroko rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do twierdzeń zawartych w skardze, organ stwierdził, że stanowią one głównie polemikę z treścią ustaleń faktycznych dokonanych przez Komisję Odpowiedzialności zawodowej w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego z tytułu odpowiedzialności zawodowej.

Odnosząc się natomiast do zastrzeżeń strony skarżącej, jakoby organ doprowadził do pozaustawowego ograniczenia działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie limitów posiadania przez przedsiębiorcę placówek handlowych czy usługowych, Minister stwierdził, że są one bezpodstawne i podniósł, że przedsiębiorcy mogą prowadzić w nieograniczonym zakresie działalność gospodarczą, w tym posiadać taką ilość oddziałów swojego przedsiębiorstwa jaką chcą, z jednym zastrzeżeniem, że jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, to powinien zapewnić, aby czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami wykonywane były wyłącznie przez pośredników w obrocie nieruchomościami. Tymczasem z akt sprawy wynika, że czynności te samodzielnie wykonywały osoby nieposiadające licencji zawodowej, a P. D. nie był przy tym obecny.

Minister podniósł również, że podejście do sposobu wykonywania zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami i uznanie, że dopiero skarga klienta i zaistniała szkoda powodowałaby odpowiedzialność zawodową jest chybione. Pośrednik w obrocie nieruchomościami jest bowiem zobowiązany wykonywać czynności zawodowe zgodnie z przepisami prawa, standardami zawodowymi i zasadami etyki zawodowej. Natomiast obowiązkiem Ministra Infrastruktury, jako organu sprawującego nadzór nad działalnością zawodową pośredników w obrocie nieruchomościami, jest ocena działalności zawodowej pośrednika w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Organ bada nie tylko skutki działania pośrednika w obrocie nieruchomościami, ale sposób wykonywania zawodu przez pośrednika w obrocie nieruchomościami, po to aby działania pośrednika w obrocie nieruchomościami nie doprowadziły do szkody w interesie konsumentów.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze dotyczących nie uwzględnienia stwierdzeń pośrednika zawartych w protokole z posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej z dnia 27 sierpnia i 13 listopada 2008 r. o współpracy z M. P. pośrednikiem w obrocie nieruchomościami oraz współpracy z pięcioma pośrednikami w obrocie nieruchomościami, organ podniósł, że w 2006 r. w trakcie kontroli inspekcji handlowej w "[...]" nie wskazano na współpracę z innym pośrednikiem w obrocie nieruchomościami, wręcz przeciwnie wskazywano jedynie na P. D., jako jedynego pośrednika w obrocie nieruchomościami. Tym bardziej, że pośrednik w obrocie nieruchomościami P. D. w postępowaniu prowadzonym w I instancji zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nie podniósł tej kwestii, dopiero w trakcie posiedzenia Komisji w sierpniu i listopadzie 2008 r. wskazano na innego, poza P. D., pośrednika w "[...]". Okoliczność ta znalazła swoje odzwierciedlenie w złagodzeniu wymiaru orzeczonej kary dyscyplinarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie ocenie podlega legalność decyzji o zastosowaniu kary dyscyplinarnej za popełnienie przez skarżącego jako pośrednika w obrocie nieruchomościami deliktu dyscyplinarnego.

Materialną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej pośrednika w obrocie nieruchomościami i opis znamion deliktu dyscyplinarnego zawiera art. 183 ust. 1 u.g.n. Przepis ten stanowi, że "Pośrednik w obrocie nieruchomościami niewypełniający obowiązków, o których mowa w art. 181, podlega odpowiedzialności zawodowej". Dla odczytania dyspozycji tego przepisu konieczne jest więc odwołanie się do treści art. 181 u.g.n. w szczególności istotne znaczenie ma ust. 1 tego artykułu, stwierdzający, że "Pośrednik w obrocie nieruchomości jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te czynności". Dodatkowo zgodnie z art. 181 ust. 2 u.g.n. pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do stałego doskonalenia kwalifikacji zawodowych, a ust. 3 tego artykułu stwierdza, że pośrednik w obrocie nieruchomościami podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa. Materialnoprawna konkretyzacja tego przepisu następuje w decyzji wydawanej przez Ministra Infrastruktury na podstawie ustaleń Komisji Odpowiedzialności zawodowej. Przy czym ustalenie, że doszło do popełniania czynu spełniającego znamiona art. 183 ust. 1 musi mieć postać jednoznacznego określenia tego deliktu oraz precyzyjnego wskazania naruszonych przez pośrednika przepisów lub standardów zawodowych.

Natomiast konstrukcja procesowa postępowania dyscyplinarnego zawarta jest w przepisach art. 194 – 195a u.g.n. i znajduje uszczegółowienie przepisach rozporządzenia wykonawczego. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami oraz zarządców nieruchomości (Dz. U. Nr 16, poz.136).

Taki specyficzny i odmienny od przyjętych w innych ustawach model postępowania dyscyplinarnego, w którym wydana jest decyzja administracyjna o nałożeniu kary w oparciu o ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej zawarte w protokole powoduje, że rola Ministra jest ograniczona, nie jest jednak tak, że Minister jest całkowicie związany ustaleniami zawartymi w protokole Komisji, a wręcz powinien ocenić taki protokół.

Zgodnie z art. 183 ust. 2 u.g.n. wobec pośrednika mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności zawodowej, następujące kary dyscyplinarne:(w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji)

1) upomnienie;

2) nagana;

3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku;

4) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ponownego ubiegania się o jej nadanie;

5) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ubiegania się o ponowne jej nadanie po upływie 3 lat od dnia pozbawienia.

Swoboda organu co do wyboru rodzaju i rozmiaru kary nie może być jednak utożsamiana z dowolnością lub arbitralnością. Dokonując oceny naganności czynu popełnionego przez pośrednika, organ zobowiązany jest do uwzględnienia aksjologii i hierarchii wartości stojącej u podstaw Konstytucji RP oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. W każdym przypadku organ obowiązany jest przedstawić uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia co do sankcji karnej.

W demokratycznym państwie prawnym każda kara (sankcja) musi odpowiadać stopniowi zawinienia, poza tym należy wziąć pod uwagę cel kary.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że wadliwość zaskarżonych decyzji polega na bezwarunkowym zaakceptowaniu ustaleń Komisji Odpowiedzialności Zawodowej dotyczących zapewnienia właściwego nadzoru nad czynnościami pośrednictwa wykonywanymi przez pracowników nie posiadających licencji zawodowej w oddziałach firmy "[...]" stanowiącej własność skarżącego P. D..

Zdaniem organu nie jest możliwe nadzorowanie działalności pięciu oddziałów jednocześnie, ponieważ naraża to klientów firmy na niefachową obsługę, a podpisywanie umów pośrednictwa in blanco jest sprzeczne z zasadą bezpośredniego nadzoru nad pracownikami w firmie.

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę mając na uwadze cały zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny nie podzielił powyższego stanowiska organu.

Przede wszystkim z akt sprawy wynika, że firma "[...]" posiadała tylko dwa stałe oddziały z siedzibą w S. i W. natomiast pozostałe działały tylko sezonowo i miały za zadanie ułatwić kontakt P. D. z klientami unikając spotkań biznesowych w przypadkowych, nie zapewniających anonimowości miejscach publicznych.

Sąd zauważa, że w dobie ogólnie dostępnego internetu i telefonii komórkowej bezpośredni nadzór należy rozumieć szerzej niż dosłowne osobiste nadzorowanie każdego pracownika przez 8 godzin dziennie. Jest to zdaniem Sądu w obecnych czasach praktycznie niemożliwe nawet w firmie mającej tylko jeden oddział. Z akt przedmiotowej sprawy wynika wprost, że skarżący P. D. w razie jego nieobecności w konkretnym oddziale firmy regularnie prowadził z pracownikami telekonferencje. W ten sposób nadzorował bezpośrednio ich pracę i wydawał konieczne dyspozycje dotyczące konkretnych spraw, jednocześnie rozwiązując sygnalizowane przez pracowników problemy. Natomiast ani Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, ani organ nie udowodniły, że chociaż jeden druk umowy pośrednictwa podpisany in blanco przez P. D. posiadającego licencję zawodową w zakresie obrotu nieruchomościami został uzupełniony treścią przez pracownika, która byłaby nieuzgodniona uprzednio pomiędzy skarżącym a zainteresowaną stroną i pomiędzy pośrednikiem a jego pracownikiem. Z zeznań tylko jednej z wielu pracownic skarżącego wynika, że druki in blanko były przez nią wypełnione, brak natomiast ustalenia w jaki sposób i w jakich okolicznościach wykonywała ona taką czynność. Natomiast skarżący konsekwentnie podkreślał, że każda taka czynność była z nim uprzednio uzgadniana. Zdaniem Sądu organ ani Komisja Odpowiedzialności Zawodowej prowadząc postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie nie udowodniła bezspornie stopnia winy pośrednika, co ma istotny wpływ na wynik sprawy tj. może wpłynąć w sposób zasadniczy na rodzaj wymierzonej kary.

Należy zwrócić uwagę, że Sąd jest uprawniony wyłącznie do badania prawidłowości postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej oraz postępowania organu wydającego zaskarżoną decyzję, nie mając wpływu na rodzaj zastosowanej kary.

Zdaniem Sądu Minister Infrastruktury nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym postępowanie przeprowadzone przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej, które nie wyjaśniło w sposób bezsporny okoliczności związanych z dwoma zarzucanymi skarżącemu czynami tj. brakiem bezpośredniego nadzoru nad pracownikami wykonującymi czynności pośrednictwa oraz podpisami in blanco na kilku umowach pośrednictwa co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 KPA.

Organ wymierzając karę nie uwzględnił także doskonałej renomy firmy prowadzonej przez skarżącego o międzynarodowym zasięgu, braku jakichkolwiek skarg na jej działalność w okresie kilkunastu lat, a także natychmiastowego dostosowania się skarżącego do wytycznych pokontrolnych i zatrudnienia kilku pośredników w obrocie nieruchomościami posiadających licencję oraz wpływu zastosowanej kary na dalsze istnienie firmy. Dlatego też Sąd uznał, że uchybienia te są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.