Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1471/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art.147 par. 1, art. 3 par. 2 pkt 6,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1515
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Danuta Kania (spr.), Protokolant starszy referent Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], działając m.in. na podstawie § 12 w związku z § 22 ust. 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), nie wyraził zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu (najem lokalu socjalnego) H. S. zameldowanej przy ul. [...] m. [...] w [...], zamieszkałej w Ośrodku Charytatywnym [...] (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Dzielnicy [...] za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Zasobów lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2). Określono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3).

W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, iż H. S. zameldowana jest w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcą była jej matka. Po wyprowadzeniu się najemcy i wypowiedzeniu umowy najmu zainteresowana zajmowała lokal bez tytułu prawnego. W związku z zadłużeniem czynszowym (ponad [...] zł) oraz zajmowaniem lokalu bez tytułu prawnego, w dniu [...] maja 2012 r. zapadł wyrok orzekający eksmisję zainteresowanej z ww. lokalu, Sąd nie przyznał uprawnienia do lokalu socjalnego. Eksmisja została wykonana w dniu [...] października 2014 r., wnioskodawczyni nie skorzystała ze wskazanego pomieszczenia tymczasowego. Przez okres dwóch tygodni zamieszkiwała u znajomej. Od dnia [...] października 2014 r. wnioskodawczyni przebywa w Ośrodku Charytatywnym [...]. Zainteresowana osiąga dochód w wysokości 726,60 zł miesięcznie. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. Wniosek został rozpatrzony na podstawie § 12 w związku z § 22 ust. 5 ww. uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. - dotychczasowy sposób korzystania z lokalu nr [...] przy ul. [...]. Ponadto Sąd nie przyznał ww. uprawnienia do lokalu socjalnego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. H. S. wystąpiła do Zarządu Dzielnicy [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę ww. uchwały z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] oraz umieszczenie jej na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego.

W uzasadnieniu wskazała, iż powodem nieprzyznania jej przez Sąd prawa do lokalu socjalnego było to, że spóźniła się na rozprawę. Podkreśliła, że posiada tylko wykształcenie zawodowe, nie wie jak załatwiać sprawy sądowe, w związku z tym nie umiała się odwołać od niekorzystnego wyroku.

Wskazała również, że zadłużenie lokalu nr [...] przy ul. [...] jest wynikiem wysokich opłat za lokal w stosunku do jej dochodów. Podkreśliła, że otrzymywana przez nią emerytura w kwocie 445 zł (po potrąceniu komorniczym), wynosi niemal tyle, ile wynosił czynsz za ww. lokal. Gdyby natomiast uzyskała lokal socjalny, to otrzymując dodatek mieszkaniowy byłaby w stanie ponieść związane z nim opłaty.

Wskazała, że obecnie jest osobą bezdomną (mieszka w schronisku) i spełnia kryterium dochodowe do uzyskania lokalu socjalnego.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] lipca 2015 r. poinformował zainteresowaną, że organ nie znalazł podstaw do zmiany uchwały nr [...]. Wskazał, iż nie zaistniały żadne nowe okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Powołana uchwała została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. H. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego.

Skarżąca podniosła argumenty analogiczne do tych, podniesionych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Podkreśliła, że od dnia 21 października 2014 r. jest osobą bezdomną, obecnie przebywa w schronisku, gdzie co miesiąc składa podanie i prosi o zgodę na przedłużenie pobytu. Wskazała, iż jej dochód w postaci emerytury, po potrąceniu komorniczym, wynosi 445 zł. Za pobyt w ośrodku ponosi opłatę w wysokości 150 zł miesięcznie. Podniosła, iż jej stan zdrowia jest zły, przebyła zawał mięśnia sercowego, cierpi na schorzenie kręgosłupa, obecnie wymaga rehabilitacji. Zdaniem skarżącej, powyższe okoliczności przemawiają za zakwalifikowaniem jej do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, uzupełnił skargę H. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, stwierdzenie, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Pełnomocnik wniósł również o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności H. S. z dnia [...] stycznia 2011 r., karty informacyjnej Szpitala [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. dotyczącego przebytego zawału serca oraz wyniku badania RTG z dnia [...] lutego 2015 r. - na okoliczność złego stanu zdrowia skarżącej.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej uchwale:

- błędne zastosowanie § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy w sytuacji braku wystąpienia przesłanek i zaniechania zbadania sytuacji materialnej skarżącej, w tym okoliczności, czy skarżąca przyczyniła się swoim zachowaniem do powstania zadłużenia względem organu, co skutkowało arbitralnym zastosowaniem powyższego przepisu i uznaniem przez organ wystąpienia przestanki negatywnej w postaci "dotychczasowego korzystania z lokalu",

- niezastosowanie § 4 ust. 1 i 2 ww. uchwały w sytuacji wystąpienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podniósł, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Organ bowiem nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego, nie wezwał skarżącej do udzielenia wyjaśnień odnośnie powstałego zadłużenia lokalu. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest niezwykle lakoniczne, pozbawione szczegółowej argumentacji.

Pełnomocnik wskazał, iż organ powinien bardzo dokładnie zbadać jak doszło do powstania zadłużenia lokalu, w szczególności, czy skarżąca swoim postępowaniem przyczyniła się do jego powstania. Takich ustaleń organ jednak nie poczynił.

Odnosząc się do okoliczności, iż Sąd, w toku postępowania o eksmisję nie przyznał skarżącej prawa do lokalu socjalnego, pełnomocnik zaznaczył, iż w sprawie został wydany wyrok zaoczny, skarżąca spóźniła się tego dnia na rozprawę i dotarła do Sądu już po jej zakończeniu. Skarżąca posiada tylko wykształcenie zawodowe, jest osobą starszą i nieporadną, nie wiedziała więc w jaki sposób ma się w takiej sytuacji zachować, nie miała zapewnionej pomocy prawnej. Wydanie wyroku zaocznego oznacza przede wszystkim to, że merytorycznie kwestia przyznania lokalu socjalnego nie została zbadana. Gdyby skarżąca zdążyła na rozprawę, Sąd mógłby rozpoznać wniosek o przyznanie lokalu socjalnego.

Pełnomocnik zaznaczył również, że w przypadku skarżącej nie występowała przesłanka negatywna określona w art. 13 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Skarżąca nigdy nie występowała przeciwko porządkowi domowemu, ani nie czyniła uciążliwym korzystania z innych lokali w budynku. Skarżąca spełniała również kryteria materialne, nie posiadała prawa do żadnego innego lokalu, nie miała też możliwości zamieszkania u jakiegokolwiek członka rodziny. Skarżąca jest rozwiedziona, córka skarżącej mieszka ze swoim ojcem, zaś syn skarżącej wyjechał kilka lat temu do [...] i nie utrzymuje kontaktów z matką.

Skarżąca jest osobą schorowaną, w 2010 r. przebyła zawał serca, jest niezdolna do podjęcia pracy. Jej jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 726,60 zł, która dodatkowo podlega zajęciu przez komornika na spłatę alimentów zasądzonych na rzecz córki oraz zadłużenia wobec W. Skarżąca otrzymuje obecnie "do ręki" 440 zł. Ponadto skarżąca była zmuszona zaciągnąć kredyt ze względu na złą sytuację materialną oraz konieczność podjęcia leczenia. Kredyt został w większości spłacony, a niewielka jego część została umorzona.

Pełnomocnik stwierdził, iż skarżąca spełnia wszystkie przesłanki uprawniające ją do zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. W świetle prawa jest osobą bezdomną, spełnia również kryterium materialne, bowiem jej dochód nie przekracza poziomu określonego w § 4 pkt 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Okoliczności te nie były również kwestionowane przez organ.

Pełnomocnik zaznaczył również, że skarżąca już wcześniej dążyła do uregulowania swojej sytuacji prawnej względem zajmowanego lokalu i składała wnioski o najem lokalu. Wnioski te były jednak rozpatrywane negatywnie.

Zdaniem pełnomocnika, organ powinien był powyższe okoliczności wziąć pod uwagę i dokonać ich oceny. W szczególności jednak organ powinien uwzględnić trudną sytuację życiową skarżącej. Sam bowiem fakt powstania długu nie może być oceniany jako coś nagannego. Istotna jest natomiast odpowiedź w jaki sposób doszło do powstania zadłużenia, czy dłużnik przyczynił się do jego powstania swoim nierozsądnym, nieprzemyślanym, zawinionym zachowaniem. Jeśli nie, to organ administracji publicznej nie powinien traktować tej okoliczności jako obciążającej i na tej podstawie pozbawiać skarżącą prawa do lokalu socjalnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy spełnia ona wszystkie kryteria, aby takie prawo uzyskać.

Obecny na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, iż matka skarżącej wyprowadziła się z lokalu nr [...] przy ul. [...] w 2010 r., a zadłużenie powstawało od 2007 r. Wypowiedzenie umowy najmu ww. lokalu miało miejsce w 2012 r.

Skarżąca dodatkowo wskazała, że czynsz za lokal nr [...] przy ul. [...] wynosił ponad 300 zł miesięcznie. Skarżąca składała wniosek o najem ww. lokalu, który został załatwiony odmownie przez organ, następnie składała wnioski o najem lokalu socjalnego, które również zostały negatywnie rozpatrzone przez organ. Wnioski te były składane po śmierci matki. Skarżąca chciała uregulować swoją sytuację mieszkaniową, lecz wysoki czynsz oraz bardzo niskie dochody z emerytury nie pozwalały na bieżące regulowanie opłat za mieszkanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

W przedmiotowej sprawie znajduje również zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.), dalej: "u.s.g.", zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 101 ust. 3 u.s.g., w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie art. 102a tej ustawy stanowi, że w sprawach, o których mowa w rozdziale 10 ustawy o samorządzie gminnym, nie stosuje się przepisów art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a.

Jak wynika z akt sprawy H. S., przed wniesieniem do tutejszego Sądu skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to okazało się bezskuteczne, bowiem organ nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w ww. uchwale.

Zatem skarga, wobec spełnienia ww. wymogu o charakterze formalnym, jest dopuszczalna.

Przechodząc natomiast do oceny merytorycznej ww. uchwały w pierwszej kolejności zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), nie mają zastosowania do przedmiotowego postępowania. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak podkreśla się w orzecznictwie, obowiązek stosowania przez organ jednostki samorządu terytorialnego zasady prawdy obiektywnej w toku postępowania, jak i konieczność wyważenia interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki, można wyprowadzić wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2025/15, publ. j.w.).

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie wyraził zgody na zakwalifikowanie H. S. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W podstawie prawnej ww. uchwały organ powołał § 12 w związku z § 22 ust. 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

Przepis § 12 ww. uchwały stanowi, że umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku.

Z kolei w myśl § 4 pkt 1 uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Natomiast zgodnie z § 22 ww. uchwały, który określa tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu (...) wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy (ust. 1).

Przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie: (1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy, (2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, (3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu, niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1, (4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo (5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31: (a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, (b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy oraz osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkiwania wnioskodawcy w tych lokalach (ust. 2).

W myśl § 22 ust. 5 uchwały, odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku (ust. 5).

Wynikający z § 22 ust. 2 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Wyniki tego badania powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej uchwały. Uzasadnienie to powinno zawierać pełną i przekonującą argumentację odnośnie przyjętego przez organ stanowiska.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania wniosku skarżącej do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego organ podjął ze względu na zadłużenie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], zajmowanie go przez skarżącą bez tytułu prawnego oraz ustalenie przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] w wyroku zaocznym z dnia [...] maja 2012 r. (sygn. akt [...]), iż skarżącej nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Organ powołał przy tym przesłankę z § 22 ust. 2 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r., tj. dotychczasowy sposób korzystania przez skarżącą z lokalu, jednakże nie wymienił tego przepisu ani w podstawie prawnej, ani w uzasadnieniu uchwały. Wskazał również na treść § 22 ust. 5 ww. uchwały uznając, że wskazane powyżej okoliczności mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.

Z uzasadnienia ww. uchwały, które w istocie jest dość ogólnikowe, nie wynika jednak, aby rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania wniosku zostało podjęte przez organ w następstwie dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 22 ust. 2 ww. uchwały. Organ bowiem pominął szereg okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji skarżącej, nie poddał ich w ogóle analizie i ocenie. Wskazał jedynie w sposób wybiórczy na te okoliczności, które w jego ocenie mogły stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. W konsekwencji organ co najmniej przedwcześnie uznał, iż wniosek skarżącej nie może być rozpatrzony pozytywnie.

Przede wszystkim w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, a także w aktach sprawy brak jest informacji, kiedy powstało zadłużenie na koncie lokalu nr [...] przy ul. [...] oraz, czy zadłużenie to jest wyłącznie wynikiem zaniechania skarżącej w zakresie terminowego uiszczania czynszu, czy też również ewentualnym następstwem zachowania głównego najemcy lokalu - matki skarżącej. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że zadłużenie powstawało od 2007 r., podczas gdy matka skarżącej wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu w 2010 r. Kwestia ta jednak w ogóle nie została przez organ wyjaśniona, podczas gdy ma istotne znaczenie z punku widzenia zastosowania przesłanki "dotychczasowego sposobu korzystania z lokalu" określonej w § 22 ust. 2 pkt 1 ww. uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r.

Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, nie neguje faktu utrzymywania się zadłużenia na koncie ww. lokalu, jednak - jak podkreśla - powodem tego była jej bardzo trudna sytuacja materialna, nie zaś świadome i celowe unikanie opłat za lokal, czy lekceważące traktowanie obowiązków względem Miasta. Wskazać należy, że jedynym źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie emerytalne w kwocie 726,60 zł miesięcznie, które - jak wskazano w piśmie pełnomocnika z dnia 20 stycznia 2016 r. - w części podlega zajęciu przez komornika na spłatę alimentów zasądzonych na rzecz córki oraz na spłatę zadłużenia wobec Miasta [...]. Do dyspozycji skarżącej pozostaje kwota 450 zł miesięcznie (zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2015 r.). Skarżąca podkreślała, że w ostatnich latach nie była w stanie uiszczać czynszu w pełnej wysokości, w sytuacji, gdy wynosił on ponad 300 zł miesięcznie. Potwierdza to w istocie przesłany przez pełnomocnika organu wykaz wpłat dokonywanych przez skarżącą na opłaty czynszowe, który obejmuje okres od września 2011 r. do marca 2012 r.

Skarżąca zwracała również uwagę na pogarszający się stan zdrowia. Z akt sprawy wynika, że w 2010 r. przebyła zawał mięśnia sercowego i była hospitalizowana. W dniu [...] stycznia 2011 r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydał wobec skarżącej orzeczenie o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] grudnia 2012 r. Skarżąca wskazywała również, że cierpi na schorzenie kręgosłupa, poddawała się rehabilitacji, nosiła gorset, który utrudniał jej poruszanie się.

Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej. Jest osobą rozwiedzioną, nie utrzymuje kontaktów z byłym mężem. Ma dwoje dzieci, jednak córka skarżącej – S. mieszka z ojcem i kontaktuje się z nią tylko telefonicznie, natomiast syn skarżącej – A. wyjechał za granicę i nie utrzymuje żadnych kontaktów z matką. Wiedzę na temat sytuacji rodzinnej skarżącej organ powziął w następstwie złożenia przez nią wyjaśnień w dniu [...] marca 2015 r., jednakże w żaden sposób kwestii tej nie rozważył, ani nie ocenił w świetle przesłanek określonych w § 22 ust. 2 pkt 5 ww. uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. Skarżąca, co potwierdzają złożone przez nią zeznania (protokół z dnia [...] marca 2015 r.) i wyjaśnienia złożone na rozprawie, nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc - materialną lub mieszkaniową - ze strony rodziny. Obecnie mieszka w Ośrodku Charytatywnym [...] w [...], który prowadzi schronisko dla bezdomnych, jednak co miesiąc składa podanie o pozwolenie na przedłużenie pobytu w tym ośrodku. Jest to niewątpliwie dla skarżącej sytuacja bardzo trudna, daleka od jakiejkolwiek stabilizacji życiowej czy mieszkaniowej, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę fakt, że utrzymuje się ona ze środków, które obiektywnie nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Skarżąca, jak podnosił pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r., po wypowiedzeniu umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...], wystąpiła do Zarządu Dzielnicy z wnioskiem o zawarcie umowy najmu tego właśnie lokalu. Wniosek ten został jednak przez organ załatwiony odmownie. Następnie skarżąca występowała do organu z wnioskami o najem lokalu socjalnego, jednak również nie zostały one załatwione pozytywnie. Skarżąca, jak wskazał pełnomocnik, dążyła więc do uregulowania swojej sytuacji mieszkaniowej. Wskazywała, że koszty utrzymania ww. lokalu są dla niej zbyt wysokie, zaś uzyskanie lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu, o znacznie niższych kosztach utrzymania, pozwoliłoby jej na dokonywanie pełnych opłat za lokal socjalny oraz stopniową spłatę zadłużenia na koncie lokalu przy ul. [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ podkreślił, iż skarżąca - po wyprowadzeniu się najemcy oraz wypowiedzeniu umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] - zajmowała ten lokal bez tytułu prawnego. Nie kwestionując tej okoliczności, nie można pominąć wskazanej już powyżej sytuacji rodzinnej skarżącej, w tym braku możliwości skorzystania z pomocy mieszkaniowej osób bliskich. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, a także w aktach sprawy, brak jest informacji na temat ubiegania się przez skarżącą o pomoc z mieszkaniowego zasobu. Organ nie wyjaśnił, czy skarżąca faktycznie ubiegała się w poprzednich latach o najem lokalu przy ul. [...] lub o najem lokalu socjalnego, nie wskazał również jakie były przyczyny odmowy uwzględnienia wniosków.

Wskazać należy, że w istocie Sąd Rejonowy dla [...] w [...] w dniu [...] maja 2012 r. wydał wyrok zaoczny w przedmiocie eksmisji H. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...], w którym ustalił, że ww. nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Skarżąca, jak sama podnosiła, spóźniła się na rozprawę, nie wiedziała również w jaki sposób zaskarżyć ww. wyrok. Powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca jest osobą nie posiadającą stosownej wiedzy, nieporadną życiowo, nie mogącą liczyć na jakiekolwiek wsparcie ze strony osób bliskich. Zaważyło to niewątpliwie na obecnej sytuacji skarżącej, w tym na konieczności poszukiwania lokum w schronisku dla bezdomnych.

Poza wszystkim zauważyć należy, czego nie kwestionuje również organ, że skarżąca spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego określone w § 12 ww. uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] W. Skarżąca nie posiada bowiem tytułu prawnego do lokalu, jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 , poz. 163 ze zm.), spełnia również kryterium niedostatku, o którym mowa w § 1 pkt 27 ww. uchwały .

Konkludując Sąd stwierdza, iż wydając zaskarżoną uchwałę organ nie rozważył i nie ustosunkował się do wskazanych powyżej istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie przeanalizował też należycie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stosownie do § 22 ust. 2 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Tym samym przedwcześnie przyjął, że istnieją - w świetle § 22 ust. 5 uchwały - podstawy do odmowy zakwalifikowania wniosku skarżącej o najem lokalu socjalnego ze względu na "informacje uzyskane w toku analizy", tj. dotychczasowy sposób korzystania przez skarżącą z lokalu nr [...] przy ul. [...].

Stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej oraz przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 i ust. 5 ww. uchwały. Zauważyć przy tym należy, że z przepisu § 22 ust. 5 uchwały wynika, że określone w nim sytuacje "mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku", co wiąże się po stronie organu z obowiązkiem przekonującego umotywowania podjętego rozstrzygnięcia z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.

Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny stwierdzi, czy wniosek H. S. o najem lokalu socjalnego w świetle przytoczonych wyżej okoliczności może zostać pozytywnie rozpatrzony. Swe stanowisko w tym względzie organ umotywuje w sposób pełny i przekonujący.

Końcowo Sąd stwierdza, iż mając na względzie dyspozycję art. 106 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej w zakresie przeprowadzenia dowodu z karty informacyjnej leczenia szpitalnego H. S. w Szpitalu [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., w sytuacji gdy przedmiotem wniosku był dokument znajdujący się w aktach sprawy, którego oceny Sąd dokonał z urzędu. Sąd uwzględnił natomiast wniosek o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz wyniku badania RTG z dnia [...] lutego 2015 r.

Stosownie do treści art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

Jeżeli zaś, w myśl art. 94 ust. 2 u.s.g., nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Wskazane powyżej przepisy ustawy o samorządzie gminnym są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 147 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 21 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1589/11, publ. Lex nr 1070354).

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.