Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 696/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134, 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6, 7, 10, 105 par. 1, 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1 i art. 184 oraz art. 188
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 60
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Protokolant Karol Pachnik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2593/08 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [..] października 2008 r. nr[...] w przedmiocie uchylenia uchwały o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od E. P. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego;


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2593/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę E. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2008 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Okręgowa Rada Adwokacka w P. uchwałą z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], stwierdziła nieprzydatność aplikanta adwokackiego E. P. do zawodu adwokata i skreśliła ją z listy aplikantów adwokackich Wielkopolskiej Izby Adwokackiej podając w uzasadnieniu, że aplikant nie posiada elementarnej wiedzy z zakresu prawa karnego materialnego i procesowego, czego dowodem były negatywne oceny uzyskane z kolokwium rocznego i poprawkowego.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] marca 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania strony, uchyliło uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] grudnia 2007 r. podając w uzasadnieniu, że kolokwium roczne przerwano po otrzymaniu przez zdającą oceny niedostatecznej z pierwszego przedmiotu (prawa karnego), co uniemożliwiło jej udzielenie odpowiedzi na pytania z pozostałych przedmiotów. W związku powyższym Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uznało, że nie sprawdzono wiedzy aplikanta w pełnym zakresie objętym egzaminem. Ponadto Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że treść protokołów z obu kolokwiów uniemożliwia jakąkolwiek ocenę przebiegu tych sprawdzianów.

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] października 2008 r., po rozpoznaniu odwołania strony, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, podzielając stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, że przerwanie skarżącej kolokwium po otrzymaniu przez nią z jednego przedmiotu oceny niedostatecznej, uniemożliwiło w sposób jednoznaczny dokonanie weryfikacji przydatności skarżącej do wykonywania zawodu adwokata. Kolokwium roczne powinno bowiem objąć swym zakresem sprawdzenie wiedzy ze wszystkich przedmiotów objętych szkoleniem na pierwszym roku aplikacji, co w przypadku skarżącej nie miało miejsca. Minister podkreślił również ustalenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, że protokoły z kolokwiów uniemożliwiają jakąkolwiek ocenę ich przebiegu i w konsekwencji ustosunkowanie się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości pomimo tego, że zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie zawiera rozstrzygnięcia o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, to okoliczność ta wynika z uzasadnienia uchwały, w którym wskazano na liczne uchybienia w postępowaniu przed organem I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę E. P. uznał, że pomimo tego, iż w osnowie uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie stwierdzono, że sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Okręgową Radę Adwokacką w P., bez wątpienia przekazanie takie nastąpiło, czego dowodem jest uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] marca 2008 r. o wyznaczeniu nowego terminu rocznego kolokwium poprawkowego.

Sąd I instancji wskazał, że do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy między innymi uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej, przeprowadzanie szkolenia aplikantów w zakresie wiedzy niezbędnej do wykonywania przyszłego zawodu i weryfikowanie tej wiedzy przez samorząd adwokacki. Skarżąca przystępując do korporacji adwokackiej jako aplikant poddała się postanowieniom jej władz, w tym także uchwale Naczelnej Rady Adwokackiej nr 22/2005 z 3 września 2005 r. w sprawie Regulaminu aplikacji adwokackiej (ujednoliconej uchwałą nr 50/2006 z 25 listopada 2006 r.) podjętej na podstawie art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy – Prawo o adwokaturze. W § 18 ust. 1 tego regulaminu postanowiono, iż przed zakończeniem pierwszego i drugiego roku szkoleniowego aplikant składa kolokwium roczne z przedmiotów objętych szkoleniem. Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, zgodnie z którym korporacja adwokacka nie ma prawa egzaminowania aplikantów adwokackich, gdyż nie reprezentuje ona osób wykonujących zawód zaufania publicznego. Na poparcie swojego stanowiska Sąd podał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, zaliczył zawód adwokata do zawodów zaufania publicznego.

Zdaniem Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącej, w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż nie stało się ono bezprzedmiotowe. Przedmiotem tego postępowania było przeprowadzenie kolokwium, a w sytuacji stwierdzenia przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jego wadliwości zasadnym stało się uchylenie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z [...] grudnia 2007 r.

Sąd uznał za nietrafny zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów art. 24 i art. 25 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu, wyjaśniając, że adwokat Z. M. nie brał udziału w podejmowaniu uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2008 r. oraz z dnia [...] grudnia 2007 r. lecz uczestniczył w posiedzeniach, na których podejmowano te uchwały w charakterze gościa, obserwatora, co zostało wyjaśnione w notatce Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. z dnia 24 czerwca 2008 r.

E. P. zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną i wniosła o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1) art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez wykroczenie poza przedmiotowe granice sprawy i błędne przyjęcie, że przeprowadzenie kolokwium było przedmiotem zaskarżonego i uznanego przez skarżącą za bezprzedmiotowe postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do zawodu i skreślenia z listy aplikantów adwokackich;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie w ślad za Okręgową Radą Adwokacką w P., że po uchyleniu uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do zawodu i skreślenia z listy aplikantów, sprawa owego stwierdzenia i skreślenia legalnie mogła zostać i faktycznie została przekazana przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do rozpatrzenia przez Okręgową Radą Adwokacką w zakresie wykraczającym poza podjęcie ponownej uchwały w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do zawodu i skreślenia z listy aplikantów;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz § 18 ust. 1 (kolokwium roczne na zakończenie roku szkoleniowego) w zw. z § 1 ust. 3 (zakończenie roku szkoleniowego dnia 30 czerwca) oraz § 18 ust. 4 (kolokwium roczne powtarza się tylko jeden raz w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące) Regulaminu aplikacji adwokackiej, poprzez uznanie za kolokwium roczne w zakresie roku szkoleniowego zakończonego z końcem czerwca 2007 r. egzaminów przeprowadzonych dnia 21 września 2007 r. i powtórzonych dnia 29 listopada 2007 r. oraz poprzez uznanie dopuszczalności dwukrotnego powtarzania egzaminów bezpodstawnie uznanych za kolokwium roczne;

4) art. 17 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1 i art. 184 oraz art. 188 Konstytucji, poprzez bezpodstawne powołanie tez Trybunału Konstytucyjnego dla odparcia wykładni ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), dalej: Prawo o adwokaturze, przeprowadzonej przez Sąd Najwyższy, który wykluczył uznanie zawodu adwokata za zawód zaufania publicznego, rażące wobec braku kompetencji Trybunału w zakresie wykładni ustaw i właściwości w tym zakresie sądów administracyjnych i sądów powszechnych;

5) art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1, art. 31 ust. 3 i 87 ust. 1 Konstytucji poprzez nieuznanie konieczności umorzenia postępowania bezprzedmiotowego z uwagi na brak podstawy prawnej mieszczącej się wśród źródeł prawa Rzeczypospolitej oraz zgodnej zarazem z konstytucyjną zasadą ograniczania konstytucyjnych praw i wolności wyłącznie na drodze ustawowej (a nie regulaminowej) i bez naruszania zasady proporcjonalności w ograniczaniu tych praw i wolności.

Na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 10, art. 134 i art. 135 p.p.s.a. skarżąca wniosła o rozważenie zaistnienia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego pierwszej instancji w związku z powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku notatką urzędową z dnia 24 czerwca 2008 r. Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W., która nie była znana skarżącej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że Sąd I instancji na skutek błędnego określenia granic sprawy sądowoadministracyjnej, której przedmiotem była legalność uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2007 r. w rażącym stopniu naruszył art. 134 i art. 135 p.p.s.a, nie rozpoznając tej sprawy. Konsekwencją błędnego uznania przez Sąd I instancji, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było przeprowadzenie kolokwium, a nie uchwała w przedmiocie nieprzydatności E. P. do zawodu adwokata i skreślenia z listy aplikantów, było stwierdzenie dopuszczalności ponownego organizowania egzaminu w ramach ponownego rozpatrywania sprawy w pierwszej instancji, co jest niedopuszczalne w rozpoznawanej sprawie. Ewentualne ponowne rozpatrzenie sprawy w pierwszej instancji nie może wykroczyć poza zakres przeprowadzonego i następnie zaskarżonego postępowania organu pierwszej instancji.

Skarżąca podała, że po uchyleniu uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2007 r., sprawa stwierdzenia nieprzydatności E. P. do zawodu adwokata i skreślenia z listy aplikantów nie mogła i nie została przekazana przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej do ponownego rozpatrzenia przez Okręgową Radę Adwokacką w P. w zakresie wykraczającym poza podjęcie ponownej uchwały w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do zawodu i skreślenia z listy aplikantów, ponieważ naruszyłoby to art. 138 § 2 k.p.a.

Skarżąca podniosła, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w zakresie przeprowadzenia kolokwium rocznego wykluczały przepisy k.p.a.- art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz przepisy Regulaminu aplikacji adwokackiej - § 18 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 3 oraz § 18 ust. 4. Wskazane przepisy nie pozwalają uznać egzaminów, w ramach których negatywnie oceniano skarżącą, za kolokwium roczne, ponieważ egzaminy te odbywały się po upływie regulaminowego terminu kolokwium rocznego. Ponadto, gdyby nawet uznać je za egzaminy kolokwium rocznego, to wobec przeprowadzenia egzaminu poprawkowego w dniu 29 listopada 2007 r., § 18 ust. 4 Regulaminu aplikacji adwokackiej wykluczałby ponowny egzamin poprawkowy.

Skarżąca zarzuciła, że Sąd I instancji nie ustalił samodzielnie stanu faktycznego w sprawie i poprzestał na ustaleniach organu, którego działanie jest przedmiotem sądowej kontroli, czym rażąco naruszył art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżąca podniosła, że nie można ominąć przeszkód prawnych uniemożliwiających dalsze jej egzaminowanie przez Okręgową Radę Adwokacką wszczynając nowe postępowanie egzaminacyjne dotyczące przeprowadzenia kolokwium rocznego poprawkowego w zakresie roku szkoleniowego 2006–2007, gdyż adwokatura nie reprezentuje osób wykonujących zawód zaufania publicznego i nie może dowolnie nakładać na aplikantów obowiązków egzaminacyjnych, które ograniczają ich konstytucyjne prawa i wolności. Skarżąca stwierdziła, że Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nadużył autorytetu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, powołując się ogólnie na zawarte w nim tezy i nie wskazując konkretnych argumentów pozwalających podważyć argumentację Sądu Najwyższego stwierdzającą, iż adwokatura nie reprezentuje osób wykonujących zawód zaufania publicznego. Skarżąca podniosła, że Trybunał Konstytucyjny nie posiada kompetencji w zakresie wykładni ustaw, dokonuje oceny ich zgodności z Konstytucją, a w zakresie wykładni ustaw właściwe są sądy administracyjne i sądy powszechne.

Sąd naruszył, zdaniem skarżącej, art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1, art. 31 ust. 3 i 87 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie dostrzegł obowiązku umorzenia postępowania z powodu braku podstawy do dalszego jego prowadzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelna Rada Adwokacka wniosła również o oddalenie skargi kasacyjnej, jako oczywiście bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przyczyny nieważności postępowania określone zostały w § 2 art. 183 p.p.s.a.

Skarżąca wniosła w skardze kasacyjnej o rozważenie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 10, art. 134 i art. 135 p.p.s.a. nieważności postępowania przed Sądem I instancji w związku z powołaniem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku notatki urzędowej z dnia 24 czerwca 2008 r. prokuratora Prokuratury Okręgowej w W.. Powołanie tej notatki, zdaniem skarżącej, świadczy o naruszeniu jej prawa do obrony przed sądem wskutek ograniczenia gwarantowanej przepisem art. 10 p.p.s.a. jawności postępowania poprzez nieujawnienie istotnego dowodu wytworzonego w Prokuraturze Okręgowej w W-wie lub przez wykroczenie poza granice sprawy i bezpodstawne objęcie postępowaniem sądowoadministracyjnym nieznanego skarżącej postępowania Prokuratury Okręgowej w W-wie.

Zgodnie z powołanym w podstawie tego zarzutu przepisem art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania sądowoadministracyjnego pierwszej instancji zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Z kolei w myśl art. 10 p.p.s.a. rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Użyte w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. pojęcie pozbawienia strony możności obrony swych praw nie zostało jednoznacznie zdefiniowane. Sąd Najwyższy dokonując oceny omawianej przyczyny nieważności postępowania w postępowaniu cywilnym, w wyroku z 10 czerwca 1974 r. sygn. akt III Cr 155/74 (WSPiKA 1975, nr 3, poz. 66) stwierdził, że pozbawienie możności obrony swych praw polega na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części, jeśli skutki tych czynności nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nieważność postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona na skutek naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji nie uczestniczyła w postępowaniu i na skutek tego została pozbawiona przedstawienia swojego stanowiska przed sądem. Wymaga to każdorazowo rozważenia okoliczności danej sprawy, a o nieważności postępowania decyduje waga uchybień procesowych sądu (por. wyrok NSA z 15 listopada 2005 r. II OSK 187/05, LEX nr 196641 i postanowienie NSA z 16 lipca 2008 r. I OSK 861/08, LEX nr 505960).

Oceniając w okolicznościach nin. sprawy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania należy wskazać, że w związku z wniesionym przez skarżącą odwołaniem od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów Ministerstwo Sprawiedliwości pismem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformowało skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. W materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych znajduje się notatka urzędowa z dnia 24 czerwca 2008 r. (k. 28) oraz uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] marca 2008 r. (k. 32). Notatka urzędowa sporządzona została przez Macieja Kunowskiego – prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości. Powołanie tej notatki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wbrew stanowisku skarżącej nie stanowiło objęcia postępowaniem sądowoadministracyjnym akt Prokuratury Okręgowej w W., ponieważ nie prowadziła ona postępowania w tej sprawie.

W odpowiedzi na wezwanie Ministra Sprawiedliwości do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów skarżąca zrezygnowała w piśmie z dnia 8 lipca 2008 r. z możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co dowodów zebranych w aktach administracyjnych i mimo prawidłowego zawiadomienia nie wzięła również udziału w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W., rezygnując tym samym z możliwości przedstawienia stanowiska co do treści obydwu omawianych dowodów.

W związku z powyższym nie można podzielić zarzutu skarżącej, że Sąd I instancji przeprowadził niejawne postępowanie dowodowe na podstawie akt niewłaściwej sprawy. Zauważyć również należy, że zarówno powołana przez Sąd I instancji notatka urzędowa z dnia 24 czerwca 2008 r., jak i uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej z [...] marca 2008 r. nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchyliło uchwałę o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich z innych powodów niż wymienione w treści tych dowodów.

Z powyższych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania sądowego z powodu pozbawienia skarżącej możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy na wstępie podkreślić, że naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżący powołując się na tę podstawę kasacyjną musi zatem wykazać, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi potencjalny związek przyczynowy.

Skarżąca zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie przepisu art. 134 p.p.s.a. nie wykazała by Sąd I instancji przekroczył granice przedmiotowe sprawy. Wbrew stanowisku skarżącej, Sąd I instancji rozstrzygnął w granicach sprawy, ponieważ dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości uznającej, że uchylenie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich było niezgodne z prawem. Dokonując oceny zgodności z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości, Sąd I instancji nie "wkroczył" swoimi ocenami prawnymi w sprawę nową w stosunku do tej, która była przedmiotem zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości (skreślenie z listy aplikantów adwokackich). Odmiennej oceny nie uzasadnia okoliczność, iż Sąd I instancji na stronie 8 uzasadnienia wyroku stwierdził, że "Przedmiotem tego postępowania było kolokwium...", gdyż stwierdzenie to było błędne i nie odpowiadało oznaczonemu w sentencji wyroku przedmiotowi rozstrzygniętej sprawy. Omawiane uchybienie nie miało zatem wpływu na wynik sprawy, dlatego nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.

Przekroczenia przedmiotowych granic sprawy nie oznacza także powołanie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] marca 2008 r., ponieważ nie oznaczało to w żadnym wypadku "wkroczenia" w sprawę wyznaczenia terminu kolokwium poprawkowego, która stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego i sądowego.

Zarzutu przekroczenia przez Sąd I instancji przedmiotowych granic sprawy nie uzasadnia również powołany w podstawie tego zarzutu przepis art. 135 p.p.s.a., ponieważ przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę, podczas gdy w sprawie wydany został wyrok oddalający skargę.

Wzruszenia zaskarżonego wyroku nie uzasadnia także ujęty w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ osnowa zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] marca 2008 r. odpowiada rodzajowi rozstrzygnięcia przewidzianemu w przepisie art. 60 Prawa o adwokaturze. Do rozstrzygnięcia opartego na tym przepisie nie miał zatem zastosowania powołany w skardze kasacyjnej art. 138 § 2 k.p.a. Dlatego uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej ograniczająca się tylko do uchylenia uchwały organu I instancji nie mogła być kwalifikowana, jako niezgodna z art. 60 Prawa o adwokaturze. Minister Sprawiedliwości utrzymując w mocy tę uchwałę nie naruszył powyższego przepisu ustawy – Prawo o adwokaturze, a zatem Sąd I instancji nie miał podstaw do uchylenia decyzji Ministra w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., dlatego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu nie jest uzasadniony.

Zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie uzasadniają również wskazane w pkt 3 petitum skargi, jako naruszone, przepisy art. 6 i 7 k.p.a. oraz przepisy § 18 ust. 1 w związku z § 1 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, ponieważ z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że dotyczy on kwestii dopuszczalności przeprowadzania przez organ samorządu zawodowego adwokatury kolokwium rocznego po zakończeniu roku szkoleniowego, tymczasem nin. sprawa dotyczy innego przedmiotu, a mianowicie uchylenia uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich.

Z analogicznych względów nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów wymienionych w pkt 4 petitum skargi, ponieważ kwestia uznania zawodu adwokata za zawód zaufania publicznego nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy, dlatego zajęte przez Sąd I instancji stanowisko w tej kwestii nie ma znaczenia dla wyniku sprawy.

Wzruszenia zaskarżonego wyroku nie uzasadnia również ujęty w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 87 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżąca podniosła, że przeprowadzanie kolokwium rocznego w zakresie roku szkoleniowego 2006–2007 nie znajduje podstawy prawnej w art. 138 § 2 k.p.a. ani w przepisach § 18 ust. 1 w związku z § 1 ust. 3 oraz § 18 ust. 4 Regulaminu aplikacji adwokackiej i dlatego, zdaniem skarżącej, postępowanie powinno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania w sprawie skreślenia skarżącej z listy aplikantów adwokackich, ponieważ w wyniku wniesionych przez skarżącą środków odwoławczych, orzekające w sprawie organy odwoławcze zobowiązane były orzec na podstawie przepisów prawa materialnego o zgodności z prawem dokonanego skreślenia. Brak przesłanki przedmiotowej do prowadzenia tego postępowania skarżąca nieskutecznie wywodzi z przepisu art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Bezprzedmiotowości postępowania nie uzasadniały także powołane przez skarżącą przepisy Regulaminu aplikacji adwokackiej, ponieważ § 1 ust. 3 określa czas trwania roku szkoleniowego, natomiast przepisy § 18 ust. 1 i 4 stanowią o obowiązku składania kolokwium rocznego. W świetle tych ostatnich przepisów nie można przyjąć by wystąpił brak przedmiotu postępowania, skoro skarżąca kwestionowała zasadność skreślenia jej z listy aplikantów adwokackich a orzekające w postępowaniu odwoławczym organy były władne i jednocześnie zobowiązane rozstrzygnąć o tym żądaniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek skarżącej o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, ponieważ zawarte we wniosku pytanie nie dotyczy przepisów stanowiących podstawę skargi kasacyjnej, w związku z tym od odpowiedzi na to pytanie nie zależy rozstrzygnięcie sprawy, co stanowi konieczną przesłankę warunkującą przedstawienie pytania Trybunałowi Konstytucyjnemu (art. 193 Konstytucji).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).