Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 164/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "B. P." - Spółki z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 28 kwietnia 2008 r.; sygn. akt I SA/Ol 692/07 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "B. P." - Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] października 2007 r.; nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, określenia uzupełniającej kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 692/07 odmówił "B. P." Sp. z o.o. w P. przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka uzasadniając wniosek wskazała, iż nie posiada żadnych środków, które mogłyby zostać wykorzystane do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż prowadzona jest wobec niej egzekucja na podstawie decyzji będących przedmiotem zaskarżenia, zaś jej wszystkie rachunki bankowe zostały zablokowane. Nie jest również w stanie spieniężyć posiadanego towaru, majątku ruchomego oraz nieruchomego, a także praw majątkowych gdyż są one przedmiotem egzekucji.

"B. P." Sp. z o.o. w P. wskazała ponadto, że jej sytuacja finansowa stale się pogarsza, co uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych w 156 sprawach zawisłych przed sądem administracyjnym.

Oceniając sytuację finansową Spółki na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż mimo trudności, na które Spółka wskazywała, nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, zaś ze złożonego oświadczenia wynika, iż w okresie od [...] stycznia do [...] września 2007 r. uzyskała dochód w wysokości 63.374,94 zł.

W ocenie Sądu I instancji stan majątkowy deklarowany we wniosku nie pokrywa się z potencjalną możliwością uzyskania dodatkowych środków, np. zaciągnięcia kredytu bądź podwyższenia kapitału zakładowego. Sama zaś spółka wskazała, że w 2007 r. zaciągnęła pożyczkę w kwocie 62.951,90 zł, która była niezbędna na pokrycie kosztów administracyjnych. Uzyskanie środków mogłoby nastąpić także przez podjęcie uchwały wspólników w sprawie dopłat zaś fakt, iż umowa spółki nie nakłada takiego obowiązku, a sami wspólnicy mając na uwadze sytuację finansową spółki nie podjęli takiej decyzji nie wskazuje, iż nie mogą takiej uchwały podjąć.

W zażaleniu na powyższe postanowienie "B. P." Sp. z o.o. w P. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Zdaniem skarżącej przed wykonaniem decyzji organów celnych i prokuratury Spółka dysponowała na rachunkach kwotą wielokrotnie wyższą niż wysokość wpisu, jednakże nie miała możliwości wyłączenia jakiejkolwiek jej części spod egzekucji. Interpretacja przyjęta przez Sąd prowadziłaby zatem do powstania sytuacji, w której strona zostaje pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw na drodze sądowej poprzez będące przedmiotem skargi działania organów administracji. Tworzyłoby się więc swego rodzaju "zamknięte koło", w którym podmiotem poszkodowanym byłaby strona.

W ocenie skarżącej za odmową przyznania jej prawa pomocy nie przemawia również okoliczność zaciągnięcia pożyczek w 2007 r., ponieważ zostały one udzielone przez podmioty powiązane, które nie dysponują już środkami na dalsze finansowanie skarżącej, zaś uzyskanie pożyczki lub kredytu na zasadach komercyjnych w obecnej sytuacji finansowej skarżącej nie jest możliwe (Spółka w roku 2007 poniosła stratę bilansową w kwocie 6.501.422,87 zł).

Nadto podkreśliła, iż nałożenie dopłat od wspólników jest możliwością, z której wspólnicy jedynie mogą ale nie muszą skorzystać, a sama spółka nie ma prawnych możliwości, które skłoniłyby wspólników do wsparcia finansowego spółki. Skarżąca wskazała również, iż nawet w przypadku podjęcia przez wspólników uchwały o nałożeniu dopłat, wierzytelności z tego tytułu zostałyby najprawdopodobniej zajęte przez organy egzekucyjne zaś sama spółka nie uzyskałaby w ten sposób żadnych środków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny okoliczności wskazujących na aktualną trudną sytuację finansową Spółki wnoszącej zażalenie, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie stwierdza na wstępie, że podziela stanowisko prezentowane w postanowieniach NSA z dnia 28 maja 2008 r. o sygn. akt I GZ 97/08 - I GZ 102/08 wydanych na skutek zażalenia Spółki "B. P." w P., przyznających tej Spółce prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na ową aktualną sytuację finansową Spółki uzasadnione jest oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na podobnych motywach, jakie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej postanowieniach.

Należy przypomnieć, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie ma charakteru obowiązkowego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.

Oceniając zasadność zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę z jednej strony szeroko rozumiane możliwości finansowe skarżącej, a z drugiej wysokość obciążeń finansowych w tym postępowaniu oraz w analogicznych postępowaniach zawisłych przed sądem administracyjnym. Należy stwierdzić, że skarżąca wykazała brak dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, zwłaszcza gdy się weźmie pod uwagę znany Sądowi z urzędu fakt, że nie są to koszty jednostkowe do pokrycia w jednej sprawie, lecz dotyczą ponad 150 spraw, co nie może być obojętne dla oceny jej kondycji finansowej i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na konsekwencje wynikające z faktu, iż NSA oddalił już 102 zażalenia spółki w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, polegające na konieczności uiszczenia kosztów w wyżej wymienionych postępowaniach sądowych w łącznej kwocie prawie 200.000 zł, sytuacja finansowa "B. P." Sp. z o.o. w P. uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, to jest zgodnie z wnioskiem strony.