Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 410/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Irena Kamińska (spr.) NSA Jerzy Krupiński Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2006r. sygn. akt II SA/Gd 352/06 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r. oddalił skargę S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia planu podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy.

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] z urzędu zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej przy ulicy [...] w G., stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 zapisanej w księdze wieczystej KW [...] jako własność Gminy Miasta G.. Na podstawie umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienia prawa własności na dwie odrębne działki powstały działki o nr [...] obręb W. K. o powierzchni [...] m2 oraz o nr [...] obręb W. K. o powierzchni [...] m2. Ta ostatnia była przeznaczona pod drogę publiczną.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta G. wskazał, że dokonał podziału nieruchomości z urzędu zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podział ten, jak dalej wywodził organ, był niezbędny do realizacji celu publicznego, jakim zgodnie z art. 6 pkt 1 wymienionej ustawy było wydzielenie gruntów pod drogę publiczną. Następnie, Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] pozytywnie zaopiniował proponowany podział nieruchomości. Organ podkreślił, iż przedmiotowy teren objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy W. K. w G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta G. z dnia [...] czerwca 2002 r. Przedmiotowy podział, jak wywodził organ, był zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym działka nr [...] stanowiła drogę dojazdową zaliczaną do kategorii dróg publicznych.

Odwołanie od tej decyzji złożył S. M., w którym zarzucił organowi naruszenie w szczególności art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie odwołującego się niezbędność podziału nieruchomości, o której mowa w powyżej powołanym przepisie zachodzi tylko wtedy, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki. Po pierwsze dla danego obszaru zostanie sporządzony plan zagospodarowania przestrzennego, a po drugie zostanie wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla konkretnej inwestycji celu publicznego przy równoczesnym zapewnieniu finansowania tejże inwestycji z budżetu gminy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek złożonego odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi, że zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny dla realizacji celów publicznych. Wyjaśnił ponadto, że przepis ten nie precyzuje wprost przesłanki niezbędności i nie uzależnia dokonania podziału nieruchomości od rozpoczęcia realizacji inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło stanowiska skarżącego, co do tego, że przed podziałem nieruchomości powinna zostać wydana decyzja o warunkach zabudowy oraz powinno zostać wykazane finansowanie inwestycji celu publicznego.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył S. M., zarzucając w niej organom administracji naruszenie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił swoje stanowisko zaprezentowane wcześniej w odwołaniu. Podkreślił, że do spełnienia przesłanki "niezbędności", o jakiej mowa w niniejszej sprawie nie wystarcza samo sporządzenie planu zagospodarowania przestrzennego, albowiem samo sporządzenie przedmiotowego planu nie kreuje jeszcze sytuacji, która rodziłaby konieczność dokonania podziału nieruchomości, stanowiącej własność innego podmiotu, z urzędu jako podziału niezbędnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. wskazał, że stosownie do treści art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Przez zgodność z ustaleniami planu ustawodawca, jak wskazał Sąd, rozumie zarówno zgodność dotyczącą przeznaczenia terenu jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Oznacza to, że dopuszczalny jest tylko taki podział nieruchomości, który gwarantuje, że działki gruntu powstałe w jego wyniku będą mogły być zagospodarowane zgodnie z celem przewidzianym dla tych gruntów w palnie zagospodarowania przestrzennego.

Z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że o tym czy i w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość decyduje jej właściciel. Uprawnienia właściciela w tym zakresie mogą być ograniczone tylko wówczas, kiedy z mocy przepisu podział nieruchomości może być dokonany z urzędu lub na wniosek osoby, która jest właścicielem nieruchomości. Podziału nieruchomości, jak wskazał Sąd, można dokonać wyłącznie wtedy gdy, jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, nieruchomość zaś stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste lub gdy podział nieruchomości ma nastąpić w celu o jakim mowa w art. 95 pkt 3-6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Celem publicznym, który motywował dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości jest wydzielenie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa jak też utrzymanie tych dróg. W niniejszej sprawie część działki nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej w G. przy ul. [...] stanowiącej własność Gminy Miasta G. będącej przedmiotem użytkowania wieczystego S. i S. M. przewidziana została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę, która na podstawie uchwały Rady Miasta G. uzyskała kategorię drogi gminnej. Następnie działka nr [...] podzielona została z urzędu na działkę nr [...] i działkę nr [...] pod drogę gminną. W związku z tym, w tym przypadku jak podkreślał Sąd mamy do czynienia niewątpliwie z realizacją celu publicznego jakim jest wydzielenie gruntów pod drogi publiczne i budowę tych dróg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącego co do tego, że przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego istnieje potrzeba przy wszczęciu postępowania z urzędu o podział nieruchomości wystąpienia przez organ o wydanie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy, przy równoczesnym zapewnieniu finansowania realizacji danego celu publicznego. Przepisy art. 97 ust. 3 pkt 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie stanowią, iż podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest to niezbędne do realizacji celów publicznych oraz jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. Inwestor podejmując się realizacji drogi musi najpierw zadbać o uregulowanie spraw własnościowych dotyczących gruntu, na którym zamierza zrealizować danego rodzaju inwestycję.

Dlatego też w pierwszej kolejności jak wywodził Sąd, koniecznym było podzielnie przedmiotowej działki i przeniesienie prawa własności na inwestora. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w pewnych przypadkach faktycznie przewidują obowiązek wydania decyzji o warunkach zabudowy przed dniem złożenia wniosku o podział nieruchomości. Sytuacja taka ma jednak miejsce tylko wtedy gdy nieruchomość jest położna na obszarze dla którego nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bądź obszar ten nie jest objęty obowiązkiem sporządzenia planu oraz gdy podział taki nie jest zgodny z odrębnymi przepisami. Warunkiem wydania decyzji o warunkach zabudowy musi być zatem brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył skarżący, zarzucając w niej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. W złożonej skardze kasacyjnej zamieścił jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału przedmiotowej nieruchomości.

Naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący upatrywał w błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 Nr 261, poz. 2603 ze zm.) polegającej na przyjęciu, iż przesłanka "niezbędności", o której mowa w tym przepisie jest spełniona już wtedy, gdy dla danego obszaru sporządzono tylko plan zagospodarowania przestrzennego.

Naruszenia przepisów prawa procesowego upatrywał zaś w nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przepisów prawa materialnego przez organy w toku postępowania administracyjnego.

Samo sporządzenie planu zagospodarowania przestrzennego nie kreuje jeszcze, jak podkreślał pełnomocnik skarżącego, sytuacji w odniesieniu do której dokonanie z urzędu podziału nieruchomości stanowiącej własność innego podmiotu byłoby niezbędne. Dopiero realizacja kolejnego etapu w postaci wydania decyzji o warunkach zabudowy kreuje sytuację, w której niezbędne staje się wydanie decyzji o podziale nieruchomości. W doktrynie, jak wywodził dalej pełnomocnik, podkreśla się, iż warunek "niezbędności", o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest spełniony tylko wtedy, gdy zaistnieją łącznie dwie okoliczności. Po pierwsze dla danego obszaru był sporządzony plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydana była decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przy równoczesnym zapewnieniu finansowaniu realizacji danego celu z budżetu gminy. W niniejszej sprawie, jak argumentował dalej pełnomocnik skarżącego, dla danego obszaru został sporządzony plan zagospodarowania przestrzennego, ale nie była wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach wobec czego nie mogła zostać uwzględniona.

Zdaniem skarżącego doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przesłanka "niezbędności", o której mowa w tym przepisie jest spełniona już wtedy, gdy dla danego obszaru sporządzono tylko plan zagospodarowania przestrzennego. Wskazany wyżej przepis stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Zasadniczym warunkiem jest w takim wypadku przeznaczenie w planie miejscowym obszaru, na jakim jest położona nieruchomość, na cele publiczne. Wykładnia tak skonstruowanego przepisu nie nasuwa wątpliwości zwłaszcza kiedy cel, na który przeznaczona jest nieruchomość jest w sposób oczywisty "celem publicznym", jakim jest budowa drogi a jej przeznaczenie na ten cel jest zapisane w planie zagospodarowania przestrzennego.

Nieruchomość będąca przedmiotem podziału w planie zagospodarowania przestrzennego przewidziana została w części pod drogę gminną i stosowna uchwała Rady Miasta G. określająca kategorię mającej powstać drogi podjęta została w dniu [...] kwietnia 2003 r.

Ja trafnie podkreślił Sąd I instancji, wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych dróg jest zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym. Nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni pogląd Sądu I instancji, że w tej sytuacji spełniona została przesłanka wskazana w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. warunkująca możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu. Tym samym uznać należy, że zarzut naruszenia omawianego wcześniej przepisu przez jego błędną wykładnię jest chybiony. Należy przy tym wskazać za Sądem I instancji, że przesłanka, której spełnienia domaga się skarżący, tj. wydanie decyzji o warunkach zabudowy została zapisana w art. 94 ust. 1 u.g.n. ale przepis ten nie był podstawą prawną wydanych decyzji administracyjnych.

Po przyjęciu powyższych założeń za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. brak było bowiem podstaw do zastosowania tego przepisu i uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji.

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a.a skargę kasacyjną oddalił.