Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 630/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 zd. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 287/14 w zakresie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 287/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił T. G. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu 16 lutego 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. dokonał nadania numeru identyfikacyjnego oraz wpisu B. G. (skarżącej) na jej wniosek do ewidencji producentów rolnych. W dniu 4 maja 2010 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o zmianę wpisu w ewidencji. Do wniosku dołączyła oświadczenie G. S. o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie płatności obszarowych przez B. G. oraz umowę z 30 kwietnia 2010 r. o przekazaniu prawa użytkowania gruntów rolnych, z której treści wynikało, że jako współwłaściciel i wyłączny posiadacz oraz wyłączny użytkownik działki rolnej nr [...] w obrębie B., Gmina O. – B. G. przekazuje tę działkę G. S., zaś G. S. przekazaną działkę przejmuje w zakresie "współposiadania i prawa do współużytkowania rolniczego" oraz deklaruje wspólne użytkowanie tej działki wraz z B. G. i wyraża zgodę, aby wymieniona działka rolna była zgłaszana do dopłat przez B. G.. T. G., jako współwłaściciel wskazanej działki, wyraził zgodę na zawarcie tej umowy, deklarując, że działka nie jest aktualnie w jego posiadaniu, nie jest przez niego użytkowana i nie wchodzi w skład jego gospodarstwa.

W dniu 1 lipca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wystosował do skarżącej pismo nazwane "Informacją", w którym podał, że nie została do ewidencji producentów wprowadzona wnioskowana zmiana danych albowiem skarżącej uchylono numer producenta rolnego zgodnie z decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. o uchyleniu numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 683/10, uchylił postanowienie Dyrektora OR ARiMR we W. wydane w przedmiocie niedopuszczalności odwołania wniesionego przez skarżącą od wymienionego pisma z 1 lipca 2010 r. Skarga kasacyjna złożona przez organ została oddalona mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 465/11.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. uchylił w całości decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów i jednocześnie umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Prawomocnym wyrokiem z 23 października 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 510/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił tę decyzję.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżącej decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] lipca 2010 r. w sprawie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów.

Skargę na drugoinstancyjne rozstrzygnięcie wniosła B. G. zaś w treści skargi T. G. złożył wniosek o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Ze sformułowań skargi Sąd I instancji wywiódł, że swój interes prawny T. G. wydaje się upatrywać na tle art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 40/12 z dnia 3 grudnia 2013 r., a także wobec okoliczności pozostawania w związku małżeńskim z B. G. oraz zważywszy na "rozdzielność majątkową między małżonkami G. na gruntach rolnych będących przedmiotem współwłasności małżeńskiej, przez co od daty ustanowienia tej rozdzielności są oni odrębnymi właścicielami odrębnych gospodarstw rolnych w ramach ich majątków osobistych. Współwłasność małżeńska na wskazanych gruntach nie została przywrócona".

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim zaznaczył, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie są decyzje odmawiające wprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów rolnych – w zakresie indywidualnego wpisu skarżącej jako producenta rolnego. Wyłącznym adresatem rozstrzygnięć organów w znaczeniu materialnym i procesowym jest B. G.. Postępowanie w sprawie o nadanie numeru identyfikacyjnego oraz wpis do ewidencji producentów dotyczy osoby, która o dokonanie wpisu wnosi składając stosowne żądanie, a w konsekwencji tylko ta osoba może być stroną w sprawie o zmianę danych w ewidencji, co oznacza, że wykluczona jest co do zasady legitymacja innych osób lub podmiotów do brania udziału w takim postępowaniu. Brak jest przepisu prawa materialnego, który stanowiłby odmiennie uznając, że stroną takiego postępowania może być także inna osoba.

Odnosząc się do kwestii niekonstytucyjności omawianego przepisu Sąd I instancji wskazał, że w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP, jednakże Trybunał Konstytucyjny postanowił, że przepis art. 12 ust. 4 ustawy we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. WSA wywiódł, że tym samym z powołanej ustawy nadal nie wynika norma prawna, z której można byłoby wyprowadzić istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w rozpatrywanym przypadku, a postępowanie wszczęte w sprawie zmian danych strony skarżącej w rejestrze (ewidencji) nie dotyczy na gruncie publicznoprawnym praw i obowiązków T. G.. Interesu prawnego nie można natomiast opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

Zażalenie na to postanowienie wniósł T. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i wskazał, że w wyroku o sygn. akt II GSK 1429/12 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o wykreśleniu B. G. z ewidencji producentów rozstrzyga o wygaszeniu drugiego wpisu małżonków, a więc w ocenie prawnej NSA T. G. ma interes prawny do udziału w postępowaniu w przedmiocie zmiany treści wpisu. W ocenie wnoszącego zażalenie, rozstrzygnięcia w przedmiocie wykreślenia nie wolno dokonywać w postępowaniu z udziałem tylko jednego małżonka, bowiem stan zgodny z intencją organu możliwy jest do osiągnięcia przez wygaszenie każdego z dwóch odrębnych wpisów małżonków, niekoniecznie przez wygaszenie wpisu kobiety.

W ocenie T. G. wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 40/12 wyklucza obecnie rozstrzyganie w oparciu o art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów w zakresie niekonstytucyjności tego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...). W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. W tym stanie rzeczy w rozpoznawanej sprawie wpadkowej istota sporu wymaga odpowiedzi na pytanie, czy istnieje przepis prawa materialnego, z którego można wywieść interes prawny T. G. do udziału w postępowaniu, w charakterze uczestnika, w sprawie głównej ze skargi B. G. na decyzję w przedmiocie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów.

Sąd I instancji nie dopatrzył się takiego przepisu, wbrew twierdzeniom T. G., który podstawy swojego interesu prawnego upatruje w niekonstytucyjności art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, stwierdzonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 40/12, oraz rozdzielności majątkowej między małżonkami G. na gruntach rolnych będących przedmiotem współwłasności małżeńskiej.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (ust. 4).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji wyrażoną na gruncie powyższego przepisu, że postępowanie wszczęte w sprawie zmian danych skarżącej w rejestrze (ewidencji) nie dotyczy w zakresie publicznoprawnym praw i obowiązków T. G.. Interesu prawnego nie można opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

Odnosząc się do argumentów skarżącego należy mieć na uwadze, że - jak trafnie zauważył Sąd I instancji - Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, orzekając o niezgodności z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 Konstytucji RP art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne, postanowił, że kwestionowany przepis ustawy we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Już z tego powodu za uzasadnione i skuteczne należy uznać obecne stosowanie art. 12 ust. 4 ww. ustawy przez Sąd I instancji jako podstawy swoich rozważań.

Dalej, co istotne w świetle twierdzeń wnioskodawcy, zdaniem NSA zakwestionowanie konstytucyjności spornego przepisu nie tworzy po stronie T. G. podstawy do uznania jego interesu prawnego. Okoliczność ta nie pozwala bowiem na przyjęcie, że istnieje konkretny przepis materialnoprawny, który taką podstawę mógłby stanowić. Jak już wskazano wnioskodawca nie może wywodzić swego interesu prawnego z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

T. G. nie wskazał przy tym jakiejkolwiek innej normy prawa materialnego ustanawiającej prawa lub obowiązki, które dopuszczałyby jego udział w sprawie.

Sytuacji prawnej wnoszącego zażalenie nie może zmienić powołanie się przez niego na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 1429/12 w kontekście naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a., gdyż - jak już wcześniej wskazano - podstawę interesu prawnego może stanowić jedynie konkretny przepis prawa materialnego, którego w sprawie T. G. nie wskazał i ani Sąd I instancji, ani Naczelny Sąd Administracyjny się nie dopatrzył.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.