Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 319/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7,24,77,80,84,107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi I.K.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stanu wody skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. decyzją z dnia 5 września 2011r., znak [....] , działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednol. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), odmówił wydania na wniosek I.K. decyzji w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie, w postępowaniu dotyczącym zmiany stosunków wodnych spowodowanych przez właściciela działki nr [....] w G. , ze szkodą dla działki nr [....] w K.

Organ podał, że I.K. złożyła wniosek, dotyczący doprowadzenia terenu działki nr [....] w G. do stanu poprzedniego. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. po przeprowadzeniu kontroli w terenie, ustalił, że na działkę nr [....] w G. , która wtedy była własnością M.S. , nawieziono duże ilości ziemi oraz innego rodzaju materiału, powodując zmianę naturalnego ukształtowania terenu. Na terenie działek nr nr [....] budowany jest budynek mieszkalny zgodnie z posiadanym przez inwestora pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. We wrześniu 2009 r. po przeprowadzeniu oględzin w terenie nie stwierdzono wystąpienia zmiany stosunków wodnych. Wójt Gminy K. w dniu 28 lipca 2010 r. wszczął postępowanie administracyjne, którego przedmiotem miało być zbadanie wpływu nasypu zlokalizowanego na działce [....] w G. na grunty sąsiednie, przede wszystkim w zakresie zmiany stosunków wodnych.

I.K. w pismach wskazywała na swoje obawy dotyczące zagrożenia jej posesji w wyniku prowadzenia prac budowlanych na sąsiedniej działce. Wnioskodawczyni jako główną przyczynę podtopienia jej posesji wskazała nasyp na działce [....] . Poruszała też kwestię możliwości osunięcia się nadsypanie skarpy na budynek mieszkalny zlokalizowany kilkadziesiąt metrów poniżej.

Stanowisko w ramach uprawnień strony zajął także S.S. , który udowadniał, że prace zmierzające do poprawy warunków użytkowych działki należącej do A.S. polegające na profilowaniu skarpy wzdłuż drogi powiatowej, złagodzeniu spadków terenu poprzez utworzenie dwóch tarasów, a także obsypanie ziemią wybudowanego budynku mieszkalnego, nie miały wpływu na ewentualne podtopienia działek leżących poniżej.

W trakcie wizji lokalnej w dniu [....] 2010 r. stwierdzono, że omawiany teren znajduje się na granicy pomiędzy wschodnią częścią miejscowości K. , gdzie zlokalizowana jest działka nr [....] oraz zachodnią częścią miejscowości G. , gdzie znajduje się działka nr [....] . Obie posesje graniczą z droga powiatową K. , wzdłuż której przebiega rów odwadniający. Działka [....] w G. umiejscowiona jest na wzniesieniu lokalnej doliny, powyżej działki nr [....] w K. Odnotowano na powierzchni gruntu wyżłobiny i wyrwy, skierowane w kierunku rowu przydrożnego, powstałe w wyniku naturalnego spływu wód opadowych.

Wójt Gminy K. zlecił wykonanie specjalistycznej opinii hydrogeologicznej dotyczącej oceny zmiany ukształtowania powierzchni terenu na działce nr [....] w G. na stan wody i stosunki wodne na gruncie ze szczególnym uwzględnieniem wpływu tej zmiany na działkę nr [....] . Biegły w zakresie hydrogeologii z listy Wojewody [....] jednoznacznie stwierdził, że wykonane nadsypanie gruzowo-ziemne na działce nr [....] nie wpłynęło negatywnie na stan wody i stosunki wodne na gruncie, a w szczególności na zmianę kierunku odpływu znajdującej się na tej działce wody opadowej, ani też nie zwiększyło ilości spływającej wody opadowej. Ponadto przedmiotowe prace nie wywołały podniesienia się poziomu wód podziemnych (gruntowych).

Wójt Gminy K. podał następnie, że w dniu 14 lutego 2011 r. wydał decyzję znak [....] o odmowie nakazania przywrócenia stanu wody na gruncie.

W dniu 14 kwietnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją znak [....] uchyliło powyższą decyzje i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że w trakcie postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy K. nie sporządzono protokołu podpisanego przez zgromadzone strony z przeprowadzonych wizji lokalnych, lecz wykonano jedynie notatkę służbową. Dodatkowo stwierdziło, że organ oparł się w całości na opinii sporządzonej przez biegłego, nie poddając jej ocenie.

W dniu 13 czerwca 2011 r. zorganizowano kolejną wizje lokalną. W trakcie oględzin sporządzono odpowiedni protokół, na koniec podpisany przez wszystkich obecnych. Jednocześnie zwrócono się pisemnie do biegłego o sprecyzowanie oraz szersze wyjaśnienie stwierdzenia zawartego w rozdziale 4, pkt 4.2 opracowania. Biegły podtrzymał stanowisko dotyczące braku wzrostu ilości wód opadowych. Pierwotne użycie sformułowania "generalnie" w odniesieniu do ilości spływających wód, odnosiło do się głownie do zmiany ukształtowania powierzchni terenu i tym samym zwiększenia o 3-5% powierzchni spływu. Jednakże tak niewielka, zaledwie kilku procentowa różnica w powierzchni, w połączeniu z brakiem zmiany współczynnika spływu związanego z sposobem zagospodarowani terenu, nie wpłynęła w efekcie na ilość spływającej wody.

Wójt Gminy K. streścił następnie stanowisko I.K. , wyrażane w kolejnych pismach i wyjaśnił, jakie organy są właściwe do załatwienia spraw w nich poruszonych. Odniósł się również do zarzutu braku bezstronności biegłego.

Organ zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 29 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń niezapobiegających szkodom. Przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym naruszenie to musi powodować szkodę dla gruntów sąsiednich.

W rozpatrywanym przypadku stanowisko przedstawione przez eksperta w całości pokrywa się z ustaleniami i wnioskami zebranymi przez pracowników Urzędu Gminy. Zmiana ukształtowania terenu w obrębie działki nr [....] ze stopniowo opadającego zbocza wzniesienia na częściowo wyrównaną i lekko nachyloną powierzchnię z niewielką skarpą pośrodku nie spowodowała zasadniczej zmiany wielkości powierzchni, z której spływają wody opadowe. Zarówno przed jak i po nadsypaniu przedmiotowego terenu nadał zostanie utrzymany jego stan użytkowania. Nie zmienił się także współczynnik spływu, a tym samym nie zwiększyła się ilość wód opadowych spływających w kierunku posesji [....] .Na powierzchni skarpy u podnóża której zlokalizowana jest zabudowa działki nr [....] nie stwierdzono ubytków, wyrw czy też wyżłobień spowodowanych spływającymi wodami opadowymi. Nie stwierdzono także żadnych śladów po ruchach mas ziemnych mogących doprowadzić do pęknięć murów i innych murów betonowych. Tym samym nie zachodzi niebezpieczeństwo obsunięcia się gruntu i spowodowania katastrofy budowlanej. Napływ zanieczyszczonych wód opadowych od strony wschodniej w obręb posesji [....] przez bramę wjazdową, spowodowany był ówczesną niedrożnością rowu przy drodze powiatowej K. , jak i samego przepustu. To zjawisko nie ma wyraźnego związku z wykonanym nasypem gruzowo - ziemnym na działce należącej do A.S. . Obserwacje studni zlokalizowanej poniżej zabudowań na działce [....] wykazały, że podniesienie naturalnego poziomu wód podziemnych, wywołane częstymi i obfitymi opadami deszczu, spowodowało podtopienie garażu i piwnic na posesji [....] w K.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez I.K. , od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 10 sierpnia 2012r. ,znak [....] , wydaną na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. Nr 145) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie stwierdziło, że żadna ze stron nie kwestionuje faktu wykonania nadsypania gruzowo-ziemnego na działce nr [....] . Nie ulega też wątpliwości, że pomiędzy stronami niniejszego postępowania trwa spór międzysąsiedzki, a odwołująca się zgłasza liczne wnioski i zarzuty dotyczące różnych dziedzin, w tym także nie związane z przedmiotem niniejszego postępowania.

Kolegium zaznaczyło, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji zawarto szczegółowe odniesienie się do zarzutów składanych w toku postępowania przez I.K. . Organ pierwszej instancji udzielał odpowiedzi na zgłaszane przez stronę zapytania i zarzuty oraz informował I.K. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, czym wypełniono zasadę określoną w art. 9 k.p.a.. W sprawie uczyniono też zadość wymaganiom z art. 10§ 1 k.p.a. i przed wydaniem zaskarżonej decyzji poinformowano o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzeniu się co do zebranych materiałów, dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji zgromadził w aktach sprawy materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Przeprowadzając ponownie postępowanie wyjaśniające w kierunkach wskazanych w decyzji kasacyjnej dokonał uzupełnienia opinii biegłego hydrogeologa, który w piśmie 8 lipca 2011r. zawarł wyjaśnienia i doprecyzował swe ustalenia. Organ pierwszej instancji dokonał też ponownych oględzin nieruchomości objętych postępowaniem. O terminie oględzin wyznaczonych na dzień [....] 2011 r. zawiadomiono pisemnie wszystkie strony postępowania, a z czynności tej sporządzono protokół podpisany przez wszystkich uczestników oględzin. Nadto wykonano dokumentację fotograficzną. Do akt sprawy włączono również materiały dowodowe przekazane przez I.K. . Przed wydaniem decyzji pismem z dnia 27 lipca 2011 r. organ pierwszej instancji poinformował wszystkich uczestników postępowania, że w Urzędzie Gminy K. można zapoznać się ze zgromadzonymi materiałami w tej sprawie oraz zgłosić ewentualne wyjaśnienia i wnioski.

Rozpatrując sprawę ponownie Kolegium podało, że dokonało weryfikacji i oceny ustaleń zawartych w opinii biegłego oraz wynikających z oględzin przedmiotowych nieruchomości - także z lat poprzednich, utrwalonych w aktach sprawy. Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że zarzuty odwołania są chybione. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odnoszący się do samej opinii i kwestionowanie ustaleń osoby ją sporządzającej, oraz dotyczący niewypowiedzenia się w opinii co do zasadniczych w sprawie naruszenia stosunków wodnych kwestii. Przeprowadzony dowód z opinii biegłego w specjalności hydrogeologicznej w zakresie postępowania wodnoprawnego - mgr inż. M.P. , na okoliczność ustalenia, czy w wyniku zmiany ukształtowania powierzchni terenu (nadsypania) na działce nr [....] w G. doszło do zmiany stanu wodny na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich , tj. I.K. (działka nr .....w K. ), pozwala - wbrew twierdzeniom odwołania - ustalić rzeczywisty stan faktyczny. Powołany w sprawie biegły posiada wystarczające uprawnienia zawodowe i wiadomości specjalne z zakresu hydrologii, a ustalenia zostały następnie zweryfikowane przez organ pierwszej instancji podczas kolejnych oględzin nieruchomości. Opinię biegłego jest szczegółowa i spójna.

Dokonując oceny materiału dowodnego Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż właściciel działki nr [....] nie zmienił kierunku spływu wód powierzchniowych, nie zwiększył ilości spływających wód powierzchniowych, a wody opadowe spływające w kierunku posesji odwołującej się położonej w K. (działka......) zostały w sposób prawidłowy ujęte ujęciem liniowym i doprowadzone do istniejącej kanalizacji opadowej. Wykonane nadsypanie gruzowo-ziemne na działce nr [....] nie wpłynęło negatywnie na stan wody i stosunki wodne w gruncie, a w szczególności na zmianę kierunku odpływu znajdującej się na tej działce wody opadowej, ani też nie zwiększyło ilości spływającej wody opadowej. Ponadto, przedmiotowe prace nie wywołały podniesienia się poziomu wód podziemnych (gruntowych). Tym samym nadsypanie terenu nie mogło spowodować takich skutków, jak podtopienie posesji [....] w K.

Kolegium odpowiedziało następnie na zarzuty odwołania. Wskazało, że w trakcie przeprowadzonych oględzin nie stwierdzono śladów ruchów mas ziemi, mogących doprowadzić do pęknięć elementów betonowych lub murów na posesji I.K. . Większość opisywanych przez stronę pęknięć dotyczy budynków gospodarczych, które nie leżą na linii nasypu lub działki [....] w G. Jak podał organ, budynki stodoły i inne, zlokalizowane są na wysokości działki [....] w G. , gdzie żadnego nasypu nie ma. W trakcie oględzin ustalono, ze zniszczone murki oporowe przy piwnicy odwołującej się, zostały wybudowane bez odpowiedniego fundamentu. Stąd zgodzić się należy z oceną, iż najbardziej prawdopodobną przyczyną wskazanych strat jest potwierdzone, radykalne podniesienie poziomu wód gruntowych na rozpatrywanym terenie. Przy tym należy uwzględnić powszechnie znany fakt występowania częstych i intensywnych opadów deszczu. Na skarpie od strony działki [....] w K. nie stwierdzono wysięków i innych śladów mogących wskazywać na nienaturalne rozsączanie się wody w gruncie.

Zdaniem Kolegium, zawarta w aktach sprawy opinia biegłego i jej wnioski wraz z fotografiami, załącznikiem mapowym, na którym przedstawiono granice działek, studnię, odprowadzenie wód opadowych, zaznaczono kierunek spływu wód powierzchniowych oraz podziemnych, została sporządzona prawidłowo, jest trafna, spójna w ustaleniach i wiarygodna, a przeprowadzone wielokrotnie oględziny w terenie i wyjaśnienia stron pozwoliły ustalić prawidłowo stan faktyczny.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotą rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego, przy stwierdzeniu przesłanek określonych przepisem art. 29 ust. 1 tej ustawy, jest nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia go do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalenie, że nie występują łącznie przesłanki określone w ust. 1 tego przepisu, powinno prowadzić do odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie w postępowaniu wszczętym na wniosek.

Kolegium podkreśliło, iż z treści przepisu art. 29 ustawy - Prawo wodne wynika, że niedozwolona zmiana stanu wody na gruncie może polegać na zmianie kierunku wód opadowych i kierunku odpływu wód ze źródeł, ale zawsze powinna dotyczyć sytuacji, gdy będzie wywoływać szkodę na gruntach sąsiednich. Ustawa wymaga, by właściciel gruntu miał pełną kontrolę nad szkodliwymi zdarzeniami zachodzącymi na jego gruncie, niezależnie od tego czy będą one następstwem przypadku, czy też działań osób trzecich, stanowiących przyczynę szkody na gruntach sąsiednich. Omawiane w pismach strony i odwołaniu szkody polegające podtopieniu piwnic, zniszczeniu muru przy wejściu do piwnicy, pęknięć na ścianach budynków gospodarczych oraz wilgotność nie mają w ocenie Kolegium związku ze stanem wód opadowych, czy odpływowych (ze źródeł), co wyjaśniono wyżej, a występowanie zgłaszanych objawów zalewania posesji odwołującej się (zwłaszcza w wyniku wielkich opadów deszczu) nie świadczy o braku poprawności i fachowości sporządzonej w sprawie opinii biegłego.

Kolegium wyjaśniło też, że na podstawie art. 29 ustawy - Prawo wodne nie jest możliwe zobowiązanie osoby czy organu administracji publicznej do naprawienia wyrządzonej innej osobie szkody. Odpowiedzialności za szkodę, do której doszło wskutek zdarzeń nazywanych czynami niedozwolonymi (tzw. odpowiedzialność deliktowa) można bowiem odchodzić w postępowaniu cywilnym, a nie administracyjnym. Badane aktualnie postępowanie ograniczone jest przedmiotowo wyłącznie do kwestii naruszenia stosunków wodnych na gruncie, zatem ocenie nie mogą być poddane w tym postępowaniu inne kwestie nie mające wpływu bezpośredniego na rozstrzyganą sprawę, a podnoszone w odwołaniu.

I.K. wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazując, że nie zgadza się z decyzją Kolegium.

Skarżąca zarzucała, że decyzja jest typową obroną urzędników, a organy administracji publicznej w niniejszej sprawie omijają prawo. Podniosła kwestie związane z prawidłowością postępowania przed organami administracji architektoniczno – budowlanej, dotyczącego realizacji inwestycji na działkach nr [....] oraz [....]. Zaznaczyła, że nawiezione kamienie i ziemia w czasie ulew zeszły do rowu przy drodze powiatowej i zatkały w niej przepust.

Zdaniem skarżącej, biegły w opracowaniu napisał to, co chciał M.S. I.K. zakwestionowała rzetelność tej opinii wskazując, że biegły nie wykonał wszystkich pomiarów. Skarżąca zażądała też wizji lokalnej oraz wskazywała, że poniosła bardzo duże straty podejmując szereg działań na swojej działce.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu , stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze treść opisanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że kontrolowane postępowanie administracyjne dotyczyło sprawy zmiany stosunków wodnych na gruncie. Organy administracji publicznej były obowiązane do ustalenia, czy doszło do zrealizowania hipotezy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 145 ze zm.), zaś w przypadku spełnienia tak określonych winien znaleźć zastosowanie art. 29 ust. 3 tej ustawy. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie zaś do art. 29 ust. 3, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przytoczone przepisy prawa materialnego wyznaczają zakres niezbędnego dla załatwienia sprawy postępowania wyjaśniającego, które organy administracji winne były przeprowadzić. Miały one zatem obowiązek ustalić, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie bądź kierunku odpływu wody z gruntu (działka nr....) ze szkodą dla gruntów sąsiednich albo do odprowadzenia wód lub ścieków na te grunty. Wszelkie inne kwestie dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego, legalności prowadzonych prac budowlanych pozostawały poza zakresem niniejszej sprawy, o ile nie miały wpływu na zmianę stanu wody. W szczególności organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie były właściwe do badania zgodności jakichkolwiek inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo przepisami ustawy – Prawo budowlane, co zresztą zostało słusznie wskazane w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zarzuty dotyczące tych kwestii nie mogą odnieść skutku również w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie "wizji lokalnej" wyjaśnić należy, że jego uwzględnienie w postępowaniu sądowym nie jest możliwe. Sąd administracyjny kontroluje działania organów administracji publicznej, w tym również ustalenia faktyczne i czynności dowodowego, pod kątem zgodności z przepisami prawa. Orzekając na podstawie materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych nie prowadzi co do zasady własnego postępowania dowodowego. Jedyny wyjątek od powyższego zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenia innych czynności dowodowych, takich jak oględziny (określane przez skarżącą jako wizja lokalna) w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest dopuszczalne.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem trzeba wskazać, że stosownie do art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:[ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom Ii II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131). Organ administracji publicznej nie ocenia zatem tylko pojedynczych dowodów w oderwaniu od pozostałych materiałów sprawy, ale musi brać pod uwagę cały materiał dowodowy łącznie. Rezultaty tej oceny musi odzwierciedlić w uzasadnieniu decyzji.

W odniesieniu do postępowania dowodowego art. 75 k.p.a. § 1 w zd. 1. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W dalszej części tego przepisu podano przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Jak wynika z art. 84 § 2 zd. 1 k.p.a., biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Biegły będzie zatem wyłączony od udziału w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; w sprawie swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; w sprawie osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w sprawie, w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3; w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; w sprawie, z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne; w sprawie, w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej (art. 24 § 1 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a.). Nadto, biegłego wyłączyć należy od opiniowania wówczas, gdy zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a.).

Podstawą ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie były przede wszystkim opinia biegłego z zakresu hydrogeologii oraz dane, pozyskane w czasie oględzin.

Opinia hydrogeologiczna została sporządzona przez biegłego M.P. w październiku 2010r. na zlecenie Wójta Gminy [....]. Biegły w opracowaniu, liczącym 12 stron (oraz 33 strony załączników) poddał analizie lokalizację i budowę geologiczną przedmiotowego terenu oraz zmianę stosunków wodnych. Wskazał, że nadsypanie gruzowo-ziemne na działce nr [....] ma formę dwóch tarasów z niewielką skarpą pośrodku: w pobliżu budowanego domu mieszkalnego oraz w końcowej części działki. W zachodniej części działki nr [....] , sąsiadującej z działką nr [....] (będącej własnością I.K. ) powierzchnia terenu jest nienaruszona i porośnięta naturalną roślinnością. Grubość nadsypania na podstawie wgłębień i wkopów biegły ocenił na 0,5 - 0,7m, zastrzegając, że jest to wartość przybliżona i zmienna w przekroju całej działki. Zmiana ukształtowania terenu w obrębie działki nr [....] - ze stopniowo opadającego zbocza wzniesienia na częściowo wyrównaną i lekko nachyloną powierzchnię z niewielką skarpą pośrodku nie spowodowała - według biegłego - zasadniczej zmiany wielkości powierzchni, z której spływają wody opadowe z wzniesienia w dół do doliny. Ponieważ zarówno przed, jak i po nadsypaniu działki nr [....] został utrzymany jej stan użytkowania jako terenów zielonych, nie zmienił się również współczynnik spływu z takich terenów, a tym samym nie zwiększyła się ilość wód opadowych spływających w kierunku posesji K.

W uzupełnieniu opinii - odpowiadając na zgłoszone przez organ i odwołującą się pytania – biegły podał, że zmiana ukształtowania powierzchni terenu w obrębie działki nr [....] ze stopniowo opadającego zbocza wzniesienia na częściowo wyrównaną i lekko nachyloną powierzchnię z niewielką skarpą pośrodku rzeczywiście nastąpiła, co widać na mapie zasadniczej terenu w skali 1: 500 (załącznik nr 4 do opinii) - niewielka skarpa ukierunkowana w linii "N-S" w odległości ok. 25m na "W" od nowego budynku, jak też i na widokach nadsypania ziemnego, . Powyższe jednak nie spowodowało zasadniczej zmiany w wielkości powierzchni terenu pierwotnego, jak i terenu po wykonaniu nadsypania (różnice rzędu 3-5 %), a jest to różnica bez znaczenia w bilansie powierzchni spływu wód opadowych z tego obszaru. Według autora opinii, ważniejszym czynnikiem decydującym o wielkości spływających wód opadowych z obszaru jest współczynnik spływu odpowiadający rodzajowi powierzchni, z której odprowadzane są wody opadowe, a ten nie uległ zmianie i nadal wynosi 0,1 - bowiem utrzymany został w dalszym ciągu ten sam sposób zagospodarowania powierzchni terenu na działce (użytkowania), tj. są to nadal tereny zielone. Biegły wydał opinię po przeprowadzeniu kilkukrotnych oględzin nieruchomości.

Pismem z dnia 8 lipca 2011r. biegły doprecyzował ustalenia i wnioski swojej opinii. Podtrzymał stwierdzenie, że po wykonaniu zmiany ukształtowania powierzchni terenu na działce [....] nie uległa zwiększeniu ilość wód opadowych spływających w kierunku posesji K. należącej do I.K. . Zastrzeżenia skarżącej oraz organu w pierwotnym tekście opinii, dotyczące nieprecyzyjnego sformułowania "generalnie", zostały wyjaśnione. Biegły wskazał, że użycie sformułowania "generalnie" w odniesieniu do ilości spływających wód, dotyczyło zmiany ukształtowania powierzchni terenu i tym samym zwiększenia o 3-5% powierzchni spływu. Jednakże, jak uściślił biegły, niewielka, zaledwie kilku procentowa różnica w powierzchni w połączeniu z brakiem zmiany współczynnika spływu, związanego z sposobem zagospodarowania terenu, nie wpłynęła na ilość spływającej wody.

Uwzględniając powyższe należy podzielić ocenę organów administracji publicznej, że omawiana opinia hydrogeologiczna jest spójna, rzetelna i należycie uzasadniona. Biegły odniósł się do wszystkich zagadnień wymagających wiadomości specjalnych. Organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu usunął też poprzednie wątpliwości, związane z jednym nieco nieprecyzyjnym sformułowaniem użytym w tekście opinii.

Skarżąca powoływała się na brak bezstronności biegłego, nie podając jednak okoliczności wskazujących , że w odniesieniu do biegłego występującego w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia, o których mowa w art. 24 § 1 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. Nie było zatem podstaw do uznania biegłego za wyłączonego od opiniowania z mocy samego prawa. Odnosząc się zaś do przesłanki wyłączenia, jaką jest istnienie okoliczności niewymienionych w art. 24 § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a.) wskazać należy, że musiałaby ona zostać uprawdopodobniona. I.K. nie podała zaś żadnych konkretnych informacji mogących świadczyć o prawdopodobieństwie braku bezstronności biegłego. Okoliczności takie nie wynikają również z akt postępowania. Zastrzeżenia skarżącej co do stronniczości biegłego uznać zatem należy za wyłącznie jej subiektywną ocenę, nie popartą żadnymi faktami, ani nie korespondującą z realiami niniejszej sprawy.

Organy administracji publicznej obu instancji uczyniły zadość wymogom art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Oceniły opinię biegłego w powiązaniu z całokształtem materiału dowodowego, szeroko uzasadniając, z jakich przyczyn uznają za prawidłową konkluzję ekspertyzy. Skarżąca w polemice z wnioskami biegłego nie wskazała jednak, w jaki sposób uznanie opinii za prawidłową miałoby naruszać wskazania wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę takich naruszeń nie dostrzegł.

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że uwzględniając i poddając właściwej ocenie zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności zaś opinię biegłego z zakresu hydrogeologii, organy administracji publicznej trafnie uznały, że po wykonaniu zmiany ukształtowania powierzchni terenu na działce nr [....] nie uległa zwiększeniu ilość wód opadowych spływających w kierunku posesji K. należącej do I.K. W tym zatem zakresie wykluczone zatem było przyjęcie, że doszło do naruszeń, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, a tym samym nie było podstaw do zastosowania środków, przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy.

W niniejszej sprawie poruszana była również kwestia zalewania nieruchomości skarżącej wskutek niedrożności rowu przy drodze powiatowej oraz przepustu pod wjazdem na teren tej nieruchomości. Z opinii biegłego wynika, że niedrożność ta pozostaje bez związku z wykonanym nadsypaniem gruzowo-ziemnym na działce nr [....] w G. , który w dacie orzekania był właściwie umocniony i zagospodarowany.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy – Prawo wodne dają organom administracji publicznej podstawę do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom właścicielowi, o ile dokonał zmiany stosunków wodnych na swojej nieruchomości. Nawet zatem gdyby przyjąć, że właściciel działki nr [....] przyczynił się do niedrożności rowu i przepustu w sposób pośredni, tj. doszło do tego wskutek zejścia ziemi i kamieni nawiezionych na tej działce w okresie realizacji robót budowlanych, brak byłoby podstaw do nałożenia na niego obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. Takie przeszkody powstały bowiem na innej nieruchomości, nie będącej własnością właściciela działki nr [....] . Działka nr [....] stanowi odcinek drogi powiatowej K. i jest własnością Powiatu [....] , o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy nie można byłoby nałożyć na właściciela działki nr [....] , ponieważ taka ewentualna zmiana nie miałaby miejsca na jego nieruchomości. Z art. 29 ust. 2 ustawy – Prawo wodne wynika bowiem, że obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich ciąży na właścicielu na właścicielu gruntu , na którym one powstały.

Na marginesie jedynie czynionych rozważać dodatkowo wskazać, że ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, iż po powodzi 2010 r. rów i przepust zostały udrożnione staraniem zarządcy drogi, zaś skarpę przydrożną zabezpieczono siatką.

Badanie legalności użycia w celu podwyższenia terenu poza ziemią materiałów uznanych przez skarżącą za odpady pozostaje poza przedmiotem niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.