Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 591/99
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1999-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Teza: Pojęcie "posiadacze", użyte w art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, mieści w sobie wszystkie kategorie posiadaczy samoistnych, którzy nie mają uregulowanego stanu prawnego do nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, tj. osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Z przepisu tego wynika, że nie obejmuje on posiadaczy zależnych, którzy mogą wylegitymować się dokumentem potwierdzającym ich tytuł prawny do nieruchomości /najemca, dzierżawca/.

Zwrot "oddaje się", użyty w art. 207 ust. 1 powyższej ustawy oznacza, że uregulowanie stanu prawnego nieruchomości następuje z urzędu; wniosek zainteresowanego podmiotu w tym zakresie nie jest konieczny. Norma prawna wiąże tu organ administracyjny. Oddanie nieruchomości następuje w granicach przysługującego posiadania.

TEZY

Pojęcie "posiadacze", użyte w art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, mieści w sobie wszystkie kategorie posiadaczy samoistnych, którzy nie mają uregulowanego stanu prawnego do nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, tj. osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Z przepisu tego wynika, że nie obejmuje on posiadaczy zależnych, którzy mogą wylegitymować się dokumentem potwierdzającym ich tytuł prawny do nieruchomości /najemca, dzierżawca/.

Zwrot "oddaje się", użyty w art. 207 ust. 1 powyższej ustawy oznacza, że uregulowanie stanu prawnego nieruchomości następuje z urzędu; wniosek zainteresowanego podmiotu w tym zakresie nie jest konieczny. Norma prawna wiąże tu organ administracyjny. Oddanie nieruchomości następuje w granicach przysługującego posiadania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rejonowego Zarządu Infrastruktury w W. na decyzję Wojewody o. z dnia 26.03.1999 r. (...) w przedmiocie odmowy oddania w trwały zarząd nieruchomości zabudowanych - uchyla powyższą decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 50 listopada 1598 r. (...) na podstawie art. 18, art. 43 ust. 1, 2, 4 i 5, art. 45, art. 82, art. 83 ust. 1 i 2, art. 85 ust. 1, art. 87, art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ Kierownik Urzędu Rejonowego w O. orzekł: I. oddać w trwały zarząd na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej Rejonowego Zarządu Infrastruktury we W. nieruchomości zabudowane, stanowiące własność Skarbu Państwa, oznaczone nr działki 2/8 i 2/11, k.m. 55 w O. (...); II. odmówić oddania w trwały zarząd na rzecz MON RZI we W. nieruchomości zabudowane, stanowiące własność Skarbu Państwa, oznaczone nr działek: 2/6, 2/7, 2/9 i 2/10 z k.m. 55, obręb O. (...).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany we W. /obecnie Rejonowy Zarząd Infrastruktury we W./ wnioskiem z dnia 27 listopada 1995 r. wystąpił o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości oznaczonej nr działki 2/3, k.m. 55 obręb O. o pow. 4,8653 ha.

W wyniku przeprowadzonego podziału geodezyjnego tej nieruchomości powstały działki nr 2/4 i 2/5. Ustalono, że wspomniana nieruchomość miała być przeznaczona na potrzeby Uniwersytetu O., w związku z czym Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia 24 kwietnia 1996 r. (...) odmówił wnioskodawcy przekazania w zarząd tej nieruchomości.

Skutkiem odwołania WRZKB we W. od tej decyzji Wojewoda O. decyzją z dnia 3 października 1956 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawa do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku nowego podziału, z działki nr 2/4 o pow. 4,3401 ha powstały działki o nr 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10 i 2/11. Ustalono, że na działce nr 2/11 znajduje się część budynku pralni wojskowej natomiast na działce nr 2/6 budynki żandarmerii wojskowej i prokuratury garnizonowej wraz z budynkami gospodarczymi, w związku z czym postanowiono orzec o ich przekazaniu w trwały zarząd. Natomiast w stosunku do pozostałych działek użytkowanych przez inne osoby fizyczne i prawne postanowiono odmówić oddania ich w trwały zarząd. Ustalono bowiem, iż wnioskodawca udostępnił odpłatnie znaczną ilość obiektów, pomieszczeń i lokali znajdujących się na działkach oznaczonych nr 2/6, 2/7 i 2/10 dwudziestu trzem firmom prywatnym prowadzącym działalność gospodarczą, natomiast na działce nr 2/9 znajduje się siedziba Sądu Rejonowego w O. Świadczy to o zbędności tych nieruchomości dla resortu obrony narodowej i nie daje podstaw do ich przekazania w trwały zarząd wnioskodawcy. Czerpanie korzyści finansowych z nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa przez jednostkę nie posiadającą do niej tytułu prawnego budzi istotne zastrzeżenia i wymaga uregulowania tej sprawy.

Niniejszą decyzją nie objęto działki nr 2/5 z k.m. 55 obręb O., gdyż w trakcie prowadzonego postępowania protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 24 marca 1996 r. w związku ze zmianą ustawy 2 dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP została przekazana przez WRZKB we W. na rzecz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział we W.

W odwołaniu od tej decyzji Rejonowy Zarząd Infrastruktury we W. wniósł o uchylenie jej pkt 2 i spowodowanie uregulowania stanu prawnego wymienionych w nim nieruchomości.

Organ I instancji bowiem odmawiając oddania w trwały zarząd działek nr 2/6, 2/7, 2/9 i 2/10 nie przedstawił żadnego uzasadnienia prawnego. Stwierdził jedynie, że część obiektów, pomieszczeń oraz terenu na tych działkach jest udostępniona /około 50 procent/ odpłatnie firmom prowadzącym działalność gospodarczą, świadczyć to ma o całkowitej zbędności tych nieruchomości dla resortu obrony narodowej. Jednocześnie Urząd Rejonowy nie zauważa faktu, że w pozostałej części wskazanych nieruchomości znajdują się instytucje wojskowe, np. WKU, WSzW, powierzchnie garażowe i magazynowe instytucji wojskowych. Czasowo nie wykorzystywane nieruchomości przy tym strona skarżąca użycia Agencji Mienia Wojskowego, wykonującej zadania w imieniu Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości będących w trwałym zarządzie lub użytkowaniu jednostek organizacyjnych resortu obrony narodowej. Agencja, jako organ Ministra Skarbu, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa /Dz.U. nr 90 poz. 405 ze zm./ posiada pełne uprawnienia do gospodarowania w okresie użyczenia powierzonym mieniem, m.in. poprzez wynajmowanie, wydzierżawianie, a uzyskane z tego tytułu środki wzmacniają budżet Państwa.

Zgodnie z art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami posiadaczom nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, którzy nie legitymowali się w dniu 5 grudnia 1990 r. dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości i nie legitymują się nimi w dniu wejścia w życie ustawy oddaje się te nieruchomości w trwały zarząd w drodze decyzji. Ustawodawca nie dał w tej sprawie żadnemu organowi uprawnień do innej interpretacji tego przepisu.

Decyzją z dnia 26 marca 1999 r. (...), na podstawie art. 136 par. 1 pkt 1 Kpa Wojewoda O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy uznał podobnie jak organ I instancji nie znajdując podstaw do uwzględnienia roszczeń RZI do nieruchomości określonych działek jako działki nr 2/6, 2/7, 2/9 i 2/10.

W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rejonowy Zarząd Infrastruktury we W. zarzucił naruszenie art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego /Dz.U. nr 90 poz. 405 ze zm./ przez przyjęcie, że przekazanie nieruchomości na podstawie umowy użyczenia AMW, zawartej na czas określony, przestaje czynić tę nieruchomość niezbędną na cele obronności lub bezpieczeństwa państwa.

Odpowiadając na skargę Wojewoda O., wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ wzorem wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, wprowadziła zasadę umożliwiającą posiadaczom nieruchomości. stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy ich nabycie w trybie bezprzetargowym.

Przepis art. 207 ust. 1 tej ustawy bowiem stanowi, że posiadaczom nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości, wydanymi w formie przewidzianej prawem, i nie legitymują się nimi w dniu wejścia W życie niniejszej ustawy, oddaje się je odpowiednio w użytkowanie wieczyste, w drodze umowy, lub w trwały zarząd. w drodze decyzji. Jeżeli oddaniu w użytkowanie wieczyste podlega nieruchomość gruntowa zabudowana na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą, stosuje się odpowiednio przepis art. 200 ust. 1 pkt 1.

Cytowany przepis odnosi się do podmiotów władających na podstawie określonego tytułu prawnego, którego wykazanie przy pomocy stosownego dokumentu nie jest możliwe. Ustawodawca zakłada więc, że dana nieruchomość została oddana we władanie przez Skarb Państwa, doszło do wydania rzeczy i prawidłowego wejścia w posiadanie; w chwili załatwiania sprawy brak tylko dokumentu stwierdzającego prawo do nieruchomości.

Zgodnie z art. 336 Kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel /posiadacz samoistny/, jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą /posiadacz zależny/,

Pojęcie "posiadacz", użyte w art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mieści w sobie wszystkie kategorie posiadaczy samoistnych, którzy nie mają uregulowanego stanu prawnego do nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, tj. osoby prawne, osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

Z przepisu tego wynika, że nie obejmuje on posiadaczy, którzy mogą wylegitymować się dokumentem potwierdzającym ich tytuł prawny do nieruchomości /najemca, dzierżawca/ - zatem posiadaczy zależnych, jeżeli możliwe jest ustalenie tytułu własności nieruchomości. Posiadanie zależne oznacza bowiem, że posiadanie nieruchomości zostało uregulowane.

Rozróżnienie posiadaczy w art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostało dokonane według formy nabycia tytułu do władania nieruchomością, gdyż jednostki organizacyjne nabywają posiadane nieruchomości w zarząd na podstawie decyzji, a podmioty prawa cywilnego - użytkowanie wieczyste na podstawie umowy notarialnej.

Przeniesienie posiadania będzie jednakże bezskuteczne w zakresie nabycia uprawnień z art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli posiadacz nie będzie wykonywał posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. i 1 stycznia 1998 r. /dzień wejścia w życie ustawy/.

Zwrot "oddaje się", użyty w tym przepisie, pozwala natomiast przyjąć, że uregulowanie stanu prawnego nieruchomości następuje z urzędu; wniosek zainteresowanego podmiotu w tym zakresie nie jest zatem konieczny. Norma prawna wiąże tu organ administracyjny. Oddanie nieruchomości, w tym przypadku w trwały zarząd, następuje przy tym w granicach przysługującego posiadania.

Nie można więc zgodzić się z tezą odpowiedzi na skargę, że organ orzekający nie ma obowiązku oddania w trwały zarząd nieruchomości posiadanej przez daną jednostkę organizacyjną jeśli cel i sposób gospodarowania nią za tym przemawia. Przepis art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prócz wymienionych w nim przesłanek i zobowiązania organu orzekającego do "oddania" nieruchomości w użytkowanie wieczyste lub trwały zarząd /jeśli przesłanki te zostaną spełnione/ nie wprowadza, do procesu orzekania organu uznania administracyjnego. W konkretnym przypadku faktyczną podstawę decyzji odmownej wyprowadzono niezasadnie z przekonania o zbędności nieruchomości stronie skarżącej.

Reasumując: przedmiotem ustaleń postępowania administracyjnego w sprawie powinna stać się jedynie kwestia czy strona skarżąca w dniach 5 grudnia 1990 r. i 1 stycznia 1998 r. była posiadaczem samoistnym nieruchomości, o jakich na wstępie mowa, czy stanowiły one własność Skarbu Państwa lub gminy, i czy istotnie w tych dwóch datach nie legitymowała się ona dokumentem /ami/ o przekazaniu jej tych nieruchomości wydanym /i/ w formie przewidzianej prawem. I tylko te okoliczności będą stanowić podstawę konkretyzacji cytowanego przepisu art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skoro tak postępowania w sprawie nie ukierunkowano, zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, naruszyła przepisy art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, a także art. 207 ust. 1 cytowanej ustawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zatem orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.