Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 708/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie NSA Szczepan Prax (spr.), WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. H. P. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 kpa stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] r. o wydaniu J. H. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C.

Rozstrzygnięcie to zostało oparte na następujących ustaleniach i wnioskach:

Decyzją z dnia [...] r. J. H. uzyskał pozwolenie na prowadzenie pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii amatorskiej oraz do prowadzenia motocykla. Z kolei decyzją z dnia [...] r. przyznano mu uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii III. Wnioskiem z dnia [...] r. J. H. zwrócił się o wydanie duplikatu prawa jazdy kategorii B i C. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Miasta P. wydał mu prawo jazdy kategorii B i C. Zdaniem Kolegium decyzja ta zapadła z rażącym naruszeniem prawa, a więc dotknięta jest kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tak należy bowiem ocenić sytuację, w której strona otrzymała prawo jazdy kategorii C mimo niespełnienia warunków do jego wydania. Mianowicie pozwolenie kategorii amatorskiej i motocyklowej, uzyskane na podstawie rozporządzenia Ministrów Transportu Drogowego oraz Obrony Narodowej z dnia z dnia 15 grudnia 1953 r. w sprawie zmiany przepisów rozporządzenia Ministrów Komunikacji, Spraw Wewnętrznych i Spraw Wojskowych z dnia 27 października 1937 r. o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 3 z 1954 r., poz. 6), podlegały wymianie na prawo jazdy odpowiednio kategorii B i A. Natomiast prawo jazdy kategorii III uzyskane na podstawie rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 295) podlegało wymianie na prawo jazdy kategorii B. Żadne zatem z uzyskanych przez J. H. uprawnień nie upoważniało do wydania w [...] r. prawa jazdy kategorii C. Kolegium podniosło w końcu, że nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 2 kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. H. wyraził swoje niezrozumienie dlatego, że dwukrotnie uzyskiwane przez niego uprawnienia, tj. w [...] i [...] r., w rezultacie decyzji Kolegium zostaną sprowadzone do jednej kategorii prawa jazdy tj. kategorii B. Wskazał przy tym na ukończone przez siebie Technikum [...], podczas uczęszczania do którego był zwolniony z kursu na kierowców ciągników rolniczych z uwagi na posiadaną kategorię III zawodową. Po ukończeniu Technikum pracował jako [...]. Od początku lat [...]-tych prowadzi gospodarstwo rolne i do tej pory posługiwał się posiadanym pozwoleniem bez żadnych problemów.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy swoją pierwotną decyzję, podtrzymując w całości przedstawione w niej ustalenia i wnioski.

W skardze J. H. zasadniczo powtórzył swoje zarzuty i twierdzenia z uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo zwrócił jedynie uwagę na duży upływ czasu od przyznania mu kategorii C i trudności, na jakie by był narażony w razie podjęcia obecnie starań o uzupełnienie kwalifikacji. Oświadczył też, że nie spowodował dotąd żadnej kolizji drogowej i nie był karany za wykroczenia w ruchu drogowym.

Organ administracji publicznej, orzekający w sprawie, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Na rozprawie sądowej do skargi przychylił się prokurator Prokuratury Okręgowej w G., którego zdaniem w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono w jakim zakresie skarżący nabył uprawnienia do kierowania pojazdami w czasie nauki w technikum.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa materialnego i procesowego. Dotyczy ona stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, według którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszym przypadku stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] r., mocą której w ramach wymiany prawa jazdy wydano skarżącemu prawo jazdy kategorii B i C, przy czym nieważność obejmuje tylko przyznanie uprawnień w zakresie kategorii C. Decyzja ta została wydana w czasie obowiązywania ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 ze zm.). Podobnie jak w obecnym stanie prawnym przewidywała ona dla kierujących pojazdami samochodowymi obowiązek posiadania pozwolenia w postaci prawa jazdy (art. 20 ust. 1). Należy zatem przyjąć, że udzielanie prawa jazdy określonej kategorii na gruncie wymienionej ustawy odbywało się w drodze decyzji administracyjnej, skoro dochodziło do rozstrzygnięcia o konkretnym uprawnieniu w indywidualnej sprawie (art. 104 § 2 kpa). Tym samym decyzja taka podlega kodeksowym przepisom dotyczącym decyzji administracyjnej, w tym również regulującym tryb nadzwyczajny o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 i n. kpa). Uruchomienie tego trybu w rozpoznawanej sprawie było więc prawnie dopuszczalne. W oparciu o delegację zawartą w art. 20 wskazanej ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. wydane zostało rozporządzenie wykonawcze z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 ze zm.), zawierające szczegółowe przepisy dotyczące m.in. praw jazdy. W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, że w dniu [...] r. nie doszło jedynie do wydania wtórnika prawa jazdy, które polega na zastąpieniu dotychczasowego dokumentu innym o identycznej treści, lecz na nowo orzeczono o uprawnieniach skarżącego do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Należy w całej rozciągłości podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w zakresie przyznającym skarżącemu prawo jazdy kategorii C decyzją z dnia [...] r. dotknięta jest nieważnością. Otóż skarżący w toku ówczesnego postępowania przedstawił dwa istotne dla sprawy dokumenty. Pierwszy z nich to decyzja z dnia [...] r. przyznająca mu pozwolenie na prowadzenie pojazdów w kategorii amatorskiej i motocyklowej. Było ono wydane na podstawie przepisów z dnia 27 października 1937 r. o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 85, poz. 616 ze zm.). Stosownie do § 237 ust. 3 cyt. rozporządzenia z 20 lipca 1968 r. takie pozwolenie uprawniało do kierowania pojazdami określonymi w § 195 ust. 1 i § 194 ust. 1, a więc odpowiednio do kierowania motocyklami (kategoria A) oraz samochodami osobowymi i ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 3,5 t (kategoria B). Tak więc w chwili wydawania decyzji z dnia [...] r. przyznane skarżącemu w [...] r. pozwolenie nie dawało podstawy do wydania mu prawa jazdy kategorii C, które w myśl § 196 ust. 1 cyt. rozporządzenia uprawniało do kierowania pojazdami samochodowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t, z wyjątkiem autobusów.

Podobna sytuacja zachodzi w przypadku drugiego z dokumentów dołączonych przez skarżącego do wniosku z [...] r., a mianowicie pozwolenia nr [...] z dnia [...] r. na prowadzenie pojazdów mechanicznych kategorii trzeciej. Zostało ono udzielone w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 295), według którego prawo jazdy kategorii III uprawniało do kierowania samochodami osobowymi, samochodami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 3,5 t i pojazdami samochodowymi trójkołowymi o ciężarze własnym powyżej 400 kg. W żadnym razie nie są to uprawnienia równoważne prawu jazdy kategorii C z rozporządzenia z 20 lipca 1968 r. Z § 206 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 1 października 1962 r. wynika nawet pośrednio, że prawo jazdy kategorii III odpowiadało kategorii B, skoro taką odpowiedniość przyjęto w ruchu międzynarodowym. Dodać można, że później taki stan potwierdziło rozporządzenie z dnia 13 maja 1999 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 47, poz. 478), które w § 3 ust. 2 pkt 3 przewidziało wymianę prawa jazdy kategorii III na prawo jazdy kategorii B. Oczywiście bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącego okoliczność, że do kategorii B sprowadzają się oba uzyskane przez niego pozwolenia tj. pozwolenie kategorii amatorskiej i kategorii III. Zauważyć jednak wypadnie, że w podaniu z [...] r. o wydanie pozwolenia na prowadzenie pojazdów mechanicznych podał on niezgodnie z rzeczywistością, iż nie posiada jeszcze żadnego pozwolenia w tej dziedzinie, podczas gdy dysponował pozwoleniem kategorii amatorskiej i motocyklowej. Ponadto mimo wszystko

w [...] r. uprawnienia skarżącego zostały rozszerzone w kierunku zawodowego kierowania pojazdami, co wówczas wymagało spełnienia pewnych warunków. Z kolei bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącego na ukończenie technikum [...], a w konsekwencji za chybiony należy uznać sformułowany przez prokuratora zarzut, że organ administracyjny nie wyjaśnił, jakie uprawnienia skarżący nabył podczas nauki w tej szkole. Otóż, po pierwsze – postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] r. prowadzone było w oparciu o wniosek skarżącego dotyczący wydania mu duplikatu prawa jazdy uzyskanego w [...] r. We wniosku tym nie powoływał się na dalsze uprawnienia nabyte po tym roku. Nie ma więc żadnych przesłanek do wnioskowania, że w [...] r. uwzględniono te aktualnie zgłaszane przez skarżącego okoliczności. Po drugie – z samych twierdzeń i wyjaśnień skarżącego wynika, że w technikum [...] nie uczestniczył w [...] r. w prowadzonym kursie na kierowców ciągników rolniczych, gdyż przedstawił posiadane pozwolenie kategorii III zawodowej. Tak więc sam skarżący niejako odparł zarzut prokuratora, jakoby w technikum uzyskał jakieś dodatkowe uprawnienia, a w szczególności upoważniające do przyznania mu w [...] r. kategorii C. Po trzecie – i najważniejsze – zarzut prokuratora nie ma jakiegokolwiek oparcia. Mianowicie ów wskazywany przez skarżącego kurs kierowców w technikum miał się odbywać w [...] r., a więc w czasie obowiązywania powoływanego wcześniej rozporządzenia z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych. Zgodnie z § 196 ust. 2 tego rozporządzenia prawo jazdy kategorii C mogła otrzymać osoba, która m.in. odpowiadała warunkom określonym w § 194 ust. 2 pkt 2-5, a zatem musiała także wykazać się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych. Musiała ponadto, bądź to ukończyć zasadniczą szkołę zawodową kierowców lub inną o zbliżonej specjalności równorzędną lub stopnia wyższego i odbyć w czasie nauki ćwiczenia w kierowaniu pojazdami, których dotyczy kategoria C, bądź ukończyć podstawowy kurs programowy, albo też co najmniej rok pracować jako kierowca z kategorią B w uspołecznionym zakładzie i ukończyć dokształcający kurs programowy. Skarżący nie tylko nie wykazał, by spełniał te wymogi, ale wręcz temu zaprzeczył. Natomiast samo ukończenie technikum [...] mogło uprawniać jedynie do kierowania ciągnikami rolniczymi i innymi ciągnikami, których cechy konstrukcyjne ograniczają szybkość do 25 km na godzinę – łącznie z przyczepami o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przyczepy lub przyczep do 12 t, a więc do uzyskania prawa jazdy kategorii I (§ 200 rozporządzenia), która nie była jednak objęta przedmiotem decyzji z [...] r.

W tym stanie rzeczy trafnie przyjął organ administracyjny w zaskarżonej decyzji, że wystąpiła przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Właściwsze wydaje się jedynie określenie, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej. Jak bowiem wykazano w czasie jej wydawania nie istniał żaden przepis prawa umożliwiający wymianę posiadanych wcześniej przez skarżącego uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych na prawo jazdy kategorii C, jak również żaden przepis nie pozwalał na wydanie mu takiego prawa jazdy niezależnie od tych wcześniejszych uprawnień.

Ponieważ zarówno wydanie decyzji bez podstawy prawnej, jak i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa objęte są jednym przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa i wiążą się z nimi identyczne skutki prawne, to ostatnio podniesiona okoliczność nie ma wpływu na wynik sprawy. Dlatego też należy skonkludować, że zaskarżona decyzja spełnia kryteria legalności, w związku z czym na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.