Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1231/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 247 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - sekr. sądowy Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji nakładającej karę pieniężną i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "Dyrektor") uchylił w całości decyzję Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego w P. ( dalej też "Naczelnik") z [...] czerwca 2018 r. o nałożeniu na P. sp. z o.o. w W. ( dalej "Skarżąca") kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT). I przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Jako postawę prawną zaskarżonej decyzji Dyrektor wskazał art. 233 § 2 , art. 13 §

1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2018 r.

poz. 800 z późn. zm.), art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 4 i 7 , art. 26 ust. 1 i 5

ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego

przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708 z późn. zm.),

Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 4 listopada 2017 r. funkcjonariusze (...) Referatu Realizacji w

B. (...) Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili

kontrolę pojazdu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą o

numerze rejestracyjnym [...]. Przewoźnikiem towaru w postaci oleju

(...) surowego w ilości 24 840 kg netto klasyfikowanego do kodu CN 1512,

przewożonego z W. do Polski była firma P. Sp. z o.o. z siedzibą w

W., zaś podmiotem odbierającym była Społka z o.o. G. z siedzibą

w G.

Kierowca wezwany przez funkcjonariuszy do okazania dokumentów

przewozowych okazał m.in.: dowód osobisty, dowody rejestracyjne pojazdów, list

przewozowy [...], licencję [...], numer referencyjny

[...].

Podczas czynności kontrolnych zgłoszenia [...] stwierdzono,

że przewoźnik zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym:

- w zgłoszeniu wpisano numer dokumentu przewozowego [...]. natomiast do

kontroli okazano dokument przewozowy (...) o nr [...].

- w rubryce "trasa wjazdu na terytorium Polski" wpisano w zgłoszeniu - [...], nr

drogi A2, zamiast miejscowości [...], DK nr 19.

Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...] z dnia (...).11.2017r., który został podpisany przez

kierowcę bez zgłoszenia uwag.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2018r. Naczelnik

(...) Urzędu Celno-Skarbowego w P. wszczął z urzędu

postępowanie w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w związku z

naruszeniem przepisów ustawy SENT.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...].06.2018r. Naczelnik

(...) Urzędu Celno-Skarbowego w P. nałożył na Stronę karę

pieniężną w wysokości 10000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017

r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o odstąpienie od

nałożenia kary pieniężnej, ewentualnie o zawieszenie postępowania lub umorzenie

postępowania.

Dyrektor uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i w uzasadnieniu

wskazał, że zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów

określa ustawa SENT, znowelizowana ustawą z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy

o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2018r., poz. 1039), która weszła w życie z dniem 14 czerwca 2018 r.

Art. 3 ust. 1 ustawy określa elementy z których składa się system monitorowania,

którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie

danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących

monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez

podmioty obowiązane. W ust. 2 tego artykułu przedstawiono katalog towarów, które

podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury

Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy

rodzaju opakowań jednostkowych. Minister Rozwoju i Finansów wydał rozporządzenie

w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego

przewozu towarów (Dz. U. 2017 r. poz. 1178 ) zgodnie z którym na podstawie § 1 ust 2

a przewożony towar o kodzie CN 1516 jest objęty powyższym monitorowaniem.

Przeprowadzona w dniu 4 listopada 2017 r. kontrola wykazała, że przewoźnik nie

uzupełnił zgłoszenia w zakresie danych określonych w art. 6 ust. 3 pkt 1-7 ustawy

SENT. Powyższe ustalenia potwierdza zarówno ww. protokół jak i wydruk zgłoszeń

wygenerowany w czasie kontroli z systemu przez funkcjonariuszy celno-skarbowych.

Stanowi to naruszenie przez przewoźnika przepisów określonych w art. 6 ust. 4 i

7 ustawy SENT i zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT i jest zagrożone karą

pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ odwoławczy podtrzymał również stanowisko organu I instancji zawarte w

zaskarżonej decyzji o braku podstaw prawnych do zastosowania w rozpatrywanej

sprawie przepisu art. 12 ustawy z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie

monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z

2018r, poz. 1039) z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w tym przepisie.

Organ drugiej instancji stwierdził, że w zaskarżonej decyzji z dnia (...).06.2018r.

Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego w P. odniósł się tylko w

sposób fragmentaryczny do regulacji zawartych w art. 24 ust. 3 z uwzględnieniem art.

26 ust. 3. Analiza przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, jest niezbędna

do prawidłowego przeprowadzenia postępowania i wyeliminowania z niego braków

dotyczących badania przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zarówno ze

względu na interes podmiotu jak i interes publiczny. Dalej wskazał, że organ I-szej

instancji odniósł się co prawda do interpretacji pojęcia ważnego interesu podmiotu

wynikającego z doktryny i orzecznictwa sądowo-administracyjnego. Przedmiotowa

analiza nie została jednak uzupełniona dowodami dotyczącymi sytuacji finansowogospodarczej Strony. W

związku z powyższym organ drugiej instancji nie ma

możliwości dokonania obiektywnej oceny poprawności takiego stanowiska, w zakresie

przyjętego braku przesłanek od odstąpienia od orzeczenia kary pieniężnej przez organ I

instancji ze względu na ważny interes podmiotu. Organ odwoławczy wskazał, że w

sytuacji w której strona nie przedłożyła dokumentów potwierdzających jej sytuację

ekonomiczną, Naczelnik ,miał obowiązek przeprowadzić w tym zakresie postępowanie

z urzędu, np. występując o ich udostępnienie przez inne organy, skoro ustalenie

kondycji finansowej podmiotu ma zasadnicze znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki

ważnego interesu Strony.

Zdaniem Dyrektora IAS organ I-szej instancji również w sposób ogólnikowy odniósł się

do przesłanki odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny.

Skarżąca, z zachowaniem trybu i terminu, złożyła na decyzję Dyrektora skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie tej

decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisu art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

art. 22 ust 3 w związku z art. 26 ust 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie

monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów,

3) naruszenie art. 14 ustawy z 10 maja 2018 r. poprzez brak jego zastosowania

4) naruszenie przepisów postępowania, które mają wpływ na wynik sprawy, art. 121,

art. 122, art. 187 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,

a także art. 6 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 poz. 2167) sądy

administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności

administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem

zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy

administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny

zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi –

odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest

dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących

w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz.

2335z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez

sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje

administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej

sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej

podstawą prawną.

Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także

wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie,

niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy,

wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 2050/18

(CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w nim, że zgodnie z art. 26 ust. 2

ustawy o systemie monitorowania karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celnoskarbowego właściwy dla

miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30.

Przepis art. 26 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania zastrzega zatem

właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli

przewozu towarów, ustala zatem właściwość miejscową organu I instancji według

kryterium terytorialnego wyznaczonego nie siedzibą podmiotu, lecz miejscem kontroli

przewozu towarów. Łączy zatem właściwość organu z kontrolowaną czynnością, a nie z

kontrolowanym podmiotem. Z kolei art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania

stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się

odpowiednio przepisy ustawy 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej "O.p.").

W art. 17 § 1 O.p. określono właściwość miejscową organów podatkowych

stanowiąc, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową

organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby

podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2.

Istotnym w sprawie jest, że przepis art. 26 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania

zastrzegając właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca

kontroli przewozu towarów, czyli odmienną od zasady ogólnej wynikającej z art. 17 § 1

O.p., stanowi lex specialis względem tego unormowania.

Zgodnie z art. 221a § 2 O.p. w przypadku wydania w pierwszej instancji przez

naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1,

odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla

kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego.

Zaznaczyć należy, że postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej

na podstawie przepisów ustawy o systemie monitorowania nie jest postępowaniem

podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio

stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie wprost. Sformułowanie "stosuje się

odpowiednio" oznacza, że część przepisów stosowanych będzie wprost, część trzeba

będzie stosować z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, a więc z odpowiednimi

modyfikacjami, a stosowanie niektórych przepisów zostanie całkowicie wyłączone.

Skoro art. 26 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania wyklucza stosowanie art. 17

§ 1 O.p. w postępowaniu przed naczelnikiem urzędu celno-skarbowego w sprawach o

wymierzenie kary pieniężnej, to użytego w art. 221a § 2 O.p. zwrotu "właściwego dla

kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego" nie można odnosić

do zasady wynikającej z art. 17 § 1 O.p. Poza tym art. 221a § 2 O.p. nawiązuje do

właściwości obowiązującej w dniu zakończenia postępowania podatkowego. W

literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dniem zakończenia postępowania podatkowego

jest dzień wydania decyzji podatkowej. W realiach niniejszej sprawy byłaby to decyzja

wymierzająca karę pieniężną. W dacie jej wydania obowiązywała zasada z art. 26 ust. 2

ustawy o systemie monitorowania, ustalająca właściwość miejscową według miejsca

kontroli przewozu towarów, kontrolowanej czynności.

Sąd zaznacza, że ww. poglądy wynikają także z najnowszego orzecznictwa

Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 7 sierpnia 2019 r., II GSK 395/19, oraz II

GSK 465/19 ) w uzasadnieniu których napisano, że od decyzji w przedmiocie nałożenia

kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania służy

odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego ze względu na

siedzibę organu (naczelnika urzędu celnego lub celno-skarbowego), który wydał

decyzję w pierwszej instancji.

W związku z tym, skoro właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na

dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w pierwszej instancji) był Naczelnik

(...) Urzędu Celno-Skarbowego w P. podległy instancyjnie

Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w R. i pozostający w jego zasięgu

terytorialnym, to Dyrektor tej Izby Administracji Skarbowej był właściwy do rozpatrzenia

odwołania (por. rozporządzenie Ministra Finansów i Rozwoju z dnia 24 lutego 2017 r. w

sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib dyrektorów izb administracji

skarbowej, naczelników urzędów skarbowych i naczelników urzędów celno-skarbowych

oraz siedziby dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, poz. 393, Dz. U. z 28 lutego

2019 r.).

Na marginesie Sąd zauważa, że w decyzji Naczelnika znajduje się prawidłowe

pouczenie strony o możliwości złożenia odwołania do Dyrektora Izby Administracji

Skarbowej w R.

W konsekwencji działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.

było zatem dotknięte wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 1 O.p., co

uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1

pkt 2 p.p.s.a.