Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 494/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Nie można uznać, iż brak jest związku przyczynowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 2001 nr 120 poz. 1299 ze zm./ w sytuacji, gdy skarżąca wnosiła o przyznanie działki i ustanowienie prawa wieczystego użytkowania w zamian za wywłaszczenie. Tym samym odmowa nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wobec uznania braku związku między tym prawem, a wywłaszczeniem narusza art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

TEZY

Nie można uznać, iż brak jest związku przyczynowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 2001 nr 120 poz. 1299 ze zm./ w sytuacji, gdy skarżąca wnosiła o przyznanie działki i ustanowienie prawa wieczystego użytkowania w zamian za wywłaszczenie. Tym samym odmowa nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wobec uznania braku związku między tym prawem, a wywłaszczeniem narusza art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.), Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Maria Czapska-Górnikiewicz, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 641/04 w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] nr [...], 3. zasądza na rzecz D. R. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 365,00 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14.12.2004 r. sygn. akt II SA/Lu 641/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] nr [...] – wydana w wyniku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, wyrokiem z dnia 19.11.2002 r. sygn. akt II SA/Lu 736/01 decyzji w sprawie - odmawiająca D. i S. R. nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. Uprawnienie do bezpłatnego przekształcenia D. R. uzasadniała tym, że ubiegając się o przydział działki budowlanej podała, że tytułem do jej uzyskania był fakt wywłaszczenia jej babki M. W. z nieruchomości, zarządzeniem Nr 6 Naczelnika Miasta [...] z 9 lipca 1977 r., co uwidoczniła w ankiecie ubiegając się o przydział działki, a fakt oddania działki budowlanej w związku z wywłaszczeniem potwierdziły zeznania złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 8.07.1992 r. przez obecnego Burmistrza Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że pomiędzy wywłaszczeniem M. W. a ustanowieniem na rzecz D. R. użytkowania wieczystego działki nie zachodzi związek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) i podzielił pogląd organu, że ustanowienie prawa wieczystego użytkowania odbyło się na zasadach ogólnych. Taki wniosek, podkreślił Sąd, wypływa z materiału dowodowego sprawy, który nie dawał podstaw do obiektywnego i jednoznacznego stwierdzenia, że przyznanie D. R. prawa wieczystego użytkowania nastąpiło w związku z wywłaszczeniem M. W. Między tymi faktami widoczny jest tylko związek formalny – zdaniem Wojewódzkiego Sądu. Faktem jest, że M. W. ubiegała się bezskutecznie o przyznanie jej oraz wnukom, w tym D. R., działek budowlanych, że otrzymała odszkodowanie i choć następnie została stwierdzona nieważność decyzji w sprawie odszkodowania, to jednak odmówiono przyznania go ponownie - stwierdził Sąd. Wojewódzki Sąd uznał, że oświadczenie Burmistrza Miasta, złożone do protokółu rozprawy 8.07.1992 r., na które powoływała się D. R., a mające potwierdzić związek wywłaszczenia z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego , nie ma znaczenia w tej sprawie, gdyż stanowiło własną ocenę w kwestii wywłaszczenia i odszkodowania, nadto zostało zakwestionowane przez ojca skarżącej, który stwierdził, że nie była to żadna rekompensata, gdyż organ miał taki obowiązek zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Skargę kasacyjną wniosła D. R., reprezentowana przez adwokata, domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1992 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym, w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.),

- naruszenie przepisów postępowania, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W uzasadnieniu podkreślono, że dokumenty, w tym wypowiedź Burmistrza, wskazują na związek przyczynowy między wywłaszczeniem a ustanowieniem prawa wieczystego użytkowania i Sąd powinien był uchylić decyzję, a nie oddalić skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z dokumentacji sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny i skarżąca wyciągają odmienne wnioski. Organy i Sąd takie, że wywłaszczenie M. W., babki skarżącej, nie pozostawało w żadnym związku z ustanowionym na rzecz skarżącej i jej męża prawem wieczystego użytkowania, skarżąca zaś – odwrotnie, uważa, że taki związek istniał, przy czym wskazać trzeba na konsekwentne powoływanie się przez nią na okoliczność wywłaszczenia, tak przy ubieganiu się o ustanowienie tego prawa, jak i przy jego przekształceniu w prawo własności.

Z akt sprawy wynika, iż po wywłaszczeniu nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne pn. S., M. W. ubiegała się o nadanie jej i dwojgu wnukom, w tym skarżącej D. R. (wówczas W.), nowopowstałych działek. Naczelnik Miasta [...] decyzją z dnia 19.10.1972 r. nie uwzględnił tego wniosku, odmawiając przyznania działek wywłaszczonej M. W. i jej wnukom, z tego względu, że wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod ulicę. Decyzją z dnia 7.05.1990 r. została stwierdzona nieważność tej decyzji z tego powodu, iż tylko część nieruchomości była przeznaczona pod drogę, ale wniosek M. W. o pozostawienie działki został załatwiony odmownie, decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia 18.09.1991 r., z uzasadnieniem, że w sytuacji, w której znalazła się M. W. przepisy przewidują prawo do jednej działki, a to zostało już zaspokojone, wobec oddania w użytkowanie wieczyste działki D. R., decyzją z dnia 9.05.1987 r.

Składając dokumenty o przyznanie działki i ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, D. R. podkreślała, iż wnosi o to w zamian za wywłaszczenie nieruchomości. Składając zeznania do protokółu rozprawy w dniu 8.07.1992 r. Burmistrz Miasta [...] potwierdził, że ustanowienie prawa wieczystego użytkowania było rekompensatą za wywłaszczenie. Te okoliczności – zdaniem Wojewódzkiego Sądu – nie stanowią obiektywnego i jednoznacznego dowodu o związku między wywłaszczeniem nieruchomości od M. W., a ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego na rzecz D. R. – wnuczki i jej męża.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić tego poglądu. Wskazanych wyżej dokumentów nie można ocenić jako nie stanowiących obiektywnie i jednoznacznie o związku między wywłaszczeniem, a ustanowieniem prawa wieczystego użytkowania, ale wprost przeciwnie. Podkreślić należy, że nie można tym dowodom przedstawić innych, które wykluczałyby ten związek, bowiem takimi nie mogą być zeznania ojca skarżącej, który zaprzeczył – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – twierdzeniom Burmistrza. Z oświadczeń ojca skarżącej właśnie wynika przekonanie, że rodzinie należy się rekompensata za wywłaszczenie nieruchomości.

M. W. została wywłaszczona z nieruchomości pod osiedle "S.", jej wnuczce D. R. przyznano działkę na tym samym terenie. Gdyby M. W. nie została wywłaszczona, przekazałaby wnuczce D. R. prawo własności nieruchomości, co wynika z jej działań uwidocznionych w aktach sprawy, zatem skarżąca byłaby w lepszej sytuacji niż obecnie, kiedy posiada tylko prawo użytkowania wieczystego, wobec dokonanego wywłaszczenia.

Zgodzić się należy z zarzutami skargi kasacyjnej, iż odmowa nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wobec braku związku między tym prawem, a wywłaszczeniem narusza art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym, w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299 ze zm.), gdyż – jak wskazano wyżej – związek ten da się wyprowadzić z dowodów zgromadzonych w sprawie, które wskazują na to, że jest on wyraźny.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 oraz art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).