Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1042/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2, art. 223 § 1 i 2, art. 228 § 1 pkt 2 i § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej T spółki z o.o. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. wymierzył T Sp. z o.o. - karę pieniężną za urządzanie gier poza kasynem gry na automacie [...] o nr [...] w kwocie 12.000,00 zł. Decyzję tę organ uznał, za doręczoną pełnomocnikowi strony za pośrednictwem skrzynki ePUAP w dniu 5 sierpnia 2016 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nadanym listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w tym samym dniu, pełnomocnik strony za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego złożył do Dyrektora Izby Celnej odwołanie od powyższej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.

W treści wniosku o przywróceniu terminu na wniesienie odwołania pełnomocnik strony wskazał na nieprawidłowe działanie systemu ePUAP, które uniemożliwiło mu faktyczne pobranie dokumentu decyzji doręczonej z jego wykorzystaniem i w tym zakresie wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków:

1) K.P. - pracownika kancelarii zajmującym się obsługą skrzynki odbiorczej w systemie ePUAP (wezwanie na adres Kancelaria Radcy Prawnego D.S.) na okoliczność wykazania, iż powyższa decyzja została faktycznie odebrana za pośrednictwem systemu ePUAP w dniu 29 sierpnia 2016 r. oraz występowania błędów uniemożliwiających prawidłowy odbiór korespondencji we wcześniejszym terminie, a także braku możliwości odbioru decyzji w terminie, który jest wskazany w urzędowym poświadczeniu odbioru,

2) S.J. — informatyka, świadczącego usługi informatyczne dla kancelarii (wezwanie na adres Kancelaria Radcy Prawnego D.S.) na okoliczność występowania błędów w systemie ePUAP uniemożliwiających prawidłowy odbiór korespondencji, a także braku możliwości odbioru decyzji w terminie, który jest wskazany w urzędowym poświadczeniu odbioru,

3) I.K.-M. — architekta IT zatrudnionego w Centralnym Ośrodku Informatyki (wezwanie na adres Kancelaria Radcy Prawnego D.S.) na okoliczność występowania błędów w systemie ePUAP uniemożliwiających prawidłowy odbiór korespondencji, a także braku możliwości odbioru decyzji w terminie, który jest wskazany w urzędowym poświadczeniu odbioru,

Ponadto pełnomocnik spółki wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do powyższego wniosku na okoliczność występowania błędów w systemie ePUAP uniemożliwiających prawidłowy odbiór korespondencji, a także braku możliwości odbioru decyzji w terminie, który jest wskazany w urzędowym poświadczeniu odbioru.

Postanowieniem o nr [...] z dnia [...] października 2016 r., Dyrektor Izby Celnej odmówił przeprowadzenia dowodów w zakresie wskazanym w piśmie pełnomocnika strony z dnia [...] sierpnia 2016 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej powołując się na przepis art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2, art. 223 § 1 i 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. - określanej dalej jako o.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2016 r. (pkt 1 decyzji) i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania (pkt 2 decyzji).

W uzasadnieniu powyższego postanowienia, wskazując na treść art. 162 § 1 i § 2 o.p., organ wskazał, że o uprawdopodobnieniu braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tak więc istotne jest, że uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności uchybienia terminu bez winy strony, powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Zgodnie zaś z art. 152a § 2 o.p. w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma, natomiast zgodnie z § 3 tego artykułu w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Ponadto zgodnie z art 152a § 5 o.p. w przypadku doręczenia, o którym mowa w § 3, organ podatkowy umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz informacji o dacie uznania pisma za doręczone.

Dyrektor Izby Celnej uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w tej sprawie nie jest uzasadniony, ponieważ po sygnałach dotyczących problemów pełnomocnika strony z odbiorem korespondencji wysyłanej za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP, zwrócił się pismem o nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. do Ministra Cyfryzacji z prośbą o udzielenie odpowiedzi czy po dniu 20 czerwca 2016 r. nastąpiła awaria systemu ePUAP czy wskazany w wyżej wymienionym piśmie problem istnieje po stronie posiadanych stacji roboczych przez Kancelarię Radcy Prawnego D.S.. W piśmie o nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Departamentu Infrastruktury Teleinformatycznej Ministerstwa Cyfryzacji wskazał - odnosząc się do przedstawionego w wystąpieniu D.S. braku możliwości otwarcia dokumentów znajdujących się w skrzynce odbiorczej prowadzonej przez Niego Kancelarii - iż administrator ePUAP stwierdził, że trudności w dostępie do nich były podyktowane tym, że na koncie użytkownika ePUAP "kancelaria[...]" zarejestrowano dużą ilość składników wirtualnych, co uniemożliwia normalną pracę. Ponadto w piśmie tym wskazano, że zdaniem administratora systemu ePUAP większość problemów tego konta wynika z odbioru pism z tzw. "wirtualnego składu", a następnie przenoszenia ich do konta ePUAP, co powodowało, że dla każdego pisma tworzona była oddzielna skrzynka. Dodatkowo nie został ustawiony email dla skrzynki "Domyślna", co powodowało, że nie docierały oczekujące UPD na tę skrzynkę, a próba ustawienia email kończyła się zawieszeniem działania aplikacji. Ustalenia te skłoniły Dyrektora Izby Celnej do uznania, że w sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w artykule 162 § 1 i § 2 o.p. uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ jak wynika to z powyższego pisma Dyrektora Departamentu Infrastruktury Teleinformatycznej Ministerstwa Cyfryzacji, przyczyną braku możliwości odbioru pism za pośrednictwem platformy cyfrowej ePUAP, były błędy leżące po stronie pełnomocnika strony.

W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Celnej stanął na stanowisku, że takie dowodzenie strony w żaden sposób nie uprawdopodabnia braku winy pełnomocnika strony w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, a tym bardziej nie buduje przeświadczenia o szczególnej staranności jego postępowania. Sama niemożność odebrania przedmiotowej decyzji za pośrednictwem platformy ePUAP, w ocenie Dyrektora Izby Celnej nie stanowi przeszkody do złożenia odwołania w odpowiednim terminie, ponieważ pełnomocnik strony widząc, że na jego skrzynce znajduje się do odbioru wiadomość (plik) - w tym przypadku decyzja, której nie może otworzyć, chcąc znać jej treść mógł zwrócić się do organu wydającego tą decyzję o przesłanie jej w innej formie, wiedząc, że decyzja ta zostanie i tak uznana za doręczoną, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie w dniu 5 sierpnia 2016 r., a także, że termin do wniesienia odwołania w tym przypadku upłynie w dniu 19 sierpnia 2016 r. Organ wskazał również, że choć pełnomocnik strony w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. sygnalizował problemy z odbiorem pism za pośrednictwem platformy ePUAP, to jednak z posiadanych przez organ akt innych spraw, gdzie pełnomocnikiem strony był również radca prawny D.S., na każdą decyzję wysyłaną przez Dyrektora Izby Celnej i doręczoną w trybie administracyjnym, składał on skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z zachowaniem terminu do jej wniesienia.

W świetle powyższego organ uznał, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. (pkt 1 postanowienia). W konsekwencji również stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia (pkt 2 postanowienie).

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. D.S. - wniosła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia z dnia [...] października 2016 r., zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Dyrektora Izby Celnej, iż decyzja wymierzająca karę pieniężną w wys. 12.000 zł, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 04 sierpnia 2016 r., w sytuacji, gdy faktyczne doręczenie powyższego dokumentu nastąpiło dopiero w dniu 29 sierpnia 2016 r. i w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminowi przysługującego do wniesienia odwołania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Celnej do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie i umorzenie przedmiotowego postępowania oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego - w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego skarżącej w tym postępowaniu - wg norm prawem przepisanych.

Jednocześnie powołując się na art. 188 o.p. w zw. z art.180 § 1 o.p. strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków K.P., S.J. i I.K.-M. na te same okoliczności jak we wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że decyzja z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] została w dniu 29 sierpnia 2016 r. doręczona pełnomocnikowi strony za pośrednictwem systemu ePUAP. Jednakże z urzędowego poświadczenia doręczenia wynika, iż organ uznał decyzję za doręczoną w dniu 04 sierpnia 2016 r. Tymczasem z przyczyn technicznych, wynikających z nieprawidłowego działania systemu ePUAP i wad, którymi jest on obarczony, pełnomocnikowi nie doręczono przedmiotowej decyzji w terminie wskazanym w dokumencie poświadczenia doręczenia, a zatem organ nie mógł jej także uznać za doręczoną w dniu 04 sierpnia 2016 roku. Faktyczne bowiem doręczenie powyższego dokumentu nastąpiło dopiero w dniu 29 sierpnia 2016 r., czego dowodem jest kopia UPD z wygenerowaną datą wydruku - 29.08.2016 r.

Spółka wskazała także, że odbiór korespondencji za pośrednictwem systemu ePUAP przebiega w ten sposób, iż celem odebrania dokumentu, należy wykonać szereg czynności. W pierwszej kolejności należy zalogować się do systemu ePUAP, wykorzystując przypisany login oraz hasło. W skrzynce odbiorczej, koniecznym jest otworzenie odnośnika do konkretnego dokumentu, w którym powinno znajdować się UPD. Aby odebrać korespondencję, należy otworzyć odnośnik z UPD. W tym momencie odbiorca otrzymuje wiadomość sms na zarejestrowany numer telefonu, zawierającą kod, którego wpisanie do systemu jest konieczne, aby w ogóle możliwe otrzymanie było korespondencji, której dotyczy wiadomość. Jednakże, z bliżej nieokreślonych przyczyn technicznych niezależnych od spółki, po wpisaniu kodu duża część korespondencji, której dotyczą poświadczenia doręczenia nie wpływa do skrzynki odbiorczej adresata, natomiast organ uważa ją za prawidłowo doręczoną. Wyjaśnienia wymaga fakt, iż wpisując kod, adresat potwierdza odebranie dokumentu, pomimo, że nie został on mu faktycznie przesłany. Korespondencja ta nie trafia od razu do skrzynki odbiorczej. Ma to miejsce dopiero po upływie bliżej nieokreślonego upływu czasu, niekiedy już po upływie ustawowego terminu przysługującego do złożenia środka zaskarżenia.

Ponadto, w celu odbioru korespondencji podejmowane są nieustanne próby dokonania tej czynności, jednak przy otwieraniu korespondencji często występują kolejne błędy o charakterze systemowym. Dla przykładu, gdy w odnośniku do konkretnego dokumentu, znajduje się już przedmiotowy dokument oraz dwa egzemplarze UPD, odbiorca, podejmując próbę otworzenia dokumentu, "klika" w odnośnik, po czym system sam się "wylogowuje" bądź strona wygasa i nie jest możliwe jego otwarcie. Aby ponowić próbę odebrania dokumentu, należy się wtedy ponownie zalogować, odnaleźć odpowiedni odnośnik i ponowić próbę odebrania, jednakże w większości przypadków sytuacja się powtarza, a problem ten trwa nawet przez kilka tygodni, czego konsekwencją jest niemożność faktycznego odebrania korespondencji w wyznaczonym terminie. Również bardzo często tworzą się tzw. wirtualne składy uniemożlwiające pobranie korespondencji. Jest to spowodowane faktem, iż organy administracji nie wysyłają korespondencji przy wykorzystaniu skrzynki podawczej ePUAP, ale zwykłej skrzynki mailowej. System ePUAP, którym posługuje się organ do doręczania korespondencji (w tym niezwykle ważnych dokumentów takich jak decyzje administracyjne), nie funkcjonuje w sposób prawidłowy, a przez bardzo długie cykle czasu nie funkcjonuje w ogóle. Przez długie okresy nie jest możliwe odbieranie korespondencji. W systemie tym albo występują błędy wewnętrzne albo system lub witryna są nieodstępne albo występują też innego rodzaju nieprawidłowości. W związku z występującymi problemami pełnomocnik kontaktował się z administratorem systemu ePUAP, jednak jest on nieosiągalny, a wysyłane wiadomości generowały jedynie automatyczną odpowiedź, która nawet w najmniejszym stopniu nie była pomocna w rozwiązaniu problemów. Ponadto pełnomocnik kilkakrotnie sygnalizował organowi problemy związane z funkcjonowaniem ePUAP, wnosząc o doręczanie mu korespondencji w tradycyjnej wersji papierowej. Pełnomocnik zaznaczył, że do dnia dzisiejszego nie uczyniono zadość wnioskowi. Ten istotny problem jest dostrzegany tylko przez niektóre organy, np. przez Dyrektora Izby Celnej, Naczelnika Urzędu Celnego czy Naczelnika Urzędu Celnego, którzy ze względu na błędy systemowe platformy ePUAP doręczają dokumenty w wersji papierowej. Zaznaczył również, że fakt nieprawidłowego działania systemu ePUAP objęty jest wiedzą powszechną, co potwierdza nawet Centralny Ośrodek Informatyki, wskazując m.in. na błędy w architekturze systemu. Potwierdza to także Minister Cyfryzacji Anna Streżyńska, a także dalsze informacje medialne na temat nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu.

Strona wskazała, iż w dniu 13 lipca 2016 r. złożyła skargę do Ministra Finansów. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 roku Minister wskazał, iż zobowiązuje się do przekazania organom celnym wytycznych dotyczących wprowadzenia obowiązkowej praktyki dostarczania korespondencji w sposób tradycyjny.

W konsekwencji strona zaznaczyła, iż o wydaniu decyzji wymierzającej karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry dowiedziała się dopiero w dniu faktycznego odebrania dokumentu przez system ePUAP, tj. w dniu 29 sierpnia 2016 r. Wcześniej nie miała takiej możliwości, ze względu na brak prawidłowego działania systemu ePUAP, zatem wniesienie odwołania od powyższej decyzji było możliwe dopiero po tym terminie. Strona nie wiedziała i nie mogła wiedzieć, iż organ I instancji wydał już decyzję, którą nałożył na nią karę w kwocie 12.000 zł. Z UPD wynika, że organ w dniu 21 lipca 2016 r., podjął próbę doręczenia korespondencji za pomocą środka komunikacji elektronicznej, tj. przy wykorzystaniu systemu ePUAP.

Wobec wskazanych wyżej przyczyn- zdaniem spółki - ewentualne uchybienie terminowi na złożenie przez stronę odwołania nie było zawinione, gdyż decyzja wymierzająca karę nie była skutecznie doręczona w terminie wskazanym przez organ.

Jednocześnie Spółka wskazała na postanowienie Dyrektora Izby Celnej o nr [...] wydanej w przedmiotowo tożsamej sprawie, w którym to organ stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji wynikającą z braku przedmiotu zaskarżenia, bowiem decyzja nie została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego ze względu na okoliczność, iż nie została skutecznie doręczona. W powyższym postanowieniu organ zaprezentował stanowisko, iż decyzja, która nie została skutecznie doręczona nie wywołuje żadnych skutków prawnych i nie rozpoczyna biegu terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddalenie.

Mając na uwadze tak nakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga T Sp. z o.o. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej podniesionej okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia [...] października 2016r. nr [...] w całości, a więc, postanowienie, którym Dyrektor izby Celnej powołując się na przepis art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2, art. 223 § 1 i § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 o.p. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. (pkt 1 decyzji) i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania (pkt 2 decyzji). Wątpliwości nasuwać może użyte w części wstępnej skargi określenie tytułu tego postanowienia, mianowicie "w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji". Wobec określenia przedmiotu zaskarżenia przez wskazanie daty i numeru zaskarżonego postanowienia, niewyróżnienia przez skarżącą konkretnie żadnego z punktów postanowienia, wskazania zakresu jego zaskarżenia "w całości", a także w związku z treścią uzasadnienia skargi, w którym strona kwestionuje zarówno rozstrzygnięcie w przedmiocie złożonego wniosku o przywrócenie terminu (zasadnicza cześć uzasadnienia), jak również wskazuje na nieprawidłowe uznanie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu (końcowa część uzasadnienia), Sąd uznał, że przedmiotem skargi jest całe powyższe postanowienie z dnia [...] października 2016 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowiły przepisy wskazane już wyżej art. 162 § 1 oraz art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania ( art. 163 § 2 o.p.). Z kolei zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Zarówno dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak i dla orzeczenia o uchybieniu terminu do jego wniesienia, warunkiem koniecznym jest ustalenie, że doszło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności. W przypadku wniesienia odwołania – stosownie do treści art. 223 § 2 pkt 1 o.p., który stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie - konieczne jest ustalenie od kiedy do kiedy termin ten biegł, a to wymaga ustalenia kiedy decyzja została stronie doręczona. Ustalenia faktyczne w tym zakresie mają zatem istotne znaczenie i decydują o rozstrzygnięciu objętym zaskarżonym postanowieniem. Zatem dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, istotne znaczenie ma ustalenie, czy organ prawidłowo stwierdził poprawność dokonanego w sprawie doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

Jednym ze sposobów doręczenia decyzji jest przewidziane w art. 144a § 1 o.p. doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Dla zastosowania takiego sposobu doręczenia, koniecznym jest spełnienie przez stronę jednego z następujących warunków:

1) musi ona złożyć podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy,

2) wnieść o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazać organowi podatkowemu adres elektroniczny,

3) wyrazić zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazać organowi podatkowemu adres elektroniczny.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (pismo z dnia [...] czerwca 2016 r.). Zauważyć należy, że w aktach sprawy brak jest dowodu złożenia przez pełnomocnika strony wniosku o doręczenie korespondencji drogą tradycyjną dotyczącą konkretnie tej sprawy zgodnie z art. 144a § 1b o.p. Skarżąca również nie wykazała tej okoliczności. Przekazane przez stronę pisma innych organów celnych dotyczą konkretnych wniosków strony kierowanych do konkretnych organów i dotyczą one wniosków, które wniesiono już po dniu wydania zaskarżonej decyzji. Pismo z Ministerstwa Finansów, na które powołuje się strona, również posiada datę późniejszą, tj. datę 12 sierpnia 2016 r. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że w tym konkretnym przypadku organ powinien był dokonać doręczenia decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. drogą tradycyjną, lecz uprawniony był do dokonania doręczenia drogą elektroniczną.

W związku z powyższym, podstawę doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącej, stanowił art. 152a o.p., z którego § 1 wynika, że w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające:

1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego,

2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma,

3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób . W § 2 tego przepisu zostało przewidziane, że w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Konsekwencje braku odebrania dokumentu przewiduje § 3, w którym wskazano, że w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

Dyrektor Izby Celnej dysponuje "Urzędowym Potwierdzeniem Doręczenia" (w skrócie UPD), z którego wynika, że do skutecznego doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. doszło w dniu 5 sierpnia 2016 r. w trybie art. 152a § 3 o.p. Podstawę wniosku strony stanowi jednak twierdzenie o nieprawidłowym działaniu skrzynki ePUAP, która uniemożliwiła odebranie we wskazanym dniu decyzji. Jak wynika z twierdzeń strony decyzję udało się odebrać dopiero w dniu 29 sierpnia 2016 r. Potwierdzać to mają zeznania świadków. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] odmówił jednak stronie przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, mających na celu potwierdzenie nieprawidłowego działania systemu ePUAP, powołując się na okoliczność wygenerowania przez system UPD oraz stanowisko Dyrektora Departamentu Infrastruktury Teleinformatycznej Ministerstwa Cyfryzacji zawarte w przytoczonym powyżej piśmie dnia [...] sierpnia 2016 r nr [...]. Na podstawie wskazanych dokumentów organ uznał skuteczność doręczenia decyzji z dnia [...] lipca 2016 r., które nastąpiło w dniu 5 sierpnia 2016r. i jednocześnie stwierdzając, że problem z odbiorem przesyłki wynikał z nieprawidłowej obsługi konta na ePUAP przez pełnomocnika skarżącej.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał powyższe działanie za nieprawidłowe. Należy bowiem podkreślić, że na organie podatkowym, niezależnie od charakteru prowadzonego postępowania ( czy jest to postępowanie podatkowe, czy tylko postępowanie wpadkowe inicjowane w toku postępowania głównego, przez stronę) ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 o.p.). Uzupełnieniem tego obowiązku jest regulacja art. 187 § 1 o.p., zgodnie z którą organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.). W tym zakresie, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (art. 188 o.p.), przy czym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.).

Aby ocenić złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ musi w pierwszej kolejności ustalić okoliczności faktyczne mające znaczenie dla sprawy, w tym wypadku czy w sprawie istotnie doszło do uchybienia terminu, co wymaga ustalenia, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 2016r., we wskazanym terminie, a także zbadać przedłożone przez stronę wyjaśnienia, pod kątem spełnienia przesłanki braku winy. Podkreślić jednak należy, że fakt doręczenia ma przede wszystkim zasadnicze znaczenie dla oceny, czy do uchybienia terminu w ogóle doszło.

UPD generowane przez system teleinformatyczny jest dowodem, w odniesieniu do którego istnieje możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu. Strona zatem może skutecznie zwalczać ten dokument zgodnie z zasadami postępowania wyjaśniającego określonymi w o.p. Zdaniem Sądu, strona w zaistniałych okolicznościach ma faktycznie ograniczone możliwości dowodowe. Nie można jej jednak tego prawa pozbawiać. Dowód z zeznań świadków, jest dowodem zgodnym z prawem, a zatem jest – w świetle art. 180 § 1 o.p. – dopuszczalnym środkiem dowodowym. Organ odmawiając przeprowadzenia dowodu w sprawie de facto uniemożliwił stronie udowodnienie swoich racji. Data doręczenia pozostaje między stronami postępowania sądowoadministracyjnego sporna. Praktyka dowodzi, że system ePUAP nie działa zawsze poprawnie i może wystąpić sytuacja w której, wprawdzie dojdzie do wygenerowania poświadczenia odbioru, lecz strona (adresat) nie uzyska dostępu do doręczanego dokumentu. Potwierdzają to także pismo Dyrektora Departamentu Infrastruktury Teleinformatycznej Ministerstwa Cyfryzacji kierowane do organu oraz pismo Ministra Cyfryzacji skierowane do strony, którego kopię przedstawiła strona w toku postępowania.

W konsekwencji odmawiając stronie prawa do skutecznego zgłaszania dowodów organ nie tylko pozbawił stronę skarżącą jej praw procesowych, ale pozbawił siebie możliwości rzetelnego zbadania sprawy. Z przepisów art. art. 122, 180, 188, 187 o.p. wynika, że organ ma obowiązek wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, powinien poszukiwać innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także zobligowany jest do dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę (co stanowi realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu) o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy, a z takimi dowodami mieliśmy do czynienia we wniosku skarżącej, bowiem zmierzały one do ustalenia, czy w sprawie istotnie zachodzą przesłanki materialnoprawne uznania doręczenia dokonanego w dniu 5 sierpnia 2016 r. za skuteczne. Wprawdzie organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania w zakresie przeprowadzenia dowodu, ale może to uczynić tylko jeżeli dotyczy to okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami albo dotyczy okoliczności nie mających znaczenia dla sprawy (art. 188 o.p.) bądź przeprowadzenie żądanego dowodu byłoby sprzeczne z prawem (art. 180§ 1 o.p.). Stąd organ powinien umożliwić stronie zgłaszanie wniosków dowodowych i zawsze uważnie oceniać zasadność tych wniosków, uwzględniając okoliczność na jaką taki wniosek jest składany. Jednak, gdy przyczyną jego złożenia jest dążenie do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, a szczególnie warunkujących powstanie określonych prawem konsekwencji dla strony, wpływających na jej sytuację prawną, organ nie może nie uwzględnić takiego wniosku dowodowego tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy nakazuje mu przyjęcie odmiennej tezy, niż ta wskazywana przez stronę. Odmowa przesłuchania świadka wyłącznie z powodu założenia nieprzydatności jego zeznań, narusza przepisy o.p., bowiem jest niedozwoloną przez prawo antycypacją treści dowodu. Dowody zgłoszone przez stronę nie mogą być bowiem dyskredytowane, w zakresie ich mocy dowodowej i znaczenia dla sprawy, przed ich przeprowadzeniem. Rzeczą organu pozostaje zaś ocena materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego z uwzględnieniem spójności faktów. Wynika to wprost z zasady swobodnej oceny dowodów, która nie zostaje jednak zrealizowana w przypadku oceny materiału niekompletnego (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2015, komentarz do art. 80 k.p.a., teza 4). Pogląd ten wprawdzie wyrażony został na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zachowuje jednak swoją aktualność także na gruncie o.p., z uwagi na zawarcie w niej analogicznych przepisów regulujących zasady postępowania dowodowego (np. art. 191 o.p. odpowiada treści art. 80 k.p.a., natomiast art. 192 o.p. odpowiada treści art. 81 k.p.a.).

W świetle powyższych uwag - zdaniem Sądu - organ odmawiając stronie przeprowadzenia zgłoszonych przez nią dowodów, swoim działaniem istotnie naruszył zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego, tj. art. 122, 180 § 1, 188 187 § 1, 191 o.p., zaś naruszenie to niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania. Skoro bowiem ustalenie daty doręczenia decyzji jest sporne, adekwatnie do argumentacji strony, z uwagi na konieczność ustalenia momentu z którym decyzja weszła do obrotu prawnego skutkującym rozpoczęciem biegu termin do wniesienia odwołania, orzekanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu może być uznane za przedwczesne. Jak już wskazano powyżej, oceniając wniosek strony organ musi wykazać, że doszło do uchybienia terminu, co dokonuje się przez udowodnienie prawidłowości doręczenia decyzji. Ta okoliczność, ma także zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości zastosowania przez organ art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Brak skutecznego doręczenia decyzji nie uprawnia także organu do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, lecz stanowi okoliczność dowodzącą, iż termin ten nie rozpoczął swojego biegu, a w konsekwencji odwołanie złożone przed doręczeniem jest niedopuszczalne i skutkuje wydaniem postanowienia na podstawie art. 228§ 1 pkt 1 o.p.

Sąd zauważa również, że wskazane we wniosku dowodowym strony okoliczności mają także znaczenie dla oceny zgodności złożonego wniosku z art. 162 § 1 o.p. Odmowa ich przeprowadzenia w istocie pozbawiła stronę możliwości uprawdopodobnienia braku winy w ewentualnym uchybieniu terminu oraz spełnienie warunków formalnych złożenia tego wniosku. Także wobec powyższego uchybienia ocena złożonego przez stronę wniosku dokonana przez organ jest przedwczesna.

Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny nie był upoważniony do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków za organ jak tego domagała się strona skarżąca. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające i to tylko w postaci dokumentu. Stąd wniosek dowodowy skarżącej spółki w tym zakresie został oddalony postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 15 lutego 2016 r.

Zwrócić również należy uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest rozważań dotyczących zastosowanego w sprawie przez organ art. 228 § 1 pkt 2 o.p., co uchybia art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 219 o.p. i art. 217 § 2 o.p.

Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotne znaczenie na wynik postępowania, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie w całości.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ zobowiązany będzie, uwzględniając wniosek strony, przeprowadzić postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie, czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. oraz kiedy do tego doręczenia faktycznie doszło, a także, w przypadku uznania, że w sprawie faktycznie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, czy zaistniałe problemy techniczne związane z działaniem platformy ePUAP, spowodowane były okolicznościami niezależnymi od pełnomocnika strony. Tak uzupełniony materiał dowodowy organ zobowiązany będzie ocenić, czyniąc zadość zasadzie swobodnej oceny dowodów i dać temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia, spełniającego wymogi określone w art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 219 o.p. i art. 217 § 2 o.p.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonej na rzecz skarżącej z tego tytułu sumy 597 zł złożyły się: zwrot uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193), równowartość uiszczonej opłaty skarbowej od złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, a także zwrot kosztów zastępstwa procesowego strony przez profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).