Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1140/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par 1, 2, 3 i 4, art. 79 par 1, 2 i 4, art. 67
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 października 2021 roku Nr 1001-IEE-1.711.111.2021.2/UJ w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w T. przy ul. A28 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 października 2021 r. Nr 1001-IEE-1.711.111.2021.2/UJ UNP 1001-21-103815 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 54 § 1, § 3, § 4 pkt 1 i § 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 27 sierpnia 2021 r. znak: 210000/71/2021-RED-2083 o oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

4 maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, działając jako wierzyciel, wystawił wobec G.R. tytuły wykonawcze o numerach:

nr [...], obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2019 r. oraz styczeń i luty 2020 r.,

nr [...], obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2020 r.,

nr [...], obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.

W oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomieniami z 4 maja 2021 r. o numerach: [...], [...], [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanej. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone G.R. 19 maja 2021 r.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienia o zajęciu, dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomieniem z 9 maja 2021 r. znak: [...] poinformował, iż od miesiąca czerwca 2021 r. potrącenia ze świadczenia wynoszącego dla zobowiązanej 1250,88 zł brutto miesięcznie, będą przekazywane na rachunek bankowy Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B, z uwagi na zaistniały zbieg egzekucji administracyjnych i sądowej.

31 maja 2021 r. do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wpłynęło pismo G.R. z 26 maja 2021 r., w którym zobowiązana wniosła skargę na czynności egzekucyjne, dokonane zawiadomieniami z 4 maja 2021 r. o numerach od [...] do [...]. W ocenie zobowiązanej prowadzona egzekucja jest bezprawna, natomiast koszty i opłaty egzekucyjne są zawyżone. Wobec powyższego G.R. wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Wobec wątpliwości co do charakteru prawnego powyższego pisma 18 czerwca 2021 r. organ egzekucyjny wezwał G.R. do sprecyzowania żądania, poprzez wskazanie czy w/w pismo stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej czy skargę na czynności egzekucyjne. Ponadto, Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wniósł o wskazanie przez zobowiązaną jakie są przyczyny podniesionej bezprawności prowadzonej egzekucji oraz o sprecyzowanie prośby o umorzenie egzekucji.

Pismem z 30 czerwca 2021 r. G.R. poinformowała, że zawyżenie kwoty kosztów i opłat egzekucyjnych jest tylko jedną z przesłanek bezprawności egzekucji i wnosi skargę na czynności egzekucyjne oraz zarzuty. Zobowiązana podkreśliła, że środek egzekucyjny jest według niej zbyt uciążliwy, a czynności egzekucyjne naruszają prawo. Ponadto, G.R. wskazała, że nie dostarczono jej wcześniej żadnego wezwania, ani upomnienia, w związku z czym nie wie czego dotyczy sprawa. Niezależnie od powyższego zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a.

Postanowieniem z 27 sierpnia 2021 r. znak: 210000/71/2021-RED-2083 Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonaną zawiadomieniami z 4 maja 2021 r. o numerach od [...] do [...], w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z 4 maja 2021 r. o numerach: od [...] do [...].

W treści zażalenia na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła, że wydane rozstrzygnięcie jest bezprawne i krzywdzące. Ponadto poinformowała, że nie otrzymała żadnych dokumentów w niniejszej sprawie i w jej opinii czynności egzekucyjne są bezprawne. Zobowiązana podniosła również, iż zostały podwyższone koszty egzekucyjne i zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, naruszając prawo i Konstytucję. Poza tym strona nadmieniła, iż jest obłożnie chora, choruje na Alzheimera, a prowadzona egzekucja zabiera jej środki do życia.

Powołanym na wstępie postanowieniem z 20 października 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi był uprawniony do dokonania przedmiotowego zajęcia, bowiem zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej jest jednym z przewidzianych przez ustawodawcę w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środków egzekucyjnych.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zakwestionowana czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem dyspozycji art. 79 u.p.e.a. oraz nie zawiera uchybień formalnych, ponieważ sporządzone przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zawiadomienia o zajęciu z 4 maja 2021 r. spełniają wymogi, określone dla tego rodzaju dokumentów w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto, zastosowany przez organ egzekucyjny druk zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju dokumentów w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).

Oceniając zatem zaskarżoną przez G.R. czynność egzekucyjną Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, polegającą na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uznał, iż została dokonana prawidłowo i nie narusza ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do zarzutu strony zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ II instancji podkreślił, iż organ egzekucyjny w trakcie toczącego się postępowania ma przede wszystkim doprowadzić do wykonania przez zobowiązanego obowiązków poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych. W świetle art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny wybierając środek egzekucyjny, kieruje się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka, ale przede wszystkim jego efektywnością.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej jest zbyt uciążliwy. W tym zakresie organ wskazał, że dokonując wyboru środka egzekucyjnego organ egzekucyjny kierował się zasadą ekonomiki postępowania, która wskazuje na konieczność minimalizowania wydatków niezbędnych do przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Ogólne wskazanie przez zobowiązaną, że egzekucja zabiera jej środki do życia i nie ma za co kupić leków oraz jedzenia nie jest wystarczającym do uznania zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego za zasadny, bowiem zobowiązana nie wykazała, że zastosowanie innego środka egzekucyjnego byłoby równie skuteczne, a przy tym mniej uciążliwe. Organ egzekucyjny zastosował tylko jeden środek egzekucyjny, tj. zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zawiadomieniami z 4 maja 2021 r. o numerach: [...], [...], [...]. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji dłużnik zajętej wierzytelności, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje potrąceń tylko części otrzymywanego świadczenia niepodlegającej zwolnieniu spod zajęcia, zaś zobowiązany może dysponować pozostałą kwotą. Sama zobowiązana również nie zaproponowała innego środka egzekucyjnego (składnika majątku), jej zdaniem mniej uciążliwego, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. O uciążliwości zastosowanego środka, zdaniem organu II instancji, nie może zaś świadczyć, jak uzasadnia strona, jedynie to, że czynności egzekucyjne są bezprawne i uniemożliwiają egzystencję. Organ egzekucyjny nie może w ogóle odstąpić od stosowania środka egzekucyjnego, ponieważ jest to sprzeczne z celem egzekucji, która służy zaspokojeniu roszczeń wierzyciela. Sam fakt konieczności spełnienia celu postępowania egzekucyjnego, jakim jest dążenie organu egzekucyjnego do przymusowego wykonania obowiązku, nie świadczy automatycznie o stosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Każdy ze stosowanych środków egzekucyjnych jest bowiem z zasady uciążliwy dla zobowiązanego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi podkreślił ponadto, że w związku z wystosowaniem przedmiotowych zawiadomień o zajęciu świadczeń, dłużnik zajętej wierzytelności powiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, z uwagi na zbieg egzekucji.

W zakresie zawartej w skardze na czynność egzekucyjną, jak i w zażaleniu argumentacji, dotyczącej zawyżonych kosztów egzekucyjnych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wskazał, że tego rodzaju kwestie wykraczają poza zakres przedmiotowy skargi na czynność egzekucyjną, a zatem nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w niniejszym postępowaniu.

Ponadto organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami strony odnośnie naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa i Konstytucji. W tym zakresie podkreślił, że Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Subiektywne przekonanie strony, wyrażające się niezadowoleniem z rozstrzygnięcia, niezgodnego z jej oczekiwaniami, nie może być podstawą do stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie w sposób naruszający przepisy prawa i automatycznie utożsamiane z ich naruszeniem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.R. podniosła, że postanowienie organu II instancji narusza przepisy prawa i Konstytucji oraz jest dla niej krzywdzące. Skarżąca podkreśliła, że koszty egzekucyjne zostały zawyżone i w wyniku zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zabierane są jej środki do życia. Ponadto skarżąca wskazała, że ma 82 lata i choruje na liczne schorzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z 6 lipca 2022 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 października 2021 r. Nr 1001-IEE-1.711.111.2021.2/UJ UNP 1001-21-103815. Sprecyzował, że skarżąca zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa i błędne przyjęcie, że czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo w sytuacji gdy w ocenie skarżącej czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem prawa, a także z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W związku z pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na swą rzecz kosztów udzielonej skarżącej z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części, według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że jak podaje skarżąca, posiada ona inne składniki majątkowe, m.in. samochód osobowy, którego z uwagi na swój obecny stan zdrowia nie używa, stąd i w jej ocenie organ powinien w pierwszej kolejności zaspokoić się z tego składnika majątkowego, ewentualnie innych ruchomości. Organ II instancji (w ślad za organem I instancji) dopuścił się także naruszenia art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Organ administracyjny nie dążył do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, w szczególności by ustalić jaki środek egzekucyjny będzie najmniej uciążliwy dla skarżącej. Ponadto pełnomocnik podniósł, że w ocenie skarżącej nie doszło do prawidłowego doręczenia jej dokumentów w sprawie i nie miała ona wcześniej możliwości należytej obrony. Skarżąca podaje również, że jest osobą w podeszłym wieku (obecnie ma 83 lata), schorowaną cierpiącą na postępującą demencję starczą oraz chorobę Alzheimera i wymaga pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Oznacza to, że sądy administracyjne kontrolują zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami postępowania administracyjnego, a także kontrolują prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W rozpoznawanej sprawie kognicji Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 października 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 27 sierpnia 2021 r. oddalające jako nieuzasadnioną skargę strony na czynność egzekucyjną zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonaną w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z 4 maja 2021 r.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl § 1 wymienionego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, że w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., ocenie mogą podlegać tylko czynności egzekucyjne podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonane przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA: z 6 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 528/21, z 4 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 112/21, z 5 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1202/17, z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3048/15, z 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1370/17, z 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1255/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA).

W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena organu II instancji, że organ egzekucyjny I instancji, zajmując zawiadomieniami z 4 maja 2021 r. świadczenie zobowiązanej w ZUS I Oddział w Łodzi w celu wyegzekwowania należności pieniężnych, zastosował dozwolony przez prawo środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Czynność ta zostało dokonana prawidłowo na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego i w wykonaniu jego wniosku o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że w razie złożenia wniosku przez wierzyciela ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego upoważnia i zobowiązuje organ egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczących należności pieniężnych, zawiera art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Jednym z tych środków jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, która zastosował organ egzekucyjny w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu organy obu instancji w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 u.p.e.a. trafnie stwierdziły, że czynność zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W tym zakresie prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez organ egzekucyjny zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Sposób dokonania tej czynności odpowiada bowiem uregulowaniom zawartym w art. 79 § 1 i 4 u.p.e.a.

Stosownie do art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń, zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Ponadto, w myśl art. 79 § 2 u.p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu, zgodnie z art. 79 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Dodatkowo wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości oraz składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny, tj. Dyrektor I Oddziału ZUS w Łodzi uczynił zadość obowiązkom wynikającym z powyższych przepisów. Jak wynika z akt sprawy przekazał organowi rentowemu oraz zobowiązanej zawiadomienia z 4 maja 2021 r. o zajęciu świadczeń na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Wskazane zawiadomienia zawierały wszystkie elementy, o których mowa w art. 79 § 1 i 4 u.p.e.a. Dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał ww. zawiadomienia w dniu wydania, tj. 4 maja 2021 r. Z kolei zobowiązana otrzymała zawiadomienia o zajęciu świadczeń wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 19 maja 2021 r.

Prawidłowo organ II instancji stwierdził, że brak uchybień formalnych w dokonaniu zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W tym zakresie wskazać należy, że organ egzekucyjny sporządził zgodnie z treścią art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zawierające wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Wskazane zawiadomienia zawierają oznaczenie zobowiązanego, organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienia o zajęciu zawierają też prawidłowo określoną podstawę prawną, tj. art. 79 § 1 u.p.e.a., który uprawnia organ do zastosowania egzekucji z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W treści zawiadomień dokonano prawidłowego oznaczenia numerów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia, tj. nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Wskazana została kwota dochodzonych należności i okres, za który została ustalona. Dane te są zgodne z wpisami dokonanymi w wystawionych wobec G.R. tytułach wykonawczych o wskazanych wyżej numerach. Ponadto organ egzekucyjny wskazał kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. W zawiadomieniach o zajęciu zawarte zostało również wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności zgodnie z art. 79 § 1 i 4 u.p.e.a. oraz pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia. Zawiadomienia zawierają również datę wystawienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że czynność zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej została dokonana w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.p.e.a.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi w kwestii zastosowania wobec zobowiązanej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela (por. wyroki NSA: z 18 maja 2021 r. sygn. akt III FSK 3424/21, z 2 marca 2021 r. sygn. akt III FSK 2322/21; WSA: w Poznaniu z 12 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Po 621/21, w Gorzowie Wielkopolskim z 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Go 1061/21, dostępne w CBOSA).

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji co do bezzasadności argumentacji skarżącej w przedmiocie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W tym zakresie skarżąca podniosła, że prowadzona egzekucja pozbawia ją środków do życia. Zauważyć jednak należy, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonuje potrąceń tylko części otrzymywanego świadczenia niepodlegającej zwolnieniu spod zajęcia, zaś zobowiązany może dysponować pozostałą kwotą. Zobowiązany nie pozostaje więc bez środków do życia, co podnosi skarżąca. Ponadto zaznaczyć należy, że wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. Tymczasem w toku postępowania przez organami administracji zobowiązana również nie wskazała innego środka egzekucyjnego i składnika majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Argument pełnomocnika strony, że skarżąca posiada inne składniki majątkowe, m.in. samochód osobowy, z których organ powinien zaspokoić się w pierwszej kolejności, jest natomiast spóźniony, bowiem został podniesiony dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może zatem świadczyć samo twierdzenie strony, że czynności egzekucyjne są bezprawne i uniemożliwiają jej egzystencję. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka nie może prowadzić do wstrzymania egzekucji, jak tego chce skarżąca. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego, organ uwzględnił zasadę celowości i najmniejszej uciążliwości stosowanego środka. Zastosowany środek prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a jednocześnie nie jest zbyt uciążliwy dla skarżącej. Ponadto jest zgodny z zasadą ekonomiki postępowania, która wskazuje na konieczność minimalizowania wydatków niezbędnych do prowadzania skutecznej egzekucji.

Odnosząc się do argumentów skargi dotyczących zawyżenia kosztów egzekucyjnych oraz trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej ponownie podkreślić należy, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. czy zażalenia. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty związane z wysokością ustalonych kosztów egzekucyjnych oraz z samym istnieniem egzekwowanego obowiązku, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie zobowiązany może bowiem na podstawie przepisów u.p.e.a. wystąpić z odrębnymi żądaniami. Skarga na czynności egzekucyjne, o której stanowi art. 54 u.p.e.a., nie może być traktowana jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przeciwnym razie deprecjacji uległoby znaczenie innych środków prawnych, przewidzianych przez przepisy u.p.e.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów prawa procesowego. Organy orzekające w sprawie zgodnie z art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy, zapewniając jednocześnie stronie czynny udział w postępowaniu. Zajęte w sprawie stanowisko organ przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. zawierającym wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł, oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających w sprawie zastosowanie. W uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia organ odniósł się do wszystkich okoliczności i zarzutów podniesionych przez stronę w treści zażalenia na postanowienie organu I instancji.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).

d.cz.