Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1018/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2004 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia odpływu wody do stanu poprzedniego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2003 r. wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115 poz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. - po rozpatrzeniu wniosku S. B. i A. B. Wójt Gminy Z. nakazał A. Ś. w terminie natychmiastowym, nie później jednak niż do dnia [...] 2003 r. przywrócenie odpływu wody na swoim gruncie do poprzedniego stanu.

Po rozpatrzeniu odwołania A. Ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] 2003 r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na cały szereg uchybień w postępowaniu I instancji, m. in. brak sprecyzowania nałożonego obowiązku (na czym ma polegać przywrócenie do stanu poprzedniego), nieprawidłowe wskazanie daty wykonania obowiązku (termin ten należy wyznaczyć od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna), brak zawiadomienia stron postępowania o jego wszczęciu, niewyjaśnienie okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki zastosowania art. 29 prawa wodnego.

Decyzją z dnia [...] 2003 r. wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 prawa wodnego oraz art. 104 k.p.a. Wójt Gminy Z. nakazał A. Ś. przywrócenie odpływu wody na swoim gruncie do poprzedniego stanu w terminie 10 dni od uprawomocnienia się tej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania A. Ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] 2003 r. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji nie zastosował się do wszystkich wskazań Kolegium sformułowanych w uzasadnieniu poprzedniej decyzji organu odwoławczego. Oględziny w terenie ograniczono jedynie do odebrania oświadczeń od stron i świadków, nie czyniąc przy tym własnych ustaleń co do stosunków wodnych na gruncie, a ponadto w dalszym ciągu nie sprecyzowano na czym ma polegać nałożony obowiązek.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 prawa wodnego oraz art. 104 k.p.a. Wójt Gminy Z. nakazał A. Ś. przywrócenie odpływu wody na swoim gruncie do poprzedniego stanu w terminie 10 dni od uprawomocnienia się tej decyzji poprzez odbudowanie zasypanego rowu na działce nr 354 stanowiącej własność A. Ś. i połączenie go z istniejącym rowem odprowadzającym wody na działkach sąsiednich nr 353 i 355 położonych we wsi G. gmina Z.

W uzasadnieniu tej decyzji Wójt opisał dotychczasowy przedmiot postępowania i wskazał, że w dniu [...] 2004 r. przeprowadził rozprawę. Na początku rozprawy Wójt zaproponował zawarcie ugody. Do ugody jednak nie doszło, a A. Ś. opuściła miejsce rozprawy nie czekając na spisanie protokołu. Organ I instancji ustalił, że A. Ś. zasypała rów odprowadzający wody opadowe biegnący w poprzek działki nr 354 będącej jej własnością i przekopała odpływ bezpośrednio do działki nr 358 będącej własnością S. B. i A. B. W ten sposób naruszyła art. 29 ust. 1 prawa wodnego, ponieważ wody opadowe nie mogąc przepływać swobodnie powodują zalewanie działki nr 358 położonej poniżej, a przez to szkody w uprawach wnioskodawców. Zeznania świadków potwierdzają, że rów ten istniał od wielu lat i był utrzymywany w dobrym stanie. Wody opadowe spływały swobodnie istniejącym rowem do wąwozu położonego poniżej. Zgodnie z art. 29 ust. 3 działanie A. Ś. było niedopuszczalne i dlatego ma ona obowiązek przywrócić stan istniejący przed zmianami poprzez odtworzenie rowu na swojej działce i połączenie go z rowem istniejącym na działkach sąsiednich nr 353 i 355.

Od decyzji tej odwołanie złożyła A. Ś. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia bądź też jej uchylenia i umorzenia postępowania I instancji w całości. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie naruszyła ona (w okresie od kiedy jest właścicielką nieruchomości) stosunków wodnych na gruncie. Zarzuciła, że organ I instancji nakłaniał strony do zawarcia ugody, co wskazuje, że w materiale dowodowym są luki. Nie doprowadzono postępowania do końca orzekając w oparciu o nie w pełni wyjaśniony materiał dowodowy w sposób uznaniowy. Zdaniem skarżącej w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można ustalić, że spowodowała ona zmianę stanu wody na gruncie A. i S. B. Zarzuciła także, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 61 § 1 k.p.a., gdyż organ l instancji pomimo żądań strony nie zawiadomił wszystkich stron. Ponadto brak jest jakichkolwiek oznak istnienia wodnicy na działkach leżących powyżej i poniżej działki skarżącej.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło powyższą decyzję Wójta Gminy Z. w części określającej termin przywrócenia odpływu wody do stanu poprzedniego i ustaliło, iż termin odtworzenia rowu przebiegającego przez działkę nr 354 wynosi 30 dni od wydania niniejszej decyzji, zaś w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego organ I instancji winien w pierwszej kolejności ustalić, czy rzeczywiście wskutek działania właściciela określonego gruntu wystąpiły zmiany stanu wody na gruncie, a jeżeli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Po potwierdzeniu takich okoliczności należy wydać rozstrzygnięcie nakazujące właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub nakazujące wykonanie odpowiednich urządzeń zapobiegających szkodom.

Z ustaleń organu l instancji zawartych w protokole z dnia [...] 2004 r. wynika, iż na skutek zasypania rowu odprowadzającego wodę opadową biegnącego w poprzek działki nr 354 będącej własności A. Ś. nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie (dz. nr 354). Zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, w szczególności działkę nr 358, ponieważ wody opadowe nie mogą przepływać swobodnie rowem przebiegającym przez działkę nr 354 (nazywanym również wodnicą) i powodują zalewanie działki nr 358, a przez to szkody w uprawach na tej działce oraz niszczenie drogi do pól przebiegającej krańcem działki nr 358. Ustalenia te w pełni znajdują potwierdzenie w konsekwentnych, stanowczych i wzajemnie się uzupełniających zeznaniach osób przesłuchanych w niniejszej sprawie: S. S., A. i S. B., T. B. i R. B. tj. osób będących właścicielami działek, przez które przebiega przedmiotowy rów odprowadzający wodę opadową zasypany na odcinku przebiegającym przez działkę nr 354 (będącą aktualnie własnością A. Ś.), jak również w zeznaniach E. S. - poprzedniego właściciela działki nr 354.

Odnosząc się zarzutów zawartych w odwołaniu wskazano, iż A. Ś. w trakcie złożonych po raz pierwszy w dniu [...] 2003r. wyjaśnień nie zaprzeczyła, iż nakazała zaoranie wodnicy. Stwierdziła jedynie, iż nie wyraża zgody na przebieg wodnicy po swoim gruncie, gdyż "kupując od P. S. (działkę) podpisała ona w akcie notarialnym, że nie ma żadnych roszczeń osób trzecich". Natomiast nakłanianie stron w czasie wizji lokalnych w dniach [...] 2002 r. i [...] 2003 r. do ugody w żadnym razie nie może być traktowane jako potwierdzenie faktu, iż odwołująca się w ogóle nie naruszyła stosunków wodnych na gruncie, nie świadczy to także o tym, że w materiale dowodowym są luki. Obowiązkiem organu l instancji było bowiem powiadomienie stron o możliwości uregulowania stanu wody na gruntach w drodze pisemnej ugody o jakiej mowa w art. 30 prawa wodnego. Wyjaśniono ponadto, że art. 29 ust. 2 ustawy Prawo wodne nakłada na właściciela gruntu obowiązek pełnej kontroli nad szkodliwymi zdarzeniami zachodzącymi na jego gruncie, niezależnie od tego, czy będą one następstwem działania właściciela gruntu, przypadku, czy też działań osób trzecich stanowiących przyczynę szkody dla gruntów sąsiednich. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, organ l instancji w protokole spisanym w dniu [...] 2004 r. dokonał własnych ustaleń odnośnie zmiany stanu wody zaistniałej na gruncie i wpływu tej zmiany na działkę A. i S. B. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 61 § 1 k.p.a, który stanowi, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz jednocześnie terminie wizji w terenie otrzymało 12 osób. W aktach sprawy brak jest natomiast jakiegokolwiek wniosku strony odwołującej z którego by wynikało, iż żąda ona zawiadomienia o wszczęciu postępowania, terminie wizji, czy też wnioskuje o przesłuchanie w charakterze świadka jakichkolwiek innych osób poza tymi które organ l instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania, jak i wezwał na wizję w terenie przeprowadzoną w dniu [...] 2004 r. Nie podzielono również stwierdzenia, iż na działce sąsiadującej z działką A. Ś. brak jest jakichkolwiek oznak istnienia wodnicy. Wszyscy przesłuchani w sprawie właściciele działek sąsiednich wskazali jednoznacznie na istnienie wodnicy przebiegającej przez ich działki w odległości około 3 - 4 m od granicy z działką nr 358.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części określającej termin przywrócenia odpływu wody do stanu poprzedniego i ustalając termin odtworzenia rowu przebiegającego przez działkę nr 354 na 30 dni od daty wydania niniejszej decyzji kierowało się okolicznością, iż ewentualne wniesienie skargi i wszczęcie postępowania sądowego może spowodować, że ostateczna w administracyjnym toku instancji decyzja Wójta Gminy Z. przez najbliższych kilka lat tj. do chwili zakończenia postępowania sądowego i tym samym uprawomocnienia się decyzji - nie będzie mogła być skutecznie egzekwowana.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. A. Ś. domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji bądź uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi A. Ś. w znacznej części powtórzyła zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu. W szczególności zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, zakwestionowała ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżoną decyzję oraz zarzuciła naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia wszystkich stron postępowania, które winny brać w nim udział.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podzielając w całości swoją argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że z akt sprawy nie wynika, aby A. Ś. domagała się przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność "ewentualnego innego przebiegu wodnicy" bądź składała wnioski dowodowe w powyższym zakresie. W ocenie organu odwoławczego z ustaleń poczynionych w czasie wizji przez organ l instancji, jak również z zeznań słuchanych podczas wizji świadków wynika, iż skarżąca w 2002 r. zaorała wodnicę. Także zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego jest bezzasadny, co szczegółowo zanalizowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola nie wykazała naruszeń prawa materialnego ani też naruszeń przepisów postępowania. Organy obu instancji szczegółowo i wyczerpująco ustaliły stan faktyczny, zastosowały prawidłowe przepisy prawa materialnego, a postępowanie toczyło się z zachowaniem wszelkich wymogów proceduralnych.

Art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019) zakazuje właścicielowi gruntu zmieniania stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak również odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ust. 3 omawianego artykułu upoważnia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wydanie takiej decyzji jest możliwe tylko wówczas, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

W ocenie Sądu prawidłowo poczynione przez organy administracji ustalenia faktyczne uzasadniają przyjęcie, że właścicielka działki nr 354 zasypała rów odprowadzający wody opadowe biegnący w poprzek jej działki, zmieniając w ten sposób stosunki wodne na gruncie i naruszając art. 29 ust. 1 prawa wodnego. Nie budzi również wątpliwości Sądu stwierdzenie, że zasypanie rowu powoduje szkody na działce nr 358, bowiem woda spływa obecnie na tę działkę i niszczy uprawy. Przeciwne twierdzenia skarżącej są niewiarygodne, bowiem pozostają w sprzeczności ze spójnymi i jednoznacznymi zeznaniami pozostałych stron postępowania oraz świadków, jak również z ustaleniami organu I instancji poczynionymi w czasie oględzin na gruncie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo zanalizowało te zeznania przytaczając dosłownie twierdzenia stron i świadków. Trzeba również podkreślić, że przesłuchana w sprawie po raz pierwszy A. Ś. stwierdziła jedynie, że nie wyraża zgody na istnienie wodnicy na jej gruncie, gdyż z aktu notarialnego umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości wynika, że nie ma żadnych praw i roszczeń osób trzecich wobec nieruchomości. Dopiero w odwołaniu od pierwszej wydanej w sprawie decyzji skarżąca podniosła, że nie naruszyła ani nie narusza stosunków wodnych na gruncie. Przesłuchana w charakterze strony dnia [...] 2003 r. skarżąca stwierdziła, że kiedy nabyła grunt w 2000 r. rowu na nim nie było - został dopiero wykonany po zasianiu zboża przez p. B. W odwołaniu od kolejnej decyzji skarżąca wskazała, że "obecny przebieg rowu nie zmienia naturalnego kierunku odpływu wody opadowej". W skardze natomiast znajduje się stwierdzenie, że "skarżąca zastała na swojej nieruchomości stan aktualnie istniejący". A. Ś. zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w skardze używa bardzo ogólnych określeń i zarzutów pod adresem organów administracji. Nie zajęła wyraźnego stanowiska i nie wyjaśniła, czy przyznaje, że zasypała rów, lecz jej zdaniem nie narusza to stosunków wodnych na gruncie, czy twierdzi, że rów zasypał ktoś inny, czy też w ogóle kwestionuje fakt zasypania rowu. Taka postawa podważa wiarygodność jej twierdzeń. Natomiast organy obu instancji szczegółowo wyjaśniły jakie dowody zostały przeprowadzone i czym kierowano się przy ich ocenie. W tej sytuacji bezzasadny jest zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, bowiem nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Po przeprowadzeniu analizy akt administracyjnych Sąd stwierdza, że nie jest zgodne z prawdą twierdzenie skarżącej, jakoby domagała się ona przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność innego przebiegu wodnicy dla spływu wód z działek sąsiadujących z działką skarżącej. W protokole z dnia [...] 2003 r. znajduje się jedynie jej propozycja by przenieść rów w granicę przez wszystkie działki sąsiadujące z drogą. Takie stwierdzenie nie stanowi wniosku o wszczęcie postępowania w tej sprawie, zatem zarzut skarżącej należy ocenić jako bezzasadny.

To samo dotyczy zarzutu naruszenia art. 61 k.p.a., który również sformułowany jest w sposób ogólnikowy. Skarżąca zarzuca, że wbrew jej żądaniom nie zawiadomiono wszystkich stron postępowania. Art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten wskazuje jedynie na możliwe sposoby wszczęcia postępowania administracyjnego, zatem nie sposób wyobrazić sobie jak można go naruszyć. W aktach sprawy Sąd nie stwierdził istnienia żądań, o których pisze skarżąca. Z akt wynika również, że zawiadomiono o sprawie wszystkie osoby zainteresowane. Jeżeli skarżąca twierdzi, że nie wszystkie osoby zainteresowane zostały zawiadomione o postępowaniu, powinna sprecyzować o kogo konkretnie jej chodzi.

Skarżąca podnosi, że przebieg ostatniej rozprawy ograniczał się jedynie do wzywania jej do zawarcia ugody. Z protokołu tej rozprawy wynika jednak, że przesłuchano wówczas strony i świadków, natomiast A. Ś. opuściła rozprawę przed spisaniem tego protokołu. Nakłanianie stron do zawarcia ugody stanowi realizację obowiązku wynikającego z art. 13 § 2 k.p.a. i w żaden sposób nie świadczy o lukach w materiale dowodowym.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że twierdzenia zawarte w skardze nie potwierdziły się, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, jak również prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. W tej sytuacji skarga A. Ś. podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).