Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3583/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 par 1, art. 33-34, art. 166b, art. 1a pkt 19
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 136/20 w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 136/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 4 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie skargi na zajęcie zabezpieczające. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R. P. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 160 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." poprzez niezasadne oddalenie skargi oraz nieuchylenie postanowienia organu lI instancji wobec błędnego przyjęcia, iż prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. B. postępowania zabezpieczające, w tym wykonane na podstawie tychże zarządzeń czynności zabezpieczające polegające na zajęciu kwot wpłaconych przez podatnika w następstwie wydania i wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. B. z 7 marca 2019 r, nr [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. z 11 lutego 2019 r., nr [...], nie zmierza do niedopuszczalnego wykonania obowiązku objętego głównym postępowaniem;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w zw. z art. 18 i art. 154 § 1 u.p.e.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi oraz nieuchylenie postanowienia organu. II instancji, w sytuacji braku wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego wszechstronnego zbadania sprawy przez organ I i lI instancji, które w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowanie art. 154 § 1 u.p.e.a. i uznania, iż spełnione zostały przesłanki materialne uzasadniające dokonanie wobec podatnika zabezpieczenia należności pieniężnej;

3) naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy; a mianowicie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego odniesienia się w treści uzasadnienia skarżonego wyroku do wskazanych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegających na braku wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i wszechstronnego zbadania sprawy, które stanowiły podstawę do uwzględnienia skargi.

Skarżący wniósł o

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

- na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), a nadto uwzględniając § 1 pkt 2 Zarządzenia nr 39 Prezesa NSA z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do trybu rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Należy zauważyć, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w przedmiocie oddalenia skargi R. P.na zajęcie zabezpieczające. Sąd I instancji rozpoznając sprawę stwierdził, że podstawę prawną postanowienia stanowi art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego i prawidłowo wyjaśnił, że przedmiotem skargi, o której mowa w tym przepisie, mogą być, oprócz przewlekłości postępowania, czynności natury wykonawczej podejmowane już w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora; celem postępowania związanego ze skargą na czynności zabezpieczające jest ustalenie, czy przy stosowaniu danego środka zabezpieczającego wystąpiły nieprawidłowości oraz doprowadzenie do ich usunięcia. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności które przynależą się organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji w sposób szczegółowy i wnikliwy przeanalizował czynności organu egzekucyjnego podjęte w związku z dokonaniem zabezpieczenia należności pieniężnej poprzez zajęcie innej wierzytelności. Sąd I instancji nie stwierdził w tym zakresie naruszeń prawa, w tym uznał, że okoliczności sprawy zostały w sposób dostateczny dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnione.

W skardze kasacyjnej, w granicach wyznaczonych zarzutami 2 i 3, nie zakwestionowano stanowiska Sądu I instancji co do oceny legalności czynności egzekucyjnych, ale podniesione zostały zarzuty kwestionujące zasadność dokonania zabezpieczenia. Należy zatem wyjaśnić, że środkiem zaskarżenia służącym zbadaniu zasadności i legalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego są zarzuty, przysługujące zobowiązanemu na podstawie art. 33 – 34 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Jak wyżej wskazano, skargą o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. można objąć tylko te czynności, które nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie był uprawniony ani zobowiązany aby weryfikować ustalenia faktyczne co do zasadności zastosowania art. 154 § 1 u.p.e.a., skoro w tym zakresie przysługuje inny środek prawny.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że na podstawie art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie mogą mieć, co do zasady wpływu na ocenę legalności tego aktu. Stąd też decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w O. z 28 sierpnia 2020 r. nie może mieć znaczenia dla oceny zarządzenia zabezpieczenia z 30 lipca 2019 r. Kwestią odrębną, nie podlegającą ocenie w tym postępowaniu, są skutki tej decyzji dla postępowania zabezpieczającego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 160 § 1 u.p.e.a. należy zauważyć, że zgodnie z art. 165 § 2 u.p.e.a. zajęte pieniądze w celu zabezpieczenia wpłaca się na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy organu egzekucyjnego z oprocentowaniem udzielonym przez bank dla wkładów wypłacanych na każde żądanie, z zastrzeżeniem § 3. Według art. 165 § 3 u.p.e.a. jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że zabezpieczenie trwać będzie dłużej niż 3 miesiące, zajęte pieniądze, na wniosek zobowiązanego, wpłaca się na rachunek lokaty terminowej. Zatem to ustawa określa dopuszczalną formę zabezpieczenia pieniędzy, nie pozostawiając w tym zakresie swobody organom egzekucyjnym.

Złożenie zajętych w celu zabezpieczenia pieniędzy na wydzielonym rachunku bankowym organu egzekucyjnego nie może być utożsamiane z wykonaniem obowiązku, albowiem poprzez złożenie pieniędzy na wydzielonym rachunku bankowym organu egzekucyjnego w żaden sposób nie dochodzi do zaspokojenia wierzyciela.

Zgodnie z art. 1a pkt 19 u.p.e.a. przez zajęcie zabezpieczające rozumie się czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że organ egzekucyjny nabył prawo do zdeponowania zabezpieczonych pieniędzy na wydzielonym rachunku bankowym, przez co stworzył warunki skutecznej egzekucji, ale jednocześnie nie był uprawniony, i nie wykonywał żadnych czynności, które na tym etapie postępowania prowadziłyby do przymusowego wykonania obowiązku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

Bogusław Woźniak (spr.) Jacek Brolik Anna Dalkowska