Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 49/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53, art. 54
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 10, art. 84
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do mieszkania chronionego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 lutego 2016 r. J. M., działając jako kurator sądowy częściowo ubezwłasnowolnionego syna – M. M., wystąpiła do Urzędu Miejskiego w [...] o przyznanie mieszkania chronionego dla podopiecznego. Wniosek został przekazany do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w dniu 1 marca 2016 r.

Decyzją z dnia 23 marca 2016 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, na podstawie art. 53, art. 97 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm., dalej: ustawa), oraz art. 104 K.p.a. odmówił przyznania M. M. świadczenia niepieniężnego w formie pobytu w mieszkaniu chronionym. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że M. M. od 4 marca 2013 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...], do którego został skierowany na podstawie postanowienia sądowego. Jest osobą bierną zawodowo oraz niezdolną do podjęcia pracy. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony, tj. do dnia 30 listopada 2019 r. i nie posiada uprawnień do świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ pierwszej instancji, przytaczając przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie, w szczególności art. 53 ustawy, podkreślił, że mieszkanie chronione ma zapewniać nie tylko schronienie, ale określone formy wsparcia. Z uwagi na specyfikę mieszkania chronionego, nie może ono być zastąpione pomocą w formie doraźnie wynajętego mieszkania, w którym pobyt ma charakter interwencyjny i przeznaczony jest dla danej osoby. Dlatego zapewnienie osobie potrzebującej świadczenia w formie mieszkania chronionego pomocy jedynie poprzez zapewnienie schronienia nie jest tożsame ze spełnieniem wymogów prawnych oraz nie zapewnia realizacji celów wsparcia. Następnie organ pierwszej instancji podał, że w toku aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 9 marca 2016 r. z kuratorem strony, ustalono, że J. M. od 14 września 2012 r. pełni funkcję kuratora dla częściowo ubezwłasnowolnionego syna M. M. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 stycznia 2013 r. nastąpiło wyrażenie zgody na umieszczenie M. M. w domu pomocy społecznej wobec braku jego zgody ze względu na stan zdrowia ([...]) w dniu 25 lutego 2013 r. skierował M. M. do domu pomocy społecznej. Organ zaakcentował, że M. M. jest osobą niezdolną do pracy, niepełnosprawną w stopniu znacznym. Choruje przewlekle m.in. na zaburzenia osobowości, [...], dlatego przez cały czas przyjmuje leki. Jest pod stałą opieką lekarza psychiatry oraz internisty. Dodatkowo organ pierwszej instancji zauważył, że nie dysponuje informacją, iż J. M., działając jako kurator M. M., występowała do Sądu Rejonowego w [...] o uchylenie orzeczenia z dnia 17 stycznia 2013 r. dotyczącego umieszczenia M. M. w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu, M. M. z powodu choroby psychicznej wymaga całodobowej opieki, a tego rodzaju usługi są mu zapewnione w domu pomocy społecznej. Wyjaśnił, że dochód M. M. wynosi 624 zł miesięcznie na który składa się zasiłek stały i zasiłek okresowy z pomocy społecznej. Według organu pierwszej instancji, chociaż sytuacja życiowa M. M. jest trudna, jednak nie jest osobą, której na obecnym etapie można przyznać mieszkanie chronione. Informacyjnie podał, że Gmina [...] dysponuje mieszkaniem chronionym, które znajduje się w [...] przy ul. [...] o powierzchni 61,31 m² i od dnia 12 lutego 2016 r. do dnia 11 sierpnia 2016 r. w mieszkaniu tym przebywają cztery osoby.

J. M., w imieniu M. M., w odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła organowi naruszenie czynności materialno-proceduralnej, bezpodstawnie pozbawiającej ubezwłasnowolnionego M. M pomocy w formie pobytu w mieszkaniu chronionym. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i zastosowanie dla rozpoznania sprawy nadzwyczajnego trybu postępowania, ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, ponieważ doszło do dyskryminacji osoby niepełnosprawnej poprzez "zakazanie" jej uczestnictwa w życiu społecznym; zobligowanie Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie do doręczenia kompletnych akt osobowych M. M. i zasądzenie od Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie na rzecz kuratora kosztów zastępowania według norm przepisanych ustawą. W uzasadnieniu stwierdziła, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania M. M. wnioskowanego świadczenia mimo że jest osobą, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w codziennym życiu. Zaznaczyła, że jej podopieczny nie wymaga usług świadczonych przez jednostkę całodobowej opieki. Odwołująca wskazała, że z wnioskiem o uchylenie ubezwłasnowolnienia może wystąpić także ubezwłasnowolniony, co wynika z Kodeksu postępowania cywilnego. Według niej, dokonana przez organ pierwszej instancji "wykładnia prawa orzeczniczego cywilnego i rodzinnego, prawa administracyjnego" jest sprzeczna z prawem, a dokonane ustalenia są sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 20 maja 2016 r., nr [...] na podstawie art. 53 ustawy oraz art. 138 § 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował stan faktyczny sprawy, podzielając ustalenia faktyczne oraz prawne organu pierwszej instancji. Przytaczając mające zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej w sprawie stwierdził, że M. M. nie spełnia warunków określonych w art. 53 ust. 1 ustawy, stanowiących podstawę do przyznania mieszkania chronionego. Kolegium wskazało, iż postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich zezwolił na umieszczenie M. M. w domu pomocy społecznej wobec braku jego zgody a postanowienie to podlega natychmiastowemu wykonaniu. Podniosło, że M. M. jest osobą bierną zawodowo, niezdolną do pracy oraz niepełnosprawną w stopniu znacznym. Choruje przewlekle m.in. na [...], [...], przyjmuje stale leki. Jest pod stałą opieką lekarza psychiatry oraz internisty w domu pomocy społecznej, w którym przebywa. Z powodu choroby psychicznej wymaga całodobowej opieki, a tego rodzaju usługi są mu zapewnione w domu pomocy społecznej. Podczas gdy pobyt w mieszkaniu chronionym jest formą pomocy mającą zastosowanie w sytuacjach, w których osoba potrzebująca pomocy nie kwalifikuje się jednocześnie do objęcia jej usługami o charakterze opiekuńczym, czy też koniecznością zapewnienia całodobowej opieki w jednostkach specjalnie do tego przeznaczonych (dom pomocy społecznej).Kolegium odnotowało, że z ewentualnym wnioskiem o przyznanie takiego rodzaju świadczenia strona będzie mogła wystąpić dopiero po ustaniu przyczyn, o których mowa w art. 54 ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie na rzecz kuratora kosztów zastępowania strony wskazało, że sprawa o przyznanie M. M. pobytu w mieszkaniu chronionym toczyła się na wniosek kuratora, więc nie ma podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania. Dodało także, że w postępowaniu administracyjnym nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1476).

W skardze na powyższą decyzję M. M., reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie art. 47 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446, z późn. zm.), poprzez wydanie decyzja pierwszej instancji przez osobę nieuprawnioną, tj. Zastępcę Dyrektora Ośrodka Opieki Społecznej w Nysie na podstawie upoważnienia wydanego przez Burmistrza Nysy, podczas gdy zgodnie ze wskazanym przepisem decyzja powinna być wydana przez Dyrektora Opieki Społecznej w Nysie, jako kierownika jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającej osobowości prawnej działającej jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza Nysy, stąd wniósł o stwierdzenie w całości nieważności obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wskazał również na naruszenie prawa w postaci niezastosowania przepisu art. 84 K.p.a., poprzez to iż w postępowaniu dowodowym nie skorzystano z opinii biegłego w zakresie pozyskania wiadomości specjalnych co do stanu zdrowia psychicznego skarżącego, uchybienie to miało istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy w szczególności dla ustalenia czy może skarżący skorzystać z prawa do mieszkania chronionego. Zarzucił też naruszenie przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez nieudostępnienie kuratorowi J. M. materiału dowodowego w postaci akt osobowych podopiecznego z Ośrodka Pomocy Społecznej, co uniemożliwiło jej formułowanie dowodów z dokumentów w toczącym się postępowaniu. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego stwierdził naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 53 ust. 1 i 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie niepasujące do rozstrzygniętego stanu faktycznego uznając, że jego obecny stan zdrowia powoduje, że musi nadal przebywać pod stałą opieką w ośrodku pomocy społecznej, gdy nie doszło do sprawdzenia jego stanu zdrowia. Wniósł o uchylenie obu decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu wywiódł, że istotnie ustawa o pomocy społecznej przewiduje wydanie decyzji o charakterze uznaniowym, jednak przed wydaniem takiej decyzji, organ zobowiązany jest do ustalenia, czy w sprawie występują przesłanki, warunkujące uwzględnienie żądania strony. Podał, że powołanie się przez organ pierwszej instancji na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 stycznia 2013 r. o umieszczeniu jego w domu pomocy społecznej nie ma znaczenia dla sprawy jest ono bowiem jedynie dowodem na to, iż kwestionuje ten rodzaj służenia pomocą społeczną. Zauważył, iż kurator, tj. matka, najlepiej wie co jest lepsze dla jej podopiecznego, czy stały pobyt w odosobnieniu w Ośrodku Pomocy Społecznej, czy pobyt w mieszkaniu chronionym wraz z innymi osobami. Zauważył skarżący, że przy orzekaniu Ośrodek Pomocy Społecznej nie wziął pod uwagę tego, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest wydane na czas określony a nie na stałe. Zaburzenia osobowości mają związek co do relacji osoby z otaczającym go środowiskiem. [...] na która cierpi charakteryzuje się tym, iż w jej przebiegu dominującymi objawami są tzw. objawy pozytywne ([...]). Rokowanie jest lepsze niż w przypadku innych typów [...]. Choroba jest do wyleczenia a jedną z dróg leczenia oprócz zażywania leków jest kontakt z funkcjonującym w otwartym społeczeństwie człowiekiem. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja zmierza do jego całkowitej izolacji. Tymczasem art. 53 § 2 ustawy należy odczytywać w ten sposób, iż naczelnym jej celem jest to aby osoba znajdująca się w sytuacji wskazanej w § 1 miała zapewnione warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku, w integracji ze społecznością lokalną, czyli służy socjalizacji tej osoby. Dostrzegł, że mimo upływu trzech i pół roku od wydania orzeczenia o niepełnosprawności w toku postępowania organy nie skorzystały z opinii biegłego w zakresie psychiatrii celem ustalenia jego stanu zdrowia mimo, iż orzeczenie o stanie zdrowia zostało wydane na czas określony a jego stan zdrowia mógł się na tyle poprawić, że winien on otrzymać prawo pobytu w mieszkaniu chronionym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie w razie przywrócenia terminu do jej wniesienia o oddalenie skargi. Dodatkowo podał, że uprawnienie organu orzekającego do wydawania decyzji wynika wprost z art. 110 ust. 8 ustawy.

Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SO/Op, starszy referendarz sądowy ustanowił dla M. M. radcę prawnego, a postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 49/17,Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wywody w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. - dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, lecz w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub powinna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Poza tym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana przez organ pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.

Przyjdzie przypomnieć, że w niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania M. M. pobytu w mieszkaniu chronionym. Organy uzasadniając swoje stanowisko wskazały, że skarżący, nie spełnia podstawowego kryterium, o którym mowa w art. 53 ust.1 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm., dalej: także ustawa), gdyż ze względu na stan zdrowia wymaga usług świadczonych przez jednostkę całodobowej opieki.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest więc odmowa przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w postaci pobytu w mieszkaniu chronionym. Od razu trzeba stwierdzić, mając na uwadze zarzut skargi, że w sprawie nie zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji organów, gdyż - jak zasadnie podniosło Kolegium - upoważnienie Zastępcy Dyrektora OPS do wydawania decyzji ma umocowanie prawne w art. 110 ust. 8 ustawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy powyższej ustawy. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Świadczenie z pomocy społecznej polegające na zapewnieniu pobytu w mieszkaniu chronionym stanowi jedną z form świadczeń o charakterze niepieniężnym (art. 36 pkt 2 lit. n ustawy.). Prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach chronionych, należy do zadań własnych gminy (art. 17 ust. 1 pkt 12), bądź powiatu (art. 19 pkt 11 ustawy) dla osób z terenu więcej niż jednej gminy. Podkreślić jednak należy, iż odrębnym świadczeniem od samego pobytu w mieszkaniu chronionym (art. 53 ustawy) jest świadczenie dotyczące udzielenie pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych w postaci mieszkania chronionego (art. 36 pkt 2 lit g ustawy).

Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej pieczę zastępczą w rozumieniu przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich, a także cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, może być przyznany pobyt w mieszkaniu chronionym. Mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej przygotowującą osoby tam przebywające, pod opieką specjalistów, do prowadzenia samodzielnego życia lub zastępującą pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione zapewnia warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku, w integracji ze społecznością lokalną (art. 53 ust. 2 ustawy).

Jak trafnie podnosi Kolegium, istota instytucji mieszkania chronionego jest zapewnienie miejsca pobytu wraz z towarzyszącymi usługami o charakterze wspierającym. W doktrynie podkreśla się, że jest to forma pomocy środowiskowej, mająca zastosowanie w sytuacjach, w których osoba potrzebująca pomocy nie kwalifikuje się jednocześnie do objęcia jej usługami o charakterze opiekuńczym, czy też koniecznością zapewnienia całodobowej opieki w jednostkach specjalnie do tego przeznaczonych. Ponadto jest to świadczenie adresowane do osób nieprzygotowanych do prowadzenia samodzielnego życia w społeczeństwie na własny rachunek, przy pomocy własnych umiejętności i z wykorzystaniem własnej zaradności życiowej. Przyczyny tej niesamodzielności stanowią jednocześnie przesłanki przyznania prawa do tego świadczenia i wymienione zostały w art. 53 ust. 1 ustawy. Mieszkanie chronione ma zatem na celu zapewnienie łagodnego przejścia pomiędzy okresem posiadania zabezpieczenia całkowitych potrzeb w zakresie opieki i utrzymania w instytucjach pomocy społecznej lub pieczy następczej a okresem samodzielnego życia. Mieszkanie chronione może być przyznane każdej osobie fizycznej znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, spełniającej ogólne przesłanki otrzymania pomocy, która ponadto wymaga wsparcia w codziennej egzystencji. Przy czym wskazane w art. 53 ust. 1 ustawy okoliczności, takie jak: trudna sytuacja życiowa, wiek, niepełnosprawność czy choroba, stanowią zamknięty katalog przesłanek otrzymania omawianej pomocy, jednakże w swej istocie mogą być interpretowane szeroko (poza niepełnosprawnością), z czym pozostaje w związku również zakres podmiotowy tego świadczenia.

Pobyt w mieszkaniu chronionym może zostać zapewniony w ramach programu usamodzielniania, którym objęte są młode osoby opuszczające różne placówki socjalne po osiągnięciu pełnoletniości. Przy czym osoba usamodzielniana, zamieszkująca w mieszkaniu chronionym, jest obowiązana do ponoszenia częściowych kosztów jego utrzymania. W uzasadnionych przypadkach zwolnić od opłat może ją starosta (por. Komentarz do art. 53 ustawy o pomocy społecznej, Iwona Sierpowska, LEX 2014 r., wyd. III).

Wydane na podstawie art. 53 ust. 4 ustawy rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie mieszkań chronionych (Dz. U. z 2012 r. poz. 305), określa rodzaj i zakres wsparcia oraz warunki kierowania i pobytu w mieszkaniu chronionym w ramach instytucji mieszkania chronionego. Ten akt prawny przewiduje m.in., że rodzaj i zakres wsparcia świadczonego w mieszkaniach chronionych są uzależnione od indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych osób korzystających ze wsparcia.

Dodać trzeba, że z analizy przepisów art. 36 pkt 2 lit. n oraz art. 53 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 1 i 4 ustawy wynika, że przyznanie świadczenia w formie pobytu w mieszkaniu chronionym ma charakter indywidualnej sprawy administracyjnej, załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Odnotować przyjdzie, że ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje przy wydaniu decyzji w przedmiotowym zakresie szczególnego trybu czy dodatkowych wymogów, jak zasięgnięcie opinii innego organu, czy też innego podmiotu. Ponadto podejmowanie decyzji w przedmiocie przyznania tej formy pomocy następuje wyraźnie na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej a organ pomocy społecznej wydający decyzję jest związany przepisami postępowania administracyjnego. Równocześnie należy mieć na uwadze, iż po myśli art. 54 ust. 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora (ust. 4). Jak wynika z ust. 1 art. 54 ustawy przesłankami umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej są wiek, choroba lub niepełnosprawność. Okoliczności te mogą występować łącznie, jednak stwierdzenie już jednej z nich jest wystarczająca do skutecznego ubiegania się o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że "niepełnosprawność" bez względu na jej rodzaj została zakwalifikowana, jako przesłanka uzasadniająca umieszczenia zarówno osoby dorosłej, dziecka jak i młodzieży w domu pomocy społecznej. (por. Wojciech Maciejko Komentarz do art. 54 Ustawy o pomocy społecznej, LexisNexis 2013). Nadto zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U z 2011 r., nr 231, poz. 1375, z późn. zm.), na dzień wydania postanowienia Sądu, stanowi, że osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Z kolei art. 39 ust. 1 ustawy, określa, że "jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody". W kontrolowanej sprawie Sąd ma do czynienia z takim stanem rzeczy.

Niekwestionowane w przedmiotowej sprawie jest, że Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich prawomocnym postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. orzekł o wyrażeniu zgody na umieszczenie M. M. w domu pomocy społecznej wobec braku jego zgody, ze względu na chorobę [...]. Wobec tego organ pierwszej instancji wydał decyzję o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej, a następnie umieścił go w Domu Pomocy Społecznej. Organy zebrały w sprawie materiał dowodowy, przeprowadziły rodzinny wywiad środowiskowy, który uprawniał przyjęcie, że skarżący jest osobą samotną, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego i okresowego, jego dochód wynosi 624 zł miesięcznie. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony, tj. do dnia 30 listopada 2019 r., ma problemy zdrowotne, choruje przewlekle i wymaga systematycznego przyjmowania leków psychotropowych. Choruje przewlekle m.in. na zaburzenia osobowości, [...]. Jest pod stałą opieką lekarza psychiatry oraz internisty w domu pomocy społecznej, w którym przebywa. Niewątpliwie powyższe okoliczności potwierdzają, że skarżący z powodu choroby psychicznej wymaga całodobowej opieki. W placówce, w której umieszczony został skarżący ma on zapewnioną całodobową opiekę, jest pod stałą opieką lekarską - internistyczną i psychiatryczną i przyjmuje leki psychotropowe. Nadto, co zostało potwierdzone przez kuratora skarżącego, w porządku prawnym pozostaje postanowienie Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r. Podkreślenia wymaga, że orzeczone wobec skarżącego postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z 17 stycznia 2013 r. umieszczenie w domu pomocy społecznej wobec braku jego zgody, nie uprawniało organów do przyznania skarżącemu mieszkania chronionego, gdyż skarżący z powodu choroby psychicznej niewątpliwie wymaga całodobowej opieki. Ponadto powyższe prawomocne postanowienie jest wiążące nie tylko dla organów wydających decyzje, ale także dla innych sądów. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd administracyjny, ani organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do dokonywania oceny (kwestionowania) prawidłowości orzeczeń zapadłych w postępowaniu przed sądem cywilnym. W tym względzie przyjdzie dostrzec, że wbrew zarzutowi skargi organ nie miał podstaw do powołania biegłego w przedmiocie ustalenia stanu zdrowia skarżącego, ponieważ na podstawie art. 39 w zw. z art. 38 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego orzeczenie sądu opiekuńczego ma charakter bezterminowy. Wobec tego dopóki orzeczenie nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 tej ustawy jest nieuprawnione odmienne stanowisko w tej materii.

W ocenie Sądu, podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wnikliwych ustaleń co do okoliczności faktycznych. W postępowaniu tym ustalono zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego, w tym przyczyny i okoliczności umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej. W tym celu zebrano konieczne dowody, m.in. w postaci wywiadu środowiskowego. W konsekwencji uznać należało, że orzekające w sprawie organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, wyjaśniając wszystkie okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 84 K.p.a. Nie naruszyły przy tym zasad postępowania, w tym zarzucanego naruszenia art. 10 K.p.a. Kurator skarżącego brała udział w postępowaniu, a z akt administracyjnych nie wynika, aby domagała się w Ośrodku Pomocy Społecznej udostępnienia akt osobowych podopiecznego.

Organy dokonały analizy i oceny wszystkich okoliczności faktycznych w aspekcie potrzeby i możliwości zaspokojenia zgłaszanej potrzeby przez skarżącego i w konsekwencji właściwie zastosowały przepis prawa materialnego zawarty w art. 53 ust. 1 ustawy, uznając że nie spełnia on przesłanek do przyznania mieszkania chronionego. W ocenie Sądu, wskazane okoliczności, a w szczególności orzeczone wobec skarżącego postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z 17 stycznia 2013 r. umieszczenie w domu pomocy społecznej, nie uprawniały organów do przyznania skarżącemu mieszkania chronionego. Skarżący z powodu choroby psychicznej niewątpliwie wymaga całodobowej opieki, a tego rodzaju usługi ma zapewnione w domu pomocy społecznej.

Wobec tego rację ma Kolegium, że z ewentualnym wnioskiem o przyznanie takiego rodzaju świadczenia skarżący będzie mógł wystąpić dopiero po ustaniu przyczyn, o których mowa w art. 54 ustawy.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi orzeczono o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.