Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1858/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec, czerwiec, lipiec 2008 r. oraz styczeń, luty 2009 r. i marzec 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: DIS), po rozpatrzeniu odwołania S. W. (dalej zwany: Skarżącym) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany: NUS) z [...] grudnia 2013r., w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej ze spółką, odpowiedzialności Skarżącego, członka zarządu B. Sp. z o. o. (dalej zwana: Spółką), za zaległości w podatku do towarów i usług za: 02/2008r. w kwocie 11.160,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 7.829,00 zł; 03/2008r. w kwocie 3.038,00 zł wraz z odsetkami za zwlokę w kwocie 2.094,00 zł; 06/2008r. w kwocie 40.409,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 26.373,00 zł; 07/2008r. w kwocie 815,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 522,00 zł, i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję NUS w mocy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że NUS decyzją z [...] grudnia 2013r. orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako prezesa zarządu B. Sp. z o. o. za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, czerwiec, lipiec 2007 roku, za styczeń i luty 2009 r. oraz za marzec 2011 roku.

Skarżący złożył od decyzji NUS odwołanie. Wniósł w nim o jej uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego, z uwagi na naruszenie przepisu art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej zwana O.p.) poprzez zaniechanie zbadania, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości B. Sp. z o.o. Zdaniem Skarżącego organ podatkowy ani w trakcie prowadzonego postępowania, ani w uzasadnieniu decyzji nie wykazał, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości ciążył na Skarżącym.

DIS w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka. Przesłanki te określa art. 116 § 1 O.p. Do przesłanek pozytywnych zalicza się istnienie zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są zaś te okoliczności, które winien wykazać członek zarządu w celu potwierdzenia podjęcia działań zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości spółki, tj. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, lub wykazanie, iż niedopełnienie ww. czynności nastąpiło bez winy członka zarządu, a także wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepisy powyższe mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, o czym stanowi art. 116 § 4 O.p.

DIS wyjaśnił ponadto, że jako organ odwoławczy zobowiązany był do zbadania, czy nie upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nadmienił, że stwierdzenie przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowi bezwzględną przeszkodę do orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej na podstawie art. 107 i nast. O.p.

DIS wskazał, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stanowisko powyższe wspiera dodatkowo treść art. 208 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie, bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za 02, 03, 06 i 07/2008r. rozpoczął się 1 stycznia 2009r. i upłynął 31 grudnia 2013r. (terminy płatności podatku za 02/2008r. przypadał 25 marca 2008r., za 03/2008r.- w dniu 25 kwietnia 2008r., za 06/2008r. - w dniu 25 lipca 2008r., za 07/2008r. - w dniu 25 sierpnia 2008r.). Jak wynika z akt sprawy jak też z informacji przekazanych przez NUS pismem z 6 lutego 2014r. i pisma z 5 lutego 2014r., w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 70 § 4 O.p. jak też wskazane w art. 70 § 2-8 skutkujące przerwaniem, bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki B. z tytułu podatku od towarów i usług za 02, 03, 06 i 07/2008r. Zatem, zgodnie przytoczonymi przepisami przedmiotowe zobowiązania uległy przedawnieniu. Tym samym, doszło do wygaśnięcia tych zobowiązań podatkowych. Wobec powyższego decyzja NUS z [...] grudnia 2013r. podlega uchyleniu w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej z B. Sp. z o.o. odpowiedzialności Skarżącego za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 02, 03, 06 i 07/2008r., a postępowanie w tym zakresie umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

DIS podkreślił, że zobowiązania w podatku od towarów i usług za 01-02/2009r. i 03/2011r. pozostają nadal wymagalne. Zatem odwołanie Skarżącego podlega rozpatrzeniu w zakresie nieprzedawnionych zaległości Spółki objętych decyzją NUS tj. zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 01-02/2009r. i 03/2011r.. DIS nadmienił, że B. Sp. z o.o. nie uregulowała w terminach płatności zobowiązań podatkowych wykazanych w złożonych w organie podatkowym deklaracjach VAT-7 za 01/2009r. w kwocie 3.690,00 zł, za 02/2009r. w kwocie 544,00 zł i za 03/2011r. w kwocie 93,00 zł. Zaległości B. Sp. z o.o., za które orzeczono odpowiedzialność Skarżącego, wynikają z deklaracji a nie decyzji organu podatkowego, zatem warunkiem koniecznym do spełnienia przed wszczęciem postępowania podatkowego w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (postanowienie z 26 września 2013r doręczone 7 października 2013r.) było uprzednie wszczęcie postępowania egzekucyjnego do ww. zaległości (art. 108 § 2 pkt 3 w związku z art. 108 § 3 O.p.). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ww. warunek został w niniejszej sprawie spełniony. Na zaległości podatkowe B. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług wystawione zostały tytuły wykonawcze: Nr [...] z 25 stycznia 2011r. - dotyczący zaległości w podatku od towarów i usług za 01 i 02/2009r.; Nr [] z dnia 6 lipca 2011r. - dotyczący zaległości za 03/2011r. Tytuły te zostały doręczone Spółce wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. [...] w odpowiedzi poinformował organ egzekucyjny, że zajęcie nie może zostać zrealizowane ponieważ rachunek bieżący wykazuje saldo zerowe a ponadto do rachunku bankowego wystąpił zbieg egzekucji. Wobec wierzytelności dłużnika egzekucję prowadzi również Komornik Sądowy W. i Komornik Sądowy O..

W ocenie DIS - NUS zasadnie uznał, że spełniona została przesłanka z art. 116 § 2 O.p., tj. Skarżący pozostawał w terminach płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 01-02/2009r. i 03/2011r. członkiem zarządu B.L Sp. z o.o. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy odpisem pełnym Krajowego Rejestru Sądowego dla B. Sp. z o.o. Skarżący pozostaje członkiem zarządu ww. Spółki nieprzerwanie od 17 sierpnia 2004r. i do chwili obecnej nie został wykreślony z Rejestru. W terminach płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 01-02/2009r. i 03/2011r. Skarżący był jedynym członkiem zarządu B. Sp. z o.o.

DIS wskazał, że kolejną przesłanką odpowiedzialności członka zarządu określoną w art. 116 O.p., której wykazanie spoczywa na organie podatkowym, jest bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. W rozpatrywanej sprawie na zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za 01-02/2009r. i 03/2011r. wystawione zostały tytuły wykonawcze nr [...] i [...]. Na podstawie ww. tytułów wystawione zostało przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Spółki z dnia 8 lutego 2012r. - w [...] S.A.. Z odpowiedzi Banku wynika, że rachunek bieżący wykazuje saldo zerowe a wobec wierzytelności dłużnika egzekucję prowadzi również Komornik Sądowy W..

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pismem z 12 kwietnia 2013r. wystąpił z wnioskiem do Ministerstwa Sprawiedliwości o udzielenie informacji, czy B. Sp. z o.o. widnieje w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych. Przy odpowiedzi przesłano dwa wykazy ksiąg wieczystych, w których występuje zobowiązana Spółka i Skarb Państwa jako właściciel gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste i budynku stanowiącego odrębną nieruchomość. Organ egzekucyjny ustalił również, że Spółka nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Pismem z 19 listopada 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował administracyjny organ egzekucyjny, że B. Sp. z o.o. jako płatnik składek figuruje w Centralnym Rejestrze Płatników do dnia 30 listopada 2007r. i posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na fundusz ubezpieczeń społecznych, fundusz ubezpieczenia zdrowotnego, fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych.

Urząd W. Biuro Geodezji i Katastru pismem z 17 czerwca 2013r. i z 26 czerwca 2013r. poinformował organ egzekucyjny, że B. Sp. z o.o. nie figuruje jako właściciel, użytkownik wieczysty w informatycznej bazie ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla jednostek ewidencyjnych; [...]. Z raportów poborcy skarbowego wynika, że Spółka pod wskazanym adresem w tytułach wykonawczych - ul. [...] - nie prowadzi działalności gospodarczej od kilku lat. Administrator budynku nie zna jej aktualnego adresu, firma nie pozostawiła żadnych ruchomości. NUS skierował na adres do korespondencji, tj. ul. [...], [...] W. pismo wzywające przedstawiciela Spółki do osobistego stawiennictwa w urzędzie celu złożenia informacji w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe pismo wróciło z adnotacją poczty "adresat wyprowadził się". W konsekwencji NUS postanowieniem z [...] czerwca 2013r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r., poz. 1015, ze zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego B. Sp. z o.o. na podstawie tytułu egzekucyjnego [...] (01,02/2009r.) i [...] (03/2011r.), stwierdzając w uzasadnieniu, że nie ujawniono wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych, z których istniałaby możliwość zaspokojenia dochodzonych należności.

DIS nadmienił, że toczyło się również postępowanie egzekucyjne do innych należności Spółki, poza zaległościami objętymi skarżoną decyzją w tym: podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4 za 12/2006r., 01, 04, 06, 09, 10, 11, 12/2007r. na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych Nr [...], [...] i [...]. Podejmowane w ramach tych postępowań czynności egzekucyjne nie doprowadziły jednak do wyegzekwowania od Spółki dochodzonych należności.

DIS wskazał, że mając na uwadze przedstawione powyżej działania oraz ich efekt - brak zaspokojenia dochodzonych zaległości podatkowych, prawidłowe jest stanowisko NUS, że egzekucja z majątku B. Sp. z o.o. okazała się bezskuteczna, co oznacza jednocześnie, że zaistniała kolejna pozytywna przesłanka określona w art. 116 O.p.

DIS wyjaśnił, że ustawodawca konstruując przepis art. 116 § 1 O.p. posłużył się niedookreślonym pojęciem "zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie". Użyte w tym przepisie pojęcie "czas właściwy" należy interpretować poprzez odwołanie się do treści art. 21 w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (jedn. tekst Dz. U poz. 233 z 2015 r., dalej zwana "u.p.u.n."). Rozwiązanie takie należy uznać za zabieg zamierzony, bowiem celem postępowania upadłościowego jest równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z majątku spółki. Odpowiedzialność za jego zrealizowanie spoczywa na członkach zarządu spółki, gdyż to właśnie oni są uprawnieni, a zarazem zobowiązani do kontrolowania na bieżąco stanu finansów i jego majątku oraz do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego, w sytuacji, gdy tylko zachodzą ku temu podstawy. Członek zarządu, a tym bardziej prezes spółki, powinien z należytą starannością zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić do tego, aby niektórzy spośród nich zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy wykazane zostanie, że zgłaszający go zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych (wyrok NSA z dnia 25.01.2012r. sygn. akt I FSK 385/11).

DIS wyjaśnił, że z akt postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją wynika, że do 9 grudnia 2013r. nie był składany wniosek o ogłoszenie upadłości B. Sp. z o. o., ani przez zarząd Spółki ani przez jej wierzycieli. W ocenie DIS - słusznie przyjął NUS, że w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez Skarżącego, wystąpiła przesłanka określona w art. 11 ust. 1 u.p.u.n. Z akt sprawy wynika, że Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań: w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4 za 12/2006r.; w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4 za 01,04,06,09,10,11/2007r. i 12/2007r.; w podatku od towarów i usług za okresy 02-03, 06-07/2008r., 01-02/2009r., 03/2011r. Ponadto Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z pisma ZUS [...] Oddział w W. z dnia 19 listopada 2013r. wynika, że B. Sp. z o.o. figuruje w Centralnym Rejestrze Płatników do 30 listopada 2007r. i posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zatem w myśl przepisów prawa upadłościowego B. Sp. z o.o. nie wykonując swoich wymagalnych zobowiązań stała się dłużnikiem niewypłacalnym. Zdaniem organu podatkowego wystąpiła przesłanka ogłoszenia upadłości określona w art. 11 ust. 1 u.p.u.n. - Spółka od grudnia 2006r. zaprzestała płacenia swoich zobowiązań a na przestrzeni 2007r. nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych w sposób trwały a stan ten pogłębiał się w 2008r. i trwał do 03/2011r. Zatem w świetle art. 21 u.p.u.n., czasem właściwym do złożenia przez zarząd Spółki wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, był koniec 2007r. W przedmiotowej sprawie przesłanka - określona w art. 11 ust. 1 u.p.u.n. - do złożenia wniosku o upadłość niewątpliwie zaistniała a członek zarządu podejmując decyzję o kontynuowaniu działalności przez Spółkę powinien być świadomy konsekwencji i ryzyka podjętych decyzji. Wobec tego, że Skarżący zaniechał zainicjowania postępowania upadłościowego, w sytuacji gdy ewidentnie w Spółce już na końcu 2007r. wystąpiła przesłanka do złożenia wniosku o upadłość, nie budzi wątpliwości, że w pełni świadomie działała w granicach ryzyka gospodarczego i nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku służącego ochronie praw wierzycieli, w tym Skarbu Państwa. Z analizy zebranego w sprawie materiału wynika, że Skarżący zobowiązany był do zgłoszenia wniosku o upadłość już na koniec 2007r. Takie działanie umożliwiłoby ewentualne uwolnienie się od odpowiedzialności podatkowej na podstawie art. 116 O.p. Czynności w omawianym zakresie Strona jednak nie podjęła. W sytuacji utraty płynności finansowej bądź zaprzestania regulowania długów, dłużnik jest obowiązany, na podstawie art. 21 ust. 1 u.p.u.n., nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu spoczywa na członkach zarządu spółki, oni są bowiem uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki oraz do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego, gdy zachodzą do tego podstawy. Każdy zatem z członków zarządu spółki powinien zadbać z należytą starannością o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić, aby niektórzy z wierzycieli zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych.

Zdaniem DIS w trakcie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu B. Sp. z o.o. zaistniały obiektywne okoliczności do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdyż Spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań, natomiast Skarżący nie złożył we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a zatem nie zaistniała przesłanka egzoneracyjna określona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. Ponadto O.p. w art. 116 § 1 pkt 2 przewiduje możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe poprzez wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Chodzi tu o wskazanie mienia faktycznie istniejącego w chwili jego wskazania, z którego egzekucja rzeczywiście będzie możliwa W rozpatrywanej sprawie Skarżący nie przedstawił argumentów, ani nie przedłożył dowodów na zaistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za 01- 02/2009r. i 03/2011r.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję DIS, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. pkt 2 decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wskazując na art. 18 § 1 Kodeksu spółek handlowych oraz wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 2008 r. podniósł, że nie mógł skutecznie pełnić funkcji w organach spółek. Do skargi Skarżący załączył kserokopie tego wyroku. Zdaniem Skarżącego powyższe oznacza, że nie ponosi odpowiedzialności solidarnej jako członek Zarządu spółki B. Sp. z o.o.

Skarżący podkreślił, że zakaz określony w art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych należy rozumieć jako wyłączenie legitymacji biernej do bycia członkiem organu spółki. Osoba objęta tym zakazem nie ma cech podmiotowych kwalifikujących ją do "stania" się członkiem zarządu, podobnie jak np. osoba fizyczna niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 18 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Powyższe uwagi odnoszą się do sytuacji powołania w skład organu spółki osoby skazanej za przestępstwo wymienione w art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych, tj. przez osobę, która już w chwili jej powołania objęta jest ustawowym zakazem pełnienia funkcji. Nieco inaczej przedstawia się sytuacja prawna, gdy osoba pełniąca już funkcję w spółce (sprawująca mandat) zostaje prawomocnie skazana. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, ex lege z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego, następuje skutek w postaci wygaśnięcia mandatu członka organu spółki.

DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Odnosząc się do załączonej kopii wyroku i argumentacji skargi DIS wskazał, że wyrok ten w żaden sposób nie wiąże organów podatkowych w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. DIS podkreślił, że fakt pełnienia obowiązków członka zarządu Spółki przez Skarżącego, pomimo zapadłego wyroku z [...] lipca 2008r. sygn. akt [...], świadczy o tym, że Skarżący nie zastosował się do sankcji z niego wynikającej. Jednakże nie można uznać, że czynności cywilnoprawne dokonywane przez Skarżącego w ramach pełnienia obowiązków w Spółce, są nieważne i naruszają przepisy ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia przez Sąd, iż decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podlegają one uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena zasadności obciążenia Sławomira Woźniaka odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki B. Sp. z o. o., a zatem prawidłowość zastosowania przez organy podatkowe art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 249 ze zm.). Stosownie do jego treści, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przy tym, w myśl art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Dyspozycja art. 116 Ordynacji podatkowej zawiera zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki w okresie, w którym powstała zaległość podatkowa oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie gdy upływał termin płatności zaległości podatkowej spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok NSA z 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03, publ. POP 2003, nr 4, poz. 93). Oznacza to, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne). W przypadku natomiast braku którejkolwiek z przesłanek pozytywnych, nie ma konieczności rozważania istnienia przesłanek negatywnych, gdyż orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu nie może nastąpić.

W ocenie Sądu, organy podatkowe prawidłowo wykazały, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki pozytywne. Po pierwsze, w niniejszej sprawie nie jest sporne, że termin płatności zobowiązań podatkowych, które przerodziły się w zaległość podatkową przypadał na okres, kiedy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że Sławomir Woźniak pełnił funkcję członka zarządu spółki "B." Sp. z o. o. w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych. Powyższe potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców KRS według stanu nadzień 5 lipca 2012 r., z którego wynika, że Skarżący został wpisany, jako członek zarządu Spółki od 17 sierpnia 2004 r. i figuruje w tym rejestrze do dnia wydania wskazanego odpisu z KRS (tj. 5 lipca 2012 r.).

Przechodząc do oceny drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, należy uznać, że organy podatkowe zasadnie przyjęły, że prowadzoną wobec majątku Spółki egzekucję należy uznać za bezskuteczną. Pojęcie bezskutecznej egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach prawa podatkowego ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym (administracyjnym i Kodeksie postępowania cywilnego), należy go zatem rozumieć stosownie do reguł języka potocznego. Zgodnie z nimi pojęcie egzekucji należy wiązać z przymusowym ściągnięciem należności skarbowych lub długów przysądzonych wierzycielowi. Oznacza to, że przesłanka ta zostaje spełniona tylko wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, bądź ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pojęciem bezskutecznej egzekucji zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 (publ. ONSAiWSA 2009/2/19), w której przyjął, że: "stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z 29 listopada 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu". O bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok NSA z dnia 20 lutego 2007 r., II FSK 233/06, LEX nr 364426).

W ocenie Sądu, w toku postępowania egzekucyjnego wykorzystano wszelkie możliwości wyegzekwowania z majątku Spółki zaległości z tytułu podatku od towarów. W efekcie jego prowadzenia dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych Spółki prowadzonych w [...] S.A. oraz [...] S.A.. Banki te poinformowały o zaistniałej przeszkodzie w realizacji zajęcia egzekucyjnego, w postaci braku środków pieniężnych oraz o zaistniałym zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Nadto, w poszukiwaniu majątku Spółki organ egzekucyjny występował do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. W odpowiedzi wskazano, że Spółka występuje w dwóch wykazach ksiąg wieczystych wraz ze Skarbem Państwa, jako właściciel gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste i budynku stanowiącego odrębną nieruchomość. Organ ustalił również, że Spółka nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Organ egzekucyjny zwrócił się także w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. z prośbą o podanie wszelkich informacji na temat składników majątku Spółki, w szczególności w zakresie posiadanych nieruchomości lub własnościowego prawa do lokalu. W odpowiedzi uzyskano informację, że Spółka nie figuruje jako właściciel, użytkownik wieczysty w informatycznej bazie ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla jednostek ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Nieskuteczne okazały się także próby poszukiwania majątku przez poborcę skarbowego. Nie udało się także ustalić aktualnego miejsca prowadzenia działalności przez Spółkę, a pod wskazanym numerem Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od kilku lat. W rezultacie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki wskazując w uzasadnieniu na brak jest majątku Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie dochodzonych należności.

Tym samym, zdaniem Sądu, organy podatkowe prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie doszło do spełnienia dwóch pozytywnych przesłanek pozwalających na wydanie orzeczenia w przedmiocie odpowiedzialności. Jednocześnie pan S. W. nie wskazał, aby w sprawie wystąpiły przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność, tj. nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (tj. postępowanie układowe) ani też nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Sławomir Woźniak nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W skardze natomiast Strona zarzucała naruszenie art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych, poprzez orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu pomimo niemożności pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, z uwagi na fakt wydania wobec niego w dniu [...] lipca 2008 r. przez Sąd Rejonowy dla W. wyroku skazującego za popełnienie czynu przewidzianego w art. 204 § 2 Kodeksu karnego. Zdaniem Sądu zarzut ten jest niezasadny.

Wyjaśnić bowiem należy, że okoliczność wydania ww. wyroku została ujawniona dopiero na etapie sporządzenia skargi do tutejszego sądu. Tym samym, okoliczność ta nie była znana organom pierwszej i drugiej instancji orzekającym w sprawie odpowiedzialności Skarżącego. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby w którymkolwiek momencie postępowania, Skarżący podnosił, iż nie pełnił on w chwili upływu terminu płatności zobowiązań podatkowych, których dotyczy zaskarżona decyzja, funkcji członka zarządu spółki B. Sp. z o. o.. Jednocześnie, organy podatkowe, opierając swoją wiedzę co do sprawowania przez Sławomira Woźniak funkcji członka zarządu Spółki, na informacji wynikającej z odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie mogły wiedzieć o ewentualnym braku możliwości pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu. Wiedzę tę posiadał wyłącznie Skarżący i tylko on mógł przekazać organom podatkowym dowód potwierdzający słuszność swojego stanowiska w zakresie możliwości pełnienia przez siebie funkcji członka zarządu. Skoro jednak, Skarżący tego nie uczynił, to nie można zarzucać organom podatkowym, że stan faktyczny sprawy został błędnie ustalony. W ocenie Sądu, na etapie postępowania sądowego, nie można opierać zarzutów dotyczących prawidłowości ustaleń stanu faktycznego na okolicznościach, o których istnieniu organy podatkowe nie mogły wiedzieć. Z tej przyczyny, nie można uznać, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny, a w konsekwencji, że wydana w oparciu o ten stan faktyczny decyzja, nie odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że okoliczności podniesione w skardze, nie mogły stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny jako sąd prawa nie dokonuje ustaleń faktycznych, ale bada czy dokonane przez organ podatkowy ustalenia odpowiadają prawu. Sąd administracyjny nie prowadzi bowiem postępowania dowodowego, ale w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a., orzeka na podstawie akt sprawy. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy podatkowe prawidłowo. Jeżeli natomiast w dniu wydania zaskarżonej decyzji istniały okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, bądź dowody istotne dla sprawy, to Skarżącemu przysługuje prawo do podjęcia działań celem wzruszenia ostatecznej decyzji, przewidzianych w Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy dokonały właściwej wykładni, a następnie też właściwego zastosowania art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.