Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 272/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędzia WSA Andrzej Błesiński Asesor WSA Renata Kantecka Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy ze skargi "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]", w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 kwietnia 2006r. Nr "[...]" Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania z dnia 19 stycznia 2006r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia 06.04.2005r. Nr "[...]" w przedmiocie ustalenia długu celnego wraz z odsetkami za zwłokę, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż w dniu 21.06.2005r. pełnomocnik "A" adwokat R. O. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 06.04.2005r. Nr "[...]" na podstawie art. 241 § 2 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wywołanego wnioskiem "A" organ pierwszej instancji odmówił uchylenia swojej decyzji, z przyczyn nie stwierdzenia przesłanek powołanych przez stronę jako uzasadniających wznowienie postępowania.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie organ drugiej instancji powołując się na treść art. 73 ust. 1 Prawa celnego stwierdził, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Nadto kierując się treścią art. 243 § 1, art. 240 § 1 oraz art. 241 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa wskazał, że bezsporny jest fakt dokonania przez organ pierwszej instancji doręczenia zastępczego na zasadzie art. 267 i art. 268 § 2 Kodeks celny decyzji z dnia 06.04.2005r. Nr "[...]", poprzez wywieszenie jej w siedzibie urzędu na okres 14 dni. Po upływie tego terminu decyzja stała się ostateczna. Również bezsporny w ocenie organu jest fakt, że doręczenie firmie "A" w dniu 24.05.2005r. upomnień do uregulowania należności wynikających z decyzji organu pierwszej instancji faktycznie powodował powzięcie wiadomości przez stronę o wydaniu decyzji. Zatem żądanie wznowienia postępowania nastąpiło w wymaganym przez art. 241 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa terminie. Powyższe zdaniem organu odwoławczego dawało podstawy od wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.

Przeprowadzając zatem postępowanie w przedmiocie stwierdzenia czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte wadliwością określona w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa orany celne stwierdziły, że decyzja ostateczna wobec "A" poprzedzona była wszczęciem postępowania celnego tj. postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13.10.2004r. w stosunku do posiadacza karnetu w sprawie kontroli zgłoszenia celnego do odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Postanowienie to doręczono zostało Spółce "A" adres siedziby przedsiębiorstwa w L. w dniu 21.10.2004r. W postanowieniu tym organ pierwszej instancji pouczył stronę o treści art. 268 § 1 i 2 Kodeksu celnego tj. o ciążącym obowiązku na osobach zamieszkałych bądź przebywających za granicą, niemających adresu w Polsce, do wskazania w Polsce pełnomocnika do doręczeń, przy pierwszej czynności dokonanej przed organem celnym jeżeli nie ustanowiły pełnomocnika w Polsce. Dodatkowo organy stwierdziły, że w pouczeniu tego postanowienia zawarta była informacja, iż w razie nie wykonania powyższego obowiązku, pisma oraz decyzje wywiesza się na okres 14 dni w urzędzie celnym, w którym prowadzone jest postępowanie. Strona postępowania pouczona została również o prawach wynikających z zasady art. 123 ustawy Ordynacji podatkowej. Dodatkowo organ odwoławczy ustalił, że organ pierwszej instancji w toku prowadzonego już postępowania skierował korespondencję na adres siedziby Spółki "A" w L. z dnia 08.12.2004r.tj :do wiadomości Spółki wezwanie z dnia 08.12.2004r. kierowane do pana P. F. celem przesłuchania go w charakterze świadka w dniu 27.1 2.2004r., do wiadomości Spółki postanowienie z dnia 08.ł2.2004r. nr "[...]" kierowane do "B" Sp. z o.o. z siedzibą w M. oraz postanowienie z dnia 07.12.2004r. nr "[...]" wzywające do złożenia wyjaśnień oraz dokumentów będących w posiadaniu Spółki dotyczących przywozu na polski obszar celny towaru według karnetu ATA. Również i w tym postanowieniu organ I instancji ponownie poinformował Spółkę "A" o obowiązku wynikającym z art. 268 Kodeksu celnego. Korespondencja powyższa doręczona została Spółce "A" na adres siedziby przedsiębiorstwa w L. w dniu 16.12.2004r..

W dalszych czynnościach przeprowadzanych przez Naczelnika Urzędu Celnego pisma oraz decyzja kierowane do Spółki "A" wywieszane były w siedzibie urzędu na okres 14 dni.

Mając powyższe ustalenia na uwadze organ II instancji podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego, iż we wszczętym w dniu 21.10.2004r. postanowieniu Spółka "A" z siedzibą w L. została prawidłowo pouczona o obowiązku wynikającym z art. 268 Kodeksu celnego. Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej wskazał, że również po doręczeniu drugiej korespondencji w dniu 16.12.2004r. Spółka nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie organu celnego do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów będących w posiadaniu Spółki np. umowy, uzgodnienia, wyniki testów dotyczących przywożonego na polski obszar celny towaru. Nadto ustalono, że organ I instancji dwukrotnie ww. pismami informował stronę o prawach wynikających z zasady wyrażonej w art. 123 Ordynacji podatkowej. W takim stanie faktycznym organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że strona dwukrotnie będąc prawidłowo informowaną o ciążącym obowiązku wskazania pełnomocnika do doręczeń w Polsce zaniedbała ten obowiązek. W takiej sytuacji doręczanie dalszych pism oraz decyzji poprzez ich wywieszenie w urzędzie celnym prowadzącym postępowanie na okres 14 dni należy uznać za skuteczne.

Odnosząc powyższy stan sprawy do przesłanki art. 240 1 pkt 4) ustawy Ordynacja podatkowa wskazano, iż nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę

wznowienia, musi nastąpić bez winy Strony. W badanej sprawie będącej przedmiotem wznowienia organ celny I instancji po dwukrotnym pouczeniu Spółki "A" o obowiązku wskazania w Polsce pełnomocnika do doręczeń, korespondencję w sprawie kierował do Spółki wywieszając w urzędzie na okres 14 dni jako konsekwencję zaniedbania ww. obowiązku. W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ I instancji nie dopuścił się błędu proceduralnego. Stwierdził, że to Strona poprzez swoją bierność oraz zaniechanie podejmowania jakichkolwiek czynności nie brała udziału w toczącym się postępowaniu. Organ II instancji nie dopatrzył się również, aby samo zaniechanie przez Stronę uczestniczenia w toczącym się postępowaniu celnym wynikało z niemożliwych do przezwyciężenia przez nią przeszkód. Tym samym podzielając stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego organ II instancji uznał, iż przesłanka leżąca u podstaw wniosku strony tj. nie brała udziału w postępowaniu nie z własnej winy - nie wystąpiła.

Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej nie będąc związanym zakresem żądania Strony co do przesłanki wznowienia postępowania, badając pozostałe kryteria wznowienia postępowania enumeratywnie wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że żadna z nich w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił również, że po stwierdzeniu braku podstaw do uchylenia decyzji pierwotnej, organ podatkowy nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz wydaje decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji. Oznacza to, że dopiero w razie pozytywnego ustalenia, że postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, drugim przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia będzie rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Dlatego zgłoszone przez pełnomocnika Strony wnioski dowodowe mogłyby być zebrane i ocenione, lecz wyłącznie w sytuacji wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. w przypadku merytorycznego rozpoznawania i rozstrzygania sprawy w prowadzonym postępowaniu wznowieniowym. Organ II instancji podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego co do zasadności uznania, iż w razie stwierdzenia w toku postępowania wznowieniowego braku przesłanek wznowienia badanie wniosków zawartych w podaniu jest bezprzedmiotowe, bowiem postępowanie to kończone jest wydaniem decyzji odmawiającej uchylenia dotychczasowej decyzji na podstawie art. 245 § 1 pkt 2) ustawy Ordynacja podatkowa, bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Odnosząc się do podnoszonego przez pełnomocnika strony zarzutu w odwołaniu, iż organ celny wszczynając postępowanie, powinien był postąpić zgodnie z treścią art. 84 Prawa celnego i wezwać stronę do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, a nie pouczać o treści art. 268 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej przywołując się na art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. z 2004r. nr 68, poz. 623) wyjaśnił, że przepis ten jednoznacznie określa zasadę, zgodnie z którą przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Oznacza to, że przepisy Kodeksu celnego mają zastosowanie w sprawach, w których dług celny powstał przed dniem 0l.05.2004r.. Sprawa zakończona decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego nr "[...]" z dnia 06.04.2005r. niewątpliwie dotyczyła długu celnego powstałego przed dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej. W takim stanie prawnym przepisami, które organ celny winien zastosować w sprawie, są przepisy dotychczasowe Kodeksu celnego w tym również przepisy mówiące o konsekwencjach zaniedbania obowiązku osób będących stronami postępowania co do wskazania w Polsce pełnomocnika do doręczeń.

W skardze na powyższą decyzję, pełnomocnik Spółka "A" wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, orzeczenie, że uchylone akty nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenie od organu celnego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 233 §1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 pkt 2 ,art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu pierwszej instancji podczas gdy należało ją uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie z uwagi na zajście przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa.

Nadto zarzucił naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 245 § 1 pkt 1, art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 73 ust. 1 Prawo celne poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach, w których decyzja organu pierwszej instancji winna być uchylona w wyniku wznowienia postępowania z uwagi na zajście przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie pełnomocnika organy celne naruszyły przepisy postępowania dotyczące udziału strony w postępowaniu celnym tj. art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z materiałem dowodowym oraz art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych podnoszonych przez Spółkę. Nadto zdaniem strony naruszono przepisy postępowania tj. art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, art. 122 w związku z art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne.

W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki odniósł się m.in. do kwestii przepisów obowiązujących w przedmiotowej sprawie w momencie doręczania przez organy celne decyzji z dnia 06.04.2005r. W ocenie strony z uwagi na fakt, iż decyzja ustalająca dług celny w przedmiotowej sprawie zapadła po dniu akcesji Polski do Unii Europejskiej, zastosowanie powinny mieć przepisy Prawa celnego, jednakże art. 26 ustawy wprowadzającej Prawo celne wbrew temu co twierdzi organ celny nie powinien mieć zastosowania do kwestii konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. Zdaniem strony organy celne winny wezwać stronę na podstawie art. 84 Prawa celnego do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń.

Nadto w ocenie pełnomocnika strony do momentu wydania decyzji z dnia 06.04.2005r. strona nie dokonywała żadnych czynności przed organami celnymi, co stanowiłoby podstawę do powstania obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce.

Zdaniem strony organy celne prowadząc postępowanie naruszyły art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa uniemożliwiając jej wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego i tym samym uniemożliwiły jej bez jej winy uczestnictwo w toczącym się postępowaniu, co stanowi przesłankę do jego wznowienia. Swoim postępowaniem organy naruszyły art. 123 oraz art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżąca zarzuciła organom celnym niekonsekwencję w sposobie doręczania pism w przedmiotowym postępowaniu czym naruszyły zasadę zaufania do organów.

Pominięcie przez organy celne wniosków dowodowych, stwierdzając, że są bezprzedmiotowe stanowi o rażącym naruszeniu przez organy zasady dochodzenia prawdy obiektywnej. Reasumując powyższe, w ocenie strony powołane przez nią naruszenia prawa procesowego stanowią automatyczną przesłankę uchylenia decyzji organów celnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. Tryby nadzwyczajne dotyczą wzruszania decyzji ostatecznych i stanowią wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowej. Dotyczy to postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i wznowienia postępowania. Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 O. p. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca spółka faktycznie kwestionuje skuteczność doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji. O toczącym postępowaniu Spółka była powiadomiona i była informowana o konieczności ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń. Taki pełnomocnik nie został ustanowiony. Zarzuty w skardze dotyczą uchybień, jakich miał się dopuść organ I instancji, w przedmiocie tego pouczenia. Zdaniem skarżącej Spółki organ I instancji powinien wezwać Spółkę do ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń. W sprawie o wznowienie postępowania ta okoliczność nie może mieć rozstrzygającego znaczenia. Z akt sprawy wynika, że Spółka o toczącym postępowaniu administracyjnym wiedziała, ale w nim nie uczestniczyła. Nie wykazała woli i chęci aktywnego udziału w sprawie. Nie wyraziła jakiegokolwiek zainteresowania sprawą, mimo pouczenia nie ustanowiła pełnomocnika dla doręczeń. Do wznowienia postępowania niewystarczające jest stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału. Konieczne jest wykluczenie zawinienia strony. Ciężar tego wykluczenia spoczywa na stronie. Art. 240 § 1 pkt 4 stanowi bowiem konsekwencję, wyrażonej w art. 123, zasady czynnego udziału strony w postępowania i jest sankcją za jej nieprzestrzeganie. Zarzuty dotyczące nieprzestrzegania przez organy podatkowe przepisów w przedmiocie wezwania do ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń skarżąca Spółka miała prawo zgłosić w trybie zwykłym, kwestionując skuteczność doręczenia decyzji przez organ I instancji. Powinna ona złożyć odwołanie od decyzji I instancji i ewentualnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Brak jest natomiast podstaw do wznowienia postępowania w trybie nadzwyczajnym, gdyż nie można przyjąć, że skarżąca Spółka nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Tylko niezawinione nieuczestnictwo strony w postępowaniu daje podstawę do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania i wydania nowej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy. Z powyższych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja ma podstawę prawną w treści art. 245 § 1 pkt 2 O. p., gdyż organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1. Z powyższych względów nie są również uzasadnione inne zarzuty w przedmiocie naruszenia innych przepisów proceduralnych. Na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.