Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 318/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 1 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pani M. K.(dalej powoływana także jako Skarżąca) złożyła w dniu [...] maja 2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek w sprawie przyznanie płatności na rok 2014, w którym ubiegała się o przyznanie: płatności ONW - strefa nizinna II do działek rolnych o łącznej powierzchni równej 2,02 ha oraz płatności ONW - strefa nizinna I do działek rolnych o łącznej powierzchni równej 4,16 ha.

W dniach od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącej strony zostały przeprowadzone kontrole na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, w ramach programu rolnośrodowiskowego oraz w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z przeprowadzonych kontroli zostały sporządzone raporty z czynności kontrolnych o nr: [...], [...] oraz [...].

Po rozpatrzeniu sprawy w dniu 5 maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. nr [...] wszczął postępowanie z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Następnie w dniu [...] sierpnia 2015 r. Organ II instancji wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. Powodem wycofania z obrotu prawnego ww. decyzji, było nieuwzględnienie przez organ I instancji wyników kontroli na miejscu, w odniesieniu do działki rolnej G.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał w dniu [...] października 2015 r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania Skarżącej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na mocy ww. decyzji przyznano Skarżącej płatność ONW - strefa nizinna II do powierzchni deklarowanej we wniosku, tj. 2,02 ha oraz płatności ONW - strefa nizinna I do działek rolnych łącznej powierzchni równej 3,55 ha.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., Nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy odwołując się m.in. do § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.) wskazał, że płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Zgodnie z § 10 cytowanego rozporządzenia wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności ONW, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy czym w zakresie zmniejszenia płatności ONW dokonywanego w przypadku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1698/2005 - jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 i 1312).

W zakresie tych warunków mieścić się będzie więc także prawidłowe zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Powołany wyżej przepis ustawy wskazuje na uprawnienie organu do zmniejszenia deklarowanej przez wnioskodawcę powierzchni działek, w oparciu o ustalenie zaistnienia nieprawidłowości w tym zakresie.

Organ odwoławczy wskazał, odwołując się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, że Skarżącej zostały przyznane płatności ONW na 2014 r. z uwzględnieniem ich pomniejszenia o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Decydujący wpływ na zastosowane pomniejszenia miały nieprawidłowości na działce rolnej B, stwierdzone podczas czynności kontrolnych, przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, między innymi działkę rolną B o powierzchni 1,23 ha. Z raportu z czynności kontrolnych, nr [...] wynika, że inspektorzy terenowi, przeprowadzający czynności kontrolne stwierdzili na omawianej działce rolnej liczne samosiejki drzew, wskazujące na brak użytkowania tego obszaru przez co najmniej dwa lata. Powierzchnia zmierzona obszaru nieużytkowanego rolniczo, porośniętego samosiejkami drzew, położonego w granicach działki rolnej B wynosiła 0,60 ha. – na dzień [...] sierpnia 2014 r. Pomimo, tego iż podczas kolejnych czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] października 2014 r. stwierdzono, że producent rolny usunął zakrzaczenia oraz samosiejki drzew porastające ww. działkę w dniu pierwotnej kontroli, powierzchnia ta została wykluczona z pomiaru działki rolnej, ze względu na fakt, iż producent rolny ubiegający się o płatności obszarowe winien utrzymywać wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Organ podkreślił, że z dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez kontrolerów niewątpliwie wynika, że część działki B o pow. 0,60 ha na dzień pierwszej kontroli, tj. [...] sierpnia 2014 r. jak i w 2013 r. nie była utrzymywana rolniczo.

Organ za nietrafne uznał zarzuty odwołania dotyczące ustaleń jakich dokonał organ I Instancji w odniesieniu do pozostałych działek. Odwołujący opiera swoją argumentację nie dokonania zabiegu wykoszenia i usunięcia skoszonej roślinności w wymaganym terminie, wymogami zawartymi w planie działalności rolnośrodowiskowej nakazującym pozostawienie na działkach rolnych, na których realizowany jest pakiet 5.1-Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, 5-10 % powierzchni nieskoszonej. Z analizy materiału dowodowego, a dokładnie wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] października 2014 r. wynika, że Skarżąca pozostawiła na spornych działkach rolnych znacznie większy obszar nieskoszony lub nie dokonała zbioru biomasy, jak w przypadku działki rolnej E, niż zakładał to wspomniany plan działalności rolnośrodowiskowej, a więc na maksymalnym poziomie 10 % powierzchni danej działki rolnej. Podkreślenia wymaga fakt, iż plan działalności rolnośrodowiskowej nakazywał wykonanie ww. zabiegów do dnia [...] września 2014 r., co było brane pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy o przyznanie płatności ONW przez organ I Instancji. Zawyżenie nieskoszonej powierzchni działek odnosiło się w szczególności do działki rolnej B, C, E, F i G. Działkom tym został przypisany kod niezgodności N.04.1, wskazujący że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.

W związku z powyższymi niezgodnościami, organ I instancji prawidłowo określił procentową wielkość zmniejszenia płatności o 3,00 %, czyli kwotę 28,51 zł, w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz.U. Nr 67, poz. 434, ze zm.), a także w oparciu o § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW):, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z art. 19 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

W świetle art. 71 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., w przypadku gdy stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, stosuje się zmniejszenie. Zmniejszenie to co do zasady stanowi 3 % całkowitej kwoty płatności, która została lub zostanie przyznana danemu rolnikowi na podstawie wniosku o przyznanie pomocy, który dany rolnik złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia.

Ponieważ kwota pomniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm oraz wymogów, na podstawie wszystkich wniosków złożonych przez Skarżącą w 2014 r. nie przekraczała równowartości kwoty 100 euro, przeliczonej na złote wg kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, ze zm.), na podstawie art. 28b ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Organ I instancji odstąpił od pomniejszenia kwoty płatności ONW ze względu na stwierdzone nieprawidłowości w zakresie przestrzegania norm oraz wymogów.

Organ odwoławczy zaznaczył, że podczas kontroli została pomierzona powierzchnia użytkowana rolniczo zadeklarowanych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. Dokonana analiza protokołu z czynności kontrolnych wykazała, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania dokumentacji pokontrolnej. Sama kontrola oraz protokół z czynności kontrolnych został sporządzony zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Działki rolne są lokalizowane przez inspektorów w terenie za pomocą map i GPS-u, a pomiary dokonywane są za pomocą GPS-u. Raport z kontroli na miejscu ma wartość dowodową bowiem stanowi obiektywne odzwierciedlenie sytuacji istniejącej na kontrolowanych działkach rolnych, poprzez zatwierdzony system kontroli, lokalizowania działek oraz zdjęcia obrazujące w sposób obiektywny sytuację w terenie. Organ podkreślił, że Skarżący ani jej pełnomocnik nie zgłosili żadnych zastrzeżeń do wyników przeprowadzonej kontroli.

Odnosząc się do zarzutów, wskazujących na brak podstaw do wydania decyzji nr [...] pomimo niezakończonego postępowania w sprawie rolnośrodowiskowej, ze względu na, jak twierdzi Skarżąca, powiązanie obu spraw należy wyjaśnić, że weryfikując spełnienie warunków utrzymania gruntów zgodnie z normami w kontekście terminowego wykoszenia łąk lub wypasania zwierząt, w przypadku, gdy producent ubiega się jednocześnie w danym roku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych obligatoryjnie brany jest pod uwagę termin na wykonanie powyższych zabiegów, wynikający ze sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, a dokładnie tak jak, w tym przypadku z planu działalności rolnośrodowiskowej. Organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję dysponował całym materiałem dowodowym niezbędnym do wyczerpującego rozpatrzenia sprawy, w tym raportem z czynności kontrolnych w ramach programu rolnośrodowiskowego i załączonej do niego dokumentacji pokontrolnej, jak fotokopia planu działalności rolnośrodowiskowej. Ponieważ weryfikując spełnienie norm i wymogów Organ I Instancji przyjął termin na wykoszenie łąk [...] września 2014 r. - zgodny z terminem wskazanym w planie działalności rolnośrodowiskowej, postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, czy też jej zakończenie nie może mieć żadnego wpływu na prawidłowość ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji wydanej w sprawie o przyznanie płatności ONW na 2014 rok.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca i w złożonej przez jej pełnomocnika skardze zarzuciła naruszenie:

- art. 71 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listo0pada 2009 r. w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r., Nr 34, poz. 200 ze zm.) w zw. z art. 22 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.), a także art. 6 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż działania podejmowane przez Skarżącą na podstawie wymogów określonych w zadaniach ochronnych ustanowionych dla B. Parku Narodowego stanowią "niezgodność" uzasadniającą zmniejszenie płatności, mimo że prawidłowa wykładnia powołanych przepisów powinna doprowadzić do stwierdzenia, iż reguły przewidziane w zadaniach ochronnych są regułami szczególnymi względem tych określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym;

- art. 71 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. w ten sposób, iż organ odwoławczy - jak i organ I instancji - nie uwzględnił faktu, że decyzja Skarżącej o pozostawieniu, jako nieskoszonej powierzchni przekraczającej 10% obszaru przedmiotowych działek, wynikała nie z samowoli, lecz pisemnego stanowiska przedstawionego przez właściwe w sprawie organy administracji publicznej, w tym Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mimo że obowiązkiem organów administracji jest przedsiębranie takich działań, które prowadzą do pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w ten sposób, iż organ odwoławczy - ani organ I instancji - nie dokonał ustaleń w zakresie przyczyn i okoliczności pozostawienia przez Skarżącą nieskoszoną ponad 10% powierzchni przedmiotowych działek, w szczególności nieuwzględnienia w dokonywanych ustaleniach treści planu programu rolno-środowiskowego oraz stanowisk wyrażonych w piśmie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r. i piśmie B. Parku Narodowego z dnia [...] marca 2011 r., mimo że obowiązkiem organu administracji jest przeprowadzenie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- art. 8 k.p.a. w ten sposób, iż organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, mimo że rozstrzygnięcia wydane w obu sprawach w zakresie, w jakim organy administracji będą rozstrzygały wzajemną relację aktów prawnych wymienionych w zarzucie lit. a powyżej, a nadto istnienie "zawinienia" po stronie rolnika (zarzut lit. b), co może doprowadzić do wprowadzenia do obrotu prawnego dwóch częściowo ze sobą sprzecznych decyzji administracyjnych.

Wskazując na powyższe naruszenia, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Kwestią sporną w sprawie jest spełnienie przez Skarżącą w 2014 r. wymogów związanych z terminowym wykaszaniem i usuwaniem skoszonej roślinności na części działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW.

Warunki i tryb udzielania płatności ONW, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).

W świetle § 2 ww. rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": (-) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; (-) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; (-) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; (-) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.) zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005".

Dodatkowo zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne.

Obowiązujące wymogi zostały określone w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M. P. Nr 17, poz. 224 ze zm.), natomiast minimalne normy określa w szczególności rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania: (a) płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej, (b) program rolnośrodowiskowy - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach.

W Załączniku Nr 3 Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 34, poz. 200 ze zm. - dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) – wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) - dla Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 przewidziano w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych m.in. wymogi: (-) koszenia w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września, (-) pozostawienia 5-10 % powierzchni nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50 %, przy czym co roku powinno to dotyczyć innej powierzchni, (-) usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn uzasadniających nieprzestrzeganie tego wymogu. Wymogi to zostały ujęte w sporządzonym dla gospodarstwa Skarżącej planie działalności rolnośrodowiskowej.

W kontrolowanej sprawie Skarżąca była zatem zobowiązana do wykonania koszenia na spornych działkach w terminie od dnia [...] sierpnia do dnia [...] września z uwzględnieniem wysokości koszenia 5-15 cm, pozostawienia 5-10 % powierzchni nieskoszonej oraz usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn uzasadniających nieprzestrzeganie tego wymogu.

Trzeba zauważyć, że w myśl powołanych przepisów, pomoc w formie płatności ONW może być przyznana osobie, która faktycznie, rolniczo użytkuje działki rolne - uprawia grunty, decyduje o rodzaju upraw i zabiegów agrotechnicznych, dokonuje nakładów na będące w jego posiadaniu grunty i czerpie ewentualne korzyści z ich uprawy, bądź też utrzymuje grunty w dobrej kulturze. Organ jest uprawniony do zmniejszenia deklarowanej przez wnioskodawcę powierzchni działek, w oparciu o ustalenie zaistnienia nieprawidłowości w tym zakresie, które mogą być następstwem czynności kontrolnych.

U podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia legły wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym Skarżącej.

Podczas kontroli została pomierzona powierzchnia użytkowana rolniczo zadeklarowanych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. Działki rolne są lokalizowane przez inspektorów w terenie za pomocą map i GPS-u, a pomiary dokonywane są za pomocą GPS-u. W trakcie przedmiotowej kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną, która potwierdza ustalenie stanu faktycznego na gruntach w dniu przeprowadzania kontroli. Dokumentacja ta obrazuje brak śladów użytkowania rolniczego części działek (brak wykaszania).

Dokonana w sprawie analiza protokołu z czynności kontrolnych wykazała, że kontrola oraz protokół z czynności kontrolnych został sporządzony zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Raport z kontroli ma wartość dowodową bowiem stanowi obiektywne odzwierciedlenie sytuacji istniejącej na kontrolowanych działkach rolnych, poprzez zatwierdzony system kontroli, lokalizowania działek oraz zdjęcia obrazujące w sposób obiektywny sytuację w terenie.

Należy podkreślić, że Skarżąca brała udział w czynnościach kontrolnych i nie wniosła żadnych zastrzeżeń, tym samym zgodziła się z poczynionymi ustaleniami i konsekwencjami z tego wynikającymi.

Z analizy materiału dowodowego wynika, że Skarżąca pozostawiła na spornych działkach rolnych znacznie większy obszar nieskoszony lub nie dokonała zbioru biomasy, jak w przypadku działki rolnej E, niż zakładał to plan działalności rolnośrodowiskowej, a więc na maksymalnym poziomie 10 % powierzchni danej działki rolnej. Podkreślenia wymaga fakt, iż ww. zabiegi winny być wykonane do dnia [...] września 2014 r., co było brane pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy o przyznanie płatności ONW przez organ I instancji. Zawyżenie nieskoszonej powierzchni działek odnosiło się w szczególności do działek rolnych B, C, E, F i G. Działkom tym został przypisany kod niezgodności N.04.1 wskazujący, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.

W wywiedzionej skardze pełnomocnik Skarżącej nie kwestionuje ustaleń organów dotyczących powierzchni nieskoszonego obszaru oraz braku dokonania zbioru biomasy w dacie dokonania czynności kontrolnych na gruncie. Podnosi natomiast, że działania podejmowane przez Skarżącą były zgodne z wymogami określonymi w zadaniach ochronnych B. Parku Narodowego, na terenie którego znajdują się sporne działki. W ocenie pełnomocnika wymogi te mają charakter szczególny względem norm zawartych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym.

Zdaniem Sądu przedstawione powyższej wymogi nie pozostają w sprzeczności z metodami ochrony określonymi w załączniku Nr 3 Opis sposobów ochrony czynnej niektórych gatunków roślin i zwierząt do zarządzenia Nr 3 Ministra Środowiska z dnia 17 stycznia 2011 r. w sprawie zadań ochronnych dla B. Parku Narodowego. W punkcie B Ochrona czynna gatunków zwierząt wskazano, że w przypadku terenów, na których występuje błotniak łąkowy, czajka, derkacz, dublet, krwawodziób, kszyk, kulik wielki, rycyk i wodniczka należy podejmować następujące m.in. sposoby ochrony: (-) koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września, z wyjątkiem miejsc bukowiska łosi, gdzie koszenie w terminie od 1 października do 30 listopada, (-) pozostawienie 10-20 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku musi to dotyczyć innego fragmentu działki, (-) usunięcie lub złożenie w stogi lub zebranie w bele ściętej biomasy w terminie 4 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na który termin ten nie mógł być przestrzegany.

Wymogi określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym i planie działalności rolnośrodowiskowej są zbieżne z wymogami wymienionymi w zadaniach ochronnych w zakresie terminu dokonywania koszenia (od dnia [...] sierpnia do dnia [...] września). Wymóg pozostawienia 5-10 % powierzchni nieskoszonej (zawarty w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym) mieści się w granicach określonych przez wymóg pozostawienia 10-20 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej (zawarty w zadaniach ochronnych). Skoro bowiem według rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik może pozostawić 10 % powierzchni nieskoszonej, to mieści się to w wielkości 10-25 % wyznaczonej w zadaniach ochronnych. Podobnie wymóg usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie (zawarty w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym) mieści się w terminie 4 tygodni (zawarty w zadaniach ochronnych). Fakt, iż w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym przewidziano możliwość pozostawienia powierzchni nieskoszonej w wielkości mieszczącej się dolnej granicy określonej w zadaniach ochronnych, jak też określono krótszy termin do usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy, niż zawarty w zadaniach ochronnych nie oznacza, że wymogi z rozporządzenia rolnośrodowiskowego naruszają wymogi określone w zadaniach ochronnych. Wymogi z rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie naruszają sposobów ochrony przyjętych dla B. Parku Narodowego.

Należy zauważyć, że w planie działalności rolnośrodowiskowej uwzględniono, że działki Skarżącej znajdują się na terenie B. Parku Narodowego. Wśród wymogów przewidzianych dla pakietu 5.1 Ochrona siedlisk lądowych ptaków wskazano zalecenia wynikające z planu zadań ochronnych i wynikające z tego zaostrzenia. Jednocześnie wprost wskazano wymogi dodatkowe, jakie musi spełnić Skarżąca w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych (przywołane powyżej wymogi określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym). Skarżąca złożyła oświadczenie, że znane są jej zasady i tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, zobowiązując się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia realizacji.

Trzeba zatem przyjąć, że organy prawidłowo stwierdziły, że Skarżąca w odniesieniu do wskazanych w decyzji działek B, C, E, F i G nie przeprowadziła na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie pozostawiając większy obszar nieskoszony, niż zakładał to plan działalności rolnośrodowiskowej lub nie dokonując zbioru biomasy. W związku z tym, że wynikająca z tej niezgodności kwota pomniejszenia płatności (28,51 zł) nie przekraczała równowartości kwoty 100 euro na podstawie art. 28b ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich organ I instancji odstąpił od pomniejszenia kwoty płatności ONW. Jednocześnie organ ten nakazał stronie usunięcie stwierdzonych niezgodności w terminie do [...] września 2015 r.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności;

(2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do ust. 3 art. 21 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń

i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się

o pomoc spoczywa ciężar udowodnienia, że spełnił warunki konieczne do jej uzyskania. Strony są bowiem obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe, w kontekście ustaleń organów i braku przeciwdowodów ze strony skarżącego, nie pozwala na uwzględnienie skargi i postawienie organom zarzutu naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję, organy oparły się na obowiązujących przepisach prawnych. Powyższe okoliczności znalazły wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji.

Trzeba też zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżąca żądania takiego nie złożyła. Składając wniosek o przyznanie płatności złożyła natomiast oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz udzielanej pomocy finansowej.

W związku z czym przedstawione w skardze zarzuty naruszenia prawa administracyjnego są niezasadne.

Nietrafne są zarzuty Skarżącej dotyczące wydania decyzji w sprawie płatności ONW przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie płatności rolnośrodowiskowych. Płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowej stanowią dwa oddzielne schematy pomocowe określające prawa i obowiązki strony. Rozpoznając wniosek Skarżącej o przyznanie płatności ONW na rok 2014 organ był zobowiązany do zbadania, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w przepisach do przyznania wnioskowanej pomocy. W tym kierunku przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, którego wyniki znalazły odzwierciedlenie w skarżonej decyzji. Nie ma podstaw do przyjęcia, że organ winien w tym przypadku oczekiwać na rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.