Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1054/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75, 76
journal: Dz.U. 2014 poz 40
law: Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Monika Sawa ( spr.) Protokolant Referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców w [...] Okręg [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium") decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent") z [...] lutego 2019 r. nr [..] i orzekło o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] o pow. [...] ha obręb [...] na rzecz Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie [...] w [...] Okręg [...] w [...] (dalej jako "skarżący").

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący pismem z [...] stycznia 2015 r. wystąpił do Starosty [...], na podstawie art. 76 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (wówczas Dz.U. z 2014, poz. 40; obecnie Dz.U. z 2017 r. poz. 2176), powoływanej dalej jako "ustawa o rod", o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez wnioskodawcę prawa użytkowania ww. nieruchomości.

Starosta [...] w dniu [...] stycznia 2015 r. przekazał ww. wniosek Prezydentowi, który przy piśmie z [...] lutego 2015 r. zwrócił go skarżącemu.

Skarżący pismem z [...] lipca 2018 r. wystąpił do Prezydenta o udzielenie informacji, czy doszło do przekazania przedmiotowej działki na rzecz Skarbu Państwa przez [...] S.A. (dalej jako "[...]"). W odpowiedzi z [...] lipca 2018 r. Prezydent poinformował, że nie jest dysponentem nieruchomości, bowiem znajduje się ona w użytkowaniu wieczystym [...], które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej [...].

Skarżący pismem z [...] września 2018 r. wniósł o niezwłoczne rozpatrzenie wniosku z [...] stycznia 2015 r., natomiast w dniu [...] listopada 2018 r. ponownie wystąpił o wydanie, na podstawie art. 76 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy o rod, decyzji stwierdzającej nabycie przez niego prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie przekazał załączniki, które przedstawiono organowi przy piśmie z [...] stycznia 2015 r., jednak zostały wnioskodawcy zwrócone.

W dniu [...] listopada 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo [...], w którym wskazano, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do nabycia użytkowania ww. nieruchomości przez skarżącego, bowiem jej użytkownikiem wieczystym jest [...].

Prezydent decyzją z [...] lutego 2019 r. umorzył postępowanie w sprawie nabycia użytkowania przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że [...] nabyły prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości z dniem [...] grudnia 1990 r. Stąd też niemożliwym jest nabycie użytkowania tego samego gruntu przez skarżącego. Uzasadniając umorzenie postępowania Prezydent wskazał, że w świetle prawa i ustalonego stanu faktycznego nie można załatwić sprawy przez jej merytoryczne rozstrzygnięcie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił Prezydentowi naruszenie art. 75 ust. 6 i ust. 7 oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rod poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji brak zastosowania; art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), powoływanej dalej jako "K.p.a." poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie stanu faktycznego, a także poprzez nierozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego; art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie doszło do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, podczas gdy przepisy materialnego prawa administracyjnego oraz ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dają podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przepisy ustawy o rod wskazują, że w przypadku braku likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego do 19 stycznia 2016 r., z mocy prawa następuje skutek nabycia przez PZD prawa użytkowania nieruchomości. Ustawa nie przewiduje przy tym jakichkolwiek dodatkowych warunków w tym względzie. Skarżący zauważył również, że w toku postępowania Prezydent nie zwrócił się do [...] o zajęcie stanowiska w sprawie nabycia przez skarżącego prawa użytkowania nieruchomości i nie dołączył do akt wypisu z ewidencji gruntów. W ocenie skarżącego, prawo użytkowania nieruchomości nie koliduje z prawem użytkowania wieczystego, gdyż przedmiotowa nieruchomość powstała w wyniku wydzielenia z nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, powierzchni użytkowanej przez ogródki działkowe. Organ pominął fakt, że w skład ogrodu wchodzi [...] działek rodzinnych, które są użytkowane przez co najmniej [...] działkowców. Ogród ten istnieje od 1953 r., a zatem istniał już w chwili, gdy nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste.

Kolegium decyzją z [...] marca 2019 r., na skutek powyższego odwołania, uchyliło decyzję z [...] lutego 2019 r. w całości i orzekło o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że art. 105 § 1 K.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś, gdy wydanie decyzji staje się zbędne. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały powody do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, jest zatem naruszeniem art. 105 K.p.a. W ocenie Kolegium przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie, w szczególności treść art. 75 i art. 76 ustawy o rod, dawały podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy. Skoro Prezydent nie uczynił tego i umorzył postępowanie administracyjne koniecznym stało się zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. uchylenie decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy. Kolegium wskazało dalej, że z art. 75 ust. 1-7 i art. 76 ustawy o rod wynika, że ustawodawca przewidział dwa tryby nabycia użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe. Przy czym tryb nabycia prawa użytkowania z art. 76 ust. 2 ustawy o rod ma pierwszeństwo przed trybem z art. 75 ust. 7 tej ustawy. W pierwszym przypadku nabycie następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 19 stycznia 2014 r.), natomiast w drugim przypadku - z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jednocześnie tryby te są w pewien sposób powiązane, ponieważ właściciel nieruchomości ma zakaz wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego (art. 75 ust. 1), w sytuacji gdy w dniu wejścia w życie ustawy o rod spełniony jest przez rodzinny ogród działkowy choćby jeden warunek z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy. Przenosząc treść ww. przepisów na realia rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, że skarżący swoje żądanie stwierdzenia nabycia użytkowania nieruchomości oparł na art. 76 ust. 2 ustawy o rod, a zatem domagał się nabycia tego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. Skarżący wskazał, że ogród działkowy "[...]" w [...] został utworzony w 1953 r. i od tego czasu funkcjonuje w sposób nieprzerwany i zagospodarowany jest w sposób trwały, a więc spełnia warunki określone w ustawie o rod. Kolegium zauważyło, że w toku postępowania do akt sprawy wpłynęło pismo [...] z [...] listopada 2018 r., w treści którego wskazano na brak podstaw prawnych i faktycznych do nabycia użytkowania tej nieruchomości przez skarżącego, skoro pozostaje ona w użytkowaniu wieczystym [...]. Prawo użytkowania wieczystego [...] nabyły na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1999 r. nr [...]. Podstawą nabycia był art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.). Nieruchomość ta następnie uległa podziałowi, w wyniku którego powstała m.in. dz. nr ew. [...], objęta wnioskiem. Kolegium ustaliło, że prawo użytkowania wieczystego [...] w stosunku do ww. działki, ujawnione jest w treści księgi wieczystej [...]. Zdaniem Kolegium, skoro skarżący wnioskował o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy o rod, a zatem nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r., to bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest data powstania rodzinnego ogrodu działkowego, jak również okoliczność, że podział geodezyjny nieruchomości objętej ww. decyzją Wojewody [...], czy też działania podjęte w kierunku przejęcia przez skarżącego nieruchomości zajętej pod ogród działkowy. W przedmiotowej sprawie istotny jest bowiem stan nieruchomości na określone daty, tj. 19 stycznia 2014 r. i 19 stycznia 2016 r. Z akt sprawy wynika natomiast bezspornie, że nieruchomość, na której funkcjonuje ogród działkowy w ww. datach, jak również na datę orzekania przez organy obu instancji znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...]. Stąd też nie ma znaczenia fakt, że Prezydent nie przeprowadził w sprawie postępowania wyjaśniającego, czy też że nie zbadał wystąpienia przesłanek z art. 75 ust. 5 ustawy o rod, w sytuacji stwierdzenia braku przesłanek z art. 76 tej ustawy. W ocenie Kolegium, w sprawie niezbędne było dokonanie wykładni przepisów ustawy o rod, w tym art. 76 ust. 2, który stanowi, że "w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji". W cytowanym przepisie, jak również w art. 75 ust. 1 ustawy o rod ustawodawca mówi wprost o nabyciu prawa użytkowania nieruchomości, nie zaś ustanowienie użytkowania na prawie ustanowionym uprzednio na tej nieruchomości - w tym przypadku na prawie użytkowania wieczystego. Ustanawiając prawo użytkowania wieczystego właściciel wyzbywa się bowiem w tym zakresie swoich uprawnień dotyczących nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego. Ustawodawca w przypadku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na danej nieruchomości nie dopuszcza do współistnienia z tym prawem innego ograniczonego prawa rzeczowego, które również miałoby obciążać nieruchomość. Choć istnieje możliwość ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest użytkowanie, na prawach (patrz art. 265 Kodeksu cywilnego), to jednak w rozpoznawanej sprawie przepisy te nie mogą mieć zastosowania, bowiem w treści ustawy o rod jednoznacznie wskazano o ustanowieniu użytkowania na nieruchomości, a nie na prawie. Tym samym Kolegium uznało, że instytucja użytkowania przewidziana w ustawie o rod stoi w kolizji z prawem użytkowania wieczystego. Użytkownikowi wieczystemu i użytkownikowi służy prawo korzystania z gruntu z wyłączeniem innych osób, a także prawo pobierania pożytków. Stąd nie można zaakceptować argumentacji skarżącego, że oba te prawa mogą współistnieć obok siebie. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że nie ma prawnej możliwości do wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez skarżącego, na podstawie art. 76 ust. 2 w zw. z art. 75 ust. 6 ustawy o rod, prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając organowi:

1. błędną wykładnię art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 1 ustawy o rod oraz art. 233 i art. 252 Kodeksu cywilnego i uznanie, że pozostawanie nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu, stanowi przesłankę odmowy stwierdzenia nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania tej nieruchomości Skarbu Państwa w części zajmowanej przez rodzinny ogród działkowy, mimo że w świetle art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 1 ustawy o rod nie stanowi to przesłanki negatywnej stwierdzenia nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe (z mocy ustawy) prawa użytkowania nieruchomości;

2. błędną wykładnię art. 76 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o rod oraz art. 233 i art. 252 Kodeksu cywilnego i uznanie, że pozostawanie nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu, stanowi przesłankę odmowy stwierdzenia nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania tej nieruchomości Skarbu Państwa w części zajmowanej przez rodzinny ogród działkowy, mimo że w świetle art. 76 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o rod nie stanowi to przesłanki negatywnej stwierdzenia nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe (z mocy ustawy) prawa użytkowania nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że brzemiennie ustawy o rod jest jednoznaczne językowo, co oznacza, że po spełnieniu przesłanek przewidzianych w art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 1 tj. (1) braku decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego do 19 stycznia 2016 r.; (2) zajmowaniu przez rodzinny ogród działkowy nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa; (3) braku możliwości wykazania przez PZD jako stowarzyszenie ogrodowego tytułu prawnego do tej nieruchomości, z mocy ustawy nastąpił skutek w postaci nabycia przez skarżącego prawa użytkowania nieruchomości w części zajmowanej przez [...] Ogród Działkowy "[...]" w [...]. Ustawa o rod nie przewiduje żadnych innych dodatkowych warunków w tym względzie. Gdyby zamiarem ustawodawcy było wyłączenie spod regulacji ustawy o rod określonych gruntów należących do Skarbu Państwa ze względu na prawa innych podmiotów, uczyniłby to w treści tej ustawy poprzez np. ustanowienie analogicznego przepisu, jak w art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym nabycie praw na mocy tej ustawy nie mogło naruszać praw osób trzecich. Podobne uwagi dotyczą art. 76 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o rod.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły art. 75 i art. 76 ustawy o rod.

Artykuł 75 tej ustawy w ust. 1 określa pozytywne przesłanki wydania w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do 19 stycznia 2016 r.) decyzji o likwidacji rodzinnych ogrodów działkowych, zorganizowanych na nieruchomościach Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do których stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten ogród nie posiada tytułu prawnego. Ustęp 6 tego artykułu stanowi z kolei, że w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 (tj. decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego), z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia tego prawa następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa księdze wieczystej (art. 75 ust. 7 zdanie pierwsze ustawy o rod).

W art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rod uregulowano z kolei przesłanki negatywne wydania decyzji o likwidacji ogrodu działkowego, a także sytuację gdy stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania nieruchomości z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 19 stycznia 2014 r.).

Z literalnego brzmienia przywołanych przepisów wynika zatem, że warunkiem uzyskania ex lege przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości na zasadzie art. 75 ust. 6 ustawy o rod jest spełnienie jedynie następujących przesłanek: istnienie na nieruchomości rodzinnego ogrodu działkowego w dacie wejścia w życie ustawy oraz kolejnych 24 miesiącach, przynależenie własności nieruchomości do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie prowadzącego ogród stowarzyszenia ogrodowego, niewydanie w terminie do 19 stycznia 2016 r. przez właściciela nieruchomości decyzji o jego likwidacji. A nadto brak wystąpienie choćby jednego z warunków, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy o rod, skutkującego nabyciem użytkowania przez to stowarzyszenie z dniem wejścia w życie ustawy. Z kolei warunkiem nabycia użytkowania w trybie art. 76 ust. 2 ustawy, tj. z dniem wejścia w życie ustawy, jest spełnienie choć jednego z warunków, wskazanych w ust. 1.

W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy z punktów widzenia ww. przesłanek został ustalony w sposób prawidłowy i co do zasady nie jest przez skarżącego kwestionowany. Poza sporem bowiem jest, że na dz. nr [...] położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, funkcjonuje rodzinny ogród działkowy "[...]", utworzony w 1953 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że decyzja o jego likwidacji, w terminie określonym w art. 75 ust. 1 ustawy o rod nie zapadała i nie miało to związku z zaistnieniem przyczyn, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy o rod. Nie jest także sporne, że stowarzyszenie ogrodowe nie legitymuje się tytułem pranym do tej części nieruchomości, na której ogród funkcjonuje, a sama ta nieruchomość stanowi już przedmiot użytkowania wieczystego. Poprawność poczynionych w tym aspekcie ustaleń stanu faktyczny nie budzi także zastrzeżeń Sądu i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach.

Istotą sporu jest natomiast to, czy w sytuacji gdy nieruchomość, na której urządzono rodzinny ogród działkowy stanowi już przedmiot praw podmiotowych przynależnych osobom trzecim – w tym wypadku prawa użytkowania wieczystego przynależnego [...] – stanowi przeszkodę uzyskania na niej z mocy art. 76 ust. 2 ustawy o rod przez skarżącego ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania - jak przyjęło Kolegium, czy też jak podnosi to skarżący, okoliczność ta nie ma znaczenia z uwagi na brak ujęcia wprost w komentowanym przepisie zastrzeżenia, że nabywane przez rodzinny ogród działkowy prawo "nie może naruszać praw osób trzecich", jak ma to miejsce choćby w przepisach uwłaszczeniowych ujętych w innych ustawach, np. w art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. Brak wyrażonego w art. 76 ust. 2, z resztą jak i w art. 75 ust. 6 ustawy o rod wspomnianego zastrzeżenia nie oznacza, że nie obowiązuje ono. Przy dekodowaniu normy prawnej zawartej w przepisie nie można bowiem poprzestać na odwołaniu się wyłącznie do reguł wykładni językowej, ale konieczne jest także skonfrontowanie jej rezultatów z wynikiem interpretacji uzyskanym przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej, czy systemowej, tak by w konsekwencji ich stosowania nie doprowadzić do sytuacji nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień pozostających obiektywnie w sprzeczności z istniejącym porządkiem prawnym, czy niewykonalnych. Odstąpienia od tej konfrontacji nie może uzasadniać nawet pozorna jednoznaczność i jasność omawianego przepisu. Zważyć bowiem należy, że mimo jasności i oczywistości przepisu, niezbędne jest odstąpienie od sensu językowego wykładni w każdym wypadku, gdy ten sposób interpretacji tekstu normatywnego prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy ustalone w tej wykładni znaczenie przepisu prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2003 r. sygn. akt III CZP 8/2003; OSNC 2004/1/1, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 198/09; Lex 824511). Taka zaś sytuacja ma miejsce przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 76 ust. 2 i art. 75 ust. 6 ustawy o rod i ich zastosowania w zgodzie z tą wykładnią. Prowadziłaby ona bowiem do uzyskania ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający ją bez tytułu prawnego, kosztem praw rzeczowych przynależnych do niej innym podmiotom, a więc swoistego wywłaszczenia, co nie było celem ustawodawcy. Przyjęte przez ustawodawcę w przepisach przejściowych rozwiązanie, polegające na usankcjonowaniu stanów faktycznych istniejących na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (związanych z funkcjonującymi na tych terenach w określonym okresie rodzinnych ogrodów działkowych), służyć miało uporządkowaniu ich stanów prawnych, a nie wyzucie innych podmiotów z przynależnych im do nieruchomości praw, zwłaszcza takich, których ochrona zrównana jest z tą jaka przysługuje właścicielowi.

Przyjęcie odmiennej wykładni powyższych przepisów jest zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie do pogodzenia z demokratycznymi zasadami państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego aksjologicznymi względami faworyzowania posiadaczy nieruchomości w stosunku do podmiotów, których prawa do tych nieruchomości mają umocowanie w konkretnym tytule prawnym i z tego powodu podlegają prawnej ochronie.

Stąd trafne jest stanowisko Kolegium, że poza przesłankami wyrażonymi wprost w art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 ustawy o rod, stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem skarżącego, których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i n. Kodeksu cywilnego. Ustawa o rod funkcjonuje bowiem w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów, nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w stosunku do przedmiotu, którego dotyczy aktualnie prowadzone na podstawie tej ustawy postępowanie. Do takich należą z całą pewnością unormowania zawarte w przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawie o gospodarce nieruchomościami dotyczące prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy tego rodzaju prawo przynależy do nieruchomości objętej wnioskiem stowarzyszenia ogrodowego.

Prawidłowe było zatem odwołanie się przez Kolegium do przepisów regulujących instytucję prawa użytkowania wieczystego oraz kolizji praw wynikających z tego prawa z prawem użytkowania. Jak bowiem wynika z art. 233 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Według natomiast art. 252 Kodeksu cywilnego rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Już zatem tylko zestawienie wynikającego z tych unormowań cech użytkowania wieczystego i użytkowania wskazuje, że ich równoczesne wykonywanie nie jest możliwe. Jeśli przy tym uwzględnić fakt, że prawo użytkowania wieczystego do objętej postępowaniem nieruchomości powstało na długo przed wejściem w życie ustawy o rod i w stosunku do użytkowania jest prawem silniejszym, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że w takiej sytuacji wykluczona została możliwość obciążenia jej ograniczonym prawem rzeczowym w trybie art. 76 ust. 2, czy też art. 75 ust. 6 tej ustawy.

Skoro zatem nieruchomość, która zajęta jest pod rodzinne ogrody działkowe, w dacie wejścia w życie ustawy o rod stanowiła przedmiot użytkowania wieczystego [...] i taki stan prawny istniał zarówno w dniu 19 stycznia 2014 r., jak i w dniu 19 stycznia 2016 r., to wydanej w takich uwarunkowaniach faktycznych i prawnych decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia przez skarżącego prawa użytkowania zajętej pod ogrody nieruchomości, o czym w rozpoznawanej sprawie orzekło Kolegium w dniu [...] marca 2019 r., nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 1 ustawy o rod oraz art. 233 i art. 252 Kodeksu cywilnego, jak również naruszenia art. 76 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o rod oraz art. 233 i art. 252 Kodeksu cywilnego.

Sąd nie dostrzegł także, aby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji Kolegium naruszyło art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji Prezydenta z [...] lutego 2019 r. i orzeczenie o istocie sprawy. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, przepis art. 105 § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Uprawnienie organu do wydania decyzji opisanej w art. 105 § 1 (umarzającej w całości postępowanie pierwszej instancji) jest uwarunkowane tym, czy istnieją podstawy prawne i faktyczne do prowadzenia postępowania. Skoro Kolegium stwierdziło, że podstawy prawne do prowadzenia takiego postępowania istniały (bowiem wynikały w ustawy o rod), prawidłowo uchyliło decyzję Prezydenta z [...] lutego 2019 r. umarzającą postępowanie administracyjne i rozpoznało wniosek skarżącego o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z zm.), orzekł jak w sentencji.