Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 144/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2,  art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 ust. 3a pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 r. sprawy ze skargi T. G. na czynność Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły oddala skargę.


UZASADNIENIE

-

T.G. złożył w dniu 29 września 2016 r. w Urzędzie Miasta K. wniosek o zwrot kosztów dowozu jego córki M.G. z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K., w roku szkolnym 2016 – 2017. Do wniosku dołączył orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r.

W piśmie z dnia 24 października 2016 r. Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miasta wskazał, że Prezydent Miasta K. na wniosek rodzica zapewnia dziecku odpowiednią formę kształcenia zalecaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Podniósł, że do dnia 24 października 2016 r. nie został złożony w Wydziale Edukacji Urzędu Miasta K. wniosek o zapewnienie i realizację kształcenia specjalnego dla M.G., a wobec tego skarżący nie skorzystał z oferty edukacyjnej, jaką proponuje Miasto K. Podkreślił, że z wyboru skarżącego, jego córka uczęszcza do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 3A ustawy o systemie oświaty, Prezydent Miasta K. zapewnia dowóz/zwrot kosztów dowozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, zapewniającego kształcenie specjalne w oddziale integracyjnym lub specjalnym. Dodał, że najbliższą szkołą podstawową, w której możliwa jest realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu z dnia [...]r. jest Szkoła Podstawowa Nr [...] w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] w K. Podniósł, że Prezydent Miasta K. nie skierował M.G. do realizacji obowiązku szkolnego do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K., zatem zapewnienie dowozu/zwrotu kosztów dowozu nie będzie realizowane.

W piśmie z dnia 16 listopada 2016 r. wnioskodawca wezwał Prezydenta Miasta K. do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie bezskuteczności czynności podjętej w dniu [...]r. polegającej na odmowie zwrotu kosztów dowozu M.G. do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" i potwierdzenia przez organ realizacji zwrotu kosztów przejazdu małoletniej M.G. do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A". Skarżący zarzucił arbitralność oraz brak merytorycznego uzasadnienia stwierdzenia przez organ, że dla małoletniej M.G. najbliższą szkołą podstawową w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty jest Szkoła Podstawowa Nr [...] w K. Podniósł, że ocena w zakresie ustalenia najbliższej szkoły dla niepełnosprawnego ucznia nie została pozostawiona uznaniu administracyjnemu organu. Przytoczył fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2015r. (syg.akt II SA/Ol 423/15), według którego, odbiorcą uprawnień uregulowanych w przepisach art. 17 ust. 3a u.s.o. są dzieci niepełnosprawne, w stosunku do których, ocena ich potrzeb i możliwości powinna być dokonywana na podstawie odpowiednich orzeczeń (np. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego), stanowiących punkt odniesienia dla wykładni pojęcia "najbliższa szkoła" w rozumieniu ww. normy. Według skarżącego, takiej oceny zabrakło w piśmie z dnia [...]r. Natomiast z art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. wynika obowiązek gminy polegający na zwrocie kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia do najbliższej szkoły, który dotyczy odpowiedniej ze względów zdrowotnych najbliższej szkoły, w której uczeń ma faktyczną możliwość realizacji obowiązku szkolnego. Przytaczając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13.04.2015r. (syg.akt IV SA/GI 34/15), skarżący wskazał, że ciężar dowodu w zakresie tych okoliczności obciąża gminę i nie może zostać przerzucony na stronę postępowania. Podniósł, że szkoła najbliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu umożliwiająca realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego czy też orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie jest najbliższą szkołą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. Zarzucił, że Naczelnik Wydziału Edukacji, w piśmie z dnia [...] r. poprzestał na wyrażeniu lakonicznego stwierdzenia, według którego w Szkole Podstawowej Nr [...] w K. możliwa jest realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i nie zdołał wywiązać się z ciężaru udowodnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł, że w piśmie z dnia [...]r. organ nie odniósł się w żaden sposób do treści w/w orzeczenia, a tym samym nie wykazał, że w Szkole Podstawowej nr [...] możliwa jest realizacja stosownych zaleceń. Wskazał, że wobec małoletniej M.G. zalecono objęcie kształceniem specjalnym w szkole integracyjnej lub specjalnej. Podniósł, że według statutu Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] w K., w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa Nr [...], w/w jednostka oświatowa jest publiczną szkołą o sześcioletnim cyklu kształcenia, utworzoną dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. Jednakże w szkole mogą zostać utworzone zespoły edukacyjno-terapeutyczne dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym oraz ze sprzężoną niepełnosprawnością. Zarzucił, że w piśmie z dnia [...]r. organ zaniechał sprecyzowania, czy we wskazanej przez niego szkole publicznej w roku szkolnym 2016/2017 córka skarżącego miałaby faktyczną możliwość realizacji obowiązku szkolnego w klasie z dziećmi upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim, czy też uczęszczałaby do zespołu edukacyjno – terapeutycznego wraz z dziećmi upośledzonymi umysłowo w stopniu umiarkowanym. Skarżący stwierdził, że okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem małoletnia M.G. powinna realizować obowiązek szkolny w innej formie, niż zespół edukacyjno-terapeutyczny, do którego powinny uczęszczać dzieci upośledzone umysłowo w stopniu umiarkowanym z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Skarżący zarzucił również, że Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miasta K. nie odniósł się do innych okoliczności, mających znaczenie dla oceny w zakresie uznania w/w szkoły podstawowej za najbliższą szkołę, a mianowicie co do faktycznej liczebności uczniów w klasach oraz zespołach edukacyjno-terapeutycznych w roku szkolnym 2016/2017, rodzaju i wymiaru czasowego faktycznie realizowanych zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych z uwzględnieniem szczególnych potrzeb małoletniej, a także możliwości realizacji szczegółowych zaleceń zawartych w treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Skarżący podniósł, że niezłożenie przez niego wniosku do Wydziału Edukacji Urzędu Miasta K. o zapewnienie jego córce realizacji kształcenia specjalnego, nie stanowi przesłanki uzasadniającej odmowę zwrotu kosztów przejazdu do NSSP "A". Podkreślił, że rodzice niepełnosprawnego dziecka mają prawo wyboru szkoły, w tym również niepublicznej, w której ich dziecko będzie realizowało obowiązek szkolny. Prawo to zostało zagwarantowane w art. 70 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący zarzucił, że zaskarżona przez niego czynność została podjęta bez merytorycznej analizy okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w żaden sposób nie odniesiono się do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

W piśmie z dnia 13 grudnia 2016 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie o usunięcie naruszenia prawa Wiceprezydent Miasta K. postanowił nie uwzględnić wezwania strony. W uzasadnieniu wskazał, że do dnia 24.10.2016r. nie został złożony w Wydziale Edukacji żaden wniosek o zapewnienie i realizację kształcenia specjalnego dla małoletniej M.G., tym samym skarżący nie skorzystał z oferty edukacyjnej, którą proponuje Miasto K. Małoletnia, według uznania rodzica, tj. skarżącego, uczęszczała i nadal uczęszcza do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K. Organ podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej. Podkreślił, że taką szkołą, która dysponowała wolnymi miejscami, a która została wskazana skarżącemu, jako gwarantująca realizację zaleceń określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a jednocześnie będącą najbliższą szkołą podstawową, jest Szkoła Podstawowa Nr [...], w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] im. [...] w K. Organ podniósł, że z powyższego wynika, iż Prezydent Miasta K. nie skierował małoletniej M.G. do realizacji obowiązku szkolnego do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K., bowiem zgodnie z ww. przepisami prawa, szkołą najbliższą, do której ustawa obliguje organizację dowozu, jest Szkoła Podstawowa Nr [...] w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] im. [...]. Wyjaśnił, że wskazanie odległości opisanych placówek nastąpiło wg przyjętego w Wydziale Edukacji UM K., sposobu obliczania trasy optymalnej dla poruszających się samochodem, przy pomocy danych ze strony internetowej targeo.pl. Dodał, że zgodnie z ww. sposobem mierzenia odległości, zestawienie to przedstawia się następująco: trasa M.G. z miejsca zamieszkania, przy ul. [...] w K. do Zespołu Szkół Specjalnych Nr [...] w K. wynosi 2.7 km, natomiast z tego samego punktu (miejsca zamieszkania) do wnioskowanej Niepublicznej Szkoły Podstawowej "A" w K. - 5,3. Ponadto podkreślił, że wskazana przez organ prowadzący placówka, w chwili rozpatrywania sprawy, dysponowała wolnymi miejscami. Podniósł, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2014r. (I OSK 1961/14), na "bliskość", o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty, składa się zarówno element położenia geograficznego, jak i element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków, które umożliwiałyby prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Element dostosowania placówki należy oceniać w kontekście zapisów orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a więc placówka uznana za najbliższą, powinna móc realizować zapisy zawarte w w/w orzeczeniu. W tym zakresie organ wskazał, że taką jednostką oświatową jest Szkoła Podstawowa nr [...] w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...], która spełnia wszystkie wyżej przywołane kryteria. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...]r. (Nr [...]), realizacja kształcenia specjalnego M.G. powinna odbywać się w szkole integracyjnej lub w szkole specjalnej. Organ podniósł, że w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] realizowane są zalecenia zawarte w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. Budynek szkoły dostosowany jest dla uczniów z niepełnosprawnością ruchową - wejście z prawidłowo wyprofilowanym podjazdem. Drzwi są szerokie, z niskim progiem. Wnętrze jest płaskie, obszerne. Winda dowozi na wszystkie poziomy budynku. Toaleta jest bardzo obszerna, dostosowana dla osób niepełnosprawnych, z ruchomymi uchwytami oraz uchwytem na drzwiach. Wszyscy nauczyciele zatrudnieni w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] posiadają kwalifikacje w zakresie oligofrenopedagogiki oraz dodatkowe kwalifikacje. W placówce zatrudnieni są także: psycholog i pedagog realizujący zadania w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a zatrudnieni nauczyciele posiadają kwalifikacje do prowadzenia zajęć z gimnastyki korekcyjnej z elementami rehabilitacji. Ponadto w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] prowadzona jest terapia logopedyczna. W placówce prowadzone są następujące zajęcia i terapie: terapia ręki i umiejętności grafomotorycznych, neurokinezjologiczna terapia taktylna S. Masgutowej, arteterapia, EEG Biofeedback, integracja sensoryczna (SI), terapia stymulacji audio-psycho-lingwistycznej metodą A. Tomatisa, a także dogoterapia. Zespół posiada salę doświadczania świata, wyposażoną w urządzenia stymulujące rozwój zmysłów - stwarzanie możliwości odbierania nowych bodźców, wzbogacanie doświadczeń oraz miłe spędzanie czasu w atmosferze relaksu i pełnej akceptacji, przez osoby z wieloraką niepełnosprawnością. Następnie organ podniósł, że w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] im. [...] w K. są realizowane wszystkie wskazania zawarte w zaleceniach orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącego, tj.: objęcie dziecka zajęciami rewalidacyjnymi, wspomaganie rozwoju w trakcie zajęć korekcyjno- kompensacyjnych, stosowanie ćwiczeń wspomagających koncentrację uwagi, stymulowanie pamięci dziecka, włączając w proces nauki np. piktogramy, sprzyjające utrwalaniu śladów pamięciowych, dostosowywanie czasu pracy potrzebnego do realizacji zadań, poleceń, dalsze doskonalenie pojęcia liczby i umiejętności dokonywania obliczeń na konkretach, kompleksowe usprawnianie ruchowe dziewczynki, w tym zachęcanie do ćwiczeń wymachowych rąk, kreślenie dużych kształtów na dużych płaszczyznach, objęcie kompleksową opieką psychologiczno-pedagogiczną oraz kontynuowanie systematycznej terapii logopedycznej. W odpowiedzi na zarzut skarżącego, że Naczelnik Wydziału Edukacji nie udzielił szczegółowych informacji dot. liczebności oddziałów w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] w K., organ wskazał, że zgodnie z zatwierdzonym arkuszem organizacji pracy szkoły na rok 2016/2017, Szkoła Podstawowa Nr [...] prowadzi dwa oddziały dla uczniów, u których stwierdzono niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. W chwili obecnej, w jednym oddziale uczy się troje uczniów, w drugim dwóch uczniów, w tym jedno dziecko z orzeczoną niepełnosprawnością sprzężoną (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim oraz niepełnosprawność ruchowa), a drugie z niepełnosprawnością umysłową w stopniu umiarkowanym. W tych dwóch oddziałach istnieje możliwość realizacji szczegółowych zaleceń, zawartych w treści orzeczenia małoletniej M.G. Organ podniósł również, że w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] w K., pomoc psychologiczno- pedagogiczna jest udzielana w trakcie bieżącej pracy z uczniem oraz poprzez organizację zajęć o charakterze terapeutycznym. Za zajęcia specjalistyczne uważa się głównie zajęcia rewalidacyjne. Rodzaj zajęć rewalidacyjnych i ich forma muszą odpowiadać indywidualnym potrzebom rozwojowym i edukacyjnym ucznia niepełnosprawnego oraz muszą być dostosowane do jego możliwości psychofizycznych. Nauczyciele prowadzą zajęcia edukacyjne zgodnie z indywidualnym programem edukacyjnym, zachowując korelację treści nauczania i wychowania. Czas zajęć i przerw należy dostosować do możliwości i potrzeb uczniów. O doborze uczniów do oddziałów decydują głównie ich potrzeby edukacyjne i możliwości psychofizyczne, w mniejszym stopniu wiek i lata nauki. W szkołach specjalnych określa się górną granicę wieku ukończenia odpowiedniego typu szkoły. Jest to spowodowane indywidualizacją pracy z dziećmi - dzieci posiadające orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego mają możliwość dwukrotnego odroczenia dopełniania obowiązku szkolnego. Ponadto organ wskazał, że w Zespole Szkół Specjalnych Nr [...] w K., uczą się dzieci z różnymi schorzeniami, w tym z: Zespołem Downa, Zespołem Pradera-Williego, padaczką niedoczynnościową tarczycy, problemami psychicznymi, dziecko z cukrzycą, wymagające obsługi pompy insulinowej, dzieci po operacjach serca, po przeszczepie, czy dzieci z niepełnosprawnością ruchową (w tym z porażeniem dwukończynowym i czterokończynowym).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T.G. wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności z dnia [...]r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.), zwanej dalej również USO przez odmowę zwrotu kosztów przejazdu małoletniej M.G. do NSSP "A" w sytuacji, gdy organ nie zdołał udowodnić, że wskazana przez niego szkoła publiczna stanowi najbliższą szkołę w rozumieniu powołanego przepisu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że kwestionował i nadal kwestionuje ustalenie, według którego najbliższą szkołą podstawową w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 USO dla małoletniej M.G. jest SP nr [...]. Podniósł, że wymieniona szkoła publiczna znajduje się bliżej miejsca zamieszkania córki skarżącego niż NSSP "A", jednakże organ nie zdołał udowodnić, iż SP nr [...] jest dostosowana do wszystkich niezbędnych oraz medycznie uzasadnionych potrzeb niepełnosprawnej uczennicy. Zarzucił, że wbrew ciężarowi dowodowemu nie wykazano istnienia przesłanki niezbędnej dla ustalenia, iż SP nr [...] stanowi najbliższą szkołę. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa opisano warunki techniczne budynku, w którym znajduje się ww. szkoła, jak również zatrudnioną w niej kadrę, stosowane metody terapeutyczne oraz przykładowe schorzenia uczniów wypełniających tam obowiązek szkolny. Jednakże poczynionych uwag nie odniesiono w sposób merytoryczny do indywidualnej sytuacji M.G., a w szczególności do treści orzeczenia o potrzebie jej kształcenia specjalnego. Według oceny skarżącego z samego faktu uczęszczania do SP nr [...] dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim, dotkniętych ponadto niepełnosprawnościami sprzężonymi, nie można zasadnie wnioskować, że ww. szkoła publiczna jest w stanie urzeczywistniać zalecenia co do kształcenia specjalnego z orzeczenia wydanego wobec M.G. Nie tylko bowiem rodzaj niepełnosprawności sprzężonej, ale również zakres i natężenie tego samego schorzenia są zróżnicowane w przypadku poszczególnych uczniów. Właśnie dlatego ocena organu w przedmiocie dostosowania szkoły do potrzeb niepełnosprawnego ucznia powinna mieć charakter zindywidualizowany i opierać się ściśle na treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, które stanowi bezstronny oraz rzetelny dowód sporządzany przez psychologa, pedagoga i lekarza. Skarżący podniósł, że w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wymieniono szczegółowo metody terapeutyczne stosowane w SP nr [...], jednakże organ zaniechał odniesienia ich do konkretnych zapisów Orzeczenia (np. poprzez wskazanie zaleceń, które w ten sposób zostaną zrealizowane). Zarzucił, że poprzestanie na dosłownym powtórzeniu zaleceń Orzeczenia, wraz z arbitralnym - bo niepopartym żadnymi dowodami - twierdzeniem o możliwości ich realizacji ww. szkole publicznej, nie jest wystarczające do uznania SP nr [...] za najbliższą szkołę podstawową w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. Skarżący podniósł, że M.G. jest dzieckiem upośledzonym umysłowo z niepełnosprawnością sprzężoną w postaci afazji, wobec której Orzeczenie zaleca objęcie kształceniem specjalnym w szkole integracyjnej lub specjalnej. Ponownie podniósł, że według Statutu Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] w K. (dalej: Statut ZSS nr [...]), SP nr [...] jest publiczną szkołą o 6-letnim cyklu kształcenia, utworzoną dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. Jednakże według § 3 ust. 3 oraz § 15 ust. 4 Statutu ZSS nr [...] - w szkole mogą zostać utworzone zespoły edukacyjno - terapeutyczne dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym oraz ze sprzężoną niepełnosprawnością. W tym zakresie wskazał, że uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim realizują taką samą podstawę programową jak uczniowie, którzy nie są dotknięci niepełnosprawnością. Natomiast uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub wyższym uczą się realizując odrębną podstawę programową. Mając na względzie powyższe podniósł, że jego córka nie powinna uczęszczać do zespołu edukacyjno - terapeutycznego, gdyż nie odpowiada to poziomowi jej zdolności i potrzeb psychofizycznych. Zarzucił, że w zaskarżonej czynności, a także w treści odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ zaniechał wskazania konkretnych oddziałów/klas utworzonych w SP nr [...] dla uczniów upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. W ocenie skarżącego nie jest bowiem wystarczające twierdzenie organu (w dodatku niepoparte żadnymi dowodami), według którego w roku szkolnym 2016/2017 w SP nr [...] funkcjonują dwa oddziały dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim. Skoro bowiem organ zaniechał sprecyzowania, w których konkretnie klasach, utworzono takie oddziały to skarżący nie miał możliwości zweryfikowania twierdzeń organu. Tym samym twierdzenia organu mają charakter arbitralny i są pozbawione jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia. W podsumowaniu skarżący podniósł, że organ zaniechał dokładnego i wnikliwego zbadania dostosowania SP nr [...] do zdolności oraz potrzeb psychofizycznych jego córki, przez co dopuścił się wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wobec czego zaskarżona czynność powinna podlegać stwierdzeniu bezskuteczności.

Odpowiadając na skargę Prezydent Miasta K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił jak w skardze. Wskazał, że organ nie wywiązał się z obowiązku wykazania, że placówka przez niego wskazana jest tą, która zrealizuje program objęty systemem nauczania określonym dla córki skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg wymienionych w tym przepisie. W art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. zostały zaś wymienione inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV,V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.), zwanej dalej również USO, według którego obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71 b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia, ewentualnie zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem, a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice ( pkt 3 ).

W zakresie interpretacji użytego w wyżej powołanym przepisie sformułowania "najbliższa szkoła", podzielić należało ocenę prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14 (orzeczenie dostępne w CBOSA) według którego na "bliskość" - o której mowa w przepisie art. 17 ust. 3a pkt 1 USO - składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. W konsekwencji NSA podniósł, że szkołą najbliższą, o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 USO - jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia.

Jak wskazał NSA, w ocenie Sądu I instancji, powyższej kwestii nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek, o jakim mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 USO, czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej. Należy bowiem mieć na względzie to, że powyższy przepis obejmuje swym zakresem odbiorcę ze wszech miar wyjątkowego i szczególnego. Odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są bowiem dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności, wyrażona w omawianym zakresie, będzie posiadała walor bezstronnego i rzetelnego dowodu. Taką zaś opinię znajdziemy m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim przecież opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem. Według oceny zawartej w cytowanym wyroku, powyższe orzeczenie winno więc stanowić dla organu punkt odniesienia przy dokonywaniu wykładni sformułowania "najbliższa szkoła".

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, podkreślenia wymagało, że z orzeczenia z dnia [...]r. o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczącego M.G. wynika, że Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej zalecił zastosować wobec wymienionego dziecka kształcenie specjalne z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz niepełnosprawność ruchową – afazję).

Według orzeczenia kształcenie specjalne powinno się odbywać w szkole integracyjnej lub specjalnej. W orzeczeniu zostały wymienione zalecane formy pomocy psychologiczno – pedagogicznej; - objęcie dziecka zajęciami rewalidacyjnymi na terenie szkoły, - wspomaganie rozwoju w trakcie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, - stosowanie ćwiczeń wspomagających koncentrację uwagi, - stymulowanie pamięci, włączając w proces nauki np. piktogramy, sprzyjające utrwalaniu śladów pamięciowych, - dostosowywanie czasu pracy potrzebnego do realizacji zadań, poleceń, - dalsze doskonalenie pojęcia liczby i umiejętności dokonywania obliczeń na konkretach, - kompleksowe usprawnianie ruchowe dziewczynki w tym zachęcanie do ćwiczeń wymachowych rąk, kreślenia dużych kształtów na dużych płaszczyznach, - objęcie kompleksową opieką psychologiczno-pedagogiczną na terenie szkoły, - kontynuowanie systematycznej terapii logopedycznej.

Z twierdzeń organu, popartych dołączonym po wniesieniu skargi, oświadczeniem Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych Nr [...] w K. wynika, że wymieniona przez organ placówka oświatowa zapewnia pełną realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącego.

Skarżący nie kwestionował ustaleń organu, wykazujących bliższą odległość tej placówki od miejsca zamieszkania jego córki niż szkoły niepublicznej, do której ona uczęszcza. Nie było też kwestionowane zapewnienie przyjęcia córki skarżącego do wymienionej placówki publicznej.

Wobec tego owa szkoła niepubliczna nie może być uznana za szkołę najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 USO. Zaznaczyć przy tym wypadnie, że interpretacja tego przepisu przez skarżącego jest zbyt daleko idąca. Powołuje się on na cytowany wyżej wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, nie dostrzegając jednak, iż został on wydany na podstawie odmiennego stanu faktycznego, w którym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wskazywało rodzaj, a nawet konkretną placówkę publiczną, w której powinno odbywać się kształcenie niepełnosprawnego dziecka, a te kryteria mogła spełnić tylko dalej położona placówka.

Natomiast w niniejszym przypadku rodzice dziecka nie występowali do właściwego organu o zapewnienie odpowiedniej formy kształcenia wynikającej z zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, lecz sami wybrali niepubliczną placówkę.

Natomiast – jak podkreślił to WSA w Gliwicach w wyroku wydanym w wyniku rozpoznania skargi T.G. w sprawie odmowy przez organ zwrotu kosztów dojazdu jego córki do NSSP "A" w poprzednim roku szkolnym - obowiązek gminy w zakresie dowozu dzieci i zwrotu kosztów przejazdu zasadniczo wiąże się z tym podstawowym obowiązkiem dotyczącym zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia. Gdyby nie było możliwości zapewnienia takiej formy kształcenia w placówkach publicznych, to należałoby przyjąć dopuszczalność żądania zwrotu kosztów dojazdu dziecka do odpowiedniej placówki niepublicznej. Nie znajduje jednak uzasadnienia takie finansowanie tylko z tej racji, że placówka niepubliczna dysponuje lepszymi warunkami od placówek publicznych. Takie rozumowanie prowadziłoby do całkowitego oderwania od hipotezy art. 17 ust. 3a USO. Oczywiste jest bowiem, że im większe czesne pobierane przez placówkę niepubliczną, tym większe są możliwości w oferowaniu świadczeń edukacyjnych i innych dostosowanych do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Placówki publiczne oparte na zasadzie nieodpłatności nie mogą być w tym względzie porównywalne. Na gruncie omawianej ustawy wystarczającym kryterium jest jednak zapewnienie wymogów zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie ustalenie, która placówka zapewnia optymalne warunki (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 121/16, dostępne w internecie).

Podkreślenia zaś wymagało, że wskazana przez organ placówka publiczna spełnia wymogi zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącego. Wobec tego organ miał podstawy do nieuwzględnienia żądania skarżącego.

W związku z tym, zgodnie z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.