Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1179/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Instytucja zaniechania ustalenia i poboru podatku od towarów i usług może dotyczyć tylko tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął.

TEZY

Instytucja zaniechania ustalenia i poboru podatku od towarów i usług może dotyczyć tylko tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie zaniechania ustalania i poboru podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 13 kwietnia 1994 r. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa O/T w O. Gospodarstwo Rolne w P. zwróciło się do Urzędu Skarbowego w S. o zaniechanie ustalania i poboru podatku od towarów i usług od dnia 5 lipca 1993 r. od wszelkich należności wynikających z umów sprzedaży, najmu i dzierżawy zawieranych przez to Gospodarstwo, w tym także sprzedaży maszyn i wyposażenia oraz umów najmu mieszkań np. z tytułu centralnego ogrzewania i ciepłej wody, jako że umowy te są związane z nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W piśmie tym Gospodarstwo powołało się na otrzymane odpisy pisma Ministerstwa Finansów z dnia 27 września 1993 r. oraz decyzji I Urzędu Skarbowego W. z dnia 14 października 1993 r. Decyzją z dnia 1 lipca 1994 r. Urząd Skarbowy w S. na podstawie art. 104 Kpa, art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz par. 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989r. /Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4 ze zm./ orzekł o zaniechaniu ustalania i poboru podatku od towarów i usług począwszy od 1 lipca 1994 r. od:

1. usług polegających na umowie dzierżawy /najmu/ budynków, budowli lub ich części, sprzętu rolniczego oraz gruntów,

2. sprzedaży budynków, budowli lub ich części dla potrzeb prowadzonych przez dzierżawcę /najemcę/ i nabywcę określonych rodzajów działalności pod warunkiem, że nabywca będzie tę działalność prowadził przez co najmniej 3 lata.

W uzasadnieniu tej decyzji Urząd Skarbowy wyjaśnił, że podejmując takie rozstrzygnięcie uwzględnił argumentację jednostki oraz zalecenia Ministra Finansów zawarte w pismach z dnia 27 września 1993 r., 9 grudnia 1993 r. i z 14 stycznia 1994 r. w sprawie wydawania na wniosek Agencji decyzji o zaniechaniu ustalania i poboru podatku od towarów i usług.

W odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego Gospodarstwo Rolne w P. wniosło o jej zmianę i ustalenie terminu "zwolnienia" od podatku od dnia 5 lipca 1993 r. tj. od daty wejścia w życie przepisów o podatku od towarów i usług. Zarzuciło, iż decyzja Urzędu Skarbowego naruszyła zasadę równości stron /wynikająca z przepisów konstytucyjnych i art. 7 Kpa/ przez różne potraktowanie interesantów w tym samym stanie faktycznym. Na podstawie bowiem pisma Ministerstwa Finansów z dnia 27 września 1993 r. Urząd Skarbowy W. z dnia 14 października 1993 r. zwolnił Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa od obowiązku naliczania i poboru podatku VAT od 5 lipca 1993 r. podczas, gdy w tej sprawie Urząd Skarbowy podjął decyzję bardziej dolegliwą. Ponadto Gospodarstwo podniosło, że w świetle zasad rozdysponowania mienia byłych państwowych gospodarstw rolnych określonych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. bezpodstawnie organ I instancji przyjął datę zwolnienia dopiero od 1 lipca 1994 r. zamiast od dnia wprowadzenia podatku. W dacie przyjętej przez Urząd Skarbowy stan faktyczny nie uległ zmianie.

Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 15 września 1994 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Wyjaśniła, że zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organy podatkowe zostały upoważnione do zaniechania w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatku w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych w stosunku do poszczególnych podatników. Zaniechanie to jest swoistą formą ulgi, która może być przyznana w wypadkach gdy przepisy o poszczególnych podatkach w takich warunkach ulgi nie przewidują, a wymagają tego względy gospodarcze, społeczne lub inne szczególne okoliczności. Zaniechanie ustalania i poboru możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął.

Pismo Ministerstwa Finansów, na które powołało się Gospodarstwo w P. nie zwalniało tego Gospodarstwa od podatku od towarów i usług od dnia 5 lipca 1993 r., a jedynie upoważniało do wydawania na wniosek podatnika decyzji w sprawie zaniechania ustalenia poboru tego podatku w odniesieniu do zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął.

Natomiast decyzja Urzędu Skarbowego W., na którą powołano się w odwołaniu dotyczy jednostki nadrzędnej jaką jest AWRSP w W. i ją wiąże w rozpatrywanej sprawie. Nie może ona zatem wywoływać skutków prawnych w odniesieniu do czynności wykonywanych przez AWRSP Gospodarstwo Rolne w P., a określonych w art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, gdyż Gospodarstwo to jako oddział samobilansujący się jest podatnikiem podatku od towarów i usług, dla którego właściwym organem podatkowym jest Urząd Skarbowy w S.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej Gospodarstwo Rolne w P. zarzuciło, iż wydana ona została z naruszeniem prawa, w szczególności ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa (...) /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./, która nałożyła na Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa obowiązek restrukturyzacji rolnictwa państwowego oraz naruszeniem zasady równości wobec prawa w świetle decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia 14 października 1993 r. i pisma Ministerstwa Finansów z dnia 27 września 1993 r. - którymi zwolniono AWRSP od podatku od towarów i usług od dnia 5 lipca 1993 r.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Jak trafnie wyjaśniono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych upoważnia te organy podatkowe do podejmowania w stosunku do indywidualnych podatników decyzji o zaniechaniu w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatku, jeżeli uzasadniają to szczególne względy wymienione w tym przepisie. Są to decyzje o charakterze uznaniowym, wydawane w sytuacjach, gdy podatek należy się, a jedynie takie szczególne względy występujące w konkretnej sprawie przemawiają za udzieleniem ulgi w postaci zaniechania. Decyzji wydawanych na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie należy mylić ze zwolnieniami podatkowymi przewidzianymi w przepisach prawa materialnego.

W sprawie niniejszej chodziło o zaniechanie ustalania i poboru podatku od towarów i usług od czynności wykonywanych przez skarżące Gospodarstwo, określonych w art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. Uwzględniając wniosek Gospodarstwa Urząd Skarbowy w S. orzekł o zaniechaniu ustalania i poboru podatku w określonym zakresie, którego to zakresu skarżący nie kwestionował, a jedynie domagał się, aby zaniechanie to obejmowało również okres od 5 lipca 1993 r., a więc około roku wstecz od złożenia wniosku.

Trafnie więc Izba Skarbowa wyjaśniła, że instytucja zaniechania ustalania i poboru podatku może dotyczyć tylko tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął, zatem uwzględnienie tego żądania nie było możliwe. Jeżeli skarżące Gospodarstwo posiadało zaległości podatkowe pochodzące sprzed złożenia wniosku o zaniechanie, to mogło ewentualnie ubiegać się o ich umorzenie na podstawie art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Ten bowiem tryb jest właściwy do umorzenia zaległych należności podatkowych.

Trafnie też Izba Skarbowa wyjaśniła, że ani pismo Ministerstwa Finansów z dnia 27 września 1993 r. ani decyzja Urzędu Skarbowego w W. nie mogły rozstrzygać o "zwolnieniu" skarżącego Gospodarstwa od podatku od towarów i usług. Wspomniane pismo Ministerstwa Finansów /podpisane przez jednego z dyrektorów departamentu/ było adresowane do dyrektorów Izb Skarbowych i zawierało wewnętrzne wytyczne dot. rozpatrywania indywidualnych wniosków o zaniechanie ustalania poboru podatku od towarów i usług, a decyzja I Urzędu Skarbowego w W., dotyczyła jednostek, których działalność jest zarejestrowana w tymże Urzędzie Skarbowym. Prawidłowość tej decyzji pozostaje poza rozważaniami Sądu w tej sprawie.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa należało uznać za chybiony, gdyż ustawa ta nie reguluje zagadnień dot. podatku od towarów i usług.

Rozstrzygnięcie wydanych w tej sprawie decyzji Urzędu Skarbowego w S. i utrzymującej ją w mocy decyzji Izby Skarbowej będącej przedmiotem skargi mieszczą się w granicach uznania przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i brak jest podstaw do przyjęcia, że wydane one zostały z naruszeniem prawa.

Z tych względów na podstawie art. 207 par. 5 Kpa należało orzec jak w sentencji.