Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 453/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Gminy Miejskiej K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 znak: [...] Starosta K. orzekł w pkt l o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0200 ha, obj. księgą wieczystą nr [...] położoną w obrębie [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat.[...] . gm. kat. B. , na rzecz następujących osób: J.J. w 1/3 części, M.O. w 1/3 części i W.P. w 1/3 części, w pkt 2 o zobowiązaniu osób wymienionych w pkt l do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 72 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości a mianowicie: a) J.J. - do zwrotu kwoty 24,00 zł, b) M.O. - do zwrotu kwoty 24,00 zł, c) W.P. - do zwrotu kwoty 24,00 zł, w pkt 3 o tym, iż należność określoną w punkcie 2a, 2b, 2c należy wpłacić w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, na konto Urzędu Miasta K. Bank [...] lub w kasie Urzędu os. [...] oraz o tym, iż do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej w skrócie u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że J.J. i W.P. w dniu 7 kwietnia 2009 r. doprecyzowali swój wcześniejszy wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej ograniczając swoje żądanie do części działki nr [...], obr. [...] m. K. oraz całej działki nr [...], obr.[...] m.K. . Wniosek we wskazanym powyżej zakresie został w dniu 8 kwietnia 2009 r. podtrzymany także przez M.O. .

Z uwagi na to, że zarówno działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...] jak i działka nr [...] obj. księgą wieczystą nr [...] stanowią własność Gminy K. , Wojewoda działając na podstawie art. 26 § 2 w związku z art. 26 § 3 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej, jako działka ewidencyjna nr [...] i część działki ewidencyjnej nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Starosta K. odmówił zwrotu przedmiotowych działek. Powyższa decyzja na skutek złożonego odwołania została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...].01.2011 r. nr [...] . W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że organ I instancji powinien pozyskać dowód z przesłuchania świadków posiadających wiedzę na temat zagospodarowania terenu stanowiącego przedmiot roszczenia po wywłaszczeniu oraz pozyskać czytelne kopie dokumentów stanowiących podstawę wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Starosta K. analizując ponownie zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wyjaśnił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 28 kwietnia 1951 r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 23 i 24 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, sprostowanym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 11 listopada 1952 r. nr [...] wynika, że nieruchomość objęta Iwh[...] , położona w b. gm. kat. B. , składająca się z parceli l. kat. [...] stanowiąca w dniu wywłaszczenia własność J.J. w całości, została wywłaszczona na cele budowy Miasta N.

Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla Dzielnicy N. w K. - Wydział Cywilny z dnia 16 sierpnia 1960 r. sygn. akt [...] prawa do spadku po zmarłym w dniu 17 października 1956 r. J.J. nabyła żona M.J. oraz dzieci: J.J. M.O. i W.P. , . Natomiast prawa do spadku po zmarłej w dniu 25 września 1982 r. M.J. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. , Wydział I Cywilny z dnia 20 lutego 1995 r., sygn. akt [...] nabył syn J.J. oraz córki: W.P., M.O. wszyscy po 1/3 części. Wniosek o zwrot złożyli wszyscy spadkobiercy poprzedniego właściciela.

Organ prowadzący postępowanie wskazał następnie, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., pozyskał materiał dowodowy, w oparciu, o który ustalił, w jaki sposób zamierzano zagospodarować wywłaszczoną nieruchomość. I tak z Archiwum Urzędu Miasta K. pozyskano sporządzony przez "[...]" plan realizacyjny Miasta N. osiedla "D" - Sytuacja budynków nr [...] ,[...] ,[...] itd.. z dnia 17 października 1957 r." Zgodnie z powyższym planem, w ramach zagospodarowania terenu pod osiedle "D" zaplanowano budowę dziesięciu czterokondygnacyjnych i dwóch pięciokondygnacyjnych budynków mieszkalnych, kotłowni osiedlowej, stacji trafo, szkoły, przedszkola, budynku administracji osiedla, a także punktów usługowo - handlowych takich jak naprawa obuwia, sklep ogólnospożywczy, piekarnia, sklep mięsno - wędliniarski. Porównanie ww. planu realizacyjnego z aktualną mapą ewidencyjną działki nr [...] oraz działki nr [...] a także z mapą katastralną b. gm. katastralnej B. , wykazało że na wywłaszczonym terenie przewidziano realizację części osiedla mieszkaniowego. Z analizy planu realizacyjnego wynika, że w ramach zagospodarowania terenu na osiedlu "D" na wywłaszczonym terenie zaprojektowano chodniki i zieleńce pomiędzy oznaczonymi na planie blokami czterokondygnacyjnymi o numerach 10, 11 i 12 a ul [...] i [...] . W północno - zachodniej części zawnioskowanego do zwrotu terenu miał znajdować się pawilon usługowy oznaczony nr [...] (aktualnie nr [...]), który w całości znajduje się na graniczących z działkami nr [...] i nr [...] działkach: nr [...] ,[...] ,[...] . W dniu 29 października 2009 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, w trakcie, której stwierdzono, że na terenie działki nr [...] znajduje się skwer pomiędzy blokiem nr [...] a ul.[...], który porośnięty jest trawą, krzewami i drzewami. Teren jest zadbany i zagospodarowany, a w części północno -wschodniej znajduje się część wiaty metalowej. Przez ww. nieruchomość nie przebiega ciąg pieszy. Ponadto z treści pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. z dnia 19 czerwca 2006 r. znak: [...] wynika, że na działce nr [...] znajduje się przyłącze wodociągowe do budynku na [..] i [...] na os. [...]. Organ zwrócił uwagę, że realizacja inwestycji określonej, jako budowa osiedla mieszkaniowego "D" nie tylko ograniczała się do wybudowania wielorodzinnych bloków mieszkaniowych, ale również musiała być wykonana infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania tego osiedla w postaci pawilonów handlowych i usługowych, żłobka, przedszkola oraz urządzeń towarzyszących: ciągów komunikacyjnych i pieszych, parkingów, boisk sportowych, terenów zielonych oraz instalacji podziemnych (wodociągi, kanalizacja, kable energetyczne, instalacja gazowa, oraz c.o..

Realizując zalecenia zawarte w ww. decyzji Wojewody zwrócono się do Urzędu Miasta K. Referat Ewidencji Ludności z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych i przesłanie danych osobowo - adresowych osób zameldowanych pod adresem os. [...] w latach 1950 - 1960. Pismem z dnia 14 lipca 2011 r. ww. Referat przesłał dane osobowo -adresowe z których wynika, że pierwsze osoby na os. [...] zameldowane zostały w 1959 r. i od tego okresu posiadają wiedzę dotyczącą wywłaszczonego terenu.

Dalej organ wskazał, że w dniu 7 listopada 2011 r. przesłuchano w charakterze świadków: I.G., oraz Z.M. . I.G. oświadczyła, że posiada wiedzę dotyczącą przedmiotu postępowania, gdyż zamieszkuje na tym terenie od dnia 19.08.1959 r., tj. od momentu wprowadzenia się do bloku nr [...] na os.[...] . Na pytanie dotyczące sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w okresie od sierpnia 1959 r., do sierpnia 1961 r. oświadczyła, że na wysokości bloku kończyła się linia tramwajowa i przebiegała linia kolejowa biegnąca z [...] Brak było innych zabudowań oprócz bloków mieszkalnych, które już stały. Przesłuchiwana oświadczyła także, że na przedmiotowym terenie brak było zieleńców, chodniki były przed blokami i stanowiły dojście do linii tramwajowej. Rosły również drzewa owocowe, które były pozostałością gospodarstw rolnych. Natomiast świadek Z.M. oświadczyła, że zamieszkuje w bloku nr [...] na os. [...] od dnia 21 sierpnia 1959 r. i stąd posiada wiedzę dotyczącą sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Zeznała, że w okresie od sierpnia 1959 r. do sierpnia 1961 r. na przedmiotowym terenie znajdowały się resztki sadów, zwały gliny, brak było innych zabudowań, a przy blokach były chodniki (prawdopodobnie) z płyt betonowych. Na terenie objętym wnioskiem o zwrot znajdowały się resztki sadów owocowych, a w późniejszym okresie rozpoczęto prace związane z urządzeniem zieleni, ale świadek nie pamięta kiedy to nastąpiło. Organ zaznaczył, że powyższe zeznania świadków uzupełnia pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęcie lotnicze terenu będącego przedmiotem zwrotu, które zostało wykonane dnia 1 czerwca 1961 r., a więc po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia. Na zdjęciu tym widoczne są nadal rosnące na przedmiotowym terenie drzewa, których sposób zasadzenia odzwierciedla przebieg granic oraz ukształtowanie dawnych parcel katastralnych. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że na działce nr [...] w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat.[...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Dlatego należy ją uznać za zbędną na cel wywłaszczenia i orzec o jej zwrocie na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miejska K. reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. podnosząc, że organ nie ustalił, kiedy zostało wybudowane osiedle [...] i czy nastąpiło to w terminach 7 lub 10 lat od daty wywłaszczenia, czego wymaga legalna definicja zbędności nieruchomości, zawarta w art. 137 u.g.n. Tymczasem zgodnie z zapisem zawartym w Encyklopedii Nowej Huty (Wydawnictwo Towarzystwa Słowaków w Polsce, Kraków 2006 r.) na stronie 106, osiedle [...] liczące 14 bloków zlokalizowane pomiędzy ul. [...] al. [...] wybudowane zostało w latach 1958-60.

W związku z powyższym, w ocenie strony odwołującej, Starosta K. nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie naruszając tym samym podstawowe zasady postępowania administracyjnego w wyrażone w przepisach art. 7 , 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji również jest nieprawidłowe co narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak:[...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podał art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że nieruchomość objęta [...] położona w b. gm. kat. B. , składająca się z parceli l. kat. [...] (z podziału której powstała m.in. wnioskowana do zwrotu działka nr [...]) wywłaszczona została orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28 kwietnia 1951 r. nr[...] , wydanego na podstawie art. 23 i 24 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, póz. 475), sprostowanym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 11 listopada 1952 r. nr [...] na cele budowy Miasta N. . Dyrekcja Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego w K. wystąpiła do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z wnioskiem o jej wywłaszczenie w dniu 1 września 1950 r.

Ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia został określony w sposób ogólny organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, celem jego doprecyzowania. Starosta K. pozyskał z Archiwum Urzędu Miasta K. sporządzony przez "[...]" plan realizacyjny Miasta N. [...] - Sytuacja budynków nr [...] ,[...] ,[..] itd... z dnia 17 października 1957 r., zgodnie z którym na wywłaszczonym terenie przewidziano realizację części osiedla mieszkaniowego tj. zaprojektowano chodniki i zieleńce pomiędzy oznaczonymi na planie blokami czterokondygnacyjnymi o numerach[...] i [.,..] . W dniu 29 października 2009 r. organ I instancji przeprowadził również rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, w trakcie, której stwierdzono, że na terenie działki nr [...] znajduje się skwer przed blokiem nr [...], a ul.[...], który porośnięty jest trawą krzewami i drzewami. Teren jest zadbany i zagospodarowany. Prowadząc natomiast ponownie w tej sprawie postępowanie wyjaśniające, zgodnie z zaleceniami Wojewody zawartymi w decyzji z dnia 11 stycznia 2011 r. nr [...] organ I instancji, celem ustalenia realizacji lub braku realizacji celu wywłaszczenia w terminach wskazanych w art. 137 u.g.n. pozyskał do akt sprawy zeznania świadków. W dniu 7 listopada 2011 r. przesłuchano w charakterze świadków: I.G. oraz Z.M. . Organ odwoławczy stwierdził, iż powyższy dowód został przeprowadzony w sposób zgodny z wymogami k.p.a., tzn. strony postępowania zostały o zamiarze jego przeprowadzenia poinformowane, zaś sami świadkowie zostali uprzedzeni o prawie do odmowy składania zeznań oraz o grożącej im, w razie podawania nieprawdziwych informacji, odpowiedzialności karnej, co w pełni potwierdza jego wartość dowodową i umożliwia oparcie się na nim przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie.

W nawiązaniu do powyższego organ stwierdził, że w świetle zgromadzonego i uzupełnionego przez organ I instancji materiału dowodowego, brak jest obecnie podstaw do kwestionowania faktu ustalenia przez Starostę K. wystąpienia przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na określony w decyzji wywłaszczeniowej cel jej wywłaszczenia. Ze znajdujących się bowiem w aktach sprawy wskazanych powyżej protokołów z przesłuchań świadków jak i zdjęcia lotniczego z 1961 r. wynika, iż pomimo wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości w terminach wskazanych w art. 137 u.g.n. nie zrealizowano na niej celu wywłaszczenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż nie ustalono, kiedy w ogóle zostało wybudowane osiedle Spółdzielcze w K. i czy nastąpiło to w terminach 7 lub 10 lat od daty wywłaszczenia organ odwoławczy zauważył, iż w decyzji Wojewody z dnia 19 marca 2010 r. nr [...] wskazano organowi I instancji, iż prowadząc ponownie postępowanie w niniejszej sprawie powinien mieć na uwadze, iż ustalenie, że na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia winno być poprzedzone niebudzącą wątpliwości analizą, czy tak określony cel wywłaszczenia został zrealizowany na konkretnej nieruchomości, a nie w oparciu o kompleks terenów przeznaczonych na budowę osiedla N. (tj. ustalenie pierwszych meldunków w bloku nr [...] i [...] ) nie precyzując zatem jakie działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia podejmowano dokładnie na części wywłaszczonej parceli, oznaczonej obecnie jako działka nr [...] .

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miejska K. reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organy orzekające faktu, iż zawnioskowana do zwrotu działka nr [...] jest zagospodarowana w ten sposób, że pomiędzy blokiem nr [...] , a ul. [...] znajduje się skwer porośnięty trawą, krzewami i drzewami, a przedmiotowy teren jest zadbany i w pełni zagospodarowany. Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 137 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię.

Strona skarżąca podniosła, że z porównania sporządzonego przez "[...] " planu realizacyjnego Miasta N. osiedla "D" – sytuacja budynków nr 1, 2, 3, 5, 6, 7, 9, 10 z dnia 17 października 1957 r. z aktualną mapą ewidencyjną działki nr [...] , a także z mapą katastralną b.gm. kat. B. wynika, że na wywłaszczonym terenie przewidziano realizację części osiedla mieszkaniowego. W ramach zagospodarowania terenu na osiedlu "D" na wywłaszczonym terenie zaprojektowano między innymi chodniki i zieleńce pomiędzy oznaczonymi na planie blokami o numerach[...] i [...]. . Przeprowadzona w dniu 29 października 2009 r. rozprawa administracyjna połączona z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości wykazała, że na działce nr [...] pomiędzy blokiem nr [...] znajduje się skwer porośnięty trawą, krzewami i drzewami, a przedmiotowy teren jest zadbany i w pełni zagospodarowany. Poza tym, jak wynika z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z dnia 19 czerwca 2006 r. na działce nr 2/2 znajduje się przyłącze wodociągowe. Okoliczność tą przyznał także Wojewoda w zaskarżonej decyzji. Jak natomiast wynika z informacji uzyskanych z Archiwum Urzędu Miasta K. , zgodnie z książką meldunkową z dnia 24 sierpnia 1959 r. dla adresu oś. [...] blok nr [...] pierwsze zameldowanie miało miejsce w dniu 18 sierpnia 1959 r. W ocenie strony skarżącej okoliczności te dowodzą, że cel wywłaszczenia rozumiany jako budowa osiedla mieszkaniowego został jednak zrealizowany, a realizacja nastąpiła w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. Strona skarżąca podkreśliła, że realizacja inwestycji nie ogranicza się przecież tylko do wybudowania bloków mieszkalnych, ale także do infrastruktury niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania tego osiedla w postaci m.in. instalacji podziemnych (wodociągi) oraz terenów zielonych. Strona skarżąca wskazała, że również z zeznań słuchanych w dniu 7 listopada 2011 r. świadków: tj. I.G. , mieszkającej w bloku nr [...] na os. [...] od 19 sierpnia 1959 r., oraz Z.M. , mieszkającej w bloku nr [...] na os. [...] od 21 sierpnia 1959 r. wynika, iż przedmiotowa działka znajdowała się na terenie nowopowstałego osiedla [...]. Świadek Z.M. podała, iż na działce nr [...], rozpoczęto prace związane z urządzaniem zieleni, nie była tylko w stanie podać dokładnie kiedy to miało miejsce. Strona skarżąca podkreśliła, że budowa osiedla mieszkaniowego należy do wielkich inwestycji, które mogą być realizowane przez wiele lat. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana na potrzeby osiedla mieszkaniowego, a zatem cel wywłaszczenia został spełniony. Z akt sprawy niezbicie wynika, że na działce nr [...] urządzony jest skwer zieleni, a przez działkę biegnie sieć wodociągowa zasilająca blok nr [...]. Skoro zaś cel wywłaszczenia powinien być identyczny ze sposobem korzystania z nieruchomości, to trudno w niniejszej sprawie twierdzić, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przedmiotowa skarga okazała się zasadna o ile doprowadziła do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia 27 sierpnia 2012 r. orzekającą o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0200 ha, położoną w obrębie [...] . ewid. N. m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat.[...] . gm. kat. B.

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość (l. kat. [...]) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 28 kwietnia 1951 r. znak: [...] , z przeznaczeniem na cele budowy Miasta N. , sprostowanym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 11 listopada 1952 r. nr [...] na cele budowy Miasta N. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 23 i 24 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 475).

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. ustawy poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

Podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości na cel, na jaki została ona wywłaszczona. W pierwszej kolejności należy zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1159/08, stwierdził, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). W sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować.

W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia określony został ogólnikowo jako budowa Miasta N. . Z tego względu niezbędne stało się przeanalizowanie dokumentacji dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości (także i sprzed okresu wywłaszczenia), by doprecyzować, jakie było przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości. W niniejszej sprawie doprecyzowanie takie nastąpiło m.in. w oparciu o pozyskany z Archiwum Urzędu Miasta K. plan realizacyjny Miasta N. [...]" – sytuacja budynków nr [...] ,[..] ,[...] ,[...] z dnia 17 października 1957 r. Z analizy tego planu wynika, że w ramach zagospodarowania terenu na osiedlu "D" na wywłaszczonym terenie zaprojektowano chodniki i zieleńce pomiędzy oznaczonymi na planie blokami czterokondygnacyjnymi o numerach [...] ,[...] i [...] a ul.[...] i ul .[...] .

W oparciu o powyższy materiał można zatem jednoznacznie stwierdzić, że celem wywłaszczenia obejmującego wnioskowaną do zwrotu nieruchomość było powstanie chodników i zieleńców na potrzeby budowanego osiedla mieszkaniowego. Powyższa okoliczność nie była zresztą kwestionowana przez strony postępowania.

Z ustaleń poczynionych podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości wynika, że na terenie działki nr [...] znajduje się obecnie skwer porośnięty trawą, drzewami i krzewami (ponadto przez działkę biegnie sieć wodociągowa zasilająca blok nr [...]). Skwer ten, jak zaznaczono, jest zagospodarowany i zadbany. Wedle zeznań świadków przesłuchanych przez organ I instancji na potrzeby niniejszego postępowania tj. I.G. i Z.M., (obie zamieszkują na osiedlu w bloku numer [...] od 1959 roku) na wnioskowanym do zwrotu terenie znajdowały się resztki sadów owocowych, które były pozostałością gospodarstw rolnych. W późniejszym okresie rozpoczęto prace związane z urządzaniem zieleni. Powyższe ustalenia odnośnie zagospodarowania nieruchomości dodatkowo potwierdza także zdjęcie lotnicze żądanej do zwrotu nieruchomości wykonane 1 czerwca 1961 r., na którym widać rosnące drzewa. Zaznaczyć należy, że również uczestnik J.J. obecny na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. oświadczył, że drzewa znajdujące się na przedmiotowej działce stanowią "sad, który sadził razem z ojcem w 1937 r."

Organy prowadzące postępowanie ustaliły zatem wszystkie istotne dla sprawy okoliczności tj. cel wywłaszczenia i stan zagospodarowania nieruchomości w terminach określonych w art. 137 u.g.n. Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest natomiast to, czy tak ustalony stan faktyczny odpowiada definicji zbędności na cel wywłaszczenia.

Jak wskazano powyżej z ustaleń organów wynika, że na ternie żądanej do zwrotu działki do dnia 1 czerwca 1961 r. (data wykonania zdjęcia lotniczego) rosły drzewa i działka ta nie została nigdy zabudowana. W ocenie Sądu taka okoliczność nie stanowi w rozpoznawanej sprawie o zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Podkreślić należy, iż realizacja celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę bloków mieszkalnych, ale także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, w tym budowę ciągów komunikacyjnych, parkingów, boisk sportowych, a także tereny zielone. Z analizy planu realizacyjnego wynika, że w ramach zagospodarowania terenu na osiedlu "D" na wywłaszczonym terenie zaprojektowano infrastrukturę towarzyszącą z dominacją terenów zielonych pomiędzy oznaczonymi na planie blokami. Należy zatem przyjąć, że istniejący na przedmiotowej działce już w chwili wywłaszczenia teren zielony, po wywłaszczeniu spełniał funkcję zieleni osiedlowej służącej potrzebom mieszkańców nowopowstałego osiedla i był zgodny z pierwotnym celem wywłaszczenia, w tym także z planem zagospodarowania osiedla. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, by na terenie żądanej do zwrotu nieruchomości miał powstać blok mieszkalny lub też by działka ta miała być w inny sposób zagospodarowana. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdyby działka została wywłaszczona pod konkretną zabudowę, która nie zostałaby zrealizowana w terminach wynikających z art.137 u.g.n. kwestia zbędności nieruchomości przedstawiałaby się odmiennie. W rozpoznawanym jednak przypadku należy stwierdzić, że działka stanowiąca od chwili wywłaszczenia teren zielony nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, lecz stanowi realizację tego celu. Świadczy o tym choćby stopień zorganizowania przedmiotowej działki. Z analizy zalegającego w aktach sprawy zdjęcia lotniczego jednoznacznie widać, iż na przedmiotowej działce inwestor pozostawił zorganizowaną i spójną część zastanego w chwili wywłaszczenia drzewostanu, który bezsprzecznie spełnia wymogi terenu zielonego, a który zgodnie z planami osiedla miał powstać w tym miejscu. Z materiału dowodowego sprawy wynika także, że działka ta położona jest pomiędzy blokiem nr [...], a ul.[...], a zatem jest ściśle związana z osiedlem i jego funkcjami, a tym samym zlokalizowany na niej teren zielony służy mieszkańcom tego osiedla od momentu rozpoczęcia jego zasiedlania, co w przypadku sąsiadujących z nim blokami nr [...] i[...] przypadło na rok 1959r. Jak zaznaczono powyżej, realizacja celu wywłaszczenia jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje równocześnie budowę jego kompleksowej infrastruktury towarzyszącej, w ramach której mieści się także powstanie terenów zielonych. Z punktu widzenia realizacji celu wywłaszczenia, w ramach budowy tej infrastruktury nie można wykluczyć wykorzystania dla jej powstania istniejących w dniu wywłaszczenia elementów dotychczasowej infrastruktury, o ile wykorzystanie to pozostanie zgodne z konkretnym celem wywłaszczenia. Wycięcie istniejących drzew, po to by posadzić w tym miejscu nową zieleń byłoby nieracjonalne, nieekonomiczne, a także sprzeczne z ochroną przyrody. Należy dodać, iż o fakcie świadomego wykorzystania przez inwestora istniejącego sadu dla potrzeb i funkcji zieleni osiedlowej świadczy, także odnotowana w protokole rozprawy wypowiedź pełnomocnika uczestniczki M.O. , który podniósł m.in. że sad w tym miejscu znajdował się do połowy lat 70-tych. Co oczywiste aranżacja terenu zielonego może ulegać ewolucji i późniejszym zmianom ( co miało miejsce także w niniejszej sprawie) okoliczność ta jednak pozostaje irrelewantna dla zmiany oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości dla celu wywłaszczenia, albowiem dalej nie zmienia jej przeznaczenia. Reasumując więc w ocenie Sądu zaadaptowanie istniejącej zielni poprzez wykorzystanie jej na działce [...], dla potrzeb terenów zielonych nowowybudowanego osiedla, jest zgodne z celem wywłaszczenia. Z tego też względu nie można uznać, by przesłanki zwrotu nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. To z kolei oznacza brak podstaw do uwzględnienia roszczenia następców prawnych J.J. , domagających się zwrotu tej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..