Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1096/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1,14a,71
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014r. sprawy ze skargi B. T., B. T. na czynności Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu dziecka do przedszkola oddala skargę.


UZASADNIENIE

W pierwszym rzędzie przyjdzie zauważyć, iż sprawa dotycząca zwrotu na rzecz B. i B. T. kosztów dojazdu ich syna W. T. oraz opiekuna do Niepublicznego Przedszkola "[...]" w K., w związku z rozpoczęciem przez niego realizacji rocznego przygotowania przedszkolnego, była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – wyrok z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 274/12. Wyrokiem tym Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza Miasta i Gminy P. (dalej: Burmistrz) z dnia [...] nr [...] polegającej na odmowie zwrotu kosztów przejazdu dziecka do przedszkola. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd sformułował wytyczne co do dalszego postępowania. Podkreślił w szczególności to, że sytuacja zdrowotna i wiekowa syna skarżących pozwala na jej rozpatrywanie w kontekście ustawowego obowiązku gminy zapewnienia dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, ewentualnie zwrotu kosztów jego dowiezienia do placówki wychowawczej (edukacyjnej). Obowiązek taki wynika z art. 14a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Należy jednak rozróżnić prawo wyboru przez rodzica placówki, w której obowiązek kształcenia specjalnego w trakcie rocznego przygotowania przedszkolnego będzie realizowany, a zapewnienie dziecku bezpłatnego transportu oraz zwrotu kosztów przejazdu w razie dowozu we własnym zakresie. Obowiązek bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów dowiezienia dziecka dotyczy sytuacji jego uczęszczania do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego, a nie do każdej placówki wybranej przez rodziców. Jeżeli zatem organ stwierdzi, że wskazane przez rodziców przedszkole nie jest najbliższym przedszkolem w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka, mogącym zapewnić realizację orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego – to powinien to bezspornie wykazać.

Zdaniem składu orzekającego wyjaśnienia tego elementu zabrakło. Jak wynika z pisma z dnia 9 stycznia 2012 r. organ wskazał, że takim najbliższym przedszkolem, które spełnia wymogi orzeczenia jest Przedszkole Nr [...]w Z. Wskazaniu tego przedszkola nie towarzyszyło jednak udowodnienie, że placówka ta jest w stanie zapewnić dziecku posiadającemu orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na [...] (jak syn skarżącej) realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego w formie wskazanej w tym orzeczeniu. Nie została poprzedzona bezspornym wykazaniem, iż [...], zaproponowane w zastępstwie aktualnej placówki edukacyjnej dziecka, stanowi jednostkę najbliższą jego miejscu zamieszkania. Wykazanie tych okoliczności jest możliwe przez wyjaśnienie charakteru jej działalności.

W postępowaniu wyjaśniającym, prowadzonym w wyniku uchylenia czynności w postaci odmowy zwrotu kosztów przejazdu, Burmistrz zwrócił się pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. do Dyrektor Przedszkola Nr [...] w Z. o udzielenie informacji co do możliwości zapewnienia w przedszkolu opieki i edukacji odpowiedniej do zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r. nr[...], wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Z.

W odpowiedzi z dnia 22 kwietnia 2013 r., o treści której poinformowano Skarżących, Dyrektor Przedszkola stwierdziła, iż istniała możliwość przyjęcia dziecka do placówki we wrześniu 2011 r. do nowo powołanego oddziału dla dzieci[...], o czym informowano pracownika UM P. Rodzice dziecka nie nawiązali jednak w tym celu kontaktu. Przedszkole, co podkreśliła, zapewnia wystarczająca opiekę i edukację odpowiednią do zaleceń wynikających z orzeczeń Poradni.

Zdaniem Skarżących (pismo z dnia 22 maja 2013 r.), Przedszkole Nr [...] w Z. nie prowadzi oddziału dla dzieci z [...], w którym zajęcia są prowadzone w grupie integracyjnej, a jedynie oddział dla dzieci z [...].

Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. pełnomocniczka B. i B. T. wezwała Burmistrza do wykonania wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r.

W trakcie czynności wyjaśniających uzyskano stanowisko Dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Z. (pismo z dnia 25 lipca 2013 r.) , wedle którego Przedszkole Nr [...] w Z. oferuje kształcenie specjalne dla dzieci z [...] spełniające wymogi wynikające z orzeczenia Poradni. Jednocześnie zwróciła uwagę, iż zapis zawarty w zaleceniach zamieszczonych w orzeczeniu, dotyczący realizowania zajęć w grupie integracyjnej, stanowi konsekwencję przychylenia się do sugestii matki dziecka. Poza tym w dokumentacji medycznej nie ma wskazań, aby dziecko odbywało zajęcia tylko i wyłącznie w grupie integracyjnej.

W wyniku zapytania Burmistrza uzyskano także informację od Dyrektor Przedszkola Nr [...] w Ł. (pismo z dnia 24 lipca 2013 r.), zgodnie z którym w placówce tej w 2011 r. prowadzony był oddział integracyjny, funkcjonujący nadal. Skarżący nie zgłosili do niego dziecka na rok szkolny 2011/2012.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. B. i B. T. wezwali Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na uchybieniu postanowieniom art. 71 b ust. 5a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty i w konsekwencji oparciu się organu wyłącznie na przepisie 14a ust. 4 tej ustawy.

W ocenie wzywających pozostaje niezgodna z prawem czynność Burmistrza z dnia 30 lipca 2013 roku w postaci ponownej odmowy zwrotu kosztów dowozu dziecka do placówki "[...]" w K. ze względu na uznanie, iż placówka proponowana przez Gminę P. tj. Przedszkole Nr [...] w Z. mogła zapewnia synowi odpowiednią formę kształcenia.

Jak wykazują w uzasadnieniu, w Przedszkolu Nr [...] w Z. brak jest oddziału integracyjnego, natomiast z orzeczenia Poradni wynika, iż w takim oddziale kształcenie specjalne powinno być realizowane. W ich opinii rodzice dziecka, co do którego zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego, określonego w stosownym orzeczeniu z wyznaczeniem szczególnych potrzeb ucznia w tym w zakresie oraz potrzeb kształcenia, wobec braku placówki zapewniającej takie kształcenie na terenie gminy mają prawo do zapewnienia odpowiedniej placówki, nie godząc się na wskazane przez Gminę przedszkole, które nie spełnia wymaganych kryteriów.

Zalecenie kształcenia w grupie integracyjnej nie jest dla dziecka bez znaczenia. Stanowi najbardziej odpowiednia formę kształcenia, której nie może zapewnić kształcenie w placówce nie posiadającej oddziałów integracyjnych.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Burmistrz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko (pismo z dnia 28 sierpnia 2013 r.).

W skardze z dnia 26 września 2013 r. B. i B. T. podnieśli zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w oparciu o wyczerpujący materiał dowodowy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ wynik sprawy. Wnieśli o uchylenie w całości czynności odmowy zwrotu kosztów dojazdu W. T. do placówki ,,[...] " w K., uznanie przez Sąd obowiązku zwrotu kosztów przejazdu syna oraz opiekuna i zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż syn ich cierpi na [...]. Wymaga kształcenia specjalnego, bez którego nie wyrówna w minimalnym stopniu swoich braków spowodowanych zaburzeniami rozwoju, których nie mają jego zdrowi rówieśnicy. W 2008 roku syn skarżących został poddany badaniom specjalistycznym psychologiczno-pedagogicznym w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Z. Zespół Orzekający, który rozpoznał i stwierdził u dziecka [...]. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego Zespół uzasadnił wydane zalecenia w sposób następujący : "Biorąc pod uwagę całościowe zaburzenia rozwoju W., dostarczoną przez matkę dokumentację, wyniki przeprowadzonych badań i obserwacji oraz wniosek złożony przez matkę chłopca stwierdza się, że najodpowiedniejszą formą pomocy dziecku będzie zakwalifikowanie W. do kształcenia specjalnego wg programu przedszkola specjalnego dla dzieci z [...], realizowanego w grupie integracyjnej. Przypuszcza się bowiem, że w grapie rówieśniczej, zarówno rozwój społeczno- emocjonalny jak i rozwój funkcji poznawczych chłopca zaczną postępować w pożądanym kierunku i przyczynią się do jego lepszego funkcjonowania."

Rodzice chłopca starali się o jego umieszczenie w przedszkolach prowadzących oddziały integracyjne: w Z., w Ł. i w M., jednak dziecko nie zostało do przedszkola przyjęte. Stanowisko Gminy P. od początku postępowania była takie, iż dziecko powinno zostać zapisane do Przedszkola Nr [...] w Z., gdzie funkcjonuje oddział dla dzieci z [...]. Nie odniesiono się w ogóle do zaleceń, które wyraźnie mówiły o tym, iż dziecko ma mieć zapewnione kształcenie specjalne w grupie integracyjnej. Ponieważ dziecko nic zostało przyjętego do żadnego z przedszkoli kształcących w tym systemie w pobliżu zamieszkania, rodzice dowozili go do "[...]" w K., które zrealizowało w całości zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W związku z tym rodzice zwrócili się o zwrot kosztów dowozu dziecka i opiekuna do przedszkola, na zasadzie art. 14 a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Burmistrz P. odmówił zwrotu tych kosztów.

Po skutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, rodzice skierowali skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r. stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza P. polegającej na odmowie zwrotu kosztów przewozu dziecka do "[...]" w K. zalecając Burmistrzowi sprawdzenie czy proponowane pracz Gminę Przedszkole Nr [...]w Z. spełnia wymogi określone w zaleceniach dotyczących dziecka, a w szczególności czy w przedszkolu jest oddział dla dzieci z [...], a zajęcia realizowane są w grupie integracyjnej. Sąd ustalił nadto, że sytuacja zdrowotna i wiekowa syna skarżących pozwala na jej rozpatrywane w kontekście ustawowego obowiązku gminy zapewnienia dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, ewentualnie jego dowiezienia do placówki wychowawczej.

Zalecenia Sądu, mimo podejmowania po wyroku czynności wyjaśniających (m.in. uzyskanie informacji od Dyrektor Przedszkola oraz stanowiska Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Z.) nie zostały przez Gminę wykonane, bowiem nie ustalono czy w Przedszkolu Nr [...] w Z. działa wymagany oddział, realizujący kształcenie w grupie integracyjnej.

Skarżący zwracają uwagę na opinię Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Z. z dnia 25 lipca 2013 r. Jest ona "w swojej treści absolutnie zaskakująca i pozwala skarżącym wyrazić zdecydowane zastrzeżenia" w sytuacji kiedy działający w jej ramach zespól orzekający sformułował przywołane wcześniej zalecenia co do form kształcenia dziecka. W ich ocenie "nie do pomyślenia" jest, aby orzeczenie stanowiące przecież dokument urzędowy poświadczało nieprawdę, jak również i to aby Poradnia w pismach takich jak to z dnia 25 lipca 2013 roku podważała swoje własne orzeczenie, wydane z uwagi na całościowe zaburzenia rozwoju dziecka i wydane dla jego dobra, w którym zalecono wyraźnie kształcenie dziecka w grupie integracyjnej. .Argumentację zawarta w tym piśmie, jak i w pismach Burmistrza Miasta P. opartych w całości na wysoce wątpliwym stanowisku Poradni należy w całości odrzucić jako niedopuszczalną próbę omijania zaleceń Sądu zawartych w wyroku, a także jako nie znajdującą oparcia w zasadach funkcjonowania państwa prawa, próbę uniknięcia obowiązku poniesienia kosztów dowozu dziecka poprzez sięganie do wydanego orzeczenia i próby jego interpretacji z korzyścią dla organu.

Podkreśla także, iż orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane w tamtym okresie, nie zostało zmienione i nie modyfikowano wobec W. T. zaleceń względem kształcenia specjalnego w przewidzianej prawem formie. Pozostaje zatem nadal wiążące. Przedszkolny oddział integracyjny wskazany w tym orzeczeniu, to taki, który zapewnia model kształcenia uczniów posiadających orzeczenie o sposobie kształcenia specjalnego wspólnie z pozostałymi, zdrowymi uczniami, co wynika z art. 3 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Ponieważ organ uporczywie unikał dokonania ustalenia, do którego zobowiązał go Sąd skarżący samodzielnie wystąpili do Dyrektora Przedszkola Nr [...] w Z. Ten pismem z dnia 25 czerwca 2013 r. udzielił jednoznacznej odpowiedzi, że w Przedszkolu Nr[...]w roku szkolnym 2011/2012 nie funkcjonował i nadal nie funkcjonuje oddział integracyjny.

Wobec braku oddziału integracyjnego i kształcenia w tym przedszkolu w grupie integracyjnej w Przedszkolu Nr[...]proponowana przez Gminę placówka nie spełnia wymagań i nie zrealizuje wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Przedszkola z oddziałami integracyjnymi w M., Z. i w Ł. nie przyjęły syna skarżących, pomimo ich starań. Innego bliższego przedszkola gmina nie zapewniła i nie zaproponowała. Dlatego to przedszkole, do którego uczęszczał syn skarżących, który musiał już podjąć kształcenie, uznać w okolicznościach sprawy trzeba za najbliższe odpowiednie przedszkole realizujące zalecenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Podczas rozprawy pełnomocnik organu przedstawił notatkę służbową potwierdzającą, iż skarżący zbyt późno zwrócili się do Gminy z wnioskiem o umieszczenie dziecka w przedszkolu. Skarżąca wyjaśniła, że nie występowała o umieszczenie dziecka w przedszkolu w Ł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądów administracyjnych podlegają zatem akty oraz czynności organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów ogranicza się więc wyłącznie do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu bądź podjęcia zaskarżonej czynności. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż sprawa zwrotu kosztów przejazdu zapewnionego przez rodziców odbywa się w drodze czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. m.in postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt II SA/Po 491/11, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 630/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 września 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 194/11 dostępne w Internecie w CBOSA). Taką też czynnością jest odmowa zwrotu kosztów przejazdu dziecka skarżących do Przedszkola w K. dokonana przez Burmistrza Miasta P. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r., syg. akt IV SA/Gl 274/12).

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi należało zbadać, czy zostały spełnione wymogi formalne do jej skutecznego wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

W sprawie niniejszej o spornej czynność w postaci pisma z dnia 30 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżących został powiadomiony w dniu 2 sierpnia 2013 r. (data doręczenia). Natomiast w dniu 16 sierpnia 2013 r. (data wpływu do organu) B. i B. T. wezwali Burmistrza Miasta P. do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wnieśli skargę w dniu 30 września 2013 r. – w terminie 30 dni od doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (doręczenie miało miejsce 2 września 2013 r.). Dopełnione zostały więc wymogi formalne skargi umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że stosownie do art. 14 ust. 1, 1a, 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. ( t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: u.s.o.) małoletni W. T. posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz orzeczenie o niepełnosprawności, był objęty wychowaniem przedszkolnym do ukończenia 6 roku życia i jest zobowiązanym do odbycia obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego przed rozpoczęciem realizacji obowiązku szkolnego . W stosunku do dzieci urodzonych w 2005 r. (W. T. był urodzony w lutym 2005 r.), które nie rozpoczęły spełniania obowiązku szkolnego wynika to wprost z art. 10 ustawy z 19 marca 2009 r. w sprawie zmiany ustawy o systemie oświaty oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 54, poz. 458). W przepisie tym wskazano miejsca odbycia tego obowiązku jako przedszkole, oddział przedszkolny zorganizowany w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego, z odpowiednim zastosowaniem art. 14a ust. 2 – 4 ustawy.

W myśl art. 71b ust. 1 kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Zgodnie z art. 71b ust. 3 u.s.o, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Z. stwierdził u W. T. (syna skarżących)[...]. Zespół Orzekający zalecił "kształcenie specjalne wg programu przedszkola specjalnego dla dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju wraz z dodatkową pomocą w postaci indywidualnych zajęć rewalidacyjnych, realizowane – zgodnie z prośba matki-w grupie integracyjnej". Orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego w tej formie Zespół uzasadnił wydane zalecenia w sposób następujący : "Biorąc pod uwagę całościowe zaburzenia rozwoju W. dostarczoną przez matkę dokumentację, wyniki przeprowadzonych badań i obserwacji oraz wniosek złożony przez matkę chłopca stwierdza się, że najodpowiedniejszą formą pomocy dziecku będzie zakwalifikowanie W. do kształcenia specjalnego wg programu przedszkola specjalnego dla dzieci z [...], realizowanego w grupie integracyjnej. Przypuszcza się bowiem, że w grapie rówieśniczej, zarówno rozwój społeczno- emocjonalny jak i rozwój funkcji poznawczych chłopca zaczną postępować w pożądanym kierunku i przyczynią się do jego lepszego funkcjonowania."

Zgodnie z art. 71b ust. 5a u.s.o, jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Jedną z form realizacji tego obowiązku określa art. 14a ust. 4 u.s.o. Obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 14 ust. 1a bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka umożliwiającego dzieciom, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowie prawni.

Kwestię odmowy zwrotu kosztów dojazdu dziecka i opiekuna do przedszkola należy rozpatrywać w kontekście normy zawartej w drugiej części art. 14a ust. 4 u.s.o. Zwrot taki może nastąpić jedynie w sytuacji, kiedy gmina nie zapewnia (nie realizuje) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki.

Zwrot taki przysługuje pod następującymi warunkami: po pierwsze - chodzi o zwrot kosztów przejazdu dziecka pięcioletniego niepełnosprawnego oraz dziecka objętego wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 14 ust. 1a (mogą nim być objęte dzieci powyżej 6 lat posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego objęte wychowaniem przedszkolnym); po drugie - jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowie prawni zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna następuje na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta).

Dokonując analizy systemowej art. 14a ust. 4 u.s.o należy przyjąć, iż zwrot o którym mowa w jego części końcowej obejmuje koszty dojazdu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka. Przepis przewiduje bowiem dwie alternatywne formy realizacji obowiązku tam określonego tj. albo bezpłatny transport (i opieka) do najbliższej placówki, albo też zwrot kosztów przejazdu dla dziecka i opiekuna, jeżeli dowożenie zapewniają inne (niż gmina) podmioty (w tym rodzice dziecka).

W rozpatrywanej sprawie spór idzie o to czy Gmina P. ma zwrócić koszty przejazdu dziecka niepełnosprawnego i jednego z jego rodziców do przedszkola spełniającego wymogi wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w sytuacji kiedy przedszkole to nie wiadomo czy jest "najbliższym" w rozumieniu art. 14a ust. 4 u.s.o., a ponadto nie została zawarta umowa określająca zasady zwrotu kosztów (między Gminą P. a rodzicami dziecka).

W ocenie Sądu, ta ostatnia okoliczność (brak umowy) przesądza o bezpodstawności roszczeń skarżących. Gmina byłaby zobowiązana do zwrotu kosztów przejazdu jedynie w takim przypadku, w którym zasady tego zwrotu określałaby stosowna umowa zawarta między nią a rodzicami dziecka niepełnosprawnego.

Jak wynika z akt sprawy rodzice dziecka już w dniu 8 kwietnia 2008 r. zwrócili się do Burmistrza o zapewnienie odpowiedniej formy kształcenia dla niepełnosprawnego syna, przy czym mając świadomość tego, że na terenie Gminy P. odpowiedniej (stosownej do zaleceń wynikających z orzeczenia) placówki takiej nie ma. W istocie od początku skarżący ubiegali się wyrażenie przez Gminę zgody na zwrot kosztów przewozu dziecka i opiekuna do placówki położonej na terenie innej gminy (w grę wchodziło Z., M. i Ł.). W ocenie Burmistrza właściwą i najbliższą placówką, spełniającą wymogi, było Przedszkole nr [...] w Z. i do skarżących została skierowana propozycja zawarcia umowy, o jakiej mowa w art. 14a ust. 4 u.s.o. Rodzice dziecka nie zaakceptowali tej propozycji, zasadnie twierdząc, iż przedszkole to nie spełnia warunków określonych w orzeczeniu (nie ma w nim oddziału integracyjnego). Nie było również możliwości umieszczenia dziecka w przedszkolu w Ł. Natomiast nie wyjaśniono kwestii ewentualnego umieszczenia syna skarżących w przedszkolu w M. W istocie rzeczy doszło do dokonania placówki wyboru samodzielnie przez skarżących.

Co prawda, w myśl przywołanego wyżej art. 71b ust. 5a u.s.o, odpowiednia formę kształcenia dziecka powinna zapewnić gmina właściwa ze względu na jego miejsce zamieszkania, jednakowoż niewywiązywanie się jednostki samorządu terytorialnego z tego obowiązku nie przesądza o możliwości dokonania samodzielnego wyboru przedszkola przez rodziców.

W takim przypadku skarżący powinni skorzystać z uprawnienia określonego w art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W przypadku kiedy gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem osobie, której interes prawny został takim zaniechaniem (bezczynnością) naruszony służy prawo do wniesienia skargo do sądu administracyjnego ( po uprzednim wezwaniu gminy do usunięcia naruszenia – art. 101a ust. w zw. z art. 101 u.s.g.).

W tym stanie rzeczy, skoro brak jest podstawy do zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do przedszkola wybranego samodzielnie przez rodziców, bowiem nie został wcześniej zawarta umowa określająca zasady zwrotu, czynność odmowy zwrotu nie narusza prawa Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.