Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1283/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 78 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 71a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i odmowy przyznania prawa do zasiłku 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. P. kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych) oraz kwotę 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote i 80/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, za obie instancje.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2007 r. A. F. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna. Starosta L. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. orzekł o uznaniu wyżej wymienionego z dniem [...] grudnia 2007 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu mu prawa do zasiłku od dnia [...] grudnia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. w wysokości 646 zł miesięcznie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. F. od powyższej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Starosta L. orzekł o utracie przez zainteresowanego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] grudnia 2007 r. oraz uznał, że zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] grudnia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu wskazał, że z informacji Inspektoratu ZUS w L. wynika, iż A. F. od dnia [...] grudnia 2007 r. przyznano rentę, wobec czego na podstawie art. 78 ust. 4 i art. 76 ust. 2 pkt 3 należało wydać przedmiotowe rozstrzygnięcie. Decyzja ta została uchylona przez organ II instancji (decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r.). Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Starosta L. pozbawił A. F. statusu osoby bezrobotnej oraz wynikających z tego statusu uprawnień z dniem [...] grudnia 2007 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. F., wyrokiem z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 952/08, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i określił, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda [...] - jako organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji w sprawie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych wobec A. F. – winien z urzędu, w sytuacji uzyskania informacji z ZUS w L. o przyznaniu skarżącemu z dniem [...] grudnia 2007 r. renty z tytułu niezdolności do pracy, wznowić postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty L. z dnia [...] grudnia 2007 r., przy czym ustaleniu podlegać musi, czy podstawą wznowienia postępowania będzie przepis art. 145 § 1 pkt 5, czy też art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147, art. 150 § 1 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2007 r., orzekającą o uznaniu A. F. za osobę bezrobotną od [...] grudnia 2007 r. i przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. i następnie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2007 r., a nadto orzekł o pozbawieniu A. F. statusu bezrobotnego oraz zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2007 r. z powodu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz o uznaniu za osobę bezrobotną od [...] grudnia 2008 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r.

Od tej decyzji A. F. odwołał się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, który decyzją z dnia [...] października 2010 r. na podstawie art. 138 § 1, art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Minister podał, że wydana przez Wojewodę [...] zaskarżona decyzja stanowiła wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 952/08. Ponadto wskazał, że zgodnie z przepisem art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Organ stwierdził, iż Wojewoda [...] prawidłowo uchylił zarówno własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku za okres, za który została przyznana odwołującemu renta z tytułu niezdolności do pracy. Zasiłek w związku z tym był należny od [...] grudnia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r., gdyż renta została przyznana zainteresowanemu od [...] grudnia 2007 r. do [...] listopada 2008 r., jak wynika z pisma ZUS w L. z dnia [...] marca 2008 r., znak: [...]. Minister wskazał ponadto, że wypłacony zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] grudnia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r., został potraktowany jako świadczenie wypłacone w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Odnosząc się natomiast do argumentu strony dotyczącego wydawania rozstrzygnięć na podstawie pism ZUS, a nie decyzji, stwierdził, że w pismach tych podane informacje oparte były na decyzjach.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. F. podał, że nie zgadza się zarówno z decyzją, jak i jej uzasadnieniem oraz wniósł o jej uchylenie i uznanie go za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku za okres od [...] grudnia 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. Wskazał, że Wojewoda [...] bezprawnie uchylił prawomocną decyzję PUP w L. z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz własną z dnia [...] lutego 2008 r., zaś Minister Pracy i Polityki Społecznej bezpodstawnie podzielił to stanowisko, pozbawiając go prawa do zasiłku wbrew przepisom art. 78 ust. 4 i art. 71 ust. 2 pkt 1 zawartym w uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 132/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. F. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2010 r.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za zasadną argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji oraz podkreślił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w swoim wyroku wskazał na przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 (ewentualnie pkt 8) k.p.a., będącą podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających status osoby bezrobotnej od [...] grudnia 2007 r. i prawo do zasiłku od [...] grudnia 2007 r. Organy obu instancji zastosowały się do powyższych wytycznych. Natomiast stosownie do treści art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa m. in. do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Z powyższego wynika, iż nie jest dopuszczalne posiadanie statusu osoby bezrobotnej i pobieranie zasiłku dla bezrobotnych oraz jednoczesne pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy. W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Taką nową okolicznością faktyczną, istotną dla sprawy, jest okoliczność przyznania skarżącemu, decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2007 r. do [...] listopada 2008 r., o której Wojewoda [...], wydający decyzję w dniu [...] lutego 2008 r., nie wiedział. Zasadnie zatem, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej od [...] grudnia 2007 r. i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. i w wyniku tego wznowionego postępowania uchylił ostateczną decyzję i decyzję poprzedzającą oraz rozstrzygnął sprawę co do istoty.

A. F. (reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu) wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1351/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, ponieważ zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.

Za uzasadniony został uznany przede wszystkim zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Skarżący w skardze, jak również w postępowaniu przed organami, kwestionował istnienie powołanej w pismach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. decyzji o przyznaniu renty, twierdząc, że nie jest znana mu jej treść. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w tej sytuacji Sąd I instancji powinien odnieść się do tej kwestii i wszechstronnie zbadać, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły fakt istnienia decyzji o przyznaniu renty. Samo powołanie się na treść pisma organu informującego o wydaniu decyzji, w sytuacji gdy strona ten fakt kwestionuje, jest niewystarczające. Pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest dowodem, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca skarżącemu rentę. Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 10 i art. 77 § 1 k.p.a. został uznany za uprawniony.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w wyroku z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 952/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawarł wytyczne co do dalszego postępowania i wskazaniami tymi Sąd był związany. Jednakże w wyroku tym odniesiono się jedynie do trybu postępowania przed organem administracyjnym. Wyjaśniono przy tym, że decyzja o pozbawieniu A. F. statusu osoby bezrobotnej i wynikających z tego statusu uprawnień powinna zostać poprzedzona decyzją o uchyleniu decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. w trybie wznowienia postępowania.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r. rozstrzygał kwestie proceduralne. W wyroku tym stwierdzono jedynie, że wydanie przez orzekające w sprawie organy decyzji pozbawiającej A. F. statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych wstecz – bez zachowania trybu wznowienia postępowania – stanowi naruszenie przepisów postępowania. Orzeczenie sądu w tym zakresie związało organy administracji, które rozpoznały sprawę w dwóch instancjach we wskazanym w wyroku trybie.

Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, dla ponownego rozpoznania sprawy, zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] Inspektoratu w L. o nadesłanie ostatecznej decyzji przyznającej A. F. rentę. Dopiero tak skompletowane akta sprawy umożliwią Sądowi zbadanie sprawy w jej całokształcie, co pozwoli na ocenę zasadności wniesionej skargi na decyzję organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270): "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny".

Analizując niniejszą sprawę we wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny kierunku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zażądał od Inspektoratu ZUS w L. przesłania decyzji z której wynikałoby, iż A. F. od dnia [...] grudnia 2007 r. przyznano rentę.

Inspektorat ZUS w L. przesłał poświadczony za zgodność odpis decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], wydanej przez ZUS Oddział w [...] Inspektorat ZUS L.

Na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z urzędu przeprowadził dowód z tej decyzji, zgodnie z treścią art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z decyzji wynika, iż A. F. przyznano prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2007 r. do [...] listopada 2008 r.

Zatem nie ma racji skarżący, gdy zaprzecza istnieniu przedmiotowej decyzji, chociaż o jej istnieniu powinien powziąć wiadomość najpóźniej w chwili otrzymania decyzji Starosty L. z dnia [...] lutego 2008 r. lub wcześniej w chwili otrzymania kwoty pierwszego świadczenia pieniężnego z tytułu renty przyznanej z uwagi na niezdolność do pracy albo listu zwykłego zawierającego przedmiotową decyzję. Wskazać tu nadto należy, iż zgodnie z przepisami, na podstawie których działa ZUS (art. 71a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585), decyzje mogą być doręczane listem zwykłym.

Stosownie do treści art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa m. in. do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Z powyższego wynika, iż nie jest dopuszczalne posiadanie statusu osoby bezrobotnej wraz z prawem pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz jednoczesne pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy. Zasadnie zatem organ wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej od [...] grudnia 2007 r. i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. i w wyniku tego wznowionego postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego

2008 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2007 r., a nadto orzekł o pozbawieniu A. F. statusu bezrobotnego oraz zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2007 r. z powodu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz o uznaniu za osobę bezrobotną od [...] grudnia 2008 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] października 2010 r.

Podkreślić tu należy, iż powyższe rozstrzygnięcia zapadły w wyniku prawidłowo wszczętego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147, art. 150 § 1 k.p.a., postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., postępowania o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2007 r., orzekającą o uznaniu A. F. za osobę bezrobotną od [...] grudnia 2007 r. i przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. Taki sposób wzruszenia ostatecznych decyzji w trybie postępowania wznowieniowego, jest zgodny z treścią wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 952/08.

Ponieważ obecne postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ewidentnie wykazało istnienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w dniu [...] lutego 2008 r. przez Inspektorat ZUS w L., przyznającej A. F. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2007 r. do [...] listopada 2008 r., zatem fakt wydania takiej decyzji został nie tylko potwierdzony pismami Inspektoratu ZUS w L., ale wprost przedmiotową decyzją, skargę należało uznać za chybioną.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania (kosztach zastępstwa prawnego wykonywanego z urzędu), Sąd orzekł, przyznając je za obie instancje (NSA i WSA), zgodnie z art. 250 wyżej powołanej ustawy i wskazaniem zawartym w uzasadnieniu wyroku NSA.