Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1827/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. S. (dalej zwany: Skarżącym) reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej zwany: Kolegium, SKO, Organem II instancji, Organem odwoławczym) z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. S.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że 21 maja 2021 r. J. S., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...].

Z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że J. S. posiada orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 1998 r. nr akt [...] o częściowej niezdolności do pracy, jednak zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] maja 2021 r. J. S. może sprawować opiekę nad osobą drugą, natomiast z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, że stan zdrowia nie wpływa na jakość opieki jaką J. S. sprawuje nad chorą żoną. J. S. zrezygnował z zatrudnienia oraz możliwości jego podjęcia, celem sprawowania osobistej opieki nad chorą żoną, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie J. S. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że J. S. sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną żoną A. S.

Burmistrz [...] (dalej zwany: Burmistrzem, Organem I instancji) decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmówił J. S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną A. S., powołując się na wystąpienie negatywnych przesłanek, uniemożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia, wynikających z art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111; dalej: u.ś.r.), tj. momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a także fakt, że J. S. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Od powyższej decyzji J. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie, w którym wniósł o uwzględnienie odwołania i uchylenie zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wykonując zalecenia zawarte w decyzji SKO z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], Organ I instancji pismem z dnia 4 sierpnia 2021 r. zwrócił się do J. S. z wezwaniem o dokonanie przez niego wyboru jednego ze świadczeń. J. S. w w/w piśmie został poinformowany, że zgodnie z dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest złożenie wniosku do ZUS o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 291; dalej zwana w skrócie: "ustawa FUS") w terminie do 30 dni od dnia otrzymania wezwania. J. S. został także poinformowany o konieczności przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz o wstrzymaniu jej wypłaty.

W odpowiedzi, pełnomocnik J. S. poinformował, że J. S. nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz wniósł o przyznanie J. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości w związku z brakiem podstawy prawnej do odmowy jego przyznania w związku z pobieraną przez niego rentą.

Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmówił J. S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji wskazał, że J. S. odmówił zawieszenia posiadanego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w związku z powyższym, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nadal istnieje negatywna przesłanka do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Niespełnienie powyższej przesłanki powoduje odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego J. S.

Od powyższej decyzji J. S., reprezentowany przez pełnomocnika złożył odwołanie, wnioskując o uwzględnienie odwołania oraz uchylenie w całości decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie J. S. prawa do wnioskowanego świadczenia. Pełnomocnik Skarżącego zarzucił błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik podniósł, że Skarżący korzysta z tej formy pomocy (renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), gdyż dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest to kwestia jego wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Ponadto wskazał, że z treści oświadczenia złożonego przez Skarżącego wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S., działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten rodzi obowiązek prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., tak aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku TK. Prawidłowe zastosowanie normy prawnej art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kształcie zmienionym wyrokiem TK oznacza, że o świadczenie pielęgnacyjne można się ubiegać bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym także wówczas, gdy nie jest możliwe ustalenie daty powstania tej niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma w pełni zastosowanie do małżonka, ubiegającego się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest sprzeczne z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłaby ona możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Wykładnia taka prowadziłaby do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie stanowi przeszkody przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne przez małżonka nielegitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, opiekującego się niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem.

SKO podkreśliło, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał orzekł, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., we wskazanym zakresie, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został opublikowany w Dz.U. z dnia 8 lipca 2019 r. poz. 1257, co oznacza, że utrata mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w zakresie pozbawiającym rencistów z orzeczoną częściową niezdolnością do pracy, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nastąpiła od dnia 9 stycznia 2020 r. Od tego dnia opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mają prawo ubiegać się o świadczenia pielęgnacyjne, a fakt pobierania przez nich świadczenia rentowego nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przyznania im świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie utrwala się obecnie stanowisko, że oceniając kwestię zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia "kolizyjnego", w kontekście sposobu realizacji tych świadczeń w sytuacji ich zbiegu, należy sięgnąć, do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2). Mając na uwadze ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W powyższej sytuacji warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, powinno być dokonanie przez tą osobę wyboru świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie w związku z tym prawa do renty. SKO wskazało, że art. 103 ust. 3 ustawy FUS, stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do renty na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa do renty i wstrzymanie jej wypłaty należy traktować jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., gdyż przepis ten dotyczy kolizji pomiędzy materialnym prawem do renty a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty renty.

J. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na w/w decyzję Kolegium z dnia [...] października 2021 r. nr [...], w której zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie J. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania; o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że Organy obu instancji poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęły, że skoro Skarżący ma ustalone prawo do renty, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Pełnomocnik wskazał, że z utrwalonej linii orzeczniczej wynika, że interpretowanie w/w przepisu nie może się ograniczać wyłącznie do wykładni literalnej, ale powinien zostać rozszerzony o dyrektywę wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do wymienionego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zdaniem pełnomocnika z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. zostały zawarte dwa przypadki, w których osobie sprawującej opiekę nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w punkcie oznaczonym literą a: w przypadku gdy opiekun ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, natomiast w punkcie oznaczonym literą b: w przypadku, gdy opiekun ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Zdaniem pełnomocnika podmioty mające ustalone prawo do świadczeń zawartych w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. zostały pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, natomiast grupie podmiotów uprawnionych do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. pozostawiono możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez wybranie jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu.

Końcowo pełnomocnik powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 w którym wskazał że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Ponadto pełnomocnik powołał się na orzeczenie TK z 25 lutego 1997 r., sygn. K 21/95 i wskazał, że w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny stoi konsekwentnie na stanowisku, że obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Organy obu instancji swe decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparły na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego wyjaśnić tu przyjdzie, iż w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, w szczególności jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było więc ustalenie, iż strona skarżąca posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (vide: zaświadczenie ZUS z dnia [...] listopada 2015 r.). Wydane w sprawie decyzję poprzedzało zgromadzenie i rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego, co pozwalało na zastosowanie wobec strony przepisów prawa materialnego w sposób określony w kwestionowanych decyzjach administracyjnych.

Negatywne rozstrzyganie przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury lub renty jest obecnie powszechnie podważane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się, iż brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić.

Wykluczenie możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy zakwestionował z przyczyn ustrojowych Trybunał Konstytucyjny. Trybunał w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/19, OTK-A 2019/36, stwierdził : Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia zakresowego podkreślono zaś, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może nie pracować. Nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przyznać rację temu poglądowi, który dostrzega brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające rentę i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA, LEX). Inna sytuacja dotyczy zaś osoby która rentę uzyskała z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Taka osoba jako niezdolna z przyczyn zdrowotnych do wykonywania pracy nie byłaby w stanie wykazać warunku podstawowego z art. 17 ust. 1 u.ś.r., czyli niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z uwagi na prezentowane przez skarżącego stanowisko Sąd stanowczo podkreśla, iż nie podziela poglądu polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością renty, a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie tego stanowiska zakładającego częściową kompensacje kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, nie tylko naruszałoby treść przepisu określającego na "sztywno" wysokość świadczenia pielęgnacyjnego - art. 17 ust. 3 u.ś.r. - ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Dlatego warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń.

Renta jest prawem, które uznaje się za niezbywalne. Nie można jednak pomijać, iż art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; zwana dalej u.e.r.FUS.), stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. renty na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Trafny jest zatem wniosek, iż zawieszenie prawa do renty należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Nie sposób nie przyjąć, aby "zawieszenie prawa do renty" (i oczywiście wstrzymanie jej wypłaty) uznawać jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do renty (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty emerytury.

Z tych względów w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy miały obowiązek poinformować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej sprawie Organ I instancji przed wydaniem decyzji odmownej pouczył wyczerpująco skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji ZUS w tym zakresie (vide : pismo Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.). Jednakże pomimo skierowanego do Strony wezwania oświadczyła ona wyraźnie, że podtrzymuje wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez zawieszania prawa do emerytury (vide : pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 17 sierpnia 2021 r.). Dopiero złożenie takiej decyzji ZUS usuwałoby negatywną przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego.

Zatem orzekające w sprawie Organy odmawiając przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego nie pominęły w swych działaniach przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą. Wyraźna odmowa Strony złożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury, nakazywała zastosowanie wobec skarżącej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i odmowę uwzględnienia jej wniosku. Zaprezentowany przez Organy sposób wykładni w/w przepisu u.ś.r., jest aktualnie dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20, I OSK 2006/20, i z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, CBOSA).

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.