Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2184/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 99 ust. 1, 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. art. 1 ust. 1 pkt 3, 6 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2336
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant referent stażysta Paulina Okrój po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M.P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat pracy w Policji uchyla zaskarżony rozkaz personalny


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] (dalej Komendant) rozkazem personalnym z [...] października 2018 r., nr [...], działając na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej "Kpa."), po rozpatrzeniu odwołania [...] M. P. s. W. (dalej skarżący),

od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] (dalej KPP)

nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi

lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy

w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego, utrzymał w mocy powyższy rozkaz personalny.

Do wydania przedmiotowego rozkazu personalnego doszło w następującym stanie sprawy.

Raportem z [...] sierpnia 2018 r. [...] M. P. zwrócił się

do KPP o zaliczenie do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców

od dnia [...].05.1998 r. do dnia [...].06.2000 r. oraz od dnia [...].01.2001 r. do dnia [...].05.2002 r., wskazując, iż niezbędne dokumenty przekazał organowi wraz

z raportem z dnia [...].04.2009 r. Jednocześnie nadmienił, iż od [...].05.1998 r.

do [...].06.2000 r. na stałe zamieszkiwał i pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w miejscowości [...], gm. [...] mimo, iż posiadał adres stałego zameldowania w [...].

Wcześniej skarżący zwracał się raportem z dnia [...].11.2005 r. o zaliczenie

do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...].01.1995 r.

do [...].05.2002 r. oraz raportem z dnia [...].04.2009 r. o zaliczenie do wysługi lat,

od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy

w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...].01.1995 r.

do [...].05.2002 r., a także raportem z dnia [...].09.2009 r. o zaliczenie do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy

w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...].01.1995 r.

do [...].03.2000 r. oraz od dnia [...].01.2001 r. do dnia [...].04.2002 r. Do raportów załączył niżej wymienione dokumenty:

- Zaświadczenie Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...].11.2005 r.,

- Zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia [...].11.2005 r.,

- Zaświadczenie z KRUS Placówki Terenowej w [...] z dnia [...].11.2005 r.,

- Oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...].11.2005 r. wraz z potwierdzeniem zameldowania,

- Zeznanie świadka J. O. z dnia [...].11.2005 r.,

- Zeznanie świadka J. B. z dnia [...].11.2005 r.

KPP odniósł się do ww. raportów skarżącego, informując go o stanie faktycznym i prawnym sprawy. Natomiast stanowisko wobec raportu

z [...] sierpnia 2018 r. zajął w wydanym w dniu [...] września 2018 r. rozkazie personalnym nr [...]. Działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.; dalej ustawa o Policji) oraz

§ 4 i § 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1236

ze zm.; dalej rozporządzenie MSWiA), odmówił wnioskodawcy – skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...].05.1998 r. do dnia [...].06.2000 r. oraz od dnia [...].01.2001 r. do dnia [...].05.2002 r.

W odwołaniu od ww. rozkazu personalnego KPP skarżący wskazał, że

w okresie od [...].05.1998 r. do [...].06.2000 r. oraz od [...].01.2001 r. do [...].05.2002 r. stale zamieszkiwał i pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, mimo iż na stałe był zameldowany w [...]. Podał również, iż we wnioskowanym w raporcie z dnia [...].04.2009 r. okresie od [...].01.1995 r. do dnia [...].05.2002 r. był wprawdzie zameldowany w internacie w [...], ale codziennie dojeżdżał do pracy

w gospodarstwie rolnym rodziców. Wyjaśnił, że praca w firmie "[...]" w wymiarze

½ etatu wykonywana w porze nocnej w godzinach [...]-[...] nie kolidowała

z wykonywaniem stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Powyższe, zdaniem skarżącego, potwierdzają świadkowie w zeznaniach i nie ma powodów, aby nie dać im wiary. Jednocześnie skarżący stwierdził, że aby uniknąć wszelkich wątpliwości

co do zasadności zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego, ostatecznie wnosi

o zaliczenie jedynie okresów od dnia [...].05.1998 r. do dnia [...].06.2000 r. oraz

od dnia [...].01.2001 r. do dnia [...].05.2002 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego Komendant podzielił stanowisko i argumenty zawarte w rozkazie personalnym wydanym przez KPP, uznając zarzuty podniesione w odwołaniu za niezasadne.

Komendant przywołał treść art. 101 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 4 rozporządzenia MSWiA oraz § 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54 poz. 310), do stażu pracy wlicza się przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika

w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych

i członków ich rodzin.

Komendant stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zasadniczego znaczenia nabiera kwestia zastosowania właściwych przepisów definiujących termin "domownik" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia

20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2017 r.

poz. 2336 ze zm.) nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby problem zastosowania właściwej definicji pojęcia domownik zawartej w poprzedniej (ustawa z dnia 14.12.1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin; Dz.U. nr 24, poz. 133 ze zm.) lub aktualnej ustawie ubezpieczeniowej. Funkcjonariusz wniósł o wliczenie mu do stażu służby

w Policji okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...].05.1998 r.

do dnia [...].06.2000 r. oraz od dnia [...].01.2001 r. do dnia [...].05.2002 r. To zdarzenie prawne (praca w gospodarstwie rolnym), które według wniosku powinno być oceniane z punktu widzenia możliwości wliczenia go do stażu służby w Policji, miało miejsce pod rządami obecnie obowiązującej ustawy. Praca funkcjonariusza

w gospodarstwie rolnym powinna bowiem być oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w czasie jej wykonywania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt II UKN 230/98).

Jak podał Komendant, konsekwencją powyższego poglądu jest konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów, obowiązujących od dnia 1 stycznia 1991 roku nadal, ustawy z dnia z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 6 pkt 2 wymienionej ustawy domownika definiowano jako osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Poszczególne elementy definiujące musiały wystąpić łącznie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r.

na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1 nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia

o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie, co wynika z art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy.

W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3).

Komendant wyjaśnił, że jak wynika z zaświadczenia z dnia [...] listopada 2005 r. wydanego przez Wójta Gminy [...], skarżący w okresie od [...] stycznia 1995 r.

do [...] maja 2002 r. pracował w gospodarstwie rolnym o pow. 20.53 ha, należącym

do swoich rodziców. Wymienione zaświadczenie nie może jednak, zdaniem Komendanta, stanowić wiarygodnego środka dowodowego z uwagi na fakt, iż jak wynika to z informacji zawartej w zaświadczeniu zostało ono wydane na podstawie zeznań świadków oraz zaświadczenia wydanego przez Starostwo Powiatowe

w [...]. Komendant wskazał, że obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie wydania zaświadczenia nie obejmuje ustalenia okoliczności sprawy w oparciu o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osób. Postępowanie wyjaśniające, o którym stanowi art. 218 § 2 Kpa., nie ma tak szerokiego zakresu (por. wyrok z dnia 8 listopada 2007 r. WSA w Poznaniu, sygn. akt. IV SA/Po 308/07). Postępowanie wyjaśniające prowadzone zgodnie z art. 218

§ 2 Kpa. musi się odnosić do faktów i okoliczności wynikających z posiadanej przez organ ewidencji, rejestrów czy zbiorów danych innego rodzaju.

Komendant uznał za zasadne dopuszczenie przez KPP jako dowód zeznań

co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Jednocześnie wskazał, że zeznań tych nie można uznać za wiarygodne z uwagi na fakt, że organ dysponuje dowodami – znajdującym się w aktach osobowych świadectwem pracy, z którego wynika, iż M. P. był zatrudniony w okresie od [...].03.2000 r. do [...].01.2001 r. w firmie "[...]" w wymiarze ½ etatu – zatem posiadał inne źródło utrzymania. W związku

z powyższym w tym zakresie zeznania świadków są, w ocenie Komendanta, niewiarygodne.

W skardze na wskazany na wstępie rozkaz personalny Komendanta skarżący poniósł, że we wnioskowanych okresach od dnia [...].05.1998 r. do dnia

[...].06.2000 r. oraz od dnia [...].01.2001 r. do dnia [...].05.2002 r. stale zamieszkiwał

i pracował w gospodarstwie rolnym rodziców co zostało potwierdzone zeznaniami świadków. Adres zameldowania w [...] w okresie od [...].05.1998 r. do dnia [...].06.2000 r. był fikcją i wynikał z faktu ubiegania się o przyjęcie do służby

w Komendzie [...] Policji, warunkiem czego było zamieszkiwanie

w [...]. W okresie od [...].10.1995 r. do dnia [...].06.1999 r. był zameldowany

na pobyt czasowy w internacie w [...], gdzie uczęszczał do szkoły, wówczas faktycznie zamieszkiwał u rodziców. Ponadto, zdaniem skarżącego, okres zatrudnienia w firmie "[...]" jako agent ochrony nie kolidował z pracą

w gospodarstwie rolnym i nie jest podstawą do podważania zeznań świadków. Skarżący podkreślił, że zeznania świadków są wiarygodne, nie ma podstaw do ich podważania, a fakt jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców mogą potwierdzić inni mieszkańcy. Zwrócił uwagę na swoje problemy ze zdrowiem, które, według lekarzy, są skutkiem zbyt ciężkiej pracy w młodości.

W odpowiedzi na skargę Komendant wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga M. P. analizowana pod tym kątem zasługuje

na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o Policji, prawo do uposażenia powstaje

z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (rozporządzenie MSWiA), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Komendant Powiatowy Policji w [...] (KPP) prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 299 ze zm.), jednakże, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym niniejszej sprawy, odmówił

co najmniej przedwcześnie skarżącemu zaliczenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego policjantów okresu pracy

w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1998 r. do dnia [...] czerwca 2000 r. oraz od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] maja 2002 r.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika

w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych

i członków ich rodzin.

Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

W rozpatrywanej sprawie skarżący wskazał pierwotnie, że pracę

w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika wykonywał w latach 1995-2002, następnie dokonał korekty wskazanego okresu, by ostatecznie zawnioskować o uznanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie

od [...].05.1998 r do [...].06.2000 r. oraz od [...].01.2001 r. do [...].05.2002 r., zatem mają w tym przypadku zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności obowiązkiem organów było prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, które jest zawsze zagadnieniem kluczowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego.

Wydając rozkaz personalny, organ był związany regułami postępowania administracyjnego, które określały jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też zobligowany był między innymi do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa.). Musiał też w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa.

i art. 80 Kpa.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie (art. 107 § 3 Kpa.).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego rozkazu personalnego nie spełnia powyższych kryteriów. Nie zawiera bowiem przedstawienia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Komendant, badając kwestię związaną z zameldowaniem skarżącego

w [...] oraz pracy w firmie "[...]", z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy takie okoliczności miały miejsce, czy też nie.

Jak ustalono w toku postępowania, w sprawie zarówno świadkowie, jak

i wnioskodawca w oświadczeniu podają, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców była świadczona w sposób stały. Potwierdza to również zaświadczenie Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2005 r. Organ pomimo tego stwierdza, że praca skarżącego

mogła stanowić jedynie pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i nie miała charakteru pracy stałej. Organy nie dokonały zatem prawidłowej analizy zeznań świadków. Jednocześnie nie poddano analizie posiadania przez skarżącego meldunku w [...] w okresie od [...].05.1998 r. do [...].06.2000 r. oraz potwierdzenia Urzędu Gminy [...] co do zameldowania skarżącego w okresie od 1979 r. do 1998 r. w miejscowości [...] oraz od [...].06.2000 r. do chwili obecnej, tj. [...] listopada 2005 r. w tej miejscowości. Zauważyć przy tym należy, że meldunek jako obowiązek administracyjny nie musi potwierdzać faktu stałego pobytu w miejscu w nim wskazanym. Zatem nieuprawnionym było przyjęcie, że skoro skarżący nie zamieszkiwał we wskazywanych okresach u rodziców, to nie mógł zostać uznany

za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

Jak wynika z akt sprawy skarżący w niniejszym postępowaniu powołał świadków, którzy zeznając w sposób spójny i logiczny potwierdzili okoliczności wskazywane przez funkcjonariusza.

W takiej sytuacji organy mogły postąpić w dwojaki sposób, tj. uwzględnić wniosek skarżącego o zaliczenie spornego okresu do pracowniczego stażu pracy lub też dokonać negatywnej oceny zeznań świadków. Organy zanegowały w niniejszej sprawie zeznania świadków. KPP a za nim Komendant, wybierając ten drugi sposób postępowania powinny dysponować innym materiałem dowodowym, z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom strony i świadków przez nią wskazanych.

W ocenie Sądu, organy nie dysponowały materiałem dowodowym, z którego mogłyby wywieść wnioski sprzeczne z twierdzeniami skarżącego.

Komendant pominął w ocenie materiału dowodowego oświadczenie skarżącego z dnia [...] listopada 2005 r. (druk KRUS), w którym stwierdził, że utracił dokumenty dotyczące pracy w gospodarstwie rodziców i do którego załączył zeznania dwóch świadków oraz zaświadczenie potwierdzające fakt istnienia gospodarstwa. Pozostawienie bez wyjaśnienia okoliczności podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników, czyni przyjęte przez Komendanta w zaskarżonym rozkazie stanowisko pozbawionym pełnego uzasadnienia. Posiadanie bowiem ubezpieczenia w KRUS przemawia za uznaniem, jak wskazuje dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, że praca świadczona przez takiego ubezpieczonego, ma charakter pracy wykonywanej przez domownika.

W świetle powyższego, należało uznać, że organy nie dysponowały materiałem dowodowym, wystarczającym do skutecznego podważenia zeznań świadków, potwierdzających wykonywanie przez funkcjonariusza pracy we wskazanym okresie, w pełnym wymiarze czasu, a błędnie oceniając ich oświadczenia postąpiły pochopnie. Świadkowie zeznali zgodnie, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, gdy pobierał naukę w szkole

i później, tj. do [...] maja 2002 r. Zatem nieuprawnione było przyjęcie, że skarżący był zameldowany w [...]. W tym zakresie organ winien pogłębić analizę kwestii związanej z zameldowaniem w [...], powołując na świadka właściciela mieszkania, gdzie skarżący był zameldowany.

Doświadczenie życiowe wskazuje, że rozpoczęcie prac polowych jak i ich zakończenie następuje w miejscu zamieszkania, tj. w niewielkiej odległości

od zamieszkania świadków.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt podważenie zeznań świadków, którzy w ocenie Komendanta, potwierdzając stałą pracę skarżącego

w gospodarstwie, wprowadzili organ w błąd.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wziąć pod uwagę to, że

w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować

w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się bądź podjęcie zatrudnienia na rynku. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje rozróżnienie przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole bądź w pewnym, ograniczonym, wymiarze podejmuje się innych zajęć zarobkowych, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma

z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych.

W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obecnie

w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym

w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się też Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy

w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych

z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli

w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej

w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli

do wykonywania prac wskazanych przez prowadzącego gospodarstwo, leżących

w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami

i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika

w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym

do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, uwzględniając wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, Komendant będzie zobowiązany ustalić stan faktyczny w sposób kompletny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Organy są oczywiście uprawnione do zakwestionowania przedłożonych przez stronę dowodów, lecz muszą to uczynić w sposób przekonujący. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 Kpa. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły sprawy

w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dokonały niewłaściwej wykładni pojęcia "domownika".

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.