Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3185/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 października 2021 r. nr KO-1080/4103/591/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 30 sierpnia 2021r. nr GOPS.5211.2.4.21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia z dnia 21 czerwca 2021r. nr GOPS.5211.2.1.21 Wójt Gminy S., odmówił przyznania J. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem L. Z. opierając się na ustaleniu, że nie jest spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała we wskazanym tym przepisem okresie. W aktach sprawy znajduje się kserokopia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Nr [...] z dnia 12.06.2017r., zgodnie z którym w przypadku syna ur. [...].07.1995r. orzeczenie wydaje się na stałe, jednakże niepełnosprawność istnieje od [...].02.2002 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].07.2011 r. W aktach organu I instancji znajduje się także orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 01.10.2019r. nr akt [...] wydane w sprawie syna L. Z., według którego jest on trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, przy czym niezdolność ta istniała w dniu [...].10.2019r. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazał, że wnioskodawczym na mocy decyzji tego organu z dnia 28.10.2020r. nr GOPS.5212.8.20 ma nadal prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na syna L. Z. od dnia 01.11.2020 r. Jednak, pomimo skorzystania przez wnioskodawczynię z wyboru świadczenia (oświadczenie pełnomocnika z dnia 19.05.2021r.) o rezygnacji z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wniosku o uchylenie aktualnie obowiązującej decyzji ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego), organ I instancji uznał, że ze względu na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na powstanie niepełnosprawności L. Z. po ukończeniu 25 roku życia, świadczenie J. C. nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z dnia 26 lipca 2021 r., nr KO-800/4103/435/21 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy S. decyzją z dnia 30 sierpnia 2021r. nr GOPS.5211.2.4.21 odmówił przyznania J. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem L. Z. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że strona spełnia przesłanki zawarte w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ma jednak przeciwskazań aby J. C. mogła podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie organu wnioskodawczyni może podjąć pracę zarobkową w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jej syn L. Z. od 2016 r. uczęszcza na Warsztaty Terapii Zajęciowej do K., gdzie przebywa od godziny 9.00 do 14.00 tj. pięć dni w tygodniu, co wskazuje na konieczność rozważenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, związanego z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż u wnioskodawczyni istnieje możliwość podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto organ podał, że do 20-go roku życia syn wnioskodawczym przebywał w placówce Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w M. przez pięć dni w tygodniu całodobowo, co nie stanowiło przeszkód do podjęcia zatrudnienia przez J. C. ww. okresie. Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego z J. C. w miejscu zamieszkania L. Z. w dniu 10.08.2021r. ustalono, że J. C. sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym intelektualnie synem L. Z. od urodzenia. Całodobowa opieka nad niepełnosprawnym synem w porze nocnej polega na pomocy w dojściu do łazienki, gdy syn ma lęki nocne J. C. uspokaja syna. W godzinach porannych wnioskodawczyni przygotowuje posiłki, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej i dobiera ubrania stosownie do pory roku, odprowadza syna do wyznaczonego miejsc, skąd zabierany jest na zajęcia WTZ do K. ok. godz. 9.00 w dni robocze. L. Z. wraca ok. godz. 14.00, a w tym czasie J. C. sprząta mieszkanie m.in. pokój syna i przygotowuje obiad, pierze i prasuje niezbędne rzeczy. Po powrocie syna z zajęć WTZ podaje obiad, rozmawia z synem i zapewnia opiekę w czasie wolnym. W porze popołudniowej wnioskodawczyni przygotowuje kolację i pomaga synowi w przygotowaniu się do snu. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, iż syn wnioskodawczyni jest sprawny fizycznie, samodzielnie się porusza, ubiera się, ale nie potrafi dobrać odzieży do pory roku i nie zna kolejności zakładania ubrań. Samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne. Ustalono, że syn wnioskodawczym urodził się z niepełnosprawnością umysłową i uczęszczał do Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w M., gdzie ukończył gimnazjum. W ww. wywiadzie wskazano, iż Postanowieniem Sądu Rejonowego w G. III Wydział Rodzinny i Nieletnich Sąd ustanowił opiekę prawną dla całkowicie ubezwłasnowolnionego L. Z., a obowiązek opiekuna prawnego powierzono matce J. C., która otrzymuje wynagrodzenie dla opiekuna w kwocie 500,00zł oraz specjalny zasiłek opiekuńczy z tutejszego Ośrodka w kwocie 620,00zł. W przeprowadzonym wywiadzie potwierdzono, iż L. Z. jest osobą posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane na stałe. L. Z. otrzymuje rentę socjalną wraz z dodatkiem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w kwocie 1525,00 zł oraz zasiłkiem pielęgnacyjnym z tutejszego Ośrodka w kwocie 215,84zł. J. C. nigdy nie pracowała zawodowo, nie posiada statusu osoby bezrobotnej , urodziła i wychowała siedmioro dzieci. Obecnie pięcioro z nich usamodzielniło się. W przeprowadzonym wywiadzie wskazano, że L. Z. nie jest osobą leżącą, wykonuje proste polecenia, nie potrafi jednak zadbać samodzielnie o podstawowe potrzeby, załatwić spraw urzędowych. J. C. nie posiada aktualnej dokumentacji medycznej syna, ostatnia wizyta u neurologa odbyła się 3 lata temu, syn nie przyjmuje leków. Pracownik socjalny w ocenie sytuacji osoby wskazał, że L. Z. bez pomocy matki nie mógłby samodzielnie funkcjonować w miejscu zamieszkania.

Istnieją natomiast przesłanki negatywne określone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w momencie, gdy miała ukończone 25 lat, a nie w wieku do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. C.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę podniosło, że

odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na powstanie niepełnosprawności w okresie późniejszym niż do ukończenia 18 lub 25 roku życia jest niezasadna. Orzecznictwo sądów administracyjnych, wykształcone wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.. jest ugruntowane i wynika z niego, że oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest nieprawidłowe. Jednakże warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie pozostałych przesłanek określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

matce albo ojcu,

opiekunowi faktycznemu dziecka,

osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki. Jednak z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, dostępny w Internecie). Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W ocenie Kolegium taki związek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Zarówno z ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego, jak i z zestawienia czynności przedłożonych organ I instancji nie wynika, aby zakres obowiązków skarżącej związanych z opieką nad synem uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby osoba nad którą sprawowana jest opieka wymagała ciągłej obecności czy też nadzoru ze strony skarżącej. W ocenie organu wnioskodawczyni może podjąć pracę zarobkową w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jej syn od 2016r. uczęszcza na Warsztaty Terapii Zajęciowej do K., gdzie przebywa od godziny 9.00 do 14.00 tj. pięć dni w tygodniu, co wskazuje na konieczność rozważenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, związanego z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż u wnioskodawczym istnieje możliwość podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto organ podał, że do 20-go roku życia syn wnioskodawczym przebywał w placówce Ośrodka Szkolno- Wychowawczego w M. przez pięć dni w tygodniu całodobowo, co nie stanowiło przeszkód do podjęcia zatrudnienia przez J. C. w ww. okresie. W związku z tym Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że podstawa odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie przesłanki, polegającej na braku bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki. Wprawdzie faktycznie syn skarżącej wymaga pomocy ze strony osoby trzeciej, ale nie jest to opieka, która musi być sprawowana całodobowo przez wszystkie dni w tygodniu. Natomiast przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.

Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. C. zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez Nią opieki nad synem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad synem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej ustawa.

Warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu (...),

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmą lub zrezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współpracowania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W ocenie organu orzekającego skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego: warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki.

Zdaniem Sądu organ dokonał prawidłowych ustaleń w wyżej wymienionym zakresie. Podstawowym źródłem informacji dotyczącej opieki nad L. Z. jest przeprowadzony wywiad środowiskowy, w którym szczegółowo opisano czynności jakie wykonuje skarżąca sprawując opiekę nad synem i że syn pięć dni w tygodniu od godz. 9.00 do 14. 00 przebywa poza domem, gdzie ma zapewnioną opiekę.

Wyjaśnić należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przyznanie wsparcia finansowego osobie, która zamiast świadczyć pracę, pozostaje w domu w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej (naukowej/przygotowania do zawodu), by opiekować się osobą niepełnosprawną. A zatem, zaprzestanie aktywności zawodowej czy naukowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (tak: wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., w sprawie I OSK 1549/19).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece, w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (tak: wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., w sprawie I OSK 2201/15 ). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak: wyroki NSA: z dnia 5 czerwca 2012 r., w sprawie I OSK 2454/11 i z dnia 23 października 2020 r. w sprawie I OSK 1148/20). Podkreśla się także, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają ze sobą w związku (tak: wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r. w sprawie I OSK 691/19).

Zatem świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czyni zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad synem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze względem syna nie wypełniają przesłanki "stałej opieki", a co za tym idzie nie wykluczają całkowicie możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości Sądu, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez skarżącą czynności - robienie zakupów, pranie, gotowanie, sprzątanie, dbanie o higienę osobistą syna, pomoc w ubieraniu się - sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo i nie uniemożliwiają podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Nie kwestionując, jak i nie bagatelizując stanu zdrowia L. Z. podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż ww. jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Porusza się samodzielnie, nie jest osobą leżącą. Dla uznania sprawowanej opieki za stałą i długoterminową niezbędnym jest aby zakres niezbędnych czynności stricte opiekuńczych wykonywanych względem osoby wymagającej opieki był na tyle obszerny i wymagający tyle czasu, że uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu sytuacja taka nie występuje, gdyż podnoszona przez skarżącą konieczność sprawowania stałej opieki nad synem sprowadza się w zasadzie do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższe, w ocenie Sądu, pozwala skarżącej na podjęcie aktywności zawodowej, choćby w częściowym wymiarze.

Rację ma więc organ II instancji, że brak jest w sprawie bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia, czy też zaprzestaniem pracy przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad synem, a w konsekwencji należało uznać, że nie została w sprawie spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Nadto, Sąd stwierdził, że przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające, odpowiadało wymogom art. 7, art. 77 k.p.a., których to naruszenie podnosiła skarżąca. Organy podjęły bowiem w sprawie wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z art. 7 k.p.a. oraz zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Nadto, należało stwierdzić, że organ I instancji mimo zastosowania błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. finalnie prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a organ odwoławczy, utrzymał to prawidłowe rozstrzygnięcie w mocy. Chybione stały się zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia norm prawa procesowego i prawa materialnego.

Reasumując, skoro zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego ich wydanie nie doszło do naruszenia norm prawa procesowego w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy a zarzuty skargi okazały się niezasadne, skarga podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.