Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1746/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 129, art. 135 ust. 1 i 2, art. 138 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 2, art. 184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 3, 4 i 11, art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
article: art. 120
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 643/10 w sprawie ze skargi E. Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej lokalizacji punktów gier 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz E. Spółki z o.o. we W. 837 (osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę E. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej lokalizacji punktów gier na automatach o niskich wygranych, z następującym uzasadnieniem.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r., E. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w O. o zmianę decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] sierpnia 2005 r. w zakresie lokalizacji dwóch punktów gier wskazanych w załączniku nr 1. Z powodu rozwiązania umowy o podnajem w 2 punktach gier, spółka wniosła o zmianę lokalizacji tych punktów i wpisanie w ich miejsce nowych jako: Lokal Usługowy - Punkt ksero w E. przy ul. [...] [...] oraz Dyskoteka - Pub "A." w E. przy ul. Ś. D. [...]. Pismem z dnia [...] września 2009 r. spółka poinformowała, że lokal pod nazwą Dyskoteka - Pub "A." w E. będzie czynny od 10 października 2009 r., zaś pismem z dnia [...] października 2009 r. zmodyfikowano wniosek poprzez rezygnację z wprowadzenia na listę punktu pod nazwą Dyskoteka - Pub "A." w E., z uwagi na zajęcie tego lokalu przez inny podmiot. Skarżąca w to miejsce wniosła o wpisanie do zezwolenia lokalizacji punktu pod nazwą Sklep Spożywczo-Przemysłowy nr 4 "D." w B. przy ul. B. W. [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w O. odmówił dokonania zmiany zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych na automatach o niskich wygranych na terenie województwa w. – m., udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ, wskazując na wejście w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201 poz. 1540 ze zm.; dalej: u.g.h.), wywiódł, że art. 8 i art. 135 ust. 1 i ust. 2 u.g.h. uniemożliwia zmianę decyzji, którą udzielono zezwolenia na taką działalność, w zakresie zmiany lokalizacji wskazanych w zezwoleniu punktów prowadzenia tych gier. Wobec tego organ, mając na uwadze treść art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej o.p.), zobowiązany był do wyjaśnienia okoliczności, czy nowe punkty spełniają wymagane prawem warunki. Wskutek weryfikacji złożonego wniosku ustalono, że jeden ze wskazanych punktów nie prowadzi już działalności. W ocenie organu, chybiony był zatem zarzut, że postępowanie w sprawie toczyło się w sposób nieuprawniony i przewlekły, bowiem w toku ustalono, że pierwotnie wskazane punkty nie spełniają warunków ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Odnosząc się do zarzutu niezgodności z prawem europejskim przepisów rozdziału 12, w tym art. 135 ust. 2 i art. 144 u.g.h. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w jego kompetencji nie leży ocena spójności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia zasad konstytucyjnych – art. 2, art. 7 oraz art. 91 Konstytucji RP organ wyjaśnił, że o zgodności ustaw z ustawą zasadniczą orzeka Trybunał Konstytucyjny, przy czym obowiązek przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego ciąży, dopóki przepisy te nie utracą mocy obowiązującej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę na wskazaną decyzję. Sąd I instancji przypomniał, że skarżąca złożyła wniosek w dniu [...] sierpnia 2009 r. w zakresie zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] sierpnia 2005 r. w trybie art. 155 k.p.a. w przedmiocie zmiany lokalizacji dwóch punktów prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych, w więc pod rządami ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm). Natomiast skarżona decyzja została wydana w czasie obowiązywania nowej ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.

W ocenie Sądu I instancji, organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o grach hazardowych.

Sąd wskazał, że skoro art. 135 ust. 1 u.g.h. stanowi, iż zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1, mogą być zmieniane na zasadach określonych w ustawie dla zmiany koncesji i zezwoleń udzielanych podmiotom prowadzącym działalność, w zakresie określonym w art. 6 ust. 1-3, przez organ właściwy do udzielenia zezwolenia w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, zaś zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gier, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych, to wobec tak jasnej regulacji ustawowej oczywistym jest, że organ nie miał możliwości pozytywnego rozpoznania wniosku w zakresie zmiany miejsca wskazanych we wniosku dwóch punktów.

Za niezasadne Sąd uznał twierdzenie co do przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, co skutkowało rozstrzyganiem sprawy w nowym stanie prawnym. Przede wszystkim Sąd podkreślił, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu, a nie jego bezczynność. W toku postępowania prowadzonego przez organ strona mogła skorzystać ze środków prawnych, które przewiduje Ordynacja podatkowa w przypadku nieterminowego załatwienia sprawy. Takim instrumentem prawnym jest na gruncie przepisów tej ustawy ponaglenie (art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej), a w następnej kolejności - skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie skorzystała z wymienionych środków prawnych, w związku z czym nie może obecnie skutecznie powoływać się na naruszenie przepisów Konstytucji RP, ani też wywodzić, że uchybienia w tym zakresie miały wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wskazał przy tym, że w toku prowadzonego postępowania strona modyfikowała wniosek, co również miało wpływ na bieg postępowania.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że skarżąca upatruje naruszenia zasady ochrony praw nabytych w tym, że w jej ocenie organ bezprawnie uniemożliwił zmianę posiadanego zezwolenia w zakresie zmiany miejsca lokalizowania punków gier, co skutkowało odmową zmiany posiadanego zezwolenia. Zdaniem Sądu, aby mówić o ochronie praw nabytych należałoby wskazać, iż poprzez nową regulację prawa strony nie zostały naruszone, może ona bowiem nadal zgodnie z posiadanym zezwoleniem, a więc nabytym prawem, prowadzić działalność w tym zakresie w punktach wskazanych w zezwoleniu. To nie organ ogranicza zatem spółce prawa nabyte, lecz podmiot - z uwagi na zmianę punktów urządzenia gier - wnosi o zmianę posiadanego (nabytego prawa) poprzez umożliwienie prowadzenia działalności w nowych punktach. Sąd podniósł, że na takie działanie nie zezwala już jednak nowa regulacja, wobec w takim zapisie nie może dopatrzyć się naruszenia praw nabytych, czy też zasady demokratycznego państwa prawnego. Spółka nadal bowiem może prowadzić swoją działalność w punktach, które zostały zatwierdzone udzielonym zezwoleniem. Chęć zmiany tych punktów nie jest już jej działaniem w granicach prawa słusznie nabytego.

Sąd I instancji w działaniu organów nie dopatrzył się również naruszenia zasady ochrony interesów w toku, ani zasady wolności gospodarczej.

Odnośnie zarzutu, że brak notyfikacji ustawy o grach hazardowych stanowi naruszenie Dyrektywy 98/34/WE oraz porządku krajowego w postaci art. 91 Konstytucji, bowiem zapis ten nakazuje bezpośrednie stosowanie ratyfikowanych umów międzynarodowych oraz wskazuje na ich pierwszeństwo, gdy istnieje sprzeczność między umową międzynarodową a ustawą, Sąd I instancji stwierdził, że również w tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością skontrolowania kwestionowanych zapisów ustawy o grach hazardowych z Konstytucją.

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na urządzenie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie zmiany miejsc zlokalizowania dwóch punktów. Dlatego też analiza przepisów ograniczyła się wyłącznie do kwestii związanych z zasadami prowadzenia przedmiotowej działalności w myśl nowej ustawy. W tym zakresie Sąd I instancji nie podzielił zastrzeżeń Spółki odnośnie obowiązku notyfikacji ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Nadto wskazał, że zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach dotyczących sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, na autorze projektu ustawy - na ministrze finansów -ciążył obowiązek stwierdzenia czy dany projekt aktu normatywnego podlega notyfikacji. Sąd podniósł, że fakt, iż inicjatywa w sprawie notyfikacji należała do ministra finansów oraz to, że ustawa o grach hazardowych nie została dopuszczona do procesu notyfikacji, daje podstawę do przyjęcia, że właściwe organy odpowiedzialne za ten proces stwierdziły brak zapisów technicznych w przedmiotowym akcie prawnym. Potwierdzone to zostało oficjalnie w komunikacie ministerstwa finansów, w którym stwierdzono, że przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych nie wymagają notyfikacji Komisji Europejskiej, gdyż nie zawierają przepisów technicznych. Sąd wskazał, że przez przepisy techniczne należy rozumieć m.in. specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, których przestrzeganie jest obowiązkowe w przypadku np. świadczenia jakiś usług. Stwierdzono, że regulacje techniczne zostały celowo wyłączone z ustawy o grach hazardowych do projektu jej nowelizacji, który zostanie przedstawiony Komisji Europejskiej do zatwierdzenia

W ocenie Sądu I instancji, przepisy dotyczące działalności w zakresie gier na automatach o niskich wymaganych nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L Nr 204 ze zm.; dalej dyrektywa 98/34/WE), a tylko takie w myśl art. 8 tej Dyrektywy wymagają notyfikacji Komisji. Wskazując na treść art. 1 pkt 11 powołanej Dyrektywy, Sąd stwierdził, że "przepisy techniczne" to specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w Państwie Członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne Państw Członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujących produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujących świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług.

Sąd zauważył, że – zgodnie z pkt 2 art. 1 Dyrektywy 98/34/WE - usługą społeczeństwa informacyjnego jest usługa, która spełnia w trakcie jej świadczenia jednocześnie cztery wymogi:

1) powinna być świadczona za wynagrodzeniem,

2) na odległość,

3) drogą elektroniczną,

4) na indywidualne żądanie odbiorcy usług.

Zdaniem Sądu I instancji działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie jest świadczona na odległość i nie jest świadczona drogą elektroniczną. "Droga elektroniczna" oznacza, iż usługa jest przesyłana pierwotnie i otrzymywana w miejscu przeznaczenia za pomocą sprzętu elektronicznego do przetwarzania (włącznie z kompresją cyfrową) oraz przechowywania danych, i która jest całkowicie przesyłana, kierowana i otrzymywana za pomocą kabla, odbiornika radiowego, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych, zaś do usług, które nie są świadczone "na odległość" dyrektywa zalicza usługi świadczone w fizycznej obecności dostawcy i odbiorcy, nawet jeżeli korzystają oni z urządzeń elektronicznych, a wśród nich wymienia udostępnienie gier elektronicznych w salonie przy fizycznej obecności użytkownika. W ocenie WSA, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie mieści się zatem w definicji usługi zawartej w powołanej Dyrektywie.

Sąd stwierdził ponadto, że kwestionowane przepisy dotyczące działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie stanowią także specyfikacji technicznej. Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 3 Dyrektywy "specyfikacja techniczna" oznacza specyfikację zawartą w dokumencie, który opisuje wymagane cechy produktu, takie jak: poziom jakości, wydajności, bezpieczeństwa lub wymiary, włącznie z wymaganiami mającymi zastosowanie do produktu w zakresie nazwy, pod jaką jest sprzedawany, terminologii, symboli, badań i metod badania, opakowania, oznakowania i etykietowania oraz procedur oceny zgodności. Termin ten obejmuje również metody produkcji oraz przetwórstwa stosowanego w stosunku do produktów rolniczych, zgodnie z art. 38 ust. 1 Traktatu, produktów przeznaczonych do spożycia przez człowieka oraz zwierzęta, oraz produktów leczniczych określonych w art. 1 Dyrektywy 65/65/EWG(8), jak również metody produkcji oraz przetwarzania odnoszące się do innych produktów, gdzie mają one wpływ na ich charakterystykę. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że pojęcie specyfikacji technicznej zakłada, iż krajowy przepis odnosi się zawsze do produktu lub jego opakowania, a zatem ustala jedną z wymaganych cech produktu. Zdaniem Trybunału nie stanowią specyfikacji technicznej przepisy krajowe ustanawiające warunki zakładania przedsiębiorstw, jak na przykład przepisy poddające wykonywanie działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia. Przy czym Trybunał odnosił to do regulacji dotyczących przedsiębiorstw zajmujących się świadczeniem usług bazujących na automatach do gier.

Odnośnie zakwalifikowania tych przepisów do innych wymagań WSA stwierdził, że w myśl art. 1 pkt 4 Dyrektywy "inne wymagania" to wymagania inne niż specyfikacje techniczne, nałożone na produkt w celu ochrony, w szczególności konsumentów i środowiska, które wpływają na jego cykl życiowy po wprowadzeniu go na rynek, takie jak warunki użytkowania, powtórne przetwarzanie, ponowne zastosowanie lub składowanie, gdzie takie warunki mogą mieć istotny wpływ na skład lub rodzaj produktu lub jego obrót. Zatem także pojęcie innych wymagań odnosi się do produktu. Sąd wskazał, że wprawdzie ETS uznał, że również zakaz używania automatów do gier można zakwalifikować jako inne wymaganie, jeżeli stanowi warunek dotyczący używania danego produktu, który może mieć istotny wpływ na skład lub charakter produktu bądź na jego sprzedaż. Jednakże przepisy krajowe podlegające ocenie Trybunału wyłączały możliwość urządzania gier na określonych rodzajowo automatach i w tym zakresie odnosiły się do produktu. Przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie dotyczą prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, nie odnoszą się zaś do automatów do gier. Wskazując na treść art. 4 ust. 2 u.g.h. Sąd stwierdził, że gry na automatach o niskich wygranych są grami hazardowymi, zaś ETS jednoznacznie przyjął, że w odniesieniu do gier hazardowych ochrona adresatów usług, a bardziej ogólnie konsumentów oraz ochrona porządku publicznego należą do celów, które mogą zostać uznane za nadrzędne względy interesu ogólnego i mogą one uzasadniać ograniczenia polegające nawet na zakazie loterii i innych gier pieniężnych na terytorium państwa członkowskiego. Sąd podał również, że Trybunał uznał, iż przepisy krajowe, które utrudniają swobodny przepływ towarów nie muszą koniecznie pozostawać w sprzeczności z prawem wspólnotowym, jeżeli mogą zostać uzasadnione względami interesu ogólnego określonymi przepisami traktatowymi lub wymogami nadrzędnymi wskazanymi w orzecznictwie Trybunału. Przy czym ETS uznawał prawo państwa członkowskiego do ograniczenia zasady swobody przepływu towarów i usług w odniesieniu do gier hazardowych. W tym kontekście Sąd I instancji za nieuzasadnione uznał zarzuty odnośnie naruszenia przepisów traktatowych.

E. Spółka z o.o. z siedzibą we W. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

- art. 8 i art. 9 w zw. z art. 1 pkt 1, 2, 3, 4, i 11 Dyrektywy nr 98/34/WE,

- w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1, 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM),

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540),

- w zw. z zasadami wykładni i stosowania prawa wyrażonych w orzeczeniach ETS w następujących sprawach:

a. z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie C-267/03 postępowania karnego przeciwko Larsowi Erikowi Staffanowi Lindbergowi,

b. z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-109/08 Komisja vs. Grecja,

c. z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International SA vs. Signalson SA i Securitel SPRL,

d. z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie C-170/04 Klas Rosengren i inni vs. Riksaklagaren,

e. z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA vs. Comune di Milano,

f. z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Marks & Spencer plc vs. Commissioners of Customs & Excise,

poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, iż organ prawidłowo stwierdził, że art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych nie stanowi przepisu technicznego, a w konsekwencji przyjęciu, iż organ poprawnie zastosował art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych pomimo, iż z powodu braku uprzedniej jego notyfikacji narusza on przepisy prawa europejskiego, Konstytucji RP i umów międzynarodowych;

II. przepisów prawa materialnego:

- art. 2, art. 7 oraz art. 91 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 2 traktatu akcesyjnego,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, że organ prawidłowo zastosował art. 135 ust. 2 u.g.h., mimo iż narusza on przepisy prawa europejskiego, Konstytucji RP i umów międzynarodowych;

III. przepisów prawa materialnego:

- art. 34 TfUE,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, iż wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 u.g.h. nie ogranicza swobody przepływu towarów w Unii Europejskiej;

IV. przepisów prawa materialnego:

- art. 56 TfUE,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, iż wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 u.g.h. nie ogranicza swobody świadczenia usług w Unii Europejskiej;

V. przepisów prawa materialnego:

- art.49 TfUE,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, iż wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 u.g.h. nie ogranicza swobody przedsiębiorczości;

VI. przepisów prawa materialnego:

- art. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, iż ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych nie została uchwalona z pominięciem konsultacji społecznych;

VII. przepisów prawa materialnego:

- art. 123 ust. 1 Konstytucji RP,

- w zw. art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, że nie zastosowano trybu pilnego do uchwalenia ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych;

VIII. przepisów prawa materialnego:

- art. 2 Konstytucji RP (i wynikających z niego zasad ochrony praw nabytych, ochrony interesów w toku oraz ochrony ekspektatyw ukształtowanych maksymalnie),

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, iż zasada demokratycznego państwa prawnego nie została naruszona w wyniku uchwalenia art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych;

IX. przepisów prawa materialnego:

- art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą uznaniem, że art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie w jakim uniemożliwia dokonanie zmiany zezwoleń poprzez zmianę miejsca urządzania gry na automatach o niskich wygranych nie stanowi nieproporcjonalnego i nieuzasadnionego ograniczenia swobody działalności gospodarczej;

X. przepisów prawa materialnego:

- art. 38a ustawy a z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze zm.) poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż minister kierujący określonym działem administracji rządowej jako uprawniony do uczestnictwa w krajowym systemie notyfikacji norm i aktów prawnych ma kompetencję do arbitralnego zakwalifikowania danego przepisu jako przepisu technicznego;

XI. naruszenie:

- art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c), art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.),

- w zw. art. 120, art. 121 § 1, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) In principio, art. 253a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

uznanie, że organ prawidłowo zastosował art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, mimo iż narusza on przepisy prawa europejskiego, Konstytucji RP i umów międzynarodowych, a w konsekwencji brak uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. mimo, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów;

XII. naruszenie:

- art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c), art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002 r., Nr 153, poz. 1269; dalej: p.u.s.a.),

- w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 125 § 1 i § 2, art. 139 § 1 i § 2 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) in principio, a także art. 141 § 1 pkt 2 i § 2 o.p.,

- w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c), 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.,

- w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 § 1 i § 2, art. 35 § 1, § 2 i § 3, art. 37 § 1 oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

pominięcie faktu, iż decyzja organu I instancji wydana została z nieuzasadnioną okolicznościami oraz stanem sprawy zwłoką, a nadto została poprzedzona podejmowaniem przez organ pozornych, niezgodnych z przepisami prawa działań, mających zwłokę tę uzasadnić, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji dopiero w 2010 r., to jest po wejściu w życie przepisu art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych przewidującego zakaz dokonywania zmian zezwolenia w zakresie objętym wnioskiem skarżącej,

uznanie, że brak zastosowania przez skarżącą instrumentów prawnych, służących ponagleniu organu, wyłącza uprawnienie do powoływania się na bezczynność organu w postępowaniu sądowoadminstracyjnym;

uznanie, że instytucja ponaglenia (art. 141 § 1 pkt 2 i § 2 o.p. oraz skarga na bezczynność organu są jedynymi środkami prawnymi służącymi stronie postępowania w razie przewlekłego działania organu,

a w konsekwencji brak uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. mimo, iż decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów;

XIII. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c), art. 135, art. 151 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. pomimo, iż niniejsza decyzja została wydana z naruszeniem następujących przepisów prawa materialnego:

1. art. 8 i art. 9 w zw. z art. 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 11 Dyrektywy 98/34/WE,

- w zw. § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1, 1a, 2, 3 i 5 Rozporządzenia RM,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych,

- w zw. z zasadami wykładni i stosowania prawa wyrażonych w orzeczeniach ETS

w następujących sprawach:

a. z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie C-267/03 postępowania karnego przeciwko Larsowi Erikowi Sta/fanowi Lindbergowi,

b. z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-109/08 Komisja vs. Grecja,

c. z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International SA vs. Signalson SA i Securitel SPRL,

d. z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie C-170/04 Klas Rosengren i inni

vs. Riksaklagaren,

e. z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo

SpA vs Comune di Milano,

f. z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Marks & Spencer plc vs.

Commissioners of Customs & Excise;

2. art. 2, art. 7 oraz art. 91 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 2 traktatu akcesyjnego,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych;

3. art. 34 TfUE,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych.;

4. art. 56 TfUE,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych;

5. art. 49 TfUE,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust.1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych.;

6. art. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust.2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych;

7. art. 123 ust. 1 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art.

129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych;

8. art. 2 Konstytucji RP (a konkretnie ze wskazanych w orzecznictwie Trybunału

Konstytucyjnego zasad ochrony praw nabytych, ochrony interesów w toku oraz ochrony

ekspektatyw ukształtowanych maksymalnie),

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art.

129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych;

9. art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art.

129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych;

10. art. 38a ustawy o działach administracji rządowej;

XIV. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak ustosunkowania się do następujących twierdzeń, zarzutów i wniosków skarżącej:

1) dotyczących zasad wykładni i stosowania prawa wyrażonych w orzeczeniach ETS w następujących sprawach:

a. z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International

SA v. Signalson SA i Securitel SPRL,

b. z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie C-170/04 Klas Rosengren i inni vs.

Riksaklagaren,

c. z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA v.s

Comune di Milano,

d. z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Marks & Spencer plc vs.

Commissioners ofCustoms & Excise;

2) zarzutu naruszenia art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 traktatu

akcesyjnego;

3) zarzutu naruszenia art. 34 TfUE, art. 56 TfUE, art. 49 TfUE;

4) zarzutu naruszenia art. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 Konstytucji RP;

5) zarzutu naruszenia art. 123 Konstytucji RP.

XV. Naruszenie:

- art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych,

- w zw. z art. 8 i art. 9 w zw. z art. 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 11 Dyrektywy 98/34/WE,

- w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1, 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia RM,

- w zw. z zasadami wykładni i stosowania prawa wyrażonych w orzeczeniach ETS w następujących sprawach:

a. z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie C-267/03 postępowania karnego przeciwko Larsowi Erikowi Staffanowi Lindbergowi,

b. z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-109/08 Komisja vs. Grecja,

c. z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International SA

vs. Signalson SA i Securitel SPRL,

d. z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie C-l 70/04 Klas Rosengren i inni vs..

Riksaklagaren,

e. z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA vs.

Comune di Milano,

f. z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Marks & Spencer plc vs. Commissioners ofCustoms & Excise;

w zw. z art. 2, art. 7 oraz art. 91 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP,

w zw. z art. 2 traktatu akcesyjnego,

w zw. z art. 34 TfUE,

w zw. z art. 56 TfUE,

w zw. z art. 49 TfUE,

w zw. z art. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 20 Konstytucji RP,

w zw. z art. 123 ust. 1 Konstytucji RP,

w zw. z art. 2 Konstytucji RP (i wynikających z niego zasad ochrony praw nabytych,

ochrony interesów w toku oraz ochrony ekspektatyw ukształtowanych maksymalnie),

* w zw. z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,

- w zw. z art. 38a ustawy o działach administracji rządowej;

poprzez jego zastosowanie w sprawie, mimo iż:

- wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych narusza przepisy prawa europejskiego, Konstytucji RP i umów

międzynarodowych;

- wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych ogranicza swobodę przepływu towarów w Unii Europejskiej;

- wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 u.g.h. ogranicza swobodę świadczenia usług w Unii Europejskiej;

- wprowadzenie do krajowego porządku prawnego art. 135 ust. 2 u.g.h. ogranicza swobodę przedsiębiorczości w Unii Europejskiej;

- iż ustawa o grach hazardowych została uchwalona z pominięciem konsultacji społecznych;

- zastosowano tryb pilny do uchwalenia ustawy o grach hazardowych;

- zasada demokratycznego państwa prawnego została naruszona w wyniku uchwalenia art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych;

- art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych zakresie w jakim uniemożliwia dokonanie zmiany zezwoleń poprzez zmianę miejsca urządzania gry na automatach o niskich wygranych stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione ograniczenie swobody działalności gospodarczej;

- minister kierujący określonym działem administracji rządowej jako uprawniony do uczestnictwa w krajowym systemie notyfikacji norm i aktów prawnych nie ma kompetencji do arbitralnego zakwalifikowania danego przepisu jako przepisu technicznego.

Dodatkowo skarżąca wniosła o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu z pytaniami w zakresie wykładni przepisów Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego3a także w zakresie wykładni Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Skarżąca wniosła również o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniami co do zgodności art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 w zw. z art. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 2 w zw. z art. 118, w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy o grach hazardowych z Konstytucją RP.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Za bezprzedmiotowe należało uznać wnioski zawarte w skardze kasacyjnej o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. z Konstytucją RP.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 4/11 orzekł, że art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP.

Zagadnienia objęte zarzutami skargi kasacyjnej bezpośrednio związane są z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanym w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11, C-217/11, w którym to wyroku Trybunał wypowiadał się w kwestii technicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych, a w szczególności jej art. 129, art. 135 i art. 138 ust. 1.

W myśl stanowiska Trybunału Sprawiedliwości przepis art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, a dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego.

Trybunał nie zaliczył przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych do "przepisów technicznych" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, takich jak "specyfikacje techniczne" (w rozumieniu art. 1 pkt 3 dyrektywy) oraz "zakazy" (określone w art. 1 pkt 11 dyrektywy). Stwierdził natomiast, że przepisy krajowe można uznać za "inne wymagania" w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE, jeżeli ustanawiają one "warunki" determinujące w sposób istotny skład, właściwości lub sprzedaż produktu. Zakazy wydawania, przedłużania i zmiany zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami mogą - według Trybunału - bezpośrednio wpływać na obrót tymi automatami (pkt 35- 36).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał podniósł konieczność przeprowadzenia ustaleń, czy takie zakazy, których przestrzeganie jest obowiązkowe de iure w odniesieniu do użytkowania automatów do gier o niskich wygranych, mogą wpływać w sposób istotny na ich właściwości lub sprzedaż, co powinno nastąpić przy uwzględnieniu, między innymi okoliczności, iż ograniczeniu liczby miejsc, gdzie dopuszczalne jest prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych, towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby kasyn gry, jak również liczby automatów, jakie mogą w nich być użytkowane, a także ustaleń, czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać zaprogramowane lub przeprogramowane w celu wykorzystywania ich w kasynach, jako automaty do gier hazardowych, co pozwoliłoby na wyższe wygrane, a więc spowodowałoby większe ryzyko uzależnienia graczy (pkt 37-39).

Stanowisko Sądu I instancji, według którego ustawa o grach hazardowych nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlegała obowiązkowi notyfikacji Komisji Europejskiej, nie może być uznane za miarodajne w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., a w każdym razie jest przedwczesne. Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny z oczywistych względów nie tylko Sąd I instancji, ale przede wszystkim także organy nie analizowali kwestii technicznego charakteru zakwestionowanych przepisów ustawy o grach hazardowych w zakresie wskazanym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Wprawdzie w myśl omawianego wyroku rozstrzygnięcie o charakterze określonego przepisu, pod kątem czy jest to przepis techniczny, czy też nie, należy do sądu krajowego. Tym niemniej, należy jednak pamiętać o obowiązującej w prawie unijnym zasadzie autonomii proceduralnej państw członkowskich. Państwa członkowskie mają więc, co do zasady, swobodę w zakresie określania w prawie krajowym sposobu realizacji określonych obowiązków bądź uprawnień wynikających z prawa unijnego. Stwierdzenie Trybunału, że ustalenie technicznego charakteru przepisów ustawy hazardowej należy do sądu krajowego należy zatem odczytywać przez pryzmat specyfiki działania polskich sądów administracyjnych, sprawujących kontrolę działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP). Zważywszy, iż przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest "sprawa administracyjna", lecz zbadanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności, dlatego ustalenia w kwestiach, na które wskazał Trybunał, powinien w pierwszej kolejności poczynić organ. Na te kwestie szczegółowo zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 20 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 463/11 (CBOIS – orzeczenia.nsa.gov.pl)

Uwzględniając powyższe, w tym mając również na uwadze wyrażoną w art. 120 o.p. zasadę legalizmu, w sytuacji, gdy wymieniony wyrok Trybunału Sprawiedliwości należałoby uznać za element porządku prawnego, zachodzi potrzeba rozważenia przede wszystkim przez organ, konsekwencji prawnych wynikających z tego wyroku. A zatem, pod tym kątem, niejako od początku sprawa wymaga ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

W kontekście omawianego wyroku Trybunału Sprawiedliwości, nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i rozpoznał skargę, a uznając ją w świetle przedstawionych argumentów za zasadną, uchylił wydane w sprawie decyzje organu z powodu naruszenia prawa. NSA nie uznał bowiem za trafny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie sformułowanym w pkt XIV petitum skargi kasacyjnej, który uzasadniałby uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Organ administracji, w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, dokonując oceny charakteru prawnego kwestionowanych przepisów ustawy o grach hazardowych, w pierwszej kolejności odniesie się do powołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uwzględniając wskazaną tam wykładnię pojęcia "przepisu technicznego", dokonaną w tym wyroku, gdyż - jak była o tym mowa - omawiany wyrok jest elementem porządku prawnego w świetle art. 120 o.p., a zatem jest wiążący dla organu administracji publicznej. Niezależnie od powyższego, dla wszechstronnego zbadania sprawy, organ nie powinien pominąć rozważenia kwestii, czy zakwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych mogłyby być zwolnione od wymogu podlegania przepisom dyrektywy 98/34/WE, z powołaniem się na pkt 4 preambuły tej dyrektywy. W myśl powołanego pkt. 4 dyrektywy 98/34/WE, bariery w handlu wypływające z przepisów technicznych dotyczących produktu są dopuszczalne jedynie tam, gdzie są konieczne do spełnienia niezbędnych wymagań oraz gdy służą interesowi publicznemu, którego stanowią gwarancję.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.