Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2506/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 188
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 252/17 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wygrodzenia budynku będącego w złym stanie technicznym I. uchyla zaskarżony wyrok, uchyla decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz Gminy [...] kwotę 1.690,00 zł (jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt), tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Bk 252/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA") po rozpoznaniu skargi Gminy [...] (dalej: "Gmina"/"Skarżąca") na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "WINB") z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wygrodzenia budynku będącego w złym stanie technicznym wraz z oznakowaniem budynku tabliczkami ostrzegawczymi, oddalił skargę.

W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. WINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PINB") z dnia [...] stycznia 2017, nakładającą na Gminę obowiązek wygrodzenia budynku mieszkalnego o wymiarach 10,50 x 7,0 m na działce nr [...] we wsi [...], taśmą ostrzegającą w odległości 3 m od ścian budynku wraz z oznakowaniem tabliczkami ostrzegawczymi w widocznym miejscu o stanie zagrożenia bezpieczeństwa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2016, poz. 290 ze zm.; dalej: "P.b."). PINB ustalił, że przedmiotowy budynek mieszkalny jest w stanie ruiny (zawalona ściana szczytowa poddasza, dach, a od strony drogi stwierdzono zwisające elementy drewniane dachu i gruz betonowy pochodzący z zawalonej ściany, pęknięcia pozostałych ścian murowanych, brak ogrodzenia) i stwarza niebezpieczeństwo dla otoczenia. Działka, na której stoi budynek stanowi współwłasność Gminy [...] w 7/8 części a w 1/8 części osób fizycznych: J. M., którego spadkobierczyni D. M. przebywa pod nieznanym adresem, J. M., która zmarła bezpotomnie oraz E. M. i T. M. Wobec tego PINB nałożył obowiązek zabezpieczenia budynku na Gminę. W odwołaniu Gmina wskazała, że obowiązek został nałożony bez podstawy prawnej, ponieważ Gmina jest współwłaścicielem działki nr [...] a nie budynku, zaś art. 61 P.b. stanowi, że obowiązki dotyczące zachowania obiektu budowlanego w należytym stanie spoczywają na jego właścicielu lub zarządcy. Organy nadzoru budowlanego powinny ustalić współwłaścicieli i ich następców prawnych i do nich należało skierować obowiązki zabezpieczenia obiektu. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję WINB wskazał, że nie jest rolą organów nadzoru budowlanego poszukiwanie spadkobierców byłych współwłaścicieli obiektu (przeprowadzenie postępowań spadkowych) w sytuacji nie cierpiącej zwłoki, bowiem budynek stwarza zagrożenie, co zostało stwierdzone. Gmina jest współwłaścicielem części działki i budynków, które przeszły na własność Skarbu Państwa po śmierci rolników, którzy przekazali gospodarstwo w zamian za rentę wiele lat temu.

W skardze, Gmina, wnosząc o uchylenie decyzji organu obu instancji, zarzuciła naruszenie art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 P.b. , gdyż nie jest właścicielem ani zarządcą oraz błąd polegający na utożsamianiu Gminy z przedstawicielstwem w terenie Skarbu Państwa, którym nie jest.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę wskazując, że Gmina jest obecnie współwłaścicielem w 7/8 części działki nr [...], jak też stojącego na niej budynku. Pierwotni właściciele gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziła część zabudowana, przekazali gospodarstwo na własność Państwa w zamian za rentę, na mocy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Skarbu Państwa w zamian za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r. nr 21, poz. 118, dalej: "ustawa z 1974 r."). Na podstawie decyzji dnia [...] kwietnia 1975 r. wyłączono z gospodarstwa budynki, jako odrębny przedmiot własności, które mogły być użytkowane przez rolników dożywotnio. Natomiast z chwilą śmierci rolników budynki przeszły na własność Skarbu Państwa, o czym stanowił art. 11 ust. 2 ustawy z 1974 r. W ramach tzw. komunalizacji, decyzją Wojewody Białostockiego z dnia [...] grudnia 1992 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa własność nieruchomości nr [...] w udziale 7/8 i stan taki istnieje obecnie. Skoro Skarb Państwa stał się właścicielem budynku (czy też jego współwłaścicielem) po śmierci rolników, a nastąpiło to z mocy prawa, tj. art. 11 ust. 2 ustawy z 1974 r., to przestała istnieć odrębna własność budynku od gruntu (co było ewenementem prawnym w świetle ustawy z 1974 r.). Wcześniej Skarb Państwa a z chwilą komunalizacji od 1992 r. skarżąca Gmina, jest właścicielką części działki nr [...] wraz z budynkiem mieszkalnym, zgodnie z zasadą: czyj grunt, tego budynki posadowione na tym gruncie. Zatem, jako współwłaściciel obiektu budowlanego, z mocy art. 66 w związku z art. 61 P.b. Gmina jest zobowiązana do zabezpieczenia obiektu. Mając na względzie stan zagrożenia i konieczność podjęcia działań nie cierpiących zwłoki, w celu zabezpieczenia budynku, nie jest błędem organów nadzoru budowlanego wydanie nakazu tylko wobec znanego współwłaściciela. WSA zauważył, że brak ustalenia przez organy wszystkich współwłaścicieli działki nr [...] można by traktować, jako naruszenie proceduralne wynikające z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., jednak uchylenie decyzji przez Sąd (tj. uwzględnienie skargi) mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby naruszenie przepisów postępowania mogło mieć "istotny" wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" P.p.s.a.). Jednak zobowiązanie tylko jednego współwłaściciela do wykonania obowiązku z art. 66 P.b. nie jest uchybieniem "istotnym" i może mieć tylko pozytywny wpływ na wynik sprawy, spowodowany jej wyjątkowymi okolicznościami: koniecznością natychmiastowego zabezpieczenia obiektu, trudnościami w ustaleniu pozostałych właścicieli, możliwością regresowego dochodzenia poniesionych kosztów przez Gminę po ustaleniu współwłaścicieli obiektu i niewielką kwotą, jaka będzie potrzebna na okalanie budynku taśmą i powieszenia tablicy ostrzegawczej.

W skardze kasacyjnej Gmina zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 61 w związku z art. 66 ust. 1 P.b. poprzez nałożenie na Gminę obowiązku zabezpieczenia budynku, którego nie jest właścicielem ani zarządcą, co stanowiło konsekwencję błędnego zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy z 1974 r. oraz niezastosowania art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140, dalej: "ustawa z 1977 roku") i ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), prowadzące do wadliwego przekonania, że budynki stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności stawały się własnością Skarbu Państwa pomimo tego, że przekazujący gospodarstwo rolne rolnik zmarł po wejściu w życie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (budynki te podlegały dziedziczeniu na zasadach ogólnych),

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wyroku, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w części dotyczącej ustalenia własności budynku posadowionego na działce oznaczonej numerem [...].

Na tych podstawach Skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu, powołując się na art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 1974 r. podkreślono, że rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę, mógł zatrzymać budynki wchodzące w skład nieruchomości przekazywanych Państwu. Budynki takie stawały się odrębnym od gruntu przedmiotem własności. Z chwilą śmierci rolnika i nie wcześniej, niż z chwilą śmierci jego małżonka uprawnionego do renty w zamian za przekazane gospodarstwo, budynki przechodziły na własność Państwa (art. 11 ust. 2). Własność budynków wyłączonych z przekazanego Państwu gospodarstwa była prawem niedziedzicznym. Wygasała ona w chwili śmierci rolnika, który przekazał gospodarstwo, a jeżeli jego małżonek przeżył rolnika - w chwili śmierci małżonka. Ten stan prawny uległ jednak zmianie w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Brak w tej ustawie przepisu o treści odpowiadającej art. 11 ust. 2 ustawy z 1974 r. spowodował, że odrębna własność budynków wyłączonych z przekazanego Państwu gospodarstwa stała się, zgodnie z ogólnymi regułami prawa cywilnego, prawem dziedzicznym (tak SN w uchwale z dnia 15 grudnia 1978 r. sygn.. III CZP 51/78, OSNCP 1979, z. 3, poz. 42). Art. 51 ust. 2 ustawy 1977 roku przyznał ponadto rolnikowi, który przekazał Państwu gospodarstwo z wyłączeniem budynków, związaną z odrębną własnością budynków służebność gruntową w zakresie niezbędnym do korzystania z budynków. Tak ukształtowane prawo własności budynków, wyłączonych przez rolnika z przekazanego Państwu gospodarstwa na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., jak też na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy z 1977 roku, nie uległo zmianie w następstwie wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, co podkreślane jest w orzecznictwie administracyjnym. Skarga doprecyzowała daty śmierci obojga pierwotnych właścicieli przedmiotowego gospodarstwa rolnego (1987 r. i 1999 r.), a to oznacza, że było to po wejściu w życie ustawy z 1977 roku. W takiej sytuacji budynki, stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności, podlegały dziedziczeniu na zasadach ogólnych; własność budynków nie przeszła więc na własność Skarbu Państwa i następnie na rzecz Gminy. Zatem Gmina nie miała i nie ma tytułu własności do budynków posadowionych na działce nr [...], nie jest zobowiązana do zabezpieczenia obiektu, co wskazuje na nieprawidłowości adresata wymienionego w zaskarżonej decyzji. Także brak ustalenia przez organy wszystkich współwłaścicieli działki nr [...], co stanowi naruszenie proceduralne wynikające z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Pozbawienie strony możności działania w sprawie w całym systemie prawa polskiego, w tym sądowoadministracyjnego, zawsze ma wpływ na wynik sprawy i nie usprawiedliwia go wzgląd na konieczność natychmiastowego zabezpieczenia obiektu, trudności w ustaleniu pozostałych właścicieli, czy możliwość regresowego dochodzenia poniesionych kosztów przez Gminę po ustaleniu współwłaścicieli obiektu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania przewidziane przepisem art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a., przy czym w ramach podstawy przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 141 § 4 P.p.s.a., przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w części dotyczącej ustalenia własności budynku posadowionego na działce oznaczonej numerem [...]. Taka treść zarzutu, przytoczona in ekstenso, rozwinięta została w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego (pkt 5) gdzie podano, że brak ustalenia wszystkich współwłaścicieli działki nr [...], wbrew stanowisku WSA, stanowi istotne naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ze skutkiem wynikającym z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a.

Opisany wyżej zarzut naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z zarzutem opartym na podstawie kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 1 P.p.s.a. W ramach naruszenia prawa materialnego wskazano na błędne zastosowanie art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 P.b., przez nałożenie na Gminę obowiązku zabezpieczenia budynku, którego nie jest właścicielem ani zarządcą. Zdaniem skargi kasacyjnej jest to konsekwencją błędnego zastosowania przepisu art. 11 ust. 2 ustawy z 1974 r. oraz niezastosowania art. 51 ust. 1 ustawy z 1977 roku (o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin).

Przepis art. 61 P.b. wyznacza adresata decyzji podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego w przypadkach, o jakich mowa w art. 66 ust. 1 P.b. Przypomnieć więc należy, że decyzje z art. 66 ust. 1 P.b. mogą być adresowane do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Taka treść przepisów nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że o poprawności adresata nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości decydują ustalenia dotyczące przede wszystkim właściciela obiektu budowlanego a w drugiej kolejności zarządcy, gdyby stan własnościowy był nieuregulowany, względnie szczególnie trudny do ustalenia.

Organy nadzoru przyjęły a WSA stan ten zaaprobował, że skarżąca kasacyjnie Gmina będąc współwłaścicielem 7/8 części działki nr [...] jest równocześnie w tym samym ułamku współwłaścicielem stojącego na działce tej budynku. Wynika to z faktu przekazania przez pierwotnych właścicieli gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziła część zabudowana, na własność Państwa w zamian za rentę. Przekazanie gospodarstwa przez Z. i B. małżonków M. (dalej: "rolnik", "żona rolnika") nastąpiło decyzją z dnia [...] kwietnia 1975 r., w oparciu o przepisy ustawy z 1974 roku. Na podstawie tej ustawy, wyłączono z gospodarstwa rolnego budynki, jako odrębny przedmiot własności, które mogły być użytkowane dożywotnio przez rolnika i jego żonę. Natomiast z chwilą śmierci uprawnionych, z mocy art. 11 ust. 2 ustawy z 1974 r., budynki przechodziły na własność Skarbu Państwa. Ponieważ Gmina na podstawie tzw. decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] grudnia 1992 r. nabyła własność działki nr [...] w 7/8 częściach, to tym samym po śmierci rolnika i jego żony, przestała istnieć odrębna od gruntu własność budynku. W konsekwencji, zgodnie z zasadą "czyj grunt, tego budynki posadowione na tym gruncie", w związku z komunalizacją, Gmina jest również właścicielem budynku. Współwłaścicielami pozostałej 1/8 części budynku są również inne nieznane osoby oraz znane z miejsca pobytu T. M. i E. M. Stąd też Gmina, jako właściciel większościowy (7/8 części), jest adresatem nakazu zabezpieczenia budynku.

Przedstawione wyżej rozważania WSA o odrębnej własności budynku i skutkach w postaci przejścia własności budynku na Skarb Państwa po śmierci rolnika i jego żony byłyby prawidłowe jedynie w sytuacji, gdyby zarówno rolnik oraz jego żona, a więc osoby, którym na mocy decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r. przysługiwała odrębna własność budynku, zmarły przed dniem 1 stycznia 1978 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W każdym innym przypadku, t.j. śmierci obojga właścicieli budynku lub tylko jednego z nich po dniu 31 grudnia 1977 r., o przejściu budynku na własność Skarbu Państwa nie może być mowy: własność budynków stawała się prawem dziedzicznym.

Odrębna własność budynków wyłączonych przez rolnika z przekazanego Państwu gospodarstwa rolnego była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 15 grudnia 1978 r. sygn. III CZP 51/78 (OSNCP 1979/3/42), mającej moc zasady prawnej stwierdził, że nowym uregulowaniem (art. 51 ust. 2 ustawy z 1977 roku) objęta została także niewygasła w chwili wejścia jego w życie własność budynków zatrzymanych przez rolnika na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z 1974 roku. Powtórzył to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 czerwca 1997 r. sygn. II CKU 63/97 (OSNCP 1997/12/208) stwierdzając w tezie nr 2, że "Jeżeli własność budynków zatrzymanych przez rolnika na podstawie wymienionej ustawy (z 1974 roku) nie wygasła przed dniem 1 stycznia 1978 r., stała się z tym dniem prawem dziedzicznym (...)". Poglądy te podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 2007 r. sygn. I OPS 1/07 wyjaśniając ponadto, że "W ustawie z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (...) przyznano rolnikowi prawo wyboru sposobu zadysponowania budynkami. Mógł on bowiem na mocy art.51 ust.1 ustawy wyłączyć z przekazanego gospodarstwa budynki lub niektóre z nich, zatrzymując ich prawo własności (art.51 ust.2), bądź przekazując nieruchomość wraz z budynkiem zachować prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich oraz użytkowania działki gruntu (art. 55 ust. 2). Ustawodawca nadal natomiast przyjął, że wyłączone z przejęcia budynki stanowią odrębny przedmiot własności. Z uprawnieniem tym związał jednak służebność gruntową w zakresie niezbędnym do korzystania z budynków (art.51 ust.2). Ponadto ustawa ta nie zawierała już przepisu o przejściu nieruchomości budynkowych po śmierci rolnika na własność Państwa. Stąd w orzecznictwie podkreślano, że jeżeli własność budynków zatrzymanych przez rolnika na podstawie ustawy z 1974 r. nie wygasła przed dniem 1 stycznia 1978 r., tj. z datą wejścia w życie ustawy z 1977 roku, to stała się z tym dniem prawem dziedzicznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt II CKU 63/97 OSNC 1997/12/208)".

Tak ukształtowane prawo własności budynków, wyłączonych przez rolnika z przekazanego Państwu gospodarstwa na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy 1974 roku, jak też na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy 1977 roku, nie uległo zmianie w następstwie wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz obecnie obowiązujących przepisów, tj. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2336).

Podzielając przedstawione wyżej poglądy orzecznictwa Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Jeśli chodzi bowiem o datę śmierci rolnika oraz jego żony, to w aktach brak jest jakichkolwiek dowodów na tę okoliczność. Zatem nieuprawnionym było przyjęcie, że osoby te zmarły przed dniem 1 stycznia 1978 r., czego następstwem byłoby przejście własności ich budynku na rzecz Skarbu Państwa, a w wyniku komunalizacji działki nr [...], na której budynek jest posadowiony, na skarżącą kasacyjnie Gminę. Odnotować natomiast za skargą kasacyjną wypada, że rolnik zmarł w dniu 18 kwietnia 1987 r., zaś jego żona - w dniu 6 lutego 1999 r.

Konsekwencją braku ustaleń dotyczących śmierci rolników, którzy wyłączyli własność budynku z przekazanego Państwu gospodarstwa rolnego, jest skuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 P.b., poprzez skierowanie nakazu zabezpieczania budynku do Gminy, jako właściciela 7/8 części gruntu.

W realiach sprawy, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., rozpoznał skargę Gminy na decyzję WINB z dnia [...] lutego 2017 r., w przedmiocie nakazania Gminie wygrodzenia budynku będącego w złym stanie technicznym wraz z oznakowaniem budynku tabliczkami ostrzegawczymi.

Skarga jest zasadna, bowiem organy naruszyły art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., w wyniku przeprowadzenia postępowania z uchybieniem przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby Gmina była właścicielem, względnie zarządcą budynku objętego postępowaniem organów nadzoru budowlanego. Jak wyżej stwierdzono, zebrany materiał dowodowy nie zawiera informacji dotyczących dat śmierci rolników, którzy decyzją z dnia [...] kwietnia 1975 r., w oparciu o przepisy ustawy z 1974 roku przekazali Państwu gospodarstwo rolne z wyłączeniem własności budynku. Wobec tego kwestia własności budynku, a w konsekwencji adresata nakazu z art. 66 ust. 1 P.b., wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy uwzględnieniu poczynionych wyżej rozważań dotyczących prawa materialnego normującego przekazywanie gospodarstw rolnych za rentę, począwszy od ustawy z 1974 roku.

Z tych przyczyn, zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego ma oparcie w przepisie art. 200 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Na koszty te złożyły się: wpis od skargi - 500 zł, opłata kancelaryjna od wniosku o uzasadnienie wyroku – 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł (postępowanie przed WSA) oraz wpis od skargi kasacyjnej - 250 zł i wynagrodzenie pełnomocnika – 360 (75% stawki – inny pełnomocnik); razem 1.690 zł.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.

-----------------------

2