Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 861/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 39 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 roku sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat M. N.-W. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu Z. P. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat M. N.-W. z funduszu Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 861/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r., nr [...] wydanej w przedmiocie ustalenia Z.P. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 1 348 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

W dniu 15 maja 2015 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w T. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, deklarując grunty rolne do jednolitej płatności obszarowej, do płatności ONW oraz do płatności rolnośrodowiskowej. Do płatności rolnośrodowiskowej skarżący zadeklarował działki rolne o powierzchni 3,37 ha w pakiecie 8 Ochrona wód i gleb, w wariancie 8.3.1.(międzyplon ścierniskowy).

Decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał Z.P. płatność rolnośrodowiskową w wysokości 1 348 zł.

Wnioskiem z dnia 13 maja 2014 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w T. wniosek o przyznanie płatności na rok 2014, w którym zadeklarowała grunty rolne tylko do jednolitej płatności obszarowej oraz do płatności ONW.

Zawiadomieniem z dnia 13 listopada 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku ze stwierdzonym zaniechaniem przez producenta kontunuowania zobowiązania związanego z wypłatą płatności rolnośrodowiskowej.

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 26 listopada 2014 r. strona poinformowała, że nie zaprzestała realizacji programu rolnośrodowiskowego i nie zamierza zwracać wypłaconych środków.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. ustalił Z.P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 1 348 zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Z.P. wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym powtórzył, że nie wycofał się z realizacji programu rolnośrodowiskowego, niczego nie podpisywał. Cała sytuacja jest wynikiem błędu urzędników, za które nie zamierza odpowiadać. Dalej skarżący wskazał na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną. Wniósł o przywrócenie należnie przyznanego programu rolnośrodowiskowego i jak najszybciej jego wypłacenie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołując treść przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173); rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. ); ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2014 r. poz.1438) przedstawił zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowych, zasady i tryb ustalania wysokości kwot nienależnie pobranej pomocy oraz zwrotu tych kwot, jak również właściwość organów do rozstrzygania w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych.

Organ wskazał, że z treści powołanych przepisów wynika, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Dalej powołując przepis § 39 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. organ odwoławczy wskazał na sytuacje powodujące konieczność zwrotu wypłaconej płatności rolnośrodowiskowej, w tym między innymi na wynikającą z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia przesłankę nie złożenia wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizacje danego wariantu albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien złożyć wniosek o przyznanie kolejnych płatności, a jeżeli nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię.

Powołując przepis art. 28 ust. 1 -3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich organ odwoławczy wskazał, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR. Natomiast w myśl art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub funduszy krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jak również finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organem właściwym do rozstrzygania w przedmiocie ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków jest organ właściwy do rozstrzygania w sprawie przyznania tych środków (art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR). Dalej organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionym w tym przepisie funduszy. Ponadto w przypadku stwierdzenia, iż dokonana płatność była płatnością nienależną, beneficjent tej płatności zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, że Z.P. otrzymał płatność rolnośrodowiskową w wysokości 1 348 zł, przyznaną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...], w następstwie złożenia pierwszego wniosku o przyznanie tej płatności na rok 2013. Przyznane środki finansowe zostały przekazane w dniu 24 lutego 2014 r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę. Natomiast z kolejnego wniosku, złożonego przez Z.P., o przyznanie płatności na rok 2014 bezspornie wynika, że nie zawiera on żądania strony przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Powyższe potwierdza zaparafowane przez wnioskodawcę skreślenie znaku "X" przy płatności rolnośrodowiskowej, a pozostawienie znaku "X" przy jednolitej płatności obszarowej i płatności ON W. Ponadto wnioskodawca nie wypełnił kolumn 7, 8 i 9 sekcji VIII wniosku, przeznaczonych na dane dotyczące programu rolnośrodowiskowego ani nie dołączył deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych.

Tym samym w ocenie organu odwoławczego zasadnym było wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej przyznanej skarżącemu decyzją z dnia [...]

Ustalając kwotę nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wyłączjących obowiązek zwrotu wypłaconej kwoty płatności. W szczególności nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania w sytuacji, gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, która to pomyłka nie mogła, w zwykłych okolicznościach wykryta przez rolnika. W niniejszej sprawie przedmiotowa płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 1 348 zł została wypłacona skarżącemu wskutek rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. W sprawie nie wystąpiła także przesłanka, o której mowa w art. 28 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, bowiem wypłacona skarżącemu płatność rolnośrodowiskowa na rok 2013 przekraczała równowartość kwoty 100 euro, przeliczonej na złotówki po kursie wymiany euro na dzień 30 stycznia 2014 r. , ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C nr 28/8, wynoszącym 4,2312 zł. Ponadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły również przesłanki "siły wyższej" określonej w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., o których rolnik, w przypadku ich wystąpienia był zobowiązany poinformować właściwy organ na piśmie, w terminie 10 dni roboczych. Poinformowanie organu, w przewidzianym prawem terminie, o zaistnieniu przypadku siły wyższej wyłączałoby obowiązek zwrotu wypłaconej płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący nie powoływał się na wystąpienie siły wyższej w myśl wyżej powołanych przepisów. Ponadto w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie doszło również do przedawnienia przedmiotowych należności.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że wypłacona skarżącemu kwota płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 1 348 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego przedstawionej w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy wskazał, iż dotyczy na przede wszystkim odrębnego postępowania , dotyczącego kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Powyższe postępowanie zostało umorzone na mocy decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...]. z uwagi na wyegzekwowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. całości zadłużenia.

Organ odwoławczy wskazał także na przepisy regulujące postępowanie w sprawie stosowania ulg w spłacie należności, w tym ich umarzania odraczania i rozkładania na raty, które to postępowanie jest postępowaniem odrębnym , wymagającym złożenia stosownego wniosku do Prezesa ARiMR.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.P. oświadczył, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Wskazał na swoją trudną sytuację majątkową oraz wniósł o umorzenie kwoty płatności środowiskowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu skargi.

Pismem procesowym z dnia 3 września 2015 r. skarżący oświadczył, że domaga się natychmiastowego zwrotu 1 350 zł i przywrócenie programu rolnośrodowiskowego. Wskazał, że nie rezygnował z tego programu. Ponadto po raz kolejny przedstawił swoją trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., III SA/Łd 861/15 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r., nr [...] wydane w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 1 348 zł. przyznanych skarżącemu Z.P. decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...]

Natomiast podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy prawa krajowego, w tym przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173); rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.); ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2014 r. poz.1438), jak i przepisy prawa wspólnotowego, a w szczególności rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z 2011 r. nr 25).

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: 1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; 2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; 3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; 4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej (art. 28 ust. 2 ustawy).

Stosownie do treści art. 28 ust. 3 w/w ustawy właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 4 ustawy pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3.

Natomiast z treści § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt (§ 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia).

W myśl § 39 ust. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006.

Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 39 ust. 6 rozporządzenia).

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowi, iż ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

– następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 1a ustawy).

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ustawy).

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 3 ustawy).

Natomiast w myśl art. 29 ust. 4 ustawy jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się.

Przepisów ust. 1–3 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm.9) oraz art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) – art. 29 ust. 5 ustawy.

W myśl art. 29 ust. 7 powołanej ustawy do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.11), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni.

Do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 29 ust. 10 ustawy).

Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 Komisji (WE) nr 65/2011 przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot (art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/20111).

Zgodnie z art. 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W przedmiotowej sprawie skarżącemu ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w kwocie 1 348 zł. Podstawę takiego wymiaru stanowiła decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r., nr [...] orzekająca o przyznaniu Z.P. płatności rolnośrodowiskowej, do zadeklarowanych działek rolnych o powierzchni 3,37 ha w pakiecie 8 Ochrona wód i gleb, w wariancie 8.3.1.(międzyplon ścierniskowy), zgodnie z wnioskiem strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Natomiast przyczyną uznania w/w płatności za płatność nienależną, było niezłożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (na rok 2014) za realizację danego wariantu, jak również niezłożenie, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności, informacji określonych w § 23 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (dotyczącej zwierząt , gruntów, położeniu i powierzchni gruntów oraz wariancie realizowanym na tych gruntach, objętych przyznaną płatnością rolnośrodowiskową).

Powyższe w ocenie Sądu bezspornie potwierdza zgromadzony materiał dowodowy. Jak wynika bowiem wynika, ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wniosku skarżącego z dnia 13 maja 2014 r. o przyznanie płatności na rok 2014 strona, wskazując zakres żądania zaznaczyła, że wnosi o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych oraz o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW). Natomiast pierwotnie zaznaczone żądanie, co do przyznania płatności rolnośrodowiskowej zostało przez skarżącego skreślone i parafowane własnoręcznym podpisem. Ponadto, jak słusznie zauważyły organy administracji publicznej rozpatrujące przedmiotowy wniosek, strona wnosząc o przyznanie płatności na rok 2014 nie zaznaczyła kolumn 7, 8, 9 sekcji VIII wniosku przewidzianych na dane dotyczące programu rolnośrodowiskowego ani nie dołączyła deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych.

Tym samym zdaniem Sądu, organy rozpatrujące wniosek skarżącego prawidłowo uznały, że skarżący nie wnioskując o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, do czego był zobowiązany, zaprzestał realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Tym samym wypłacona skarżącemu płatność rolnośrodowiskowa w kwocie 1 348 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i i podlega, zgodnie z treścią wyżej powołanych przepisów, zwrotowi w całości.

Ponadto w ocenie Sądu organy administracji zasadnie uznały, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu wypłaconej kwoty płatności. W szczególności nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania w sytuacji, gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, która to pomyłka nie mogła, w zwykłych okolicznościach wykryta przez rolnika. W niniejszej sprawie przedmiotowa płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 1 348 zł została wypłacona skarżącemu wskutek rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. W sprawie nie wystąpiła także przesłanka, o której mowa w art. 28 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, bowiem wypłacona skarżącemu płatność rolnośrodowiskowa na rok 2013 przekraczała równowartość kwoty 100 euro, przeliczonej na złotówki po kursie wymiany euro na dzień 30 stycznia 2014 r. , ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C nr 28/8, wynoszącym 4,2312 zł. Ponadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły również przesłanki "siły wyższej" określonej w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., o których rolnik, w przypadku ich wystąpienia był zobowiązany poinformować właściwy organ na piśmie, w terminie 10 dni roboczych. Poinformowanie organu, w przewidzianym prawem terminie, o zaistnieniu przypadku siły wyższej wyłączałoby obowiązek zwrotu wypłaconej płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący nie powoływał się na wystąpienie siły wyższej w myśl wyżej powołanych przepisów. Nie doszło również do przedawnienia przedmiotowych należności.

Sąd odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazał, iż pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy. Podkreślić bowiem należy, że poza oświadczeniem skarżącego, iż nie zgadza się on z wydanym rozstrzygnięciem, strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na nieprawidłowość ustaleń organów, co do kontynuowania zobowiązania rolnośrodowiskowego przez skarżącego. Również podnoszone przez skarżącego okoliczności trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej pozostają bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia.

Natomiast, co do wniosku skarżącego o umorzenie kwoty wypłaconej płatności rolnośrodowiskowej wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem decyzji orzekającej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej. Kwestie związane z możliwością stosowania ulg w spłacie należności, w tym ich umarzania odraczania i rozkładania na raty reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 258 poz. 1747). Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i wymaga złożenia stosownego wniosku do Prezesa ARiMR.

Dodać jednocześnie należy, iż skarżący nie udowodnił faktu na który się powołuje, iż to pracownik organu wprowadził go w błąd pomagając mu wypełnić wniosek..

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).

bg