Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3092/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 41, 39
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Gabriela Nowak, Protokolant: ref. staż. Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 października 2021 r., nr KOC/5985/Op/21 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z 25 października 2021 r., nr KOC/5985/Op/21, po rozpatrzeniu odwołania M. A. (dalej jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 1 września 2021 r., nr 016793/02/2021, odmawiającą pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży.

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 16 sierpnia 2021 r. Skarżący wystąpił do Prezydenta z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej m.in. na zakup odzieży.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z 1 września 2021 r., nr 016793/02/2021, Prezydent odmówił Skarżącemu pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów zakupu odzieży. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że katalog potrzeb wskazany w art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020, poz. 1876 ze zm., dalej jako u.o.p.s."), ma charakter otwarty. Jak wynika z ustaleń dokonanych podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, Skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, które wynosi 701 zł dla osoby samotnie gospodarującej, dla przyznania zasiłku celowego. W tym stanie rzeczy Prezydent rozważył możliwość przyznania pomocy Skarżącemu na podstawie art. 41 pkt 1 u.o.p.s. w formie specjalnego zasiłku celowego. Prezydent uznał jednak, że w przypadku Skarżącego nie zachodzi żaden szczególnie uzasadniony przypadek, który pozwałaby na udzielenie pomocy. Odmowę udzielenia pomocy Skarżącemu Prezydent uzasadnił również tym, że Skarżący regularnie otrzymuje pomoc finansową na różne cele, w tym w okresie od marca do sierpnia 2021 r. Skarżący otrzymał 650 zł na zakup leków oraz 130 zł na zakup krzesełka i uchwytu pod prysznic. Prezydent podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prezydent podniósł także, że rocznie udziela pomocy finansowej z tytułu zasiłków celowych oraz specjalnych zasiłków celowych około 1700 osobom, dysponując miesięczną kwotą 61 100 zł na realizację tego zadania.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Prezydenta Skarżący wniósł od niej odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 25 października 2021 r., nr KOC/5985/Op/21, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając w uzasadnieniu swojej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż Skarżący przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.o.p.s., tj. kwotę 701 zł na osobę, a zatem nie kwalifikuje się, do otrzymania pomocy z tego tytułu. Kolegium oceniło więc możliwość zastosowania przepisu art. 41 pkt 1 u.o.p.s., zaznaczając przy tym, że specjalny zasiłek celowy ma wyjątkowy charakter i powinien być on przeznaczony na zaspokojenie potrzeby bytowej osoby korzystającej z pomocy, w sytuacji nadzwyczajnej, niecodziennej i w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a jego wysokość nie może przekraczać kwoty kryterium dochodowego. Kolegium wyjaśniło także, że szczególne przypadki, o których mowa w przepisie art. 41 pkt 1 u.o.p.s., muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby klienta mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku, z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia mimo przekroczenia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że Skarżący choć znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, to jednak Skarżący jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, od którego otrzymuje stałą pomoc. Kolegium podniosło również, że Skarżący nie powołał się na żadną nadzwyczajną sytuację, która miała miejsce, lecz wniósł o przyznanie pomocy na bieżące potrzeby. Wobec powyższego organ stwierdził, że Skarżący korzysta z pomocy społecznej, którą organ pomocy przyznaje regularnie, natomiast organ nie ma w obowiązku zabezpieczać wszystkich potrzeb Skarżącego. Dlatego też, Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł Skarżący, podnosząc, że zaskarża powyższą decyzję organu w całości, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w sprawie i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z pierwotnym wnioskiem. W uzasadnieniu skargo wyjaśnił natomiast, organy bardzo pobieżne zapoznały się ze zgromadzoną dokumentacją w sprawie. Skarżący wyjaśnił, że organy bezpodstawnie uwzględniły zaciągnięty przez niego kredyt przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego, ponieważ kredyt został już spłacony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ wniósł również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie z 25 kwietnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz wniósł o przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy. Złożył również wniosek o przyznanie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzucił ponadto organowi, że ten naruszył przepisy art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ ustalenia faktycznej podstawy ubiegania się Skarżącego o specjalny zasiłek celowy oraz ustalenia charakteru wniosku Skarżącego (cel zasiłku). Pełnomocnik zarzucił również naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując pod takim kątem oceny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Kolegium z 25 października 2021 r., nr KOC/5984/Op/21, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z 1 września 2021 r., nr 016793/02/2021 (błędnie opisana przez Kolegium numerem 016795/02/2021), odmawiającą pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że organy orzekające stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia pomocy, zarówno w formie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.o.p.s., ale także w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 u.o.p.s.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.o.p.s. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią,

że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom

i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach,

w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków.

Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 u.o.p.s. zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 u.o.p.s. W realiach niniejszej sprawy dla osób samotnie gospodarujących była to kwota 701,00 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.o.p.s.), która ustalona została od dnia 1 października 2018 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1358).

Z kolei, zgodnie z art. 41 pkt 1 u.o.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Użyte zarówno w przepisie art. 41 jaki i art. 39 u.o.p.s. słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia.

W orzecznictwie wskazuje się, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.o.p.s. (por. wyrok NSA z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten został podtrzymany w orzecznictwie, w tym w wyroku z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2762/16 (LEX nr 2339641). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dodatkowo, że: "Nie jest rzeczą sądu administracyjnego kontrola dysponowania środkami przez organy pomocy społecznej, w sytuacji, gdy strona nie w pełni jest usatysfakcjonowana wartością przyznanych jej świadczeń. Sąd administracyjny nie ma prawnych instrumentów, by prowadzić społeczno-ekonomiczną analizę sposobu dystrybucji przez organ pomocy społecznej środków, którymi organ ten dysponuje".

Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy wydając decyzje nie naruszyły więc przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie Skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego, w szczególności to, że dochód Skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701 zł, ponieważ osiągnął wysokość 2255,32 zł (błędnie określony przez organ jako kwota 2255,22 zł), na którą to kwotę składa się: emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz świadczeniem uzupełniającym po potrąceniach w wysokości 1809,91 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 70,41 zł oraz zaciągnięty kredyt w wysokości 4500 zł (w rozbiciu na 12 miesięcy w roku – w wysokości 375 zł na miesiąc). W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że nawet uwzględnienie okoliczności spłaty kredytu, co Skarżący podniósł w odwołaniu i skardze, nie ma wpływu na spełnienie przez Skarżącego kryterium dochodowego, ponieważ w dalszym ciągu jego miesięczny dochód kształtować się będzie na poziomie 1880,32 zł, co ponad dwukrotnie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701 zł. Także po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków do dyspozycji Skarżącego pozostaje kwota ok. 950 zł.

W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku celowego, na podstawie art. 39 u.o.p.s., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

W ocenie Sądu, organy rozpoznające sprawę dokonały także prawidłowej oceny samej zasadności wnioskowanej przez Skarżącego pomocy. W świetle ustalonych przez organy okoliczności dochodowych i życiowych Skarżącego nie sposób uznać, że ubieganie się o pomoc w postaci zakupu odzieży byłoby świadczeniem znajdującym uzasadnienia w tych okolicznościach i nie mieściłoby się w celach pomocy społecznej. Zauważyć przy tym wypada, że jak wynika z akt sprawy (vide: wywiad środowiskowy z 20 sierpnia 2021 r.) pracownik socjalny zaoferował Skarżącemu skorzystanie z odzieży oferowanej przez schronisko socjalne przy ulicy [...] w W., jednakże Skarżący stwierdził, że nie ma dla niego odpowiedniego rozmiaru spodni, a ich zakup to koszt 400 zł. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że organy właściwie oceniły, że przyznanie zasiłku celowego na taki właśnie cel nie jest uzasadnione niezbędnymi potrzebami wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było również to, że Skarżący otrzymuje już pomoc w formie zasiłków celowych (przyznanych na zakup leków w kwocie 650 zł oraz zakup krzesełka i uchwytu pod prysznic w kwocie 130 zł), i która w ocenie organów, ma za zadanie zabezpieczać jego podstawowe i niezbędne potrzeby. Z powyższym stanowiskiem organów nie sposób się nie zgodzić. Tym bardziej, że Skarżący nie jest, całkowicie pozbawiony środków do życia, wszak otrzymuje miesięcznie kwotę 1880,32 zł (emerytura, dodatek pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające oraz dodatek mieszkaniowy). Nie można też tracić z pola widzenia okoliczności, że Skarżący otrzymał od organu pomoc niepieniężną w postaci codziennych nieodpłatnych posiłków (o miesięcznej wartości 496 zł) oraz usług opiekuńczych (o miesięcznej wartości 455,78 zł). Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, we wrześniu 2021 r. Skarżący otrzymał zasiłki celowe w kwocie: 200 zł na zakup leków, 100 zł na zakup żywności, oraz 50 zł na zakup środków higienicznych (vide: decyzje Prezydenta z 14 września 2021 r., nr 017113/01/2021 oraz 017112/01/2021). Z akt sprawy wynika zatem, że organ pomocowy na bieżąco, w ramach swoich ograniczonych możliwości, reaguje na różne potrzeby Skarżącego.

Ponadto przy cenie tego rodzaju spraw na uwadze należy mieć także możliwościach pomocy społecznej. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana w ramach pomocy społecznej nie ma służyć zaspakajaniu danej potrzeby strony w pełnej wysokości. Jak wyjaśnił Prezydent w uzasadnieniu swojej decyzji, w drugim kwartale 2021 r. z pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego skorzystało średnio miesięcznie 803 osoby, co dało średnią wysokość udzielonej pomocy finansowej w tym zakresie na poziomie 95,30 zł (przy miesięcznym budżecie na ten cel w wysokości 61 100 zł). Natomiast sam Skarżący w okresie od marca do sierpnia 2021 r. otrzymał pomoc finansową (bez wliczanie w to pomocy niepieniężnej) w kwocie 750 zł, co daje średnio miesięcznie pomoc na poziomie 130 zł. Natomiast w samym wrześniu 2021 r. otrzymał pomoc finansową (również bez wliczanie w to pomocy niepieniężnej) w kwocie 350 zł. Jak wynika z powyższego, Skarżący otrzymuje pomoc o wartości przewyższającej uśrednioną wartość zasiłków celowych oraz specjalnych zasiłków celowych. Strona wnioskująca o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej winna zatem liczyć się z tym, iż nie otrzyma w pełnej wysokości świadczenia, o które wnioskowała - zależy to bowiem od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej oraz od liczby osób ubiegających się o pomoc. Ubiegający się o pomoc w pierwszej kolejności winni rozwiązywać swoje problemy życiowe we własnym zakresie. Pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości osób uprawnionych.

Sąd nie neguje przy tym okoliczności, że sytuacja Skarżącego jest trudna, na co uwagę zwróciły także orzekające w sprawie organy. Skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą przewlekę chorą (niezdolną do samodzielnej egzystencji – vide: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] stycznia 2013 r.), a jego dochody pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, są relatywnie niskie uwzględniając obecną sytuację ekonomiczną związaną z wysoką inflacją. Niemiej jednak Sąd zwraca uwagę, że pomoc w formie zasiłku celowego nie może być traktowana przez Skarżącego jako źródło stałego utrzymania, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, a nie jej "utrwalanie" poprzez przyzwyczajanie do stałej pomocy, która w dłuższej perspektywie może się okazać czynnikiem demotywującym w kontekście wyjścia z sytuacji niedostatku, uniemożliwiając tym samym realizacje celu pomocy społecznej jakim jest zapobieganie tego rodzaju trudnym sytuacjom. Przyznanie zasiłku celowego jest bowiem uzasadnione gdy w realiach konkretnego przypadku okaże się, że zasiłek zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy, czyli zaspokojenia potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka, umożliwiających mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba o szczególnym charakterze, która nie może być zaspokojona, w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, organ może ją przyznać (ale nie musi).

Organy orzekające stwierdziły również, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.o.p.s.

Wyjaśnić należy, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego może mieć miejsce w szczególnych przypadkach, związanych z wystąpieniem nagłej potrzeby, spowodowanej sytuacją nadzwyczajną, której nie można przewidzieć, jaka może zaistnieć w życiu osoby potrzebującej. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. (zob. wyroki NSA z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11).

Jak słusznie wskazały organy obu instancji, w niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Skarżący także nie wykazał aby było inaczej. Skoro dyspozycją art. 41 pkt 1 u.o.p.s. są objęte zdarzenia spowodowane nagłą, niespodziewaną przyczyną (niecodzienną), to do takiej kategorii zdarzeń nie może być zaliczona sytuacja, którą we wniosku przedstawił Skarżący. Zamiar zakupu spodni o wartości 400 złotych w sytuacji nieuzasadnionej odmowy skorzystania z oferowanej pomocy rzeczowej, nie jest przyczyną która mieściłaby się w dyspozycji przepisu art. 41 pkt 1 u.o.p.s.

Końcowo Sąd stwierdza, że choć zasadny okazał się zarzut podniesiony przez pełnomocnika Skarżącego dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., jednak nie mogło to spowodować uchylenia zaskarżonych decyzji z tego powodu. Zdaniem Sądu, pomimo wydania decyzji organu I instancji bez uprzedniego poinformowania Skarżącego o przysługujących mu uprawieniach, w tym o prawie do wypowiedzenia się – to jednak Skarżący nie doznał uszczerbku w zakresie przysługujących mu gwarancji procesowych. Zarówno w skardze, jak i w piśmie z 25 kwietnia 2022 r., nie wyjaśniono bowiem w jaki sposób wydanie decyzji przez organ I instancji uniemożliwiło stronie podjęcie jakiejkolwiek czynności procesowej, w tym zgłoszenie wniosków dowodowych. Tym bardziej, że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Skarżący przedstawił stanowisko w sprawie, jak też załączył do niego kopię dokumentu z banku. Powyższe musi skutkować uznaniem, że nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.