Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 212/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36 (5) ust. 2, art. 36 (4) ust. 1, 6
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 726/15 w sprawie ze skargi M. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. D. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 726/15 oddalił skargę M. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 4 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [..]-[..] marca 2014 r. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Skarżący M. D. w dniach [...]-[...] marca 2014 r. przystąpił do egzaminu radcowskiego, który składał się z czterech części. Z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę bardzo dobrą, z prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z prawa administracyjnego ocenę dostateczną, natomiast z prawa cywilnego niedostateczną przy dwóch cząstkowych ocenach niedostatecznych.

Z akt sprawy wynika, że zadanie egzaminacyjne z prawa cywilnego polegało na przygotowaniu apelacji lub w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej.

Egzaminatorzy ocenili pracę skarżącego jednolicie na ocenę niedostateczną, gdyż ich zdaniem w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa cywilnego celowym było wniesienie apelacji na korzyść pozwanego od wyroku uwzględniającego powództwo. Skarżący zastosował zbyt szeroki zakres zaskarżenia obejmujący także część oddaloną. W apelacji nie podniesiono szeregu zarzutów, a zdaniem egzaminatorów należało podnieść zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. polegający na dokonaniu przez sąd sprzecznych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, przez ustalenie, że pozwany był posiadaczem spornego samochodu w dniu 8 września 2011 r., wbrew ustaleniom wynikającym z dokumentów prokuratury, iż najwcześniej w dniu 22 grudnia 2011 r. samochód został wydany pozwanemu, a w związku z tym od tej daty można mówić o pozwanym jako o posiadaczu pojazdu.

Zarzuty prawa materialnego powinny dotyczyć naruszenia art. 475 § 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym określeniu daty, od której powstało roszczenie powoda o zapłatę odszkodowania tj. błędne przyjęcie daty 8 września 2011 r. - daty wydania postanowienia prokuratury o zwrocie dowodu rzeczowego, zamiast daty zbycia pojazdu przez pozwanego tj. 22 lutego 2012 r.; naruszenia art. 224 § 2 k.c. w zw. z art. 336 k.c. - poprzez jego wadliwe zastosowanie w zakresie zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z samochodu w okresie od dnia 4 listopada 2011 r. do dnia 22 grudnia 2011 r. na skutek błędnego przyjęcia, że pozwany w tym okresie był posiadaczem samochodu; naruszenie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. - poprzez wadliwe zastosowanie, polegające na zasądzeniu odsetek za okres od 4 listopada 2011 r. do 6 grudnia 2011 r., pomimo, iż pozwany nie opóźniał się w tym okresie ze spełnieniem świadczenia, bowiem, pismo informujące o zmianie powództwa (na zasądzenie odszkodowania) doręczono mu w dniu 6 grudnia 2011 r.; naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. przez błędne zastosowanie i art. 100 k.p.c. przez brak zastosowania, w konsekwencji niezastosowanie zasady proporcjonalnej odpowiedzialności za koszty postępowania w sytuacji oddalenia części powództwa.

Wobec powyższego Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p. organ wskazał, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje tylko ten zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Skarżący wniósł odwołanie.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 4 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego uchwałą z [...] stycznia 2015 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu Komisja II stopnia przedstawiła oceny każdego z egzaminatorów i uzupełniła ocenę o dodatkową argumentację podzielając stanowisko egzaminatorów, że w apelacji nie poruszono wielu istotnych kwestii wynikających ze stanu faktycznego i prawnego zadania egzaminacyjnego. Skarżący nie zauważył bowiem, że sąd I instancji nieprawidłowo określił terminy wymagalności roszczeń powoda, zarówno co do odszkodowania na dzień [...] września 2011 r. - zamiast na dzień zbycia samochodu przez pozwanego, tj. [...] lutego 2012 r.

W związku z tym nie postawiono zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 475 § 2 k.c. w zw. z art. 471 k.c. i art. 363 § 2 k.c., nieprawidłowo wyliczono wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z pojazdu, przyjmując za podstawę również okres, w którym pozwany nie objął jeszcze w posiadanie samochodu (lub za okres, w którym posiadał jeszcze samochód w dobrej wierze - do dnia dowiedzenia się o wytoczeniu powództwa) - art. 224 § 2 k.c., nie kwestionował sposobu zasądzenia odsetek art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. W konsekwencji skarżący nie podniósł zarzutów związanych z powyższymi uchybieniami wyroku sądu I instancji, nie zabezpieczając tym samym interesu reprezentowanej strony.

Komisja II stopnia nie zgodziła się z zarzutem skarżącego, że egzaminatorzy nie zastosowali kryteriów ocen i gradacji ocen przewidzianych w art. art. 365 ust. 2 u.r.p. Przypomniała, że samo sporządzenie apelacji, która nie podlega odrzuceniu, nie wystarcza do przyjęcia, iż zdający jest odpowiednio przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Za nietrafny Komisja II stopnia uznała zarzut odwołania dotyczący naruszenia przez Komisję Egzaminacyjną art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Szeroko określone kryteria oceny sprawiają, iż egzaminator każdorazowo ocenia pracę indywidualnie, według własnego oglądu sprawy, mając jedynie na uwadze ograniczenia wynikające z prawa materialnego co do ww. kryteriów ustawowych.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że działał on zgodnie ze stanowiskiem pozwanego prezentowanym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wskazano, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się, aby umiał ocenić właściwie stan prawny sprawy w oparciu o istniejący stan faktyczny, i tak sformułować środek zaskarżenia, aby reprezentowana przez niego strona nie była narażona na częściowe, czy całkowite oddalenie apelacji. Komisja II stopnia stwierdziła, że w kazusie egzaminacyjnym faktycznie pozwany po części zajmował stanowisko, że powód nie posiada legitymacji procesowej czynnej. Jednak należało mieć na uwadze, że nie podejmował on żadnych czynności procesowych zmierzających do obalenia domniemania prawnego (z art. 7 k.c. w zw. z art. 169 § 2 k.c.) po stronie powoda. Ewentualne podejmowane przez pozwanego w postępowaniu odwoławczym działania w tym zakresie, byłyby zdane na niepowodzenie, wobec spóźnienia w zgłaszaniu wniosków dowodowych. Nadto pozwany składał wnioski dowodowe na okoliczność wysokości szkody, nie można więc było ocenić, że co do zasady w pełni kwestionował zasadność roszczeń powoda. W związku z tym organ nie podzielił stanowiska skarżącego, że zasadnie prezentował on w apelacji stanowisko pozwanego w sprawie.

Reasumując, Komisja II stopnia stanęła na stanowisku, że skarżący wybrał właściwy sposób rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego, tj. sporządził apelację, która spełniała wymogi formalne konstrukcji zarówno pisma procesowego, jak i apelacji. Zdaniem organu zakres zaskarżenia (choć nieprawidłowy) korelował z wnioskami apelacyjnymi. Prawidłowo postawiono także zarzut z art. 98 k.p.c. odnośnie nieprawidłowego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Styl, język i staranność pracy również nie budziły większych zastrzeżeń.

Jednakże, zdaniem Komisji II poważnymi brakami pracy było, że sporządzona przez skarżącego apelacja nie spełniała wymogu logiczności i spójności wywodu, ponieważ skarżący nie potrafił uzasadnić swojego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, a argumenty przez niego podnoszone nie odnosiły się do istoty naruszeń procesowych i materialnych w zadaniu egzaminacyjnym.

Zdaniem Komisji II stopnia wskazane niedoskonałości apelacji, wskazują przede wszystkim na brak umiejętności skarżącego w formułowaniu zarzutów i w interpretacji przepisów prawa, co spowodowało, że apelacja zawierała wiele braków i tym samym nie zabezpieczała w całości interesów pozwanego, reprezentowanego przez skarżącego. Wymienione uchybienia - ich ilość oraz brak skutecznych zarzutów prawa materialnego i procesowego, nie pozwalają zatem stwierdzić, że skarżący jest właściwie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 726/15 oddalił skargę M. D.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Sąd przedstawił i podzielił wykładnię przepisów przedstawionych w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach o podobnym stanie faktycznym.

W rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia odniosła się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej czemu dała wyraz szczegółowo uzasadniając swoją opinię co do poprawności oceny Komisji oraz wykazując nietrafność podniesionych przez skarżącego zarzutów. Komisja II stopnia opisała pracę skarżącego, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.

Przede wszystkim oceniając sporządzoną apelację organ podkreślił, że nie zawierała ona właściwych zarzutów, zarówno w zakresie naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego.

Komisja II stopnia szczegółowo wywiodła, że do najistotniejszych uchybień oraz braków sporządzonej przez zdającego apelacji należy zaliczyć w szczególności:

- zbyt szeroki zakres zaskarżenia obejmujący całość zasądzonego roszczenia, nawet tę oddaloną;

- brak zarzutów odnoszących się do kwestionowania domniemania dobrej wiary powoda z art. 169 § 2 k.c. w zw. z art. 7 k.c. (przy przyjętej przez skarżącego koncepcji apelacji);

- brak zarzutu z art. 233 § 1 k.p.c. w kontekście nieprawidłowego ustalenia terminów wymagalności roszczeń powoda;

- brak zarzutu z art. 475 § 2 k.c. w zw. z art. 471 k.c. odnośnie nieprawidłowo zasądzonej wysokości odszkodowania;

- brak zarzutu z art. 224 § 2 k.c. odnośnie nieprawidłowego ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z pojazdu przez pozwanego;

- brak zarzutu z art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. odnośnie odsetek;

- brak powiązania zarzutu z art. 98 k.p.c. z art. 100 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania.

WSA podzielił dokonaną przez Komisję II stopnia ocenę pracy skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

W ocenie Sądu z treści postawionych w skardze zarzutów wynika, że skarżący w istocie nie zrozumiał wagi poczynionych błędów w sferze prawa materialnego, które nie powinny mieć miejsca w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, który nabywając uprawnia wykonywania zawodu – powinien posiadać odpowiednią wiedzę teoretyczną oraz umiejętności praktyczne, dające gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi.

Sąd stwierdził, iż w konsekwencji, wadliwość sporządzonej przez skarżącego apelacji uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego. W rozpatrywanej sprawie analiza pracy skarżącego została uzasadniona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

W ocenie Sądu przedstawione w sprawie okoliczności świadczą o tym, że skarżący nie potrafił zastosować posiadanej przez siebie wiedzy prawniczej w praktyce, a to jest wymagane w przypadku osoby, która w przyszłości ma wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Ponadto samo sporządzenie skargi, która spełniała podstawowe wymogi formalne nie mogło zostać uznane za wystarczające.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących egzaminu z 2013 r., że skarżący zastosował; "dokładnie takie kryteria, jak nakazywał przyjmować mu organ odwoławczy w uchwale oddalającej jego odwołanie dotyczące egzaminu z 2013 r." to, w ocenie Sądu, jest oczywiste, że zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku bowiem każda praca egzaminacyjna oceniana jest indywidualnie, jak również zadania na egzaminie w 2013 roku i w 2014 roku były inne.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7,77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 u.r.p. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a.

M. D. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania:

1. Naruszenie art. 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie odpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej w zasadzie wszystkich zarzutów zawartych w skardze a w tym:

a) Zarzutu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez rażące naruszenie konstytucyjnej zasady pewności prawa poprzez dokonywanie przez ten sam organ odwoławczy dwóch rażąco rozbieżnych ze sobą, a wręcz przeciwstawnych sobie, wykładni pojęcia "interesu reprezentowanej strony" zawartego w art. 36 (5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, na dwóch następujących po sobie kolejno egzaminach, a przez to bezpodstawne zarzucenie skarżącemu, iż na egzaminie w 2014 r. dokonał nieprawidłowego wybory rozwiązania zadania z prawa cywilnego w sytuacji, gdy skarżący w całości dokonał tego wyboru w oparciu o stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uchwale oddalającej odwołanie skarżącego od wyniku egzaminu radcowskiego z 2013 r.

b) Zarzutu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 36 (5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez: bezpodstawne przyjęcie, sprzeczne z wykładnią językową przywołanych przepisów oraz utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem, iż ustawa o radcach, prawnych w zadaniu z trzeciej części egzaminu radcowskiego z zakresu prawa cywilnego upoważnia komisję II stopnia do ustalenia z góry dopuszczalnej w ocenie komisji liczby poprawnych rozwiązań zadania z prawa cywilnego, a w konsekwencji dokonanie przez komisję weryfikacji odwołania nie pod kątem propozycji rozwiązania zadania złożonego przez skarżącego a jedynie pod kątem zero jedynkowego sprawdzenia czy rozwiązanie proponowane przez skarżącego mieści się akurat w ustalonych z góry przez komisję dwóch wariantach rozwiązania, które komisja jedynie z góry uważała za prawidłowe,

c) Zarzutu sprzeczności z utrwaloną na egzaminie z 2013 r. przez organ odwoławczy wykładnią art. 36 (5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, przyjmowanie przez organ na egzaminie z 2014 r., iż sporządzenie apelacji z rażącym pominięciem jednoznacznej woli Mocodawcy wyrażonej w odpowiedzi na pozew pozostaje w "interesie reprezentowanego", a nie zaś jak przyjmował organ na egzaminie z 2013, iż stanowi rażące naruszenie taj woli, co w konsekwencji przemawia definitywnie za przyznawaniem zdającemu oceny niedostatecznej,

d) Zarzutu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy rzetelnego zbadania zajętego przeze skarżącego odwołaniu stanowiska, a także braku uzasadnienia w treści decyzji oddalającej odwołanie dlaczego zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie nie może być w żadnym razie uznane na tle postawionego zadania za prawidłowe, w tym w szczególności:

- brak uzasadnienia i jakiegokolwiek odniesienie się do stanowiska, odnośnie tego, że na gruncie prawidłowego zastosowania do zastanego w zadaniu stanu faktycznego przepisów art. 222 § 1 k.c. oraz stanowiska wyrażonego w opracowaniu Kodeks cywilny. Komentarz red. prof. dr hab. Edward Gniewek, prof. dr hab. Piotr Machnikowski, Rok wydania: 2013, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 5 a także towarzyszących im argumentów przywołanych w odwołaniu - można było również w sposób prawidłowy uznać, iż powództwo powoda winno być oddalone w całości ze względu na fakt, iż wbrew przywołanym przepisom, doktrynie i orzecznictwie powód nie przeprowadził w sprawie w najmniejszym stopniu dowodzenia probatio diablicą, w skutek czego nie udowodnił w żadnym stopniu, iż sprzedawca, od którego nabył rzecz ruchomą był właścicielem tej rzeczy, a w konsekwencji nie wzruszył w powództwie windykacyjnym domniemania prawa własności pozwanego wypływającego z art. 339 k.c. oraz art. 341 k.c.

- brak uzasadnienia i jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się do zajętego przez skarżącego w odwołaniu stanowiska, odnośnie tego, że na gruncie prawidłowej oceny stanu faktycznego zastanego w zadaniu domniemanie dobrej wiary powoda przy zakupie pojazdu (choć ma całkowicie drugorzędne znaczenie w sprawie ze względu na podstawowy brak dowodu probatio diablica) nie chroniło i tak powoda w świetle wyroku SN z 11 marca 1985 CRN 208/84, ze względu na fakt, iż powód rażąco niestarannie zakupił pojazd bez podstawowego dokumentu towarzyszącego sprzedaży w postaci kraty pojazdu, a także ze względu na rażącą niestaranności powoda wyrażającą się w braku choćby zainteresowania powoda faktem, dlaczego używany pojazd z 2006 r. zarejestrowany w dniu sprzedaży w Polsce nie posiada tego podstawowego dokumentu.

- brak uzasadnienia i jakiegokolwiek odniesienia się do zajętego przeze skarżącego w odwołaniu stanowiska, odnośnie tego, że na gruncie przyczyn nieuwzględnienia odwołania skarżącego dotyczącego egzaminu z 2013 r. oraz stanowiska wyrażonego w wyr. TK z 14.6.2000 r., P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138, orz. TK z 13.4.1999 r., K 36/98, OTK 1999, Nr 3, poz. 40; orz. TK z 9.10.2001 r., SK 8/00, OTK 2001, Nr 7, poz. 211; orz. TK z 6.3.2007 r., SK 54/06, OTK 2007, Nr 3A, poz. 23(por. wyr. TK z 9.10.2001 r., popartych w komentarzu do Konstytucji KP SK " Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, prof. dr hab. Bogusław Banasz, rok wydania: 2012 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 2 - niedopuszczalne jest wyciąganie na powtórnym egzaminie w stosunku do skarżącego negatywnych konsekwencji ze względu na przyjęte przez skarżącego kryteria wyboru prawidłowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego w sytuacji, gdy skarżący dokonał wyboru prawidłowości rozwiązania zadania egzaminacyjnego stosując dokładnie takie kryteria jak nakazywał przyjmować skarżącemu organ odwoławczy w uchwale oddalającej słuszne odwołanie skarżącego dotyczące egzaminu z 2013 r.

- brak uzasadnienia i jakiegokolwiek odniesienia się do zajętego przez skarżącego w odwołaniu stanowiska, odnośnie tego, że stanowisko reprezentowane przez egzaminatorów, a także potwierdzone w uchwale organu odwoławczego nakazujące, uznanie, iż powód skutecznie nabył własność pojazdu, i że przysługuje mu skuteczne względem pozwanego żądanie wydania pojazdu jest sprzeczne z którąkolwiek wykładnią "interesu reprezentowanego" z art. 36 (5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych przyjmowaną zamiennie przez organ na kolejnych egzaminach, gdyż naraża reprezentowaną stronę na niechybną odpowiedzialność karną z art. 284 § 1 k.k. z tytułu przywłaszczenia przez reprezentowaną stronę pojazdu poprzez sprzedaż tego pojazdu dwa dni po o potrzymaniu od "uznanego prawidłowego właściciela" wezwania do zwrotu pojazdu, a wcześniej wezwania do wydania pojazdu,

- brak uzasadnienia i jakiegokolwiek odniesienia się do zajętego przez skarżącego w odwołaniu stanowiska, odnośnie tego, że stanowisko reprezentowane przez skarżącego w apelacji, wyrażające się w "nie uznawaniu" skutecznego roszczenia powoda co do żądania wydania pojazdu w świetle postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2008 r. VKK 406/07, Biul PK 2008, nr 6 było w pełni w interesie "interesie reprezentowanego" wynikającym z art. 36 (5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, gdyż chroniło skutecznie reprezentowaną stronę przed niechybną odpowiedzialność karną z art. 284 § 1 k.k. z tytułu przywłaszczenia przez reprezentowaną stronę pojazdu dwa dni po o potrzymaniu od "uznanego prawidłowego właściciela" wezwania do zwrotu pojazdu.

d) zarzut przyjmowanie w uzasadnieniu uchwały organu nieprawdziwych, nie wynikających ze stanu faktycznego zadania, a wręcz sprzecznych ze stanem faktycznym zadania twierdzeń bez jednoczesnego jakiegokolwiek uzasadnienie w oparciu o jakie dowody lub fakty wynikające z zadania organ dane twierdzenie opiera, a w tym:

- brak jakiegokolwiek uzasadnienie twierdzenia organu, z powołaniem się na dowody i stan faktyczny zadania, iż "powód nabył samochód od osoby zajmującej się profesjonalną sprzedażą pojazdów - fakt, iż sprzedawca był rzekomo "profesjonalistą" wynika jedynie z umowy sprzedaży pojazdu (okoliczność ta nie wynika nawet z niewiarygodnych zeznań świadka Banach) - brak za to dowodów dotyczących ewidencji działalności sprzedawcy, brak jakichkolwiek informacji, że taki sprzedawca w ogóle był gdziekolwiek zarejestrowany, albo że w ogóle istniał,

- brak jakiegokolwiek uzasadnienia twierdzenia organu z powołaniem się na dowody i stan faktyczny zadania, iż "pojazd został zarejestrowany bez zastrzeżeń w wydziale komunikacji" - fakt ten wynika tylko i wyłącznie z twierdzenia powoda zawartego w pozwie, a nie z żadnego dowodu (nawet nie wynika z przesłuchania powoda w charakterze strony), brak za to w aktach dowodu rejestracyjnego, brak w aktach karty pojazdu, ale co więcej twierdzenia powoda jakoby karata pojazdu została mu wydana dopiero przy rejestracji pojazdu podważa w ogóle wiarygodność oświadczenia z pozwu jakoby pojazd był w ogóle rejestrowany, gdyż karta ta nie mogła być wydana przy rejestracji pojazdu ( co najwyżej wtórnik kary, ale o tym zadanie milczy).

- rażąco nieprawdziwe twierdzenie, iż stanowisko skarżącego zawarte w odwołaniu opiera się w zasadzie jedynie na kwestionowaniu "dobrej wiary" powoda w sytuacji, gdy w rzeczywistości twierdzenie skarżącego opiera się przede wszystkim na zarzucie braku udowodnienia przez powoda, iż przysługuje mu skuteczne roszczenie o wydanie pojazdu tj. skuteczne przeprowadzenie dowodu probatio diablica wykazującego, iż poprzednik powoda był właścicielem rzeczy ruchomej, której wydania powód żąda.

W konsekwencji powyższego nie ustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do powyższych zarzutów w miejsce czego sporządzenie ogólnikowego, sztampowego i nie przystającego do rzeczywistych zarzutów skarżącego i wymogów formalnych uzasadnienia.

2. Naruszenie art. 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8,9 oraz 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu uchwały organu II instancji, pomimo że organ II instancji w całości pominął zarzuty skarżącego opisane w pkt. 1, w skutek czego nie rozpoznała merytorycznie odwołania skarżącego, co skutkowało nienależytym i nie wyczerpującym wyjaśnieniu skarżącemu, w uzasadnieniu uchwały okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw skarżącego w postaci uzyskania przez skarżącego oceny pozytywnej z egzaminu radcowskiego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 4 przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, złożyła odpowiedz na skargę kasacyjną, w której wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podnoszone są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Już na wstępie zauważyć jednak należy, że autor skargi kasacyjnej wskazując na podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w punkcie 1 litera a, b, i c zarzuca Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, więc odwołuje się do podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną winna powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym w jej ocenie uchybił Sąd I instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie odwołując się do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zauważyć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem kasatora jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy kasator winien wskazać przepisy, które jego zdaniem zostały naruszone oraz uzasadnić, na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć również należy, że stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji może dopuścić się naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Odwołując się w tym zakresie do utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide wyrok NSA z 13.09.2005 r., sygn. akt II OSK 16/05; wyrok NSA z 23.02.2005 r., sygn. akt OSK 539/04; wyrok NSA z 2.02. 2005 r., sygn. akt OSK 1026/04 niepublikowane). Błąd zatem, jakiego może dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny, może dotyczyć nieprawidłowego odczytania normy, mylnego zrozumienia przepisu, bądź niezrozumienia intencji ustawodawcy. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno - językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany.

Przytoczenie powyższych uwag było niezbędne, zważywszy na konstrukcję i uzasadnienie zarzutów przedstawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W punkcie I podpunkt 1 petitum skargi kasacyjnej jej autor zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 1, art. 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała NSA z 15.02. 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39, wyrok NSA z 20.08. 2009 r., II FSK 568/08, niepublikowany). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, zawiera odniesienie do zarzutów skargi.

Natomiast w zakresie odnoszącym się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 1 p.p.s.a. zauważyć należy, że przepis ten zawiera definicję pojęcia sprawy administracyjnej, której rozstrzygnięcie leży w kompetencji sądu administracyjnego, a naruszenie tego przepisu przez Sąd I instancji mogłoby zachodzić wówczas, gdyby sąd administracyjny wydał orzeczenie w sprawie, która nie leży w jego kompetencji, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Z kolei przepis art. 2 p.p.s.a. wskazuje, że do rozpoznania spraw sądowo administracyjnych powołane są sądy administracyjne. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że sprawę administracyjną rozpoznał sąd administracyjny.

Również nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 3 § 1 p.p.s.a. Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie NSA z naruszeniem tego przepisu moglibyśmy mieć do czynienia wówczas, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. W rozpatrywanej sprawie żadna z opisanych sytuacji nie występuje, wobec tego brak jest podstaw do uznania aby wskazany zarzut był zasadny.

W ocenie NSA brak jest także podstaw do przyjęcia, że zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej wymienione w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, a wskazujące na niedostrzeżenie przez Sąd I instancji wad w postępowaniu przed organem II instancji w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego. W szczególności stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom zawartym skardze kasacyjnej Sąd I instancji przeanalizował stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 4 Przy Ministrze Sprawiedliwości pod kątem oceny zarzutów przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu. Dokonując tej oceny Sąd I instancji wyraźnie stwierdził, że Komisja II stopnia w uzasadnieniu poddała analizie wszystkie aspekty prawne i faktyczne zadania egzaminacyjnego i wyczerpująco wyjaśniła dlaczego sporządzona przez skarżącego apelacja został oceniona negatywnie. Stanowisko Sądu i instancji nie zostało skutecznie podważone wskazanymi wyżej zarzutami skargi kasacyjnej.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego, na wstępie stwierdzić należy, że zarzuty opisane w punkcie I podpunkt 1 litera a i c petitum skargi kasacyjnej z uwagi swoją konstrukcję nie poddają sie ocenie dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Żaden z wymienionych zarzutów nie odwołuje się wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. form naruszenia prawa materialnego, a więc nie wskazuje czy wymienione przepisy prawa zostały naruszone przez Sąd I instancji poprzez ich błędną wykładnię czy też naruszenie to polegało na błędzie w subsumcji. Brak jest także wskazania jaka winna być prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prawa oraz brak wykazania, że w sprawie doszło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa czyli, że w sprawie doszło do zastosowania normy prawnej, która nie powinna być zastosowania w danej sprawie, a także brak jest wykazania, że w sprawie niezastosowano normy prawnej, która w danej sprawie winna znaleźć zastosowanie.

W ocenie NSA nie jest także zasadny zarzut opisany w punkcie I podpunkt 1 litera b petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na błędną wykładnię art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Stosownie do treści art. 364 ust. 1 i 6 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia egzaminu, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Duga część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Ustalenie wzorca oceny części od drugiej do czwartej egzaminu radcowskiego zostało oparte na rozwiązaniu przyjętym w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z treścią tego przepisu, przy ocenie każdego z zadań z części od drugiej do czwartej, oceniający dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Wskazane w przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, czyli do właściwej ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz których jego praca jest wykonywana. W związku z powyższym przyjąć należy, że nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialnoprawnej.

W ocenie NSA należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , który uznał, iż należy podzielić argumentację Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia w odniesieniu do wytkniętych uchybień pracy skarżącego z prawa cywilnego.

Podkreślić należy, że organ odwoławczy, jakkolwiek przyznał, że sporządzona przez zdającego apelacja nie zawierała w zasadzie braków formalnych, to jednak stwierdził - w sposób prawidłowy - że samo przygotowanie tego środka odwoławczego nie jest wystarczające do sprawdzenia wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej, pretendującej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przeanalizowała orzeczenie, będące przedmiotem apelacji, wskazując, że sąd I instancji dopuścił się szeregu uchybień, których wychwycenie i przedstawienie w apelacji było zadaniem zdającego. Obaj kontrolujący pracę skarżącego z zakresu prawa cywilnego (apelację) wystawili oceny niedostateczne.

W kontrolowanej pracy z zakresu prawa cywilnego stwierdzono uchybienia w postaci: zaskarżenia wyroku sądu I instancji w całości, a więc także w części już przez sąd I instancji oddalonej , a takie rozwiązanie zakresu zaskarżenia nie leżało w interesie reprezentowanej strony i narażało pozwanego na ponoszenie zbędnych kosztów postępowania. Zakres zaskarżenia nie pozostawał w zgodzie z wartością przedmiotu zaskarżenia. Błędne przyjęcie przez zdającego, że powód z powodu braku dobrej wiary nie nabył pojazdu na własność - co jest oczywiście sprzeczne z występującymi w kazusie egzaminacyjnym okolicznościami faktycznymi. Brak zarzutów odnoszących się do kwestionowania domniemania dobrej wiary powoda z art. 169 § 2 k.c. w związku z art. 7 k.c. (przy przyjętej przez zdającego koncepcji apelacji). Brak zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w kontekście nieprawidłowego ustalenia terminów wymagalności roszczeń powoda. Brak zarzutu z art. 475 § 2 k.c. w związku z art. 471 k.c. odnośnie nieprawidłowo zasądzonej wysokości odszkodowania. Brak zarzutu naruszenia art. 224 § 2 k.c. odnośnie nieprawidłowego ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z pojazdu przez pozwanego. Brak zarzutu naruszenia art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 455 k.c. odnośnie odsetek oraz brak powiązania zarzutu naruszenia art. 98 k.p.c. z art. 100 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania.

Uwzględniając powyższe Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, że w sporządzonej przez zdającego apelacji nie zostały podniesione zarzuty, których podniesienie warunkuje należytą ochronę roszczeń przysługujących pozwanemu na gruncie stanu faktycznego stanowiącego kazus egzaminacyjny i które są niezbędne dla wykazania należytego przygotowania zdającego do wykonywania zawodu radcy prawnego.

W ocenie NSA należy podzielić pogląd Sądu I instancji co do braku znamion dowolności dokonanej przez organ oceny apelacji skarżącego, polegającej na uznaniu niewystarczającego przygotowania egzaminowanego do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce. Należy również w pełni zaakceptować prezentowane w orzecznictwie NSA stanowisko, które wskazuje, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Spod tej kontroli uchyla się możliwość analizy merytorycznej zasadności wydanego aktu, a sąd administracyjny obligowany jest zbadać, czy decyzja podjęta została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie określonej treści rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z dnia 10.01. 2013 r. sygn. akt II GSK 1930/11, niepublikowany).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.