Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 582/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. i H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. i H. S. solidarnie kwotę 559 (pięćset pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenkiej.

Zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] lutego 2015 r. została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr nr: [...] oraz działki ew. nr nr: [...] - przeznaczone pod drogę gminną, które z mocy prawa stały się własnością [...]. Decyzja została skierowana do: B. K., J. M., T. M., H. S., J. S., H. S. oraz K. i W. Z.

Następnie, Prezydent [...] ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., ustalił opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej jako wyżej powołane działki ewidencyjne od nr [...] do nr [...] z obrębu [...], wywołanego zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości, ostateczną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. i zobowiązał: B. K., J. M., T. M., H. S., J. S., H. S., K. Z. - do wniesienia opłaty - każdy z wymienionych w kwocie [...] zł. Decyzja została skierowana do wyżej zobowiązanych oraz W. Z.

Odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] czerwca 2009 r. złożyli: J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. i H. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu wskazało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość opłaty adiacenckiej, adekwatnie do udziałów współwłaścicieli nieruchomości. Ustalenie opłaty nastąpiło przed upływem trzyletniego terminu od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Organ odwoławczy skierował decyzję do: B. K., J. M., T. M., H. S., J. S., H. S. oraz K. Z.

Wnioskiem z dnia 4 lutego 2011 r. J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. i H. S. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Wnioskodawcy podnieśli, że decyzja podziałowa stała się ostateczna w dniu [...] sierpnia 2007 r. i od tej daty rozpoczynał się bieg trzyletniego terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej. Decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie ustalenia opłaty została zaś doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 30 sierpnia 2010 r, a więc już po upływie terminu przedawnienia. Podniesiono, że wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia z art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nosi cechy naruszenia prawa o rażącym charakterze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że wskazany we wniosku zarzut doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżących po upływie trzyletniego terminu nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli: J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. i H. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r.

J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. i H. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 638/12 uchylił wyżej powołane decyzje Kolegium z dnia [...] lutego 2012 r. oraz z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 5/09 stwierdził, iż upływ trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. dotyczy rozstrzygnięcia o ustaleniu opłaty adiacenckiej decyzją ostateczną. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie od decyzji organu I instancji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej zostało wniesione odwołanie, dla oceny czy został dochowany trzyletni termin o jakim stanowi art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. konieczne jest ustalenie kiedy stronom została doręczona decyzja organu odwoławczego. Przy czym okolicznością bezsporną w sprawie jest, że decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2007 r., zatem upływ trzyletniego terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej upływał z dniem [...] sierpnia 2010 r. Dalej sąd administracyjny zauważył, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez pełnomocnika decyzji organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. widnieje data odbioru przesyłki przez pełnomocnika 30 sierpnia 2010 r., co wskazywałoby, że decyzja została doręczona po [...] sierpnia 2010 r., czyli po upływie trzyletniego terminu, o jakim stanowi art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami. Organ nadzoru przyjął jednak, że do doręczenia decyzji doszło w dniu 25 sierpnia 2010 r., gdyż przesyłka pocztowa z przedmiotową decyzją ostateczną została awizowana w dniu 12 sierpnia 2010 r. (skarżący w skardze twierdzą zaś, że jest to data 17 sierpnia 2010 r.) i w świetle art. 44 § 4 k.p.a. upływ czternastodniowego terminu nastąpił z dniem 25 sierpnia 2010 r. Sąd zauważył, że organ nadzoru ma jednak wątpliwości, które sformułował w uzasadnieniu decyzji, co do tego czy w przypadku tego doręczenia zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w art. 44 § 2 i 3 k.p.a. Jednocześnie organ stwierdza, że tych wątpliwości usunąć się nie da, a zatem przyjmuje, że przesyłkę doręczono zgodnie z przepisami prawa w dniu 25 sierpnia 2010 r., co powoduje, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających opłatę adiacencką. Sąd podniósł, że organ nawet nie podjął próby wyjaśnienia tych wątpliwości poprzez zwrócenie się o niezbędne informacje do właściwego urzędu pocztowego, a mianowicie w jakiej dacie dokonano pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki oraz kiedy dokonano powtórnego awizowania tej przesyłki. Informacje takie pozwoliłyby zaś na ocenę czy doręczenia przesyłki dokonano w zgodzie a wymogami określonymi w art. 44 k.p.a. Brak ustaleń organu nadzoru w powyższym zakresie oznacza, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób pozwalający na jej merytoryczne rozpatrzenie a zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co uzasadnia ich uchylenie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy (z uwzględnieniem zaleceń zawartych w wyroku z dnia 4 października 2012 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismami z dnia 14 i 18 marca 2013 r. zwrócił się do Urzędu Pocztowego w [...] o wyjaśnienie w jakiej dacie dokonano pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki oraz kiedy dokonano powtórnego awizowania. Naczelnik Urzędu Pocztowego w [...] poinformował, że przesyłkę awizowano pod nieobecność adresata w dniu 17 sierpnia 2010 r., a powtórne awizo doręczono adresatowi w dniu 25 sierpnia 2010 r. Odbiór przesyłki nastąpił w dniu 30 sierpnia 2010 r. Zatem, Kolegium przyjęło, że doręczenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2011 r., jednakże ta okoliczność zdaniem organu nie może być powodem stwierdzenia nieważności decyzji. Ze stanowiska doktryny wynika bowiem, że do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej konieczne jest ustalenie, iż określona w art. 156 § 1 k.p.a. wada musi tkwić w samej decyzji, nie zaś w procedurze związanej z jej wydaniem, czy też doręczeniem. Ponadto, Kolegium wskazało na aktualne stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym o zachowaniu trzyletniego terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej decyduje data wydania decyzji ostatecznej, a nie data jej doręczenia. A skoro tak - termin do ustalenia opłaty adiacenckiej został zachowany.

Od decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. oraz H. S.

Pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. wnioskodawcy uzupełnili wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. podnosząc, że obok przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wnioskodawcy wyjaśnili, że decyzja podziałowa dotyczyła podziału działki nr [...], której współwłaścicielami byli: B. K., J. M., T. M., J. S., H. S., K. Z. – każdy po 1/6 części oraz działki nr [...] będącej we współwłasności ustawowej małżeństwa K. i W. Z. Na podstawie decyzji podziałowej została wydana decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej, która została skierowana (zarówno decyzja organu I jak i II instancji) m.in. do H. S., która nie była współwłaścicielem dzielonych działek. Podniesiono, że H. S. w dniu 9 lutego 2007 r. (6 miesięcy przed wydaniem decyzji podziałowej) podarowała swój udział w działce [...] swojemu rodzeństwu, czego dowodem jest akt notarialny Rep. [...]. nr [...]. Ponadto wnioskodawcy wskazali, że decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie została skierowana do współwłaściciela działki nr [...] – W. Z. (akt notarialny z dnia [...] sierpnia 1997 r., Rep. [...]). Powyższe oznacza, że działka nr [...] miała sześciu współwłaścicieli a nie siedmiu, jak ustalił organ I instancji, natomiast działka nr [...] była we współwłasności łącznej małżeńskiej. Akty notarialne przywoływane przez wnioskodawców zostały dołączone do ww. pisma.

Pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. oraz H. S. przedłożyli organowi II instancji odpis aktu notarialnego z dnia [...] marca 2008 r., Rep. [...] nr [...] – na okoliczność własnych twierdzeń.

Pismem z dnia 15 listopada 2014 r. ww. przedłożyli organowi odpis zupełny księgi wieczystej [...] założonej [...] lipca 2007 r. dla działki nr [...] będącej przedmiotem decyzji podziałowej wskazując, że z jej treści wynika, iż H. S. nie była współwłaścicielem tej działki w dniu podziału, tj. [...] sierpnia 2007 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racie ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Wady decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności zakwestionowanego rozstrzygnięcia, winny mieć charakter materialnoprawny i tkwić w samej decyzji. W ocenie Kolegium wprawdzie nie ma wątpliwości, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. została doręczona stronie po upływie terminu dla skutecznego ustalenia opłaty adiacenckiej, jednakże to nie z tym wydarzeniem art. 98a ust. 1 wiąże ustalenie opłaty adiaceckiej, lecz z faktem wydania decyzji ostatecznej o ustaleniu opłaty. Okoliczność doręczenia decyzji stronie stała się przedmiotem badania tylko i wyłącznie ze względu na konieczność ustalenia, czy decyzja ustalająca opłatę weszła do obrotu prawnego, a zatem czy wywołuje ona skutki prawne dla stron. Pogląd Kolegium potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 6/13, w której stwierdził, że o zachowaniu 3-letniego terminu dla ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, o którym mowa w art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku zakończenia postępowania decyzją ostateczną organu odwoławczego, decyduje data wydania decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy, a nie data doręczenia tej decyzji stronie. (...). Doręczenie takiej decyzji stronie powoduje wejście decyzji do obrotu prawnego jako decyzji ostatecznej z dniem jej wydania. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, nie doszło do naruszenia przepisu art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w dacie ustalenia opłaty nie upłynął jeszcze 3-letni termin. Jednocześnie organ wskazał, że różnice w interpretacji przepisu nie mogą uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że H. S. została wskazana zarówno jako strona postępowania podziałowego jak również postępowania ustalającego opłatę adiacencką a zatem pozostaje także stroną postępowań nadzwyczajnych dotyczących tych decyzji. W tej sytuacji niezasadnym jest twierdzenie, iż decyzja ta została skierowana do osób niebędących stroną sprawy (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). H. S. w dacie podziału pozostawała właścicielem działki (jednej z dwóch podlegających podziałowi na mniejsze) - [...], co więcej według odpisu zupełnego księgi wieczystej pozostaje nadal właścicielem tej nieruchomości. Okoliczność, iż nie była właścicielem działki opisanej w księdze [...] pozostaje zatem bez znaczenia dla ustalenia opłaty adiacenckiej.

Ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wystąpili: J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. oraz H. S., reprezentowani przez radcę prawnego T. S.

Strona skarżąca zarzuciła:

1) rażące naruszenie art. 6 do 10, 35, 76, 77, 79-81, 109, 110, 140 i art. 156 § 1 pkt i 4 k.p.a. przez nierozpatrzenie przez organ wszystkich zarzutów i argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik;

2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 98a ust. 1 poprzez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia oraz skierowanie jej do osoby nie będącej stroną postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty na potwierdzenie zasadności postawionych organowi zarzutów, w tym argumenty przedstawione uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a dotyczące rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu dla ustalenia opłaty adiacenckiej oraz terminu przedawnienia. Wskazano, że skoro nie ma wątpliwości co do tego, że decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 30 sierpnia 2010 r., to tym samym nastąpiło to już po upływie 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślono, że we wcześniejszym postępowaniu (prowadzonym przed wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r.) istotą w sprawie była kwestia rozbieżności daty doręczenia decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r., natomiast aktualnie (po wyjaśnieniu tej wątpliwości na korzyść skarżącego) istotna jest w sprawie dla organu data wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia opłaty przez organ odwoławczy. Powyższa zmiana stanowiska, zdaniem skarżących, jest nieuzasadniona. Tym bardziej, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 6/13, która jest kluczowa dla organu w sprawie wyjaśniła rozbieżności w orzecznictwie w tej materii dopiero po wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., w którym wprost zawarto zalecenia dla organu poparte aktualnym wówczas orzecznictwem sądowym.

Jednocześnie podniesiono, że bezspornym jest, iż H. S. w dniu [...] lutego 2007 r. podarowała swój udział w działce [...] swojemu rodzeństwu czego dowodem jest akt notarialny Rep. [...] nr [...]. Stan ten potwierdza księga wieczysta nr [...] założona dla działki nr [...] w dniu [...] lipca 2007 r. Oznacza to, że już decyzja podziałowa z dnia [...] sierpnia 2007 r. obarczona była wadą co bez wątpienia skutkowało nieprawidłowym ustaleniem opłaty adiacenckiej, tj. po jednej siódmej dla każdego i skierowaniem jej do osoby nie będącej właścicielem żadnego udziału.

Z kolei, dowodem na to że, działka nr [...] była własnością małżeństwa K. i W. Z. jest akt notarialny z dnia [...] sierpnia 1997 r. Rep. [...]. W przypadku zaś współwłasności łącznej organ powinien obciążyć współwłaścicieli nieruchomości opłatą określoną w jednej decyzji administracyjnej, a dotyczącą każdego z nich, ustalając jednakową kwotę opłaty, ponieważ jest to współwłasność z nieokreślonymi udziałami. Decyzja zaś Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie została skierowana do W. Z.

Powyższe stanowisko, na okoliczność podniesionych zarzutów, skarżący poparli licznym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w konsekwencji domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., [...] i stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] jaki i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] o ustaleniu opłaty adiacenckiej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że H. S. w dacie podziału pozostawała właścicielem działki wskazanej w KW [...] oraz nadal pozostaje właścicielem tej nieruchomości w dziale [...] pod nr [...]. Jeżeli strony kwestionują zaś zapisy księgi w tym względzie winny przeprowadzić postepowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej.

W replice z dnia 30 lipca 2015 r. na odpowiedź na skargę skarżący ponownie wskazali, że działka [...] (stanowiąca przedmiot podziału) była w dniu podziału we współwłasności J. M., B. K., H. S., J. S., K. Z., T. M. Prezydent [...] wydający decyzję podziałową i w jej następstwie decyzję o opłacie adiacenckiej uznał za stronę także H. S., chociaż nie była ona współwłaścicielem dzielonych działek. Błędne ustalenie stron w decyzji podziałowej przeniosło się także do postępowania o ustalenie opłaty adiacenckiej to jest do decyzji zaskarżonej niniejszym postępowaniem. Ponadto skarżący podtrzymali całość stanowiska zawartego w skardze co do upływu trzyletniego terminu, o którym mowa w art 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że opłata adiacencka jest rodzajem daniny publicznej na rzecz gminy, należnej w związku z uzyskaniem przez właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości korzyści majątkowej w postaci wywołanego podziałem wzrostu wartości tej nieruchomości. Zobowiązanym więc do uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości bez względu na to, czy podział nastąpił w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który opłacił opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego, czy nastąpił w wyniku orzeczenia sądu cywilnego. Co również istotne w sprawie w przypadku gdy nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności (łącznej albo w częściach ułamkowych), nie można domniemywać solidarnego obowiązku wniesienia opłaty adiacenckiej przez współwłaścicieli, gdyż brak wyraźnej normy zezwalającej organowi administracji na solidarne obciążanie współwłaścicieli nieruchomości opłatą adiacencką. W związku z tym prawidłowym sposobem ustalenia tej opłaty w odniesieniu do tychże współwłaścicieli jest ustalenie jej jedną decyzją w odniesieniu do każdego z nich w kwocie odpowiadającej udziałowi tego współwłaściciela w prawie własności nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1467/06, LEX nr 340425, oraz WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 652/07, LEX nr 339947).

Oczywistym jest więc, że opłatą adiacencką nie można obciążyć osoby, której nie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości podlegającej podziałowi. Taka zaś sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w przedmiotowej sprawie albowiem w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości (m.in. działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...] z obrębu [...]) H. S. nie była już jej współwłaścicielką. Dowodzą temu bezspornie akta postępowania administracyjnego, tj. odpis aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2007 r., Rep. [...] nr [...] oraz odpis zupełny księgi wieczystej nr [...]. I tak, z treści tych dokumentów wynika (co podnosili skarżący), że H. S. w dniu [...] lutego 2007 r. dokonała darowizny swojego udziału własności działki nr [...] z obrębu [...] na rzecz swojego rodzeństwa. W § 11 powyższego aktu notarialnego zawarto wniosek o odłączenie z księgi wieczystej nr [...] działki [...] i założenie dla tej nieruchomości nowej księgi wieczystej oraz wpisanie w tej księdze jako współwłaścicieli: J. M., B. K., H. S. J. S. K. Z. T. M., każdy w udziale 1/42 w miejsce udziału przysługującego H. S. Wniosek ten w księdze wieczystej nr [...] został zarejestrowany jako wzmianka Dz.Kw. [...] w dniu [...] lutego 2007 r., wzmiankę tę zaś wykreślono w dniu [...] lipca 2007 r., tj. w dacie w której została założona dla tej nieruchomości nowa księga wieczysta nr [...]. Ponadto, w księdze poprzedniej znajduje się zapis że, działka nr [...] została odłączona do księgi nr [...]. Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] została wydana w dniu [...] sierpnia 2007 r., stała się zaś ostateczna w dniu [...] sierpnia 2007 r. Okoliczność więc, że organ administracji uczynił wadliwie stroną w postępowaniu podziałowym dotyczącym działki nr [...] H. S. - opierając się na poprzednio prowadzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej nr [...] - nie może w ocenie Sądu pozostawać bez wpływu na ustalenie opłaty adiacenckiej.

Przepis art. 156 § 1 k.p.a. wymienia kilka przesłanek nieważności decyzji. W szczególności w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jako przesłankę nieważności decyzji wskazany został przypadek skierowania decyzji do osoby nie mającej przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wada ta przesądza więc o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać, że spełniona została właśnie ta przesłanka nieważności decyzji, albowiem Prezydent [...] ustalając opłatę adiacencką decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. niezasadnie uczynił stroną tego postępowania osobę, która nie posiadała żadnego tytułu prawnego do dzielonej nieruchomości, a rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Ponadto, podnieść należy, że w przypadku wielości stron postępowania (jak miało to miejsce w sprawie), oznaczenie jako strony osoby, która nie jest i nie może być stroną, powoduje kwalifikowaną wadę decyzji także wówczas, gdy pozostałe strony są oznaczone prawidłowo (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 458/08 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, nie ma podstaw odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi, tj. naruszenia prawa materialnego - art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej po upływie terminu przedawnienia.

Ponadto wskazać należy, że zarzut nie brania udziału w postępowaniu na prawach strony W. Z. - współwłaściciela działki nr [...] stanowiłby ewentualnie podstawą do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (w zakresie, w jakim wskazano na rażące naruszenie art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 28 k.p.a.) oraz przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. - a naruszenie to niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organy związane będą wskazaną wyżej oceną prawną.

Z powyższych względów – w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o przepis art. 200 i 205 p.p.s.a.