Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 432/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 105 par. 1,  art. 147,  art. 151 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Lenart Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...] w L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego Polskiego Związku [...] w L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, decyzją z [...] stycznia 2010 r. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2009 r. w [...], którą umorzono postępowanie wznowione postanowieniem Wojewody [...] z [...] lutego 2009 r. w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2002 r. dotyczącą uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego "P." działką nr [...], położoną w Z..

Z ustaleń organu wynika, że Wojewoda [...], działając na podstawie art.200 ust.1-4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), art. 37 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948) oraz art. 6a ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), decyzją z [...] kwietnia 2002 r. znak [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P." prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w Z., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, ark. mapy [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń położonych na tym gruncie.

Wnioskiem z 3 grudnia 2008 r. Polski Związek [...] w L. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2002 r., wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lutego 2009 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją z [...] kwietnia 2002 r. a następnie decyzją z [...] marca 2009 r. znak [...], działając na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył wznowione ww. postanowieniem postępowanie administracyjne.

Z akt wynika, że ww. wymieniona działka nr [...] położona w Z., ujęta w decyzji uwłaszczeniowej z [...] kwietnia 2002 r., w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie jednostki uwłaszczonej na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Z. z [...] marca 1989 r.

We wniosku o wznowienie postępowania Polski Związek [...] w L. wskazał na art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a więc przepis dotyczący wznowienia postępowania w sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu. Polski Związek [...] w L. wskazał także, że na gruncie którym uwłaszczono P. jest zlokalizowany [...] "K.", który jest zarejestrowany w Krajowym Rejestrze [...] pod Nr [...] jako ogród stały miejski, zawierający [...] działek. W odwołaniu zaś Polski Związek [...], powołując się na art. 32 ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, podniósł, że z mocy prawa powstało na jego rzecz prawo użytkowania gruntów, a miejskie i przyzakładowe pracownicze ogrody działkowe istniejące w dniu wejścia w życie tej ustawy stały się pracowniczymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu, które przejęły nieodpłatnie majątek działających dotychczas jednostek. Odwołujący stwierdził, iż stan ten został podtrzymany przepisami nowej ustawy z 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz. 1419 ze zm.). Zdaniem odwołującego, z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że [...] "K." w Z. będąc od 1981 r. zarejestrowany w krajowym rejestrze ogrodów działkowych był i jest ogrodem stałym chronionym przepisami przywołanych ustaw i jako taki funkcjonuje zgodnie z prawem i posiada uprawnienia do zajmowania gruntu o pow. [...] ha.

Odnosząc to do powyższego organ odwoławczy zauważył, iż nie jest kwestionowane istnienie ogrodu działkowego i tego faktu nie dotyczy uwłaszczenie P.. Sprawą istotną jest kwestia, czy Polski Związek [...] posiadał stosowne prawo do gruntu, aby skutecznie żądać wznowienia postępowania. Z wnioskiem o wznowienie postępowania może bowiem wystąpić tylko strona – art. 147 w związku z art. 28 kpa.

Prawo użytkowania do gruntu dla ogrodu działkowego mogło powstać wyłącznie na podstawie decyzji wydanej przez organ administracji państwowej w trybie art. 3 i art. 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), bądź art. 8 ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 12, poz. 58 ze zm.), a także art. 39 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz.99 ze zm.).

Z akt nie wynika, aby na podstawie ww. przepisów była wydana stosowna decyzja na rzecz ogrodu działkowego i również odwołujący nie wskazuje na taką decyzję. Natomiast faktyczne korzystanie i użytkowanie gruntu nie jest równoznaczne z ustanowieniem prawa użytkowania i nie stanowi o prawach rzeczowych do nieruchomości.

Skoro nie było formalnie ustanowione prawo użytkowania, nieistniejącego prawa nie mógł skutecznie nabyć Polski Związek [...] w trybie art. 32 ww. ustawy z dnia 6 maja 1981 r.

Z powyższego wynika, iż Polski Związek [...] nie posiada praw rzeczowych do ww. działki nr [...]. Argumenty podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu, wskazują na interes faktyczny, który nie daje Polskiemu Związkowi [...] uprawnień strony i tym samym legitymacji prawnej do żądania wznowienia postępowania.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 149 § 3 kpa wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania, ponieważ o wznowienie postępowania wystąpiła osoba, która w trakcie postępowania uwłaszczeniowego nie posiadała atrybutu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Jeżeli więc Wojewoda [...] wznowił postępowanie z wniosku osoby nie będącej stroną, w ocenie organu odwoławczego, zaistniało naruszenie prawa tj. ust. 147 kpa i w tej sytuacji postępowanie jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć.

W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury Polski Związek [...] w L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego prawo użytkowania tej działki przysługuje Polskiemu Związkowi [...] z mocy samego prawa , co wynikać ma z powołanych w uzasadnieniu skargi przepisów ustaw. Działka ta wchodzi w skład gruntów, na których od blisko 60 lat znajdują się ogrody działkowe. Wobec tego skarżący uznaje interpretację przez organ art. 28 kpa za niewłaściwą.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona lecz z innych powodów niż podniesiono w jej treści.

Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2002 r., dotyczącego uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego "P. działką nr [...], położoną w Z., wystąpił Polski Związek [...] w L. wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lutego 2009 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z [...] marca 2009 r. na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył wznowione postępowanie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Infrastruktury zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Organy obu instancji uznały, że bezprzedmiotowość postępowania wznowieniowego wynika z tego, że wznowienie nastąpiło na wniosek osoby nie będącej stroną.

Stanowisko organów obu instancji, podjęte na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, na datę wydania zaskarżonych decyzji, sprowadzające się do uznania, że podmiot wnioskujący o wznowienie postępowania nie ma przymiotu strony, jest prawidłowe.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny do bycia stroną wynika z przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie, ponieważ wznowienie dotyczy postępowania uwłaszczeniowego na podstawie art. 200 ust. 1-4 ustawy z 21sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w tym przepisie należy poszukiwać interesu prawnego skarżącego. Stroną więc postępowania uwłaszczeniowego, prowadzonego na podstawie tego przepisu jest podmiot ubiegający się o uwłaszczenie. W ust. 4 tego przepisu zawarte zostało zastrzeżenie, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Oznacza to, że stroną postępowania uwłaszczeniowego jest także podmiot, któremu przysługują prawa majątkowe do uwłaszczonej nieruchomości. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Polski Związek [...] w L., by być stroną postępowania uwłaszczeniowego dotyczącego działki nr [...] w Z., musiałby legitymować się prawem majątkowym do tej działki. Skarżący w toku całego postępowania powoływał się na prawo użytkowania do gruntu tej działki, które powstało, w jego ocenie z mocy samego prawa. Takie stanowisko skarżącego jest błędne. Prawo użytkowania wieczystego do gruntu dla ogrodu działkowego mogło powstać wyłącznie na podstawie decyzji wydanej przez właściwy do tego organ administracji państwowej. Z akt nie wynika, aby była wydana taka decyzja i również skarżący na taką decyzję się nie powoływał. Natomiast użytkowanie konkretnej działki gruntu dla ogrodu działkowego nie powstało z mocy samego prawa na podstawie ustaw zawierających tylko ogólne regulacje co do uprawnień ogrodów działkowych oraz związanych z tym obowiązków odpowiednich organów administracji państwowej w zakresie wydawania stosownych decyzji administracyjnych. Tak więc na datę wydania zaskarżonych decyzji organy obu instancji były uprawnione do przyjęcia, że skarżący nie posiada prawa majątkowego do uwłaszczonej działki nr [...], nie jest więc stroną tego postępowania uwłaszczeniowego, a w konsekwencji nie jest legitymowany do wnioskowania o wznowienie takiego postępowania. Skarżący bowiem nie przedstawił decyzji o ustanowieniu użytkowania do gruntu tej działki na rzecz ogrodu działkowego a nawet na wydanie takiej decyzji się nie powoływał.

Stosownie do art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony jednak wznowienie z przyczyny określonej w art.145 § 1 pkt 4, a na taką powoływał się skarżący we wniosku o wznowienie, następuje tylko na żądanie strony. W sytuacji, gdy z wnioskiem o wznowienie występuje podmiot nie będący stroną to, zgodnie z art. 149 § 3 kpa, organ winien był wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Skoro jednak wznowił postępowanie w drodze postanowienia i prowadził to postępowanie winien był wydać decyzję o treści wskazanej w art. 151 § 1 i § 2 kpa. W niniejszej sprawie organ winien był wydać decyzję odmawiającą uchylenie decyzji uwłaszczeniowej, na co wskazuje art. 151 § 1 pkt 1 kpa, gdyż podstawa jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, powołana przez wnioskującego o wznowienie, nie wystąpiła.

Podstawa ta wznowieniowa ma miejsce wówczas, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z treści tej podstawy wynika, że może ona dotyczyć wyłącznie strony. Skoro organ uznał, że wnioskujący o wznowienie nie ma przymiotu strony to powołana przez niego podstawa wznowienia nie wystąpiła co skutkuje odmową uchylenia decyzji kończącej wznowione postępowanie.

Tak więc organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 105 § 1 kpa i art. 151 § 1 pkt 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy utrzymał w mocy wadliwą decyzję czym również naruszył prawo, a to art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Uzasadnia to uchylenie decyzji organów obu instancji.

Po wniesieniu skargi do Sądu skarżący, przy piśmie datowanym na 9 czerwca 2010 r., przysłał kserokopię decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z [...] października 1965 r., którą orzeczono o przekazaniu "Pracowniczym [...] w Z. w użytkowanie teren położony w Z. przy ul. [...], stanowiący własność Skarbu Państwa (k.36 – 37). Skarżący w piśmie przewodnim wyjaśnił, że ulica [...] to obecnie ulica [...] przy której położone są przedmiotowe ogrody działkowe. Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiąże wnioskodawcę do złożenia do akt postępowania administracyjnego tej decyzji i uwzględni jej treść przy ocenie legitymacji wnioskującego o wznowienie postępowania do żądania wznowienia postępowania oraz, w zależności od wyników tej oceny, wyda decyzję o treści wskazanej w art. 151 § 1 i § 2 kpa.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c., art. 152 i art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.