Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1554/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 246, art. 255 ust. 1 pkt 9, art. 24, art. 25, art. 26, art. 63, art. 33 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi "T. " Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2016 r. sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "[...]" o numerze [...] udzielonego na rzecz T. Sp. z o. o. z siedzibą w D., wszczętej na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez firmę Z. Sp. z o. o. z siedzibą w Z., na podstawie art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 w związku z art. 24, 25 i 26 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, ze. zm.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust 2 p.w.p., orzekł o unieważnieniu patentu na wynalazek pt.: "[...]" o numerze [...] i kosztach postępowania.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia [...].09.2014 r. firma Z. Sp. z o. o. z siedzibą w Z. złożyła sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2014 r. o udzieleniu patentu nr [...], na wynalazek pt. "[...]", na rzecz T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D.. Jako podstawę prawną swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał art. 24, 25 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, ze zm.). Zdaniem wnoszącego sprzeciw rozwiązanie dotyczące sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, będące przedmiotem ww. wynalazku, nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego, gdyż wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki, natomiast rozwiązanie dotyczące tkaniny prozdrowotnej - nie jest nowe.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. uprawniony z patentu wniósł o oddalenie sprzeciwu jako bezzasadnego zatem na podstawie art. 247 ust. 2 p.w.p., sprawa została przekazana do rozpatrzenia w trybie postępowania spornego.

Organ szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie i stanowisko stron zajęte w jego toku.

Rozpoznając niniejszą sprawę organ na wstępie przywołał treść przepisów art. 246, art. 247 ust. 2 i 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. regulujących kwestie związane z postępowaniem w sprawie unieważnienia patentów.

Wskazał, że patent [...] obejmuje dwa wynalazki: sposób wytwarzania tkaniny prozdrowotnej oraz tkaninę prozdrowotną.

Sposób wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, polegający na tkaniu surowej tkaniny i jej wykończeniu, według przedmiotowego patentu polega na tym, że surową tkaninę, zawierającą w swej masie co najmniej 25% nitek z włókien bambusa i co najwyżej 75% nitek z włókien bawełny oraz ewentualnie z dodatkiem nitek z włókien uszlachetniających, poddaje się znanej w istocie operacji prania, gładzenia i stabilizacji, z pominięciem bielenia, barwienia, drukowania oraz innych operacji uszlachetniania, których zastosowanie wymagałoby użycia substancji chemicznych, gdzie pojedyncze nitki osnowy są wykonane tylko z włókna z bambusa lub tylko z włókna z bawełny, a procentowy skład tkaniny wyznacza ilość nitek z bambusa w wątku w stosunku do ilości nitek z bawełny w wątku oraz ilość nitek z bambusa w osnowie w stosunku do ilości nitek z bawełny w osnowie oraz ewentualnie ilość nitek włókien uszlachetniających (zastrzeżenie 1). Korzystnie, wykończenie tkaniny przeprowadza się bez użycia substancji chemicznych (zastrzeżenie 2), gładzenie tkaniny wykonuje się wyłącznie za pomocą urządzeń mechanicznych (zastrzeżenie 3), a do wykonania surowej tkaniny stosuje się przędze, w których włókna bambusa i włókna bawełny mają naturalny kolor rośliny macierzystej (zastrzeżenie 4). Tkanina prozdrowotna, mająca w swej masie co najmniej 25% nitek z włókien bambusa i co najwyżej 75% riitek z włókien bawełny oraz ewentualnie z dodatkiem nitek z włókien uszlachetniających, wykonana znanym w istocie splotem tkackim, charakteryzuje się natomiast tym, że włókna bambusa są w nitkach osnowy lub tylko w nitkach wątku, albo jednocześnie w nitkach osnowy i nitkach wątku, przy czym pojedyncze nitki osnowy są wykonane tylko z włókna z bambusa lub tylko z włókna z bawełny, oraz ewentualnie z dodatkiem nitek z włókien uszlachetniających (zastrzeżenie 5); korzystnie włókna bambusa znajdują się tylko w przędzy jednoskładnikowej (zastrzeżenie 6). nowości.

Kolegium Orzekające uznało za zasadny zarzut udzielenia patentu na sporny wynalazek w zakresie "sposobu", z naruszeniem art. 26 p.w.p., a w zakresie "tkaniny" - z naruszeniem art. 25 p.w.p.

Zgodnie z art. 26 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Kolegium zauważyło, że przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania można wziąć pod uwagę osobno poszczególne cechy rozwiązania, przy założeniu, że znawca z danej dziedziny techniki byłby w stanie rutynowo (bez nadmiernego wysiłku) połączyć je w całość.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wynalazek jest nieoczywisty, gdy istota problemu technicznego wynalazku jest realizowana w szczególności przez całkiem odmienne środki techniczne od znanych ze stanu techniki, które umożliwiają uzyskanie funkcji celu wynalazku innej niż dotychczas znanej, nowe środki techniczne oraz takie ich wzajemne strukturalne i funkcjonalne powiązanie, które różni się od powszechnie znanych, przy czym te środki techniczne różnią się od znanych stawianymi celami oraz osiągniętymi rezultatami (patrz: wyrok WSA z dnia 08.04.2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 20/08).

Zgodnie z art. 25 p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki, a przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.

Wynalazek nie spełnia wymogu nowości, jeżeli można wskazać dowody, w świetle których wszystkie cechy rozwiązania bądź wariantu rozwiązania, uwzględnione łącznie, są częścią stanu techniki. Zatem, warunek nowości nie jest spełniony, jeśli wcześniejszy dokument, który jest dowodem istniejącego stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wynalazku, a w szczególności jego zastrzegane cechy.

W rozpatrywanej sprawie Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko wnoszącego sprzeciw, że sposób wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, objęty spornym patentem nr [...], wynika w sposób oczywisty ze znanych przed datą jego zgłoszenia, następujących publikacji: amerykańskiego zgłoszenia patentowego nr US 20080230140 (data publikacji: 25.09.2008 r.; oznaczony jako dokument D1), amerykańskiego zgłoszenia patentowego nr US 20030056484 (data publikacji: 27.03.2003 r.; oznaczony jako dokument D2) oraz "Encyklopedii Techniki - Przemysł Lekki", Wydawnictwo Naukowo -Techniczne, Kraków 1986, str. 164 i 756. Tkanina prozdrowotna objęta spornym patentem nie posiada natomiast cech nowości w świetle dokumentu US 2008 0230140 (data publikacji: 25.09.2008 r.; dokument D1).

Zdaniem Kolegium Orzekającego, dokumentem przedstawiającym najbliższe rozwiązanie znane ze stanu techniki odnośnie do sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, jak i tkaniny prozdrowotnej, jest zgłoszenie patentowe US 20080230140, dalej oznaczone jako "dokument D1". Dokument D1 przedstawia tkaninę pętelkową, w szczególności tkaninę frotte, zawierającą włókna bambusowe o właściwościach antybakteryjnych. Tkanina pętelkowa zawiera tkaninę podłożową wykonaną zasadniczo z bawełny i ma pętelki z przędzy bambusowej, przy czym w tkaninie pętelkowej stosuje się w szczególności pomiędzy 30 a 100% włókien bambusowych. Włókna bambusowe mogą być uformowane jako wątek lub jako osnowa, a korzystnie jako osnowa; w innym przykładzie wykonania tkanina pętelkowa może być tkaniną w której osnowa podłożowa, osnowa pętelkowa oraz wątek podłożowy zasadniczo składają się z włókien bambusowych, a korzystnie od 30 do 100% włókien bambusowych. W korzystnym przykładzie wykonania włókno bambusowe jest całkowicie lub częściowo zmieszane z innymi włóknami [uszlachetniającymi], takimi jak np. bawełna, poliester, wiskoza itp. Z zamieszczonego na str. 4 przykładu wynika, że zastosowane przędze w osnowie pętelkowej są 100% przędzami bambusowymi. Z kolei, na pierwszej stronie ww. dokumentu, w akapitach [0017]-[0021] wymienione zostały właściwości i zalety takiej tkaniny pętelkowej, wynikające ze składu pętelek, które są wykonane z włókien bambusowych, w stosunku do znanych ze stanu techniki tkanin pętelkowych. Podano m.in., że bambus charakteryzuje się naturalnymi właściwościami antybakteryjnymi i w konsekwencji zastosowanie włókien bambusowych w tkaninach pętelkowych oraz materiałach frotte jest bardzo korzystne z higienicznego punktu widzenia; tkanina pętelkowa może być korzystnie stosowana do wytwarzania (medycznych) materiałów, (medycznych) bandaży, (medycznych) wypełnień, gazy itp. Kolejna zaleta dotyczy lekkości niniejszej tkaniny pętelkowej, którą przyjemnie się nosi: zapewnia chłód latem, zwłaszcza gdy nosi się ściśle dopasowane ubrania. Inną zaletą jest zwiększona miękkość tkaniny, gdyż tkanina wydaje się w dotyku bardziej miękka w porównaniu do znanych podobnych tkanin. Kolejną zaletą jest to, że poprzez zastosowanie włókien bambusowych można uzyskać tkaninę, która ma naturalny wygląd. Zastosowanie opisanej powyżej tkaniny pętelkowej zostało szczegółowo wskazane w akapicie [0057), gdzie podano, że może być ona stosowana w różnych zastosowaniach obejmujących frotte, np. w ręcznikach, szlafrokach kąpielowych, pelerynach kąpielowych, ręcznikach do twarzy, śpiworach frotte itp., jak również może być wykorzystywana w odzieży, łącznie z ubrankami (dziecięcymi), odzieżą medyczną i odzieżą sportową i rekreacyjną, a ponadto: w bandażach, gazach, materiałach pościelowych, kocach, matach, dywanach itp.

W ocenie organu powyższy materiał dowodowy ujawnia zatem wszystkie cechy tkaniny prozdrowotnej ze spornego patentu, określone w zastrzeżeniach 5 i 6. Ponadto, zarówno właściwości jak i zastosowanie obu tkanin są identyczne. Organ zwrócił uwagę, że w opisie patentowym spornego patentu przedstawiono przykład 9 (fig. 9), który opisuje tkaninę o splocie frotowym trójwątkowym z osnową pętelkową i wyraźnie wskazano, że ta tkanina przeznaczona jest na frotowe ręczniki, prześcieradła, ściereczki i płaszcze kąpielowe, czyli identycznie jak tkanina pętelkowa z dokumentu D1 Zatem, pomimo, iż w zastrzeżeniu 5 nie wspomniano bezpośrednio o tkaninie pętelkowej czy frotte, przedstawiony w nim zakres ochrony jest na tyle ogólny i szeroki, że obejmuje również tkaniny takiego rodzaju; dowodzi temu chociażby przykład 9 ze spornego patentu, przedstawiający tkaninę frotte. W treści zastrzeżenia 5 nie wspomniano o tkaninie jednowarstwowej, a więc wynika z tego, że zakresem ochrony zostały objęte wszelkie rodzaje tkanin, również wielowarstwowe. Argumentacja uprawnionego, że tkanina wg spornego patentu jest jednowarstwowa, nie ma uzasadnienia w treści zastrzeżeń patentowych.

W odniesieniu do sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej wg spornego patentu, to czynności wymienione w zastrzeżeniu 1 dotyczą typowej końcowej obróbki wytworzonej już tkaniny, zawierającej w swej masie nitki z włókien bambusa i nitki z włókien bawełny, z pominięciem operacji uszlachetniania wymagających użycia substancji chemicznych. W zastrzeżeniu 1 wyraźnie wskazano, że surową tkaninę poddaje się "znanej w istocie operacji prania, gładzenia i stabilizacji", a z redakcji zastrzeżenia wynika, że istotą sposobu jest skład i struktura samej tkaniny, która zawiera "co najmniej 25% nitek z włókien bambusa i co najwyżej 75% nitek z włókien bawełny oraz ewentualnie z dodatkiem nitek z włókien uszlachetniających, gdzie pojedyncze nitki osnowy są wykonane tylko z włókna bambusa lub tylko z włókna bawełny".

Zatem najbliższym stanem techniki dla tego rozwiązania jest, podobnie jak dla tkaniny prozdrowotnej, również dokument D1, który co prawda nie wskazuje, czy utkaną tkaninę należy poddać operacji bielenia, barwienia, drukowania czy innym operacjom uszlachetniania, których zastosowanie wymagałoby użycia substancji chemicznych, ale biorąc pod uwagę informacje z akapitu (0021), które wskazują na uzyskanie tkaniny o naturalnym wyglądzie, można wnioskować, że tkanina według dokumentu D1 nie jest poddawana ww. operacjom. Ponadto, pomijanie chemicznej obróbki włókna bambusowego jest znane ze stanu techniki z dokumentu D2, który wskazuje w akapicie (0045), że pomimo dodawania środka bielącego w przykładzie wykonania w procesie produkcyjnym surowego włókna, proces bielenia może być też prowadzony po tym jak surowe włókno zostanie wytworzone, lub po tym jak zostanie wytworzony produkt; do wytworzenia produktów można stosować również włókno bambusowe w jego naturalnym kolorze. Organ zauważył, że w celu wytworzenia tkaniny czystej chemicznie, dla specjalisty z dziedziny włókiennictwa oczywista jest możliwość pominięcia wszelkich procesów obróbki tkaniny wymagających użycia substancji chemicznych. Oczywistym jest również, że w celu wytworzenia tkaniny opisanej w dokumencie D1 konieczne było przeprowadzenie sposobu, w którym surowa tkanina zostałaby utkana i wykończona poprzez znane operacje prania, gładzenia i stabilizacji. Takie znane operacje wykańczania tkanin są opisane np. w Encyklopedii Techniki - Przemysł Lekki (WNT, Warszawa 1986, str. 756), gdzie terminem "wykończalnictwo włókiennicze" określono zespół różnych procesów, którym poddaje się surowe wyroby włókiennicze (m.in. tkaniny) w celu nadania lub poprawienia własności estetycznych lub użytkowych; wykończalnictwo włókiennicze dzieli się na cztery grupy procesów, w tym: 1) procesy wstępnej obróbki, obejmujące pranie, oraz 4) wykończanie końcowe obejmujące gładzenie i termiczną stabilizację.

Odnośnie załączonych do pisma uprawnionego z dnia [...].12.2015 r. trzech opinii: S. S. (załącznik nr 1), Z. C. (załącznik nr 2) i lekarza specjalisty endokrynologa G. A. (załącznik nr 3) oraz pozostałych dokumentów oznaczonych jako załączniki nr 4-7, Kolegium Orzekające stwierdziło, że nie zawierają one treści uzasadniających nowość i poziom wynalazczy rozwiązań ze spornego patentu, gdyż nie dotyczą analizy porównawczej tych rozwiązań względem dokumentów przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw, nie mają też związku z zakresem ochrony przedstawionym w spornym patencie.

Reasumując, zdaniem Kolegium Orzekającego, przeciętny fachowiec mógłby dojść do spornego wynalazku na podstawie ogółu informacji wchodzących w zakres stanu techniki, ujawnionych w przytoczonych dokumentach, bez dodatkowych dokonań twórczych. Kolegium podzieliło zatem stanowisko wnoszącego sprzeciw, iż rozwiązanie dotyczące sposobu, wg spornego patentu, nie posiada poziomu wynalazczego, natomiast rozwiązanie dotyczące tkaniny - nie jest nowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, T. Sp. z o. o. z siedzibą w D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 24, 25 i 26 ustawy - prawo własności przemysłowej, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

oraz zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art.7, art. 8, art.75 § 1, art.77 i art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji na błędnie ustalonym, nie w pełni i niewłaściwie ocenionym stanie faktycznym.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisał szczegółowo stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (do str. 7) i stwierdził, że organ w sposób niedokładny zapoznał się z treścią opisu i zastrzeżeń patentowych spornego wynalazku. Zdaniem skarżącego odmawiając przesłuchania w charakterze świadków specjalistów z dziedziny włókiennictwa, organ naruszył art. 75 i 77 kpa ponieważ organ jako dowód powinien dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. A ponadto powinien zbadać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazani eksperci wyjaśniliby różnice istniejące pomiędzy tkaniną według dokumentu D1 a tkaniną prozdrowotną według spornego patentu.

W ocenie skarżącego Urząd Patentowy RP dokonując analizy porównał dwie odmienne rzeczy przez co doszedł do niewłaściwych wniosków, albowiem w opisie wynalazku [...] wskazano na udział procentowy nitek z włókien bambusa, nitek z włókien bawełny i nitek z włókien uszlachetniających w tkaninie prozdrowotnej, porównywanych niewłaściwie z włóknami bambusowymi lub z włóknami bambusowymi zmieszanymi z innymi włóknami, takimi jak włókna bawełny, poliester, wiskoza itd. W zastrzeżeniu nr 5 wskazano, że nitki osnowy są jednoskładnikowe, tylko z włókien bambusa lub tylko z włókien bawełny, lub z włókien uszlachetniających. W patencie nr [...] mowa jest o jednorodnych a nie mieszanych włóknach, z których powstają jednorodne nitki, a mieszany skład tkaniny jest rezultatem użycia w procesie tkania nitek z różnych surowców, gdy tymczasem wynalazek wcześniejszy, oznaczony jako dokument D1 dotyczy tkaniny utkanej z nitek utworzonych z mieszanki włókien.

Skarżący stwierdził, że nie jest właściwe prawidłowe twierdzenie, że materiał dowodowy ujawnia wszystkie cechy spornego patentu. Ponadto kierowanie się podobnym zastosowaniem jako kryterium oceny podobieństwa rozwiązań jest jak najbardziej niewłaściwe ponieważ zakres przedmiotowy wynalazku określają zastrzeżenia patentowe, podające zespół cech charakteryzujących rozwiązanie a nie inne kryteria.W odniesieniu do tkaniny, organ orzekł o unieważnieniu patentu z powodu braku nowości, pomimo, że przywołany materiał dowodowy w żadnej mierze nie dotyczył rozwiązania tożsamego. Jest to jedynie rozwiązanie realizujące podobne cele i zaspakające podobne potrzeby. Jednak o tożsamości rozwiązań technicznych nie decyduje tożsamość idei, a tożsamość użytych środków technicznych co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Należy również brać pod uwagę, że nie szkodzi nowości rozwiązania takie rozwiązanie, które jako całość jest różne od rozwiązania stanowiącego wynalazek (Prawo Własności Przemysłowej Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Ewa Nowińska, Urszula Promińska, Michał du Vail Warszawa 2005 str.26), z czym mamy do czynienia.

W odniesieniu do decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r o unieważnieniu patentu [...] w kategorii sposobu, skarżący wskazał, że organ zupełnie nie bierze pod uwagę uwarunkowań opisywanego procesu, że chodzi o sposób wytwarzania tkaniny o specyficznej strukturze, zawierającej w swej masie co najmniej 25% nitek z włókien bambusa i co najwyżej 75% nitek; z włókien z bawełny, ewentualnie dodatek nitek z włókien uszlachetniających, a procentowy skład tej tkaniny wyznacza ilość nitek z bambusa w stosunku do ilości nitek bawełny w wątku oraz ilość nitek z bambusa w osnowie w stosunku do ilości nitek z bawełny w osnowie ewentualnie ilość nitek uszlachetniających.

Urząd Patentowy RP stwierdza, że dla specjalisty z dziedziny włókiennictwa pominięcie wszelkich procesów chemicznych w celu uzyskania tkaniny czystej chemicznie jest oczywiste. Podobnie oczywiste jest poddawanie tkaniny mechanicznemu gładzeniu. W tym zakresie organ powołuje się na I Encyklopedię Techniki Przemysł Lekki Wydawnictwo Naukowo-Techniczne Warszawa 1986. Pod hasłem gładzenie tkanin zostało wyjaśnione na czym polega gładzenie i przy użyciu jakich maszyn oraz materiałów taki proces się wykonuje. W powyższych wyjaśnieniach skarżący nie widzi żadnego związku z rozwiązaniem w zakresie sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, według patentu [...].

Podobnie, nie widzi związku przywołanego materiału ze stosowaniem do wytworzenia surowej tkaniny włókien o naturalnym kolorze rośliny macierzystej, o czym mowa w zastrzeżeniu 4.

Opisane w zastrzeżeniu 1 cechy są niezbędne do realizacji sposobu wytworzenia specyficznej tkaniny, określonej w tym zastrzeżeniu również. Organ o braku poziomu wynalazczego wynalazku w kategorii sposobu stwierdza, uwzględniając tylko niektóre cechy. I na podstawie tej częściowej analizy dochodzi do wniosku, że fachowiec w dziedzinie włókiennictwa mógłby dojść do spornego rozwiązania w zakresie sposobu w oparciu o ogół informacji dostępnych ze stanu techniki, pomijając dodatkowe okoliczności i warunki realizacji wynalazku. Skarżący ma tu na względzie parametry i cechy tkaniny.

Skarżący stwierdził, że Urząd Patentowy RP w tym zakresie zastosował bardzo uproszoną analizę, szczególnie, że oparł się na fragmentarycznie przedstawionych dowodach. Przywołane opisy patentowe, stanowiące podstawę decyzji organu były w języku obcym. Tłumaczenia obejmowały tylko fragmenty dokumentacji. Trudno w tej sytuacji twierdzić, że Urząd Patentowy RP w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy.

Skarżący uznał, że jako istotne należy wspomnieć, że ocena poziomu wynalazczego powinna dotyczyć wynalazku w kategorii sposobu jako całości. Poszczególne cechy rozwiązania mogą się bowiem wydawać oczywiste, pozbawione poziomu wynalazczego jednak ich kompilacja może mieć charakter twórczy, wykraczający poza efekt stanowiący prostą sumę efektów, wywoływanych przez poszczególne cechy (decyzja Komisji Odwoławczej przy UPRP z 11.01.1980 r odw. 1417/79 WUP 11/1980). Według utartego orzecznictwa, wynalazek, który jest połączeniem wielu środków technicznych (a z tym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie) należy oceniać całościowo (organ każdy ze środków technicznych rozpatrzał oddzielnie), a zarzut braku poziomu wynalazczego powinien dotyczyć całego rozwiązania, a nie tylko jego poszczególnych części, gdyż połączenie znanych środków w nowy sposób może stanowić rozwiązanie nowe i nieoczywiste (decyzja WSA z 30.03.2009 sygn. akt.SA/Wa 1837/08).

I właśnie sposób wytwarzania tkaniny o specyficznej strukturze (nitki są zawsze jednoskładnikowe, a o wykonaniu tkaniny z mieszanki stanowi użycie i ułożenie w procesie tkania nitek z różnych surowców, według założonego wcześniej schematu) dotyczy rozwiązania ujętego w zastrzeżeniu 1 i uszczegółowionego następnymi zastrzeżeniami. Charakter twórczy tego sposobu i jego nieoczywisty skutek wynika z opisanych powyżej cech i uzyskanych nieoczywistych efektów, między innymi takie jak wysoka absorpcja wilgoci, retencja wody, zapora dla promieni ultrafioletowych, właściwości antyodorowe, zdolność transmisji pary wodnej. Skutków tych nie ma w przywoływanych przez organ dokumentach, natomiast zostały umieszczone w opisie patentowym [...].

Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem organu, że przedłożone wraz; z pismem z dnia [...] grudnia 2015 r materiały nie zawierają treści wskazujących na nowość i poziom wynalazczy rozwiązań, według spornego patentu. Niniejsze materiały potwierdzają ponadto zalety tkaniny, wytworzonej spornym sposobem.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa materialnego a argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.) każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji (ust. 2). W świetle art. 247 ust. 2 w/w ustawy, jeśli uprawniony z patentu w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa przekazywana jest do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl bowiem art. 255 ust. 1 pkt. 9 p.w.p., sprawy o unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny rozstrzyga Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy RP odwołując się do art. 24, 25 i 26 pwp uznał, że rozwiązanie dotyczące sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, będące przedmiotem spornego wynalazku, nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego, natomiast rozwiązanie dotyczące tkaniny prozdrowotnej - nie jest nowe.

Art. 24 w/w ustawy stanowi, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Artykuł 24 definiuje cztery podstawowe wymogi stawiane rozwiązaniom, którym może zostać przyznana ochrona patentowa, tj. techniczny charakter rozwiązania, nowość, poziom wynalazczy oraz przemysłowe stosowanie. Wszystkie spośród wskazanych w tym przepisie wymogów są odrębne i niezależne oraz muszą być spełnione łącznie, by dane rozwiązanie mogło uzyskać ochronę patentową.

W teorii prawa patentowego przyjmuje się, że wynalazek to rozwiązanie o charakterze technicznym ukierunkowane na zaspokojenie praktycznych potrzeb za pomocą nowych sposobów oddziaływania na materię lub wykorzystania jej właściwości, podające w sposób zupełny i kompletny reguły postępowania, które gwarantują osiągnięcie zamierzonego rezultatu )S. Sołtysiński, w: J. Szwaja, A. Szajkowski (red.), System prawa własności intelektualnej, t. 3, s. 29–32). Rozwiązanie oznacza, że wynalazek jest swoistą receptą określającą poszczególne kroki, które muszą być zrealizowane w celu osiągnięcia danego efektu technicznego. Wynalazek nie jest zatem ideą, lecz instrukcją osiągnięcia określonego rezultatu. W związku z tym nie będzie wynalazkiem sama idea wynalazcza ani wskazanie jedynie efektu technicznego, bez określenia, jak ten efekt techniczny jest osiągany. Owo konkretne rozwiązanie musi mieć charakter techniczny, który to uznaje się powszechnie za konstytutywną cechę wynalazku, której bezwzględne spełnienie warunkuje dalszą analizę ustawowych warunków ochrony. Jak stwierdził NSA w wyroku z 16 marca 2011 r. (II GSK 374/10, Legalis) "zasadnicze znaczenie w ocenie zdolności patentowej ma kryterium technicznego charakteru wynalazku, bowiem niestwierdzenie przez Urząd Patentowy tej przesłanki skutkuje uznaniem braku zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku i powoduje, iż dalszego badania nie prowadzi się, a ochrona patentowa jest wykluczona".

Zgodnie z art. 25 p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki.

W myśl art. 25 ust. 2 i 3 p.w.p. przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, a nadto za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie (ust. 4).

W celu oceny nowości spornego wynalazku należy zgodnie z art. 25 p.w.p. dokonać badania, czy nie jest on częścią stanu techniki poprzez porównanie przedstawionego w zastrzeżeniu patentowym zespołu cech osobno z każdym z przedstawionych w sprawie przez wnioskodawcę dowodów, które przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu dotyczyły powszechnych ujawnień zespołów cech przeciwstawionych rozwiązań.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, przy czym według ust. 2 tego przepisu, przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 ustawy p.w.p. (wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej). Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

Odmiennie niż przy badaniu nowości, argumentów przeciwko nieoczywistości wynalazku poszukiwać można więc nie tylko poprzez przeciwstawienie mu konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki. W wyniku takich badań może okazać się, że rozwiązanie jest nowe, lecz mimo to wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, na który składają się informacje mogące być przeciwstawione projektowi zgłoszonemu celem opatentowania, bądź wynalazkowi już opatentowanemu. Metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości, jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Uznać należy, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, bowiem wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

Zgodnie z art. 63 ustawy Prawo własności przemysłowej zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zakres przedmiotowy patentu może być określony przez kilka zastrzeżeń patentowych, wtedy tworzą one układ zastrzeżeń. Przy czym w układzie zastrzeżeń pierwsze zastrzeżenie jest zastrzeżeniem niezależnym, a pozostałe zastrzeżeniami zależnymi.

Zastrzeżenie niezależne określa główny zespół cech wynalazku (określony w art. 33 ust. 4 p.w.p. jako "ogół cech zgłaszanego wynalazku"), stanowiąc tym samym rozwiązanie podstawowe.

Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Przy właściwym zidentyfikowaniu cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zatem zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. Wąska interpretacja zastrzeżeń patentowych nakazuje brać pod uwagę jedynie to, co expressis verbis zostało w nich wyrażone. Niedopuszczalna jest, bowiem rozszerzająca interpretacja zastrzeżeń patentowych z uwagi na swobodę działalności gospodarczej i wynikające z udzielonego patentu ograniczenie powszechnego swobodnego korzystania z chronionego rozwiązania technicznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 667/10).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Urząd Patentowy przeprowadził szczegółową analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Urząd dokonał porównania cech technicznych tkaniny z dokumentu D1 z cechami tkaniny ze spornego patentu. Tkanina zawierająca włókna bambusowe o właściwościach antybakteryjnych z dokumentu D1 zawiera tkaninę podłożową wykonaną zasadniczo z bawełny i ma pętelki z przędzy bambusowej, przy czym w tkaninie pętelkowej stosuje się w szczególności pomiędzy 30 a 100% włókien bambusowych (akapity [0013] i [0015]), przy czym włókna bambusowe mogą być uformowane jako wątek lub jako osnowa, a korzystnie jako osnowa (akapit [0031]); w innym przykładzie wykonania tkanina pętelkowa może być tkaniną w której osnowa podłożowa, osnowa pętelkowa oraz wątek podłożowy zasadniczo składają się z włókien bambusowych, a korzystnie od 30 do 100% włókien bambusowych (akapit [0039]).

Natomiast tkanina prozdrowotna ze spornego patentu "ma w swej masie co najmniej 25% nitek włókien bambusa i co najwyżej 75% nitek z włókien bawełny", a "włókna bambusa są w nitkach osnowy lub tylko w nitkach wątku, albo jednocześnie w nitkach osnowy i nitkach wątku" (zastrzeżenie 5). Zamieszczony w opisie dokumentu D1 przykład (str. 4, akapit [0059]) wskazuje na zastosowanie w osnowie przędzy 100% bambusowej, czyli identycznie jak w zastrzeżeniu 6 spornego patentu zgodnie z którym nitki osnowy są jednoskładnikowe, jednorodne, tylko z włókien bambusa.

Należy zgodzić się więc z organem, że w dokumencie D1 ujawniono cechy tkaniny prozdrowotnej ze spornego patentu. Przy czym Urząd wyjaśnił, że wskazanie w zaskarżonej decyzji właściwości i zastosowania tkaniny z dokumentu D1 miało na celu dodatkowe podkreślenie identyczności obu tkanin, gdyż właściwości tkaniny wynikają głównie z jej składu i budowy.

Rację ma także organ, że zakres ochrony przedstawiony w zastrzeżeniu 5 spornego patentu jest na tyle ogólny i szeroki, że mieści się w nim tkanina o cechach ujawnionych w dokumencie D1 co podważa nowość tkaniny ze spornego patentu.

Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że Urząd przy ocenie nowości wziął pod uwagę wszystkie cechy ujęte w zastrzeżeniach 5-6, zwłaszcza w części znamiennej tych zastrzeżeń, gdyż to one łącznie stanowią o istocie wynalazku i określają zakres ochrony patentowej.

Odnosząc się do sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej wg spornego patentu (określonej w zastrzeżeniach 1-4), należy stwierdzić, że organ dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie zasadnie wywodząc, że łącznie ujawnia on wszystkie cechy sposobu określone w zastrzeżeniu 1 spornego patentu.

Rację ma skarżący, że ocena poziomu wynalazczego powinna dotyczyć rozwiązania jako całości, a nie jego poszczególnych elementów tym niemniej przy ocenie poziomu wynalazczego można wziąć pod uwagę osobno poszczególne cechy rozwiązania, przy założeniu, że znawca z danej dziedziny techniki byłby w stanie połączyć je w całość i/lub dostosować do potrzeb. Dokumentem przedstawiającym najbliższe rozwiązanie ze stanu techniki dla sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, podobnie jak dla samej tkaniny prozdrowotnej, jest zgłoszenie patentowe US 20080230140. W tym dokumencie są podane cechy tkaniny zawierającej włókna bambusowe, takie jak jej skład i struktura, które są analogiczne z cechami tkaniny prozdrowotnej podanymi w zastrzeżeniu 1, stanowiącymi istotę przedmiotowego sposobu. Pozostałe cechy sposobu wymienione w zastrzeżeniu 1, tj. czynności prowadzące do wytworzenia tkaniny i jej wykończenia, zostały określone jako znane, gdyż "tkanie" surowej tkaniny wymieniono w części nieznamiennej zastrzeżenia (dotyczącej stanu techniki), a w części znamiennej podano: "...poddaje się znanej w istocie operacji prania, gładzenia i stabilizacji". Powino być poza sporem, że znane operacje wykańczania tkanin są opisane np. w Encyklopedii Techniki - Przemysł Lekki (WNT, Warszawa 1986, str. 756), gdzie terminem "wykończalnictwo włókiennicze" określono zespół różnych procesów, którym poddaje się surowe wyroby włókiennicze (m.in. tkaniny) w celu nadania lub poprawienia własności estetycznych lub użytkowych; wykończalnictwo włókiennicze dzieli się na cztery grupy procesów, w tym: 1) procesy wstępnej obróbki, obejmujące pranie, oraz 4) wykończanie końcowe obejmujące gładzenie i termiczną stabilizację. Natomiast w dokumencie D2 podano informacje o pomijaniu chemicznej obróbki włókna bambusowego (akapit [0045]), a w szczególności wskazano, że do wytworzenia produktów (tkanin) można stosować włókno bambusowe w jego naturalnym kolorze, czyli bez chemicznej obróbki takiej jak bielenie, barwienie, drukowanie itp.

Sąd podziela stanowisko organu, że w celu wytworzenia tkaniny czystej chemicznie, takiej jak w spornym rozwiązaniu, dla specjalisty z dziedziny włókiennictwa oczywista jest możliwość pominięcia wszelkich procesów obróbki tkaniny wymagających użycia substancji chemicznych. Oczywistym jest również, że w celu wytworzenia tkaniny opisanej w dokumencie D1 konieczne było przeprowadzenie sposobu, w którym surowa tkanina zostałaby utkana i wykończona poprzez znane operacje prania, gładzenia i stabilizacji.

Reasumując, Sąd uznał za trafną argumentacje organu, że kompilacja poszczególnych cech rozwiązania dotyczącego sposobu wg spornego patentu, nie ma charakteru twórczego, wykraczającego poza efekt stanowiący prostą sumę efektów wywoływanych przez poszczególne cechy. W opisie patentowym spornego patentu nie wskazano żadnych nieoczekiwanych efektów i właściwości tkaniny wskazujących na twórczy charakter tego sposobu. Większość z tych właściwości tkaniny wynika z właściwości włókien bambusowych użytych do wytworzenia tkaniny; wiele z nich wskazano w dokumencie D1 . Ponadto w opisie spornego patentu nie zamieszczono testów czy wyników badań dokumentujących cechy i właściwości wytworzonej tkaniny prozdrowotnej, uznanych przez skarżącego za "nieoczekiwane efekty".

Sąd nie podzielił zarzutu, że Urząd Patentowy zastosował bardzo uproszczoną analizę, gdyż oparł się na fragmentarycznie przedstawionych dowodach, albowiem na wezwanie organu, wnoszący sprzeciw w załączeniu do pisma z dnia [...] grudnia 2015 r. przedłożył pełne tłumaczenia dokumentów.

Również zarzut dotyczący odmowy przesłuchania w charakterze świadków jest bezzasadny. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżący wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków na okoliczność, że sporne rozwiązanie w dacie zgłoszenia było nowe i posiadało poziom wynalazczy. Kwestia nowości i poziomu wynalazczego nie należą do okoliczności faktycznych, są to bowiem przesłanki prawne podlegające zbadaniu i ocenie przez Kolegium rozpoznające wniosek o unieważnienie patentu. Niejako na marginesie można zauważyć, że organ jest w stanie ocenić, czy posiadana przez niego wiedza jest niewystarczająca dla rozwiązania określonego problemu faktycznego, który pojawił się w sprawie, a którego rozwiązanie jest niezbędne dla jej rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 19 marca 2012 r., II GSK 85/11; z dnia 21 marca 2012 r. II GSK 300/11; z 4 dnia czerwca 2014, II GSK 405/13).

W konsekwencji Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa została rozpatrzona wnikliwie i wszechstronnie, materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które Urząd Patentowy uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło, więc naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.