Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 509/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1a), art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 2, art. 30 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: § 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi K.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata W.K. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2007 r. K.O. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad synem M.O., w ramach okresu zasiłkowego 2006/2007. Do wniosku załączyła m.in. dokumenty potwierdzające wysokość dochodów uzyskanych przez siebie w poprzedzającym okres zasiłkowy roku kalendarzowym 2005 w kwocie 13.745,83 zł oraz przez małżonka M.O. w kwocie 14.493,36 zł, tj. łącznie 28.239,19 zł, a także oświadczenia o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, uzyskanego w 2005 roku na kwotę 0,00 zł.

Strona wniosła o pomniejszenie dochodu z 2005 r. osiągniętego przez siebie w kwocie 1.145,49 zł miesięcznie. W oparciu o przedłożone dokumenty organ ustalił, iż dochód osiągnięty przez rodzinę w 2005 r. wyniósł 28.239,19 zł, tj. miesięcznie 2.353,27 zł, po uwzględnieniu dochodu utraconego przez stronę za 2005 r. dochód wyniósł 1.207,78 zł miesięcznie, tj. 402,60 zł na osobę w rodzinie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał K.O. świadczenie pielęgnacyjne na okres od [...] stycznia 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r.

W związku z kolejnym wnioskiem strony o ustalenie uprawnień na okres zasiłkowy od [...] listopada 2010 r. do [...] października 2011 r. oraz złożonymi dokumentami organ pierwszej instancji powziął podejrzenie o niezgłoszeniu przez stronę faktu zmiany zatrudnienia męża strony M.O., co mogło mieć wpływ na prawo do świadczeń. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało że M.O. w okresie od [...] listopada 2000 r. do [...] marca 2010 r. zatrudniony był w Zakładzie "A". Od [...] lipca 2006 r. do [...] czerwca 2007 r. świadczył także pracę w ramach umowy zlecenia na rzecz "S" Sp. z o.o. (świadczył ją nieprzerwanie) i za pełny miesiąc kalendarzowy lipiec 2006 r. uzyskał wynagrodzenie w wysokości 1000,00 zł netto. Kolejną umowę zlecenia zawarł na okres od [...] lipca 2007 r. do [...] czerwca 2008 r., za miesiąc lipiec 2007 r. otrzymał wynagrodzenie w kwocie 500,00 zł. Od [...] kwietnia 2010 r. zatrudniony jest w O Sp. z o.o. i za pierwszy miesiąc kalendarzowy, kwiecień 2010 r. uzyskał wynagrodzenie w wysokości 1.604,62 zł netto. Według organu pierwszej instancji zmiany zatrudnienia męża strony były zdarzeniami, które w świetle art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinny być zgłaszane do organu wypłacającego świadczenia rodzinne.

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wydał w sprawie trzy decyzje o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...] za nienależnie pobrane: [...] lutego 2011 r. nr [...],[...] lipca 2011 r. nr [...] oraz [...] listopada 2011 r. nr [...]. Na skutek wnoszonych przez stronę odwołań zostały one przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylone kolejno decyzjami: z [...] kwietnia 2011r. nr [...], z [...] września 2011r. nr [...] oraz z [...] stycznia 2012r. nr [...].

Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej uznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem M.O., przyznane stronie decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2007 r., wypłacone w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. w kwocie łącznej 2.366,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane.

W świetle nowych okoliczności i dowodów, nie zgłoszonych przez stronę i nie znanych organowi w dniu przyjęcia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie rodzinne na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. ustalono, że dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. 2005 r. wyniósł 28.239,27 zł miesięcznie, wysokość dochodu utraconego przez stronę z 2005 r. wyniosła 1.145,49 zł miesięcznie, dochód na osobę w rodzinie wyniósł 735,93 zł. W związku z powyższym rodzina nie spełniała kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługiwało w okresie od [...] stycznia 2007r. do [...] czerwca 2007 r. Rodzina zaczęła powtórnie spełniać kryterium dochodowe od [...] lipca 2007 r., gdy jej sytuacja finansowa uległa zmianie.

Organ uznał, że po złożeniu w dniu 23 stycznia 2007 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona w wystarczającym stopniu zrozumiała pojęcie nabycia i utraty dochodu, gdyż wystąpiła i prawidłowo udokumentowała jego utratę, zapoznała się z obowiązującymi przepisami i była świadoma uzyskania przez męża dodatkowego dochodu. Nie poinformowała jednak o tym organu i nie przedłożyła dokumentów w tym zakresie. Świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez stronę w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. stanowiło zdaniem organu świadczenie nienależnie pobrane w świetle art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Brak informacji strony o dodatkowym zatrudnieniu męża w ramach umowy zlecenia, organ potraktował jako wprowadzenie w błąd przez osobę pobierającą świadczenie, przy czym brak było podstaw do stwierdzenia, iż strona uczyniła to świadomie ze względu na upływ pięciu lat od daty przyznania świadczenia ([...] stycznia 2007 r.) i brak na tę okoliczność odpowiednich dowodów.

Od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] lutego 2012 r. K.O. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzuciła, że OPS nie poinformował jej o sposobie naliczania świadczeń oraz o zasadach przyznawania świadczeń i dokumentacji, którą należałoby uwzględnić.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Kolegium zwróciło uwagę, iż uprawnienia do poszczególnych świadczeń może nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. W celu zapobiegania nieprawnemu pobieraniu świadczeń ustawodawca wprowadził konstrukcję zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego może nastąpić po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 2 u.ś.r.

Wydając [...] stycznia 2007 r. decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne, organ pierwszej instancji pouczył stronę, zgodnie z art. 25 ust. u.ś.r., o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń, a w szczególności w sytuacji utraty lub uzyskania dochodu. Skarżąca była świadoma obowiązujących w tej materii przepisów prawa i skorzystała z informacji organu w tej kwestii. Wystąpiła bowiem z wnioskiem o uznanie utraty dochodu wraz z kompletem wymaganych dokumentów. O dobrej znajomości tego zagadnienia świadczy również treść odwołania strony z [...] marca 2011 r. Strona była obowiązana do zapoznania się z treścią formularza, na którym składa się wniosek i wypełnienia go zgodnie z rzeczywistym stanem, przez podanie prawdziwych danych i złożenia oświadczenia co do okoliczności stanowiących przeszkodę do przyznania świadczenia. Gdyby skarżąca miała jakiekolwiek wątpliwości co do treści oświadczenia i pouczenia, powinna była zwrócić się do pracownika socjalnego o stosowną informację.

W postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego organ ustala, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z winy strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r. Świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy. W sytuacji uzyskania informacji o uzyskaniu przez członka rodziny dodatkowego dochodu w okresie pobierania świadczenia, organy administracji obowiązane są zweryfikować pierwotnie wydaną decyzję w przedmiocie świadczeń rodzinnych pod kątem prawa do posiadania tych świadczeń, a w razie braku tych informacji ze strony osoby uprawnionej do pobierania świadczeń, wbrew obowiązkowi prawnemu, mają obowiązek zastosować art. 30 u.ś.r.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K.O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzuciła, że jak dotąd nie otrzymała od organów orzekających w sprawie prawidłowych informacji, jakie dokumenty należy złożyć ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem. Skarżąca nie czuje się winna z powodu nieprawidłowej interpretacji przepisów, zwłaszcza że interpretacji tej orzekające w sprawie organy administracyjne nie były w stanie uzgodnić między sobą. Postępowanie skarżącej oparte było na wiedzy uzyskanej od tych organów. Podjęcie przez małżonka skarżącej dodatkowej pracy wynikało z dążenia do samodzielnego pokrycia wydatków związanych z rehabilitacją syna zamiast oczekiwania na pomoc ze strony państwa. W związku z powyższym krzywdzącym byłoby dla strony karanie jej nałożeniem obowiązku zwrotu pobranych świadczeń z powodu uzyskania dodatkowego dochodu w wysokości 500 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem procesowym z dnia [...] października 2012r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik procesowy skarżącej podtrzymał złożoną skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do tego, czy w zaistniałych okolicznościach faktycznych wystąpiły przesłanki pozwalające organom orzekającym w sprawie uznać świadczenie pielęgnacyjne wypłacone K.O. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem za nienależnie pobrane.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 30 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej w skrócie u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, a także świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uznaniu świadczenia wypłaconego K.O. w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. za świadczenie nienależnie pobrane Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organ przyznający świadczenie, albowiem nie poinformowała go o tym, że na dochód rodziny składa się nie tylko dochód uzyskiwany przez małżonka skarżącej z tytułu umowy o pracę, ale również dochód z tytułu umowy zlecenia uzyskiwany przez męża strony w okresie od [...] lipca 2006 r. do [...] czerwca 2007 r.

Wynikająca z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. przesłanka uznania świadczenia za nienależnie pobrane wystąpi wówczas, gdy strona działając świadomie i celowo podejmuje kroki zmierzające do zafałszowania stanu faktycznego w celu uzyskania tego świadczenia. Organy orzekające w sprawie powołują się na zawarte w decyzji oraz w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia pouczenie co do obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń, a w szczególności w sytuacji utraty lub uzyskania dochodu. Analiza udzielonych pouczeń zawartych w formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz w decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. wskazuje jednakże, że ich treść jest na tyle ogólna, że nie wynika z niej wprost, o zmianie jakich konkretnie okoliczności strona ma informować organ administracyjny. Dlatego tez w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę strona nie musiała wnioskować z treści pouczenia, iż jej obowiązkiem jest udzielenie informacji na temat dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym obejmującym okres zasiłkowy.

Należy również mieć na uwadze okoliczność, że według stanu prawnego obowiązującego w dacie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – według przepisów ustawy – podstawą ustalenia prawa do tego świadczenia był dochód osiągnięty przez rodzinę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.) czyli w niniejszej sprawie był to dochód z roku 2005, w którym małżonek skarżącej nie uzyskiwał dochodu z tytułu umowy zlecenia. W dacie ustalenia prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązywał również przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), w myśl którego w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczna kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (co w niniejszej sprawie nastąpiło [...] stycznia 2007 r.).

Organy administracyjne obydwu instancji, uznając świadczenia wypłacone skarżącej za pobrane nienależnie w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r., zastosowały § 18 wskazanego wyżej rozporządzenia, czemu nie tylko dały wyraz w podstawie prawnej decyzji, ale o czym świadczy również sposób wyliczenia dochodu rodziny w tym okresie zawarty w uzasadnieniach decyzji. Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2012 r. na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Organy orzekające w sprawie zastosowały je ze względu na treść przepisu art. 3 ustawy zmieniającej, w myśl którego sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.

Jednakże uwadze organów orzekających w sprawie uszło, że omawiany przepis § 18 rozporządzenia spotkał się z powszechną krytyką w orzecznictwie sądowym jako wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Sądy administracyjne zwracały m.in. uwagę, że stosowanie tego przepisu według jego literalnego brzmienia, z pominięciem reguł wynikających z u.ś.r. oznaczałoby, że o przyznaniu świadczeń rodzinnych decydowałyby nie wielkości określone w u.ś.r., lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym oraz dochodu uzyskanego za pełny przepracowany miesiąc (wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., I OSK 1321/10, LEX nr 744973). Niektóre ze składów orzekających stwierdziły nawet, że przepis ten, ustalający samodzielnie dodatkowy zakres przedmiotowy okoliczności wpływających na dochód rodziny, wykracza poza zakres przyznanego upoważnienia ustawowego i nie jest przepisem powszechnie obowiązującym w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP. Akt prawny niższego rzędu, jakim jest rozporządzenie wykonawcze, nie może być bowiem stosowany, gdy jest on niezgodny z ustawą. Organy administracji ustalając dochód rodziny na podstawie § 18 rozporządzenia naruszają więc art. 3 pkt 2 u.ś.r. (wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2010 r., I SA/Wa 1235/10, LEX nr 750615; podobnie WSA w Gdańsku w wyroku z 7 października 2009 r., II SA/Gd 139/09, LEX nr 580473 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z 29 marca 2011 r., IV SA/Gl 469/10, LEX nr 957359). Przepis ten, ustalając samodzielnie dodatkowy zakres przedmiotowy okoliczności wpływających na dochód rodziny, wprowadza regulację materialnoprawną wykraczającą poza granice upoważnienia ustawowego i nie mieści się w zakresie przedmiotowym delegacji ustawowej, co przesądza o jego niezgodności z ustawą. Przepis aktu wykonawczego wykraczający poza delegację ustawową i tym samym sprzeczny z ustawą nie może zaś stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Stan prawny w niniejszej sprawie nie był zatem jednoznaczny i oczywisty.

Jednak nawet gdyby przyjąć, że omawiany przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. może być stosowany przy ustalaniu dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych i tym samym może stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnej, to należy go interpretować w ten sposób, iż do dochodu rodziny powinien być doliczany nowo uzyskany dochód z roku następnego w jego wielkości w stosunku rocznym. Przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny winien być liczony w ten sposób, że do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy należy doliczyć dochód uzyskany z tytułu podjęcia zatrudnienia i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny (podobny pogląd wyraził WSA w Olsztynie w wyroku z 30 kwietnia 2010 r., II SA/Ol 207/10, LEX nr 619941 oraz WSA w Białymstoku w wyroku z 15 grudnia 2011 r., II SA/Bk 797/11, Wspólnota 2012 z. 3, poz. 49). Z kolei w wyroku z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 366/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż dodanie kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – aczkolwiek odpowiada literalnemu brzmieniu przepisu – to jednak wskazuje na nielogiczne, a wręcz paradoksalne skutki tak zastosowanego § 18 rozporządzenia. Miesięczny dochód członka rodziny uzyskany po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych winien być traktowany jako element składowy dochodu rodziny, w oparciu o który ustala się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny w okresie obejmującym kolejny miesiąc, w którym członek rodziny uzyskał dochód. Tym samym użyte w rozporządzeniu pojęcie "dochodu rodziny" nie należy traktować jako przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym, a więc stosownie do treści przepisu art. 3 pkt 2 u.ś.r., lecz jako sumę wszystkich składników stanowiących dochód rodziny, na podstawie którego ustala się dopiero przeciętny miesięczny dochód uzyskany w określonym okresie.

W tej sytuacji brak było podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że strona miała obowiązek poinformować organ o dodatkowym dochodzie z tytułu umowy zlecenia, uzyskanym przez swego małżonka w roku 2006. Strona udzieliła informacji w omawianym zakresie jeżeli chodzi o rok 2005 i ta informacja została uznana przez organ pierwszej instancji za wystarczającą i stanowiła podstawę przyznania świadczenia. W sprawie nie wykazano celowego i świadomego wprowadzenia w błąd przez skarżącą organu pierwszej instancji co do rzeczywistego dochodu osiągniętego przez rodzinę. Nadto dochód rodziny skarżącej dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych ustalono w sposób wykraczający poza zakres regulacji ustawowej. Okoliczności te miały istotne znaczenie dla oceny zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji, świadczą bowiem o tym, iż organy orzekające w sprawie nie wykazały zaistnienia materialnoprawnych przesłanek do uznania na podstawie art. 30 ust. 2 u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjnego pobranego przez skarżącą za świadczenie nienależnie pobrane. Tym samym zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. wskazanego wyżej art. 30 ust. 2 u.ś.r. oraz art. 3 tej ustawy, regulującego sposób obliczania dochodu dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych.

Rozpatrując powtórnie sprawę organy orzekające w sprawie po pierwsze, ustalą dochód rodziny skarżącej dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w sposób odpowiadający zapisom ustawy o świadczeniach rodzinnych, tzn. do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (2005 r.) doliczą dochód uzyskany przez małżonka skarżącej z tytułu podjęcia zatrudnienia po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych – za cały okres roku następnego, obliczą na tej podstawie średni miesięczny dochód rodziny, od którego odejmą dochód uznany za dochód utracony i następnie podzielą przez liczbę członków rodziny, tj. przez 3. Po drugie, jeżeli obliczony w ten sposób średni dochód miesięczny przypadający na członka rodziny przekroczy obowiązujące w okresie, na jaki przyznano świadczenie, kryterium dochodowe 583 zł (w obecnym stanie prawnym, od [...] stycznia 2010 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bez względu na kryterium dochodowe), organy orzekające w sprawie obowiązane będą do zbadania oraz należytego wykazania celowego i świadomego wprowadzenia w błąd przez skarżącą organu pierwszej instancji co do rzeczywistego dochodu osiągniętego przez rodzinę, co w zaskarżonej decyzji stanowiło podstawę do uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane. Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W konsekwencji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, jako naruszające przepisy prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. należało uchylić.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163 poz. 1348 ze zm.).