Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2248/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] uchylającą decyzję z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezydent [...] przyznał G. S. zasiłek stały od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] września 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Prezydent [...] zmienił ww. decyzję z dnia [...] września 2011 r. poprzez zmianę wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia [...] maja 2012 r. będzie on wynosił [...] zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 106 ust. 5 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s."), Prezydent [...] uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r. nr [...], z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, uzasadniającego przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu [...] lipca 2012 r. ZUS potwierdził Ośrodkowi informację o przyznaniu z dniem [...] listopada 2011 r. G. S. renty [...] w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe. Podniósł, że dochód skarżącego po uzyskaniu renty wynosi [...] zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które wynosi 351 zł. W związku z powyższym Prezydent wskazał, że okoliczność ta mimo spełniania przez G. S. drugiej przesłanki, tj. dochód na osobę w rodzinie skarżącego jest niższy od kryterium dochodowego i wynosi [...] zł – uzasadnia stwierdzenie, że zasiłek stały mu nie przysługuje.

Jednocześnie Prezydent stwierdził, że zasiłek stały wypłacony w okresie nabycia uprawnień do renty inwalidzkiej, tj. od dnia [...] listopada 2011 r. do dnia [...] czerwca 2012 r., w łącznej kwocie [...] zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym i zgodnie z art. 99 u.p.s. podlega potrąceniu z renty inwalidzkiej przez ZUS.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem G. S. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. otrzymał z ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy z wyrównaniem od listopada 2011 r. w wysokości [...] zł, następnie w wyniku waloryzacji od marca 2012 r. wysokość renty zwiększyła się do kwoty [...] zł. Podał, że na skutek złożonego odwołania otrzymał wyrównanie renty od daty złożenia wniosku tj. od dnia [...] września 2011 r. Podniósł, że w październiku 2011 r. informował pracownika OPS o fakcie złożenia wniosku do ZUS, zatem w jego ocenie naliczenie mu tak wysokiej kwoty do zwrotu poprzez potrącanie z renty inwalidzkiej jest niesprawiedliwe i krzywdzące, szczególnie gdy jego sytuacja zdrowotna i rodzinna jest trudna.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na treść art. 106 ust. 5 u.p.s., wskazał, że bezspornym w niniejszej sprawie jest, że G. S. uzyskuje dochód w formie renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł, która to okoliczność potwierdzona została przez samego skarżącego w uzasadnieniu odwołania. Podniósł, że w związku z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. dochód osoby uprawnionej oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jednocześnie wskazał, że pomimo iż spełnione jest kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, świadczenie nie przysługuje ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego u samego świadczeniobiorcy. Stwierdził, że kryterium dochodowe wskazane zostało w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i wynosi 351 zł (powołując się na § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 r., Nr 135, poz. 950).

Reasumując Kolegium stwierdziło, że dochód G. S. przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, która to okoliczność skutkuje brakiem podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że Prezydent nieprawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do kwestii nienależnie pobranego świadczenia i jego zwrotu, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Wskazał, że kwestię rozliczeń między ZUS a organem wypłacającym zasiłek stały reguluje art. 99 u.p.s., zgodnie z którym osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Zatem kwestia ewentualnie zaistniałego nienależnie pobranego świadczenia nie mogła być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] G. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), które w dacie orzekania już nie obowiązywało; naruszenia art. 138 § 2 k.p.a w związku z art. 106 ust 4 u.p.s. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i nieprzekazanie jej do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji ze wskazaniem obowiązku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego; oraz naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, gdyż organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w ramach uzupełnienia dowodu w trybie art. 136 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Poinformowany o wniosku organu dotyczącym trybu rozpoznania skargi, G. S. nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], stwierdzić należy, że decyzja ta, jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Prezydenta [...], który działając na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. uchylił własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. przyznającą G. S. świadczenie w formie zasiłku stałego i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

W myśl art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zatem jego przyznanie uzależnione jest od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., wynoszącego dla osoby w rodzinie (którą jest skarżący), w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł na osobę w rodzinie. Przedmiotowa kwota wynika z § 1 pkt 1 b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055).

W tym miejscu stwierdzić należy, że w uzasadnieniu organu odwoławczego została podana nieprawidłowa data ww. rozporządzenia poprzez wskazanie 2006 r. zamiast 2009 r. oraz jego publikatora tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 135 poz. 950, który dotyczył rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które obowiązywało do dnia 1 października 2009 r., co słusznie podniósł skarżący w zarzutach skargi. Jednakże nie miało to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], gdyż kryterium dochodowe podane zostało już w obowiązującej wysokości tj. 351 zł (zgodnie z § 1 pkt 1 b rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009 r.), tym samym rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydano w oparciu o obowiązujące kryterium dochodowe.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że G. S. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] listopada 2011 r., od marca 2012 r. (po waloryzacji) kwota tego świadczenia wynosi [...] zł (brutto), tj. netto do wypłaty [...] zł (vide: pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...]). Okoliczność ta potwierdzona została również przez samego skarżącego w uzasadnieniu odwołania.

W związku z powyższym prawidłowo organy obu instancji uznały, że dochód G. S. po uzyskaniu renty wynosi [...] zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie (tj. 351 zł) i mimo iż spełnia on drugą przesłankę (tj. dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego i wynosi [...] zł), to zasiłek celowy mu nie przysługuje, gdyż kryterium dochodowe zostało przekroczone u samego świadczeniobiorcy. W przypadku osób pozostających w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s.) dochód osoby uprawnionej oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Gdyby zatem jedynym źródłem utrzymania rodziny było świadczenie osoby uprawnionej do zasiłku stałego, którego wartość jest co najmniej równa kwocie 351 zł, to osoba taka nie otrzyma przedmiotowego świadczenia, pomimo że spełnione jest kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. (Sierpowska Iwona, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, publ. ABC 2009 r., wyd. II).

Zmiana sytuacji dochodowej G. S. obligowała Prezydenta [...] do uchylenia na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. własnej decyzji z dnia [...] września 2011 r. przyznającej skarżącemu zasiłek celowy.

Analiza akt administracyjnych wskazuje, że organ pierwszej instancji, wbrew temu co twierdzi skarżący, bezskutecznie podejmował próby przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego (vide: notatka służbowa specjalisty pracy socjalnej I. W. z dnia [...] lipca 2012 r., aktualizacja wywiadu z dnia [...] lipca 2012 r. sporządzona przez specjalistę pracy socjalnej K. J.) oraz zawiadomił skarżącego pismem z dnia [...] lipca 2012 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji, które G. Sz. odebrał w dniu 16 lipca 2012 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru). Brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s.

Jednocześnie podnieść należy, że skarżący korzystając z pomocy społecznej, miał świadomość obowiązku informowania Ośrodka Pomocy Społecznej o każdorazowych zmianach w wysokości dochodów lub innych warunków mających wpływ na udzielanie pomocy. Takie pouczenie znalazło się również w samej decyzji przyznającej zasiłek stały (przywołujące treść art. 109 u.p.s.). Ponadto w aktach znajduje się oświadczenie G. S. z dnia [...] września 2011 r. o spoczywającym na skarżącym obowiązku informowania o każdej zmianie sytuacji osobistej i majątkowej. Sąd dostrzega również sprzeczność pomiędzy twierdzeniem skarżącego zawartym w jego odwołaniu od decyzji Prezydenta, że już w październiku 2011 r. informował pracownika OPS o fakcie zgłoszenia wniosku do ZUS, a znajdującą się w aktach administracyjnych aktualizacją wywiadu przeprowadzoną w dniu [...] maja 2012 r. i podpisaną przez skarżącego, w której oświadczył, że aktualna łączna wysokość dochodu w rodzinie wynosi [...] zł i nie znalazła się tam informacja o rencie z tytułu niezdolności do pracy.

Konkludując, w ocenie Sądu, w toku rozpoznawania przedmiotowej sprawy organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, nie uchybiły również normom i zasadom prawa procesowego, a podjęte rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśniając w sposób przekonujący motywy jakimi kierowały się uchylając decyzję o przyznaniu zasiłku stałego.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.