Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1173/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 132  ust 3 a
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 lipca 2019 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej [...] S.A. z siedzibą w K. kwotę 1314 zł (jeden tysiąc trzysta czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 listopada 2016 r. ([...] na podstawie art. 112 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), art. 104 kpa Prezydent Miasta K. orzekł o zobowiązaniu Firma A do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 26 830,15 (słownie: dwadzieścia sześć tysięcy osiemset trzydzieści złotych 1/100) w związku z decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 15 czerwca 2005 r. Nr [...] utrzymana w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia 18 sierpnia 2006 r. Nr [...] stwierdzająca nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 25 maja 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na cele budowy ośrodka turystycznego Miejskiego Ośrodka Sportu, Turystyki i Wypoczynku [...]" w K. parcel l. kat: [...], [...], [...], [...] b. gm. kat. B. F. stanowiących własność Fabryki Produktów Chemicznych - [...] w P. za odszkodowaniem w kwocie [...]zł.

Decyzją z dnia 16 lutego 2017 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r, poz. 2147 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Wojewoda utrzymał w mocy ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r. (II SA/Kr 540/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia 24 sierpnia 2017 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd wskazał, że organy przyjęły prawidłową podstawę ewentualnego zobowiązania do zwrotu odszkodowania w wypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej (ostateczna decyzja Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. znak [...]) – tj, art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie Sąd stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy i stan faktyczny ustalony na jego podstawie - w następstwie jego wszechstronnej oceny – nie pozwalał na prawidłową subsumpcję tego przepisu. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził, aby odszkodowanie zostało wypłacone lub aby podmiot zobowiązany do wypłaty podjął jakiekolwiek czynności procesowe zmierzające do złożenia odszkodowania za tę konkretną nieruchomość do depozytu sądowego. Organy nie wyjaśniły w sposób przekonujący różnic pomiędzy kwotą [...]zł, o której mowa w piśmie z 6 grudnia 1971 r. a kwotą wskazaną w piśmie z 3 listopada 1977 r. - [...] zł, a kwotą odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości tj. [...] zł. Organ odwoławczy ograniczył się do lapidarnego stwierdzenia, że kwota wskazana w sprawozdaniu z 6 grudnia 1971 r. tj. kwota [...]zł jest kwotą podaną jako wówczas zdeponowaną na koncie depozytowym firmy "[...]", więc nie może odpowiadać kwocie odszkodowania tj. kwocie [...]zł. Organy nie odniosły się w żaden sposób do podnoszonych już w odwołaniu zarzutów, że wobec Fabryki Produktów Chemicznych – [...] S.A. w likwidacji wydano wiele różnych decyzji wywłaszczeniowych, dotyczących wielu różnych nieruchomości w K.. Powyższe nasuwa uzasadnione wątpliwości co do niewątpliwego przyporządkowania kwoty odszkodowania do konkretnych wywłaszczonych nieruchomości. Zdaniem Sądu organ winien był odnieść się do wskazywanych przez odwołującą wywłaszczeń i ewentualnej wypłaty odszkodowań z tego tytułu oraz potencjalnych ich relacji z niniejszą sprawą, wynikających z:

- decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z 22 października 1963 r. Nr [...],

- decyzji Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. z 17 czerwca 1967 r. nr [...],

- decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z 16 grudnia 1969 r. nr [...]

Ostatecznie Sąd podsumował, że wnioski wyciągnięte przez organ z zebranego materiału dowodowego nie pozwalają na odtworzenie logicznego ciągu wydarzeń pozwalającego na dokonanie ustalenia, że to konkretne odszkodowanie rzeczywiście wypłacono. Organy administracji naruszyły dyspozycje art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 K.p.a. i wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów.

Zarzut wadliwej waloryzacji odszkodowania Sąd uznał za nieuzasadniony.

Decyzją z dnia 14 stycznia 2019 r. ([...]) na podstawie art. 112 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), art. 104 kpa w zw. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) Prezydent Miasta K. orzekł o zobowiązaniu Firma A do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł (słownie złotych: [...] [...]) w związku z decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 15 czerwca 2005 r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia 18 sierpnia 2006 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej K. z dnia 25 maja 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na cele budowy ośrodka turystycznego Miejskiego Ośrodka Sportu, Turystyki i Wypoczynku "[...] w K. parcel l. kat: [...],[...],[...] i [...] b. gm. kat. B. F. stanowiących własność Fabryki Produktów Chemicznych - [...] za odszkodowaniem w kwocie [...]zł w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na wskazy numer konta bankowego.

Organ I instancji podał, co następuje:

Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 25 maja 1971 r. Nr [...] wywłaszczono za odszkodowaniem w kwocie [...]zł parcele I. kat: [...], [...], [...] i [...] b. gm. kat. B. F. stanowiące własność Fabryki Produktów Chemicznych - [...] na rzecz Państwa na cele budowy ośrodka turystycznego Miejskiego Ośrodka Sportu, Turystyki i Wypoczynku "[...]" w K..

Decyzją z dnia 15 czerwca 2005 r. Nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" SA w likwidacji stwierdził nieważność w/w orzeczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia 18 sierpnia 2006 r. ([...]).

Postanowieniami z dnia 18 stycznia 2017 r. o sygn. akt I SA/Wa 1861/06 i I SA/Wa 1862/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi Gminy K. i Ośrodka Sportu i Rekreacji "[...]a" w K. na ww. decyzje. Z kolei postanowieniami z dnia 24 maja 2007 r. o sygn. [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne złożone na ww. postanowienia.

Wskazane w orzeczeniu z dnia 25 maja 1971 r. parcele l. kat: [...],[...] i [...] b. gm. kat. B. F. utworzyły działkę nr [...] i nr [...] obr. [...]. ewid. K.-P.. W dniu 31 stycznia 2011 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] firma "[...]" SA z siedzibą w K. powołując się na decyzję z dnia 15 czerwca 2005 r. i 18 sierpnia 2006 r. sprzedała ww. działki obj. księgą wieczystą [...] firmie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K.. Obecnie w Krajowym Rejestrze Sądowym w rejestrze przedsiębiorców pod numerem [...] jest wpisana firma "[...]" SA z siedzibą w K. J. .

Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 25 maja 1971 r. zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94). W orzeczeniu tym stwierdzono, że: "Wypłata odszkodowania nastąpi w terminach określonych w art. 12 ust 2 cyt. ustawy, w szczególności kwota [...]zł płatna jest w ciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, nadwyżka ponad tę kwotę płatna jest w równych ratach rocznych nie przekraczających [...] zł. (...). W razie odmowy przyjęcia odszkodowania lub zachodzących przeszkód prawnych, przypadające do wypłaty odszkodowanie zostanie złożone do depozytu sądowego". Podmiotem zobowiązanym do zapłaty w/w odszkodowania był [...] Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K., a podmiotem uprawnionym do jego odebrania Fabryka Produktów Chemicznych - [...] reprezentowana przez kuratora adwokata W. Z.. Zgodnie z art. 12 w/w ustawy Minister Finansów mógł, na wniosek organu orzekającego o wywłaszczeniu, w przypadkach uzasadnionych ważnymi względami życiowymi, zezwolić na przedterminową wypłatę rat odszkodowania.

Miejski Ośrodek Sportu, Turystyki i Wypoczynku "[...] w K. przekształcił się w Ośrodek Sportu i Rekreacji "[...]" w K., a następnie uległ likwidacji. Akta w/w Ośrodka zostały przekazane do Archiwum Narodowego w K.. Pismem z dnia 16 marca 2016 r. Nr [...] Archiwum Narodowe w K. poinformowało, że w aktach niekompletnie zachowanego zespołu Ośrodka Sportu i Rekreacji "[...]" w K. z lat 1962-2009, a także w zespole Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z lat 1945-1975 i Prezydium Rady Narodowej w K. z lat 1950-1975 nie odnaleziono dokumentów dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia.

Pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Archiwum Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych w K. poinformowało, że w zespołach archiwalnych Sądu Powiatowego dla m. K. i Sądu Rejonowego w K. z lat 1971-1976 nie odnaleziono informacji o postępowaniu sądowym o złożenie do depozytu kwoty odszkodowania z wniosku [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K. na rzecz Fabryki Produktów Chemicznych - [...] reprezentowane przez W. Z..

Pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r. L dz. [...] Okręgowa Rada Adwokacka w K. poinformowała, iż w zasobach archiwalnych Izby nie znajdują się dokumenty dotyczące Zespołu Adwokackiego Nr [...] w K., Plac [...], w których znajdowałaby się dokładna data wpływu na konto depozytu kwoty [...]zł.

Archiwum Akt Nowych w W. pismem z dnia 4 września 2018 r. nr [...], a Biuro Dyrektora Generalnego Ministerstwa Finansów pismem z dnia 23 października 2018 r. nr [...] poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających lub mogących świadczyć, iż Minister Finansów udzielił na wniosek Prezydium Rady Narodowej m. K. zezwolenia na przedterminową wypłatę rat odszkodowania ustalonego w orzeczeniu z dnia 25 maja 1971 r.

Mając na względzie wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2017 r. (II SA/Kr 540/17) w ponownie prowadzonym postępowaniu przeprowadzono kwerendę archiwalnych akt wywłaszczeniowych o sygnaturach [...] W wyniku w/w kwerendy ustalono, że:

-orzeczeniem z dnia 22 października 1963 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej wywłaszczyło za odszkodowaniem w kwocie [...]zł na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Miejskiej Handlu Detalicznego Art. Spożywczych "[...]" w K. pod budowę pawilonu handlowo-gastronomicznego część parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] obj. Lwh [...]. kat. [...] obj. [...] położonych w gm. kat. B. F. i stanowiących własność Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K. reprezentowanej przez kuratora adw. F. S.. W aktach o sygnaturze [...] nie ujawniono dokumentów związanych z realizacją w/w orzeczenia w zakresie odszkodowania;

- orzeczeniem z dnia 17 czerwca 1967 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w K. wywłaszczyło na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Inwestycji Miejskich II w K. pod budowę drogi dojazdowej do pawilonu handlowo-gastronomicznego m.in. część parcel: l. kat. [...] obj. [...], [...] obj. Lwh [...] położonych w gm. kat. B. F. i stanowiących własność Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K. reprezentowanej przez kuratora adw. F. S.. W w/w orzeczeniu stwierdzono, że odszkodowanie za w/w nieruchomości nie przysługuje na podstawie art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94), ponieważ wywłaszczenie części nieruchomości następuje pod drogi w K., a obszar wywłaszczonego gruntu poszczególnych działek nie przekracza 25% ich obszaru;

- orzeczeniem z dnia 16 grudnia 1969 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w K. wywłaszczyło za odszkodowaniem w kwocie [...]zł na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Inwestycji Miejskich II w K. pod budowę drogi dojazdowej do pawilonu handlowo-gastronomicznego m.in. część parceli: I. kat. [...] o pow. 41 m2 obj. Lwh [...] położonej w gm. kat. B. F. i stanowiącej własność Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" Towarzystwo Akcyjne w K. reprezentowanej przez kuratora adw. F. S.. W aktach o sygnaturze [...] nie ujawniono dokumentów związanych z realizacją w/w orzeczenia w zakresie odszkodowania.

- orzeczeniem z dnia 2 kwietnia 1971 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w m. K. wywłaszczyło za odszkodowaniem w kwocie [...]zł na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Inwestycji Miejskich II w K. pod budowę drogi dojazdowej oraz korekt terenowych do pawilonu handlowo-gastronomicznego w B. F. m.in. część parceli I. kat. [...] oznaczoną jako parcela I. kat. [...] o pow. 280 m2 obj. Lwh [...] położonej w gm. kat. B. F. i stanowiącej własność Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S.A. w K. reprezentowanej przez kuratora adw. W. Z.. Ujawniono również pismo Zespołu Adwokackiego nr [...] w K. z dnia 8 stycznia 1970 r. adresowane do Prezydium Rady Narodowej w m. K. zawierające informację, że kuratorem spółki "[...]" S.A. w miejsce zmarłego adw. F. S. został ustanowiony adw. W. Z.. W w/w aktach brak dokumentów związanych z realizacją w/w orzeczenia w zakresie odszkodowania.

W wyniku kwerendy akt Sądu Rejonowego dla [...] w K. o sygn[...] [...]) dot. ustanowienia kuratora dla ww. Fabryki ujawniono:

- sprawozdania adwokata F. S., jako kuratora Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K. (z dnia: 19 października 1963 r., 21 grudnia 1964 r., 12 października 1966 r., 30 maja 1968 r.), z których wynika, że odszkodowanie w kwocie [...]zł ustalone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 22 października 1963 r. nr [...] zostało złożone do depozytu sądowego (sprawa l Ns l [...]). Następnie w/w kwota została wypłacona z depozytu sądowego przez kuratora (łącznie z kwotą [...]zł złożoną do depozytu sądowego na rzecz w/w Fabryki - sprawa [...] i wydatkowana na różne cele związane z kuratelą;

- wyjaśnienia z dnia 4 czerwca 1971 r. adwokata W. Z. jako kuratora Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K., z których wynika, że majątkiem mogącym podlegać egzekucji są jedynie wierzytelności firmy "[...]" z tytułu wywłaszczenia nieruchomości przyznane orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 2 kwietnia 1971 r. nr [...] w kwocie [...]zł i orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 25 maja 1971 r. Nr [...] w kwocie [...]zł;

- sprawozdanie w/w kuratora z dnia 5 czerwca 1971 r., w którym stwierdzono, że odszkodowania ustalone w kwocie [...]zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na "cele dróg dojazdowych do Pawilonu Handlowego" i w kwocie [...]zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na cele K. Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w K. nie zostały "dotychczas" wypłacone;

- pismo w/w kuratora z dnia 6 grudnia 1971 r., w którym stwierdzono, że "na skutek poczynionych starań przekazane zostały należności przysługujące firmie "[...]" za wywłaszczone nieruchomości" i w związku z tym "na koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...], zdeponowana jest obecnie kwota [...]zł";

- postanowienie Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia 13 grudnia 1971 r. sygn. [...] o przyznaniu kuratorowi Firmy Fabryka Produktów Chemicznych "[...]" S.A. w K. wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora za okres od stycznia 1970 r. do 31 grudnia 1971 r. z uwagi na "duży wkład pracy oraz stratę czasu kuratora i dochodowość przedsiębiorstwa, gdyż wedle sprawozdania na koncie depozytowym zdeponowana jest kwota [...]zł";

- sprawozdanie kuratora z 3 listopada 1977 r., w którym stwierdzono: "Majątek Firmy "[...]" po wpłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości i wypłaceniu kuratorowi przyznanego mu wynagrodzenia wynosi kwotę [...]zł figurującą jako suma depozytowa na koncie kuratora w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...]".

W toku postępowania nie ujawniono dokumentu jednoznacznie świadczącego o tym, aby kwota odszkodowania ustalona decyzją dnia 25 maja 1971 r. została wypłacona na rzecz Fabryki Produktów Chemicznych - [...] reprezentowanej przez kuratora adwokata W. Z.. Ustalono, że w latach poprzedzających wydanie przez Prezydium Rady Narodowej m. K. orzeczenia z dnia 25 maja 1971 r. nr [...] i w okresie, gdy kuratorem Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K. był adwokat F. S., tj. do roku 1970 zostały wydane trzy orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości należących do w/w Fabryki, tj. orzeczenie z 22 października 1963 r. nr [...], orzeczenie z 17 czerwca 1967 r. nr [...] i orzeczenie z 16 grudnia 1969 r. nr [...]

Tuż przed wydaniem orzeczenia z dnia 25 maja 1971 r. nr [...] i w okresie, gdy kuratorem Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K. był już adwokat W. Z. zostało wydane jeszcze jedno orzeczenie o wywłaszczeniu, tj. orzeczenie z dnia 2 kwietnia 1971 r. nr [...]

Z porównania sprawozdań adwokata F. S. z pismem adwokata W. Z., jako nowego kuratora Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S. A. w K. z dnia 4 czerwca 1971 r. wynika, że na dzień 4 czerwca 1971 r. z ustalonych na mocy w/w orzeczeń z dnia 22 października 1963 r., 16 grudnia 1969 r., 2 kwietnia 1971 r. i 25 maja 1971 r. odszkodowań nie doszło do wypłaty na rzecz w/w Fabryki jedynie odszkodowania ustalonego w orzeczeniu z dnia 2 kwietnia 1971 r. w kwocie [...]zł i w przedmiotowym orzeczeniu z dnia 25 maja 1971 r. w kwocie [...]zł.

W piśmie kuratora z dnia 6 grudnia 1971 r. stwierdzono bowiem, że "na skutek poczynionych starań przekazane zostały należności przysługujące Firmie "[...]" za wywłaszczone nieruchomości" oraz, że "na koncie depozytowym firmy [...] Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...] zdeponowana jest obecnie kwota [...]zł". Należało przyjąć, że ww. stwierdzenie dotyczyło uzyskania przez kuratora odszkodowań ustalonych orzeczeniami z dnia 2 kwietnia 1971 r. i z dnia 25 maja 1971 r. Powyższa kwota nie odpowiada jednak sumie kwot odszkodowań ustalonych orzeczeniem z dnia 2 kwietnia 1971 r. i z dnia 25 maja 1971 r. (jest od niej wyższa), ale fakt ten może oznaczać, iż na "koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...]" przed wpłatą kwot [...]zł i [...] zł znajdowały się środki pieniężne uzyskane z innych tytułów.

Z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia 13 grudnia 1971 r. sygn. akt [...] o przyznaniu kuratorowi Firmy Fabryka Produktów Chemicznych "[...]" SA w K. wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora za okres od stycznia 1970 r. do 31 grudnia 1971 r. wynika, że oświadczenia złożone przez kuratora w tym okresie, w tym zawarte w piśmie z dnia 6 grudnia 1971 r. zostały uznane za wiarygodne. Natomiast z pisma Archiwum Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych w K. z dnia 5 kwietnia 2016 r. wynika, że w zespołach archiwalnych Sądu Powiatowego dla m. K. i Sądu Rejonowego w K. z lat 1971-1976 nie odnaleziono informacji o postępowaniu sądowym o złożenie do depozytu odszkodowania w kwocie [...]zł.

Pomimo braku dokumentu potwierdzającego fakt pobrania przez Fabrykę Produktów Chemicznych - [...] odszkodowania w kwocie [...]zł, na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należy uznać, iż przedmiotowe odszkodowanie zostało w całości wypłacone w okresie od 23 czerwca 1971 r. (data w/w pisma Prezydium Rady Narodowej w K. skierowanego do [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystki przysyłającego egzemplarze orzeczenia z dnia 25 maja 1971 r. nr [...] z klauzulą ostateczności i przypominającego o konieczności przystąpienia do realizacji w/w orzeczenia w zakresie odszkodowania w ustawowym terminie) do 6 grudnia 1971 r. (data w/w pisma kuratora stwierdzającego przekazanie należności przysługujących firmie "[...]" za wywłaszczone nieruchomości).

Organ dalej wyjaśnił sposób i podstawy prawne dokonanej waloryzacji odszkodowania.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła "[...]" S.A., zarzucając rozstrzygnięciu:

1) błędne orzeczenie obowiązku zwrotu odszkodowania, pomimo, że odszkodowanie nie zostało wypłacone na rzecz [...] S.A., a w tym zakresie:

- błędne uznanie, iż odszkodowanie zostało wypłacone, pomimo, że brak jest nawet pośrednich dowodów wypłaty takiego odszkodowania, a sam organ miał zasadnicze wątpliwości, czy do takiej wypłaty doszło;

- organ wydał ponownie taką samą decyzję, pomimo, że nadal nie wyjaśnił wątpliwości i nie usunął uchybień, które były podstawą uchylenia wcześniej wydanych w niniejszej sprawie decyzji wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 sierpnia 2017 r. II SA/Kr 540/17, a zgromadzony materiał dowodowy jest niemal identyczny z tym, który zebrany został już poprzednio;

- zaskarżona decyzja jest sprzeczna z art. 7a kpa i z art. 81 a kpa, nakazującymi w sprawach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku - rozstrzyganie wątpliwości co do treści normy prawnej jak i co do stanu faktycznego na korzyść strony.

2) gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, że istniałyby jakiekolwiek podstawy do zwrotu odszkodowania przez [...] S.A., to brak jest podstaw do waloryzacji odszkodowania za lata 2005-2015;

3) gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, że istniałyby jakiekolwiek podstawy do zwrotu odszkodowania przez [...] S.A., to brak podstaw do waloryzacji odszkodowania za okres sprzed 22 września 2004 r.

Decyzją z dnia 31 lipca 2019 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) Wojewoda utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu I instancji i przyjął je za własne.

Według organu odwoławczego w sprawozdaniu z 5 czerwca 1971 r. kurator wskazał szczegółowo nieruchomości wywłaszczone i przyznane za nie kwoty odszkodowania jako niewypłacone. Dlatego nie sposób przyjąć, by następnie w sprawozdaniu z 6 grudnia 1971 r. informować miał o wpływie należności przysługujących Firmie "[...]" za zupełnie inne wywłaszczone nieruchomości, nie wskazując przy tym za jakie i nie informując również, że nie wszystkie przyznane kwoty zostały wpłacone, w tym te wskazane we wcześniejszym sprawozdaniu. Składane sprawozdanie z 6 grudnia 1971 r. stanowiło w ocenie organu odwoławczego kontynuację działań wynikających ze sprawozdania z 5 czerwca 1971, co do uzyskania wskazanych w nim należności. Do roku 1970 zostały bowiem wydane trzy orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, a tuż przed wydaniem orzeczenia z 25 maja 1971 r. zostało wydane jedno orzeczenie o wywłaszczeniu, tj. orzeczenie z 2 kwietnia 1971 r. Do wypłaty odszkodowania na rzecz Fabryki nie doszło jedynie co do odszkodowania ustalonego w orzeczeniu z 2 kwietnia 1971 r. w kwocie [...]zł i w przedmiotowym orzeczeniu z 25 maja 1971 r. w kwocie [...]zł.

Organ orzekający zwrócił też uwagę na sprawozdanie kuratora z 3 listopada 1977 r., w którym stwierdzono: "Majątek Firmy "[...]" po wypłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości i wypłaceniu kuratorowi przyznanego mu wynagrodzenia wynosi kwotę [...]zł figurującą jako suma depozytowa na koncie kuratora w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...]". W sprawozdaniu tym nie ma mowy, że nadal istnieje konieczność podejmowania działań celem uzyskania kwot odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, wskazane we wcześniejszym sprawozdaniu z 5 czerwca 1971, wręcz przeciwnie wynika z niego, iż wskutek podejmowanych działań uzyskano wpłatę należności za wywłaszczone nieruchomości. W sprawozdaniu tym wskazano również, że po dokonanych wywłaszczeniach Firma [...] pozostała właścicielką działek: nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Wskazane działki powstały z parcel l. kat.: [...], [...] i [...], podobnie jak wywłaszczone parcele l. kat: [...], [...], [...] i [...], b. gm. kat. B. F.. Gdyby zatem na dzień 3 listopada 1977 r. nie doszło do wypłaty odszkodowań za ww. wywłaszczone działki, z pewnością zostałoby to zaznaczone w tymże sprawozdaniu. Tymczasem w sprawozdaniu znajduje się jedynie informacja, że w toku pozostaje sprawa o zapłatę wynagrodzenia za sprzedaną Skarbowi Państwa - [...] Zakładom [...] w roku 1949 r. nieruchomość o pow. ok 12 ha z częściami składowymi (informacja ta wskazana była również w sprawozdaniu z 5 czerwca 1971 r., 19 października 1963 r. 21 grudnia 1964 r. i 12 października 1966 r. i 30 maja 1968 r.).

Wobec powyższych okoliczności według organu brak podstaw do stwierdzenia braku wypłaty omawianego odszkodowania na rzecz uprawnionego podmiotu.

Organ dodał, że w piśmie kuratora z 6 grudnia 1971 r. stwierdzono również, że "na koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...], zdeponowana jest obecnie kwota [...]zł". Powyższa kwota nie odpowiada sumie kwot odszkodowań ustalonych orzeczeniem z dnia 2 kwietnia 1971 r. i 25 maja 1971 r., ale fakt ten może oznaczać, iż na "koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...]" przed wpłatą kwot [...]zł i [...] zł znajdowały się środki pieniężne uzyskane z innych tytułów. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego nie można przyjąć, iż omawiane w niniejszej sprawie odszkodowanie nie zostało uprawnionemu wypłacone, a wręcz przeciwnie - zgromadzone dowody "pośrednie" wskazują na jego wypłacenie.

Na powyższą decyzję [...] S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1) art. 7, 75, 77 § 1 i 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie wyjaśnienie zarzutów skarżącej spółki, w szczególności dotyczących wielości różnych postępowań wywłaszczeniowych i w konsekwencji błędne uznanie, w oparciu o rzekome dowody pośrednie, że na rzecz Fabryki Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji wypłacone zostało odszkodowanie;

2) art. 7a kpa i z art. 81a kpa nakazującymi - w sprawach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku - rozstrzyganie wątpliwości co do treści normy prawnej jak i co do stanu faktycznego na korzyść strony, poprzez rozstrzygnięcie ich na niekorzyść strony;

3) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne utrzymanie w mocy przez Wojewodę decyzji Prezydenta Miasta K. z 14 stycznia 2019 r.,

- organy nie wywiązały się z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w szczególności odnośnie ustalenia faktu wypłaty kwoty odszkodowania,

4) art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, iż [...] S.A. zobowiązana jest do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości objętych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1971 r., podczas gdy [...] S.A. nie otrzymała odszkodowania;

5) art. 132 ust. 3 a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne dokonanie waloryzacji za okres bezczynności Prezydenta Miasta K., w szczególności w latach 2005-2015;

6) art. 132 ust.3a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tego przepisu, tj. za okres sprzed 22 września 2004 r., podczas gdy przepis ten nie pozwala na waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tego przepisu;

7) art. 105 § 1 kpa oraz art. 138 § 1 pkt. 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja ta winna zostać uchylona a postępowanie winno zostać umorzone.

Zdaniem skarżącej spółki okoliczność, że odszkodowania nie wypłacono bezpośrednio potwierdzają dowody z pisma kuratora Fabryki produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji z 5 czerwca 1971 r., w którym jednoznacznie stwierdzono, że kwota [...]zł nie została wypłacona oraz, że były również inne wywłaszczenia niż te wymienione w ww. piśmie przykładowo, co potwierdza zwrot "w szczególności" , a także z pisma Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 23 czerwca 1971 r. skierowanego do [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki, w którym przypomniano o konieczności przystąpienia do realizacji orzeczenia w zakresie odszkodowania w ustawowym terminie.

Również pismo kuratora z dnia 6 grudnia 1971 r. nie precyzuje tytułem jakiego wywłaszczenia, dotyczącego jakich nieruchomości przekazano kuratorowi Fabryki Produktów Chemicznych [...] S. A. w likwidacji kwotę należności, nie wskazuje również, że przekazane zostały wszystkie należności za wywłaszczone nieruchomości, ani że należności takie zostały przekazane w całości (w szczególności, skoro jak wynika z pisma kuratora z 4 czerwca 1971 r. odszkodowanie miało być płatne w ratach). Pismo to wbrew twierdzeniom organu nie jest też sprawozdaniem kuratora, które mogłoby kompleksowo oddawać należności spółki.

Powtórzono, że w stosunku do Fabryki Produktów Chemicznych [...] S. A. w likwidacji wydanych zostało wiele różnych decyzji wywłaszczeniowych, dotyczących różnych nieruchomości w K.. Kwota, o której mowa w piśmie z dnia 6 grudnia 1971 r. nie odpowiada kwocie odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości, tj. kwocie [...]zł. Również i z tej przyczyny nie sposób przyjąć, że Fabryce Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji wypłacono odszkodowanie za wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości. Chybione są również twierdzenia Wojewody, że kurator w piśmie z 6 grudnia 1971 r. miał informować o konkretnych kwotach odszkodowania tj. [...], co miało być kontynuacją działań wynikających ze sprawozdań z 5 czerwca 1971 r.

Zdaniem strony skarżącej również sprawozdanie kuratora z 3 listopada 1977 r. nie potwierdza wypłaty odszkodowania. Nie precyzuje ono bowiem, z jakiego konkretnie tytułu na koncie kuratora figuruje kwota [...]zł. Ponadto kwota ta nie odpowiada kwocie ustalonego odszkodowania - [...] zł, a rozbieżności tej Wojewoda nie wyjaśnił.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Zaprezentowany w skardze zarzut naruszenia tego przepisu jest uzasadniony.

W wyroku z dnia 24 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął, że w wypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, podstawę prawną dla orzeczenia o zwrocie pobranego odszkodowania po jego waloryzacji, stanowi przepis art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DZ.U.2016/2147). Sąd stwierdził jednocześnie, że "zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził, aby odszkodowanie zostało wypłacone lub aby podmiot zobowiązany do wypłaty podjął jakiekolwiek czynności procesowe zmierzające do złożenia odszkodowania za tę konkretną nieruchomość do depozytu sądowego". Jak zaś wynika z uzasadnień kontrolowanych wówczas przez Sąd decyzji oraz uzasadnienia samego wyroku, już wówczas w dyspozycji organów i Sądu znajdowały się te dokumenty, które i obecnie organy uznały za miarodajne i właśnie na ich podstawie poczyniły podstawowe ustalenia.

W ponownym postępowaniu administracyjnym organ pozyskał sprawozdania kuratorów Spółki [...] z 1963 r., 1964 r., 1966 r., 1968 r. i 4 czerwca 1971 r. Z dokumentów tych jednak nie wynika nic, co mogłoby potwierdzać fakt wypłaty odszkodowania z orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 25 maja 1971 r. Zasadniczym tematem opisywanym w owych sprawozdaniach jest kwestia zapłaty ceny sprzedaży nieruchomości z dnia 16 grudnia 1949 r. Nadto w sprawozdaniu z 1966 r. odnotowano wpływ z depozytu sądowego kwoty ponad [...] zł., z czego rozdysponowano kwotę [...]zł, a w sprawozdaniu z 4 czerwca 1971 stwierdzono, że nie wpłynęła pierwsza rata określona orzeczeniem z dnia 25 maja 1971 r. na kwotę [...]zł. Tak więc nadal, tak jak odnotował to poprzednio Sąd, pomiędzy wymienianymi w sprawozdaniach i pismach kuratorów kwotami oraz kwotami odszkodowań ustalonymi w ujawnionych orzeczeniach wywłaszczeniowych ( z 1963 r., 1969 r., z dnia 2 kwietnia 1971r. i z 25 maja 1971 r. brak jest spójności i ciągłości. W takiej zaś właśnie sytuacji Sąd stwierdził, że budowanie ciągu przyczynowego w oparciu o niekompletne materiały wykracza poza swobodną ocenę dowodów. Oceny tej nie może zmienić dodana obecnie przez organ uwaga, że zawarte w piśmie kuratora z dnia 6 grudnia 1971 r. stwierdzenie, że "na skutek poczynionych starań przekazane zostały należności przysługujące Firmie "[...]" za wywłaszczone nieruchomości" oraz, że "na koncie depozytowym firmy zdeponowana jest obecnie kwota [...]zł" dotyczyło uzyskania przez kuratora odszkodowań ustalonych orzeczeniami z dnia 2 kwietnia 1971 r. i z dnia 25 maja 1971 r." Brak zgodności pomiędzy wymienianymi kwotami organ wyjaśnia możliwością wpływu na konto Spółki [...] środków z innych tytułów. Dopuszczenie wszak takiej możliwości samo w sobie pozostaje w sprzeczności z powyżej zacytowaną, kategoryczną tezą o pochodzeniu środków właśnie z wykonania orzeczenia z dnia 25 maja 1971 r. Warto też podkreślić, że w orzeczeniu tym kwota odszkodowania została rozłożona na roczne raty, brak jest jakiegokolwiek śladu, aby w tym zakresie doszło do odmiennych postanowień.

Ostatecznie należy stwierdzić, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie ustalono żadnych okoliczności faktycznych, które mogłyby skutecznie doprowadzić do zmiany dokonanej już przez Sąd oceny. W tej sytuacji powtórzenie takiego samego rozstrzygnięcia nastąpiło z istotnym naruszeniem art. 153 ppsa.

Naruszenie powyższe jest wystarczającym powodem uchylenia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ja decyzji. Zbędne jest więc wypowiadanie się co do zarzutu błędnej waloryzacji odszkodowania, choć trzeba zauważyć, że i w tej mierze Sąd już się wypowiedział w wyroku z dnia 24 sierpnia 2917 r.

Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy wliczając w nie: uiszczony wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym.