Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1640/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odmowy stwierdzenia nieważności decyzji) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżący złożył na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że utrzymuje się wyłącznie z renty w wysokości [...] zł i nie ma innych źródeł dochodu. Na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania przeznacza średnio kwotę [...] zł (woda – [...] zł; energia elektryczna – [...] zł co dwa miesiące; gaz – [...] zł). W utrzymaniu skarżącemu pomaga jego rodzina, która przekazuje mu żywność.

Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką niepracujących i uczących się dzieci: D. ([...] lat) i D. ([...] lat). Jego dzieci nie osiągają żadnego dochodu.

Wnioskodawca oświadczył, że posiada jedynie mieszkanie o powierzchni [...] m2, poza tym nie posiada żadnych innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 31 października 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także potwierdzających, że jego dzieci nie uzyskują aktualnie dochodu.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał jedynie część dokumentów, o które był wzywany, wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. W piśmie tym strona oświadczyła, że jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący korzysta z pomocy rzeczowej swojej rodziny, jednak osoby te nie chcą złożyć stosownego oświadczenia. Strona oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, a jego dzieci (z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym), D. i D. K. nie osiągają żadnego dochodu. Skarżący oświadczył, że wraz z nim zameldowane są w miejscu jego zamieszkania jego dzieci oraz jego żona, M. K., która jednak nie mieszka z nimi od około dwóch lat i nie partycypuje w ponoszeniu opłat związanych z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto skarżący oszacował wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem, podając kwoty opłat: woda – [...] zł; prąd – [...] zł (co dwa miesiące); gaz – [...] zł.

Strona zaznaczyła, że nie kupuje żadnych leków, ponieważ nie stać jej na to, a poza tym, jej stan zdrowia nie ulega pogorszeniu.

Załącznikami do pisma przewodniego były: potwierdzenie odbioru świadczenia rentowego; rachunki opłat za wodę, gaz, prąd elektryczny; zaświadczenie o nieosiąganiu dochodów przez D. K. w 2012 r.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku E. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy.

Wezwanie referendarza sądowego z dnia 31 października 2013 r., miało na celu potwierdzenie oświadczeń i danych zamieszczonych przez wnioskodawcę na druku urzędowego formularza PPF.

Tymczasem, skarżący zastosował się do ww. żądania jedynie częściowo. Z przedłożonych przez niego dokumentów wynika jedynie jaki jest jego miesięczny dochód (świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto) oraz fakt, że jego córka nie osiągnęła w 2012 r. dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, wnioskodawca nadesłał część kserokopii i oryginałów rachunków obrazujących uiszczane przez niego opłaty za media. Z oświadczenia skarżącego wynika, że zamieszkuje on jedynie ze swoimi dziećmi, natomiast jego żona M. K. jest zameldowana w jego miejscu zamieszkania, jednak faktycznie, już od dwóch lat nie mieszka razem ze swoim mężem i swoimi dziećmi. Strona oświadczyła także, że nie posiada żadnego rachunku bankowego.

W efekcie skarżący nie usunął żadnych wątpliwości, jakie budzą jego oświadczenia zawarte w formularzu PPF.

Po pierwsze, wnioskodawca nie przedłożył zaświadczenia o osobach zameldowanych w jego miejscu zamieszkania. Po drugie, strona nie wykazała, że jego syn D. K. nie osiąga żadnego dochodu. Po trzecie, skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, jakie są źródła z których czerpie środki finansowe na pokrycie kosztów swojego utrzymania.

Trudno bowiem przyjąć, aby wnioskodawca był rzeczywiście w stanie utrzymać się w ciągu miesiąca tylko i wyłącznie z kwoty [...] zł. Tym bardziej, że nie prowadzi on samodzielnego gospodarstwa domowego. Z jego oświadczeń wynika, że na jego utrzymaniu znajduje się dwoje pełnoletnich, dorosłych dzieci, które nie osiągają żadnego dochodu. W świetle oświadczeń wnioskodawcy, należałoby przyjąć, że kwota ta ma wystarczyć na opłacenie czynszu, poniesienie wszelkich opłat za media. Tymczasem, wg oszacowania samego wnioskodawcy i przedłożonych przez niego rachunków wynika, że opiewają one średnio na kwotę około [...] zł miesięcznie. Suma ta w sposób wyraźny przekracza kwotę [...] zł, czyli kwotę otrzymywanego przez wnioskodawcę świadczenia emerytalnego, stanowiącego przecież wg jego oświadczenia jedyny dochód jego trzyosobowego gospodarstwa domowego.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że członkowie jego rodziny udzielają mu pomocy rzeczowej – jest to ich wsparcie, którego udzielają skarżącemu i jego dzieciom. Żadna z tych osób nie chce jednak złożyć stosownego oświadczenia. Należałoby zatem stwierdzić, że wszelkie zakupy środków utrzymania są dokonywane przez członków rodziny wnioskodawcy. To oni kupują dla skarżącego żywność, środki czystości i odzież. Jest to jednak, co istotne, jedynie samo oświadczenie wnioskodawcy, które nie jest poparte żadnym dowodem. Strona nie przedłożyła bowiem żadnego oświadczenia członków swojej rodziny stwierdzającego ten fakt. Oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie budzi więc poważne wątpliwości. Należy również stwierdzić, że trudno przyjąć, aby rzeczywiście to tylko "rodzina" wnioskodawcy dokonywała zakupu żywności dla skarżącego i jego dzieci, jak również, aby to wyłącznie rodzina skarżącego kupowała środki czystości i odzież dla skarżącego i jego domowników. A do takiego wniosku prowadzi przecież oświadczenie skarżącego.

Co istotne, skarżący nie nadesłał również zaświadczenia o osobach zameldowanych w jego miejscu zamieszkania. W tym zakresie wezwanie to miało potwierdzić jego twierdzenie, że pozostaje on rzeczywiście w trzyosobowym gospodarstwie domowym. Nie sposób przecież wykluczyć, że w jego mieszkaniu zameldowana jest inna osoba (czy też inne osoby), które mogą przecież osiągać jakiś dochód, co w jakimś zakresie, mogłoby zwiększyć jego możliwości w aspekcie poniesienia kosztów sądowych w jego sprawach, zawisłych przed tutejszym Sądem.

Zagadnienia tego nie wyjaśnia oświadczenie skarżącego, zgodnie z którym jego żona M. K., już od dwóch lat nie mieszka razem z nim i ich wspólnymi dziećmi. Nie sposób przecież wykluczyć, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami. Fakt zameldowania określonej osoby pod danym adresem tworzy domniemanie, że osoba ta prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami zameldowanymi pod tym adresem.

Co istotne, to wezwanie do wykazania swojego aktualnego stanu majątkowego może odnosić się także do osób trzecich, pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach musza być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza PPF, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygniecie wniosku (postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt: I OZ 657/06, LEX nr 181557).

Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą (czy też z innymi osobami), to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść.

Bezsprzecznie, rozpatrywane wezwanie może być skierowane wyłącznie do osoby wnioskującej o prawo pomocy, a nie do osób trzecich czy innych podmiotów. Jeśli natomiast osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą, to powinna się liczyć z tym, że swoją postawą naraża tegoż wnioskodawcę na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy.

Z tego wynika, że albo skarżący posiada dodatkowe źródło dochodu, albo prowadzi jednak gospodarstwo domowe z osobami, które mają źródło dochodu. Skarżący wykazał, że dochodu nie osiąga jedynie jego córka D. K. Brak natomiast dokumentów dotyczących jego syna.

Dla porządku, należy stwierdzić, że wnioskodawca konsekwentnie unika zgromadzenia kompletu materiału źródłowego, o który wzywany jest w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy.

W sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, o sygn. akt: III SA/Gl 1490/13 i 1491/13, postanowieniami z dnia 20 września 2013 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na nienadesłanie w tych sprawach jakichkolwiek dokumentów, o które wnioskodawca został wezwany przez referendarza sądowego. W sprzeciwie od tych postanowień skarżący nadesłał jedynie fragmentaryczny materiał źródłowy (wykazał jedynie jaki jest jego miesięczny dochód i nadesłał jedynie część rachunków dokumentujących opłaty ponoszone przez niego za media). W efekcie nadal brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie.

Reasumując, strona nie wykazała de facto swojego aktualnego stanu majątkowego w sposób pełny, rzetelny i wyczerpujący. W świetle przedłożonego przez niego w sposób wybiórczy niepełnego materiału źródłowego nie sposób stwierdzić, że spełnia on przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Należy stwierdzić, że skarżący w ogóle nie wykazał swojej aktualnej kondycji finansowej, co w zasadzie uniemożliwiło dokonanie wszechstronnego merytorycznego rozpoznania jego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.