Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 141/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 06 lipca 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), odmówił przyznania A. B. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w P. oraz w obozie D. i O. w [...] r.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 8 ust. 1 powołanej powyżej ustawy i wskazał, iż na jego podstawie Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20 września 2001 r. rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. 2001 r., Nr 106, poz. 1154). Wskazane przez A. B. obozy nie zostały wymienione w powołanym powyżej rozporządzeniu. Ponadto z akt sprawy wynika, iż nie były obozami karnymi lub wychowawczymi, o których mowa § 5 pkt 2 i 3 cytowanego rozporządzenia. Podany przez wnioskodawcę pobyt w obozie D. poza relacją własną nie znajduje potwierdzenia w dokumentach urzędowych lub oświadczeniach świadków, którzy dodatkowo nie potwierdzili swego pobytu wraz z wnioskodawcą.

A. B. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 28 grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 06 lipca 2006 r. Nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w celu wyjaśnienia podnoszonych przez stronę okoliczności, pismem z dnia 27 września 2006 r. organ zwrócił się do Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN (GKŚZpNP IPN) o określenie charakteru obozów w P., D. i O.. Wydział Ekspertyz i Opracowań Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN pismem z dnia 17 października 2006 r. wskazał, iż w P. istniał w okresie okupacji [...] obóz przejściowy D. P.-G. Był on przeznaczony dla Polaków oczekujących na wywiezienie na roboty przymusowe do [...]. W wykazach obozów, przygotowanych przez Międzynarodową Służbę Poszukiwawczą ITS A., D. nie figuruje jako miejscowość, w której istniałby obóz dla robotników cywilnych. W O. natomiast istniało wiele obozów mieszkalnych dla robotników cywilnych. Jak ustalono na podstawie wyjaśnień zainteresowanego oraz danych dostępnych organowi a uzyskanych na potrzeby innego postępowania (pismo KZ G. D. z dnia 13 czerwca 2005 r.), wnioskodawca mógł przebywać w obozie przejściowym w D., znajdującym się w dzielnicy R. - tj. w obozie, który nie podlegał obozowi koncentracyjnemu w D. Kierownik Urzędu zwrócił się do IPN o wskazanie, czy obozy te spełniają warunki ustawy o kombatantach. IPN pismem z dnia 14 listopada 2006 r. wskazała, iż zarówno obóz przejściowy P.-G. (podporządkowany urzędowi pracy) jaki i obozy mieszkalne (G.) nie spełniają warunków ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.W ocenie organu podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność deportacji do pracy przymusowej w [...] nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i nie może również zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Organ wskazał ponadto, iż wnioskodawca uzyskał decyzją z dnia 07 czerwca 2006 r. uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej na rzecz [...] za okres od [...]. na podstawie ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 Nr 87, poz. 395 z póżn. zm.).

A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Twierdzi w skardze, że wywieziono go wraz z [...] i trójką pozostałych [...], w obozach P., D. i O. dozorowali ich umundurowani [...], co może świadczyć o zaostrzonym rygorze tych obozów. Powołał się, co do szczegółowych opisów represji, na wcześniejszy wniosek skierowany do Kierownika Urzędu. Wskazał również, że zwrócił się do Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. Obóz w D. o przysłanie dokumentów potwierdzających pobyt w obozach.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga A. B. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienia kombatanckie przysługują osobą, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c omawianego przepisu).

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 8 ust. 1 omawianej ustawy Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20 września 2001 r. rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. 2001 r., Nr 106, poz. 1154).

Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca wniósł o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w P. oraz w obozach D. i O. w roku [...] (vide: wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich i życiorys k. 9 i 12 akt administracyjnych). Jest w sprawie niesporne, że skarżącemu przyznano świadczenie pieniężne przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.), na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu z dnia 7 czerwca 2006r. Nr [...], z tytułu osadzenia w obozie pracy w miejscowości O. (vide: akta administracyjne dotyczące przyznania A. B. świadczenia pieniężnego). Zarówno we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich jak i w skardze złożonej do Sądu, skarżący powoływał się na szczegółowe okoliczności, w tym dowody ze świadków, przytaczane w wymienionym wyżej postępowaniu administracyjnym. Z tych przyczyn Sąd przeprowadził dowód również z dokumentów znajdujących się w sprawie zakończonej wymienioną wyżej decyzją Kierownika Urzędu z dnia 7 czerwca 2006r.

Jak wynika z prawidłowych ustaleń Kierownika Urzędu popartych pismem Wydziału Ekspertyz i Opracowań Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN (vide: pismo z dnia 17 października 2006 r. - k. 21 akt administracyjnych), w P. w okresie okupacji [...] istniał obóz przejściowy - D. P.-G. Obóz ten był przeznaczony dla Polaków oczekujących na wywiezienie na roboty przymusowe do [...]. Nadto w wykazach obozów, przygotowanych przez Międzynarodową Służbę Poszukiwawczą ITS A., D. nie figuruje jako miejscowość, w której istniałby obóz dla robotników cywilnych. Dodatkowo wskazano, iż w O. istniało wiele obozów mieszkalnych dla robotników cywilnych. Z kolei na podstawie opinii Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN (vide: pismo z dnia 14 listopada 2006r. k. 24 akt administracyjnych) ustalono, iż obóz przejściowy P.-G., był podporządkowany urzędowi pracy, a obozy mieszkalne dla robotników cywilnych ([...]) uważano za zwykłe czasowe mieszkanie dla robotników. Tym samym obozy te nie spełniają warunków przewidzianych w powołanej powyżej ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Organ dokonał powyższych ustaleń z uwzględnieniem wyjaśnień wnioskodawcy (vide: kwestionariusz - k. 4, życiorys - k. 9, pismo z dnia 19 maja 2006 r. - k. 49 - akt administracyjnych) oraz pisma KZ-G. D. (vide: pismo z dnia 13 czerwca 2005 r. - k. 23 akt administracyjnych) a oceniając tak zebrany materiał nie naruszył przepisów postępowania, w szczególności art. 80 kpa, przez przyjęcie, iż wnioskodawca mógł przebywać w obozie przejściowym D. P.-G., a w D., w obozie przejściowym znajdującym się w dzielnicy R. - tj. w obozie, który nie podlegał obozowi koncentracyjnemu w D. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż skarżący nie przebywał w obozie przejściowym P.-G., wskazać należy, że strona nie posiada żadnych dowodów na okoliczność twierdzeń, w jakich konkretnie obozach wraz z [...] i pozostałym [...] przebywała. Nie precyzują tych okoliczności oświadczenia świadków przywołane w postępowaniu dotyczącym świadczenia za pracę przymusową, na które powołuje się skarżący we wniosku (vide: oświadczenia M. S. J. B., B. W. k. 6-8 akt administracyjnych w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego). W szczególności dowody te potwierdzają fakt wywiezienia skarżącego wraz z [...] i małoletnim [...] na roboty do [...] i zatrudnienia przy pracach porządkowych w obozie w O. Również opisy warunków panujących w obozach, znajdujące się w pismach składanych przez skarżącego w toku postępowania w sprawie świadczenia za pracę przymusową (vide: k. 10, 49 akt administracyjnych dot. świadczenia), nie zostały w niniejszym postępowaniu poparte żadnymi dowodami co do tego, że w obozach tych warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji [...] władz bezpieczeństwa. Samo kwestionowanie ustaleń organu nie jest wystarczające dla uzasadnienia zarzutu ich wadliwości. Skarżący w owym czasie, co jest niesporne, był [...] i nie mógł zrozumieć, w jakim obozie (odosobnienia, pracy) pozostawał wraz z [...] i [...]. Brak dokumentacji potwierdzenia pobytu skarżącego w wymienionych przez niego (co do miejscowości pobytu) obozach oraz niewskazanie innych dowodów niezbędnych dla oceny prawdziwości twierdzeń strony skarżącej, pozwalają na uznanie trafności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organ podjął wszelkie środki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, stosownie do treści art. 7 kpa, lecz ze względu na wiek wnioskodawcy i przy braku innych dowodów jednoznacznie stwierdzających charakter pobytu wnioskodawcy w obozach w wymienionych wyżej miejscowościach, rezultat oczekiwany przez skarżącego co do przyznania uprawnień kombatanckich nie mógł być zrealizowany. Dodatkowo należy podnieść, iż skarżący pouczony został przez organ o treści art. 10 § 1 oraz art. 73 kpa (vide: zawiadomienie z dowodem doręczenia k. 27 akt administracyjnych), wobec czego gwarancje dotyczące udziału strony w postępowaniu administracyjnym i zachowaniu jej uprawnień, w ocenie Sądu zostały zachowane.

Słusznie wskazał Kierownik Urzędu, że deportacja do pracy przymusowej w [...] oraz przebywanie w obozach przejściowych nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Podkreślić należy fakt uzyskania przez skarżącego decyzją z dnia 07 czerwca 2006 r. Nr [...] uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy w O. w okresie od [...]. to jest [...] miesięcy. Na uwagę w tym miejscu zasługuje stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2001 r., sygn. akt V SA 454/01 (nie publ., Baza orzeczeń LEX nr 84445), zgodnie z którym nie zalicza się pobytu w obozie pracy i wykonywania pracy przymusowej do represji, o których stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o kombatantach. W szczególności zatem słuszne jest stanowisko Kierownika Urzędu odmawiające uznania pobytu skarżącego w obozie w O. (nazwanego przez stronę [...] jako w obozie odpowiadającym warunkom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i c, skoro sam skarżący przytacza w swoich pismach okoliczności, z których wynika, że jego [...] wykonywała pracę poza terenem tego obozu, co wykluczałoby dozór G. Skarżący zaś był zatrudniony w tym obozie, co wynika chociażby z oświadczenia świadka B. W. (vide: fotokopia pisma k. 21, oświadczenia k. 30). Okoliczności sprawy wskazują zatem na to, iż obóz w O. był obozem pracy, nie mógł być więc ani obozem koncentracyjnym, ani miejscem odosobnienia, w którym warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Nie ma przy tym żadnych dowodów, iż skarżący zarówno o w tym jak i w innych obozach (w P. i D.) pozostawał do dyspozycji [...] władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach). Natomiast zgodnie z ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich represją jest osadzenie w obozach pracy i deportacja do pracy przymusowej, a z tego tytułu przyznano skarżącemu świadczenie pieniężne.

Podkreślenia również wymaga stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie sygn. akt III RN 48/02 (OSNP z 2003 r., Nr 14, poz. 327), według którego z samego faktu przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz koncentracyjny nie wynika domniemanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zatem okoliczność, iż skarżący przebywał w obozie przejściowym w miejscowości D. nie oznacza, że osadzony był w obozie koncentracyjnym, tym bardziej, że jak wynika z okoliczności sprawy celem pobytu [...] skarżącego w kolejnych obozach przejściowych było wywiezienie do [...] na roboty przymusowe.

Sąd nie neguje cierpień, jakich doznał skarżący i członkowie jego [...] poprzez przymusowe wywiezienie do [...] i pobyt w kolejnych obozach przejściowych, jednakże doznania te nie mieszczą się w katalogu przesłanek niezbędnych dla uzyskania uprawnień, o których mowa w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sam tytuł wymienionej ustawy wskazuje, że nie wszystkie represje, jakim poddano osoby narodowości polskiej mieszczą się w katalogu represji, z tytułu których przysługują określone w tej ustawie świadczenia.

Dowody, na które powoływał się skarżący w niniejszym postępowaniu administracyjnym, obejmujące również dowody zgłoszone w postępowaniu w sprawie świadczenia pieniężnego, jak i ustalenia dokonane z urzędu, prawidłowo zostały ocenione przez organ jako niewystarczające dla przyznania skarżącemu uprawnienia z tytułów określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy o kombatantach. Kontrola sądowa nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu podjęte zostały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy ze względu na interes społeczny oraz słuszny interes strony.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.