Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 792/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną czynność
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art. 3 par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Referent Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na czynność Starosty z dnia 20 lutego 2006r. w przedmiocie: zwrotu opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej 1/ uchyla zaskarżoną czynność; 2/ zasądza od Starosty na rzecz skarżącego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 12.308zł / dwanaście tysięcy trzysta osiem zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje ; 3/ nakazuje ściągnąć od Starosty Słupskiego na rzecz Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 7816zł / siedem tysięcy osiemset szesnaście zł/ tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych stanowiących równowartość wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

"A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że jej przedmiotem jest czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień skarżącego w postaci: odmowy pismem z dnia 20 lutego 2006r. wskazania przez Starostę wobec Urzędu Marszałkowskiego w G. kwoty 781.534,02zł wraz z ustawowymi odsetkami jako kwoty do zwrotu w związku z wygaszeniem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 2006r. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej przed przystąpieniem przez skarżącego do rozpoczęcia innego niż rolne wykorzystywanie gruntu, w sytuacji gdy przed wygaszeniem tej decyzji skarżący te kwoty uiścił, choć nie rozpoczął innego niż rolne użytkowania gruntu, który pozostał torfowiskiem biologicznie czynnym.

Wskazując jako stronę przeciwną Starostę skarżąca Spółka wywodziła, że czynność ta narusza jej interes prawny, ponieważ skarżącemu należny jest zwrot kwot uiszczonych na rzecz Urzędu Marszałkowskiego, których przez działanie Starosty nie otrzymuje. W uzasadnieniu skargi skarżący prezentował pogląd, że skoro Starosta, stosując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2005r, sygn. akt [...] decyzją z dnia 14 lipca 2005r. orzekł o wygaśnięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 1997r. to Spółka nabyła prawo do odzyskania zwrotu nienależnie wpłaconych opłat z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej z odpowiednimi odsetkami. Zwrot tej kwoty blokuje Starosta, który powołanym pismem z dnia 20 lutego 2006r. zajął stanowisko, że brak jest podstaw prawnych do zwrotu żądanej kwoty 781.534,02zł wraz z odsetkami, gdyż w tej sprawie nie zapadła decyzja o uchyleniu bądź stwierdzeniu nieważności opisanej wyżej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. o wyłączeniu przedmiotowego gruntu z produkcji rolnej celem wydobywania torfu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2006r. odrzucił powyższą skargę. Sąd uznał, że przepisy nie przewidują wydawania decyzji administracyjnych w sprawie zwrotu uiszczonych należności w przypadku nie przystąpienia do eksploatacji torfowiska. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych / Dz.U. Nr 121 z 2004r., poz. 1266/ właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów nie wyłączonych z produkcji. Zwrot uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji. Spółka uzyskała ostateczną decyzję z dnia 27 czerwca 1997r. na podstawie powyższej ustawy o zezwoleniu na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Rezygnacja lub odstąpienie od eksploatacji torfowiska może spowodować spory związane z wysokością i terminem uiszczenia opłat, zwrotu uiszczonych należności, daty, od której są one należne oraz ewentualnych odsetek od uiszczonych opłat, brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że zostały one przekazane do rozstrzygania w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Sąd uznał, że przepis art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazuje na to, że stanowi on podstawę do dokonania czynności faktycznej zwrotu uiszczonej należności od dnia rezygnacji, nie dając podstaw do rozstrzygania w trybie decyzji administracyjnej o zwrocie należności uiszczonej. Spór co do terminu rezygnacji, wysokości należności podlegającej zwrotowi, wysokość odsetek, jak też czy określony podmiot faktycznie nie przystąpił do wykonywania czynności określonych w decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej, zgodnie z art. 177 Konstytucji RP w związku z art. 2 § 1 i 3 kpc należy do właściwości sądu powszechnego.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła Spółka z o.o. "A." w P. zarzucając naruszenie przepisu postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, wobec odrzucenia skargi na czynność Starosty polegającą na odmowie – pismem z dnia 20 lutego 2006r. wypłacenia stronie kwoty 781.534,02zł wraz z ustawowymi odsetkami w związku z wygaśnięciem decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i uiszczeniem przez stronę opłat z tytułu tego wyłączenia, jako czynności niedotyczącej uprawnień i obowiązków skarżącego o charakterze publicznoprawnym / art. 3 § 2 pkt 4/. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej odnosi się do uprawnień i obowiązków publicznoprawnych.

Po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2007r.uchylił zaskarżone postanowienie.

Sąd ustalił, że w sprawie sporne jest, czy kwestia zwrotu uiszczonych opłat z tytułu wyłączenia gruntu decyzją administracyjną z produkcji rolnej powinna być rozstrzygana przed sądem powszechnym jako sprawa cywilna, czy też jest to w istocie problem publicznoprawny, z dziedziny prawa administracyjnego, a zatem do zajęcia stanowiska w tym zakresie nie jest właściwy sąd powszechny, lecz sąd administracyjny.

W powyższym zakresie wskazano, że jak to wynika z zaskarżonego do Sądu I instancji, pisma organu samorządowego szczebla powiatowego /[...]/, a także odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie jest kwestionowane w sprawie, iż aby odpowiedzieć na pytanie, czy żądanie strony wnoszącej skargę kasacyjną o zwrot uiszczonej opłaty jest zasadne czy też pozbawione racji, konieczne jest dokonanie analizy obowiązujących przepisów prawa publicznego materialnego a także ustalenie stanu faktycznego. Ustawa z 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych niewątpliwie ustala w przedmiotowym zakresie reguły z zakresu prawa administracyjnego publicznego, a więc w związku z żądaniem strony konieczne jest rozważenie, czy zachodzą podstawy do jego uwzględnienia, na gruncie tego prawa administracyjnego. Sąd II instancji wskazał, że nie może być w tym stanie rzeczy mowy o tym, że przedmiotowa problematyka jako właściwa dla spraw cywilnych, powinna być rozstrzygana przez sąd powszechny. Ustalenie to, poczynione przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uznał za niezasadne.

Wskazano również, że pozostaje do rozważenia kwestia, czy przepisy prawa materialnego/ wymienionej wyżej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych/ przewidują w odniesieniu do żądania zwrotu opłaty uiszczonej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej wydanie decyzji administracyjnej, wówczas konieczne byłoby przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wyczerpanie toku instancji, czy też załatwienie tego żądania następuje w drodze podjęcia przez właściwy organ czynności, o której mowa w art. 3 § 2pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd II instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane wyłącznie z tej przyczyny, iż Sąd I instancji uznał, że nie jest właściwy w sprawie i wskazania na właściwość sądów powszechnych. W tym stanie rzeczy skargę należało uwzględnić w ten sposób, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, zaś Sąd I instancji, który w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w sprawie właściwy, wyjaśni spełnienie warunków do rozpatrzenia skargi. Wskazano, że w zakresie swej właściwości Sąd I instancji jest związany oceną prawną zawartą w postanowieniu stosownie do art. 153 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 12 października 2007r. rozpoznając skargę kasacyjną wskazał, że żądanie strony winno być rozpoznane na gruncie prawa administracyjnego i właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd administracyjny, a nie sąd powszechny.

W konsekwencji powyższego, w rozpatrywanej sprawie, żądanie skarżącego o zwrot opłaty zawarte w piśmie z dnia 20 lutego 2006r. podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, jako sprawa administracyjna.

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 w/wym. ustawy kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne, obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne / pkt 1/ postanowienia wymienione w punktach 2 i 3, jak też na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa /pkt 4/.

Sąd II instancji wskazał, że wymaga rozważenia czy przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995r. przewidują dla żądania zwrotu opłaty uiszczonej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej wydania decyzji administracyjnej, czy też załatwienie tego żądania następuje w drodze podjęcia przez właściwy organ administracji czynności, o której mowa w powołanym przepisie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wniosła do Sądu skargę na odmowę Starosty Słupskiego zwrotu kwoty 781.534,02zł wraz z ustawowymi odsetkami, poprzez niewskazanie jej do zwrotu przez Urząd Marszałkowski. Skarżący wskazał, że zwrot powyższej kwoty na jego rzecz winien nastąpić w związku z wygaszeniem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 1997r. w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej przed przystąpieniem do rozpoczęcia innego niż rolne wykorzystywania gruntu, w sytuacji gdy przed wygaszeniem tej decyzji skarżący te opłaty uiścił, choć nie rozpoczął innego niż rolne użytkowania gruntu, który pozostał torfowiskiem biologicznie czynnym. Powyższa odmowa została zawarta w piśmie Starosty z dnia 20 lutego 2006r.

Sąd zatem w pierwszej kolejności rozważył kwestię charakteru opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej i możliwości domagania się jej zwrotu w przypadku nienależnego pobrania.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych / Dz. U. Nr 121 z 2004r., poz. 1266/ wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego zaliczonych do klas I, II, II, IIb, oraz użytków rolnych klas IV,IVa,IVb i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Dodatkowe wymagania dotyczące wyłączenia z produkcji gruntów rolnych celem wydobywania torfu zawarte zostały w art. 11 ust. 5.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należności i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych –także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności, jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłącznych z produkcji. Zwrot uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji, przy czym zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 4 ustawy z przez pojęcie właściciela rozumie się również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę. Nadto zgodnie z definicją ustawową zawartą w przepisie art. 3 pkt 11 ustawy przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub nieleśne użytkowanie gruntów.

Jednocześnie z mocy art. 23 ust. 1 ustawy utworzony został Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych i Leśnych. Zgodnie z art. 23 ust. 3 dochodami tego funduszu są między innymi związane z wyłączeniem z produkcji rolnej gruntów rolnych wymienione wyżej należności i opłaty roczne. Fundusz ten dzieli się na fundusz centralny i terenowy, przy czym środkami funduszu terenowego dysponuje samorząd województwa. Fundusz ten posiada zatem prawo do gromadzenia Funduszu i jego dysponowania zgodnie z zapisami ustawy, nie jest natomiast właściwy do podejmowania decyzji w sprawie ustalania obowiązku uiszczania opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, czy też ustalania właściwej wysokości nienależnie uiszczonych opłat. Właściwym organem w niniejszej sprawie jest starosta zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 3 lutego 1995r.

Powoływany przepis art. 12 ust. 2 ustawy, który ma zastosowanie w sprawie jest sformułowany w ten sposób, że stanowi o tym, iż właściciel otrzymuje zwrot należności, jaką uiścił. Sąd uznał, że uprawnienie strony do otrzymania zwrotu uiszczonej należności powstaje z mocy powołanego przepisu, bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnej. Zwrot ten jest zatem czynnością materialno-techniczną, z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnienia wynikającego z przepisu prawa- określenie kompetencji jedynie w ten sposób, że zwraca się, uiszczoną należność świadczy o tym, że uprawnienie osoby do otrzymania zwrotu powstaje po zgłoszeniu braku korzystania z przyznanego wyłączenia. W konsekwencji powyższego w sytuacji, gdy doszło już do uiszczenia opłat w wysokości ustalonej przez organ z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i podmiot uiszczający opłatę zgłosi rezygnację z otrzymanego zezwolenia w warunkach określonych w przepisie art. 12 ust. 2 ustawy, to wówczas będzie on uprawniony do żądania zwrotu pobranych opłat. Zajęcie stanowiska w sprawie tego żądania jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa ustanawiających opłaty. Żądanie to będzie sprowadzało się do domagania się zwrotu nienależnie pobranej opłaty. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie takiego żądania i zarządzenie zwrotu uiszczonej opłaty albo odmowa zwrotu. Ta czynność organu administracji będzie więc czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie wskazać należy, że w wyroku z dnia 30 stycznia w sprawie II SA 3228/2000 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że " ochrona interesów podmiotu spełniającego nienależne świadczenie publicznoprawne polega na możności żądania od organu właściwego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej zajęcia stanowiska w sprawie. Będzie ono polegało na zarządzeniu zwrotu nienależnej opłaty albo odmowie zwrotu, a więc będzie czynnością z zakresu administracji publicznej , dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa...Powyższa czynność podjęta poza trybem postępowania administracyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego" –lex 81980

W rozpoznawanej sprawie skarżący powołanym pismem z dnia 8 lutego 2006r. zwrócił się do Starosty o zajęcie stanowiska w sprawie zwrotu kwoty 781.534,02zł wraz z ustawowymi odsetkami i wskazanie Urzędowi Marszałkowskiemu w G. zwrotu tej kwoty. Powyższa kwota stanowi sumę opłat uiszczonych przez skarżącego za wyłączenie gruntów o powierzchni 7,30ha w latach 1998- 2005r. Pismem z dnia 20 lutego 2006r. Starosta odmówił zwrotu wyżej wymienionej kwoty z przyczyn podanych w uzasadnieniu pisma. Odmowa zwrotu powyższej kwoty / opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej/ stanowi czynność materialno- techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia2002r., na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji, wobec dopuszczalności wniesienia skargi, niezbędnym jest ustalenie czy skarżący wyczerpał tryb postępowania wymagany przepisem art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu- w terminie 14 dni od dnia , w którym skarżący dowiedział się lub powinien dowiedzieć się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności- do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2 w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 skargę do sądu wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia prawa.

W niniejszej sprawie skarżący wypełnił określone w przepisach art. 52 § 3 i art. 53 § 2 wymienionej ustawy wymogi formalne. Po doręczeniu skarżącemu w dniu 23 lutego 2006r., pisma z dnia 20 lutego 2006r., zawierającego odmowę zwrotu uiszczonych należności, skarżący pismem z dnia 24 lutego wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa, a następnie w dniu 23 marca 2006r. wniósł skargę do Sądu Administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Sąd uznał, że w tym stanie faktycznym i prawnym, skarga jest dopuszczalna i winna zostać przez Sąd rozpoznana.

Dokonując, stosownie do wskazań zawartych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy Sąd zważył, że obszar położony na terenie gminy G. obręb G. jest od wielu lat obszarem przeznaczonym pod eksploatację torfu. W złożonej do akt opinii w sprawie zasadności wyłączenia z produkcji leśnej pól eksploatacyjnych A- 3 i A-4 wchodzących w skład działki nr [...] obrębu G., gminy G., dzierżawionej przez skarżącego, sporządzonej w listopadzie 2001r. autor prof. Dr hab. [...] przedstawił skrótowo jak wygląda proces technologiczny związany z eksploatacją torfowiska. Eksploatacja przemysłowa torfowiska rozpoczyna się od odwodnienia złoża rowami, co zwiększa wytrzymałość powierzchni na nacisk maszyn i umożliwia bezpieczne poruszanie się po torfowisku. Kopanie takich rowów na przedmiotowym torfowisku rozpoczęto jeszcze w latach pięćdziesiątych. Sieć rowów dzieli się na główne, zbierające i osuszające, które są wykonywane kolejno w miarę postępu wydobywania torfu. Odwodnienie z kolei umożliwia przeprowadzanie wyrębu i wywozu drzew i krzewów z powierzchni torfowiska oraz usunięcie pniaków. Zazwyczaj zachodzi potrzeba kilkakrotnego usuwania wyrastających drzew brzozy, jak też pogłębiania rowów w miarę osiadania powierzchni torfowiska i wydobywania głębszych warstw torfu.Likwidację kęp oraz wierzchnicy/ warstwy roślin/wykonuje się przy użyciu frezarek, zaś plantowanie powierzchni przy pomocy równiarek. Dopiero wówczas można przystąpić do powierzchniowego wydobywania torfu frezerowego. Powyższe prace są wykonywane na kolejnych polach eksploatacyjnych, plany ruchu obejmują kolejne pola eksploatacyjne. Torf może być wydobywany koparkami w formie torfu kawałkowego albo przez jego skrawanie przy użyciu frezarek, która to technologia jest stosowana w torfowisku [...]- jej szczegółowy opis znajduje się w zatwierdzonych planach ruchu. Po wydobyciu torfu do przyjętej w projekcie eksploatacji rzędnej kończy się proces eksploatacji a zaczyna rekultywacja terenu. Biegły wskazał, że dowolne dzielenie procesu technologicznego na etapy jest bezzasadne. Biegły stał również na stanowisku, że na obszarze torfowiska z uwagi na jego wieloletnią eksploatacje nie zachodziła potrzeba wydawania decyzji o wyłączeniu któregoś z pół z produkcji rolniczej."

W dniu 30 lipca 1996r. skarżący zawarł na okres 20 lat ze Skarbem Państwa- Kierownikiem Urzędu Rejonowego w S. umowę dzierżawy nieruchomości kopalnej przedmiotem, której są nieruchomości położone w obrębie geodezyjnym miejscowość G., gmina G., oznaczone jako działka [...], o powierzchni 126,34ha, przeznaczone na cele eksploatacji torfu. Wcześniej, do 1994r., obszar między innymi działki nr[...] był eksploatowany jako torfowisko przez Przedsiębiorstwo "B" w K. Było ono użytkownikiem przedmiotowego torfowiska i prowadziło na terenie nieruchomości wydobywanie torfu do celów przemysłowych. Przedsiębiorstwo to zostało zlikwidowane, a jego majątek przejął Skarb Państwa, działający w jego imieniu Kierownik Urzędu Rejonowego zawarł powołaną wyżej umowę dzierżawy ze skarżącym.

Niespornym jest, że decyzją z dnia 27 czerwca 1997r. Urząd Rejonowy w S. zezwolił Spółce "A." w P. na wyłączenie z produkcji rolnej torfowiska o pow. 22,92ha, stanowiącego część działki nr [...] w obrębie G., gmina G. celem wydobywania torfu oraz ustalił opłaty roczne i ich wysokość z tytułu wyłączenia tych gruntów z produkcji rolnej. Natomiast decyzją z dnia 27 lutego 1998r. Wojewoda stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w części dotyczącej zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolnej torfowiska o pow. 15,62ha, stanowiącego część działki nr [...] w obrębie G., gmina G., na tej podstawie, że sprawa w tym zakresie została rozstrzygnięta już inną decyzją. Wojewoda ustalił po analizie przedłożonych dokumentów, że w zakresie stanu gruntów objętych decyzją z dnia 27 czerwca 1997r. pole A-2 o pow. 15,62 ha było już eksploatowane przez Przedsiębiorstwo "B.", natomiast pole AB o pow. 7,30ha było dopiero planowane do wyłączenia z produkcji rolnej / wcześniej nie było eksploatowane/ i tylko w tym zakresie grunty rolne podlegają procedurze wyłączenia z produkcji. Po rozpoznaniu odwołania Spółki "A.", która wywodziła, że przez wieloletni okres eksploatacji cały obszar podany w umowie został faktycznie już wyłączony z produkcji rolniczej, decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej /decyzja z dnia 29 grudnia 1998r./. Również naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 1999r wydanym w sprawie o sygn. II SA 222/99 oddalił skargę Spółki na decyzję stwierdzającą w części nieważność decyzji z dnia czerwca 1997r. Ostatecznie zatem wyłączeniu z produkcji rolnej podlegał grunt obejmujący pole AB o pow. 7,30ha. Zarówno Sąd Administracyjny, jak i organy nadzoru ustaliły, że zarówno usunięcie zadrzewienia i poprowadzenie kanałów odwadniających nie oznaczało wyłączenia pola AB z produkcji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995r.

Niezależnie od powyższego skarżący pismem z dnia 15 stycznia 1998r. skierowanym do Kierownika Urzędu Rejonowego w S. poinformował, że do czasu ostatecznego wyjaśnienia zasadności nałożenia na spółkę obowiązku ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej 22,92ha powierzchni torfowiska odstępuje od eksploatacji torfowiska:

- na polu AB- o pow. 7,30ha,

- na polu A-2- o pow. 15,52 ha.

Następnie pismem z dnia 6 listopada 1998r.skierowanym do Wojewody, skarżący wniósł o jak najszybsze dokonanie ponownej kontroli kopalni w celu jednoznacznego określenia stanu faktycznego na polu AB tj. stwierdzenia czy w roku 1998r. na polu tym była prowadzona eksploatacja torfu, czy też nie. Jednocześnie skarżący oświadczył, że na polu AB nie prowadził i nie będzie prowadzić żadnych prac.

W piśmie z dnia 10 maja 1999r. skierowanym do Starosty, Spółka. "A." złożyła oświadczenie, w którym podała, że działając w oparciu o art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych rezygnuje w całości z wyłączenia z produkcji rolnej pola AB o pow. 7,30ha /część działki [...], obręb G./. Jednocześnie w piśmie tym poinformowano, że w roku 1997r. na polu AB zostały wstrzymane wszelkie prace związane z przygotowaniem tego pola do eksploatacji.

W piśmie z dnia 19 grudnia 1999r. skarżący powołując się na wyżej wymienione pisma ponowił swój wniosek oparty na przepisie art. 12 ust. 2 ustawy , podnosząc, że powinien otrzymać zwrot uiszczonych opłat, których wysokość wówczas wynosiła 31.997,98zł. W następnej kolejności skarżący złożył w trybie art. 162 kpa wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 1997r. zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej torfowiska o pow. 7,30ha. Wyrokiem z dnia 29 marca 2005r. wydanym w sprawie II SA/Gd. 2412/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów administracji obu instancji z dnia 6 lutego 2001r. i 13 czerwca 2001r. na mocy których wniosek skarżącego o stwierdzenie o wygaśnięcia w/wym. decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. nie został uwzględniony. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, Starosta Powiatowy ostateczną decyzją z dnia 14 lipca 2005r. stwierdził wygaśnięcie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 2005r. W związku z uprawomocnieniem się wyżej wymienionej decyzji poinformował skarżącą, że wobec uiszczenia opłaty rocznej za 2005r. w kwocie 109.996,40zł, Spółce należy się zwrot części tej kwoty w wysokości 45.505,36zł. W celu otrzymania tejże kwoty Spółka winna złożyć wniosek do Urzędu Marszałkowskiego /Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich i Ochrony Środowiska/.

Skarżący natomiast wniósł o zwrot na jego rzecz kwoty 781.534,02zł stanowiącej sumę opłat uiszczonych przez Spółkę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej o pow. 7,30ha w latach 1998-2005. Kwota ta stanowi przedmiot niniejszej sprawy. Skarżący domagając się jej zwrotu podnosił, że wprawdzie na mocy decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. uzyskał zezwolenie na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów o pow. 7,30ha, lecz z uprawnienia tego nie skorzystał, na powierzchni tej nigdy nie rozpoczął i nie prowadził eksploatacji, wobec czego grunty te nie przestały być gruntami rolnymi. Zatem w konsekwencji powyższego uiszczone opłaty nie miały podstawy prawnej.

Starosta Powiatowy nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia żądania Spółki. Organ administracji uzasadniał swoje stanowisko w ten sposób, że dwie niezależne od siebie opinie biegłych jednoznacznie potwierdziły, że na pow. 7,30ha była prowadzona eksploatacja wierzchniej warstwy torfu. Wskazano, że z opinii biegłych wynika, że wykonanie przez Spółkę systemu odwadniającego oraz zdjęcie wierzchniej warstwy gleby z pola AB jest wyłączeniem gruntu rolnego z naturalnego dotychczas użytkowania i wymaga rekultywacji w celu przywrócenia możliwości procesu glebotwórczego. Stwierdzono nadto, że fakt wyłączenia gruntów z produkcji rolnej został stwierdzony wcześniej w trakcie kontroli z dnia 10 września 1998r. oraz w dniu 27 kwietnia 2000r. w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej z udziałem przedstawicieli skarżącego na przedmiotowym polu. Zatem zwrot wniesionych opłat w kwocie żądanej przez Spółkę mógłby być zrealizowany wyłącznie w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 1997r., co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Skarżący podnosił, że wbrew stanowisku organu nie rozpoczął faktycznej eksploatacji torfowiska, co zgłaszał organowi administracji.

Skargę uznać należy za uzasadnioną.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy są grunty torfowisk.

Zatem w pierwszej kolejności odnieść się należy do ustawowego pojęcia wyłączenia gruntów z produkcji rolnej- w niniejszej sprawie torfowiska albowiem obowiązek uiszczania należności i opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, o zwrot których wystąpił skarżący, następuje od dnia faktycznego wyłączenia z produkcji rolnej. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 11 przez wyłączenie gruntów z produkcji rolnej rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów- w niniejszej sprawie rozpoczęcie eksploatacji torfu. Podkreślić więc należy, że uzyskanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu rolnego z produkcji nie przesądza o ich faktycznym wyłączeniu. O takim wyłączeniu przesądza dopiero przystąpienie do korzystania z gruntu zgodnie z wydaną decyzją – eksploatacji torfowiska. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej torfowiska – łącznie 22,92 ha- uzyskał na mocy powoływanej decyzji z dnia 27 czerwca 1997r., przy czym należy podkreślić, że odnośnie powyższej decyzji została stwierdzona jej nieważność w części / odnośnie obszaru 15,62ha pola A-2/ na mocy decyzji Wojewody z dnia 27 lutego 1998r. Skarżąca Spółka informowała już wtedy, że odstępuje od eksploatacji torfu z powyższych pól. W mocy pozostało zezwolenie dotyczące wyłączenia z produkcji rolnej torfowiska o pow. 7,30 ha i obowiązek uiszczania opłat z tego tytułu, gdyż wówczas ustalono na podstawie wizji lokalnych i dokumentów określających stan gruntów, że będące przedmiotem niniejszego sporu pole AB o pow. 7,30ha nie było wcześniej eksploatowane, a zatem podlegało procedurze wyłączenia z produkcji rolnej- ustalono, że w dacie wydawania powyższej decyzji grunt o pow. 7,30ha był gruntem rolnym. Już wówczas w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 1999r. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że nie oznacza wyłączenia z produkcji w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów ustawy usunięcie zadrzewienia i poprowadzenie kanałów odwadniających, albowiem planowana eksploatacja w postaci wydobywania torfów- zakwalifikowana przez ustawę jako działalność powodująca wyłączenie gruntów z eksploatacji- jeszcze się nie rozpoczęła

W dniu 10 maja 1999r. powołując się na cytowany przepis art. 12 ust. 2 ustawy skarżący oświadczył, że rezygnuje z produkcji rolniczej pola AB o pow. 7,30 ha.

Powyższy przepis art. 12 ust. 2 ustawy ustala przesłanki umożliwiające ubieganie się o zwrot należności uiszczonych z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Przesłankami tymi są złożenie oświadczenie o rezygnacji z produkcji rolniczej, z zastrzeżeniem, że winno to nastąpić przed upływem 2-ch lat od uzyskanego zezwolenia. W okolicznościach niniejszej sprawy powyższe wymogi formalne zostały przez skarżącego spełnione, albowiem złożył on wymagane oświadczenie o rezygnacji, przed upływem 2-ch lat od daty otrzymania zezwolenia. Na organie administracji spoczywał zatem obowiązek zwrotu uiszczonych opłat zgodnie z uregulowaniem ustawowym zawartym w cytowanym przepisie art. 12 ust. 2 ustawy, po sprawdzeniu prawdziwości powyższego oświadczenia. Wskazać należy, że skarżący kolejnymi pismami informował organ, że nie prowadził żadnych prac na polu AB, po wcześniejszym wstrzymaniu prac związanych z przygotowaniem pola do eksploatacji w 1997r. Skarżący podawał, że jedynie jesienią 1999r. na polu AB przy pomocy ciężkiego sprzętu zostały zasypane rowy osuszające i tym samym został zablokowany odpływ wody z tego pola , a innych prac nie wykonano.

W powoływanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie II SA/Gd.2412/01 dotyczącej odmowy stwierdzenia wygaśnięcia w trybie art. 162 kpa decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji będą zobowiązane do dokonania szczegółowych i jednoznacznych ustaleń, czy działalność skarżącego na terenie torfowiska ograniczona była do wykonania prac przygotowawczych, czy też faktycznie rozpoczęto wydobywanie torfu. Jeżeli skarżący wydobywał torf, to za okres tego wydobycia będzie zobowiązany do ponoszenia opłat rocznych i dokonania rekultywacji gruntu. Wskazano również , że gdyby w dalszym ciągu był problem, czy prace ziemne wykonane przez skarżącego polegające na usunięciu zadrzewienia i poprowadzenia kanałów odwadniających doprowadziły do tego, że teren o pow. 7,30ha przestał być czynnym biologicznie torfowiskiem i konieczna będzie jego rekultywacja, to organ administracji będzie zobowiązany do zasięgnięcia opinii biegłego, po dokonaniu szczegółowych ustaleń, o których była już mowa.

Powyższe wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczyły rozpoznawania wniosku skarżącego o wygaśnięcie decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. na podstawie art. 162 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji podał, że stosując się do wskazań Sądu w dniu 7 lipca 2005r. przeprowadził wizję lokalną z udziałem skarżącego, w trakcie której ustalono, że przedmiotowe torfowisko nie jest eksploatowane. Cała powierzchnia porośnięta jest samosiewem brzóz i roślinnością bagienną, tj. turzycą, mchami, wełnianką, wrzosem itp.. Na polu zostały zlikwidowane rowy odwadniające. Torfowisko jest czynne biologicznie. Z wizji tej sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną.

Następnie w styczniu 2006r. Starosta Powiatowy zlecił wykonanie dwóch opinii, w których przedmiotem było ustalenie i zajęcie stanowiska w sprawie czy zdjęcie wierzchniej warstwy gleby z obszarów bagiennych jest ich wyłączeniem z dotychczasowego, naturalnego użytkowania i ustalenie czy zdjęcie wierzchniej warstwy ze złoża torfowego przeznaczonego do eksploatacji jest wyłączeniem gleby pochodzenia organicznego z użytkowania.

Organ odmówił zwrotu uiszczonych opłat za wyłączenie z produkcji rolnej podając, że stan torfowiska z dnia przeprowadzenia wizji lokalnej dawał podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 27 czerwca 1997r., natomiast dwie wyżej powołane opinie biegłych jednoznacznie potwierdziły, że na pow. 7,30ha była prowadzona eksploatacja wierzchniej warstwy torfu. Jednocześnie podano, że powołanie biegłych było podyktowane ponowieniem wniosku skarżącego o zwrot wniesionych opłat z tytułu wyłączenia z produkcji przedmiotowych gruntów.

Skarżący ponowił swoje żądanie dotyczące zwrotu uiszczonych opłat podnosząc, że brak jest obecnie podstaw prawnych do zlecania biegłym ekspertyz dotyczących pola o pow. 7,30ha. Jak wskazano brak podstaw prawnych dla takich działań wynika z tego, że obecnie nie toczy się i nie może się toczyć żadne postępowanie administracyjne dot. wyżej wymienionego pola. Wobec tego przeprowadzanie dowodu z opinii biegłych bez wszczęcia postępowania administracyjnego jest pozbawione oparcia w przepisach prawa. Skarżący podał, że ostateczna jest decyzja z dnia 14 lipca 2005r. na mocy, której organ orzekł o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji z dnia 27 czerwca 1997r., w której ustalono, że torfowisko jest biologicznie czynne i Starosta jako organ administracji jest swoimi ustaleniami związany.

Starosta Powiatowy w powołanym piśmie z dnia 20 lutego 2006r. podał, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia żądań skarżącego. Organ wskazał, że decyzja z dnia 14 lipca 2005r. o wygaśnięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 1997r. stała się ostateczna, wobec braku odwołania, po 14 dniach i od tej daty zaczęła wywierać skutki prawne, nie może ona działać ze skutkiem wstecznym. Decyzja z dnia 14 lipca 2005r. została wydana po przeprowadzeniu wizji lokalnej, z protokołu sporządzonego z przeprowadzonej wizji lokalnej wynika, że stan torfowiska w dniu, w którym odbyła się wizja dał podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. w trybie art. 162 § 1pkt 1 i § 3 kpa w dacie jej uprawomocnienia się. W tej sytuacji do wydania decyzji z dnia 14 lipca 2005r. nie była konieczna opina biegłych w kwestii potwierdzenia wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Z opinii biegłych wynika, że wykonanie przez skarżącego systemu odwadniającego i zdjęcie wierzchniej, najżyźniejszej warstwy gleby z pola AB jest wyłączeniem gruntu rolnego z naturalnego dotychczas użytkowania i wymaga rekultywacji. Fakt wyłączenia gruntów z powierzchni rolnej o pow. 7,30ha został stwierdzony przez Zespół Urzędu Wojewódzkiego w dniu 10 września 1998r., wyłączenie gruntów z produkcji rolnej potwierdza też protokół z dnia 27 kwietnia 2000r. z wizji terenowej na polu AB, z zabezpieczonego wówczas materiału fotograficznego wynika, że pole AB przestało być torfowiskiem biologicznie czynnym. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują zwrotu opłat w przypadku faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, co miało miejsce i zostało stwierdzone zarówno przez biegłych, jak i Komisję Urzędu Wojewódzkiego i Starostę Powiatowego. Organ wskazał, że zwrot wniesionych opłat mógłby być zrealizowany wyłącznie w wypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 27 czerwca 1997r.

Powyżej opisana czynność została zaskarżona do Sądu Administracyjnego przez Spółkę "A.".

Jak to wyżej wskazano skargę należy uznać za zasadną. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżący już w dniu 15 stycznia 1998r. , następnie ponownie w dniu 10 maja 1999r. złożył oświadczenie o rezygnacji podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych z uzyskanego wyłączenia z produkcji rolnej gruntów o pow. 7,30ha, domagając się sprawdzenia stanu torfowiska. Organ administracji nie zajął stanowiska w tej sprawie. Podkreślić jednak należy, że skarżący wypełnił formalne wymogi ustawowe uprawniające go do domagania się zwrotu uiszczonych opłat. Jeżeli chodzi o wymogi merytoryczne to na obszarze torfowiska, którego sprawa dotyczy wykonano wycinkę drzew rosnących na złożu torfowym przeznaczonym do eksploatacji, przystąpiono do budowy infrastruktury na torfowisku dróg komunikacyjnych/ kolejki wąskotorowej/, pól składowych torfu, wykonano rowy główne wymagające pogłębienia na skutek osuszania złoża oraz system rowów osuszających. W świetle dotychczasowych rozstrzygnięć dotyczących wyłączenia gruntów z produkcji rolnej wykonanie powyższych czynności nie oznaczało wyłączenia pola AB z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995r., gdyż obszar ten był czynnym biologicznie torfowiskiem. Ustalenia te zostały dokonane w związku z wydaniem decyzji stwierdzającej w części nieważność decyzji z dnia 27 czerwca 1997r, również w uzasadnieniu decyzji z dnia 14 lipca 2005r. o wygaśnięciu decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. organ podał , że w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu lipca teren torfowiska jest czynny biologicznie porośnięty roślinnością.

W świetle powyższego uznać należy, że w lipcu 2005r. grunt pozostawał torfowiskiem biologicznie czynnym. Innymi słowy obszar przedmiotowego torfowiska był czynnym biologicznie torfowiskiem zarówno w dacie wydania decyzji z dnia 27 czerwca 1997r. , jak też w dacie wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji z dnia 27 czerwca 1997r.

Organy nie wskazały, czy i jakie czynności związane z eksploatacją torfowiska zostały wykonane przez skarżącego po wyłączeniu pola AB z produkcji rolnej w 1997r., które w świetle unormowań ustawy z dnia 3 lutego 1995r. przesądzały o wyłączeniu gruntów z produkcji i uprawniały do pobierania opłat z tytułu tego wyłączenia. Czynnościami tymi nie mogą być bowiem w świetle dotychczasowych czynności określone jako przygotowawcze, takie jak przeprowadzenie rowów i usunięcie roślinności. Skoro powoływana ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie precyzuje na czym polega rolny charakter torfowiska, to mając na uwadze cytowaną definicję wyłączenia z produkcji rolnej , należałoby uznać, że w rozpatrywanym przypadku, działaniem mającym na celu korzystanie z uzyskanego wyłączenia jest eksploatacja torfowiska, która rozpoczyna się w momencie bezpośredniego wydobywania torfu, takiego działania nie można utożsamiać nawet ze zdjęciem wierzchniej warstwy torfowiska wraz z roślinnością. Tak jak to już wskazywano obowiązujące uregulowania prawne z zawarte w ustawie z dnia 3 lutego 1995r. dotyczące opłat wskazują, że opłaty te nie są związane z wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej w sensie prawnym, lecz ustawodawca wiąże je z faktycznym rozpoczęciem produkcji innej aniżeli rolna lub leśna. Skarżący przed organami administracji podnosił, że z gruntu nie korzystał i nie wydobywał masy torfowej. Wprawdzie organ wywodził, że zdjęcie wierzchniej, próchniczno- roślinnej warstwy torfowiska na polu AB przesądziło o wyłączeniu gruntu proces eksploatacji, to powyższego stanowiska nie udokumentował w sposób należyty, nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów skarżącego, który już w 1998r. zgłosił, że nie będzie korzystał z przyznanego wyłączenia, a nadto domagając się zwrotu uiszczonych opłat , informował że nie korzystał z torfowiska poprzez wydobywanie masy torfowej.

Powyższa czynność organu odmawiająca zwrotu uiszczonych, według skarżącego nienależnie, opłat jest podjęta poza trybem postępowania administracyjnego i podlega kontroli sądowej zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.

Biorąc powyższe pod uwagę i działając na podstawie art. 150 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną czynność polegającą na odmowie zwrotu uiszczonych opłat zawartą w piśmie z dnia 20 lutego 2006r. Obowiązkiem organu jest ponowne rozpatrzenie zgłoszonego przez Spółkę żądania zwrotu kwoty 781.534,02zł wraz z odsetkami. Rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o zwrot uiszczonych opłat w w/wym. kwocie za lata 1998 do 2005r. organ dokona w oparciu o zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Organ winien mieć na uwadze w szczególności następujące okoliczności: przedmiotowy obszar torfowiska stanowił obszar czynnego biologicznie torfowiska 1997r, w 1998r. i 1999r skarżący uzyskał formalne uprawnienie do domagania się zwrotu uiszczonych opłat zgłaszając rezygnację z przyznanego wyłączenia na podstawie cytowanego art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych wraz z informacją, że nie będzie prowadził żadnych prac eksploatacyjnych na torfowisku- wniosek ten pozostał nierozpoznany przez organ. Organ winien uwzględnić też swoje własne ustalenia, z których wynika, że przedmiotowy obszar torfowiska pozostał torfowiskiem biologicznie czynnym również w 2005r. Zatem rozpatrując żądanie skarżącego organ winien ustalić, czy skarżący utracił swoje uprawnienia do żądania zwrotu opłat, poprzez przystąpienie do eksploatacji torfowiska oraz ewentualnie wskazać na jakim obszarze taka eksploatacja mogła mieć miejsce i jakim okresie czasu, skoro torfowisko to obszar nadal biologicznie czynny, czy też takiego uprawnienia skarżący nie utracił, albowiem faktycznie z przedmiotowego obszaru nie korzystał, nie eksploatował na tym obszarze torfowiska poprzez wydobywanie masy torfowej. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego o zwrot uiszczonych opłat należy uwzględnić poczynione ustalenia związane z ustawowym pojęciem wyłączenia z produkcji rolnej torfowiska, które polega na faktycznym rozpoczęciu innego niż rolnicze użytkowaniu gruntu i którym nie są opisywane wyżej czynności przygotowawcze. Wskazać należy, że w piśmie z dnia 20 lutego 2006r. organ nie przytoczył i nie powołał się na takie okoliczności, w szczególności rozpoznając wniosek skarżącej Spółki nie określił na czym polegała faktyczna eksploatacja przedmiotowego obszaru torfowiska, jakie czynności- poza przygotowawczymi obejmowała, na jakim obszarze i kiedy zostały one w ogóle wykonane. Takiego wymogu nie może spełniać powoływanie się przez organ na sporządzone poza postępowaniem administracyjnym, bez udziału skarżącego dowody. Podkreślić ponownie należy, że skarżący jest uprawniony do domagania się, w oparciu o powoływane podstawy prawne, zwrotu uiszczonych opłat za wyłączenie albowiem spełnił wymogi ustawowe w tym zakresie wynikające z art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych Zwrot taki winien zarządzić organ administracji, w sytuacji gdy faktyczna eksploatacja torfowiska nie miała miejsca, a grunt pozostał torfowiskiem biologicznie czynnym. Podkreślić w tym miejscu należy, że w toku rozpoznawania spraw związanych z eksploatacją torfowiska z udziałem Spółki "A." Sąd Administracyjny ustalił, że ustawa z dnia 3 lutego 1995r. jako działalność powodującą wyłączenie gruntów z produkcji zakwalifikowała eksploatację w postaci wydobywania torfów /wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 1999r, sygn. akt II SA222/99/. Również w wyroku z dnia 29 marca 2005r. w sprawie II SA/Gd. 2412/01 Sąd wskazał, że obowiązek ponoszenia opłat rocznych po stronie Spółki nastąpi w sytuacji faktycznego rozpoczęcia wydobywanie torfu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt. 2 lit. b w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm./ - kwota zasądzonych kosztów obejmuje wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 3908zł oraz koszty zastępstwa procesowego za obie instancje, w tym przed sądem I instancji w kwocie 3600zł i przed sądem II instancji w kwocie 1800zł. Nadto działając na podstawie art. 223 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nakazał ściągnięcie kwoty 7816zł stanowiącej równowartość nieuiszczonego wpisu, od organu, na którym w rozpatrywanej sprawie spoczywa obowiązek poniesienia kosztów postępowania.