Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 386/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a, art. 17 ust. 5 pkt 32 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

J.A. wystąpiła w dniu 22 października 2008r. do Urzędu Miasta z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką I.A., ur. 8 lutego 1936r. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności I.A. oraz zaświadczenie o stanie zdrowia ojca – B.A.

Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta, odmówiono przyznania J.A. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad I.A. w terminie od 1 października 2008r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż pomimo spełnienia przesłanki dotyczącej wnioskowanego świadczenia tj. kryterium dochodowe rodziny nie przekracza kwoty 504 zł, osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba wnioskująca nie podejmuje zatrudnienia, jednakże Pani I.A. pozostaje w związku małżeńskim. Stosownie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Od decyzji tej J.A. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie jej zasiłku pelengacyjnego (winno być świadczenia). Wskazała, iż nie może zgodzić się z sytuacją, gdy odmawia się świadczenia tylko z tego powodu, że rodzice pozostają małżeństwem. Wyjaśniła, iż oboje są bardzo chorzy, mają liczne powikłania zdrowotne oraz z uwagi na wiek, stan zdrowia i poważne choroby wymagają jej stałej opieki. Wskazała, iż mama jest po ciężkim prawostronnym udarze niedokrwiennym mózgu, wymaga karmienia, codziennej pielęgnacji, ubierania i wożenia na wózku inwalidzkim. Ojciec także jest w ciężkim stanie zdrowia i nie może opiekować się chorą mamą, gdyż z powodu własnych licznych schorzeń nie jest w stanie zapewnić jej opieki. Podała, iż tata jest po trzech przebytych zawałach mięśnia sercowego, po dwóch pęknięciach wrzodów na dwunastnicy, stwierdzono u niego niewydolność krążenia oraz tętniaka jamy brzusznej. W tym stanie zdrowia zabroniono mu jakiegokolwiek wysiłku. Nadto ojciec cierpi na miażdżycę tętnic oraz zaniki pamięci, tak że bywają dni, iż nie pamięta jak się nazywa. Podała, iż w takim stanie w jakim znajdują się jej rodzice jest jedyną osobą, która jest w stanie się nimi zaopiekować.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia wyjaśniono, iż z analizy akt sprawy wynika, że I.A. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. orzekania o Niepełnosprawności z dnia 17 kwietnia 2007r. Opiekę nad matką sprawuje wnioskodawczyni, zaś miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 425,46 zł. Przywołano treść art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśniając, iż nowe brzmienie art. 17 ust. 1 jest wynikiem ostatniej zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008r. (Dz.U. Nr 223, poz. 1456), która weszła w życie z dniem 2 stycznia 2009r. Poprzednie brzmienie tego przepisu pozwalało bowiem na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. Jednakże wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. sygn. akt P 27/07, orzeczono o niezgodności art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim uniemożliwiono nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad innym członkiem rodziny niż dziecko. Wyrok powyższy przesądził o uprawnieniu do ubiegania się o to świadczenie także z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad innym członkiem rodziny, przy czym Trybunał zastrzegł, iż orzeczenie to dotyczy jedynie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy. Zwrócił natomiast szczególną uwagę na znaczenie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit 2a ustawy, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Skoro tak to brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem matka wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim. Wskazano także na zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 Kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta jest powtórzeniem konstytucyjnej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Organ wskazał, iż zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały ściśle uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, iż właściwy organ administracji publicznej nie może podejmować rozstrzygnięcia w tym zakresie w ramach przyznanego mu luzu decyzyjnego.

Na tą decyzję J.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o ponowne rozpoznanie jej sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę w związku z jej niepełnosprawnością oraz orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności wymagającym stałej opieki drugiej osoby. Po raz kolejny przedstawiła stan zdrowia obojga rodziców wyjaśniając, iż z uwagi na własny stan zdrowia ojciec nie może sprawować opieki nad jej matką. Zarzuciła, iż decyzja Kolegium jest krzywdząca dla niej oraz obojga rodziców, którzy mają orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i wymagają jej opieki. Wyjaśniła, iż z uwagi na stan zdrowia rodziców i konieczność zapewnienia im opieki nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Wskazała, iż fakt pozostawania rodziców w związku małżeńskim nie może mieć przeważającego znaczenie w sytuacji, gdy oboje wymagają opieki, której nie mogą sobie wzajemnie świadczyć z uwagi na wiek i stan zdrowia. Do skargi załączyła m.in. odpisy orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności obojga rodziców – I. i B. A.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że wyłączenie z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, która sprawuje opiekę nad osobą pozostająca w związku małżeńskim nie może być uznane za przypadkowe, bowiem ustawodawca nowelizując ustawę o świadczeniach rodzinnych - ustawa z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych - pozostawił w niezmienionym kształcie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a", a właśnie ten przepis był podstawą odmowy przyznania świadczenia w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś § 2 tego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Ocena ta sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa).

Wobec tak uregulowanego zakresu kontroli skarżonej decyzji sąd administracyjny nie posiada kompetencji do przyznania określonego świadczenia, bowiem jak wskazano wyżej jego zakres uprawnień ograniczony jest jedynie do kontroli legalności skarżonego aktu administracyjnego, a wobec powyższego bezprzedmiotowy jest wniosek skarżącej, aby Sąd orzekający w sprawie przyznał jej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

Należy także wyjaśnić, iż zgodnie z art. 134 ustawy ppsa. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.

Podkreślić należy również, iż stosownie do art. 133 § 1 ustawy ppsa. Sąd nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie, bowiem stan faktyczny sprawy ocenia na podstawie przekazanych mu akt sprawy administracyjnej. Jedynie w oparciu o art. 106 § 3 ustawy ppsa. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzać dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy orzekające w sprawie dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) .

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika bezsporny stan faktyczny tej sprawy.

Skarżąca w dniu 22 października 2008r. wystąpiła do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 kwietnia 2007r. dotyczące zaliczenia na stałe jej matki – I.A. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wydanych orzeczeniach tak przez organ I instancji jak i organ odwoławczy stwierdzono, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia stanowi zapis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 32 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223, poz. 1456), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, z póżn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po myśli zaś art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a wynika, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W tym miejscu wskazać pozostaje, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2008r. sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny, orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wprawdzie wyrok ten odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008r., jednakże wywody tam zawarte pozostają nadal aktualne dla właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy. Wprawdzie ten konkretny przepis nie został poddany kontroli Trybunału, jednakże jego wykładnia musi uwzględniać konstytucyjne zasady, w tym wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości. Poza tym przepis ten musi być interpretowany w taki sposób aby nie niweczyć skutku cytowanego wyżej orzeczenia Trybunału.

I tak Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (sprzed nowelizacji) ma miejsce pominięcie legislacyjne, zawężające w sposób niezgodny z prawem i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z zatrudnienia, aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego osoba taka jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Wskazując na znaczenie usankcjonowanego prawnie obowiązku alimentacyjnego Trybunał stanął na stanowisku, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Nadto nawiązując do wcześniejszego wyroku z dnia 15 listopada 2006r. sygn. akt P 23/05 Trybunał zwrócił uwagę na okoliczność, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji (materialnej i faktycznej) ale także zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych. Z uwagi na te oceny zawarte w wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) ustawodawca w ostatniej nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych poszerzył krąg osób, które nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec konieczności sprawowania opieki nad innymi osobami poza dziećmi, wobec których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoby te legitymują się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie można jednakże tylko do takiego wniosku ograniczyć się wobec przedstawionego uzasadnienia cytowanego wyżej orzeczenia Trybunału. Wskazano w nim bowiem także, iż stwierdzona została niekonstytucyjność jedynie art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż tylko takie ramy kognicji Trybunału zostały zakreślone w rozpoznawanych sprawach, natomiast to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków tego orzeczenia w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności zwrócono uwagę na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy.

Wprawdzie powołany wyrok dotyczył konkretnego pytania prawnego lecz bezpośrednio dotyczy także zagadnienia prawnego istotnego dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie, gdyż po wydaniu tego orzeczenia, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodek rodzinny i opiekuńczy jak i z treści art. 23 i art. 27 tego Kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność.

Z ugruntowanego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ten pogląd w pełni podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008r. sygn. akt II SA/Łd 814/08, niepublikowany, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009r. sygn. akt I SA/Wa 7/09, niepublikowany, wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, niepublikowany).

W tej sytuacji rozważenia wymaga jedynie brak spójności pomiędzy rozszerzonym kręgiem podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a nadal pozostającym w niezmienionym brzmieniu zapisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Literalne brzmienie tego przepisu, które w rozpoznawanej sprawie zastosowały organy orzekające w sprawie może być podstawą do twierdzenia, że w przypadku osób wymagających stałej opieki, które pozostają w związku małżeńskim, wyłączone zostało prawo ubiegania się o świadczenie dla osoby, która sprawuje nad nimi faktyczną opiekę, rezygnując z zatrudnienia. Takie rozumienie powołanego przepisu niweczyłoby możliwość przyznania świadczenia osobie, która sprawuje opiekę nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jak również przyznanie tego świadczenia dla drugiego małżonka.

W ocenie Sądu taka interpretacja tego przepisu, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2008r. nie zasługuje na akceptację, bowiem takie literalne odczytywanie tego przepisu niweczyłby skutki wyroku Trybunału w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim. W tym przypadku art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a należy interpretować w taki sposób, iż osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki obciążać będzie wówczas przede wszystkim małżonka, który w takiej sytuacji uzyska prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Za poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009r. (sygn. akt I SA/Wa 7 /09) stwierdzić bowiem należy, iż rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przed orzeczeniem Trybunału odczytywać należało w kontekście treści art. 17 ust. 1, bo tylko wówczas przepis ten stanowił logiczną i prawną całość. Wówczas bowiem świadczenie rodzinne przysługiwało matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. W przypadku zaś zawarcia przez to dziecko związku małżeńskiego, umieszczenia go w rodzinie zastępczej, czy też placówce zapewniającej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem uprawnienie rodziców albo opiekunów faktycznych z woli ustawodawcy wygasało. Jednakże po wydaniu wyroku przez Trybunał tak rozumiana istota i znaczenie omawianego unormowania musi ulec zmianie. Poszerzony został bowiem krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w stosunku do których omawiany przepis także będzie miał zastosowanie w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych. Reasumując, w aktualnym stanie prawnym, zmienionym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) okoliczność, iż skarżąca wystąpiła o świadczenie z uwagi na sprawowanie opieki nad matką nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku pozostawania matki w związku małżeńskim.

W rzeczonej sprawie schorowany i sam wymagający opieki skarżącej (córki) małżonek I.A. – B.A., legitymujący się znacznym stopniem niepełnosprawności, niewątpliwie zobowiązany na mocy art. 23 i 27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy do wzajemnej pomocy, w szczególności w sytuacjach wyjątkowych, tj. choroba czy niepełnosprawność, nie jest w stanie uczynić zadość temu obowiązkowi wobec swojej małżonki. Powstaje zatem obowiązek opieki zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności krewnych w linii prostej, a wiec córki – J.A.

W tym miejscu wskazać należy także, iż wykładnia sądowa, która została zastosowana w tej sprawie, mając charakter wykładni operatywnej, powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, niepublikowany). Takiej wykładni sądowej w rozpoznawanej sprawie dokonał Sąd w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję Kolegium oraz utrzymaną nią w mocy decyzje organu I instancji. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 ustawy ppsa.