Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1646/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1  ust. 2 i  art. 5
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 927/06 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1602/01, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...], którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej [...], wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], nie stwierdził u A. K. choroby zawodowej: [...] - [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. Nr 65, poz. 294).

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z [...] czerwca 2006 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na wyniki uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, dotyczącego środowiska pracy A. K. ustalając, że jedynie przez okres 12 miesięcy A. K. pracując jako stolarz wielooperacyjny, wykonywał czynności wymagające częstych ruchów [...]. W uzasadnieniu przytoczono też treść wszystkich wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, w tym również opinii uzupełniających pierwotnie wydane opinie, tj. treść opinii z [...] sierpnia 2004 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., opinii z [...] października 2004 r. [...] Instytutu Medycyny Pracy w K. wraz z dodatkowym uzupełnieniem opinii (pismo z dnia [...] grudnia 2005 r.). Na podstawie ustalonego stanu faktycznego organ stwierdził, że wobec braku potwierdzenia wykonywania przez badanego pracy związanej z długotrwałym uciskiem na pień nerwu lub mikrourazami (zaledwie 12 miesięcy pracy obciążającej w sposób monotypowy [...], nie może być uznany za prace wykonywane długotrwale) oraz brak obiektywnie potwierdzonych objawów choroby, nie ma podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej z poz. [...] wykazu.

Skargę do Sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniósł A. K., zarzucając naruszenie art. 7, 77, 80 i 84 k.p.a. oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z 1983 r. Skarżący zarzucił, że treść zaskarżonej decyzji jest wadliwa i oparta na poprzednich decyzjach ponieważ organ nie wyjaśnił w dalszym ciągu stopnia narażenia i czasu pracy. Zdaniem skarżącego, charakterystyka stanowiska pracy wydana przez [...] jest nieprawdziwa, bo w okresie w którym pracował nie było wiadomo, że był jakikolwiek limit czasu na danym stanowisku. Zarzucił, że organ drugiej instancji nie przeprowadził już żadnych dodatkowych badań lekarskich i konsultacji poza tymi, które uzyskał organ pierwszej instancji, a jedynie podtrzymał wadliwą i błędną decyzję organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że podniesione w niej zarzuty nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 13 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 927/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Zgodnie z zaleceniem Sądu, organy administracyjne zwróciły się do biegłych lekarzy o uzupełnienie ich orzeczeń poprzez uszczegółowienie uzasadnień i wyjaśnienie istniejących niespójności. W wydanych w sprawie opiniach uzupełniających (opinia z [...] sierpnia 2004 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., opinia z [...] października 2004 r. [...] Instytutu Medycyny Pracy w K. wraz z dodatkowym uzupełnieniem z dnia [...] grudnia 2005 r.) wyjaśniono istniejące w sprawie uprzednio wątpliwości. W szczególności w opinii uzupełniającej z dnia [...] sierpnia 2004 r. IMPZS w S. wyjaśnił, że w poprzednim uzasadnieniu błędne były zapisy dotyczące choroby [...]. W opinii tej zawarto szersze uzasadnienie wskazując jakie badania przeprowadzono i jakie wyniki uzyskano oraz wyjaśniając, że w 2000 r. dokonano u skarżącego operacji [...] bez uprzedniego potwierdzenia badaniem neurologicznym istnienia [...]. W konkluzji stwierdzono, że brak jest obiektywnie potwierdzonych objawów choroby, a okres pracy w warunkach narażenia na jej powstanie nie może być uznany za długotrwały.

Zarzucone przez Sąd w wyroku uchylającym poprzednie decyzje różnic w diagnozie pomiędzy orzeczeniami [...]OMP w K., a IMP w S. wyjaśniono też szczegółowo w uzupełniającej opinii [...]OMP w K. z dnia [...] października 2004 r. wskazując, że w trakcie badania przeprowadzonego w [...]OMP w 2000 r. stwierdzono objawy schorzenia [...], natomiast w badaniu przeprowadzonym przez IMP w S. w 2001 r. już tych objawów nie stwierdzono z tego powodu, że w 2000 r. przeprowadzony został u skarżącego zabieg [...], co spowodowało poprawę stanu zdrowia. Tak więc zarówno [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K., jak i Instytut Medycyny Pracy w S. po przeprowadzonych badaniach zgodnie i jednoznacznie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, bardzo szczegółowo uzasadniając swój pogląd. Orzeczenia te są wzajemnie spójne, jasne i wyczerpujące. Uwzględniono też wiadomości uzyskane z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając stwierdzenia o skarżącego choroby zawodowej, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że nie każde stwierdzenie u pacjenta schorzenia jest chorobą zawodową, przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Tymczasem w sprawie brak obecnie u skarżącego objawów chorobowych, warunki zaś pracy ze względu na zbyt krótki okres, nie narażały na jej powstanie. Należy zatem przyjąć, że wydane w sprawie decyzje zarówno organu drugiej instancji jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym.

W ocenie Sadu, przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne było prawidłowe. Zgodnie z treścią § 10 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w sprawie organy administracyjne nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Uzupełnione opinie biegłych są jednoznaczne i wzajemnie spójne, nie budząc wątpliwości. Dlatego też uznać należy, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opiniach lekarskich zawierających przekonujące uzasadnienie.

Bez znaczenia prawnego są zarzuty skarżącego dotyczące błędów w ustaleniu przez organ stanu faktycznego, dotyczącego wielkości narażenia dziennego na czynniki szkodliwe. W sprawie bezsporną jest okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych narażających na powstanie choroby zawodowej, sporna jest jedynie wielkość narażenia. Uzupełnione postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący pracował w narażeniu na czynniki szkodliwe przez okres 12 miesięcy. Tej okoliczności skarżący nie kwestionuje zarzucając jedynie błędy w ustaleniu dokładnej liczby dziennej godzin narażenia. Zarzuty te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracyjny w zaskarżonej decyzji nie wskazuje bowiem dokładnie jaka była wielkość dobowa narażenia, jest to bowiem okoliczność mająca w sprawie znaczenie drugorzędne. Pierwszorzędne znaczenie ma łączny okres narażenia na [...], zaledwie 12-miesięczny, który organy kwalifikują jako niespełniający przesłanki pracy w warunkach długotrwałego ucisku na pnie nerwów i mikrourazy, a nade wszystko fakt niestwierdzenia u skarżącego obiektywnie istniejących objawów schorzenia. W ocenie Sądu orzekającego organ administracyjny prowadząc uzupełniające postępowanie wyjaśniające wykorzystał wszystkie istniejące obecnie możliwości dowodowe, zrealizował więc zalecenia sądu zawarte w poprzednim wyroku. W wyniku ustaleń poczynionych na podstawie przeprowadzonego postępowania, w zaskarżonej decyzji przyjęto fakt istnienia 12 miesięcznego narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia, natomiast wobec braku możliwości uzyskania dokładniejszych danych w tym zakresie, nie wypowiedziano się co do tego, jakiej wielkości było to narażenie dziennie. Sąd przyjął, że wobec cytowanych powyżej argumentów zawartych w orzeczeniach lekarskich dotyczących braku stwierdzenia objawów choroby oraz zbyt krótkiego bo tylko 12-miesięcznego okresu narażenia, dobowa wielkość tego narażenia pozostaje w sprawie bez wpływu na treść orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej.

Z tego względu, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.

A. K. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjna oparł na:

1) naruszeniu prawa materialnego:

§ 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie wskutek przyjęcia, iż organy administracji przeprowadziły należycie dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy skarżącego

§ 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 284 ze zm.), poprzez niewłaściwe jego zastosowanie wskutek przyjęcia, że przesłanką stwierdzenia choroby zawodowej jest długotrwałość narażenia na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy;

2) naruszeniu przepisów postępowania, a to art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 233 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na uznaniu, że wyniki dochodzenia epidemiologicznego pozwalają na wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej;

które to naruszenia miały istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stanowi: "W związku z podejrzeniem choroby zawodowej dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy przeprowadza:

1) lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy zatrudniającym pracownika, u którego podejrzewa się chorobę zawodową, 2) inspektor sanitarny na wniosek zakładu społecznej służby zdrowia, o którym mowa w § 7, w razie gdy zakład pracy zatrudniający pracownika, u którego podejrzewa się chorobę zawodową, nie jest objęty opieką przemysłowej służby zdrowia".

§ 5 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych reguluje jedynie podmioty właściwe do przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, a nie sposób jego prowadzenia, a zatem zarzut jego naruszenia nie jest zasadny.

Według § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych "Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorobami zakaźnymi lub z materiałem pochodzącym od tych chorób oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe".

Regulując w § 1 ust. 1 tego rozporządzenia zakres pojęcia choroby zawodowej wyznaczono przez wystąpienie łącznie dwóch przesłanek:

po pierwsze, przesłanki rodzaju choroby z enumeratywnym ich wyliczeniem w załączniku do rozporządzenia,

po drugie przesłanki spowodowania choroby działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W § 1 ust. 2 tego rozporządzenia uregulowano wartości, które należy uwzględnić przy ustaleniu przesłanki spowodowania choroby działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wśród tych wartości wyliczono: czas narażenia zawodowego. Nie można zatem skutecznie zarzucić naruszenia § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który wylicza wartość czasu narażenia zawodowego.

Nie jest zrozumiały zarzut naruszenia art. 106 § 5 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 106 § 5 ma zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym tylko w związku z art. 106 § 3 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem gdy sąd administracyjny z urzędu lub na wniosek strony prowadzi dowód uzupełniający z dokumentów.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.