Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 437/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1, art. 199, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2016r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska


UZASADNIENIE

Skarżący J. G. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Skarżący argumentował, że jego sytuacja finansowa stała się bardzo trudna. Prowadzona działalność gospodarza od czterech miesięcy przynosi straty, a wcześniej uzyskiwał dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Został zmuszony do wynajęcia domu za [...] zł miesięcznie i zasądzono od niego alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, a nawet wcześniejsze dochody nie pokrywały tych wydatków. Opłaty za media i życie wynoszą [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnej nieruchomości. Skarżący podał, że utrzymuje się z działalności gospodarczej, którą prowadzi jednoosobowo i w 2015r. dochód miesięczny netto wynosił [...] zł., obecnie występuje strata.

Skarżący podał, że ma oszczędności w wysokości [...] zł. Nie posiada żadnych wartościowych ruchomości.

Przyznanie prawa pomocy w całości osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 - dalej "P.p.s.a."). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694).

Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.

Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.

W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania.

Z oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o prawo pomocy wynika, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Zauważyć przy tym należy, że wysokość oszczędności zwiększyła się o [...] zł w porównaniu ze stanem oszczędności podanym przez skarżącego w poprzednim wniosku o prawo pomocy z maja 2016r. Jakkolwiek skarżący podał, że aktualnie nie dysponuje już wierzytelnościami w wysokości [...] zł. Zasadą jest, że skoro skarżący dysponuje oszczędnościami, to brak jest podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami, które co do zasady winny ponieść strony inicjujące postępowanie sądowe. Skoro skarżący ma możliwości by gromadzić oszczędności, a tym bardziej gdy je powiększa, to wynika z tego że zaspokaja wszystkie swoje potrzeby, stałe zobowiązania i wydatki, nawet te przekraczające niezbędne koszty bieżącego utrzymania. Z istoty prawa pomocy wynika bowiem możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy, dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego utrzymania nie dysponuje już żadnymi wolnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Wysokość oszczędności pozwala na poniesienie przez skarżącego aktualnych kosztów postępowania w całości.

Podkreślić przy tym należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o prawo pomocy wynika, że skarżący utrzymuje się z działalności gospodarczej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy skarżący mimo to swoją działalność nadal kontynuuje. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych). Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. post. NSA z 25 września 2012r., sygn. akt I GZ 228/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). W tej sytuacji nie ma powodów do taktowania skarżącego w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

W takim stanie rzeczy, opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy, przyjąć należy, że skarżący może pokryć koszty niniejszego postępowania, w tym m.in. aktualny wpis sądowy oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Okoliczności te musiały skutkować odmową przyznania prawa pomocy.

Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.

/-/ K. Witkowicz-Grochowska