Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 491/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 4 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]r. J. K. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach

oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) wskazując - jako podstawę wniosku-pobyt w obozie hitlerowskim w okresie od [...].

Decyzją z dnia [...]r. numer [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 - 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991r.o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze. zm.) – odmówił J. K. przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskowane przez stronę osadzenie w obozie polegało na pobycie w obozie pracy przymusowej i nie stanowi represji w rozumieniu ustawy o kombatantach. Z tytułu deportacji do prac przymusowych przysługuje świadczenie pieniężne określone przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395), które J. K. uzyskał na mocy decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r.

Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem, J. K. złożył wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uzasadnił, że jego ojciec B. K. jako żołnierz 16 Pułku Ułanów uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939r. przez co cała rodzina została osadzona w areszcie [...], gdzie dokonywano licznych egzekucji na Polakach. Następnie rodzinę przewieziono do [...]. Po pobycie w hitlerowskim obozie pracy jego rodzinę przewieziono transportem kolejowym w wagonach bydlęcych do [...]i osadzono w więzieniu [...]. Przebywali tam nauczyciele i działacze Związku Polaków w Niemczech. Więźniowie pracowali u Niemców w [...], wywożono ich również do obozów koncentracyjnych. Z chwilą zbliżania się frontu rodzinę przewieziono do [...]i osadzono w hitlerowskim obozie pracy, który mieścił się w barakach otoczonych drutem kolczastym, pilnowanych przez wojsko niemieckie. Warunki pobytu w tych więzieniach i obozach nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Osadzone w nich dzieci, były bite przez bojówki Hitlerjugend, represje odbywały się kilka razy tygodniowo. Działania władz hitlerowskich miały charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W więzieniach i obozach panował głód, nad osądzonymi znęcano się psychicznie, fizyczne. Przedstawione okoliczności - zdaniem strony - uzasadniają przyznanie jej uprawnień kombatanckich.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...]na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 - 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że strona nie wykazała, aby

w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie wydanej decyzji.

Zdaniem organu, okoliczności podnoszone przez stronę nie stanowiły represji

w rozumieniu ustawy kombatanckiej i nie sposób uznać by strona spełniła przesłanki art. 1-4 ustawy o kombatantach. Zgodnie bowiem z jej przepisami wyłączny fakt świadczenia pracy przymusowej nie stanowi tytułu do uzyskania uprawnień kombatanckich.

Powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. J. K. zaskarżył

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia

31 marca 2011r. sygn. akt II SA/Sz 1084/10 zaskarżoną decyzję uchylił.

W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd stwierdził, iż skarga J. K. zasługuje na uwzględnienie, albowiem w analizowanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone było z naruszeniem zasad i przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Organ, w zaskarżonej decyzji, ograniczył się jedynie do stwierdzenia,

że okoliczność pobytu strony w więzieniu w [...]nie została przez stronę udowodniona.

Istnienie więzienia w [...]potwierdza opracowanie zawarte w książce wydanej przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, na które powołał się skarżący.

Organ administracji rozstrzygający w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich zobligowany jest prowadzić postępowanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, to jest dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania.

Analiza akt sprawy, jak też treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie pozwala Sądowi

na stwierdzenie, że organ ten podjął wszelkie czynności zmierzające do zbadania okoliczności osadzenia strony w hitlerowskim więzieniu w [...], a tym samym nie pozwala na uznanie, iż organ prawidłowo, w sposób wyczerpujący, ustalił stan faktyczny sprawy.

Zdaniem Sądu, organ - rozpoznając ponownie sprawę J. K. – mógł na podstawie art. 136 K.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe

w omawianym zakresie, w szczególności ponownie przesłuchać stronę na nową, istotną okoliczność w sprawie.

Sąd stwierdził także, że w zaskarżonej decyzji zabrakło dokładnej analizy zebranych już w sprawie dowodów i ich wnikliwej oceny, jak również brak jest szczegółowej interpretacji i wyjaśnienia przepisów prawa, na podstawie których podjęto rozstrzygnięcie, w kontekście zebranego materiału dowodowego i ustalonych faktów.

Wprawdzie obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie ubiegającej się o te świadczenia,

to jednak nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Tym bardziej, że w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich, często z uwagi na upływ czasu, przedłożenie przez wnioskodawcę jednoznacznych dowodów na potwierdzenie tej działalności jest utrudnione. W takich szczególnie sytuacjach obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie.

Zaskarżona decyzja wydana zatem została z naruszeniem wskazanych zasad proceduralnych określonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, w tym dowodu z przesłuchania strony, Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu [...]. decyzję, w której, powołując się na art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) oraz art. 1-4 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [....]

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ ds. kombatantów stwierdził, iż biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego wniosek J. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ rozpoznając ponownie sprawę miał na uwadze zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 31.03.2011. W tym celu przeprowadził w sprawie -wnikliwe postępowanie wyjaśniające, m.in. przeprowadził dowód z przesłuchania strony, a po zakończeniu postępowania umożliwił stronie zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach... o spełnieniu warunków,

o których mowa w art. 21 orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z treści tego przepisu wynika, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami. Dowody te, oceniane w trybie przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy o kombatantach... nie jest wystarczające.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.12.2011 r. (sygn. akt II OSK 1866/10 oczywistym jest, że ciężar dowodu dotyczący okoliczności uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie, która ubiega się o to uprawnienie. Z kolei Kierownik Urzędu powinien przeprowadzić prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia prawdy obiektywnej w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, którymi nie mogą być tylko twierdzenia strony skarżącej.

Strona poza swoimi wyjaśnieniami nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów

na okoliczność podlegania represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) - c). Jakkolwiek oświadczenie strony może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych, a więc gdy oświadczenie strony nie zostało zweryfikowane żadnym z dowodów wskazanych w sprawie, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do wydania merytorycznej decyzji i budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności jego oceny, (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18.01.2005 r. sygn. akt IV S.A./G1-897/04).

Organ stwierdził, iż w kwestionariuszu o przyznanie uprawnień kombatanckich wnioskodawca wskazał, iż przebywał w obozach hitlerowskich w miastach, w których przymusowo pracował jego ojciec: w [...]. Z dokumentów przedłożonych przez zainteresowanego nie wynika, aby przebywał on w miejscach odosobnienia, określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy o kombatantach. Dokumenty dołączone przez stronę do akt sprawy, tj. ankiety rodziców kierowane do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych, kwestionariusz dla osób kierowanych do pracy przymusowej z dnia [...]r. (zmieniony), skrócony odpis aktu urodzenia stanowiły podstawę do przyznania jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W celu uzyskania dodatkowych informacji organ zwrócił się do Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie o nadesłanie dokumentów, jakie złożyła strona do ww. Fundacji w celu uzyskania jednorazowej pomocy. Wśród nadesłanych dokumentów znalazły się: oryginalny niemiecki akt urodzenia strony, (z którego wynika, iż matka urodziła wnioskodawcę w [...], w swoim mieszkaniu), karta gospodarstwa domowego dla ojca sporządzona w [...](książka pracy) ojca z wyszczególnionymi miejscami pracy, pracodawcami i okresami pracy. Organ dokonał również przeglądu akt administracyjnych strony dotyczących ubiegania się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, w których znajdował się oryginalny kwestionariusz osoby deportowanej do pracy przymusowej z [...]r. i pismo z "dodatkowym zeznaniem" z dnia [...]r. Zeznanie, jakie złożył zainteresowany ubiegając się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego tytułu deportacji do pracy przymusowej w dniu [...]r. rzutują na wiarygodność obecnych oświadczeń wnioskodawcy. W pkt 4 protokołu (karta 10 w/w akt) zainteresowany wskazał, iż przed wywiezieniem do pracy przymusowej nie przebywał z rodziną w żadnym obozie przesiedleńczym. W pkt 7 protokołu (karta 9 akt) strona określiła przedziały czasowe oraz miejsca w których była wykonywana praca przymusowa, a w pkt 11 wnioskodawca opisał miejsca, w których zamieszkiwał z rodziną w trakcie wykonywanej pracy przymusowej: 1) w budynku gospodarczym u pracodawcy, 2) w oborzę, 3) walącym się, budynku. Nie wspominał natomiast o pobycie w jakimkolwiek więzieniu czy obozie. W punkcie 18 protokołu (karta 8 akt) zainteresowany zeznał, iż pod koniec wojny zostali zmuszeni przez Niemców uciekać przed frontem ze [...]. Tymczasem w maju [...]r. nadesłał ten sam protokół przesłuchania z dnia [...]r., w którym znajdują się treści, których nie było w oryginale protokołu. W pkt 4 protokołu (karta 21 akt) strona dopisała, iż przebywała w hitlerowskich obozach pracy w [...]. W punkcie 11 protokołu (karta 20 akt) wskazującym miejsce zamieszkania w trakcie wykonywania pracy przymusowej został dopisany punkt 4) w barakach obozowych. W punkcie 18 protokołu natomiast dopisano nowe zdanie o pobycie rodziny strony w obozie niemieckim w [...]. Z powyższego wynika jednoznacznie, iż zainteresowany przedstawił dwie odmienne relacje dotyczące losów wojennych dla potrzeb konkretnego postępowania administracyjnego. Trudno uznać za wiarygodne, iż strona ubiegając się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, mogła nie wspomnieć o tak traumatycznych przeżyciach, jakimi byłyby niewątpliwie okoliczności pobytu w hitlerowskim więzieniu czy obozach pracy, zwłaszcza, że okoliczność pobytu w obozach pracy stanowiła podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Ponadto obecne twierdzenia strony o pobycie w więzieniu czy obozach pracy (nie poparte żadnymi dowodami) stoją w sprzeczności ze szczegółową relacją strony sporządzoną w dniu [...]r. "dodatkowe zeznania osoby deportowanej". Z powyższych wyjaśnień strony wynika, iż jego ojciec do [...]r. pracował w miejscu zamieszkania

w [...]przy melioracji i umocnieniu brzegów rzeki Noteć. Następnie rodzina została skierowana do pracy na gospodarstwie rolnym w [...]Z [...]otrzymali nakaz przymusowej pracy do [...], gdzie ich przydzielono do Niemca [...]— piekarza (...) gdzie ojciec i matka pracowali w piekarni. U Niemca [...]cała rodzina mieszkała w budynku gospodarczym obok piekarni (...) rodzice pracowali w piekarni do[...]r. Przed wkroczeniem wojska radzieckiego do [....], Niemiec [...]nakazał wszystkim Polakom uciekać z nim i jego rodziną. Całą rodzinę strony, wraz z innymi Polakami, wziął za zakładników. Po kilku dniach znaleźli się w [...], gdzie całą rodzinę oraz pozostałych Polaków zakwaterowano na przedmieściu miasta w opuszczonym starym domu (...). Zdaniem organu - w świetle tak szczegółowej relacji strony złożonej w [...]r. - należy uznać obecne oświadczenia o pobycie w więzieniu i obozach pracy za niewiarygodne. Niemożliwym jest fakt, iż rodzina strony pracowała w piekarni w [...]i jednocześnie przebywała w więzieniu (gefangnis). Ponadto w świetle informacji zawartej w publikacji "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" aresztowania nauczycieli i działaczy Związku Polaków w Niemczech - mieszkańców ziemi [...] miały miejsce w 1939r. Akcja aresztowania członków tej organizacji i lokalnej polskiej inteligencji (którzy następnie trafiali do obozów koncentracyjnych) miała miejsce w 1939 r. i trudno uznać za wiarygodne, iż trwała ona nadal w 1944 r. jak twierdzi zainteresowany. Stoi to także w sprzeczności

z dokumentami dotyczącymi tego więzienia nadesłanymi przez Instytut Pamięci Narodowej, które dotyczą wyłącznie aresztowań w 1939 r..

Obecnie zainteresowany oświadczył, iż w swoich wcześniejszych wyjaśnieniach omyłkowo wskazał, iż jego rodzina pracując przymusowo w [...]mieszkała u Niemca [...]. Wnioskodawca powołuje się również na nowe okoliczności w sprawie, tj. informacje uzyskane na temat więzienia w [...]od starszego brata B. K.. Z informacji zawartych w CBD PESEL wynika, iż brat wnioskodawcy – B. K. - zmarł w [...]r., a więc jeszcze zanim strona ubiegała się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego ([...]r.). Trudno jest więc przyjąć, aby strona obecnie przypomniała sobie o rzekomych opowieściach swojego brata odnośnie pobytu w więzieniu w [...].

Przeprowadzone przez organ postępowanie (min. sprawdzenie w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej) nie potwierdziło istnienia w 1944 r. więzienia w [...].

Kierownik Urzędu dokonał także analizy okoliczności wynikających z pozytywnej dla wnioskodawcy rekomendacji wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich wydanej przez stowarzyszenie kombatanckie. W tym zakresie organ miał na uwadze treść art. 22 ust. 1 ustawy o, kombatantach .... Jakkolwiek ustawa wymaga rekomendacji jako jednego z dokumentów niezbędnego dla rozpoznania wniosku, to nie oznacza to, że pozytywna rekomendacja (względnie odmowna) jest dowodem automatycznie przesądzającym o treści decyzji. Dowód ten oceniany jest tak jak każdy inny złożony w sprawie, tj. z uwzględnieniem jego treści, aktualnego stanu wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad poprawnego rozumowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2000r. (sygn. akt V SA 1786/99; Lex nr 49296) wskazał: rekomendacja jest jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności (represji), podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) i brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się, o przyznaniu uprawnień. W aktach sprawy znajduje się rekomendacja udzielona przez Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych - Zarząd Koła w [...]. Rekomendacja ta jest pozytywna, ale nie może to automatycznie przesądzać o zasadności żądania strony. W tym zakresie Kierownik Urzędu uważa, że zawiera ona tylko bezkrytyczną ocenę relacji zainteresowanego i tylko na tej podstawie została udzielona.

W ocenie organu zebrany materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw

do twierdzenia, iż strona podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a) - c) ustawy o kombatantach.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem organu J. K. zaskarżył

ją skargą do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego .

W uzasadnieniu powyższej skargi powtórzył argumentację, iż jego ojciec B. K., jako żołnierz 16 Pułku Ułanów, uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r. przez co cala jego rodzina została osadzona w areszcie [...], gdzie dokonywano licznych egzekucji na Polakach.

W dniu [...]r. rodzice wnioskodawcy zostali osadzeni w [...]w obozie pracy, który znajdował się obok szkoły. Z powodu powikłań porodowych matka została przetransportowana z obozu pracy do domu akuszerki Niemki, gdzie skarżący urodził się [...]r. Po porodzie matka z dzieckiem ponownie została osadzona w obozie pracy. W obozie pracy w [...]r. z skąd zostali wraz z innymi Polakami przewiezieni wagonami bydlęcymi do [...].

Po pobycie w hitlerowskim obozie pracy do [...]r. rodzinę skarżącego przewieziono transportem kolejowym w wagonach bydlęcych do [...], gdzie [...]r. osadzono ich w więzieniu [....], (które znajdowało się obok dworca PKP), gdzie przebywali nauczyciele i działacze Związku Polaków w Niemczech. Więźniowie pracowali u Niemców w [...]. Ojciec oraz kilku Polaków zmuszeni zostali do pracy u rzemieślników niemieckich. Od czasu do czasu wywożono ich do obozów koncentracyjnych. Matka wraz z dziećmi znajdowała się w więzieniu niemieckim (barakach). Z chwilą zbliżania się frontu zostali przewiezieni do [...]gdzie osadzono ich w hitlerowskim obozie pracy, który mieścił się w barakach, otoczony był drutem kolczastym i pilnowany przez wojsko niemieckie. Powyższy barak mieścił się przy obecnej ulicy [...]. Rodzice pracowali przy budowie rowów przeciwczołgowych. W [...]zostali wyzwoleni przez Armię Czerwoną.

Skarżący podnosi, iż warunki pobytu w więzieniach i obozach nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Jako dzieci, byli bici przez bojówki Hitlerjugend. Działania władz hitlerowskich miały charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

W więzieniach i obozach panował głód i znęcanie się psychicznie, fizyczne moralnie,

w wyniku czego skarżący zachorował na tyfus oraz wszawicę i leżał nieprzytomny.

Ojciec mówił mu, że w [...]) było tylko jedno niemieckie więzienie dla Polaków, w którym przebywała cała ich rodzina. Tę informacje ojciec otrzymał

od Niemca [, u którego pracował w piekarni. Brat i matka, gdy żyli, wspominali, że z tego obozu (więzienia) w [...]wywożono Polaków do obozów zagłady. Ten fakt potwierdzony został przez IPN w Poznaniu w piśmie z [...]r. Z zebranych przez skarżącego informacji wynika, iż w 1945r Niemcy wywieźli dokumentację na zachód.

Skarżący podał też, że w kwestionariuszu z dnia [...]r. w pkt 4 podał,

że przebywali w obozach pracy. Z chwilą kiedy otrzymał informację [...]r.

z archiwum [...], że obóz w [...]był więzieniem pod nadzorem gestapo, dokonał sprostowania w zeznaniu w ww. sprawie z [...]r. i protokole przesłuchania strony [...]r.

Zdaniem skarżącego jest podstawa do przyznania mu uprawnień kombatanckich, "zgodnie z decyzją Naczelnego Sadu Administracyjnego, który określił, że zgodnie z intencjami ustawodawcy, któremu zależało na objęciu ustawą wszystkich osób deportowanych do pracy przymusowej, bez względu na wiek, a więc również tych, które były wówczas dziećmi, była to represja".

Biorąc pod uwagę powyższe skarżący wnosi o uchylenie krzywdzącej decyzji.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej: p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku

z powyższym uwzględnienie skargi i wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanego przez organ administracji publicznej aktu nastąpić może jedynie w przypadku stwierdzenia przez sąd, iż zaskarżony akt (decyzja) wydany został z naruszeniem przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę

do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do uwzględnienia skargi.

Należy zaznaczyć, iż zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzedniej negatywnej decyzji organu d/s kombatantów w sprawie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, o które skarżący wystąpił wnioskiem z dnia [...]r., wskazując – jako tytuł do przyznania tych uprawnień - pobyt w hitlerowskich więzieniach lub obozach, wymieniony w art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Należy przypomnieć, że uchylając poprzednią decyzję wyrokiem z dnia 31 marca 2011r. sygn. akt II SA/Sz 1084/10 Sąd wskazał, iż organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności kwestii ewentualnego pobytu skarżącego, wraz z rodzicami, w więzieniu niemieckim

w [...]). Wskazaniami tymi związany jest nie tylko organ, ale także sąd ponownie rozpoznający sprawę. Wynika to z treści art. 153 p.p.s.a.

Analiza akt sprawy a nadto treść zaskarżonej obecnie decyzji wskazuje,

że organ, ponownie rozpoznając sprawę, w pełni wypełnił dyspozycję zawartą w ww. wyroku Sądu.

Organ zwrócił się do różnych instytucji dysponujących materiałami historycznymi (dokumentacją) dotyczącą niemieckich więzień w [...]i miejscowościach wskazanych przez skarżącego. Zebrano w szczególności dane, dotyczące Polaków osadzonych w 1939r. w więzieniu w [...]. Właśnie na fakcie istnienia w [...]) więzienia (niem. Gefängnis) opiera skarżący swe twierdzenia o osadzeniu w tym więzieniu, wraz z rodzicami. Okoliczności tej jednak nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił.

Okoliczność, że w danej miejscowości znajdowało się niemieckie więzienie, nie stanowi sama przez się podstawy do uznania, że osoby przebywające w tych miejscowościach w czasie wojny, w celu wykonywania pracy przymusowej na rzecz Niemców, były osadzone w tym więzieniu, a tym samym do przyznania im uprawnień kombatanckich w oparciu o wskazany wyżej art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy o kombatantach (....). Deportacja i wykonywanie pracy przymusowej stanowiły oczywiście formę represji ze strony okupanta. Osobom objętym tą formą represji przysługuje świadczenie przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Jednakże pobytu w obozach pracy przymusowej, o których mowa w ww. ustawie nie można utożsamiać z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy o kombatantach (....) , uprawniających do świadczeń określonych w tej sprawie.

Zgodnie z powyższym przepisem represjami w rozumieniu tej ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się

od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały

w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Ubiegający się o uprawnienia z ustawy o kombatantach musi udowodnić albo przynajmniej uprawdopodobnić w wysokim stopniu wskazane w cyt. wyżej przepisie okoliczności uprawniające go do świadczeń przewidzianych w tej ustawie. Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest natomiast twierdzenia strony zweryfikować, przeprowadzając stosowne do wymogów art. 7 Kpa postępowanie dowodowe. Oznacza to, że organ ds. kombatantów zobowiązany jest do prowadzenia postępowania dowodowego w takim zakresie, w jakim strona wskaże wiarygodne dowody uprawdopodobniające jej twierdzenia. Organ nie ma obowiązku sam poszukiwać dowodów na okoliczności podnoszone przez ubiegającego się o status kombatanta.

W niniejszej sprawie skarżący żadnych dowodów na pobyt w niemieckim więzieniu nie wskazał. Z tytułu urodzenia w roku [...]okoliczności, na które się powołuje, nie może oczywiście pamiętać. Opiera się na relacjach nieżyjących już rodziców i brata, którzy twierdzili, iż przebywali w niemieckich lagrach i wykonywali prace przymusowe na rzecz Niemców. Na tej podstawie otrzymał świadczenie pieniężne na podstawie przepisów ww. ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeni pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U Nr 87 poz. 395). Należy zatem uznać, iż Kierownik Urzędu d/s Kombatantów prawidłowo ocenił, iż wskazane przez skarżącego okoliczności związane z pobytem rodziny w [...], w tym w szczególności wykonywanie przez jego ojca pracy przymusowej w piekarni należącej do Niemca [...], znajdującej się poza murami więziennymi, nie dają podstaw do przyjęcia, iż ojciec skarżącego, wraz z całą rodziną w tym i skarżącym osadzony był w hitlerowskim więzieniu bądź w innym miejscu odosobnienia, w którym warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych i osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Organ bardzo szczegółowo i przekonywująco odniósł się do wszelkich twierdzeń i zarzutów skarżącego w tym zakresie. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w całości usunęła braki stwierdzone przez Sąd w decyzji poprzedniej. Dokonano także trafnej wykładni obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy o kombatantach. W jej wyniku organ zasadnie uznał, iż wskazywane przez skarżącego osadzenie w więzieniu stanowiło w istocie pobyt w obozie pracy przymusowej, co nie jest objęte dyspozycją cyt. wyżej art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy o kombatantach (....). Organ trafnie wykazał też sprzeczności w twierdzeniach skarżącego w postępowaniu o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oraz w niniejszym postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich, co rzutuje oczywiście na ich wiarygodność. Zaskarżonej decyzji nie można zatem postawić zarzutu naruszenia prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wobec czego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.