Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1347/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skargi H.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2013 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6.446 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2013 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. skarżąca H.C., reprezentowana przez pełnomocnika adwokat K.A.K., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, a w szczególności o zwolnienie od konieczności uiszczenia opłaty od skargi, albowiem nie ma ona dostatecznych środków na ich poniesienie bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem M.C. Jako źródło dochodu skarżąca wskazała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 1.011,20 zł (do wypłaty 863,19 zł). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi droga wewnętrzna. Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi.

Uzasadniając wniosek o prawo pomocy H.C. podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Jej jedynym dochodem jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, objęta potrąceniami ze względu na zajęcia komornicze. W ostatnim czasie w stosunku do skarżącej zostały wszczęte dwa postępowania komornicze. Z uwagi na stan zdrowia skarżąca przyjmuje wiele leków, których miesięczny koszt wynosi ok. 150 zł. Razem z mężem strona dzieli się opłatami i wydatkami na bieżące potrzeby. H.C., w miarę możliwości, przekazuje kwotę ok. 400 zł na żywność i ok. 100 zł na środki czystości do domu. Strona podała, iż z mężem M.C. posiada rozdzielność majątkową.

Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 24 czerwca 2013 r. o częściowej niezdolności H. C. do pracy do dnia 30 czerwca 2014 r., decyzji ZUS z dnia 19 lipca 2013 roku o ponownym ustaleniu renty, dwóch paragonów za zakup leków opiewających na kwoty 45,39 zł i 367,02 zł, zawiadomienia ZUS z dnia 13 sierpnia 2013 roku i z dnia 21 sierpnia 2013 roku o wysokości świadczenia w związku z zajęciem dotyczącym świadczenia oraz dwóch pism Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 22 sierpnia 2013 roku stanowiących zawiadomienie dłużnika o wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca H.C. została wezwana do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: oświadczenia gdzie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość, oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa C.H. – jeśli tak należało wykazać jakie dochody uzyskuje z tej działalności, wykazanie stanu majątkowego oraz źródła i wysokości miesięcznych dochodów męża skarżącej, odpisu zeznania podatkowego skarżącej za rok 2012 oraz – w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku, odpisu zeznania podatkowego M.C. za rok 2012, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz ścieków, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, leczenie, itp. oraz oświadczenie z jakich środków strona ponosi wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej podał, iż H.C. zamieszkuje w R., w domu należącym do córki N.C. Z uwagi na stan zdrowia skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, działalność ta została zawieszona. Skarżąca nie posiada konta, zatem przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego jest niemożliwe. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej potwierdzającego zawieszenie z dniem 1 czerwca 2012 roku prowadzonej przez H.C. działalności gospodarczej, odpisu zeznania podatkowego PIT-37 M.C. za 2012 rok, odpisu zeznania podatkowego PIT-37 H.C. za 2012 rok, faktury za wodę i odprowadzenie ścieków z dnia 13 września 2013 r. za okres 12 lipca 2013 r. do 13 września 2013 r. opiewającej na kwotę 377,30 zł, faktury z dnia 31 stycznia 2012 r. za wodę i odprowadzenie ścieków za miesiąc styczeń 2012 roku opiewającej na kwotę 625,46 zł, kopię faktury z dnia 9 sierpnia 2012 roku wystawionej na "A" F.P.H.U. C.H. za energię elektryczną za sierpień 2012 roku opiewającej na kwotę 232,72 zł, a także aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 24 października 2012 roku.

W związku z tym, że przedłożenie wszystkich dokumentów w zakreślonym terminie okazało się niemożliwe, pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o przedłużenie terminu na ich uzupełnienie.

Zarządzeniem z dnia 15 października 2013 roku referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Mimo upływu zakreślonego terminu dodatkowe dokumenty nie zostały przesłane.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości.

W niniejszej sprawie skarżąca H.C. nie przekonała orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez nią kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącą zrealizowane w pełni. We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem M.C.. Jako jedyne źródło dochodu gospodarstwa domowego podała jedynie otrzymywaną przez siebie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, podnosząc fakt rozdzielności majątkowej między małżonkami. Wezwanie referendarza sądowego do wykazania przez skarżącą stanu majątkowego oraz źródła i wysokości miesięcznych dochodów jej męża pozostało bez odpowiedzi. Przesłana natomiast została przez skarżącą kopia umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. W tym miejscu orzekający pragnie zaakcentować, iż okoliczność, że skarżąca zawarła umowę wyłączającą wspólność majątkową w jej małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Nieujawnienie sytuacji majątkowej męża wnioskodawczyni nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy męża strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08).

Przesłane przez skarżącą zeznanie podatkowe małżonka za rok 2012 wskazuje, iż M.C. osiągnął w roku 2012 przychód z dwóch źródeł: ze stosunku pracy, służbowego, spółdzielczego, z pracy nakładczej, bądź z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłaconych przez zakład pracy oraz z innych źródeł. Nie jest natomiast wiadome jakie są jego aktualne dochody oraz stan majątkowy.

Skarżąca nie wykonała także prawidłowo wezwania do udokumentowania wysokości ponoszonych wydatków aktualnymi rachunkami, bądź fakturami (za ostatni okres rozliczeniowy). Jedynie faktura za wodę i odprowadzenie ścieków z dnia 13 września 2013 roku obejmująca okres od 12 lipca 2013 roku do 13 września 2013 roku opiewająca na kwotę 377,30 zł może spełniać podane kryteria. Pozostałe rachunki: za wodę z dnia 31 stycznia 2012 roku za styczeń 2012 roku i za energię elektryczną z dnia 19 sierpnia 2012 roku za sierpień 2012 roku nie mogą być uznane za prawidłowe wykonanie wezwania. Dokumenty te nie są aktualne, dotyczą bowiem płatności w 2012 roku. Orzekający nie dysponuje zatem dokładnymi informacjami w przedmiocie skali i wysokości ponoszonych przez małżonków C. wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny.

H.C. nie udzieliła odpowiedzi z jakich środków pokrywa wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika nieodzownie wiąże się z ponoszeniem kosztów takiej pomocy, co stanowi obciążenie budżetu skarżącej. Okoliczność ta rzutuje zatem na obraz możliwości finansowych strony. Skarżąca nie wykonała także prawidłowo wezwania do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za ostatnie trzy miesiące wraz z aktualnym saldem. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 30 września 2013 roku podał, iż H.C. nie posiada konta, zatem przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego nie jest możliwe. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji o rachunkach bankowych M.C.

Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącej znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia pełnych dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.