Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1967/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej Z. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2015r., Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2013r., poz. 267, ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Z. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2015r., znak [...], orzekającą o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek Z. i B. L. o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010r., znak [...], którą wydano spółce Z. S.A. w P. pozwolenie zintegrowane dla instalacji do wtórnego wytopu metali nieżelaznych lub ich stopów, w tym do oczyszczania lub przetwarzania metali z odzysku, zlokalizowanej w K..

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych.

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., znak [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (jedn. tekst Dz. U. z 2013 r., poz. 1233, ze zm., dalej "p.o.ś.") wydał Z. S.A. w P. pozwolenie zintegrowane dla instalacji do wtórnego wytopu metali nieżelaznych lub ich stopów, w tym do oczyszczania lub przetwarzania metali z odzysku, zlokalizowanej w K..

Pismem z dnia [...] stycznia 2015r. Z. i B. L. wystąpili do Ministra Środowiska o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Organ pismem z dnia [...] stycznia 2015r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak [...], Minister Środowiska orzekł o umorzeniu wszczętego na wniosek Z. i B. L. postępowania w sprawie stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010r., znak [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że art. 185 ust. 1 p.o.ś. określa krąg stron postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego, co ogranicza organ w rozważaniach czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Stosownie do wskazanego przepisu stroną takiego postępowania jest wyłącznie podmiot prowadzący instalację, bądź – jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania – władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. Powyższym podmiotom przymiot strony służy, zdaniem organu, również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego. Z. i B. L. nie są takimi podmiotami, zatem postępowanie wszczęte ich wnioskiem należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Pismem z 17 marca 2015r. Z. L. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie ww. decyzji, podkreślając szkodliwy charakter eksploatowanej instalacji.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r., Nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2015r.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Minister podniósł, że postępowanie nadzorcze nie zmienia swojego zasadniczego przedmiotu w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. W niniejszej sprawie zatem postępowanie nadal dotyczy pozwolenia zintegrowanego wydanego Z. S.A. Dalej organ wyjaśnił, że pozwolenie zintegrowane jest jednym z rodzajów pozwoleń na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, wymienionych w art. 181 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Dotyczy ono eksploatacji instalacji, a więc stanu po wybudowaniu instalacji. Wydanie takiego pozwolenia nie wywołuje żadnych następstw w odniesieniu do osób trzecich, nie modyfikuje ich sytuacji prawnej. Pozwolenie wydane z zastosowaniem przepisów z zakresu ochrony środowiska nie wpływa na sposób korzystania z nieruchomości sąsiadujących z zakładem, na którego terenie eksploatowana jest instalacja będąca przedmiotem pozwolenia. Tak więc fakt, że należąca do wnioskodawców nieruchomość znajduje się w pobliżu zakładu, w którym prowadzi się wtórny wytop metali nieżelaznych, ich zdaniem bez zgody na użytkowanie hali produkcyjnej, oraz przedstawiona okoliczność, że uciążliwe oddziaływanie tego zakładu ogranicza korzystanie z tej nieruchomości i powoduje obniżenie jej wartości, nie potwierdzają posiadania przez nich interesu prawnego. Organ stwierdził również, że art. 185 ustawy - Prawo ochrony środowiska w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz.1101), w którym określony został w sposób zamknięty krąg stron postępowania o wydanie pozwolenia, stanowi przepis szczególny wobec art. 28 k.p.a. Zarówno przy wydawaniu pozwolenia zintegrowanego, jak i pozostałych rodzajów pozwoleń na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska stronami są wyłącznie podmioty wymienione w ust. 1 art. 185 p.o.ś, tj. prowadzący instalację oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. W ocenie organu zatem legitymacja procesowa do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia przysługuje wyłącznie tym podmiotom. Norma z ww. art. 185 ust. 1 p.o.ś. ma bowiem zastosowanie nie tylko w odniesieniu do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym w sprawie pozwolenia, ale również implikuje określenie stron w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. L. (dalej "Skarżąca" lub "Strona") twierdzi, że organy błędnie odmówiły jej przymiotu strony postępowania w zakresie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego dla Z. S.A. Oddział Produkcyjny w K. Zdaniem Skarżącej jest to działanie niezrozumiałe, skoro w szeregu innych postępowań (np. w sprawie wydania decyzji środowiskowej, w sprawie cofnięcia pozwolenia zintegrowanego, w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia), jest traktowana jako strona. Podniosła również, że mieszka 60m od zakładu i wraz z rodziną każdego dnia i każdej nocy musi znosić hałas pracującego zakładu, wąchać emitowane przez kominy (emitery) zakładu dymy oraz smrody, zaś na jej posesję spadają białe pyłki, które zwierają duże ilości ołowiu i narażają ją na utratę zdrowia a nawet mogą spowodować chroniczne zatrucie ołowiem. Powyższe utrudnienia ograniczają w sposób znaczny życie Skarżącej, powodując zatrucie gleby w jej przydomowym ogródku.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Przy tym Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i prawa materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz objętej kontrolą Sądu decyzji ją poprzedzającej wykazała, że naruszają one prawo w stopniu nakazującym ich uchylenie.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2015 r., znak [...], orzekającą o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek Z. i B. L. w sprawie stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...], którą wydano Z. S.A. w P. pozwolenie zintegrowane dla instalacji do wtórnego wytopu metali nieżelaznych lub ich stopów, w tym do oczyszczania lub przetwarzania metali z odzysku, zlokalizowanej w K.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Minister Środowiska, uzasadniając swoje stanowisko w decyzji umarzającej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazało, że wnioskodawcy – pani Z. i B. L. nie mieli przymiotu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o pozwoleniu zintegrowanym, to również nie mają legitymacji do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Kluczowym zagadnieniem dla rozpoznania niniejszej sprawy było zatem ustalenie, czy Minister Środowiska zasadnie przyjął, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności stało się bezprzedmiotowe i z tej przyczyny umorzył postępowanie.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że stosownie do brzmienia art. 105 § 1 k.p.a., "Gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.". W myśl stanowiska ukształtowanego w doktrynie bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może z kilku różnych przyczyn, które mogą powstać na skutek zdarzeń prawnych, między innymi zniesienia uprawnień lub obowiązków (por.: prof. dr hab. Janusz Borkowski w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 1998, str. 523 i następne). Bezprzedmiotowość postępowania może mieć zarówno charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 1984 r.; sygn. akt II SA 2085/83; ONSA 1984, Nr 1, poz. 23).

W świetle ustaleń doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

• w sprawie działa organ administracji publicznej w znaczeniu przyjętym przez art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. (znaczenie funkcjonalne);

• organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (chodzi przede wszystkim o właściwość rzeczową);

• sprawa ma charakter indywidualny, a więc dotyczy ona imiennie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków;

• rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej. Brak prawnych możliwości podjęcia przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia regulującego w sposób władczy i jednostronny konkretną sytuację prawną obywatela czyni postępowanie bezprzedmiotowym;

• w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Jeśli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu;

• nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie;

• zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w przepisie zawierającym normę kompetencyjną;

• istnieje podmiot mogący być stroną postępowania (posiadający zdolność administracyjnoprawną);

• podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. (legitymacją procesową);

• podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie (prowadzenie postępowania administracyjnego z urzędu, w sytuacji gdy konieczny jest wniosek strony jest niedopuszczalne).

Jeśli jakakolwiek z wymienionych przesłanek nie została spełniona, postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Tym samym stwierdzenie przez organ, który wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, iż wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, przesądza o bezprzedmiotowości postępowania.

Jednakże, w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, przesądzenie przez Ministra Środowiska, że pani Z. L. oraz panu B. L. nie przysługuje przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej firmie Z. S.A. w P. pozwolenia zintegrowanego, było przedwczesne.

Zaznaczyć trzeba, że postępowanie w sprawie nieważności decyzji wszczynane jest na żądanie strony lub z urzędu i jest ono samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano kwestionowaną decyzję. Wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajnego środka prawnego w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie do skorzystania z tego środka posiadają nie tylko osoby, którym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w trybie zwykłym. Stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji będą zarówno strony postępowania, w którym wydano decyzję, jak i inne podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Nie zawsze zachodzi tożsamość podmiotów w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu nieważnościowym. Dlatego też ocena, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od legitymowanego podmiotu, należy w każdym przypadku do organu administracji publicznej właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji. Przy tym z całą pewnością za niewystarczające uznać należy ustalenie przez właściwy organ, że żądający wszczęcia postępowania nieważnościowego nie posiadał statusu strony w postępowaniu zwykłym. Jak wyżej wskazano, ta okoliczność bowiem nie przesądza o braku legitymacji czynnej po stronie podmiotu żądającego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Złożenie zatem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji obliguje właściwy organ, w ramach etapu wstępnego do zbadania kwestii formalnej w postaci wniesienia podania (żądania) przez legitymowany podmiot. Skoro postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, to organ na nowo ustala krąg stron postępowania.

W rozpoznawanej sprawie organ wskazał na przepis art. 185 ust. 1 p.o.ś. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, który stanowi, że stronami postępowania o wydanie pozwolenia (w tym również w związku z brzmieniem art. 181 § 1 pkt 1 p.o.ś.) są prowadzący instalację oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, z treści wyżej przywołanego przepisu nie wynika jednoznacznie wyłączenie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego przez inne osoby, które nie zostały tym przepisem objęte, a które uzasadniają swój interes powołując się na ochronę przysługującą im z tytułu prawa własności w związku z uciążliwościami wynikającymi z eksploatowania instalacji (tu: do wtórnego wytopu metali nieżelaznych lub ich stopów, w tym do oczyszczania lub przetwarzania metali z odzysku) przez podmiot, który otrzymał kwestionowane pozwolenie. Stanowisko takie wyrażane jest również w piśmiennictwie. Krzysztof Gruszecki w komentarzu do art. 185 ustawy – Prawo Ochrony Środowiska (LEX), wskazał, że art. 185 p.o.ś wprowadza odstępstwa od reguł obowiązujących w ogólnym postępowaniu administracyjnym w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania. Mocą tego przepisu z kręgu stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego zostały wyeliminowane inne podmioty mające interes prawny w prowadzonym postępowaniu. Przy tym, w ocenie komentatora, wyłączenie to nie oznacza, że nie mają one możliwości ochrony swoich praw. Artykuł 185 ust. 1 p.o.ś określa bowiem stronę postępowania "o wydanie pozwolenia", ale już w innych postępowaniach, które nie zmierzają do "wydania zezwolenia", w tym postępowania nadzwyczajne, zastosowanie znajdzie art. 28 k.p.a.. Komentator zaznaczył również, że przepis art. 185 ust. 1 p.o.ś. jako ustanawiający wyjątek od reguły ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 28 k.p.a. powinien być traktowany literalnie, jako dotyczący jedynie postępowania "o wydanie pozwolenia". Nie znajduje on natomiast zastosowania w nadzwyczajnych postępowaniach weryfikacyjnych zmierzających np. do stwierdzenia nieważności pozwolenia na korzystanie ze środowiska.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawione stanowisko, przyjmując je oraz jego uzasadnienie za własne. Za słusznością powyżej zaprezentowanych tez przemawia bowiem uwypuklana przez komentatora okoliczność, że już po wydaniu decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego, w trakcie eksploatacji instalacji może dojść do powstania interesu prawnego innych podmiotów niż te, które uczestniczyły w postępowaniu o wydanie pozwolenia. Tym samym w przypadku złożenia stosownego wniosku organ powinien zbadać czy taki interes w sprawie wystąpił.

Godzi się również zauważyć, że w rozpoznanej sprawie organ biorąc za przesłankę bezprzedmiotowości postępowania przepis art. 185 ust. 1 p.o.ś powinien był wydać postanowienie w trybie art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania. Skoro bowiem, jak twierdzi organ, a z czym Sąd orzekający w niniejszej sprawie się nie zgadza, z samego brzmienia art. 185 ust. 1 p.o.ś wynika brak legitymacji dla Z. i B. L. do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego dla Z. S.A. w P., zatem brak po stronie podmiotu interesu prawnego jako wynikający wprost z przepisu ustawy uznać należy za "oczywisty i niewątpliwy". To zaś uzasadnia zastosowanie konstrukcji przewidzianej w art. 61a § 1 k.p.a. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie podstawą do odmowy wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest przeszkoda podmiotowa która bądź wynika wyraźnie z przepisu prawa bądź, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie ma przymiotu strony. (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05, LEX nr 209119, wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2010 r., VI SA/Wa 243/10, LEX nr 675785).

W rozpoznanej sprawie jednak postępowanie na wniosek państwa Z. i B. L. zostało wszczęte (patrz zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2015r.). Oznacza to, że organ otworzył możliwość do szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawców. Jest to działanie zgodne ze stanowiskiem Sądu, iż przepis art. 185 ust. 1 p.o.ś. nie stoi na przeszkodzie do wszczęcia postępowania w celu oceny legitymacji Skarżącej i jej męża do żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, co do zapadłej (w postępowaniu zwykłym) decyzji w przedmiocie udzielenia przez Marszałka Województwa [...] pozwolenia zintegrowanego z dnia [...] grudnia 2010 r. Postępowanie nieważnościowe jest nowym postępowaniem i nie zawsze krąg stron z postępowania zwykłego pokrywa się z kręgiem stron postępowania nadzwyczajnego, dlatego legitymacja podmiotu żądającego wszczęcia postępowania nieważnościowego powinna zostać oceniona przez organ na etapie wstępnym po wszczęciu postępowania.

Dodać jednak należy, że w przypadku badania, czy osoba wnosząca o wszczęcie postępowania posiada cechy strony tego postępowania, organ nie może opierać się wyłącznie na treści żądania i na tej podstawie przesądzić o jej statusie. Szczególnie, gdy dotyczy to decyzji środowiskowych, przy których krąg stron jest szeroki i zależy w każdym przypadku – tak w postępowaniu zwykłym jak i nadzwyczajnym – od faktycznego wpływu oddziaływania na środowisko. Jeżeli żądający wszczęcia postępowania nieważnościowego powołuje się na własny interes prawny, to organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać, czy wnoszący podanie jest stroną. "W razie gdy w żądaniu wszczęcia postępowania jednostka powołuje się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego." (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2012 r.; teza 6 do art. 61a, s. 298 ).

Zdaniem Sądu jednak, Minister nie poddał, w opisanym trybie, analizie aktualnego interesu prawnego wnioskodawców w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. Organ bowiem ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że wydanie takiego pozwolenia nie wywołuje żadnych następstw w odniesieniu do osób trzecich, nie modyfikuje ich sytuacji prawnej. Pozwolenie nie wpływa na sposób korzystania z nieruchomości sąsiadujących z zakładem, na którego terenie eksploatowana jest instalacja będąca przedmiotem pozwolenia. Tymczasem, jak wyżej wskazano, nie chodzi o ocenę (w ramach oceny istnienia interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydającej pozwolenie) czy wydane pozwolenie wpłynęło na sposób korzystania z nieruchomości wnioskodawców, ale czy proces eksploatacji instalacja wywarł wpływ w zakresie zaistnienia po stronie wnioskodawców interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego. Powyższe okoliczności uzasadniają, że przy ponownym rozpatrywaniu organ zbadać w ramach postępowania rozpoznawczego, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony, uwzględniając poczynione przez Sąd uwagi. O ile okaże się, po wszczęciu postępowania i zgromadzeniu materiału dowodowego wyjaśniającego, czy z uwagi na uciążliwości wynikłe w trakcie eksploatacji instalacji, doszło do powstania interesu prawnego innych podmiotów niż te, które uczestniczyły w postępowaniu o wydanie pozwolenia, że Skarżąca wraz z mężem nie posiadają przymiotu strony, organ winien zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. – umorzenie postępowania z wniosku skarżących. Natomiast w przypadku ustalenia, że Skarżąca wraz z mężem posiadają przymiot strony, organ powinien dokonać stosownych ustaleń i ocenić zasadność wniesionego żądania o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że podjęte w sprawie postanowienia zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy. Dawało to podstawę do ich uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie kosztów oparto o przepis art. 200 P.p.s.a.