Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 186/82
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1982-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 23
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Teza: 1. Niedopuszczalne jest w decyzji określonej w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości bez określenia wysokości odszkodowania i terminu jego zapłaty.

2. Od zasady jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, wyrażonej w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wywłaszczeniowej, wyjątek stanowi art. 23 ust. 2, mający zastosowanie w wypadkach wątpliwości, na przykład co do formy odszkodowania.

TEZY

1. Niedopuszczalne jest w decyzji określonej w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości bez określenia wysokości odszkodowania i terminu jego zapłaty.

2. Od zasady jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, wyrażonej w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wywłaszczeniowej, wyjątek stanowi art. 23 ust. 2, mający zastosowanie w wypadkach wątpliwości, na przykład co do formy odszkodowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Czesława T. na decyzję Wojewody Konińskiego z dnia 13 listopada 1981 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Miasta K. z dnia 14 października 1981 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Konińskiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Na wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w P. Naczelnik Miasta K. decyzją nr ZGT.8221/I/8/81 z dnia 14 października 1981 r., wydaną na podstawie art. 1, art. 5, art. 23 ust. 1 pkt 1, 2 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/, wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa zabudowaną nieruchomość o ogólnej powierzchni 2.122 m2, położoną w mieście K., oznaczoną na mapie geodezyjnej numerami 1775, 1776, 1777 i 1778, stanowiącą własność Czesława T., zamieszkałego w K. przy ul. Z. nr 19. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zezwala na wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Państwa między innymi dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, przy czym o wywłaszczenie może się ubiegać przedsiębiorstwo państwowe /art. 2 i 3 ust. 1 cyt. ustawy/. Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w P., jako przedsiębiorstwo państwowe dysponujące przewidzianymi w planie odpowiednimi kredytami, zamierza wybudować zakładowy budynek mieszkalny dla pracowników Rejonu Dróg Publicznych w K. Sporna nieruchomość położona jest w obrębie budowy tego budynku mieszkalnego i dlatego została przeznaczona na zlokalizowanie tego obiektu. Starania o nabycie tej nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy nie dały pozytywnego rezultatu, ponieważ właściciel nie wyraził zgody na zbycie swojej nieruchomości ze względu na niską cenę. Na przeszkodzie do zawarcia takiej umowy stał również brak księgi wieczystej nieruchomości oraz brak zbioru dokumentów w Państwowym Biurze Notarialnym w K. Skoro więc sporna nieruchomość jest niezbędna dla wykonania zadań planowych, w związku z czym zachodzi podstawa do jej wywłaszczenia, orzeczono jak w sentencji wydanej decyzji.

Od decyzji tej odwołał się Czesław T., który twierdził, że narusza ona nie tylko jego słuszny interes, ale także interes, ale także interes społeczny, ponieważ lokalizację wysokiego budynku mieszkalnego ustalono przy terenie służącym do rekreacji, sportu i wypoczynku. Z tej przyczyny realizacja projektu jest typową i brutalną ingerencją w środowisko naturalne człowieka i dlatego zaskarżona decyzja powinna być uchylona.

Wojewoda Koniński - po rozpatrzeniu odwołania - decyzją nr GT.8221/II/17/81 z dnia 13 listopada 1981 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda Koniński wskazał, że przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa potwierdza niezbędność wywłaszczenia spornej nieruchomości dla wskazanego celu i w podanym rozmiarze. W tym stanie rzeczy zostały spełnione warunki uzasadniające wywłaszczenie tej nieruchomości.

Wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została pozostawiona do rozpoznania w odrębnej sprawie bez uzasadnienia i określenia terminu.

Na tę decyzję Czesława T. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzuca, że na żadną z podniesionych przez niego okoliczności nie otrzymał odpowiedzi.

Wojewoda Koniński w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania przez terenowy organ administracji państwowej było wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości o ogólnej powierzchni 2.122 m2, położonej w K., stanowiącej własność Czesława T., a przeznaczonej dla wykonania zadań planowych określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych /art. 3 ust. 1 cyt. ustawy/,

Przy rozstrzyganiu w drodze decyzji administracyjnych tej sprawy organy administracji państwowej obu instancji - z naruszeniem art. 1, art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ - nie wyjaśniły jej wszechstronnie, zwłaszcza co do kryteriów do dopuszczalności wywłaszczenia spornej nieruchomości. Poza tym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wywłaszczeniowej, ponieważ nie zawiera ona ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i terminu zapłaty tego odszkodowania.

Uznać należy, że art. 23 ust. 1 pkt 1 ma na względzie przede wszystkim przypadki odszkodowania w formie pieniężnej. W wypadkach natomiast, w których mogą powstać wątpliwości np. co do formy odszkodowania /pieniężna czy nieruchomość zamienna/ albo trudności z dostarczeniem nieruchomości zamiennej, organ orzekający może - zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej - odroczyć wydanie orzeczenia w sprawie odszkodowania na czas do trzech miesięcy i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania. Przepis art. 23 ust. 2 cyt. ustawy określa zatem wyjątek od wyrażonej w ust. 1 tego artykułu zasady jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i o odszkodowaniu.

W niniejszej sprawie jednak, jak to wynika z zaskarżonej decyzji, mowa jest o ustaleniu w okresie późniejszym wysokości odszkodowania pieniężnego za nieruchomość bez uzasadnionych powodów. Brak jest również wzmianki, czy istniały trudności z wyborem nieruchomości zamiennej. Decyzja Naczelnika Miasta K. z 14 października 1981 r. natomiast nie zawiera w ogóle orzeczenia o odroczeniu ustalenia odszkodowania na czas ściśle określony i nie przekraczający trzech miesięcy. Wobec tego uznać należy, że orzeczenie, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, w ogóle nie zostało wydane, a jeżeli przyjąć zasadę, o jakiej mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, decyzja ta jest wadliwa, gdyż nie zawiera ustalenia odszkodowania i terminu jego zapłaty. Według art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wywłaszczeniowej dokładne ustalanie odszkodowania i terminu jego zapłaty stanowi istotny składnik decyzji administracyjnej w sprawie wywłaszczenia nieruchomości, bez którego orzeczenia o wywłaszczeniu nie może nastąpić. Niedopuszczalne jest więc w decyzji określonej w art. 23 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej orzeczenie co do samej zasady wywłaszczenia nieruchomości, bez wskazania wysokości odszkodowania i terminu jego zapłaty.

Zważywszy na powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzje administracyjne obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, w związku z czym na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa decyzję tę uchylił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.