Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 662/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 i 2, art. 28, art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r., nr [....] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2010 r., nr 217, poz. 1427), po rozpatrzeniu odwołań: K. C. oraz Z. G., od decyzji Prezydenta [...] z dnia 25 marca 2015 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu K. C. wraz z małoletnimi dziećmi M. i A. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w G., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania K. C. wraz z małoletnimi dziećmi M. i A. G. z pobytu stałego z ww. lokalu.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił na wstępie, że rozpatrywana sprawa, była już przedmiotem postępowania przed organem odwoławczym. Uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 2/14, decyzji Wojewody [...] z dnia 21 października 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzji Prezydenta [...] z dnia 29 sierpnia 2013 r., nr [...] orzekających o wymeldowaniu K. C. wraz z małoletnimi dziećmi z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w G., spowodowało konieczność dalszego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji - Prezydent [...]- działając na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, decyzją z dnia 25 marca 2015 r. orzekł o wymeldowaniu K. C. wraz z małoletnimi dziećmi M. i A. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w G.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. D. - właściciel lokalu (dalej: "strona", "skarżący") wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie K. C. wraz z dziećmi z pobytu stałego ze spornego lokalu. Wnioskodawca podał, że K. C. wraz z synami od kilku lat mieszka we W. Realizując zalecenia WSA w Gdańsku organ przesłuchał świadków wskazanych przez K. C. oraz dodatkowo D. D., jak i przeprowadził oględziny spornego lokalu.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji przywołał znajdujące się w aktach sprawy zeznania świadków. Z zeznań Z. G. (ojca małoletnich dzieci), M. C. (ojca K. C.), A. C. (matki K. C.) i D. C. (babci K. C.) wynika, że K. C. wraz z synami zamieszkuje około dziesięć lat na terenie A., gdzie otrzymała mieszkanie socjalne. Wyjechała w ramach odwiedzin rodziny do ciotki, u której następnie zamieszkała. Miała być to krótka wizyta. Jej synowie tam się urodzili, posiadają meldunek oraz korzystają z opieki lekarskiej i rehabilitacji, uczęszczają to tamtejszych szkół. Synowie K. C. zostali zameldowani w Polsce, aby móc też korzystać z opieki zdrowotnej. W Polsce dzieci zostały również ochrzczone, posiadają obywatelstwo polskie. W spornym lokalu przebywają sporadycznie. K. C. krótki okres zamieszkała w domu samotnej matki, który prowadziły siostry zakonne. W ocenie świadków, gdyby nie fakt, iż dzieci wymagają leczenia K. C. dawno by wróciła do kraju. Zdaniem świadków K. C. wyraża chęć powrotu do Polski, do spornego lokalu.

W dniu 26 września 2014 r. przeprowadzono oględziny lokalu. Podczas oględzin ustalono, iż mieszkanie składa się z trzech pokoi, kuchni i łazienki. Jeden z nich, ostatni pokój po prawej stronie od wejścia należy do K. C., który zajmuje wraz z synami podczas pobytów w Polsce. Pokój ten jest wyposażony w segment, dwa łóżka, biurko, krzesła i fotele. A. C. (matka) podczas oględzin okazała w przedmiotowym pokoju bieliznę osobistą dzieci, czapki, rękawiczki, podkoszulki, piżamy, koszulki, spodenki, bluzy, kurtki, obuwie, bluzy typu polar, odzież zimową. Okazała też rzeczy córki tj. kurtki, bluzy, obuwie sportowe, podkoszulki, sukienki, spodnie, bluzki, koszulę nocną, spodenki, bieliznę osobistą. W pokoju znajdowały się zabawki, książki, gry dla dzieci, pamiątki, zdjęcia, wózek dziecięcy, telewizor, wieża RTV, pieluchy dzieci, ręczniki, pościel, kołdry. W łazience znajdowały się szczoteczki i pasty do zębów dla dzieci.

Podczas oględzin przesłuchano w charakterze świadka D. D., która oświadczyła, że K. C. wraz z dziećmi nie zamieszkują na stałe od dziesięciu lat w lokalu. Będąc w ciąży wyjechała do A. do ciotki. Wyjechała dlatego aby mieć więcej pieniędzy, które pobierała zarówno w Austrii, jak i też w kraju. W A. otrzymała mieszkanie po urodzeniu drugiego dziecka. Gdy dzieci były małe do kraju przyjeżdżała częściej, obecnie przyjeżdża sporadycznie, najczęściej na wakacje w odwiedziny. Konflikt między stronami zaczął się wtedy kiedy jej mąż – M. D. odzyskał po 20 latach od Gminy [...] sporny lokal. Powyższe stanowisko świadka potwierdził również w piśmie z dnia 10 listopada 2014r. M. D. Do pisma załączył wypowiedzenie A. i M. C. umowy najmu spornego lokalu oraz wezwanie do zapłaty zaległego czynszu.

Ponadto, pismem z dnia 5 lutego 2015 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w W. z zapytaniem dotyczącym zasad przyznawania mieszkań z zasobów gminy w A.

Ambasada RP w W. w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. poinformowała, że nie są uprawnieni do interpretowana austriackich przepisów dotyczących przyznawania mieszkań na terenie A. Wydział Konsularny nie posiada stanowiska tłumacza przysięgłego, który mógłby podjąć się przetłumaczenia na język polski informacji zawartych na oficjalnej stronie instytucji austriackiej Wienerwohnen. Niemniej jednak wyjaśniono w piśmie, że wniosek o przyznanie mieszkania komunalnego może złożyć każda osoba, która ukończyła 17 lat, obywatel Austrii, Szwajcarii lub krajów UE (lub innych mający legalny pobyt na terenie Austrii), która jest zameldowana na stałe w Wiedniu ponad dwa lata, na jednym i tym samym mieszkaniu wraz z rodziną, jako tzw. Hauptwohnsitz, jak również wszyscy współmieszkający muszą mieć tak samo długi (co najmniej dwa lata), stały meldunek we Wiedniu, na tym mieszkaniu.

W związku z powyższym, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, organ pierwszej instancji uznał, że K. C. wraz z synami w spornym lokalu nie mieszka. Zdaniem organu centrum, w którym skupia się codzienne życie K. C. jest lokal, który otrzymała w A. Wymienieni w spornym lokalu przebywają sporadycznie, a ich pobyt pod wskazanym adresem ogranicza się do odwiedzin, nie zaś do stałego zamieszkiwania. Zdaniem organu, K. C. opuściła je w sposób dobrowolny i trwały. Nie można mówić o stałym zamieszkiwaniu kiedy wizyty ograniczają się do wizyt w wakacje czy też święta. Lokal, którego dotyczy niniejsze postępowanie nie stanowi centrum życiowego, a dalsze utrzymywanie zameldowania w spornym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową.

K. C. odwołała się od tej decyzji zarzucając, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, a sama decyzja została wydana z naruszeniem art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, a także art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 79, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazała, że organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, naruszył zasadę prawy obiektywnej, przeprowadził postępowania wyjaśniające w sposób wykraczający poza wytyczne Sądu i nie wziął pod uwagę spostrzeżeń podczas oględzin spornego lokalu, zaś sam zamiar opuszczenia spornego lokalu nie został dostatecznie przez organ wyjaśniony. W jej ocenie fakt, że wraz z dziećmi przebywa w A. i są tam zameldowani nie przesądza o przeniesieniu tam centrum życiowego z wolą koncentracji w tym miejscu swoich interesów życiowych, w tym osobistych i majątkowych. Zeznania świadków potwierdzają silną wieź z G. i spornym lokalem, do którego zamierza w przyszłości wrócić.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył również Z. G. podnosząc te same zarzuty.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uchylił decyzję organu niższej instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania K. C. wraz z małoletnimi dziećmi z pobytu stałego z ww. lokalu.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje na pobyt stały lub czasowy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Ponadto utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że przedmiotowe opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały.

W ocenie organu odwoławczego, odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby K. C. wraz z małoletnimi dziećmi opuściła miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Przesłuchiwani w tej sprawie świadkowie, którzy mieszkają w spornym lokalu: D. C., A. i M. C. potwierdzili fakt przebywania K. C. poza miejscem zameldowania z powodu rehabilitacji małoletnich dzieci i jednoczesny brak zerwania więzi ze spornym lokalem. Wręcz przeciwnie, opinie osób, zamieszkujących wspólnie z wymienioną w spornym lokalu potwierdziły istnienie więzi łączącej ją ze spornym lokalem, co wykazały również oględziny. Co prawda, świadkowie nie znali lub nie pamiętali okoliczności opuszczenia spornego lokalu przez wymienioną i jej aktualnej sytuacji bytowej, jednak potwierdzili, że wymieniona przyjeżdża do miejsca pobytu stałego, ma tu swój pokój, ponadto chciałaby wrócić do kraju. Zdaniem organu, zamieszkiwanie K. C. wraz z dwójką niepełnosprawnych dzieci w mieszkaniu socjalnym nie upoważnia organów meldunkowych do stwierdzenia, że z tego tylko powodu zamierza mieszkać w tym lokalu na stałe.

Wyjaśniono, że nieprzebywanie w spornym lokalu, nie mogło być jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego. Wymieniona posiada w spornym lokalu swoje rzeczy, przebywa, wyraża wolę zamieszkiwania, nie zrezygnowała z prawa do zamieszkiwania i nie zerwała związków łączących ją z tym lokalem, a o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu może być mowa dopiero wówczas, gdy całokształt zachowań osoby zameldowanej będzie wskazywał na to, iż z lokalem, w którym jest na stałe zameldowana nie będzie wiązała swojej przyszłości i nie będzie wykazywała woli powrotu do niego. K. C., jak i jej rodzina w toku postępowania jednoznacznie wskazywali, że jej pobyt za granicą spowodowany jest koniecznością leczenia i rehabilitacji dzieci, a ona sama zaś deklaruje powrót do spornego lokalu.

Za niesłuszny zarzut organ uznał zarzut dotyczący przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w sposób wykraczający poza wytyczne Sądu dopuszczając dowód z przesłuchania D. D. oraz podjęcia próby uzyskania informacji o warunkach przyznawania lokali komunalnych w Austrii, bowiem zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto, niesłuszny jest również zarzut dotyczący nieprawidłowego przesłuchania D. D. bez zawiadomienia strony, przynajmniej na siedem dni przez terminem przeprowadzenia dowodu. D. D. składała wyjaśnienia do protokołu w trakcie oględzin przedmiotowego lokalu w dniu 26 września 2014 r. Strony zostały prawidłowo zawiadomione o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin i miały prawo brania czynnego udziału w przeprowadzonym dowodzie.

M. D. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia w całości.

W ocenie skarżącego decyzja Wojewody [...] odmawiająca wymeldowania K. C. wraz z małoletnimi dziećmi M. i A. G. z pobytu stałego z ww. lokalu jest błędna. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w lokalu znajduje się aktualnie miejsce zamieszkania uczestniczki postępowania. Ocenie powinny podlegać obiektywnie ustalone w sprawie okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w 134 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Wojewody [...] z dnia 10 czerwca 2015 r., którą uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia 25 marca 2015 r. i odmówił wymeldowania K. C. (dalej jako "uczestniczka postępowania") wraz z małoletnimi dziećmi M. i A. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w G. Uchyloną przez Wojewodę [...] decyzją Prezydent [...] orzekł o wymeldowaniu K. C. wraz z małoletnimi dziećmi z przedmiotowego lokalu.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy zaznaczyć, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtowany został pogląd, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu oraz nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 25 czerwca 2013 r. przez M. D. - właściciela (od 10 kwietnia 2013 r.) przedmiotowego lokalu.

Na początku należy wskazać, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Zgodnie przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało na wstępie udzielić odpowiedzi na pytanie czy wytyczne zawarte w ostatnim orzeczeniu sądowym zapadłym w tej sprawie zostały przez organy wykonane. Udzielenie bowiem pozytywnej odpowiedzi na postawione pytanie pozwala na merytoryczną ocenę zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Zasadniczo wytyczne co do dalszego postępowania wiążą nie tylko organy, ale również Sąd ponownie orzekający w sprawie.

Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., zapadłym pod sygn. akt III SA/Gd 2/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję organu pierwszej i drugiej instancji oraz udzielił szczegółowych wskazówek jakie powinny spełnić organy w toku dalszego postępowania. Sąd uchylając decyzje obu instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie należy dokonać przesłuchania świadków, a w szczególności rodziców K. C. zamieszkujących w spornym lokalu oraz babci, a także przeprowadzić oględziny lokalu. Tym samym Sąd zobowiązał organ do uzupełnienie materiału dowodowego.

Zgodnie z otrzymanymi zaleceniami, organ pierwszej instancji przystąpił do uzupełnienia materiału dowodowego i przesłuchał w charakterze świadków: M. C. - ojca uczestniczki podstępowania, A. C. - jej matkę, D. C. (babcię), ponownie Z. G. (ojca małoletnich dzieci) oraz dodatkowo D. D., jak również dokonał oględzin spornego lokalu. Ponadto pismem z dnia 5 lutego 2015 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Ambasady Rzeczypospolitej w W. z zapytaniem dotyczącym zasad przyznawania mieszkań z zasobów gminy w A.

Analiza akt administracyjnych dowodzi, że organ pierwszej instancji zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. orzeczeniu sądowym. Organ uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z zaleceniami Sądu i po jego uzupełnieniu dokonał jego oceny i analizy. Przy czym organ pierwszej instancji dokonał na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego ocen odmiennych od tych, które prezentuje organ odwoławczy w zaskarżonym do Sądu rozstrzygnięciu.

Trzeba tu wskazać, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a, wskazania Sądu co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, LEX nr 1277944). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wszystkimi legalnie dostępnymi środkami dowodowymi. W toku postępowania wyjaśniającego organ ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Jest to bowiem warunek sine qua non prawidłowego, a więc zgodnego z istniejącym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa, rozstrzygnięcia sprawy. Na organach prowadzących postępowanie spoczywają zatem dwa obowiązki: po pierwsze - określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, po drugie - przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Granicą dopuszczalności środków dowodowych jest ich zgodność z przepisami prawa. Jednocześnie Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju dowodów.

Tym samym przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie w sposób wykraczający poza wytyczne Sądu poprzez dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka D. D. oraz podjęcie próby uzyskania informacji o warunkach przyznawania lokali komunalnych w A. nie narusza prawa. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika taki zakaz dowodowy. Nie istnieją też przeciwwskazania ustawowe do posłużenia się w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym ww. dowodami.

Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia 10 czerwca 2015 r., to w świetle wskazanych na wstępie rozważań kryteriów, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu, który pozwalałby na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, i tym samym skarga nie może zostać uwzględniona.

Wydana w przedmiotowej sprawie przez Wojewodę [...] decyzja zapadła na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.". Zgodnie z tym przepisem k.p.a. organ drugiej instancji jako organ odwoławczy ma możliwość wydania decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję organu niższej instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeka ponownie co do istoty sprawy.

Trzeba podkreślić, że organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego rozpoznaje sprawę merytorycznie po raz kolejny, nie ogranicza się tylko do oceny zasadności twierdzeń powołanych w odwołaniu czy też do kontroli orzeczenia organu pierwszej instancji lecz ponownie całościowo rozstrzyga kwestię będącą przedmiotem postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy będzie to spełnienie się przesłanek pozwalających na wymeldowanie uczestniczki postępowania i jej małoletnich dzieci z miejsca stałego pobytu.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego K. C. i jej małoletnich dzieci, a dalsze utrzymywanie zameldowania stanowiłoby fikcję meldunkową. W konsekwencji organ ten decyzją z dnia 25 marca 2015 r. orzekł o jej wymeldowaniu wraz z dziećmi z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w G. Natomiast organ drugiej instancji, uwzględniając wniesione odwołania od tej decyzji przez uczestniczkę postępowania, jak i przez Z. G., uchylił decyzję organu niższej instancji i odmówił wymeldowania K. C. wraz z małoletnimi dziećmi ze spornego lokalu, stojąc na stanowisku, że opuszczenie lokalu nie nosi znamion dobrowolności, a zwłaszcza trwałości.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Przepis art. 35 ustawy stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności zależy niewątpliwie od nadania właściwego znaczenia terminowi - opuszczenie - dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). Taki też stanowisko jest jednolicie reprezentowane przez sądy administracyjne oraz przez Sąd orzekający w sprawie. Zostało ono ukształtowane na tle poprzednie obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) i zachowuje nadal w pełni aktualność.

Do poglądów orzecznictwa w tym przedmiocie nawiązuje w swoich rozważaniach również WSA w Gdańsku w wyroku zapadłym w niniejszej sprawie. I tak, Sąd wskazuje m.in., że o trwałości opuszczenia świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod wskazanym adresem ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zamieszkiwania. O dobrowolności zaś opuszczenia decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej.

Zatem dokonanie wymeldowania jest możliwe nie tylko w przypadku faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego (czyli ustalenia faktu nie zamieszkiwania danej osoby w lokalu, w którym posiada ona zameldowanie na pobyt stały), ale wymaga również stwierdzenia, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Przy czym - opuszczeniu - muszą zostać przypisane obie te cechy łącznie.

Tym samym istota sporu sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Innymi słowy, czy przeprowadzone postępowanie administracyjne i zgromadzony podczas niego materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że na skutek wyjazdu do A. mamy do czynienia z opuszczeniem miejsce stałego zameldowania, któremu można przypisać cechy dobrowolności, a zwłaszcza trwałości.

Zdaniem Sądu na postawione powyżej pytanie należy udzielić negatywnej odpowiedzi.

Należy tu przypomnieć stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone w ww. wyroku, że dla orzeczenia o wymeldowaniu nie jest wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa. Sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet nieregularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, jak podniósł Sąd, nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je. Ustalenie czy nastąpiło trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania zarówno zamiaru danej osoby opuszczenia tego miejsca, jak też ustalenia, że nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu.

Poza sporem było, że uczestniczka postępowania wyjechała do A. (około 10 lat temu) w ramach odwiedzin rodziny (ciotki), tam też urodzili się jej synowie. Chłopcy są obywatelami polskimi i są zameldowani w przedmiotowym lokalu.

Bezsporne było w sprawie, że małoletnie dzieci są chore: M. (ur. w 2005 roku) cierpi na dystrofię mięśniową (zanik mięśni), zaś A. (ur. w 2008 roku) ma schorzenie w postaci napięcia mięśniowego. Obaj chłopcy wymagają specjalistycznego leczenia i rehabilitacji (okoliczność poza sporem).

W sprawie nie było kwestionowane, że uczestniczka postępowania ma mieszkanie gminne i jest zameldowana wraz z dziećmi w W., gdzie dzieci realizują obowiązek szkolny oraz co ważne, korzystają z opieki medycznej i rehabilitacji. Jak wyjaśniła uczestniczka postępowania pobyt za granicą nie ma jednak charakteru trwałego, gdyż związany jest wyłącznie z koniecznością zapewnienia synom należytej opieki lekarskiej i rehabilitacji, której polskie placówki medyczne nie mogą jeszcze w pełni realizować. Małoletnie dzieci uczestniczki postępowania korzystają również z opieki lekarskiej w Polsce (o czym jeszcze w dalszej części uzasadnienia).

Ustalenia, które legły u podstaw zaskarżonej nie były zasadniczo kwestionowane przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi powołując się na okoliczności faktyczne sprawy (takie jak przebywanie uczestniczki postępowania i jej dzieci w A., zalegalizowanie ich pobytu, realizowanie obowiązku szkolnego oraz korzystanie z opieki medycznej przez dzieci w tym kraju) strona zarzuciła błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie i wyciągnięcie wadliwych wniosków, w tym uznanie przez organ, że "bliżej nieokreślona czasowo chęć powrotu" może być podstawą do przyjęcia, że w przedmiotowym lokalu aktualnie znajduje się miejsce zamieszkania uczestniczki postępowania.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Fakt wyjazdu do A. nie jest bowiem równoznaczny z trwałym opuszczeniem przez uczestniczkę postępowania miejsca swojego zameldowania. Należy zaznaczyć, że pobyt zagranicą wynika z konieczności leczenia chorych (niepełnosprawnych) dzieci i ich rehabilitacji. W okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której matka małoletnich i chorych dzieci niewątpliwie dąży do zapewnienia im jak najlepszej opieki zdrowotnej (zarówno zagranicą, jak i w kraju). Nie można też w zaistniałej sytuacji oczekiwać od uczestniczki postępowania jednoznacznej deklaracji dotyczącej terminu powrotu.

Trzeba tu podnieść, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie negując faktu opuszczenia spornego lokalu, trafnie wywiódł, że opuszczenie to, nie ma znamion trwałości, gdyż nie doszło do zerwania więzi z lokalem, a uczestniczka postępowania ma zamiar przebywania w nim (jak i faktyczną możliwość) oraz stanowczo deklaruje wolę powrotu.

Jest oczywiste, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt II SA/ Bk 361/08 orzeczenie dostępne w Internecie). Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, w tym zwłaszcza zeznania słuchanych świadków oraz oględziny.

Z materiału tego wynika, że uczestniczka postępowania nigdy nie zerwała związków z lokalem, który jest jej domem rodzinnym, i w którym zamieszkują jej rodzice i babcia. Lokal ten stanowi jednocześnie miejsce, które gwarantuje również utrzymywanie kontaktów i więzi małoletnich synów z jej rodzicami, babcią i ich ojcem. Koncentruje się w nim życie rodzinne.

Jak wynika z dokonanych oględzin przedmiotowy lokal mieszkalny składa się z trzech pokoi, kuchni i łazienki, jeden z nich należy do K. C., który nadal zajmuje wraz z synami podczas pobytów w Polsce. Uczestniczka postępowania przebywa w nim wraz z dziećmi w czasie Świąt, wakacji i ferii, a także w związku z wizytami lekarskimi. Pokój ten jest wyposażony w segment, dwa łóżka, biurko, krzesła i fotele. Ponadto w pokoju znajdują się rzeczy osobiste uczestniczki postępowania i jej małoletnich dzieci takie jak: bielizna osobista, zabawki, książki, gry dla dzieci, pamiątki, zdjęcia, wózek dziecięcy, telewizor, wieża RTV, pieluchy dzieci, ręczniki, pościel, kołdry. W łazience zaś szczoteczki i pasty do zębów dla dzieci (vide: protokół z oględzin - k. 134 akt administracyjnych).

Ponadto przesłuchiwani w sprawie świadkowie: D. C., A. i M. C., którzy mieszkają w spornym lokalu oraz ojciec dzieci Z. G. zgodnie wskazywali na fakt przebywania uczestniczki postępowania poza miejscem zameldowania z powodu leczenia i rehabilitacji małoletnich dzieci, na brak zerwania więzi ze spornym lokalem oraz na zamiar koncentracji w nim swoich interesów życiowych w przyszłości (vide: zeznania ww. świadków - k. 114 - 122 i 29 - 29v. akt administracyjnych). Ich zeznania znajdują odzwierciedlenie w wyjaśnieniach uczestniczki postępowania, która deklaruje, że chce wrócić do kraju i mieszkać w spornym lokalu. K. C. zdecydowanie podtrzymuje zamiar powrotu (vide: wyjaśnienia uczestniczki - k. 31 - 32 akt administracyjnych oraz treść odwołania uczestniczki od decyzji organu pierwszej instancji).

Odnośnie zamiaru, to trzeba zaznaczyć, że w świetle regulacji ustawy o ewidencji ludności o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przywołana definicja wskazuje na istnienie dwóch elementów, a mianowicie nie tylko samego faktu zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, który stanowi element zewnętrzny (corpus), ale również zamiaru stałego tam przebywania czyli elementu wewnętrznego (animus manendi). Drugi z wymienionych składników, element wewnętrzny o charakterze psychicznym, odnosi się bezpośrednio do zamiaru (woli). Ma on aspekt tzw. wolitywny. Przy czym nawet czasowe zameldowanie pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem (art. 25 ust. 2 ustawy).

W niniejszej sprawie uczestniczka postępowania konsekwentnie deklaruje zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu i brak jest podstaw do uznania jej oświadczeń za niewiarygodne (zwłaszcza w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sprawy).

Konstatując, organ drugiej instancji zasadnie przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła przesłanka trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Nadal istnieją więzi ze spornym lokalem (uczestniczka i jej dzieci posiadają w nim swoje rzeczy i w nim przebywają). Ponadto K. C. nie zrezygnowała z zamieszkiwania w nim i ma zamiar powrotu, co potwierdzają zeznania świadków i oględziny.

Przedstawiona przez organ w tym zakresie argumentacja zasługuje na aprobatę.

Pozostająca poza sporem konieczność specjalistycznego leczenia i rehabilitacji niepełnosprawnych dzieci stanowi niewątpliwie przyczynę niezależną od uczestniczki postępowania, która determinuje jej postępowanie. Okoliczność ta przekłada się bezpośrednio na konieczność zapewnienia nie tylko wszechstronnej, ale również jak najlepszej opieki medycznej dla dzieci. Gwarancję takiej opieki niewątpliwie daje możliwość leczenia dzieci w A. Przy czym z zeznań świadków, w tym M., A., D. C. i Z. G. wynika, że dzieci korzystają również w Polsce z porad neurologa czy okulisty.

Organ odwoławczy odnosząc się do stanowiska organu pierwszo-instancyjnego słusznie zauważył, że zamieszkiwanie wraz z niepełnosprawnymi dziećmi w lokalu socjalnym nie upoważnia do stwierdzenia istnienia zamiaru stałego tam zamieszkiwania, zaś zalegalizowanie przez uczestniczkę postępowania pobytu swojego i dzieci zgodnie z obowiązującym prawem w A., uprawnia do opieki zdrowotnej dla niepełnosprawnych synów.

Należy też zgodzić się, ze stanowiskiem organu odwoławczego, że obecnie występują liczne sytuacje czasowych wyjazdów poza granice kraju lub do innego miasta (w celach zarobkowych, nauki, leczenia), które nie świadczą o tym, że osoby podejmujące taki decyzje mają zamiar stałego skoncentrowania swojego życia poza miejscem stałego pobytu.

W aktualnym orzecznictwie sądowym przyjmuje się również, że fakt długotrwałego przebywania poza granicami RP nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce.

Jak już podniesiono, wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy nie świadczą o tym, aby w sposób trwały i definitywny doszło do opuszczenia miejsce stałego pobytu lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w G. Tym samym, nie można uznać, aby zachodziły podstawy do wymeldowania określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Na marginesie można dodać, że obecna odmowa wymeldowania nie zamyka dla skarżącego prawa ponownego wystąpienia z żądaniem wymeldowania, o ile okoliczności faktyczne w sprawie ulegną zmianie, tj. opuszczenie spornego lokalu nabierze - poprzez całkowite zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu - cech trwałości w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy.

Na zakończenie rozważań należy zauważyć, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (nie mogą to być hipotetyczne twierdzenia strony). Istnienia takiego wpływu nie wykazano, zaś materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenie istnienia takiego charakteru naruszeń w przedmiotowej sprawie.

Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.