Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1140/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Eugeniusz Christ /spr./ Sędziowie: NSA Przemysław Dumana WSA Krzysztof Winiarski Protokolant staż. ref. Marta Lewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi "A" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania "A" w W. od decyzji Burmistrza Miasta W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2004 r. działając na podstawie art. 1, 2, 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/, art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. Nr 9, poz. 84 z 2002 r./ oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926/ - utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją organ podatkowy pierwszej instancji, po zakwestionowaniu prawidłowości deklaracji podatkowych, na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonych w W.

ul. B Y i Z oraz A X za miesiące od stycznia do grudnia 2004 r. opodatkowując: [...] m2 powierzchni budynku mieszkalnego i garażu przy ul. A X kwalifikując je do kategorii "mieszkalne", [...] m2 powierzchni budynków przy ul. B Y i Z kwalifikując je do kategorii "pozostałe" oraz [...] m2 gruntu kwalifikując go do kategorii "pozostałe" w łącznej kwocie 2.046,40 zł.

Organ odwoławczy stwierdził, że w odwołaniu od tej decyzji podatnik kwestionował zakwalifikowanie budynków położonych w W. przy ul. B Y i Z do kategorii "pozostałe", gdyż budynki te zostały wzniesione jako mieszkalne o czym świadczą odpowiednie zapisy w księgach wieczystych a ponadto fakt, że z różnych przyczyn budynki te nie są zamieszkałe /zły stan techniczny/ nie może być przesłanką kwalifikującą je do kategorii "pozostałe".

Następnie organ drugiej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż organ podatkowy ustalił stronie podatek od budynków według powierzchni i jego obecnego wykorzystywania oraz w oparciu o wysokość stawek podatkowych zawartych w odpowiedniej uchwale Rady Miasta W.. Jednocześnie wyjaśnił, że przedmiotowe budynki obecnie nie są wykorzystywane na cele mieszkalne z uwagi na zły stan techniczny, a więc nie można je zakwalifikować do kategorii mieszkalne. Budynki te nie są również wykorzystywane na działalność gospodarczą, a więc należało je zakwalifikować do kategorii "pozostałe".

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca "A" w W. wniosła o jej uchylenie twierdząc, że zakwalifikowanie przedmiotowych budynków do kategorii "pozostałe" było niezgodne ze stanem faktycznym i powodowało, że została naruszona ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Skarżąca wskazała, że przedmiotowe budynki zostały wzniesione jako mieszkalne, co potwierdzają zapisy w księgach wieczystych i uregulowania w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. Zdaniem skarżącej fakt, że budynki te nie są w chwili obecnej zamieszkałe nie spowodował, że straciły one kwalifikacje mieszkalnych. Skarżąca wyraziła pogląd, że kryterium "obecnego wykorzystywania" jakie stosuje organ administracyjny odnosi się tylko do wykorzystywania na prowadzenie działalności gospodarczej, nie odnosi się natomiast w ogóle do budynków mieszkalnych. Skarżąca powołała się ponadto na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1994 r. sygn. akt SA/Ka 2710/03 oraz glosę do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Po 1064/97 autorstwa Etel L. POP 1999/3/285-t.1.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie wskazując, że wydając zaskarżoną decyzję wzięto pod uwagę fakt, iż przedmiotowe budynki przed nabyciem ich przez stronę pełniły funkcje ośrodków wczasowych. Przeprowadzona przez organ pierwszej instancji wizja lokalna w dniu

[...] 2003 r. z udziałem strony potwierdziła, że sporne budynki są w złym stanie technicznym, są nie użytkowane, nie zamieszkałe i wymagają przeprowadzenia remontu. Organ odwoławczy podkreślił fakt, że na budynku przy ul. B Z w dalszym ciągu zawieszony jest szyld Ośrodek Wczasowy "[...]". Podniósł również, iż z dotychczas prowadzonych postępowań w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego /[...] sygn. [...]/ wynika, że strona nie uzyskała decyzji o przekwalifikowaniu nieruchomości położonych w W. ul. B Y i Z na budynki mieszkalne. Wręcz przeciwnie uważa, że o tym, iż są to budynki mieszkalne świadczą wpisy do ksiąg wieczystych, klasyfikacja PKOB, a więc żądanie organu dotyczące przekwalifikowania budynków jest pozbawione podstaw.

W piśmie z dnia [...] 2005 r. strona skarżąca podtrzymała wniesioną skargę w całości powołując się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 490/04 wydany w sprawie o identycznym stanie faktycznym, między tymi samymi stronami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości.

Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienia uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku /art. 152 ustawy p.p.s.a./. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala /art. 151 ustawy p.p.s.a./.

Na wstępie należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 8 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę "A" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od czerwca do grudnia 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /sygn. akt I SA/Gl 490/04/.

Niniejsza sprawa tak pod względem faktycznym jak i prawnym była w zasadzie tożsama ze wskazaną wyżej, z tą różnicą, że dotyczyła opodatkowania przedmiotowych nieruchomości za rok 2004 r.

Istota sporu w obu tych sprawach sprowadzała się do kwestii "zakwalifikowania" spornych budynków do kategorii "mieszkalnych" jak chce tego podatnik lub "pozostałych" jak ustaliły to organy podatkowe.

Zgodnie z treścią art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. użyte w tej ustawie określenie budynek oznacza "obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach". Budynki lub ich części podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości /art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy/. Podatnikiem tego podatku są między innymi właściciele nieruchomości /budynków/. W przypadku budynków lub ich części podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia użytkowa. Rada gminy, w drodze uchwały, określa stawki podatku od nieruchomości, w tym od budynków lub ich części, różnicując ich wysokość w zależności m.in. od tego czy budynki /lub ich części/ należą do "mieszkalnych".

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje zwrotu "budynek mieszkalny". Dlatego też mając na uwadze zasadę autonomiczności prawa podatkowego oraz odmienność zawartych w tym prawie pojęć od używanych w innych gałęziach prawa należy odwołać się do potocznego znaczenia pojęcia "budynek mieszkalny" zgodnie z którym jest to budynek służący lub nadający się do mieszkania, a zamieszkiwać, to przebywać gdzieś stale albo czasowo, zajmować jakiś lokal, mieć mieszkanie, zamieszkiwać /tak uchwały składu 5 sędziów NSA z dnia 30 sierpnia 1999 r. FPk 1/99, z dnia 1 lipca 2002 r. FPk 2/02 i FPk 3/02/.

Budynek mieszkalny, o którym mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych to taki obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach, który służy lub nadaje się w całości lub w części do stałego lub czasowego zamieszkania, a więc zaspokajania potrzeb mieszkaniowych osób w nim przebywających.

Kwalifikacja budynku jako mieszkalnego wyłącza możliwość zaliczenia go do innej kategorii, co nie stoi na przeszkodzie określeniu, że budynek mieszkalny wykorzystywany jest na przykład dla celów prowadzonej działalności gospodarczej.

Tak więc aby uznać, że dany budynek należy klasyfikować jako "pozostały" konieczne jest wcześniejsze stwierdzenie, że nie jest to budynek mieszkalny.

W tym miejscu należy przypomnieć, że w chwili wydania przedmiotowej decyzji w zakresie ewidencji podatkowej nieruchomości obowiązywał przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1983 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ zgodnie z którym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowiły podstawę "wymiaru podatków i świadczeń". Tym samym można stwierdzić, że dla wymiaru przedmiotowego podatku podstawą zastosowania stawki od nieruchomości wobec gruntów i budynków był stan prawny tych gruntów i budynków, wynikający z ewidencji wskazanej w powołanym wyżej przepisie. Ewidencja gruntów i budynków była urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanym w postępowaniu podatkowym. Dane tam zawarte w zasadzie wiązały strony tego postępowania. Organ podatkowy nie powinien dokonywać samodzielnej kwalifikacji budynku lecz przede wszystkim powinien uwzględnić odpowiednie zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Ustalając wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości organ podatkowy nie był uprawniony do dokonywania zmian w ewidencji, gdyż nie należało to do jego właściwości rzeczowej /patrz wyrok NSA sygn. akt I SA/Ka 536/96/. Dopiero w przypadku braku stosownych informacji w ewidencji gruntów i budynków można było przeprowadzić odpowiednie postępowanie zmierzające do ustalenia wymaganych prawem danych niezbędnych dla prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania. Organy podatkowe powinny przy tym uwzględnić treść rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38, poz. 494/, która w § 65 ust. 1 dzieli budynki na rodzaje mając na uwadze ich podstawową funkcję użytkową. Przepis ten wymienia rodzaje budynków w tym budynki mieszkalne i inne budynki niemieszkalne. Przynależność budynku do odpowiedniego rodzaju ustala się zgodnie z zasadami klasyfikacji środków trwałych, wprowadzonej na podstawie przepisów o statystyce publicznej /§ 65 ust. 2 cytowanego rozporządzenia/.

W niniejszej sprawie organy podatkowe ustalenie co do zaliczenia przedmiotowych budynków do kategorii budynków lub ich części "pozostałych" oparły na stwierdzeniu, że o zakwalifikowaniu przedmiotu opodatkowania do danej kategorii następuje na podstawie jego obecnego wykorzystywania oraz, że wysokość stawki podatkowej uzależniona jest od przeznaczenia danej nieruchomości /budynku/. Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa rozpatrującymi kwestię opodatkowania budynków.

Należy bowiem zauważyć, że budynek mieszkalny nie zmieni swojego zakwalifikowania czy charakteru tylko z tego powodu, że został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej. W takim przypadku do budynku mieszkalnego zajętego /a nie "wykorzystywanego"/ na prowadzenie działalności gospodarczej stosuje się jedynie inne stawki podatku. Tak więc budynek mieszkalny, w tym budynek zakwalifikowany w ewidencji gruntów i budynków jako mieszkalny, nie może być uznany za "niemieszkalny" nawet wówczas, gdy został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej. Wynika to wprost z brzmienia przepisu art. 5 ust. 2 pkt 2 lit. b cytowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tym bardziej budynek taki nie może być zaliczony do budynków "pozostałych" tylko z tego powodu, że nie jest zamieszkiwany i nie jest wykorzystywany na inne cele.

Fakt, że przedmiotowe budynki były w poprzednich latach wykorzystywane jako domy wczasowe świadczy o tym, że były budynkami przeznaczonymi do zbiorowego zamieszkania co uzasadniałoby ich kwalifikowanie do kategorii budynków mieszkalnych. Natomiast z treści art. 5 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wynika by kategoria budynków mieszkalnych lub ich części podlegała jakiemukolwiek zróżnicowaniu z uwagi na sposób lub cel zamieszkiwania. Przepis ten mówi jedynie o budynkach mieszkalnych a nie o budynkach zamieszkałych. Dlatego też nie można kwalifikować jako budynków "pozostałych" budynków mieszkalnych, w tym budynków zbiorowego zamieszkiwania, które z różnych przyczyn, nie są czasowo wykorzystywane do zamieszkania.

Budynek, który służył lub służy celom mieszkalnym o ile faktycznie istnieje i w sposób przewidziany prawem nie został zakwalifikowany do kategorii budynków innych niż mieszkalne oraz nie został zajęty na inne cele niż mieszkalne wymienione w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych podlega opodatkowaniu według stawek określonych dla budynków mieszkalnych.

Jak wynika z akt sprawy oraz treści decyzji podatkowych ustalenie, że przedmiotowe budynki, z uwagi na ich zły stan techniczny, nie służą obecnie celom mieszkalnym i nie mają przeznaczenia mieszkalnego, a przez to nie są budynkami mieszkalnymi dokonane zostało w wyniku przeprowadzonych przez organ podatkowy oględzin tych budynków. Z protokołu oględzin nie wynika by uczestniczyła w nich osoba posiadająca wiedzę specjalistyczną do oceny stanu technicznego domów. Natomiast ustalenie, że wcześniej budynki te były budynkami "wczasowymi" nie mogły prowadzić do konkluzji przyjętej w zaskarżonej decyzji. Organy podatkowe nie ustosunkowały się bowiem w sposób należyty do zebranych w sprawie innych dowodów w postaci odpisów ksiąg wieczystych przedmiotowych nieruchomości czy też wniosku o przekwalifikowanie ich przeznaczenia. Nie ustaliły również czy i w jaki sposób sporne budynki zostały zakwalifikowane w ewidencji gruntów i budynków, czy istnieje dokumentacja techniczna tych obiektów, pozwolenie na budowę, określenie sposobu ich wykorzystania. W aktach sprawy brak także uchwały Rady Miasta W., która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy przeprowadzi niezbędne czynności dowodowe zmierzające do wyjaśnienia powyższych okoliczności, a w szczególności ustali czy przedmiotowe budynki znajdują się w rejestrze budynków i w jaki sposób zostały tam zakwalifikowane a w przypadku braku tych informacji stwierdzi na podstawie innych dowodów istniejący w okresie objętym zaskarżoną decyzją stan faktyczny i prawny tych budowli.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. oraz art. 152 tejże ustawy orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. Z uwagi na brak wniosku o zasądzenie kosztów postępowania Sąd pominął rozstrzygnięcie w tym zakresie wobec treści art. 210 § 1 ustawy p.p.s.a.