Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 961/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. Nr [...] Rada do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2, art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1 a i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Nr 680 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 L - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 i art. 514 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. nr 1650) po rozpatrzeniu odwołania Pana P. M. ob. [...] utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] października 2014 r. odnoszącą się do odwołującego i orzekającą o odmowie nadania statusu uchodźcy, o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, i o nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Pan P. M., obywatel [...] deklarujący narodowość [...], złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w dniu 24 lutego 2014 r.

Decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił o nieudzieleniu mu zgody na pobyt tolerowany.

W ustawowym terminie do Rady do Spraw Uchodźców wpłynęło odwołanie wnioskodawcy, w którym zwraca się on o uchylenie ww. decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i przyznanie ochrony międzynarodowej. Następnie, pismem datowanym na dzień [...] października 2014 r., wnioskodawca uzupełnił odwołanie i wniósł liczne wnioski dowodowe z dokumentów dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia, tj. na [...] .

Po rozpatrzeniu sprawy, Rada do Spraw Uchodźców podzieliła ustalenia organu pierwszej instancji, który uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy. Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Nr 680 ze zm. ; dalej: u.u.c.o.). W przypadku wnioskodawcy, w żaden sposób nie wykazał on takich okoliczności, które mogłyby w jakikolwiek sposób wskazywać na istnienie realnego zagrożenia prześladowaniem.

Wnioskodawca oświadczył, że powodem złożenia wniosku o status uchodźczy w Rzeczpospolitej Polskiej jest jego obawa przed prześladowaniem w związku z zagrożeniem ze strony grupy przestępczej ( mafii) w miejscu jego zamieszkania tj. w [...].

W uzupełnieniu odwołania, strona powołała się na zagrożenie wynikające dla niej z trwającego na [...] konfliktu zbrojnego.

W związku z tym, że ocena zasadności przyznania statusu uchodźcy, jak również ochrony uzupełniającej, następuje w oparciu o postępowanie dowodowe polegające na odniesieniu ustalonej zindywidualizowanej sytuacji, w której znalazł się wnioskodawca, do aktualnej sytuacji w kraju jego pochodzenia i dopiero na tej podstawie rozstrzyga się o występowaniu przesłanek przyznania wnioskodawczyni danej formy ochrony, Rada do Spraw Uchodźców odniosła się do aktualnej sytuacji na [...], wskazując, że na skutek gwałtownych protestów społecznych, do których doszło na przełomie 2013 i 2014 r. doszło na [...]. [...]. Natomiast [...].[...]. Obecnie władze [...] toczą walki zbrojne z [...]. Sytuację w tych obwodach należy kwalifikować prawnie jako wewnętrzny konflikt zbrojny. Potwierdzają to także liczne dowody z dokumentów wniesione przez wnioskodawcę w postępowaniu odwoławczym. Natomiast sytuacja na pozostałym obszarze [...] pozostaje obecnie stabilna i pod kontrolą nowych władz.

Organ podkreślił, że wnioskodawca nie pochodzi ani z [...], ani ze wschodnich obwodów [...] i zamieszkiwał w [...]. W konsekwencji wnioskodawcy nie grozi znalezienie się w rejonie wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Odnosząc się do zagrożenia ze strony grupy przestępczej (szajki), należy organ wskazał, że wnioskodawca nie powołuje się w tym kontekście na zagrożenie ze strony władz kraju pochodzenia, lecz ze strony innych podmiotów prywatnych. Według oświadczeń wnioskodawcy, jego problemy z ww. grupą przestępczą sięgać miały 1998 r. w związku z wymuszeniem od wnioskodawcy znacznej kwoty pieniędzy za sprzedaż domu. Wnioskodawca wyjechał z [...] do Polski w 2009 r. i odtąd nieprzerwanie przebywał na terytorium RP. Wnioskodawca tylko raz miał zwrócić się o ochronę do odpowiednich władz kraju pochodzenia (do milicji), ale miało to okazać się nieefektywne i kontrproduktywne (pobicie wnioskodawcy przez członków grupy przestępczej).

Rada do Spraw Uchodźców uznała oświadczenia wnioskodawcy w omawianym zakresie jako odznaczające się bardzo niską wiarygodnością. W ocenie organu są one ogólnikowe i nie poddają się jakiejkolwiek weryfikacji. W pewnym zakresie pozostają też niespójne z wyjaśnieniami złożonymi przez żonę wnioskodawczyni, panią T. M., w odrębnym postępowaniu o nadanie statusu uchodźczy ([...]). Zeznała ona, m.in., że nigdy nie zgłaszała z mężem swoich problemów milicji, gdyż jak stwierdziła: "baliśmy się, bo jeszcze można pogorszyć sytuację". Przede wszystkim jednak, o bardzo niskiej wiarygodności wnioskodawcy świadczy fakt, że opuścił on terytorium [...] w 2009 r. z powodu zagrożenia ze strony ww. grupy przestępczej i w celu znalezienia ochrony na terytorium RP, na którym przebywa nieprzerwanie od tego czasu. Tymczasem nigdy wcześniej wnioskodawca nie zwracał się o udzielenie ochrony międzynarodowej do odpowiednich władz RP i uczynił to po raz pierwszy dopiero [...] lutego 2014 r.

Niezależnie od powyższego, organ zauważył, że wnioskodawca - według swoich oświadczeń - tylko raz zwracał się do odpowiednich władz kraju pochodzenia o udzielenie ochrony i pomocy, co miało miejsca wiele lat temu i miało miejsce w istotnie różnej rzeczywistości społeczno-politycznej na [...]. Dlatego Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że w okolicznościach sprawy i biorąc pod uwagę aktualna sytuację w kraju pochodzenia, nie dopatrzyła się możliwości przypisania władzom kraju pochodzenia odpowiedzialności w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 u.u.o.c.

W konsekwencji organ stwierdził, że okoliczności sprawy w zakresie podnoszonego zagrożenia ze strony grupy przestępczej w kraju pochodzenia, po pierwsze, odznaczają się bardzo niskim stopniem wiarygodności, oraz po drugie, i tak nie pozwalają na uznanie ewentualnego zagrożenia ze strony grupy przestępczej za takie, które można przypisać władzom państwowym w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 u.u.o.c., zwłaszcza w świetle zmiany władzy w kraju pochodzenia.

Uznano więc, że wnioskodawca nie wykazał w wystarczający, ani wiarygodny sposób, że jest w kraju pochodzenia zagrożony prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. W tej sytuacji odmowa nadania statusu uchodźcy stała się w pełni uzasadniona.

Rada do Spraw Uchodźców podzieliła również ustalenia organu pierwszej instancji, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 u.u.c.o., który stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w punktach od 1 do 3, tj. przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; 2) tortury, nie ludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie; 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, które to ryzyko powoduje, że nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Art. 15 u.u.c.o. wymaga więc oceny, po pierwsze, zindywidualizowanej sytuacji w której znajduje się cudzoziemiec, oraz po drugie, oceny sytuacji w kraju pochodzenia w konkretnym kontekście możliwości narażenia tego cudzoziemca w przypadku jego powrotu do tego kraju na ryzyko doznania rzeczywistej krzywdy przez spełnienie przesłanek wymienionych w punktach 1-3.

Organ odwoławczy podzielił w tym względzie ustalenie organu pierwszej instancji, że w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach od 1) do 3) art. 15 u.u.c.o., gdyż wnioskodawca nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; wnioskodawca nie jest także narażony na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie - w tym zakresie pełną aktualność zachowują ustalenie poczynione powyżej w kontekście statusu uchodźcy; w razie wydalenia do kraju pochodzenia wnioskodawca nie będzie też narażony na poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej, gdyż wewnętrzny konflikt zbrojny, który ma obecnie miejsce na [...] jest ograniczony obecnie do [...] a wnioskodawca na stałe zamieszkiwał w innym regionie [...] i nie grozi mu znalezienie się w rejonie konfliktu.

W postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy wszczętym wnioskiem złożonym przed dniem 1 maja 2014 r., w razie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, orzeka się o zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub la u.u.c.o. Zgodnie z tymi przepisami cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lub wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu ww. Konwencji lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

W cenie organu wnioskodawca nie wykazał w żadnym stopniu, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Decyzja nie narusza także prawa wnioskodawcy do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 a u.u.c.o., zwłaszcza w kontekście negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, który złożyła żona wnioskodawcy, pani T. M. (vide ostateczna w administracyjnym toku instancji decyzja Rady do Spraw Uchodźców [...] z dnia [...] stycznia 2015r.).

Rada do Spraw Uchodźców nie dopatrzyła się też nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ pierwszej instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. M., zarzucając jej:

1. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. , art. 77 § 1 i § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez :

- niezapoznanie się z aktualnymi informacjami dotyczącymi sytuacji na [...], w tym stanu bezpieczeństwa ludności cywilnej na terytorium zachodniej i centralnej [...].

- niezadanie skali prześladowania osób [...] narodowości na [...] oraz możliwości uzyskania przez nich pomocy od władz kraju pochodzenia w sytuacji uzasadnionej obawy przed prześladowaniem.

- niepodniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu tj. zarzutu nierozpoznania sytuacji osób o ormiańskim pochodzeniu oraz członków ich rodzin na terenach zachodniej [...] oraz niesprawdzenia doniesień dot. działalności [...] mafii na terenie [...] oraz braku możliwości otrzymania jakiejkolwiek pomocy od lokalnej policji oraz władz [...].

2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 §1 i § 3 k.p.a, poprzez niewskazanie, czym kierował się organ odmawiając udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej.

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust. 1ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w związku z art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania mi statusu uchodźcy w wyniku błędnej interpretację pojęcia "podmioty dopuszczające się prześladowań". Tymczasem na mocy art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, podmiotami dopuszczającymi się prześladowań, o których mowa wart. 13 w/w ustawy, lub wyrządzającymi poważną krzywdę, o której mowa wart. 15 w/w ustawy, mogą być podmioty inne niż organy władzy publicznej kraju pochodzenia lub ugrupowania lub organizacje kontrolujące kraj pochodzenia lub znaczną część jego terytorium, w przypadku gdy te podmioty, w tym organizacje międzynarodowe, nie mogą lub nie chcą zapewnić ochrony przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy. W przedmiotowej sprawie w ocenie skarżącego organ błędnie uznał, że prześladowanie ma być wynikiem działania władz [...], nie uznając za prześladowcę mafii, w sytuacji, gdy organy władzy pozostały bezczynne. Tym samym Rada miała obowiązek ustalić jakie są realne szanse na uzyskanie przez niego pomocy od władz [...], w sytuacji, gdy jest [...] prześladowanym przez mafię. Organ zaniechał jednak dokonania tych czynności.

4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 97 ust. 1 pkt 1 stawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia mi zgody na pobyt tolerowany.

W ocenie strony skarżącej organ winien był zbadać aktualna sytuację w kraju pochodzenia i ustalić jakie są realne szanse na uzyskanie przez skarżącego pomocy od władz [...], w sytuacji gdy jest on [...] prześladowanym przez mafię. Organ zaniechał jednak tych czynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma on charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.

Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.

Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń Cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jej wypowiedzi złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń cudzoziemca. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że powodem opuszczenia przez skarżącego kraju pochodzenia jest obawa przed prześladowaniem przez działającą w [...] grupę przestępczą (mafię). Skarżący wskazał, że grożono mu. Z akt sprawy wynika, iż problemy skarżącego z grupą przestępczą mają sięgać 1998r. (wymuszenie od znacznej kwoty pieniędzy za sprzedaż domu). W 2009r. skarżący wyjechał zaś do Polski i przebywa w niej nieprzerwalnie do chwili obecnej. Wskazać zatem należy, że Sąd podziela stanowisko Rady w zakresie bardzo niskiej niewiarygodność oświadczeń skarżącego w tym zakresie, co zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wskazano powyżej skarżący w Polsce przebywa od 2009r. Będący przedmiotem rozpoznania wniosek złożony zaś został dopiero w 2014r. Nigdy wcześniej nie ubiegał się on o udzielenie mu ochrony międzynarodowej, pomimo tego, że powołuje się obecnie na okoliczności zaistniałe wiele lat temu, jeszcze przed jego przybyciem na teren RP, które jak sam wywodzi mają świadczyć o konieczności udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Organ wskazał także, na niewiarygodność oświadczeń skarżącego w odniesieniu do tych złożonych przez jego żonę. Po drugie i niezależnie od powyższego, zasadnie Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła również, że w okolicznościach sprawy i biorąc pod uwagę aktualną sytuację w kraju pochodzenia, nie było możliwości przypisania władzom kraju pochodzenia odpowiedzialności w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 u.u.o.c. Podmiotem dopuszczającym się bezpośredniego prześladowania lub wyrządzającym poważną krzywdę mogą być podmioty inne niż władze państwa pochodzenia, ale każdorazowo konieczne jest wykazanie, że władze te nie mogły lub nie chciały zapewnić jednostce ochrony przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, a więc ponoszą za to odpowiedzialność. W okolicznościach sprawy nie ma nic, co wskazywałoby na to, że władze kraju pochodzenia nie chciały lub nie mogły udzielić skarżącemu ochrony, ani tym bardziej - biorąc pod uwagę, że rozpatrywane okoliczności miały miejsce wiele lat temu i to w zasadniczo różnej rzeczywistości społeczno-politycznej na [...] (tj. przed zmianą władzy) - nie chcą lub nie mogą takiej ochrony udzielić obecnie, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Przy czym wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącego, to na nim a nie organach ciążył obowiązek przedłożenia stosownych dowodów, które potwierdzałyby powyższą okoliczność.

Bezzasadny pozostaje też zarzut skarżącego, że Rada do Spraw Uchodźców nie zbadała "skali prześladowania osób ormiańskiej narodowości na [...]". Skarżący ani we wniosku, ani w oświadczeniach złożonych podczas przesłuchania statusowego w ogóle nie podnosił żadnych okoliczności wskazujących na zagrożenie prześladowaniem ze względu na jego ormiańską narodowość. Nie czyni to także w rozpatrywanej skardze. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący ograniczył się jedynie do ogólnego i w żaden sposób nieuprawdopodobnionego zarzutu "nierozpoznania sytuacji osób o ormiańskim pochodzeniu oraz członków ich rodzin na terenach zachodniej [...]", który to zarzut powtórzony został w rozpatrywanej skardze. Ogólny zarzut nie poparty żadnymi zindywidualizowanym oświadczeniami strony uprawdopodobniającymi zagrożenie prześladowaniem (i/lub doznaniem poważnej krzywdy), nie może zaś stanowić podstawy do uznania, że organ zaniechał rzetelnego rozpoznania sprawy.

Reasumując Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, organy, prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał, aby władze kraju pochodzenia, prowadziły wobec niego działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 powołanej ustawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że powód, który wskazał skarżący, nie stanowi wystarczającej przesłanki nadania mu statusu uchodźcy, gdyż nie ma on charakteru prześladowań ze strony władz, ani prześladowań, przed którymi władze nie byłyby w stanie zapewnić obywatelowi należytej ochrony. Okoliczność, jaką podnosi - obawa przed działaniem grupy przestępczej, nie można uznać za prześladowanie, czy też uzasadnioną obawę. Obawy te żywione w odniesieniu do niezgodnych z prawem działań grupy osób, nie można uznać za prześladowania w rozumieniu konwencyjnym i nie mogą stanowić podstawy do objęcia takiej osoby ochroną międzynarodową. Mając na uwadze powyższe Sąd w pełni podzielił argumentację organów administracyjnych, że skarżący nie spełnia przesłanki do nadania mu statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Nietrafny jest tym samym zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy słusznie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, iż podmiotem dopuszczającym się bezpośredniego prześladowania lub wyrządzającym poważną krzywdę mogą być podmioty inne niż władze państwa pochodzenia, ale każdorazowo konieczne jest wykazanie, że władze te nie mogły lub nie chciały zapewnić jednostce ochrony przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, a więc ponoszą za to odpowiedzialność. W okolicznościach sprawy skarżący nie uprawdopodobnił, aby władze kraju pochodzenia nie były w stanie udzielić skarżącemu ochrony. Jak już była o tym mowa powyżej, oświadczenie jak również opis zdarzeń, które w ocenie skarżącego winny uzasadniać przyznanie mu pomocy międzynarodowej ze strony RP, jest bardzo lakoniczny, nie poparty żadnymi dowodami, jak również niespójny. Samo oświadczenie skarżącego, że spotkał się z odmową (byłych z uwago na zmiany jakie zaszły obecnie w kraju pochodzenia) władz w zakresie udzielenie mu pomocy w zaistniałej sytuacji nie może stanowić podstawy do przyznania mu ochrony. Tym bardziej, że jak słusznie podnoszą organy powołując się na informację o kraju pochodzenia, iż nic nie wskazuje na to, aby w razie wydalenia skarżącego do kraju pochodzenia wnioskodawca mógł być narażony na poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej, gdyż wewnętrzny konflikt zbrojny, który ma obecnie miejsce na [...] jest ograniczony do [...] a wnioskodawca na stałe zamieszkiwał w innym regionie [...] i nie grozi mu znalezienie się w rejonie konfliktu.

W związku z powyższym, organy administracji orzekające w sprawie słusznie uznały, że cudzoziemiec nie potrzebuje międzynarodowej ochrony bowiem nie spełnia on przesłanek uzasadniających uznanie go za uprawnionego do udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 48 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a.

Przechodząc do oceny istnienia w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Mając zatem na uwadze ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego w ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że jest narażony na wymienione naruszenia praw człowieka, podczas gdy to na ubiegającym się o status uchodźcy spoczywa ciężar wykazania istnienia tych obaw. Żywione przez niego obawy, szczególnie w świetle zeznań wskazujących na okoliczności w jakich opuścił kraj pochodzenia, można jedynie rozpatrywać w kategoriach domniemania, które nie zostało potwierdzone faktami opartymi na materiałach dowodowych zgromadzonych w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wykazał ani nie uprawdopodobniła faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowania lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego dowodu potwierdzającego znalezienie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń oraz, że władze kraju pochodzenia lub inne podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, świadczące o nieustabilizowanej sytuacji w jej kraju pochodzenia, nie przekładają się na jego indywidualne położenie, a wiec nie mogą skutkować zagrożeniami, które art. 97 powołanej ustawy wymienia, tym bardziej, że przedmiotem oceny jest sytuacja skarżącego, a nie jego ojczyzny.

Zatem, w ocenie Sądu, organ trafnie orzekł, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających obawę przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej oraz nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i 15 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. Nie zwalnia to ją z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na prześladowania czy zagrożenia jego praw do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącego, ale też i na dokonanej ponownej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego wystarczającego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a..

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.