Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 360/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2 i ust. 3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Asesor WSA Piotr Pyszny Protokolant Katarzyna Czabaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi "A". w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia [...] r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: organ odwoławczy, organ drugiej instancji), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) oraz ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 708 ze zm., dalej: ustawa SENT), po rozpatrzeniu odwołania A sp. z o. o. w K. (dalej: Spółka, strona skarżąca, przewoźnik) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z [...] r., nr [...] , nakładającej na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa - utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] r., funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili w W. kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego przez skarżącą Spółkę zespołem pojazdów składającym się z samochodu ciężarowego marki Man o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki Turbud o numerze rejestracyjnym [...] , należącymi odpowiednio do skarżącej oraz A.D. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z obowiązujących w tym czasie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Z protokołu kontroli z [...] r. oraz z załączonych do niego dokumentów wynikało, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju nie dopełnił obowiązku zgłoszenia przewozu zarejestrowanego o numerze referencyjnym [...] o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy. Pole, w którym należało podać nr zezwolenia, zaświadczenia lub licencji nie zostało wypełnione. W trakcie kontroli kierowca okazał posiadane dokumenty, w tym m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, który jednak nie został odnotowany przez przewoźnika w zgłoszeniu w systemie SENT.

Według informacji zawartej w zgłoszeniu o ww. numerze referencyjnym, obejmowało ono towar opisany jako produkty paliwowe (olej napędowy), klasyfikowane do kodu CN 2710 w ilości 27 000 litrów. Podmiotem wysyłającym towar była B S.A. w W., a podmiotem odbierającym oraz przewoźnikiem skarżąca Spółka.

Mając na uwadze ustalenia kontroli, organ pierwszoinstancyjny, postanowieniem z [...] r., wszczął z urzędu wobec przewoźnika postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT. W toku tego postępowania pismami z [...] i [...] r. strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania argumentując, że dopełniła obowiązku prawidłowego wypełnienia przed rozpoczęciem przewozu towaru danych wymaganych na platformach PUESC. Ponadto pole dotyczące numeru zezwolenia/licencji na dzień przeprowadzenia kontroli nie było polem obowiązkowym dla przewoźnika oraz nie było wyszczególnione gwiazdką, a nadto konstrukcja formularza pozwalała na ominięcie jego wypełnienia i zakończenia procedury w zakresie zgłoszenia przewoźnika bez wypełniania go.

Pismem z [...] r. organ pierwszej instancji wezwał stronę skarżącą do wskazania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie wskazał stronie warunki, które zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy SENT muszą być spełnione dla zastosowania wnioskowanej ulgi. Spółka nie odpowiedziała na wezwanie. Z kolei, organ we własnym zakresie ustalił, że przewoźnik nie posiada żadnych zaległości publicznoprawnych.

Decyzją z [...] r., Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., działając m.in. na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ nie dopatrzył się okoliczności skutkujących odstąpieniem od wymierzenia kary.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Podkreśliła, że na dzień wypełnienia zgłoszenia pole dotyczące numeru zezwolenia/licencji nie było dla przewoźnika polem obowiązkowym, ewentualnie nie zostało oznaczone jako obowiązkowe, brak było bowiem oznaczenia gwiazdką. Ponadto platforma pozwalała na ominięcie tej rubryki i zakończenie zgłoszenia. W konsekwencji skarżąca Spółka została wprowadzona w błąd. Powyższe okoliczności zdaniem skarżącej należało wziąć pod uwagę w kontekście art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz budowy zaufania do organów. Organ powinien wziąć również pod uwagę, że towar trafił do odbiorcy i nie uszczuplono podatków. W rozwinięciu tej argumentacji strona odwołała się do założeń ustawy SENT, które bazowały na wykluczeniu patologicznych działań nielegalnego handlu paliwami. Jako bardzo restrykcyjne strona uznała nałożenie na nią kary pieniężnej w sytuacji, gdy niedopełnienie obowiązku z art. 5 ust. 4 ustawy SENT nie było zachowaniem zamierzonym, zawinionym w sposób umyślny i nie zmierzało do uszczuplenia wpływów do budżetu państwa.

Decyzją z [...] r., nr [...] , Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Od powyższej decyzji Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu, który wyrokiem z 19 września 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 111/19 oddalił skargę, a następnie w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej wyrokiem z 23 lipca 2020 r. uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] , z uwagi na niewłaściwość miejscową organu odwoławczego.

Zaskarżoną decyzją z [...] r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W pierwszej kolejności wyjaśnił swoją właściwość do ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym. Dalej powołał i wyjaśnił przepisy ustawy SENT mające zastosowanie w sprawie. W szczególności zwrócił uwagę na art. 5 ust. 4 i art. 22 ust. 2 oraz art. 26 ust. 3 tej ustawy, po czym stwierdził, że strona skarżąca przed rozpoczęciem przewozu towaru nie dopełniła ustawowego obowiązku uzupełnienia zgłoszenia poprzez wpisanie numeru posiadanej licencji i tym samym prawidłowo została na nią nałożona kara pieniężna w wysokości

[...] zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że skoro licencja była wymagana, to również było konieczne uzupełnienie zgłoszenia o numer tego dokumentu. Ustawodawca nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków, jak również możliwości jej miarkowania, bowiem kara została ustalona "w sposób sztywny", a przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów czy pomyłek. Ponadto, braku wpisania numeru wymaganego zezwolenia, zaświadczenia lub licencji nie usprawiedliwia fakt posiadania takiego dokumentu. W ocenie organu, trudno uznać za uzasadniony zarzut nieprecyzyjnego przygotowania formularza SENT, który umożliwił zapisanie formularza pomimo nieuzupełnienia pola z numerem licencji. W tym kontekście organ zaakcentował, że niewpisanie przez przewoźnika w zgłoszeniu numeru licencji nie może wpływać na możliwość zamknięcia zgłoszenia, gdyż jak wynika z zapisów ustawy SENT, w przypadku, gdy taki dokument nie jest wymagany przepisami ustawy o transporcie drogowym, to pole o jakim mowa może pozostać niewypełnione. Zgodnie z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy jej przepisów nie stosuje się (nie jest wymagana licencja) do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy.

W niniejszej sprawie przewóz miał charakter zarobkowy i był wykonywany pojazdami o masie przekraczającej 3,5 tony, co obliguje przewoźnika do uzupełnienia w zgłoszeniu SENT danych, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy SENT.

W dalszych motywach, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego w podobnych sprawach, wskazał na obowiązek przewoźnika uzupełnienia zgłoszenia o wymagane dane oraz skutkach jego niedopełnienia.

Zdaniem organu odwoławczego na uwzględnienie nie zasługiwała także argumentacja strony w zakresie sposobu oznaczenia pól formularza zgłoszeniowego wymagających obligatoryjnego wypełnienia oraz spornego pola dotyczącego informacji o posiadanej przez podmiot zgłaszający licencji, zezwoleniu lub zaświadczeniu. Fakt braku w czasie wypełniania przez stronę skarżącą zgłoszenia SENT, w spornym polu oznaczenia (*), wskazującego na konieczność jego wypełnienia, nie zwalniała bowiem strony z dołożenia niezbędnej staranności w uzyskaniu niewadliwego, nie zawierającego istotnych braków, zgłoszenia. Ponadto skarżąca, miała możliwość, w przypadku wątpliwości dotyczących konieczności wypełnienia pola formularza zgłoszeniowego oznaczonego jako "Numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, o ile są wymagane", uzyskania niezbędnych informacji odnośnie konieczności lub braku konieczności wypełnienia tego pola.

Nie miało również przypisywanego przez stronę znaczenia dodanie informacji, że: "To pole może pozostać niewypełnione tylko w przypadku, gdy zezwolenie, zaświadczenie lub licencja nie są wymagane przepisami ustawy o transporcie drogowym". Fakt dokonania takiej modyfikacji formularza miał na celu uproszczenie jego treści i przyspieszenie procesu jego wypełniania, co nie zwalnia podmiotu wypełniającego go od zachowania szczególnej uwagi przy wypełnianiu formularza zgłoszeniowego, co także odnosi się do "intuicyjności" wypełniania niektórych i wszystkich "pól nieoznaczonych".

Subiektywne odczucia w kwestii sposobu wypełniania pól formularza i informacji w nich zawartych, wskazujących na rodzaj informacji, jakie należy lub można w nich zawrzeć, nie zwalnia podmiotu dokonującego zgłoszenia od zastosowania się do przepisów i wymogów stawianych obowiązującymi regulacjami prawnymi, w tym wynikającymi z przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei, art. 26 ust. 3 ustawy SENT przewiduje, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie;

1. nie stanowi pomocy publicznej albo

2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Organ podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi uznanie administracyjne. Dalej wskazał, że strona skarżąca nie wykazała zaistnienia ważnego interesu własnego lub interesu publicznego przemawiającego za podjęciem takiego rozstrzygnięcia, a organ z urzędu nie stwierdził ich zaistnienia. Wyjaśnił, że jak ustalono strona nie posiada zaległości podatkowych i innych należności publicznoprawnych, sukcesywnie dokonuje wpłat z tytułu podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem organu ustalenia te prowadzą do wniosku, że Spółka posiada płynność finansową i kontynuuje działalność gospodarczą osiągając znaczne przychody. Sytuacja finansowa przewoźnika pozwala na wywiązanie się z obowiązku zapłaty nałożonej kary. Skarżąca w toku postępowania nie sygnalizowała również by okoliczność zagrożenia pandemicznego wpłynęła na pogorszenie wyników finansowych prowadzonej działalności gospodarczej.

W przedmiotowej sprawie nie zachodziła również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie "interesu publicznego" należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Podkreślił, że w realiach niniejszej sprawy, niedopuszczalnym z punktu widzenia interesu publicznego byłoby przerzucenie odpowiedzialności przewoźnika na budżet państwa.

Nadto organ odwoławczy podkreślił, że każdy przedsiębiorca podejmując decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej bierze na siebie odpowiedzialność w każdym aspekcie jej funkcjonowania. To oznacza, iż nie tylko odpowiada za jakość świadczonych usług, ale także za profesjonalne jej zarządzanie ludźmi, aspektami prawnymi i finansowymi, tak by nie naruszyć swojego interesu poprzez działanie, które podlega sankcjom. Zadaniem przedsiębiorcy jest takie prowadzenie działalności, by podejmowane decyzje skutecznie redukowały mogące powstać negatywne konsekwencje.

Zaakcentował, że kara pieniężna zawsze wiąże się z trudnościami i problemami dla strony. W przeciwnym przypadku nie spełniałaby swojej roli i funkcji w systemie prawa, która ma charakter prewencyjny wymuszający na ukaranym przestrzeganie przepisów prawa, w tym przypadku w systemie monitorowania przewozu towarów. Ponadto sankcja za tego rodzaju naruszenia ma zapobiegać sytuacji, w której nie można byłoby ustalić, czy towar załadowany w jednej miejscowości na określony środek transportu, a dostarczony do miejscowości przeznaczenia innym środkiem transportu jest tym samym towarem, który został nadany, a więc czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, przykładowo niewiadomego pochodzenia. Celem regulacji ustawowej jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności monitorowania obrotu wrażliwymi towarami. Do celów ustawy z pewnością zaś nie należy szkodzenie przedsiębiorcom legalnie i rzetelnie prowadzącym działalność gospodarczą, lecz skuteczne monitorowanie rynku towarów wrażliwych. Jest to możliwe wyłącznie poprzez rzetelne, pozbawione błędów czy też braków, dokonywanie zgłoszeń w systemie SENT.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając:

1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału, w szczególności pominięcie przedłożonych przez Skarżącą w toku postępowania pisemnych wyjaśnień przyczyn braku wpisania w rejestrze numeru licencji na wykonywanie transportu drogowego,

b) art. 191 i art. 121 § 1 O.p. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych,

2. mające wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a) art. 22 ust. 2 i ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione zarówno z uwagi na ważny interes skarżącej jako przewoźnika jak i interes publiczny,

b) art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżąca spełniała ku temu przesłanki, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jej stronie obowiązek podatkowy.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej w całości i umorzenie postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Nawiązując do wcześniejszych swoich wyjaśnień strona skarżąca powtórzyła, że sposób wypełnienia zgłoszenia wynikał wyłącznie z wadliwej konstrukcji i sposobu funkcjonowania platformy PUESC. Nie bez znaczenia w sprawie jest również to, że system PUESC był wielokrotnie aktualizowany, a użytkownikom zwracano uwagę na określone pola. Działania te zdaniem skarżącej w istocie stanowią odpowiedź organu na liczne wątpliwości użytkowników systemu czy przypadki sporządzania przez nich nieprawidłowych — bo niepełnych — zgłoszeń SENT. W nawiązaniu do powyższego wyraziła pogląd, że to organy państwowe, a nie użytkownicy, są odpowiedzialni za prawidłowe opracowanie i funkcjonowanie systemu PUESC, tj. takie, które umożliwia sporządzanie zgłoszeń kompletnych i spełniających wymogi ustawowe. Podkreśliła również, że aktualnie pole dotyczące numeru zezwolenia/licencji opatrzone jest czerwonym komunikatem informującym o obligatoryjności jego wypełnienia. Jednocześnie skarżąca podniosła, że niejasna konstrukcja formularza sama w sobie może stanowić przesłankę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, co wynika z prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, na które skarżąca się powołała.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT skarżąca wyraziła pogląd o pominięciu przez organ administracji tych wszystkich okoliczności stanu faktycznego, które przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika oraz interes publiczny. W rozwinięciu tej argumentacji strona odwołała się do niezawinionego charakteru uchybienia oraz do znikomego charakteru naruszenia, które dodatkowo nie spowodowało uszczuplenia dla budżetu państwa. Podkreśliła, że jest przedsiębiorcą, który skrupulatnie wywiązuje się z danin publicznoprawnych oraz postępuje zgodnie z literą prawa. Strona nawiązała również do ratio legis wprowadzenia ustawy SENT. Podkreśliła, że unormowania przewidziane w tej ustawie mają na celu m.in. – ochronę legalnego handlu towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwienie walki z tzw. "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwach podatkach (VAT, podatku akcyzowym). W tym kontekście podniosła, że uchybienie strony nie było skierowane na uszczuplenie danin państwowych, a niewpisane do zgłoszenia zaświadczenie/licencja zostało okazane kontrolującym w trakcie przeprowadzonej kontroli. W tych okolicznościach, wzgląd na zasadę sprawiedliwości społecznej oraz proporcjonalności uzasadniał, zdaniem strony, odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej.

Strona skarżąca końcowo wyraziła pogląd, że orzekające w sprawie organy administracji publicznej w istocie nie rozważyły przesłanki interesu publicznego.

W rozwinięciu tego zarzutu strona wskazała, że argumentacja organów w tym zakresie ograniczała się jedynie do skonfrontowania przesłanki interesu publicznego z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania. Zaaprobowanie natomiast poglądów organów – reprezentujących niemal wyłącznie stanowisko pro fiskalne, która jest sprzeczne z wizją organu budzącego zaufanie podatnika – sprawiłoby, że w zasadzie każda ulga, czy odstępstwo w zapłacie należności publicznoprawnych powstałych w skutek naruszenia przepisów byłaby udzielona w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, Sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga jest uzasadniona.

Poza sporem jest, że kontrolujący stwierdzili, że w zgłoszeniu przewozu towaru – oleju napędowego, przed jego rozpoczęciem na terenie kraju przewoźnik nie dopełnił obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o dane określone w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, albowiem nie wpisano numeru zezwolenia, zaświadczenia, lub licencji, co stanowiło w ich ocenie naruszenie, mimo, że system przyjął zgłoszenie jako prawidłowe. Jednocześnie skarżąca przedstawiła do kontroli wypis z licencji nr [...] dotyczącej wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy

Nie budziła wątpliwości ilość i klasyfikacja przewożonego oleju napędowego oraz pojazd jakim go dokonano, jak również to, że w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie obejmowała ustalenie wystąpienia przesłanek do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej, a także zasadności nie odstąpienia od jej nałożenia (art. 22 ust. 2 i 3 w związku z art. 5 ust. 4 pkt 6 oraz art. 26 ust. 1 i 5 ustawy o SENT).

Stan faktyczny sprawy, ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy, potwierdza naruszenie przez skarżącą Spółkę obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane tj. numer zezwolenia drogowego/licencji, przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego, który to brak został objęty sankcją w postaci kary pieniężnej w kwocie [...] zł (art. 22 ust. 2 ustawy o SENT). Kara ta została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania. Skoro skarżąca nie uzupełniła zgłoszenia o wymagany numer zezwolenia drogowego, to niezależnie od tego, czy z powodu przeoczenia, pomyłki czy też świadomie, naruszyła przepis art.5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT, co dało organowi w jego ocenie, podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy w wysokości [...] zł. Podkreślenia wymaga, że wypis z posiadanej licencji został okazany kontrolującym.

W przedmiotowej sprawie istotne znacznie ma przewidziana przez ustawodawcę możliwość odstąpienia od nałożenia kary, bowiem zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ta kwestia, w ocenie Sądu nie została w sprawie w pełni i należycie rozważona.

Poza sporem jest, że strona skarżąca, będąca przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT – oleju napędowego (CN 2710), przewożonego pojazdem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony - przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełniła zgłoszenia o numerze referencyjnym o dane wymienione w art. 5 ust. 4 pkt 6, tj. nie wpisała numeru zezwolenia drogowego/licencji.

Sąd przyznaje rację organowi, że kara wymierzona stronie skarżącej została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania, ale nie podziela argumentacji organu co do braku możliwości odstąpienia od jej nałożenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy.

Ustawodawca przewidział bowiem możliwość odstąpienia od nałożenia kary, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, co następuje na wniosek przewoźnika lub z urzędu. W ocenie organu, żaden z tych przypadków nie wystąpił. Sąd nie podziela argumentacji organu zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji w tej kwestii.

Mając na uwadze zakreślony spór koncentrujący się wokół zasadności nałożenia na stronę, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy kary pieniężnej i nie odstąpienia od jej nałożenia, wskazać należy, iż zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W ocenie Sądu, stanowisko organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, z uwagi na interes publiczny jest co najmniej przedwczesne, jeżeli uwzględni się treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie od organów podatkowych oraz art. 122 O.p., w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. II GSK 307/20).

Wprawdzie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że przy wykładni interesu publicznego należy respektować ww. wartości wspólne dla całego społeczeństwa, lecz na tym poprzestał, nie stosując ich w sprawie.

Wszak nie jest sporne, że strona skarżąca podnosiła, że niewpisanie numeru zezwolenia drogowego było spowodowane faktem, że było to pole nieobowiązkowe.

W przekonaniu tym upewnił ją fakt, że możliwe było zamknięcie formularza SENT bez uzupełnienia tego pola. Dopiero później, bo od [...] r., pojawił się dodatkowy opis, wyjaśniający, że pole może zostać niewypełnione tylko wówczas, gdy posiadanie licencji nie jest w danym przypadku wymagane. W dacie dokonywania zgłoszenia takiego opisu nie było. Nadto niewpisanie jego numeru nie spowodowało uszczuplenia należności budżetu Państwa.

W ocenie Sądu, argumentacja strony skarżącej zasługiwała na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny – dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15, a także przytoczone wyżej). Trzeba podkreślić, że nieuzupełnienie przez stronę skarżącą zgłoszenia na platformie PUESC o wymagane dane w pozycji nr zezwolenia, zaświadczenia lub licencji nie było spowodowane brakiem uprawnień do przewozu towarów, a sposobem odczytania sposobu wypełniania pól tych obligatoryjnych i fakultatywnych. Strona skarżąca dysponowała stosownymi zgodami na przewóz towaru i wykonywanie działalności, które co istotne, zostały okazane przez kierowcę podczas kontroli drogowej. Podkreślenia wymaga, jak słusznie podnosi strona skarżąca, że skoro system informatyczny przyjął zgłoszenie transportu oleju napędowego, to mogła przypuszczać, że zgłoszenie to jest prawidłowe.

To, że pole przeznaczone na podanie nr licencji/ zezwolenia/zaświadczenia nie może być obowiązkowe z uwagi na regulacje ustawy z 6 września 2001 r. transporcie drogowym, do której odsyła ustawa o SENT (w art. 5 ust. 1), nie ma związku z obowiązkiem przygotowania formularza w sposób, zapobiegający popełnieniu przez korzystającego z systemu błędu, który w skutkach jest dolegliwy - podlega karze pieniężnej określonej sztywno, bez możliwości jej miarkowania. Organ powinien uwzględnić, że ustawa o SENT weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Tymczasem kontrola drogowa w sprawie miała miejsce w dniu [...] r. Dla adresatów powyższego aktu prawnego, w tym skarżącej, rozwiązania w niej przyjęte stanowiły oczywistą nowość. Rejestracja transportu następuje w elektronicznym systemie, zatem również program komputerowy obsługujący system SENT wymagał od przewoźników zdobycia pewnego doświadczenia, co do stosowania go w praktyce prowadzonej działalności. Jakkolwiek rację ma organ, twierdząc, że strona prowadząca działalność transportową, w związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych, wiedzę w tym zakresie winna przede wszystkim czerpać z regulacji prawnych, to jednak, gdy nowym regulacjom prawnym towarzyszy uruchomienie programu komputerowego, np. w postaci określonego graficznego formularza elektronicznego, to powinien on zawierać oznaczenia rubryk podlegających wypełnieniu przez przewoźnika w taki sposób, aby nie rodziły żadnych wątpliwości, a w sytuacji, gdy ustawa przewiduje obligatoryjne podanie określonych danych (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o SENT), niewypełnienie określonego pola z obowiązkowymi danymi, nie powinno pozwolić na zamknięcie dokumentu elektronicznego z informacją o kompletności statusu zgłoszenia (por. m.in. WSA w Krakowie w wyroku z 17 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 734/18, wyrok WSA w Gliwicach z 11 marca

2020 r., sygn. III SA/Gl 79/20).

Równocześnie należy zwrócić uwagę, że nie jest jasne stanowisko organu, że odstąpienie od nałożenia kary byłoby przerzuceniem odpowiedzialności finansowej na budżet Państwa i pośrednio na wszystkich obywateli. Słusznie wskazał bowiem skarżący, że na skutek stwierdzonych uchybień, ani budżet Państwa, ani obywatele nie ponieśli strat finansowych.

Skoro ustawodawca w ustawie SENT expressis verbis unormował możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w którym odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, pomimo, że inni przewoźnicy dobrowolnie lub pod przymusem taką karę uiścili. Jak trafnie zauważył WSA w Olszynie w prawomocnym wyroku z 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 204/18, badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią zaprezentowaną przez Sąd ocenę prawną zagadnienia i wnikliwie rozważą podane przez skarżącą okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o nr zezwolenia przed rozpoczęciem przewozu, w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary przez wzgląd na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych (tu strony skarżącej) zaufania do organów państwa, a ewentualne błędy w funkcjonowaniu programu komputerowego do obsługi systemu SENT nie powinny powodować u skarżącej - zobowiązanej do korzystania z takiego programu – negatywnych konsekwencji prawnych i finansowych. Organy zważą, czy aby w interesie publicznym jest nakładanie na skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia formalnego, które usunęła już w trakcie kontroli drogowej. Poza sporem bowiem jest, że strona skarżąca posiadała wymaganą prawem licencję, której wypis okazano w czasie kontroli.

Sąd, mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę [...] zł obejmującą uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...] zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł.