Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 9/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1.
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka A. (dalej jako: Spółka, skarżąca, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z dnia "[...]" 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji z budżetu Miasta za 2012 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Jak wynika z przekazanych akt sprawy, w szkołach prowadzonych na terenie "[...]" przez Spółkę B. prowadzona była kontrola skarbowa w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w formie dotacji otrzymanej z Urzędu Miasta, między innymi w roku 2012.

Na skutek przeprowadzonej kontroli Prezydent wszczął z urzędu postępowanie w sprawie prawidłowości wykorzystania środków publicznych pochodzących z dotacji z budżetu Miasta za 2012 r. dotyczących wydatków na "usługi edukacyjno-pedagogiczne" polegające na prowadzeniu nauczania w szkołach Spółki B.

W oparciu o powyższe Prezydent decyzją z dnia "[...]" 2017 r. nr "[...]", znak sprawy: "[...]", określił Spółce wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem dotyczącej wydatków na "usługi edukacyjno-pedagogiczne" polegające na prowadzeniu nauczania w szkołach Spółki B. na kwotę "[...]" złotych wraz z odsetkami. Od decyzji tej Spółka w dniu "[...]" 2017 r. wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia "[...]" r., sygn. "[...]" utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji będącej przedmiotem odwołania.

Następnie Spółka w dniu "[...]" 2019 r. złożyła wniosek do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z dnia "[...]" 2017 r. nr "[...]", znak sprawy: "[...]" w przedmiocie określenia wysokości dotacji z budżetu Miasta za 2012 r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

W uzasadnieniu wskazała, iż w sprawie całkowicie pominięto fakt, że w tożsamej sprawie została wydana przez Prezydenta decyzja nr "[...]", która dotyczyła wydatków na czynsz dzierżawy i najmu powierzchni, a w której nie zakwestionowano wydatków na usługę edukacyjną. Spółka nie zaskarżyła omawianej decyzji oraz uiściła całą należność w zakreślonym terminie. Tym samym obie decyzje Prezydenta zostały wydane na podstawie przeprowadzonej kontroli doraźnej w okresie od dnia 5 grudnia 2012 r. do dnia 26 kwietnia 2013 r. w szkołach prowadzonych na terenie "[...]" przez Spółkę B. W konsekwencji w ocenie spółki zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta nr "[...]" jako, że została ona wydana pomimo istnienia w tej samej sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" r., sygn. "[...]" odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezenta z dnia "[...]" 2017 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uniemożliwiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji albowiem żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji organu I instancji. SKO podniosło, iż nie można żądać stwierdzenia nieważności decyzji, która była uprzednio poddana kontroli instancyjnej, w wyniku której organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W takiej sytuacji, w celu ewentualnego wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego, kierowanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji winno nastąpić w pierwszej kolejności przeciwko decyzji organu odwoławczego.

W skardze do WSA w Olsztynie na postanowienie SKO z dnia "[...]" r., Spółka, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, ewentualnie o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji.

Spółka zarzuciła w skardze naruszenie:

- art. 7 k.p.a, art. 8 i 9 k.p.a. poprzez niestanie na straży praworządności i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieprowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do obywateli oraz świadomość prawną, w szczególności poprzez odmowę wszczęcia postępowania pomimo istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji,

- art. 61 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie możliwości wszczęcia postępowania z urzędu odnośnie wyeliminowania z obrotu decyzji organu II instancji,

- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie jaka podstawa materialno-techniczna legła u źródła wnioskowania, iż nie można stwierdzić nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji istnienia decyzji organu II instancji.

W uzasadnieniu skargi spółka zakwestionowała zasadność wydanego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Zdaniem Spółki skoro organ rozpoznający wniosek o stwierdzenie nieważności ma obwiązek pochylić się nad decyzją organu I instancji, to powinien również z urzędu przenieść rozważania na decyzję organu odwoławczego. Podkreślono, iż organ rozpoznający wniosek może działać z urzędu i sam wszczynać postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji. Jednocześnie skarżąca wskazała, iż w dniu 5 grudnia 2019 r. skierowała wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując, iż SKO nie analizowało istnienia przesłanek nieważności decyzji, gdyż postępowanie administracyjne w tym zakresie nie zostało uruchomione. Tym samym w ocenie organu niezasadne są zarzuty kwestionujące sposób prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ skoro takie postępowanie w ogóle nie było prowadzone, a decyzja ma charakter wyłącznie procesowy. Zdaniem SKO na organie nie ciążył również obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie wyeliminowania z obrotu decyzji odwoławczej, a wniosek spółki dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 t.j. z dnia 2019.11.08) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawach stanu faktycznego. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j. z dnia 2019.11.28) dalej jako: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy też przepisów prawa procesowego.

Dokonując oceny zasadności stanowiska przyjętego w zaskarżonym postanowieniu, wskazać należy, iż w art. 61a § 1 k.p.a. ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Natomiast drugą przesłanką do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

W ocenie SKO w niniejszej sprawie zaszła druga ze wskazanych przesłanek warunkujących odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta nr "[...]". Jako, że katalog "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" jest katalogiem otwartym, to organ doszedł do przekonania, iż do tych okoliczności należy zaliczyć żądanie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, która była uprzednio poddana kontroli instancyjnej organu odwoławczego.

Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organu, iż nie można żądać stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organu I instancji, która to decyzja na skutek wniesionego odwołania została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie albowiem decyzja, której stwierdzenia nieważności domagała się Spółka, została utrzymana w mocy przez SKO decyzją z dnia "[...]", nr "[...]". Nie ulega wątpliwości, iż ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji mogłoby doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji istnienia w obrocie prawnym dwóch decyzji dotyczących tożsamej materii, o odmiennej treści. W obrocie funkcjonowałaby w takim przypadku decyzja o utrzymywaniu w mocy decyzji Prezydenta z dnia "[...]" 2017 r. nr "[...]" oraz decyzja stwierdzająca nieważność tej decyzji.

Tym samym należy uznać, iż organ był nie tylko uprawniony, lecz i zobowiązany w takiej sytuacji do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut spółki dotyczący pominięcia przez SKO możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji. Jak wynika z akt sprawy, złożony przez spółkę wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył konkretnie wskazanej decyzji, a to decyzji Prezydenta z "[...]" 2017 r. nr "[...]". Organ administracji wydał w tym zakresie postanowienie, ale co istotne - nie był przy tym zobowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji.

Za bezzasadny należy uznać zarzut spółki dotyczący nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie go z naruszeniem zasady zaufania oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie prowadziło bowiem żadnego postępowania administracyjnego, a co za tym idzie nie analizowało istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Zaskarżone postanowienie organu administracyjnego ma wyłącznie procesowy charakter albowiem stwierdza niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.