Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 488/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez S. N. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014r. (nr [...]) o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję odmowną szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014r. (znak [...]).

Stan faktyczny sprawy jest następujący:

S. N., obywatelka [...], w kraju pochodzenia zamieszkiwała w [...]. Z terytorium [...] wyjechała w dniu [...] kwietnia 2004r. udając się pociągiem do Polski, gdzie zajęła się handlem. Następnie złożyła w dniu 17 marca 2014r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Deklarowana przez nią podstawa wniosku to obawa o bezpieczeństwo w związku z obecną sytuacją na [...].

Podała, że w Polsce przebywa od 20 lat, ostatnio na [...] była w 2004r. celem wyrobienia wizy. Z kraju pochodzenia wyjechała ze względu na to, że zabito jej męża; prowadziła prywatne śledztwo, ale sprawcy morderstwa okazali się być powiązani z [...]. Przychodzili do niej znajomi mordercy i próbowali wymusić na skarżącej, aby jej przyjaciółka – świadek zdarzenia wycofała swoje zeznania. Pomimo tych gróźb nie czuła się prześladowana. Po śmierci męża i utracie pracy zdecydowała się na wyjazd do Polski. Oświadczyła we wniosku, że nigdy nie była prześladowana, nie doświadczyła przemocy fizycznej, jedynie psychicznej gdyż pomimo starań utraciła pracę. Boi się, że w razie powrotu spotkają ją problemy natury socjalnej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - rozpoznając ten wniosek, decyzją z dnia [...] października 2014r. (nr [...]), działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.) – dalej także jako "ustawa" w związku z art. 513 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013r., poz. 1650), odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy w Polsce, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany. Organ I instancji uznał za udowodnione oraz uprawdopodobnione okoliczności faktyczne podawane przez cudzoziemca, poza jedynie tym, że była zagrożona ze strony ludzi powiązanych z osobami ukaranymi za zabójstwo męża, do którego doszło w 1989r. oraz uzasadnionej obawy przed powrotem na [...] w związku z niestabilną sytuacją społeczno-polityczną.

Dokonując oceny faktów ewentualnych prześladowań w związku z zabójstwem męża podanych przez cudzoziemkę organ doszedł do wniosku, że miały one miejsce w dalekiej przeszłości, a bezpośrednio po tym wydarzeniu cudzoziemka nadal pozostawała w kraju pochodzenia i nie podniosła, aby w tym czasie była prześladowana. Także podczas swoich wizyt w Odessie nie doświadczała jakichkolwiek problemów, również jej koleżanka, która była świadkiem morderstwa męża cudzoziemki. Organ nie dał wiary podnoszonym rzekomym problemom związanym z prześladowaniem po zabójstwie męża.

Organ następnie dokonał analizy sytuacji w kraju pochodzenia w oparciu o opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia. Odnośnie [...] wskazał, że sytuacja tam, poza incydentalnymi zdarzeniami, jest określana jako spokojna.

Uznał następnie, ze cudzoziemka nie wykazała, zasadności obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. W opinii organu kłopoty cudzoziemki związane były z sytuacją socjalno-bytową po śmierci męża.

W kwestii ochrony uzupełniającej organ ocenił, że nie istnieje ryzyko doznania poważnej szkody przez cudzoziemkę w razie powrotu do kraju pochodzenia.

Nie udzielono także zgody na pobyt tolerowany m. in. stwierdzając, że odmowa nie narusza życia rodzinnego. Jest wdową, ma jednego dorosłego syna, który założył swoją rodzinę. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. N.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. wydaną na podstawie art. 89p ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, uznając je za prawidłowe. Stwierdził, ze cudzoziemka nie przedstawiła żądnych okoliczności faktycznych wskazujących na to, ze była prześladowana z przyczyn, o których mówi Konwencja genewska. Jest natomiast migrantem, który poszukuje miejsca do życia poza granicami kraju pochodzenia z powodu toczącej się w kraju wojny i niestabilnej sytuacji.

W kwestii ochrony uzupełniającej organ I instancji obszernie odniósł się do tej kwestii, a Rada podzieliła wyrażony w pierwszoinstancyjnej decyzji pogląd. W przypadku powrotu do kraju pochodzenia strona nie byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje. W sprawie nie zachodzą także przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

S. N. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a,) oraz wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), a także naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących udzielenia ochrony (art. 15 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że zgodnie z dyspozycją art. 104 ust. 1 pkt 3 ustawy Rada do Spraw Uchodźców może udzielić zgody na pobyt tolerowany podczas rozpatrywania odwołania od decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Sprawa cudzoziemki powinna być rozpatrywana nie tylko w kontekście do poszanowania życia rodzinnego, ale również prywatnego. Skarżąca jest migrantką długoterminową i jest obecnie bardziej związana z Polską niż z [...]. Decyzja o wydaleniu jest zbyt istotną ingerencją w realizację prawa do życia prywatnego.

Ponadto decyzja narusza art. 15 pkt 2 ustawy gdyż powrót na [...] może narazić ją na ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez m.in. poniżające traktowanie. Powodem wyjazdu z [...] był strach o własne bezpieczeństwo. W 2004r. wyszedł na wolność człowiek, do którego skazania wcześniej skarżąca doprowadziła. Obawia się, że z tego tytułu będzie nachodzona i będzie zagrożone jej życie oraz zdrowie.

Podnosi, że w odwołaniu wskazywała na nieprawidłowe przeprowadzenie przesłuchania poprzez ograniczenie swobody wypowiedzi.

Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Faktem jest jednak, że uzasadnienie zaskarżonej nie odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. gdyż organ nie ustosunkował się w sposób wystarczający, a tym bardziej wyczerpujący do zarzutów odwołania. Pomimo jednak tej wadliwości decyzja jest prawidłowa, gdyż wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Trzeba przypomnieć, że w skardze podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a.), jak i prawa materialnego w zakresie ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. W istocie zarzuty te sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, oraz oceny twierdzeń podawanych przez skarżącą. Organy słusznie odmówiły wiary oświadczeniom cudzoziemki, że jakoby kwestie związane z doprowadzeniem do skazania mordercy męża skarżącej miały jakikolwiek związek z prześladowaniami w rozumieniu Konwencji genewskiej. Przede wszystkim zwraca się uwagę na upływ czasu od tamtych zdarzeń i fakt wizyt skarżącej w mieście, w którym zamieszkiwała w chwili wyjazdu do Polski. Przez cały ten czas nie doświadczała ona żadnych symptomów ewentualnych prześladowań związanych ze skazaniem sprawcy zabójstwa jej męża. Faktem jest, że przepisy ustawy nie przewidują żądnych terminów na składanie wniosków uchodźczych jednak nie można uprawnień wynikających z tej ustawy traktować instrumentalnie i niezgodnie z jej celem. Jeśliby bowiem w istocie przyczyną opuszczenia [...] w 2004r. były kwestie związane z doprowadzeniem do skazania sprawców zabójstwa nie było przeszkód, aby skarżąca domagała się z tego tytułu ochrony prawnej od razu po przyjechaniu na terytorium RP. Tak się jednak nie stało, co w ocenie Sądu dodatkowo należy traktować jako argument za trafnością oceny przyjętej przez organ. Mianowicie nie miały miejsca zagrożenia ze strony ludzi powiązanych z osobami ukaranymi za zabójstwo męża cudzoziemki. Organ słusznie zwrócił uwagę, że zabójstwo miało miejsce w 1989r, natomiast skarżąca wyjechała z kraju w 2004r. Przede wszystkim jednak i to ma zasadnicze znaczenie, nawet gdyby wskazywane okoliczności miały miejsce, nie mają one znamion wyczerpujących dyspozycję art. 13 ust. 1 ustawy. Miały charakter wyłącznie kryminalny, co nie kwalifikuje się na poszukiwanie ochrony międzynarodowej.

Podstawową bowiem przesłanką decydującą o możliwości uzyskania statusu uchodźcy jest "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", którą należy powiązać z przyczyną owej obawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie, o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

W zakresie zarzutów prawa procesowego organ I instancji dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych norm. Jedynie zastrzeżenia budzi uzasadnienie zaskarżonej decyzji co do odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Faktem jest, że cudzoziemka podniosła w odwołaniu dwie istotne kwestie: naruszenia przepisów poprzez nieprawidłowe przesłuchanie jej przez organ I instancji oraz wypełnienie przesłanki do udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany ze względu na bezsporny fakt przebywania na terytorium RP przez okres 20 lat. Rada do Spraw Uchodźców nie ustosunkowała się do powyższych kwestii, niemniej zaniechanie owo nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Otóż jak wynika z protokołu z dnia [...] sierpnia 2014r. strona została przesłuchana zgodnie z regułami prowadzenia przesłuchania strony. Nie wniosła żadnych zastrzeżeń do sposobu sporządzenia tego protokołu oraz treści w nim zawartych. Nie zgłaszała w toku postępowania przed organem I instancji nieprawidłowości podczas tego przesłuchania. Dopiero po wydaniu niekorzystnej decyzji podniosła zarzut nieprawidłowego przebiegu tego przesłuchania. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest poparty żadnymi racjonalnymi względami. Ponadto w sprawach uchodźczych istotną kwestią jest treść wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Determinuje ona bowiem dalszy tok tego postępowania. Z wniosku tego jasno wynikają przesłanki ubiegania się o ochronę międzynarodową i wobec tego trudno uznać, aby dodatkowe twierdzenia, które skarżąca chciałaby przekazać w prawidłowo jej zdaniem przeprowadzonym przesłuchaniu – miałyby jakikolwiek wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia.

Należy także przyznać, że organ odwoławczy nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności pobytu w Polsce przez okres 20 lat jako uzasadniającej przyznanie ochrony w postaci zgody na pobyt tolerowany. Zaniechanie w tym zakresie organu także nie miało wpływu na wynik sprawy.

Procedura uchodźcza nie może służyć jako droga legalizacji wieloletniego pobytu cudzoziemca na terytorium Polski. Nie ulega wątpliwości, że ze względu na tak długi pobyt na terytorium RP, centrum życiowe oraz jej sprawy koncentrują się w Polsce, nie zaś na [...]. Więzi towarzyskie, społeczne oraz rodzinne (dorosły syn) ukształtowały się tutaj poprzez tak długi okres, właściwie od 10 lat nieprzerwanego pobytu. Nie oznacza to jednak, że skarżąca z tego tytułu może uzyskać zgodę na pobyt tolerowany. Taka wykładnia przepisu oznaczałaby, że każdy cudzoziemiec przebywający długoterminowo w Polsce byłby uprawniony do uzyskania ochrony międzynarodowej na podstawie omawianych przepisów. Należy zwrócić uwagę, że zgoda na pobyt tolerowany jest pochodną od głównej ochrony jaką jest przyznanie statusu uchodźcy. Zatem musi pozostawać z przesłankami uzyskania tej ochrony w związku materialnym. Ustawa niejako stopniuje zakres ochrony międzynarodowej, ustanawiając jako najsilniejszą przyznanie statusu uchodźcy oraz jako najsłabszą zgodę na pobyt tolerowany. Jeśli zatem cudzoziemiec wszczyna procedurę uchodźczą, przywołuje konkretne przesłanki uzyskania ochrony. W każdym jednak wypadku jest odniesienie do jego sytuacji w kraju pochodzenia, z którego ucieka poszukując ochrony w innym kraju. Przesłanką ubiegania się o ochronę jest "uzasadniona obawa przed prześladowaniem" w kraju pochodzenia, która musi pozostawać w związku z aktualną sytuacją zarówno cudzoziemca, jak i kraju pochodzenia. W niniejszej sprawie natomiast sytuacja cudzoziemca w kraju pochodzenia rozmija się czasowo z ubieganiem się o ochronę uchodźczą w Polsce. Skoro żądanie cudzoziemca nie mieści się w tzw. procedurze uchodźczej w rozumieniu materialnym, nie jest on uprawniony do korzystania z pochodnej statusu uchodźcy jaką jest zgoda na pobyt tolerowany. Z tego względu brak odniesienia się organu do kwestii wieloletniego pobytu skarżącej na terytorium RP i tym samym zagrożenia jej życia prywatnego nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy.

Powyższe rozważania pozostają w związku z zarzutami skargi naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 pkt 2 ustawy oraz 97 ust. 1 ustawy. Ochrona uzupełniająca oraz zgoda na pobyt tolerowany jak już wyżej wskazano, stanowią pochodną ochronę od statusu uchodźcy. Uzyskanie zatem tych uprawnień musi mieścić się w ramach procedury uchodźczej w rozumieniu materialnym, o czym była mowa wyżej. Skoro cudzoziemka powołała się na takie okoliczności faktyczne, które nigdy nie kwalifikowałyby się na ochronę uchodźczą nie może korzystać z jej form uzupełniających.

Skarżąca podnosiła, że decyzja o wydaleniu jest zbyt istotną ingerencją w realizację prawa do życia prywatnego. Sąd podkreśla, że wydana w sprawie decyzja nie rozstrzyga o wydaleniu cudzoziemki z terytorium RP. Jedynie odmawia przyznania jej ochrony międzynarodowej. Legalizacji zaś swojego pobytu na terytorium Polski powinna poszukiwać na gruncie innych przepisów dotyczących cudzoziemców.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.