Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 245/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2008 r. w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... listopada 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 29 listopada 2007 r., wniesionej przez R. P. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako:,,Prezes Zakładu--) z ... listopada 2007 r. o nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... sierpnia 2007 r. nr ... o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (okres zaległości: ..), ubezpieczenie zdrowotne (okres zaległości: ..), Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (okres zaległości: ...) oraz odsetek od powyższych należności.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 18 maja 2007 r. strona zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. (dalej: Zakładu) o umorzenie zaległych składek. Swoją prośbę wnioskodawca umotywował tym, że w . 2006 r. wykryto u jego ... syna .., który spowodował, że dziecko nie mówi. Wskazał, że koszty związane z planowaną operacją syna oraz leczenie zmuszają go do zaciągnięcia na ten cel kredytu, a koszt jednej wizyty lekarskiej wraz z dojazdami to wydatek rzędu ... zł. Podkreślił, że ma ... dzieci, dochody jego i żony w sumie wynoszą około ... zł netto, a średnie koszty ponoszone miesięcznie na utrzymanie rodziny wraz z mieszkaniem wynoszą około ... zł. Według oświadczenia wnioskodawcy pomiędzy małżonkami P. nie istnieje rozdzielność majątkowa, a mieszkanie jest własnością żony nabytą przed zawarciem związku małżeńskiego. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie posiada nieruchomości, samochodu ani też akcji; nie korzysta z pomocy społecznej, a oszczędności na poziomie ... zł przeznaczone są na rehabilitację dziecka. Dodał także, że posiada nieściągalne wierzytelności, natomiast zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powstały podczas prowadzenia działalności gospodarczej i spowodowane były nietrafionymi kontraktami handlowymi - wskazał, że w wyniku braku możliwości zarabiania na prowadzonej działalności gospodarczej wyrejestrował ją w 2004 r. i został pracownikiem etatowym.

Pismem z 25 maja 2007 r. organ poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz wezwał stronę do podania informacji umożliwiających analizę okoliczności faktycznych mogących stanowić podstawę ewentualnego umorzenia należności.

W dniu 4 czerwca 2007 r. strona złożyła do akt sprawy kserokopie dokumentów: dotyczących wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, deklaracje PIT za rok 2005 i 2006, informację o swoim stanie majątkowym. Dodatkowo w dniu 26 czerwca 2007 r. do akt sprawy wpłynęło orzeczenie o niepełnosprawności syna z dnia ... czerwca 2007 r.

Pismem z 4 lipca 2007 r. strona zawiadomiona została o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia.

Decyzją z ... sierpnia 2007 r. Zakład działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.] - dalej: "u.s.u.s." odmówił umorzenia należności, których łączna wysokość na dzień złożenia wniosku tj. na dzień 21 maja 2007 r. wynosiła ... zł w tym składki na ubezpieczenia społeczne za okres ... w kwocie ..., składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres ... w kwocie ... zł, składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres ... w kwocie ...zł oraz odsetki od powyższych należności w kwocie ... zł.

W uzasadnieniu decyzji organ dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wskazał, że nie uwzględnił załączonego do sprawy dowodu stanowiącego rachunek ... w Z.na kwotę ... z terminem płatności do 30 czerwca 2007 r., ponieważ został on wystawiony na nazwisko J. D., oraz że odmówił wiarygodności oświadczeniu zobowiązanemu w zakresie wskazania kwoty ... zł stanowiącej wydatki związane z kosztem wizyty lekarskiej wraz z dojazdem z uwagi na brak dowodu wskazującego na koszty już poniesione z tego tytułu.

Zakład wskazał, że spłata przez zobowiązanego należności np. w ratach miesięcznych nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego ani jego rodziny i nie pozbawi możliwości zobowiązanego ani jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie organu z materiału dowodowego wynika, że miesięczne wpływy w gospodarstwie domowym wynoszą średnio ok. ...netto, natomiast wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty na czynsz, energię, telefon, telewizję) kształtują się na poziomie ok. ... zł, wobec czego umorzenie należności byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy, pozbawiając fundusze wpływu należnych i obowiązkowych składek.

Zakład wskazał również, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podtrzymała wniosek o umorzenie składek. Zobowiązany wskazał, że od 12 czerwca 2007 r. poszukuje pracy, gdyż umowa na podstawie której był zatrudniony w firmie P. nie została przedłużona na kolejny okres. Podkreślił, że ciążą na nim zaległości podatkowe w wysokości ... zł, które na wniosek strony zostały objęte postępowaniami w zakresie umorzenia zaległości, prowadzonymi przez ... i ... Urząd Skarbowy w Z.. Zdaniem strony organ rentowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej zobowiązany znajduje się w chwili podejmowania decyzji, a w niniejszej sprawie sytuacja materialna zobowiązanego całkowicie wyklucza możliwość spłaty przezeń przedmiotowych należności. Do wniosku strona załączyła cztery decyzje o odmowie umorzenia zaległości podatkowych wydane przez Naczelnika ... Urzędu Skarbowego w Z.. oraz przez Naczelnika ... Urzędu Skarbowego w Z. (k. 49-62 akt adm. sprawy).

Decyzją z ... listopada 2007 r. Prezes Zakładu, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071], dalej: k.p.a. utrzymał w mocy decyzję z ...sierpnia 2007 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności wobec Zakładu. Prezes Zakładu wskazał, że odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej oświadczeniu wynikającemu z uzasadnienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w części dotyczącej stwierdzenia, że zobowiązany w chwili obecnej jest osobą bezrobotną i poszukującą pracy, ponieważ jak ustalono z urzędu na podstawie danych uzyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS (dokumentów sporządzonych przez płatnika składek ... Sp. z o.o.), dłużnik jest zatrudniony od dnia 06.08.2007r. na umowie o pracę w Spółce z o.o. ... (zgłoszenie ZUS ZUA). Przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniósł: w sierpniu 2007r. - ... zł, we wrześniu 2007r. - ... zł (raporty imienne ZUS RCA). Fakt podjęcia zatrudnienia przez zobowiązanego był znany na dzień sporządzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności (20.08.2007r.).

Organ wyjaśnił, że przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zakład bierze pod uwagę tzw. "ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia". Rozstrzygnięcie, czy w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za umorzeniem należności z tytułu składek należy do arbitralnej decyzji organu, który samodzielnie rozstrzyga o tym, czy taki "ważny interes osoby" występuje, a przez ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia zadłużenia należy rozumieć wystąpienie takich okoliczności, które uniemożliwiają tej osobie spłatę zadłużenia. Mając na uwadze powołany przez stronę wskazany wyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne [Dz. U. Nr 141, poz. 1365], dalej: rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. przez taką okoliczność należy rozumieć w szczególności ubóstwo osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, zagrażające jej dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego w zakresie, który uniemożliwia spłatę powstałego zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Ważny interes wystąpi wówczas, gdy po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała (wraz z najbliższą rodziną) środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymania mieszkania, ubranie i inne).

Oceniając materiał dowodowy Prezes Zakładu uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Wnioskodawca był zatrudniony do dnia 12.06.2007r. w firmie P. z wynagrodzeniem średnio miesięcznym ... zł brutto (... zł netto). Od dnia ... sierpnia 2007r. jest zatrudniony w firmie ... - Sp. z o.o. Aktualny średni przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ustalony z okresu dwóch miesięcy tj. z sierpnia 2007r. i z września 2007r. wynosi ... zł (brak informacji o wynagrodzeniu tzw. netto).

Żona zobowiązanego uzyskuje średni miesięczny dochód w kwocie ... zł brutto (... zł netto), tak więc miesięczny przychód (brutto) w gospodarstwie domowym wynosi ok. ... zł (... zł na jedną osobę w rodzinie). Zdaniem Prezesa Zakładu przychód ten, uwzględniając przy tym wykazane przez zobowiązanego średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny i gospodarstwa domowego kształtujące się na poziomie ... zł (w tym stałe miesięczne opłaty za czynsz, energię, telefon, telewizję ok. .... zł) umożliwia przystąpienie zobowiązanego do spłacania należności np. w ratach miesięcznych, co w ocenie Prezesa Zakładu nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla osoby zobowiązanej i jej rodziny. Tym samym organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Organ ustalił również brak przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., a związana z ewentualnym poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Odnosząc się do kolejnej przesłanki, a mianowicie wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Prezes Zakładu, nie kwestionując konieczności ponoszenia kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją chorego dziecka, stwierdził, że również nie zachodzi okoliczność określona w tym przepisie, bowiem sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, w tym przypadku nad dzieckiem, nie pozbawiło zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności - zobowiązany uzyskiwał i nadal uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia.

Odnośnie argumentu strony dotyczącego utraty płynności finansowej prowadzonego przezeń przedsiębiorstwa Prezes Zakładu stwierdził, że przedsiębiorca prowadzi działalność na własny rachunek i własne ryzyko, a zatem ryzyko doboru właściwych kontrahentów obciąża przedsiębiorcę i to przedsiębiorca ponosi skutki tego ryzyka.

W ocenie Prezesa Zakładu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności, bowiem nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności, ale zdaniem organu w sprawie nie stwierdzono jednoznacznych dowodów wskazujących na brak możliwości ewentualnego dochodzenia należności od małżonki zobowiązanego. Prezes Zakładu stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki wynikających z art. 28 ust. 4a, 5 i 6 u.s.u.s., wobec czego oraz na podstawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uwzględniając osiąganie przez zobowiązanego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w firmie ... Sp. z o.o. organ dostrzegł możliwość odzyskania należności Zakładu.

Na podstawie oceny materiału dowodowego Prezes Zakładu uznał, że w okresie od wydania decyzji z dnia ... sierpnia 2007r. do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności, nie wystąpiły nowe przesłanki przemawiające za uchyleniem decyzji jak wyżej, uwzględniając przy tym wniesione przez wnioskodawcę nowe fakty dotyczące ustania z dniem ... czerwca 2007r. zatrudnienia zobowiązanego w firmie P.oraz dotyczące prowadzonych przez Naczelnika ... Urzędu Skarbowego w Z.(trzy decyzje odmowne) i przez Naczelnika . Urzędu Skarbowego w Z. (jedna decyzja odmowna) postępowań w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu podatków.

Prezes Zakładu uznał, że umorzenie należności składowych byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy pozbawiając fundusze wpływów należnych i obowiązkowych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu R. P. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu z ... listopada 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu z ... sierpnia 2007 r. Zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu strona zarzuciła: rażące naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., a także naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie przepisu art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 123 u.s.u.s. W uzasadnieniu skarżący wskazał - odnosząc się do twierdzenia organu, iż skarżący nie zachował należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej - że w realiach gospodarki wolnorynkowej żaden podmiot gospodarczy nie jest w stanie nawet przy pomocy kosztownego wywiadu gospodarczego stwierdzić, czy dany kontrahent zrealizuje w całości zaciągnięte zobowiązania. Skarżący podniósł, że deklarowane przezeń wcześniej oszczędności w kwocie ... zł zostały już w całości spożytkowane na kosztowną rehabilitację syna. Dodał, że postępowania egzekucyjne prowadzone wobec jego nierzetelnych klientów okazały się bezskuteczne i zostały umorzone. Podniósł także, że rozstrzygnięcie organu rentowego należy uznać za całkowicie dowolne i w tym kontekście powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące spraw podatkowych i wskazujące na konieczność rozważenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 18 maja 2007 r. (wpływ do organu w dniu 21 maja 2007 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego a zatem organy orzekające prawidłowo wskazały, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 u.s.u.s., zaznaczając, że w sprawie należności skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne i wskazując na osiągane dochody z tytułu pracy wykonywanej przez skarżącego.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

W tym zakresie skarżący nie wykazał okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności i nie udowodnił, że nawet minimalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę oraz jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, iż spłata należności w ratach miesięcznych nie spowoduje zagrożenia zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych rodziny skarżącego, gdyż dochody jego rodziny pozwalają na podjęcie spłaty zadłużenia. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, które przywołał w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji na dzień wydania zaskarżonej decyzji całkowity dochód rodziny skarżącego wynosił ... zł netto. Natomiast miesięczne wydatki rodziny skarżącego o charakterze stałym w postaci czynszu za mieszkanie, energię elektryczną, telefon, telewizję wyniosły około ... zł. Na pozostałe utrzymanie rodziny skarżącego pozostawała więc kwota około ... zł miesięcznie. Kwotę tą w tej sytuacji trudno uznać za znikomą jak dla gospodarstwa domowego, w którym znajdują się cztery osoby. Analizie organu orzekającego nie uszła również sytuacja zdrowotna syna skarżącego, oparta na zgromadzonych w sprawie dokumentach medycznych. Dokumenty te potwierdzają istnienie ... dziecka, jednakże żaden z nich nie daje podstaw do przyjęcia by w sprawie występowała konieczność sprawowania opieki nad synem, która uniemożliwiałaby skarżącemu uzyskiwanie dochodu.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, że umorzenie należności byłoby przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.

Z tych wszystkich przyczyn należy przyjąć, że ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak przesłanek zawartych w omówionych powyżej przepisach u.s.u.s. oraz rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. uniemożliwiał umorzenie należności.

Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Ponadto Sąd podziela pogląd wyrażony przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżący może wystąpić do Zakładu o zawarcie układu ratalnego, co bez wątpienia ma wpływ na wysokość odsetek ze względu na opłatę prolongacyjną, która jest o połowę niższa. Rozpatrywana sprawa dotyczy wprawdzie umorzenia należności, jednak brak podjęcia jakichkolwiek działań w zakresie zawarcia układu ratalnego przez skarżącego świadczy o braku starań zmierzających do spłaty istniejącego zadłużenia.

Odnośnie kwestii nieprzewidywalności działań kontrahentów, którą podniósł skarżący Sąd stwierdza, iż z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący poniósł straty materialne spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Prowadzenie działalności gospodarczej powoduje, iż przedsiębiorcy zobowiązani są do opłacania należności z tytułu składek niezależnie od przyczyn uniemożliwiających spełnienie tego obowiązku. Nie można zaliczyć do strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia faktu braku zapłaty za usługi świadczone przez zobowiązanego. Należy zauważyć, iż w wypadku zdecydowania się przez skarżącego na prowadzenie wybranej przez siebie działalności gospodarczej wziął on na siebie ryzyko z tym związane, w związku z czym nie może przerzucać ryzyka na Zakład, gdyż obowiązkiem prowadzącego działalność gospodarczą jest ponoszenie wszelkich obowiązków publicznoprawnych, w tym opłacanie składek na ubezpieczenia.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dowolności Sąd wyjaśnia, iż z akt sprawy wynika, że organy rentowe orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadą czynnego udziału stron (zawiadomienia z 31 października 2007 r. i 8 listopada 2007 r., informujące stronę o przysługujących prawach, z których - jak zauważył organ w zaskarżonej decyzji - strona nie skorzystała) i wydały swe rozstrzygnięcia na podstawie wyczerpującego materiału dowodowego, a zaskarżona decyzja spełnia warunki formalne przewidziane przepisem art. 107 k.p.a.

Podkreślenia wymaga także uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji, co oznacza możliwość, a nie konieczność umarzania składek również w przypadku spełniania przesłanek wymienionych w art. 28 u.s.u.s. Uznaniowość decyzji musi natomiast każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 7 k.p.a.), jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony, co w przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu zostało przez Prezesa Zakładu dochowane.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych istotnych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.