Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2229/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 173 § 1 , art. 168 § 1, art. 180, art. 178
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 193, art. 176
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2229/15 o odrzuceniu skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1664/07 wydanym na skutek skargi kasacyjnej [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 877/07 w sprawie ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego sprecyzowanym w sentencji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1664/07.

NSA postanowieniem z 10 listopada 2015 r., I OSK 2229/15 odrzucił skargę o wznowienie postępowania.

Od tego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:

1) naruszenie przepisu art. 17 ust.l i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez błędne uznanie, iż:

- o tym czy wystąpiła podstawa wznowienia postępowania, a mianowicie o tym czy w toku postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu

Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r.

wydanym w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 skarżąca spółka miała organ

uprawniony do reprezentacji tj. zarząd, można rzekomo orzec badając samą treść

wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym bez zbadania rzeczywistego stanu

prawnego, w tym aktów korporacyjnych spółki i przepisów powszechnie

obowiązującego prawa, w szczególności kodeksu spółek handlowych, podczas gdy

wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym nie muszą być zgodne z rzeczywistym

stanem prawnym,

- rzekomo zgodnie z domniemaniem prawdziwości wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, wynikającym z art. 17 ust. l i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o

Krajowym Rejestrze Sądowym osoby, ujawnione w rejestrze przedsiębiorców w

Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu skarżącej spółki, zawsze

uznać należy za prawidłowo ustanowiony zarząd skarżącej spółki a w

konsekwencji, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby

Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanym w sprawie do

sygnatury akt I OSK 1664/07 skarżąca spółka była rzekomo należycie

reprezentowana i miała organ uprawniony do reprezentacji spółki, podczas gdy

powołane domniemanie prawdziwości wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym

jest domniemaniem wzruszalnym, co oznacza, że wpis w Krajowym Rejestrze

Sądowym nie przesądza o tym, czy dane ujawnione w tym rejestrze są zgodne z

rzeczywistym stanem prawnym i możliwe jest wykazywane, że rzeczywisty stan

prawny jest inny niż ten, który wynika z treści takiego wpisu, a zatem wpis osób w

rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członków zarządu

skarżącej nie przesądza o tym, że osoby są członkami zarządu skarżącej spółki i że

w związku z tym, że skarżąca spółka ma zarząd, a w niniejszej sprawie jak

wykazała skarżąca spółka wpis osób ujawnionych wówczas w Krajowym Rejestrze

Sądowym jako członkowie zarządu spółki był niezgodny ze stanem rzeczywistym,

- zgodnie z domniemaniem prawdziwości wpisów wynikającym z art. 17 ust. l i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym o wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z

17 listopada 2008 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 skarżąca

spółka dowiedziała się w dniu 10 lutego 2009 r., bowiem wówczas wyrok ten

doręczono osobom ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu spółki, podczas gdy wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym nie przesądza o tym, czy dane ujawnione w tym rejestrze są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym i nie przesądza, że doręczenie orzeczenia osobom ujawnionym w rejestrze jako członkowie zarządu spółki, jest doręczeniem dokonanym do rąk osób rzeczywiście będących organami spółki (zarządem spółki), a w niniejszej sprawie jak wykazała skarżąca spółka wpis osób ujawnionych wówczas w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu spółki był niezgodny ze stanem rzeczywistym,

naruszenie przepisu art. 14 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze

Sądowym poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. błędne powołanie się na stan

ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako na stan rzeczywisty, podczas

gdy na stan ten nie może powoływać się ani organ ani sąd w postępowaniu

cywilnym czy sądowo-administracyjnym, ani organ ani sąd nie jest bowiem

podmiotem, który jest adresatem tej normy i nie jest podmiotem, który jest

chroniony tą normą,

naruszenie art. 15 ust.l zdanie pierwsze ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym

Rejestrze Sądowym poprzez niewłaściwe zastosowanie i powołanie się na ochronę

wynikającą z tego przepisu podczas, gdy Sąd nie może powoływać się na taką

ochronę i Sąd przepisem tym nie może zasłaniać się w sprawie w której

przedmiotem jest rozbieżność pomiędzy wpisem w KRS a rzeczywistym stanem

prawnym i z powołaniem się na ów przepis uchylać się od zbadania rzeczywistego

stanu prawnego.

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) naruszenie art. art. 277 i 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi o wznowienie z uwagi na rzekome uchybienie terminowi do wniesienia skargi, podczas gdy:

- doręczenie w dniu 10 lutego 2009 r. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 osobom ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu spółki nie było skuteczne, bowiem osoby te w rzeczywistości nie wchodziły w skład zarządu skarżącej spółki i nie mogły reprezentować skarżącej spółki, a zatem doręczenia tym osobom wskazanego wyroku nie można uznać za doręczenie go stronie postępowania,

- skarga o wznowienie została wniesiona w terminie 3 miesięcy od dnia dowiedzenia się przez prawidłowo powołany zarząd skarżącej spółki o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07, tj. w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym prawidłowo powołany zarząd dowiedział się o tym wyroku,

- uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż skarżąca spółka była rzekomo należycie reprezentowana, miała organ uprawniony do reprezentacji spółki (a zatem, że nie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydany w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 doręczono osobom uprawnionym do reprezentacji spółki (zarządowi i pełnomocnikowi ustanowionemu przez zarząd), nie mogło jednocześnie skutkować uznaniem, że skarżąca spółka uchybiła terminowi do wniesienia skargi o wznowienie, bowiem skoro nie zaistniałaby podstawa do wznowienia postępowania, to termin do wniesienia skargi w ogóle nie rozpocząłby biegu,

naruszenie przepisów art. art. 280 § 1 i 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zbadanie na

posiedzeniu niejawnym kwestii istnienia podstawy wznowienia i uznanie, że

skarżąca spółka miała w toku tego postępowania organ uprawniony do

reprezentacji spółki oraz, że temu organowi doręczono wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r.

wydany w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 i w konsekwencji odrzucenie

skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym z powołaniem się na nie istnienie

podstawy wznowienia, podczas, gdy zgodnie z art. 281 PPS A Sąd może badać

zasadność podstawy wznowienia i jej istnienie (badać czy podstawa ta rzeczywiście

istnieje) wyłącznie na rozprawie i dopiero po przeprowadzeniu rozprawy Sąd może

odrzucić skargę z uwagi na nie istnienie podstawy wznowienia, w toku zaś badania

wstępnego skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 280 PPSA tj.

na posiedzeniu niejawnym Sąd nie bada zasadności powołanej podstawy

wznowienia, ani też jej istnienia (nie bada czy podstawa ta rzeczywiście istnieje) a

jedynie bada czy skarga została wniesiona w terminie wskazanym w art.277

powołanej ustawy oraz czy skarżący wskazuje podstawę wznowienia i czy

odpowiada ona jednej z ustawowych przyczyn uzasadniających żądanie

wznowienia,

naruszenie art. 271 pkt.2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi o wznowienie

postępowania, pomimo, że w toku postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej

Wydziału I z 17 listopada 2008 r. skarżąca spółka nie miała organu uprawnionego

do reprezentacji spółki tj. zarządu z tej przyczyny postępowanie to dotknięte było

nieważnością,

naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi w związku z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.

193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie

sprzeczny utrudniający złożenie środka zaskarżenia.

Wniosła o:

- przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności z art. art. 2, 45 ust. 1 i 2 oraz 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. art. 173 § 1, 194 § 1, 280 § 1 i 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie w jaki przepisy te wykluczają wniesienie skargi kasacyjnej i zażalenia od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucającego skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

- zasądzenie na rzecz skarżącej spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów

zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W związku z tym trzeba stwierdzić, że skarga kasacyjna przysługuje od ściśle wskazanych w art. 173 p.p.s.a. orzeczeń. Są to orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych. Nie ma natomiast możliwości zaskarżenia orzeczenia NSA, gdyż są one prawomocne od chwili ogłoszenia. Nie przysługuje zatem od nich jakikolwiek środek odwoławczy. Skarga kasacyjna wniesiona od orzeczenia NSA podlegać musi odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Nie zmienia tego stanowiska podnoszona przez stronę konieczność umożliwienia zaskarżenia postanowienia NSA o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym przysługującym w ściśle określonych sytuacjach. Nie jest ona zatem typowym rozwiązaniem, wobec którego przewidziano ocenę dwuinstancyjną. Ustawa nie przewiduje zatem trybu kwestionowania postanowienia NSA o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Ponadto, ustawodawca, dokonując w ostatnim czasie znacznej nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dostrzegł potrzeby umożliwienia stronie zaskarżenia tego typu orzeczeń.

W związku z tym, NSA nie dostrzegł konieczności kierowania pytania prawnego do Trybunały Konstytucyjnego, o co wniosła skarżąca. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Jak wynika już z samego brzmienia tego przepisu, sąd ma prawo, nie zaś obowiązek skierowania pytania do TK w określonych sytuacjach. Możliwość skierowania pytania do Trybunału uzależniona jest ponadto od tego, czy sąd rozpoznający sprawę uzna, że od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem. W rozpoznawanej sprawie NSA doszedł do przekonania, że nie ma konieczności korzystania z możliwości określonej w art. 193 Konstytucji. Postępowanie zainicjowane skargą o wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, do którego nie stosuje się typowych zasad ustrojowych i procesowych, zwłaszcza zasady dwuinstancyjności postępowania. Sprawa została już bowiem dwukrotnie merytorycznie rozpoznana przez sąd. Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo wszystkich sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok TK z dnia 2 czerwca 2010 r., SK 38/09, w którym Trybunał uznał, że niezaskarżalność postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego nie jest niezgodny z art. 176 ust. 1 Konstytucji; w podobnym tonie: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 września 2015 r., III APz 17/15 oraz postanowienie SN Izba Karna z 14 listopada 2011 r., V KZ 58/11).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 178 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną.