Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1275/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skarg I.S., A.B., J.B. i B.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących I.S. i A.B. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J.B. i B.C. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., po. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 9 grudnia 2003 r. J.L. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców nieruchomości przy ulicy [...] zwrócił się z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część nieruchomości zajętej pod budowę dróg, stanowiącą działkę nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - dalej: Przepisy wprowadzające.

Zawiadomieniem z 23 czerwca 2004 r. wnioskodawca został poinformowany o konieczności uzupełnienia wniosku poprzez wystąpienie wszystkich uprawnionych osób.

Pismem z 9 stycznia 2006 r. J.L. nadesłał dokumenty potwierdzające jego prawo własności, a także poinformował, że dokumenty dotyczące pozostałych spadkobierców będą dostarczane sukcesywnie po wydaniu przez właściwe sądy powszechne postanowień stwierdzających nabycie spadku.

Pismem z 23 października 2009 r. J.L. przedłożył wyciąg z księgi wieczystej nieruchomości potwierdzający prawo własności do przedmiotowej nieruchomości wszystkich spadkobierców.

Pismem z 27 maja 2009 r (data prezentaty wpływu do organu 1 czerwca 2009 r.) J.L. przedłożył wykaz spadkobierców wraz z ich adresami, uzupełniony wniosek "o wstąpienie wszystkich uprawnionych", tj. wniosek A.L. datowany na dzień 23 grudnia 2008 r., wnioski E.S., E.M., M.S. i B.M. bez wskazania daty, wniosek W.K. datowany na dzień 12 maja 2009 r., wniosek I.S. datowany na dzień 9 grudnia 2008 r., wniosek K.S. i L.S. datowany na dzień 3 kwietnia 2009 r., wniosek K.S. datowany na dzień 15 grudnia 2008 r., wnioski J.B. i B.C. datowane na dzień 30 stycznia 2009 r., wniosek C.L. datowany na dzień 9 grudnia 2008 r. wniosek J.L. datowany na dzień 14 maja 2009 r., wniosek M.K. datowany na dzień 26 maja 2009 r., wniosek M.K. datowany na dzień 30 grudnia 2008 r., wniosek A.S. datowany na dzień 11 grudnia 2008 r., wniosek A.L. datowany na dzień 12 grudnia 2008 r. oraz wniosek G.L. datowany na dzień 7 grudnia 2008 r.

Pismem z 14 lipca 2009 r. strony zostały wezwane do przedłożenia pełnomocnictwa dla K.S. do reprezentowania L.S. oraz pełnomocnictwa dla J.B. do reprezentowania B.C. pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Przy piśmie z 10 sierpnia 2009 r. J.B. złożyła pełnomocnictwo od B.C., zaś przy piśmie z 13 sierpnia 2009 r. J.L. przedłożył pełnomocnictwo dla K.S.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna Nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz inną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2.

Pismem z 10 grudnia 2010 r. Prezydent W. został poinformowany o śmierci M.S. i spadkobiercach po niej.

Pismem z 2 marca 2011 r. J.L. został wezwany do przedstawienia podstaw oraz zakresów pełnomocnictw, na podstawie których zwrócił się w dniu 9 grudnia 2003 r. z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

Przy piśmie z 11 marca 2011 r. wnioskodawca dołączył pełnomocnictwo do reprezentowania A.L. opatrzone datą 21 października 2003 r.

Decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...] Prezydent W. odmówił E.S., E.M., W.K., A.B., I.S., K.S. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik L.S., K.S. i J.B. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik B.C., C.L., B.M., M.K., M.K., A.S., A.L. i G.L. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy [...] oznaczonej jako działka nr [...] w o powierzchni [...] m2 oraz ulicy [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, zajętych pod drogi publiczne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek ww. osób został złożony po upływie terminu z art. 73 ust. 4 ustawy. Jednocześnie Prezydent W. zaznaczył, że wniosek J.L. złożony w imieniu własnym oraz w imieniu A.L. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostanie rozpatrzony odrębną decyzją administracyjną.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E.S., E.M., K.S., C.L., A.S., J.B. i B.C., A.B., I.S., B.M., M.K., G.L., J.L. działający w imieniu własnym oraz w imieniu A.L., kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i wnosząc o uchylenie decyzji.

Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja Prezydenta W. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a tym samym rozstrzygnięcie wymaga postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Wojewoda stwierdził, że Prezydent W. przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien wezwać stronę do okazania oryginału lub poświadczonej przez notariusza kopii pełnomocnictwa udzielonego przez J.S. J.L. oraz wezwać wnioskodawców do okazania oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem pełnomocnictw udzielonych J.L. w celu ustalenia, czy J.L. składając wniosek w dniu 9 grudnia 2003 r. działał tylko w imieniu własnym i A.L., czy także w imieniu pozostałych spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Ponadto wskazał, że wobec trwających postępowań spadkowych należy też rozważyć konieczność zawieszenia postępowania w celu ustalenia wszystkich jego stron.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2076/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ww. decyzje zostały skierowane do strony, która w dacie ich wydania nie żyła, co stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto Sąd wskazał, że Prezydent W. dokonał doręczenia decyzji J.L. i A.L. w sposób nieznany prawu poprzez skierowanie przedmiotowej decyzji "do wiadomości" co również stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako rażące naruszenie prawa.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Prezydent W. odmówił uwzględnienia wniosku z dnia 1 czerwca 2009 r. E.S., E.M., W.K., M.S., I.S., K.S. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik L.S., K.S., J.B. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik B.C., C.L., B.M., M.K., M.K., A.S., A.L., G.L., J.L. i A.L. w sprawie odszkodowania odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy [...] oznaczonej jako działka nr [...] w o powierzchni [...] m2 oraz ulicy [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, zajętych pod drogi publiczne.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Organ wskazał, że ww. termin jest terminem zawitym, a zatem nie podlega przywróceniu. Organ podniósł, że w aktach sprawy znajduje się wniosek J.L. z 9 grudnia 2003 r. złożony w imieniu własnym i spadkobierców, jednakże wnioskodawca na wezwanie organu przedłożył jedynie pełnomocnictwo od A.L. co spowodowało pozostawienie wniosku pozostałych spadkobierców bez rozpoznania. Tym samym złożony w dniu 1 czerwca 2009 r. wniosek E.S., E.M., W.K., M.S., I.S., K.S. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik L.S., K.S., J.B. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik B.C., C.L., B.M., M.K., M.K., A.S., A.L., B.L., J.L. i A.L. należało potraktować jako nowy wniosek, który został złożony po terminie i w związku z tym należało odmówić przyznania odszkodowania. Jednocześnie organ zaznaczył, że wniosek J.L. i A.L. z 9 grudnia 2003 r. oraz wniosek M.K. zostaną rozpoznane odrębnymi decyzjami.

Odwołania od decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2013 r. złożyli A.S., A.B., I.S., J.L., J.B., E.S., E.M. i C.L. zarzucając organowi błędne przyjęcie, że w dniu 1 czerwca 2009 r. został złożony nowy wniosek o wypłatę odszkodowania, podczas gdy wnioskiem inicjującym postępowanie był wniosek złożony przez J.L. działającego w imieniu własnym, jak i pozostałych spadkobierców z dnia 9 grudnia 2003 r.

Ponadto w swoim odwołaniu I.S. wskazała, że kopię pełnomocnictwa dla J.L. z 21 lutego 2003 r. dołączyła do odwołania od decyzji Prezydenta W. z [...] czerwca 2011 r..

A.B. wskazała, że jej ciotka – M.S. upoważniła J.L. do reprezentowania jej w postępowaniu o odszkodowanie udzielając pełnomocnictwa w dniu 9 grudnia 2003 r. Wskazała, że nie była zawiadomiona przez organ o takim obowiązku.

A.S. oraz J.B. powołując się na treść decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...] wskazały w swych odwołaniach, że organ II instancji zauważył, iż J.L. poinformował Prezydenta W. o toczących się sprawach sądowych w przedmiocie uregulowania praw własności spadkobierców byłych właścicieli, a zatem pismo to powinno zostać potraktowane jako wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowań spadkowych. Podniosła, że sugestia ta nie została zauważona przez Prezydenta W.

Decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznając odwołania złożone w sprawie rozpoznał również odwołanie J.L. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A.L. mimo, iż nie byli oni adresatem decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2013 r., jednakże ukształtowany tą decyzją stosunek prawny dotyczył także sfery ich praw i obowiązków. Ponadto organ wskazał, że wniosek z 9 grudnia 2003 r. złożony przez J.L. w imieniu własnym i A.L. nie odniósł skutku w stosunku do pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli. Tym samym złożone przez nich wnioski należało uznać za wniesione po terminie wynikającym z treści art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających. Jednocześnie organ zauważył, że ustawa ta nie nakładała obowiązku informowania stron o upływie ww. terminu.

Skargi od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły I.S. (sygn. akt I SA/Wa 1275/14), A.B. (sygn. akt I SA/Wa 1378/14), J.B. działająca w imieniu Własnym i B.C. (sygn. akt I SA/Wa 1401/14).

Skarżące I.S. w skardze podniosła, że organ nieprawidłowo ocenił wniosek J.L. z 9 grudnia 2003 r. jako złożony w imieniu własnym i A.L., albowiem działał on jako jej pełnomocnik , na dowód czego załączyła do odwołania od decyzji pełnomocnictwo z 21 lutego 2013 r.

A.B. wskazała, że J.L. składając wniosek w 2003 r. działał jako pełnomocnik jej ciotki M.S. na podstawie pełnomocnictwa z 15 lutego 2013 r.

J.B. w swej skardze podniosła, że powinna zostać poinformowana o konieczności osobistego złożenia wniosku. Wskazała również, że Wojewoda [...] skierował decyzję do E.S., który zmarł w dniu [...] marca 2014 r.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko w spranie.

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygania sprawy sygn. akt I SA/Wa 1275/14, sygn. akt I SA/Wa 1378/14 i sygn. akt I SA/Wa 1401/14 pod sygn. akt I SA/Wa 1275/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zatem zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Podkreślenia wymaga również to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze lecz mające wpływ na wynik sprawy.

Kierując się tą regułą Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2014 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowana decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej – E.S. zmarłego w dniu [...] lutego 2014 r. r. (por. nadesłany do akt sądowych odpis skrócony aktu zgonu z [...] lipca 2014 r., nr [...]).

W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Żeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).

Powyższe oznacza, że E.S. zmarły w dniu [...] lutego 2014 r., nie mógł być stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody [...].

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a