Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 461/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2022 r. [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2022 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S.-K. z [...] maja 2022 r., orzekającej o odmowie przyznania A. W. pomocy w formie usług opiekuńczych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że wnioskiem z 15 marca 2022 r. A. W. wniósł o przyznanie mu usług opiekuńczych wskazując, że "nie daje sobie rady w codziennych czynnościach domowych, tj. higiena pomieszczeń, pomoc w ogrzewaniu domu i sprawności fizycznej". Z kolei w oświadczeniu z 21 marca 2022 r. stwierdził, że potrzebuje pomocy w posprzątaniu domu, przygotowaniu posiłku, umyciu naczyń i zaścielaniu łóżka. Natomiast wszystkie czynności higieniczne wykonuje samodzielnie. Sam załatwia sprawy urzędowe i lecznicze. Samodzielnie też robi sobie zakupy, wykupuje i zażywa lekarstwa. Poinformował również, że jeździ samochodem i uczestniczy w zajęciach na Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Miejskim Centrum Kultury w S.-K..

W sprawie niniejszej przeprowadzony został wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono, że wnioskodawca mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. A. W. jest żonaty, lecz od dłuższego czasu nie mieszka z żoną i nie zna jej adresu zamieszkania. Wnioskodawca ma dwójkę dorosłych dzieci, z którymi nie ma kontaktu. Utrzymuje się z emerytury z ZUS w wysokości 2498,57 zł. Według ustaleń organu I instancji miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą 880 zł. Odwołujący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Leczy się z powodu zwyrodnienia kręgosłupa, bioder, kolan, ma obturacyjną chorobę płuc, cukrzycę i nadciśnienie. Stwierdzono, że jest on osobą samodzielną i aktywną, nie ma problemów z poruszaniem się w miejscu zamieszkania jak i poza nim. Dysponuje samochodem, którym samodzielnie się porusza załatwiając swoje sprawy urzędowe oraz związane z leczeniem.

Konkludując, w ocenie Kolegium, skoro odwołujący samodzielnie wykonuje

II SA/Ke 461/22

zabiegi toaletowe, ubiera się, spożywa posiłki, porusza się w środowisku, prowadzi sprawy przed organami i urzędami, a także wykonuje czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego, takie jak robienie zakupów, to zasadnie organ I instancji uznał, że skarżący nie potrzebuje pomocy w formie usług opiekuńczych, przyznawanych właśnie w sytuacji braku możliwości wykonywania tych czynności samodzielnie.

Dodatkowo z notatki służbowej sporządzonej przez pracowników socjalnych przeprowadzających wywiad środowiskowy 22 marca 2022 r. wynika, że wnioskodawca w tym dniu był pod wpływem alkoholu. Jak stwierdził, napił się piwa bo pomaga mu to w leczeniu i wolno mu, bo jest dorosły. Zachowywał się niewłaściwie w stosunku do pracowników socjalnych używając niestosownych komentarzy o podtekście erotycznym.

Z akt sprawy wiadomo również, że A. W. korzystał z pomocy MOPS w S.-K. w formie usług opiekuńczych w 2018 r. Prawo do tego świadczenia zostało mu uchylone z powodu nadużywania alkoholu, niestosownego i wulgarnego zachowania w stosunku do opiekunki, a także z uwagi na fakt, że pomoc ta opierał się wyłącznie na sprzątaniu zaniedbanego mieszkania, pozostałe czynności związane z samoobsługą strona wykonywała sama.

Kolegium, na podstawie zebranego materiału dowodowego uznało, że wnioskodawca jest osobą, która jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe. Oczekuje wyłącznie pomocy przy sprzątaniu domu oraz przygotowaniu posiłków. Dodało, że organy pomocy społecznej, z uwagi na dużą liczbę podopiecznych i ograniczone możliwości finansowe, zobligowane są do szczególnie starannego działania i rozdysponowania instrumentów pomocy w taki sposób, aby mogło z nich skorzystać jak najwięcej osób, w szczególności takich, które ze względu na niepełnosprawność lub długą i ciężką chorobę nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych oraz zadbać o higienę osobistą i zaleconą przez lekarza pielęgnację, a także nie mogą liczyć na pomoc najbliższej rodziny.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, A. W. zaskarżonej decyzji zarzucił:

II SA/Ke 461/22

1.obrazę przepisów procesowych tj.:

a. art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego;

b. art. 15 kpa poprzez brak ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz ograniczenie się do kontroli decyzji organu I instancji;

c. art. 107 § 3 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zgodzie ze słusznym interesem strony;

2. naruszenie przepisu prawa materialnego tj.: art. 50 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że ustalenia dokonane w zaskarżonych decyzjach odmawiające przyznania wnioskowanych usług opiekuńczych pozostają w sprzeczności ze wskazaniami określonymi w decyzji o orzeczeniu niepełnosprawności, wydanymi przez biegłych lekarzy. Ponadto przyjęcie, że skarżący jest samodzielny i aktywny, bo jeździ swoim samochodem, jest rozumowaniem sprzecznym z doświadczeniem życiowym, gdyż obiektywnie, gdyby nie mógł on jeździć samochodem, to w ogóle nie mógłby też zrobić niezbędnych zakupów, wykupić koniecznych lekarstw, nie byłby również w stanie załatwić sobie jakiejkolwiek sprawy urzędowej. Jest mu bardzo ciężko wykonywać te czynności, wymagają one samozaparcia i często pokonania bólu. Natomiast w domu nie jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności, których dotyczy wniosek.

Wnoszący skargę zakwestionował także ustaloną przez organy kwotę 880 zł na miesięczne wydatki skarżącego. Wydatki te stanowią sumę około 2000 zł miesięcznie, a przy miesięcznej emeryturze w wysokości 2498.57 zł, skarżącego nie stać na prywatne zatrudnianie osób trzecich do pomocy w domu.

Ponadto w skardze podniesiono, że skarżący już wcześniej miał przyznaną pomoc w formie usług opiekuńczych, która w wyniku konfliktu między nim, a pracownikami MOPS została uchylona. Od tamtego czasu nie może uzyskać żadnej pomocy. Wydaje się, że również zaskarżone decyzje są wynikiem tych zatargów - chociaż nie powinno to mieć wpływu na obiektywne rozstrzygnięcia administracyjne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

II SA/Ke 461/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zasady przyznawania świadczenia w formie usług opiekuńczych uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), dalej zwanej "ustawą". Stosownie do art. 2 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 3 ust. 1 ustawy natomiast wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Zaskarżoną decyzją odmówiono przyznania skarżącemu pomocy w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby, lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Z kolei ust. 5 stanowi, że ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia.

II SA/Ke 461/22

Z powyższych regulacji zatem wynika, że w wypadku spełnienia ustawowych przesłanek organ zobowiązany jest przyznać usługi opiekuńcze, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia. Istota komentowanej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o udzielnie takiego wsparcia.

Należy zgodzić się z organami, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, odmowa przyznania skarżącemu świadczenia w formie usług opiekuńczych, była uzasadniona. Skarżący domagał się przyznania usług opiekuńczych w postaci wykonania prostych, nie wymagających dużego wysiłku fizycznego czynności domowych takich jak: sprzątanie, gotowanie, zmywanie naczyń, ścielenie łóżka. Tymczasem po jego stronie nie zachodzą żadne okoliczności, które by wskazywały, że wymienionych czynności nie mógłby wykonać samodzielnie. W szczególności nie jest on osobą niedołężną z uwagi na wiek. Ma 74 lata, jeździ samochodem, sam załatwia sprawy urzędowe i lecznicze, nawet uczestniczy w zajęciach uniwersytetu trzeciego wieku. Również choroby na które cierpi skarżący nie powodują jego niedołężności. Jest on zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, a osoby w porównywalnym stanie zdrowa, bardzo często są czynne zawodowo i w pełni radzą sobie z wszystkimi obowiązkami. Tym samym nie spełnia on wskazanych w art. 50 ust. 1 ustawy przesłanek, gdyż nie wymaga pomocy innych osób z uwagi na wiek, choroby lub inne przyczyny.

Nie jest trafne zawarte w skardze twierdzenie, że ustalenia dokonane w zaskarżonych decyzjach pozostają w sprzeczności ze wskazaniami określonymi w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z 31 stycznia 2022 r. Jak bowiem wynika z tego orzeczenia skarżący został zaliczony na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, w której stwierdzono, że wymaga "korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się

II SA/Ke 461/22

korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe lub inne placówki". W orzeczeniu tym nie stwierdzono natomiast "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Ponadto posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie było okolicznością wiążącą dla organów. Decydujące bowiem były pozostałe okoliczności, a zwłaszcza zakres i charakter żądanych przez wnioskodawcę usług opiekuńczych oraz to, czy są one uzasadnione stanem sprawy, w tym ustaleniami co do faktycznej zdolności skarżącego do radzenia sobie w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych. Jak już wyżej wskazano, z prawidłowych ustaleń organów wynika, że skarżący, mimo podanych przez niego chorób, może funkcjonować bez stałej pomocy innych osób.

Odnośnie podniesionej w skardze kwestii, że odmowa przyznania żądanej pomocy była wynikiem konfliktu między skarżącym, a pracownikami organu I instancji, należy zaznaczyć, że skarżącemu uchylono prawo do pomocy w formie usług opiekuńczych przyznane decyzją z 2018 r., z powodu nadużywania alkoholu, wulgarnego zachowania w stosunku do opiekunki oraz faktu, że skarżący potrzebował jedynie osoby do sprzątania zaniedbanego mieszkania. Również w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w niniejszej sprawie, skarżący zachowywał się niewłaściwie i jak sam stwierdził napił się piwa. Wszystkie te okoliczności, w ocenie Sądu, również świadczą o tym, że skarżący nie jest osobą, która z uwagi na wiek i choroby ma problemy z samodzielnym wykonywaniem podstawowych czynności domowych, a niewątpliwie pomoc w formie usług opiekuńczych jest skierowana właśnie do takich osób.

Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jak również decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygające w sprawie organy przeprowadziły bowiem postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 kpa. Materiał dowodowy został przez organy zgromadzony w sposób kompletny, rozpatrzony i oceniony w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują w nim odzwierciedlenie, czemu organy dały stosowny wyraz w uzasadnieniu swych

II SA/Ke 461/22

rozstrzygnięć. Orzeczona odmowa przyznania skarżącemu usług opiekuńczych mieści się w granicach uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.