Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 1281/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 138 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 42 § 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. we W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 318/19 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 318/19, odrzucił skargę A. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi spółki Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie posiada obecnie organów uprawnionych do jej reprezentowania, a skarga została wniesiona przez kuratora spółki. Kuratora wyznaczono postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...] wydanym przez Sąd Rejonowy dla [...] we W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. WSA wskazał, że z uzasadnienia tego postanowienia wynikało, iż Sąd wyznaczając kuratora działał na podstawie art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 978 ze zm., dalej jako: o.p.) oraz art. 42 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145, dalej jako: k.c.). Sąd przytoczył treść art. 138 § 3 o.p., który stanowi, że jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Stosownie zaś do treści art. 42 § 1 k.c. jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Na mocy art. 42 § 3 k.c. kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

Sąd I instancji stwierdził ponadto, że w myśl art. 603 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 155 ze zm., dalej jako: k.p.c.), kuratora dla osoby prawnej ustanawia sąd rejestrowy, w którego okręgu osoba ta ma lub miała ostatnią siedzibę. Sąd ten wystawia dla kuratora zaświadczenie, w którym określa zakres jego uprawnień (art. 604 k.p.c.).

WSA stwierdził, że z uwagi na ustawowo określone kompetencje kuratora, ani z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] we W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...] o wyznaczeniu kuratora w osobie R. P. celem reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych, ani z zaświadczeń - z dnia [...] lutego 2018 r. oraz z dnia [...] lutego 2019 r. - wydanych przez tenże Sąd, nie można wywieść uprawnień kuratora skarżącej spółki do skutecznego wniesienia skargi na decyzję organu. Zdaniem Sądu, rozszerzenie uprawnień kuratora i reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi (w tym do wnoszenia skarg) na podstawie zaświadczenia z dnia [...] lutego 2019 r. nie oznacza zatem, że skarga była wniesiona przez legitymowaną do tego osobę. Wskazując na postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GZ 68/16, Sąd I instancji stwierdził, że kurator spółki nie jest upoważniony do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze WSA odrzucił wniesioną przez kuratora spółki skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. ; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.)

Skargę kasacyjną na postanowienie WSA wniosła A. Sp. z o.o., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznania na rzecz kuratora r.pr. R. P. wynagrodzenia w wysokości przewidzianej w § 21 ust. 1 pkt 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że strona nie miała zdolności procesowej do wniesienia skargi na decyzję organu II stopnia, co skutkowało odrzuceniem skargi, podczas gdy strona reprezentowana przez prawidłowo umocowanego kuratora będącego pełnomocnikiem ogólnym taką zdolność posiadała albowiem kurator powołany w trybie art. 138 § 3 o.p. zgodnie z art. 138d § 1 i 2 o.p. może ją reprezentować w toku postępowań podatkowych prowadzonych w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, jak i w toku postępowań sądowoadministracyjnych, zaś z zaświadczenia wydanego w dniu [...] lutego 2019 r. wynika, że uprawnienia kuratora zostały rozszerzone celem reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z zaświadczenia z dnia [...] lutego 2019 r. wynikało, iż kurator został powołany celem reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi, w tym do wnoszenia w imieniu spółki skarg i ich dalszego popierania na decyzje w sprawach podatkowych wydanych w stosunku do spółki.

Kasator stwierdził, że WSA w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż zgodnie z art. 604 k.p.c. z zaświadczenia sądu wynika zakres uprawnień powołanego do sprawy kuratora. W niniejszej sprawie jedno z zaświadczeń wprost stanowi, że kurator jest uprawniony do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi. Skoro tak, to nie jest dla skarżącego jasne dlaczego WSA ustalił, że z przedłożonych do sprawy zaświadczeń nie można wywieść uprawnienia do skutecznego wniesienia skargi, jeśli reprezentacja przed sądem administracyjnym właśnie do tego się sprowadza. Skarżący kasacyjnie wskazał, że precyzyjne określenie zakresu uprawnień kuratora w zaświadczeniu jest konieczne, bowiem zakres ten zależy od celu jego ustanowienia i odmiennie aniżeli w wypadku opieki – nie jest ustawowo uregulowany. Zaświadczenie musi zatem pozostawać w zgodzie z sentencją postanowienia ustanawiającego kuratelę. Postanowienie to powinno szczegółowo określać zakres uprawnień ustanowionego kuratora. Oznaczenie zakresu jego uprawnień następuje zgodnie z postanowienie sądu ustanawiającym kuratelę i powołującym kuratora lub postanowieniem określającym zakres uprawnień kuratora.

Strona wnosząca skargę kasacyjną, wskazując na treść art. 42 § 3 k.c. podniosła, że do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora, kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że w przypadku uznania, że kuratorowi nie przysługuje legitymacja do złożenia w imieniu spółki skargi do sądu, brak byłoby podmiotu powołanego do ochrony interesów spółki przeciwko której prowadzone było postępowanie przed organami podatkowymi, a która nie posiada Zarządu, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy kurator skarżącej spółki, ustanowiony mocą postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...], mógł – działając w imieniu spółki – złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję organu podatkowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Przytoczone w podstawie kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 3 o.p. są zasadne, co oznacza uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd I instancji odrzucił skargę na skutek przyjęcia, że postanowienie Sądu Rejonowego, mocą którego dla A. Sp. z o.o. ustanowiono kuratora w osobie r.pr. R. P., nie dawało temu kuratorowi uprawnienia do reprezentowania spółki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym nie miał on legitymacji procesowej do wniesienia w imieniu spółki skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji oraz w jego uzasadnieniu jest nieprawidłowe. Należy bowiem mieć na uwadze pełne brzmienie przepisu art. 42 k.c., wprowadzającego regulację instytucji kuratora osoby prawnej. Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej jest jedynie podstawą prawną do wniesienia przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 § 1 k.c. Zakres kompetencji takiego kuratora określa jednak art. 42 § 2 k.c., wykładni którego w uzasadnieniu WSA zabrakło. Sąd I instancji odrzucając skargę wskazał bowiem jedynie na brzmienie art. 42 § 1 i § 3 k.c. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora, kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu. Wykładnia przywołanego przepisu wprost nakazuje interpretowanie postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu kuratora w połączeniu z wydanym w dniu [...] lutego 2019 r. Zaświadczeniem tego sądu (karta akt sądowych – nr 6), w którym rozszerzono uprawniania kuratora R. P., ustanowionego postanowieniem SR z dnia [...] lutego 2018 r., do reprezentowania spółki A. przed sądami administracyjnymi, w tym do wnoszenia w imieniu tej spółki skarg na decyzje w sprawach podatkowych wydanych w stosunku do spółki oraz ich dalszego popierania. Z treści obu tych dokumentów czytanych łącznie jednoznacznie wynika zakres zarządu jaki został powierzony kuratorowi spółki. Zakresu jego działania nie można odczytywać wyłącznie przez pryzmat samego postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu pierwotnie kuratora w celu reprezentowania spółki we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Zakres czynności, do których na mocy przywołanych dokumentów uprawniony jest kurator w rozpoznawanej sprawie, obejmuje wprost - zgodnie z treścią Zaświadczenia rozszerzającego SR – wnoszenie w imieniu spółki skarg do sądów administracyjnych oraz ich dalsze popieranie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych okoliczności sprawy nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż skarga do WSA nie została wniesiona przez legitymowaną do tego osobę. Ze wskazanych powyżej dokumentów Sądu Rejonowego wynika upoważnienie kuratora do wystąpienia ze skargą na decyzje w sprawach podatkowych, w tym również na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jak już wyżej stwierdzono z Zaświadczenia o rozszerzeniu uprawnień kuratora względem skarżącej spółki wyraźnie wynikają granice działania tego podmiotu.

Mając zatem na uwadze powyższe należy uznać, że kurator A. Sp. z o.o., powołany w trybie art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej, był upoważniony do reprezentowania spółki przed sądem administracyjnym w przedmiotowej sprawie.

W tym stanie rzeczy odrzucenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.