Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 872/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77,80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania W. M. świadczenia w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2013 r. W. M. zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku opisał swój stan zdrowia oraz podniósł, że jest całkowicie niezdolny do pracy.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) odmówił przyznania W. M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, organ podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ podniósł, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż wnioskodawca na dzień powstania całkowitej niezdolności do pracy miał 59 lat i udokumentował 27 lat, 11 miesięcy, 26 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentował tylko 7 miesięcy i 2 dni tych okresów.

Prezes ZUS wskazał również, że w latach 1998-1999 oraz 2000-2008 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Ponadto z dniem [...] września 2008 r. wnioskodawca zaprzestał zatrudnienia i do czasu ustalenia całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] stycznia 2012 r., tj. przez ponad 3 lata, nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi.

W ocenie organu w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. W wymienionych przerwach wobec W. M. nie orzeczono bowiem całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem w tym czasie przeszkody w podjęciu przez niego zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Od decyzji tej W. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezes ZUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał, że orzeczona przez komisję lekarską ZUS orzeczeniem z dnia [...] października 2013 r. częściowa niezdolność do pracy od dnia [...] kwietnia 2009 r. jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała całkowicie, wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 913/14, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ nie analizował schorzeń i dolegliwości skarżącego w kontekście obiektywnych przeszkód, które przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy mogły wpływać na jego aktywność zawodową. Sąd podkreślił, że wcześniej wobec skarżącego została orzeczona częściowa niezdolność do pracy. Sąd zarzucił, że organ nie wyjaśnił, czy ta okoliczność mogła mieć również wpływ na świadczenie pracy przez skarżącego i na realne możliwości znalezienia zatrudnienia. Zdaniem Sądu rozwijające się przez wiele lat choroby skarżącego na pewno uniemożliwiały czy wręcz udaremniały podjęcie przez niego zatrudnienia. Prezes ZUS okoliczności tych w ogóle nie uwzględnił i nie badał w kategoriach okoliczności szczególnych. Organ nie wyjaśnił, jak długo rozwijały się choroby skarżącego, które w rezultacie doprowadziły do jego całkowitej niezdolności do pracy. Zdaniem Sądu jest to nader istotne, bowiem stan zdrowia zainteresowanego wpłynął na możliwość uzyskania przez niego świadczenia w trybie zwykłym, a tym samym może wskazywać na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Ponadto, W. M., mając 59 lat w momencie orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, legitymuje się ponad 27 - letnim okresem ubezpieczeniowym. Sąd zarzucił, że Prezes ZUS pominął fakt adekwatności wieku skarżącego do jego okresu ubezpieczeniowego. Skarżący, posiadając ponad 27-letni staż ubezpieczeniowy, "wypracował" niejako, zdaniem Sądu, prawo do ekwiwalentu ze strony instytucji ubezpieczeniowej. Ponadto Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I UZP 5/2005, (publ. OSNP 2006/19-20, poz. 305), w której stwierdzono, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego, przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd podał, że Prezes ZUS powinien wnikliwie ocenić całość sprawy zarówno pod kątem szczególnych okoliczności, jak i posiadanego przez skarżącego stażu ubezpieczeniowego, uwzględniając przy tym stanowisko Sądu Najwyższego prezentowane w ww. uchwale oraz słuszny interes strony – art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu dokonana przez Sąd Najwyższy wykładnia stanowi generalną wskazówkę możliwą do zastosowania także w odniesieniu do rent przyznawanych w drodze wyjątku, a to w szczególności ze względu na podnoszony przez Sąd Najwyższy sprawiedliwościowy aspekt zmian przepisów w zakresie rent z tytułu niezdolności do pracy, który należy brać pod uwagę również w odniesieniu do rent w drodze wyjątku.

W toku ponownie prowadzonego postępowania pismem z dnia [...] listopada 2014 r. organ zwrócił się do W. M. z pytaniem, czy posiada dodatkową dokumentację medyczną dotyczącą jego leczenia w latach 2000-2009, która nie została uwzględniona przy wydawaniu orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS. Organ wyjaśnił przy tym, że dokumentacja ta jest niezbędna w celu ewentualnego skierowania sprawy do lekarza orzecznika ZUS. Alternatywnie organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie placówek medycznych, w których się leczył.

W toku dalszych czynności orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2015 r. uznano W. M. za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] stycznia 2012 r. oraz określono datę powstania częściowej niezdolności do pracy na dzień [...] kwietnia 2009 r. Ustalenia te utrzymane zostały w orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] marca 2015 r. Ponadto w orzeczeniu tym wskazano, że częściowa niezdolność do pracy w przypadku W. M. trwała do dnia [...] stycznia 2012 r.

Następnie Prezes ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2014 r., powtarzając zawartą w niej argumentację co do stażu ubezpieczeniowego W. M. oraz nieusprawiedliwionych, w ocenie organu, przerw w tym stażu.

Dodatkowo organ wskazał, że nie kwestionuje podnoszonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie faktu, iż W. M. posiada adekwatny do wieku staż ubezpieczeniowy. Wystąpienie tej okoliczności nie wystarcza jednak, zdaniem organu, do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć bowiem pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia w trybie zwykłym.

Organ podniósł, że przyczyną braku 5-letniego okresu ubezpieczenia, przypadającego w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy, nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli wnioskodawcy, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

Prezes ZUS ponownie podniósł, że częściowa niezdolność do pracy istniejąca u W. M. od [...] kwietnia 2009 r. jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała całkowicie, wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Ponadto, zdaniem organu, trudności w znalezieniu pracy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie istnieją przeszkody w zatrudnieniu, a stan zdrowia ubezpieczonego pozwala na jego podjęcie, nie mogą być uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał nie pozwala na stwierdzenie, że W. M. nie spełnił warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych na skutek niezależnych od jego woli okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 83 ustawy.

Dodatkowo organ wskazał, że powołana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I UZP 5/05, odnosi się do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 23 września 2011 r. W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 58 ust. 4 ustawy emerytalnej ustawodawca zwolnił mężczyznę całkowicie niezdolnego do pracy z warunku udowodnienia 5 lat w ocenianym 10-leciu w przypadku udowodnienia 30 letniego okresu składkowego. W. M. warunku tego nie spełnia. Nie ma zatem podstaw do realizowania postanowień tej uchwały.

W. M. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2015 r. skarżący nadesłał m. in. kopię kart informacyjnych leczenia szpitalnego z dnia [...] października 2010 r., [...] grudnia 2010 r. i [...] kwietnia 2011 r., kopię wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...], a także kopie fragmentów uzasadnień opinii biegłych sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Odmawiając przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS wskazał, że w jego przypadku nie występują żadne szczególne okoliczności, na skutek których nie nabył on uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ wskazał na okresy przerw w ubezpieczeniu skarżącego w latach 1998-1999, 2000-2008 oraz 2008-2012. Ponadto organ podniósł, że przyczyną braku 5-letniego okresu ubezpieczenia, przypadającego w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy, nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli skarżącego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

Podnieść jednak należy, że w wyroku z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 913/14, którym uchylono wydaną wcześniej w niniejszej sprawie decyzję Prezesa ZUS, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł wskazania co do dalszego postępowania, które, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie zostały wykonane.

W wyroku tym Sąd wskazał, że organ nie analizował schorzeń i dolegliwości skarżącego w kontekście obiektywnych przeszkód, które przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy mogły wpływać na jego aktywność zawodową. Sąd podkreślił, że wcześniej wobec skarżącego została orzeczona częściowa niezdolność do pracy. Sąd zarzucił, że organ nie wyjaśnił, czy ta okoliczność mogła mieć również wpływ na świadczenie pracy przez skarżącego i na realne możliwości znalezienia zatrudnienia. W wyroku tym Sąd wyraził też zdanie, że rozwijające się przez wiele lat choroby skarżącego uniemożliwiały, czy wręcz udaremniały podjęcie przez niego zatrudnienia. Sąd zarzucił, że Prezes ZUS okoliczności tych w ogóle nie uwzględnił i nie badał w kategoriach okoliczności szczególnych. Organ nie wyjaśnił, jak długo rozwijały się choroby skarżącego, które w rezultacie doprowadziły do jego całkowitej niezdolności do pracy. Sąd stwierdził przy tym, że jest to nader istotne, bowiem stan zdrowia skarżącego wpłynął na możliwość uzyskania przez niego świadczenia w trybie zwykłym, a tym samym może wskazywać na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd wskazał także, że obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w tym wyroku.

Tymczasem Prezes ZUS rozpatrując sprawę ponownie ograniczył się do wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowej dokumentacji medycznej, która nie była dotychczas uwzględniona i ponownego skierowania skarżącego do lekarza orzecznika ZUS. Nowo wydane orzeczenie powtarza przy tym ustalenia wydanego wcześniej orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2013 r. w zakresie daty powstania u skarżącego częściowej i całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powtórzył stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., uchylonej w oparciu o wskazany wyżej wyrok, co do tego, że częściowa niezdolność do pracy skarżącego orzeczona w stosunku do niego od dnia [...] kwietnia 2009 r. jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała mu całkowicie wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Organ nie dokonał w sprawie żadnych nowych ustaleń w zakresie wskazanym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 913/14. Nie wyjaśnił, mimo wiążących go wskazań Sądu, jak rozwijające się choroby skarżącego, które w rezultacie doprowadziły do jego całkowitej niezdolności do pracy, wpłynęły na możliwość podjęcia przez niego pracy. Brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakichkolwiek rozważań organu na ten temat. Ustaleń tych nie mogą zastąpić nowo wydane orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2015 r. oraz komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] marca 2015 r. W orzeczeniach tych określono bowiem wyłącznie daty powstania częściowej i całkowitej niezdolności do pracy skarżącego.

Ponadto organ, wbrew zaleceniom Sądu, nie ocenił kwestii wpływu częściowej niezdolność do pracy na możliwość świadczenie pracy przez skarżącego i na realne możliwości znalezienia przez niego zatrudnienia. Jako takiej oceny nie można bowiem potraktować powtórzenia stwierdzenia zawartego w uchylnej przez Sąd decyzji, iż ta częściowa niezdolność jedynie utrudniała, a nie uniemożliwiała skarżącemu wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez Sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego, i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracji publicznej w sprawie. Z kolei wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Mają one wyznaczyć kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, określają sposób jego postępowania w przyszłości, zmierzają do uniknięcia błędów już popełnionych oraz wskazują kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości.

Niewykonanie wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 20 sierpnia 2014 r. , sygn. akt II SA/Wa 913/14, świadczy o naruszeniu przez organ art. 153 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo należy podnieść, że w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Prezes ZUS pominął bowiem zgormadzone w sprawie dokumenty, które wskazywały, iż skarżący obok schorzeń kardiologicznych miał również problemy natury psychicznej. W orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2001 r. wskazano m. in., że skarżący oczekuje na miejsce w oddziale leczenia nerwic i depresji. Ponadto w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...], znajdującego się w aktach sprawy, powołano opinię biegłego, w której stwierdzono, że skarżący ma organiczne zaburzenia osobowości i nastroju. Informacje o tym schorzeniu pojawiają się również w nadesłanym przez skarżącego przy piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2015 r. fragmencie uzasadnienia opinii biegłego sądowego (skarżący wskazuje, iż opinia ta została sporządzona w dniu [...] października 2010 r.). W opinii tej wskazano, że skarżący cierpi na zaburzenia nerwicowo-hipochondryczne i zaburzenia osobowości. Wskazano tam również, że skarżący w owym czasie nie był leczony psychiatrycznie "ze względu jednak na podejrzenie zamian organicznych w [...] wskazane badanie psychologiczne".

W ocenie Sądu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne jest uwzględnienie wskazanych powyżej dowodów. Jest to tym bardziej uzasadnione, że z dokumentów tych wynika, iż problemy psychiczne występowały u skarżącego już w 2001 r. oraz istniały w 2010 r. W stażu ubezpieczeniowym skarżącego istnieją natomiast przerwy od 2000 r. do 2008 r. oraz od 2008 r. do 2012 r. Konieczne jest zatem ustalenie, czy te przerwy w ubezpieczeniu mogły być spowodowane zaburzeniami psychicznymi. Wskazane przy tym jest uzupełnienie materiału dowodowego o ewentualne dokumenty obrazujące przebieg leczenia skarżącego w tym zakresie. Jeżeli bowiem brak aktywności zawodowej w tym okresie spowodowany był schorzeniami psychicznymi, które utrudniały bądź wręcz uniemożliwiały skarżącemu podjęcie pracy, to możnaby uznać, iż spełnia on przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, niezbędne jest również bezpośrednie zwrócenie się do skarżącego o wskazanie przyczyn, z powodu których nie podejmował on zatrudnienia w okresie od 2000 r. do 2008 r. Ten okres przerwy w ubezpieczeniu skarżącego ma, zdaniem Sądu, kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy skarżący spełnia przesłankę szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabył on prawa do świadczenia w trybie zwykłym, niezbędną do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący bowiem poza ogólnymi stwierdzeniami dotyczącymi stanu zdrowia oraz braku pracy nie wyjaśnił w istocie powodów, dla których nie podejmował on zatrudnienia w tym okresie.

Wskazać należy, że Prezes ZUS, wydając decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane wyżej okoliczności wskazują, że Prezes ZUS naruszył przytoczone przepisy postępowania.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS winien przede wszystkim zastosować się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 913/14. Organ winien również uwzględnić poczynione wyżej uwagi co do konieczności uzupełnienia i oceny materiału dowodowego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.