Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1024/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 1 - 9, art. 11 ust. 1, art. 17, art. 18, art. 20
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi JP i BP na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-36) za 2007 r. I. uchyla zaskarżaną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżących kwotę [...] zł,- (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmówił [...] i [...] małżonkom [...] stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-36) za 2007 rok w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podatkowy I instancji wskazał, że [...] i [...] [...] ( daje; strona, podatnicy, skarżący ) dokonali wspólnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. składając w dniu [...] marca 2008 r. zeznanie podatkowe, w którym to wykazano podatek należny w kwocie [...] zł, sumę pobranych zaliczek w kwocie [...] zł oraz podatek do wpłaty w wysokości [...] zł. Zobowiązanie podatkowe zostało przy tym zapłacone w dniu [...] kwietnia 2008 r.

Następnie w dniu [...] grudnia 2013 r. [...] [...] złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączona została korekta zeznania PIT-36 za 2007 r., w której wykazano zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł oraz nie uwzględniono żadnych innych dochodów. Pismem z [...] lutego 2014 r. organ wezwał pełnomocnika strony o uzupełnienie braków formalnych wniosku. W wyniku powyższego strona złożyła kolejną korektę deklaracji wykazując ostatecznie dochód małżonków do opodatkowania w kwocie [...] zł oraz podatek należny w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku powołano się na wyrok NSA z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2378/11, zaznaczając, że uzasadnienie tego wyroku w pełni uzasadnia wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zaznaczył, że z porównania korekty deklaracji podatkowej z pierwotnie złożonym zeznaniem wynika, że w skorygowanym zeznaniu podatkowym nie wykazano przychodów z innych źródeł [...] [...] w kwocie [...] zł, które wcześniej zadeklarowano do opodatkowania. Zaznaczono przy tym, że [...] S.A. wystawił informację PIT-8C, z której wynika m. in. przychód z tytułu odsetek za zwłokę w zapłacie za akcje pracownicze [...]S.A. w kwocie [...] zł.

W ocenie organu podatkowego I instancji dochód z tytułu odsetek ustawowych należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których to mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy. Zaznaczono przy tym, że użyte w art. 20 ust. 1 powołanej ustawy sformułowanie "w szczególności" stanowi o tym, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w tym przepisie. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, gdy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Zaznaczono przy tym, że zaliczonych odsetek ustawowych nie można przyporządkować do żadnego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 – 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych a zwłaszcza do przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych należących do źródła – kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Dalej zaznaczono także, iż stosownie do postanowień art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i pkt 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W kontekście przytoczonej regulacji zaznaczono, iż generalną zasadą wynikającą z treści tego przepisu jest powstawanie przychodu z chwilą jego uzyskania przez podatnika. Organ podatkowy I instancji zaznaczył przy tym, że odsetki zostały otrzymane przez podatnika w 2007 roku.

W oparciu o powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził, że otrzymane przez [...] [...] ustawowe odsetki od nieterminowej płatności za akcje pracownicze [...] S.A. podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w 2007 roku i zostały one w prawidłowej wysokości wykazane do opodatkowania w zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2007 r. złożonym w dniu [...] marca 2008 roku. Z powyższych względów odmówiono stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismami z dnia [...] stycznia 2015 r. podatnicy wnieśli odwołania od wymienionej na wstępie decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Podatnicy wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym, zgodnie z wnioskiem, poprzez uznanie nadpłaty za uzasadnioną i orzeczenie jej zwrotu. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi podatkowemu I instancji.

Zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zarzuca się:

1) naruszenie prawa materialnego – tj. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – poprzez uznanie, że zasądzone przez Sąd odsetki za zwłokę stanowią "przychód z innych źródeł" – art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy mimo ewidentnego braku stosownego zapisu ustawowego – przez co w ocenie odwołujących się dokonano niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej;

2) naruszenie art. 21 ust. 1 lit 3 b w/w ustawy – poprzez jego niezastosowanie – (inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku...).

W uzasadnieniu zaznaczono, że odwołujący się nie kwestionują poczynionych przez organ I instancji ustaleń faktycznych, nie zgadzają się jednak z dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wykładnią przepisów prawa kluczowych dla oceny zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Odwołujący się wskazali powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt II CSK 417/07, że bezprawne niewykonanie obowiązków stanowi podstawę do odszkodowania w oparciu o art. 471 k.c. Zaznaczono przy tym, że na tej podstawie oparty był wyrok zasądzający stosowne świadczenie pieniężne wraz z odsetkami na rzecz uprawnionego. Odszkodowanie należne akcjonariuszowi w ocenie odwołujących się obejmowało przy tym, zarówno świadczenie główne jak też zasądzone od niego odsetki. W ocenie podatników zasądzone wyrokami sądów powszechnych kwoty mają charakter odszkodowania, a więc powinny one korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 lit. 3 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji podatkowy organ odwoławczy wskazał, że użyte w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sformułowanie "w szczególności" wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w treści tego przepisu. Zaznaczono przy tym również, że odsetki od zwłoki w zapłacie za akcje pracownicze nie są odsetkami od pożyczek, od papierów wartościowych czy od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, o których mowa w art. 30a ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odsetki te nie stanowią także przychodu z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 30b ust. 1 ww. ustawy, ponieważ nie zostały wypłacone w związku ze zdarzeniami gospodarczymi opisanymi w tym przepisie, tj. z odpłatnym zbyciem papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych i z realizacją praw z nich wynikających, z odpłatnym zbyciem udziałów w spółkach mających osobowość prawną czy z objęciem udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu organ podatkowy I instancji prawidłowo zakwalifikował przychód z tytułu odsetek za zwłokę w zapłacie za akcje pracownicze za przychód z innych źródeł stosownie do postanowień art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ odwoławczy zaznaczył również, że skarżący nie przedłożyli zarówno organowi I jak i II instancji, żadnych dowodów, z których wynikałoby, że zasądzone wyrokiem odsetki ustawowe z tytułu zwłoki w zapłacie za akcje pracownicze mają charakter odszkodowawczy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] i [...] [...] wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze skarżący wnoszą o zmianę zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w kwocie [...] zł, poprzez uznanie tej nadpłaty w całości za uzasadnioną i orzeczenie jej zwrotu. W skardze wniesiono również o zwrot kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, sądowych i skarbowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego – tj. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – poprzez uznanie, że osiągnięty przez skarżących przychód nosi znamiona, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że charakter prawny zasądzonych w wyroku odsetek, i ich ścisłe powiązanie z należnością główną wskazuje, że dochody te można zaliczyć do dochodów z praw majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w sprawie poddanej sądowej kontroli jest to, czy w bezsprzecznych okolicznościach faktycznych sprawy nadpłatą jest kwota podatku obliczonego od odsetek w kwocie [...] zł.

Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że w dniu [...] grudnia 2013 r. skarżący [...] [...] złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączona została korekta zeznania podatkowego za 2007 r., w której wykazano zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł oraz nie uwzględniono żadnych innych dochodów. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wezwano pełnomocnika strony o uzupełnienie wniosku. W wyniku złożenia kolejnej korekty deklaracji wykazano ostatecznie dochód małżonków do opodatkowania w kwocie [...] zł oraz podatek należny w kwocie [...] zł. Ostatecznie zmiana wysokości zobowiązania, w porównaniu do zeznania pierwotnie złożonego PIT-36 z dnia [...] marca 2008 r., wynikała z pominięcia dochodu, uzyskanego z tytułu odsetek za zwłokę, zasadzonych wyrokiem sądowym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził, że z porównania korekty deklaracji podatkowej z pierwotnie złożonym zeznaniem wynika, że w skorygowanym zeznaniu podatkowym nie wykazano przychodów z innych źródeł skarżącego [...] [...], które wcześniej zadeklarowano do opodatkowania. Zaznaczono przy tym, że [...] S.A. wystawił informację PIT-8C, z której wynika m. in. przychód z tytułu odsetek za zwłokę w zapłacie za akcje pracownicze [...] S.A. w kwocie [...] zł.

Zdaniem organów obu instancji przychodu z tytułu odsetek za zwłokę nie można zaliczyć do przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. – Dz. U. z 2010 r., nr 51., poz. 307 ze zm.; dalej: ustawa o PDOF), w tym do przychodów z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, a jednocześnie nie korzysta on ze zwolnienia z opodatkowania. Za prawidłowe uznać zatem należy zakwalifikowanie go do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PDOF.

Stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji nie zasługuje jednak na aprobatę.

Odnosząc się do zarysowanego zagadnienia spornego należy zauważyć, że z akt administracyjnych wyraźnie wynika, iż okoliczności faktyczne badanej sprawy są bezsporne, natomiast rozbieżności między stronami dotyczą tylko i wyłącznie kwestii zakwalifikowania odsetek do określonego źródła przychodu.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PDOF, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska organów podatkowych, że otrzymany przez skarżących przychód z tytułu odsetek stanowi przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PDOF.

Stosownie do dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o PDOF, źródłami przychodów są m.in.: kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c) (pkt 7), inne źródła (pkt 9). Sąd, po dokonaniu analizy przepisów art. 17 i art. 18 ustawy o PDOF, które wskazują, jakie przychody uznawane są za przychody ze źródła "kapitały pieniężne" (art. 17) i "praw majątkowych" (art. 18), o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7, a także art. 20 ustawy o PDOF - określającego przychody z "innych źródeł", o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, stwierdza, że na podstawie norm zawartych w tych przepisach nie można określić, do którego źródła przychodu należy zaliczyć odsetki z tytułu nieterminowego uregulowania należności za zakupione akcje (papiery wartościowe). W związku z tym, Sąd w składzie orzekającym, stoi na stanowisku, że skoro odsetki, jako świadczenie akcesoryjne są bezpośrednio i ściśle związane z przychodem z tytułu odpłatnego zbycia akcji, a odsetki te nie mogłyby powstać, gdyby nie obowiązek zapłaty ceny za akcje, to nie ma uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że należność główna oraz odsetki za nieterminowe uiszczenie ceny za zbyte akcje powinny być przypisane do dwóch odrębnych źródeł przychodów. Nie sposób bowiem za odrębne źródło przychodów uznać przychodów z odpłatnego zbycia akcji (papierów wartościowych) i odsetek od kwoty sprzedanych akcji. Odsetki o tym charakterze powinny być zatem przypisane do tego samego źródła co należność główna (por. wyroki NSA w Warszawie m.in. z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 702/12; z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 333/12; z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 115/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, skoro przychód z odpłatnego zbycia akcji należy zakwalifikować do źródeł przychodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 (tj. przychodów z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych), to również odsetki za nieterminowe uiszczenie ceny za zbyte akcje powinny być przyporządkowane do tej kategorii źródeł przychodów.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji bezzasadnie przyjęły, że otrzymane przez skarżącego odsetki w kwocie stanowią przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PDOF.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe będą zobowiązane do uwzględnienia wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku oceny prawnej, w tym co do możliwych sposobów i kierunków wykładni art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PDOF.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.), jak w sentencji wyroku