Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 283/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), działając na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r., poz. 111 – dalej powoływanej jako "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. B. z [...] listopada 2021r. odmawiającą przyznania A. K. świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z [...] września 2021 r. A. K. (Skarżąca) zwróciła się do Wójta Gminy B. B. o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji synem D. K. (urodzonym [...] czerwca 1984r.). Wraz z wnioskiem przedłożyła orzeczenie Lekarza orzecznika ZUS z [...] maja 2021r. o uznaniu D. K. za niezdolnego do samodzielnej egzystencji na okres do [...] maja 2023r., opis czynności wykonywanych w związku z opieką sprawowaną nad synem, decyzję ZUS o waloryzacji pobieranej emerytury z dnia [...] marca 2021 r., dokument pełnomocnictwa udzielonego w niniejszej sprawie radcy prawnemu oraz pismo z [...] sierpnia 2021r. w którym pełnomocnik Skarżącej wyraził przekonanie, że pobierana przez wnioskodawczynię emerytura nie stanowi przeszkody do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Wójt Gminy B. B. decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. Odmowę organ uzasadnił ziszczeniem się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO decyzją z [...] października 2021r. nr [...] uchyliło powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazując na brak uprzedniego wezwania Skarżącej do przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe o wywiad środowiskowy celem poczynienia ustaleń co do zakresu sprawowanej opieki nad synem przez Skarżącą, a także wezwał (pismem z [...] października 2021r.) Skarżącą do przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu lub wstrzymaniu wypłaty emerytury oraz do złożenia oświadczenia o dokonaniu wyboru świadczenia. Pouczył jednocześnie, z powołaniem się na art. 64 § 2 k.p.a., że niezłożenie wymaganych dokumentów skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Wywiad środowiskowy został przedstawiony do akt [...] października 2021r., natomiast pismem z [...] października 2021r. pełnomocnik Skarżącej, powołując się na art. 9 k.p.a. zażądał udzielenia przez organ gwarancji szybkiego przejścia Skarżącej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Od spełnienia tego warunku przez organ Skarżąca uzależnia zaś wystąpienie z wnioskiem o zawieszenie wypłaty emerytury.

Decyzją z [...] listopada 2021r. nr [...] Wójt Gminy B. B. ponownie odmówił przyznania A. K. prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego – z powołaniem się na istnienie negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r.

Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącej wniósł odwołanie, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy i zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, SKO wydało opisane na wstępie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując że ustalone prawo do emerytury, które Skarżąca faktycznie pobiera (brak zawieszenia wypłaty świadczenia) skutkuje brakiem uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ przedstawił również argumentację odnoszącą się do niedopuszczalności w aktualnym stanie prawnym uzyskania prawa do pobierania świadczenia emerytalnego w zbiegu ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Podkreślił obowiązywanie zasady wypłaty tylko jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.

Na powyższą decyzję Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez pominięcie celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Alternatywnie wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom pomocowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym został zgłoszony przez Skarżącą w skardze, a organ nie domagał się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.

Główna oś sporu w sprawie dotyczy ziszczenia się przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z uwagi na pobieranie przez Skarżącą emerytury – na co wskazały organy obu instancji. Zgodnie zaś z ww. przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1 lit. a).

Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do emerytury nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać należy jednak na aktualnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd - który tutejszy Sąd w niniejszym składzie w całości podziela i przyjmuje jako swój - że w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej ww. przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych, niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Potrzeba taka wynika w tym przypadku ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednocześnie podkreślenia wymaga cel świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powodowałoby zatem, że cel ten nie byłby w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury osoby te nie mogą podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 – dostępnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). Z uwagi na powyższe należy więc – zgodnie ze stanowiskiem strony skarżącej - opowiedzieć się za funkcjonalną i prokonstytucyjną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., zgodnie z którą istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

W konsekwencji przyjęcia opisanego powyżej sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., koniecznym jest również odniesienie się do kwestii zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego oraz sposobu realizacji tych świadczeń, w momencie ich zbiegu. Dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie jest zróżnicowane. I tak, w wyrokach m.in. z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19) NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyżej wskazanych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury – a zatem w sposób na jaki wskazała skarżąca podczas przeprowadzonej z nią rozmowy telefonicznej. Wskazać należy jednak, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby zatem dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19 – dostępne jw.).

Powyższe zdaniem Sądu przemawia za zastosowaniem rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno–rentowego. W związku z tym za zasadne uznać należy stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i sygn. I OSK 2006/20, 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20, 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 (dostępnych jw.), zgodnie z którym, w przypadku zbiegu uprawnień do ww. świadczeń (tj. pielęgnacyjnego i emerytalnego) zastosowanie znajduje zasada wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, dalej powoływanej jako "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zatem zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne oraz ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez jednoczesną rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór ten może natomiast zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s.. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie prawa do wypłaty świadczenia emerytalnego eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, co związane jest z obowiązkiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). W ten sposób organy czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z powyższego wynika zatem, przede wszystkim, to że na kanwie omawianych powyżej przepisów, należy przyjąć dopuszczalność zbiegu uprawnień, ale już nie kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego oraz emerytalnego oraz, że dopiero zniesienie we wskazanej powyżej formie prawnej, negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a u.ś.r. (tj. pobierania emerytury) daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla uniknięcia jednoczesnego pobierania obu omawianych świadczeń wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest zatem dopiero pod warunkiem uprzedniego wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego na podstawie stosownej decyzji organu emerytalnego.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżąca - reprezentowana od momentu zainicjowania przedmiotowego postępowania administracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika - wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad synem niezdolnym co samodzielnej egzystencji. Ponadto, jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Skarżąca posiada prawo do emerytury, która od [...] marca 2022 r. wypłacana jest w wysokości [...] zł. We wniosku Skarżąca zaprezentowała stanowisko, według którego pobieranie świadczenia emerytalnego nie może być uznane za podstawę pozbawienia w całości jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca wystąpiła do organu I instancji, mając ustalone prawo do emerytury, którą faktycznie pobierała. W związku z tym, organ I instancji (po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji z [...] września 2021r.) pismem z [...] października 2021 r. wezwał Skarżącą do przedłożenia m.in. decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury, co umożliwi uznanie, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne nie zawiera braków formalnych.

W tym miejscu należy zauważyć, że powołanie się przez organ na przepis art. 64 § 2 k.p.a. było niezasadne albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków wniosku, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu wnioskowi biegu. Wykazanie zaś, że w sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. należy do sfery ustaleń faktycznych. Przepis art. 64 § 2 k.p.a nie odnosi się zaś do okoliczności, które organ powinien uznać za istotne dla ustalenia stanu faktycznego lub prawnego sprawy.

Mimo błędnego określenia w wezwaniu z [...] października 2021r. rygoru w sytuacji nie przedstawienia przez Skarżącą decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury to nie można w sprawie pominąć tego, że Skarżąca w toku postępowania nie przedłożyła stosownej decyzji organu emerytalnego. Co więcej w piśmie z [...] października 2021r. (stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu I instancji) nie wyraziła jednoznacznie woli rezygnacji z pobierania emerytury przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ I instancji.

W tym stanie faktycznym organy prawidłowo odmówiły więc Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem w sprawie ziściła się przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegająca na realizacji prawa do emerytury w postaci pobierania tego świadczenia i braku woli Skarżącej zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego - w sytuacji w której w toku postępowania i przed wydaniem decyzji Skarżąca została wezwana do podjęcia stosownych czynności w celu wyeliminowania ww. przeszkody (realizacji prawa do emerytury) w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia - czego jednak strona nie uczyniła. Pełnomocnik skarżącej poinformowany przez organ o konieczności przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury, nie dopełnił bowiem tego obowiązku, doprowadzając tym samym do wydania decyzji odmownej. Stwierdzić należy zatem, że organ I instancji kierując się na etapie postępowania administracyjnego właściwą interpretacją ww. przepisu, zgodną z dyrektywami wykładni systemowej i celowościowej, oraz uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy tj. fakt posiadania i pobierania przez Skarżącą emerytury, wezwał stronę do przedłożenia decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury – co stanowiło w istocie umożliwienie Skarżącej dokonania wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia. Organ nie wykluczył więc odgórnie możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to że posiada ona ustalone prawo do emerytury, uzależniając tę możliwość od okoliczności faktycznego pobierania przez nią świadczenia emerytalnego. Powyższe świadczy o prawidłowym co do zasady działaniu organu I instancji (poza wystosowaniem do Skarżącej błędnego pouczenia o skutkach nie przedstawienia stosownej decyzji organu emerytalnego), który w toku postępowania w pełni wykorzystał przysługujące mu instrumenty prawne i podjął czynności zmierzające do umożliwienia uzyskania przez Skarżącą świadczenia korzystniejszego, realizując tym samym obowiązki wynikające z art. 9 k.p.a. Skoro jednak Skarżąca, która w toku postępowania złożyła oświadczenie, że przestanie pobierać emeryturę dopiero po przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego – nie wyraziła jednoznacznej woli wyeliminowania przesłanki negatywnej związanej z pobieraniem emerytury, poprzez przedłożenie decyzji o zawieszeniu emerytury, to tym samym organ I instancji nie miał możliwości przyznania Skarżącej świadczenia. Także na dzień orzekania przez organ odwoławczy nie ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organy pomocowe dokonały zatem prawidłowej wykładni ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Podkreślić należy przy tym, że sama wola pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, bez podjęcia konkretnych działań w zakresie zawieszenia prawa do wypłaty emerytury, nie mogła stanowić podstawy do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Organy nie miały bowiem możliwości przyznania Skarżącej świadczenia wyłącznie na podstawie wyrażonej przez nią deklaracji co do rezygnacji z pobierania świadczenia emerytalnego. Ustawodawca nie przewidział sytuacji przyznania jednej osobie obydwu świadczeń – pielęgnacyjnego i emerytalnego, a jedynie wyboru jednego z nich. Stąd też właśnie wynika potrzeba uprzedniego przedłożenia przez wnioskodawcę decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, co dopiero uprawnia organ pomocowy, do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (przy jednoczesnym spełnieniu innych przesłanek). Skarżąca powinna była zatem zrezygnować z pobierania emerytury przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Rezygnacja ta nie może się natomiast opierać tylko na warunkowej deklaracji. Konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, ustało prawo do pobierania zbieżnego świadczenia.

Podkreślenia wymaga, że Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika od momentu złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik ma pełną świadomość konieczności wykazania okoliczności pozwalających skutecznie domagać się przyznania wnioskowanego świadczenia a więc wykazania przesłanek wynikających z obowiązujących przepisów. Aby doprowadzić do usunięcia przeszkody do uwzględnienia wniosku, Skarżąca mogła podjąć działania zmierzające do usunięcia kolizji w korzystaniu ze świadczeń i podjąć ryzyko związane z zawieszeniem świadczenia emerytalnego. Organ nie może tej przeszkody usunąć, gdyż nie jest organem właściwym do decydowania o świadczeniu przyznanym przez inny organ. Ustawodawca nie przewidział też możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, czy ewentualnej dopłaty wyrównującej niższe świadczenie. Jak słusznie wskazał organ I instancji, organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej, by dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy i mając na uwadze wszystkie poczynione wyżej uwagi Sąd zważył, że w zaistniałych okolicznościach Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na stwierdzoną w sprawie przesłankę negatywną w postaci pobierania świadczenia emerytalnego, pomimo świadomości strony, że jest to przesłanka uniemożliwiająca wydanie decyzji pozytywnej. Organy orzekające nie naruszyły przy tym przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który wymagałby eliminacji zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Konstatując, Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i oceny stanu faktycznego zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowany art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. - co uprawniało go do wydania decyzji o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd miał również na uwadze to, że organ odwoławczy wskazał - stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się też do zarzutów stawianych w odwołaniu. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.