Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 318/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.207 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art.24 par.1 pkt 5, art.27
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. M., A. M. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 14 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych na realizację projektu wraz z odsetkami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [..] Zarząd Województwa [...] działając na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r. poz. 1649 ze zm.) – dalej: "uzppr", art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a, ust. 9 pkt 1 i ust. 12a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) – dalej: "ufp", art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1392) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – dalej: "kpa", po rozpatrzeniu wniosku beneficjenta – J. M. i A. M., wspólników spółki cywilnej: F. H. I.-E. "[...]" S.C. J., A.M. z siedzibą w S. (obecnie wspólników spółki cywilnej: F. H. I.-E. "[...]" S.C. A. M., A. M., J. M.) - o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r. orzekającą zwrot części środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej w S. w dniu [...] r. na realizację projektu pn. "Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego F. H. I.-E. "[...]" S.C. J., A. M. poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej F." w kwocie [...] zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych – utrzymał w mocy ww. własną decyzję z dnia [...] r. w całości.

Z uzasadnienia tej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że dniu 30 sierpnia 2010 r. J. M. i A. M., będący wspólnikami spółki cywilnej: F. H. I. - E. "[...]" S.C. J., A. M., złożyli do IZ RPO WZ poprawny wniosek o dofinansowanie ww. projektu, nr [...].

Wniosek ten przeszedł pozytywną weryfikację, w związku z czym uchwałą Zarządu Województwa [...] nr 1906/10 z 19 października 2010 r. wnioskodawcy przyznano dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) na realizację projektu w kwocie do [...] zł.

Wobec powyższego, w dniu 29 grudnia 2010 r. J. M. i A. M., wspólnicy spółki cywilnej: F. H. I. - E. "[...]" S.C. J., A. M. (dalej: Beneficjent) zawarli z IZ RPO WZ umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego F. H. I.-E. "[...]" S.C. J., A. M. poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej F." Oś priorytetowa 1 "Gospodarka - Innowacje –Technologie" Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez innowacje inwestycyjne" Poddziałanie 1.1.1 "Inwestycje w mikroprzedsiębiorstwa" Schemat B - Małe Dotacje. Dodatkowo pomiędzy Beneficjentem a IZ RPO WZ został zawarty aneks do umowy, nr [...] z [...]r.

W przedmiotowej umowie określono szczegółowe zasady dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. IZ RPO WZ, zgodnie z zapisami umowy, zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację projektu na podstawie zweryfikowanego przez IZ RPO WZ poprawnego wniosku o płatność. Beneficjent zobowiązał się (w § 4 ust. 4 umowy) realizować projekt z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującym przepisami prawa i procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiąganie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Dodatkowo, w związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy Beneficjent obowiązany był do przestrzegania właściwych przepisów pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz właściwych przepisów prawa polskiego oraz wszelkich Wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z Regionalnego Programu Operacyjnego WZ na lata 2007-2013 (dalej: RPO WZ) oraz Uszczegółowienia Programu (§ 9 ust. 5 umowy o dofinansowanie).

Organ podkreślił, że Beneficjent w § 15 ust. 6 i 7 umowy zobowiązał się nie dokonywać znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. ze zm., dalej: Rozporządzenie 1083/2006) przez okres 3 lat od zakończenia finansowego realizacji projektu.

Pierwotnie termin zakończenia realizacji projektu ustalony był na [...] r., jednak ww. aneksem z [...] r. zmieniono termin zakończenia finansowej realizacji projektu na dzień [...] r., wobec tego ograniczenie w dokonywaniu znaczącej modyfikacji obowiązywać miało do dnia [...] r.

Ponadto w myśl § 4 ust. 2 umowy prawa i obowiązki z niej wynikające nie mogły być przenoszone na rzecz osób trzecich. Powyższy zakaz obowiązywał w okresie 3 lat od zakończenia realizacji projektu. W przypadku wystąpienia okoliczności zasługujących na szczególne uwzględnienie cesja ww. praw mogła nastąpić za zgodą i na warunkach określonych przez IZ RPO WZ. Zgodnie z § 4 ust. 3 umowy, w przypadku zaistnienia konieczności dokonania zmian formy działalności Beneficjenta, przekształceń własnościowych czy innych zmian zobowiązany był niezwłocznie powiadomić o tym IZ RPO WZ. W takim przypadku IZ RPO WZ przeprowadziłaby analizę możliwości dalszej realizacji umowy przez zmieniony podmiot. Jeżeli IZ RPO WZ nie wyraziłaby zgody na zmianę, umowa mogła ulec rozwiązaniu, a Beneficjent byłby zobowiązany do zwrotu całości lub części dofinansowania.

W dniu 10 października 2014 r. IZ RPO WZ przeprowadziła kontrolę trwałości projektu, podczas której stwierdzono, iż trwałość projektu została utrzymana przez Beneficjenta tylko do [...] r., bowiem [...] r. nastąpiła zmiana składu wspólników spółki cywilnej. Beneficjent aneksem nr 4 do umowy spółki cywilnej dokonał zmiany składu wspólników spółki cywilnej poprzez przystąpienie do niej M. A., która objęła [...]% udziału w podziale zysków i strat. Jednocześnie ze spółki wystąpił dotychczasowy wspólnik A. M.

Po ww. zmianie składu wspólników cele projektu były realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy o dofinansowanie, tj. M. A., w związku z czym – zdaniem organu - uzyskała ona nieuzasadnioną korzyść. Przedmiotowa zmiana została też dokonana bez wcześniejszego poinformowania o tym IZ RPO WZ, do czego Beneficjent był zobowiązany na podstawie § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie oraz bez przeprowadzenia przez IZ RPO WZ analizy dalszej możliwości realizacji umowy przez zmieniony podmiot.

Mając to na uwadze IZ RPO WZ stwierdziła, iż w przedmiotowym projekcie wystąpiła znacząca modyfikacja w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia 1083/2006. Tym samym IZ RPO WZ pismem z 23 marca 2015 r. poinformowała Beneficjenta o nałożeniu na niego korekty finansowej w kwocie [...] zł.

Pismem z 22 kwietnia 2015 r. IZ RPO WZ na podstawie art. 207 ust. 8 ufp wezwała Beneficjenta do zwrotu środków - w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania - w kwocie [...] zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, uznając, że środki te zostały przez Beneficjenta wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących w ramach RPO WZ.

W związku z niedokonaniem zwrotu w wyznaczonym terminie, w dniu [...] r. wobec Beneficjenta zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu ww. środków.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego ww. decyzją z dnia [...] r. Zarząd Województwa [...] orzekł o zwrocie od Beneficjenta środków z EFRR otrzymanych w ramach RPO WZ na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia [...] r., w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych.

Beneficjent pismem z 11 września 2015 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż podtrzymuje złożone wyjaśnienia zawarte w piśmie z 24 czerwca 2015 r. W szczególności wskazał, że nie nastąpiło przeniesienie majątku spółki na rzecz M. A., ani wniesienie przez nią do spółki składników majątkowych, natomiast zmiana składu osobowego spółki spowodowana była odejściem ze spółki jednego wspólnika (A.M.) i powstałą - w celu dalszego istnienia spółki - potrzebą znalezienia nowego wspólnika. Beneficjent zaznaczył, iż nadal we własnym zakresie realizuje założenia projektu, w tym utrzymuje zatrudnienie. Dodatkowo poinformował, iż spółka nawiązuje współpracę z wieloma znaczącymi odbiorcami, co zostało potwierdzone stosownymi dokumentami.

Beneficjent w piśmie z 6 listopada 2015 r. rozszerzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - w szczególności zanegował ustalenia IZ RPO WZ w przedmiocie zmiany własności elementu infrastruktury. Podniósł też, że w myśl Rozporządzenia 1083/2006 pojęcie "przedsiębiorstwo" jest swym zakresem szersze niż pojęcie "przedsiębiorca" zawarte w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 poz. 672). Przedsiębiorstwo należy rozumieć jako twór o charakterze przedmiotowo-funkcjonalnym, tj. zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych służących prowadzeniu działalności gospodarczej. Nie wymaga to posiadania określonej formy prawnej (czy podmiotowości prawnej). Mając to na uwadze oraz definicję pojęcia beneficjent zawartą w art. 2 ust. 4 Rozporządzenia 1083/2006, Beneficjent uznał, iż w sprawie nie doszło do zmiany własności elementu infrastruktury, gdyż przedsiębiorstwo F. H. I.-E. "[...]" S.C. J., A. M. nigdy nie utraciło władztwa nad elementami infrastruktury nabytej w ramach realizacji projektu.

Beneficjent podniósł także, iż IZ RPO WZ nie dokonała analizy i nie wykazała uzyskania przez M. A. nieuzasadnionej korzyści.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte po ponownym rozpatrzeniu sprawy, IZ RPO WZ wskazała, że środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na który zostały przekazane. Wykrycie nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków publicznych powoduje konieczność dochodzenia ich zwrotu.

Powołując się na przepisy art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a uzppr oraz art. 207 ust. 1, ust. 4 pkt 3 i ust. 5 ufp organ wyjaśnił, że stwierdzone w sprawie naruszenie dotyczyło dokonania znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia 1083/2006. Za dokonanie ww. modyfikacji rozumie się bowiem sytuację, w której w ciągu 5 lub odpowiednio 3 lat od zakończenia projektu zostanie on poddany takim zmianom, które:

a) mają wpływ na jego charakter lub warunki jej realizacji lub powodują uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny, oraz

b) wynikają ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.

Zdaniem organu, znacząca modyfikacja projektu oznacza spełnienie co najmniej jednego z warunków wskazanych w lit. a oraz co najmniej jednego z warunków wskazanych w lit. b, przy czym pomiędzy tymi warunkami musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy (tzn. lit. b to przyczyna, a lit. a to skutek). Norma zawarta w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006 ma zastosowanie w okolicznościach, w których projekt realizowany przez beneficjenta został już dofinansowany, tzn. miał miejsce wkład funduszu zgodnie z zasA.i prawa unijnego i krajowego, zgodnie z systemami realizacji, o których mowa w art. 5 pkt 11 uzppr. Państwom członkowskim Unii Europejskiej (dalej: UE) oraz instytucjom zarządzającym programami operacyjnymi nakazuje się zatem, aby na podstawie i w granicach kompetencji przyznanych przez prawo unijne i prawo krajowe, zapewniały realizację zasady trwałości operacji. Spełnienie obowiązku zachowania trwałości projektu podlega monitoringowi i kontroli przez IZ RPO WZ. Organ podkreślił, iż zachowanie sprzeczne z treścią normy z art. 57 ust. 1 ww. Rozporządzenia jest równoznaczne z wystąpieniem nieprawidłowości skutkującej powstaniem obowiązku dokonania korekt finansowych przez IZ RPO WZ.

Analizując powyższe przesłanki organ wskazał, że jako "zmianę charakteru własności", zgodnie z Wytycznymi do monitoringu i kontroli trwałości projektu w ramach RPO WZ (dalej: Wytyczne do monitoringu), należy rozumieć każdą podmiotową zmianę własności wytworzonego majątku, tj. prawne jej przeniesienie na inny podmiot. Przeniesienie prawa własności następuje na podstawie umowy, np. sprzedaży, zamiany, darowizny. Pojęcie to należy również odnosić do przekształceń polegających na zmianach w strukturze własnościowej określonego podmiotu, które mogą nastąpić poprzez zmianę składu osobowego spółki cywilnej lub osobowej, jak również przez nabycie udziałów (akcji) spółki kapitałowej. Może ona polegać również na powstaniu współwłasności, czy też wejściu w miejsce jednego z dotychczasowych współwłaścicieli. Ponadto przez "zmianę charakteru własności" należy rozumieć także zmianę własności elementu projektu, przez przeniesienie prawa własności na inny podmiot.

Jako "korzyść" należy natomiast rozumieć takie przysporzenie majątkowe, w tym uzyskanie przychodu, zwolnienie z długu lub uniknięcie straty, które nastąpiło w wyniku zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo zaprzestania działalności produkcyjnej lub faktycznie powstało po stronie przedsiębiorstwa lub podmiotu publicznego. Przesłanka korzyści może dotyczyć zarówno beneficjenta jak również innego podmiotu.

W ocenie organu, przy definiowaniu pojęcia "nieuzasadniona korzyść" należy uwzględniać zarówno znaczenie słownikowe tego zwrotu, jak i cele Rozporządzenia 1083/2006 oraz funkcje i cele przepisu, którego element stanowi. Nieuzasadniona korzyść to taka korzyść beneficjenta lub innego podmiotu, która jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy UE (w tym z uwzględnieniem przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej) oraz celami dofinansowania danego działania czy poddziałania w ramach RPO WZ.

Odnosząc te uwagi do okoliczności faktycznych sprawy organ stwierdził, że Beneficjent był zobowiązany do realizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie oraz przepisami prawa. Już samo przystąpienie Beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznacza m.in. akceptację obowiązujących procedur (Wytycznych dla Wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WZ, dalej: Wytyczne) oraz innych norm wynikających z dokumentacji konkursowej, a także przepisów prawa, bowiem skorzystanie z możliwości dofinansowania jest dobrowolne. Tym samym, podpisując umowę o dofinansowanie w dniu 29 grudnia 2010 r. Beneficjent zobowiązał się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w umowie, z należytą starannością, a także do zachowania jego trwałości przez okres 3 lat, licząc od daty zakończenia finansowego realizacji projektu. Umowa jest zatem elementem projektu. Niewypełnienie postanowień umowy oraz dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez IZ RPO WZ kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w art. 207 ust. 9 ufp.

Beneficjent na podstawie § 15 ust. 6 umowy zobowiązał się nie dokonywać znaczącej modyfikacji projektu (o której mowa w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006) przez okres 3 lat od zakończenia realizacji projektu. Dodatkowo na podstawie § 4 ust. 2 umowy zobowiązał się przez okres 3 lat od zakończenia realizacji projektu do nieprzenoszenia żadnych praw wynikających z umowy o dofinansowanie na rzecz osób trzecich, a na podstawie § 4 ust. 3 umowy do niezwłocznego informowania o dokonanej zmianie form działalności w celu umożliwienia dokonania przez IZ RPO WZ analizy możliwości dalszej realizacji umowy przez nowy podmiot. Ponadto na podstawie Wytycznych do monitoringu zobowiązany był do corocznego składania sprawozdania z trwałości projektu.

W dniu 31 grudnia 2013 r. doszło do zmiany umowy spółki cywilnej w postaci przystąpienia M. A. i wystąpienia A. M., przy czym M.A. miała uczestniczyć w [...]% zysków i strat spółki. Beneficjent pomimo ciążącego na nim obowiązku nie poinformował IZ RPO WZ o dokonanych przekształceniach własnościowych, co stanowi naruszenie § 4 ust. 3 umowy. Beneficjent nie zawarł również stosowanej informacji w sprawozdaniu z trwałości projektu za rok 2013 (data publikacji 18 lutego 2014 r.). IZ RPO WZ nie mogła więc przeprowadzić stosownej analizy możliwości dalszej realizacji umowy przez zmieniony podmiot. Ponadto 20 stycznia 2014 r. na podstawie aneksu nr 5 do umowy spółki cywilnej, przystąpiła do niej A. M., a [...]r. na podstawie aneksu nr 6 do ww. umowy ze spółki wystąpiła M. A. Na podstawie aneksu nr 7 z dnia 9 marca 2015 r. do spółki ponownie wstąpił A. M.

Odnosząc się do argumentów Beneficjenta zawartych w piśmie z 6 listopada 2015 r. dotyczących kręgu podmiotów, które mogą być stroną umowy o dofinansowanie zawieranej przez IZ RPO WZ, organ stwierdził, że nie sposób przyjąć, aby IZ RPO WZ mogła zawierać umowy o dofinansowanie z tworami nieposiadającymi podmiotowości prawnej, a będącymi jedynie nieznanymi prawu porozumieniami (jak podnosi Strona). Prawo polskie jednoznacznie wskazuje kto może być stroną umowy. Co za tym idzie, choć we wniosku o dofinansowanie jako wnioskodawca ("Beneficjent" w rozumieniu przedstawionym przez Stronę) wskazana została F. H. I. - E. "[...]" S.C. J., A. M., to już stronami umowy o dofinansowanie byli A. M. i J. M. (podmioty praw i obowiązków), którzy są wspólnikami ww. spółki.

Prawodawstwo polskie, a w szczególności ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2014 poz. 121 ze zm.; dalej: kc) nie przyznają spółce cywilnej podmiotowości prawnej. Tym samym nie może ona występować jako np. strona umowy, bowiem stroną każdej umowy zawieranej w ramach spółki cywilnej będą jej wspólnicy. Tak samo, wszelkie nabywane przez wspólników prawa majątkowe stanowią współwłasność wspólników, a nie spółki (A. Kidyba, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2014). Beneficjent nie wykazał, aby spółka cywilna na podstawie prawa unijnego zyskiwała podmiotowość prawną i mogła posiadać swój własny majątek. Również z przedstawionego przez Beneficjenta sposobu pojmowania pojęcia "przedsiębiorstwo", rozumianego jako zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych służący do prowadzenia działalności gospodarczej wynika, iż nie posiada ono osobowości prawnej, a jest jedynie tworem przedmiotowo-funkcjonalnym.

Potwierdzono to w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., (sygn. akt IV CKN 183/01 LEX nr 585876), w którym wskazano, że nawet uzyskanie przez spółkę cywilną statusu przedsiębiorcy (podmiotu gospodarczego) nie przesądza kwestii zdolności prawnej, która stanowi kategorię właściwą prawu cywilnemu.

Zdaniem organu, powyższe rozważania i tak nie znajdują zastosowania w sprawie, gdyż - wbrew twierdzeniom Beneficjenta, jakoby F. H. I.-E. "[...]" S.C. J., A. M. (przedsiębiorstwo) była stroną umowy o dofinansowanie - z treści komparycji tejże umowy wynika wprost, iż Beneficjentami są J. M. i A. M. Dopiero następnie wskazane zostało, iż mają oni przymiot bycia wspólnikami ww. spółki cywilnej.

Zatem z treści umowy wprost wynika, iż strony chciały tak ukształtować stosunek cywilnoprawny między sobą, aby to J. M. i A. M. występowali w roli Beneficjenta, a nie tworzona przez nich spółka cywilna. Ponadto, wbrew twierdzeniom Beneficjenta, nie byłoby prawnej możliwości zawarcia umowy ze spółką cywilną rozumianą jako przedsiębiorstwo, bowiem jak wskazał sam Beneficjent w ww. piśmie, nie posiada ona osobowości prawnej (nie może być podmiotem praw i obowiązków).

Organ zauważył ponadto, że na podstawie art. 863 kc majątek zgromadzony przez wspólników spółki cywilnej stanowi ich wspólny majątek, który jest objęty wspólnością łączną. W skład majątku wspólnego wchodzą zatem wszystkie prawa majątkowe, które zostały uzyskane (nabyte) przez wspólników dla spółki w czasie jej istnienia jak również wniesione przez wspólników wkłady majątkowe (A. Kidyba, Kodeks Cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, wyd. LEX 2014). Wobec tego organ stwierdził, że M. Alabrudzińska przystępując 31 grudnia 2014 r. do spółki cywilnej została jednocześnie współwłaścicielką (wraz z J. M.) wszelkich praw majątkowych uzyskanych przez spółkę w ramach umowy o dofinansowanie z dnia [...] r.

Okoliczność ta wypełnia więc przesłankę b) zawartą w art. 57 Rozporządzenia 1083/2006, tj. zmianę charakteru własności elementu infrastruktury poprzez zmianę wspólników spółki cywilnej, wskutek której M. A. stała się współwłaścicielką nabytych w ramach realizacji projektu praw majątkowych, nie będąc stroną umowy o dofinansowanie. Ponadto w wyniku braku stosownego powiadomienia ze strony Beneficjenta IZ RPO WZ nie była w stanie dokonać niezbędnej analizy możliwości dalszej realizacji umowy o dofinansowanie przez zmieniony podmiot.

Dokonując oceny, czy powyższa zmiana wspólników spółki cywilnej spowodowała wystąpienie przesłanki nieuzasadnionej korzyści oraz czy w jej wyniku doszło do przysporzenia majątkowego, w tym uzyskania przychodu, zwolnienia z długu lub uniknięcia straty, organ stwierdził, że z dokumentów przedłożonych przez Beneficjenta wynika, iż za rok 2013 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości [...] zł. Zatem M. A. (która uczestniczyła w [...]% zysków i strat spółki) uzyskała przychód w wysokości [...] zł ([...] zł x [...]%) – co znalazło odzwierciedlenie w PIT-36 wraz z PIT/B M. A. za rok 2013.

Wskutek zmiany charakteru (struktury) własności infrastruktury, poprzez zmianę wspólników spółki cywilnej, doszło więc do uzyskania nieuzasadnionej korzyści w postaci przychodu w wysokości [...] zł oraz do uzyskania prawa własności elementów infrastruktury spółki nabytej w ramach realizacji umowy o dofinansowanie, której M. A. nie była stroną. Pomimo, iż składniki majątku nie uległy modyfikacji, a lokalizacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nie uległa zmianie, to w związku z tym, że cele projektu realizowane były przez podmiot niebędący stroną umowy o dofinansowanie, doszło do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury (przesłanka b) zawarta w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006). Ponadto doszło do zrealizowania się przesłanki a) zawartej w art. 57 ust. 1 tego rozporządzenia, tj. uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez M. A. wskutek jej przystąpienia do spółki cywilnej. Doszło więc do uzyskania przez osobę trzecią nieuzasadnionej korzyści.

Organ wyjaśnił też, że nie podnosi zastrzeżeń co do poziomu zatrudnienia pracowników w spółce (w tym również zatrudnionych w ramach realizacji projektu), jak również podpisywanych przez spółkę kontraktów.

W ocenie organu, swoim działaniem Beneficjent naruszył zakaz zawarty w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006, tj. dokonał zasadniczej modyfikacji projektu poprzez spowodowanie nieuzasadnionej korzyści w przedsiębiorstwie (działalności gospodarczej prowadzonej przez M.A.), która wynikała ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury. Naruszenie to stanowi nieprawidłowość zdefiniowaną w art. 2 ust. 7 Rozporządzenia 1083/2006. Organ wskazał przy tym, iż zarówno Komisja Europejska, jak i Trybunał Sprawiedliwości UE przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, która obejmuje tak naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego, a wykrycie takiego naruszenia i uznanie go za nieprawidłowość rodzi obowiązek nałożenia korekty finansowej (art. 98 ust. 2 Rozporządzenia 1083/2006), nawet jeżeli wywołuje ono jedynie możliwość powstania szkody w budżecie UE.

W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie wystąpiła jednak rzeczywista szkoda w postaci uzyskania przez M.A. przychodu z infrastruktury stworzonej w ramach realizacji projektu. Ponadto organ zauważył, że uczestnictwo w spółce cywilnej ww. osoby trwało jedynie miesiąc (od 31.12.2013 r. do 31.01.2014 r.), natomiast uczestniczyła ona w przychodzie wypracowanym przez spółkę za cały rok 2013 r. Nie można zatem uznać tego za zgodne z celem jaki przyświecał zaangażowaniu środków RPO WZ w realizację przedmiotowego projektu.

Zdaniem organu, Beneficjent poprzez dokonanie znaczącej modyfikacji projektu w postaci zmiany wspólnika spółki cywilnej, wykorzystał środki przekazane w ramach RPO WZ niezgodnie z warunkami określonymi w umowie o dofinansowanie (§ 15 ust. 6 umowy o dofinansowanie), przepisami prawa (art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006) i obowiązującymi procedurami (Wytyczne), szkodząc interesowi UE i narażając jej budżet na straty poprzez uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez osobę trzecią. Szkodą w tym przypadku są środki, które nie służą osiągnięciu celu projektu powodując nieuzasadnione finansowanie. Środki te nie powinny być zatem ani wykorzystane przez Beneficjenta, ani wypłacone z budżetu UE. W niniejszej sprawie wskutek dokonania ww., niezgodnej z prawem, zapisami umowy o dofinansowanie i obowiązującymi procedurami, znaczącej modyfikacji projektu doszło bezpośrednio do powstania szkody w budżecie UE. W związku bowiem z przystąpieniem do spółki cywilnej M.A. uzyskała ona przychód z infrastruktury stworzonej ze środków pochodzących z budżetu UE. Wobec tego, iż nie była ona stroną umowy o dofinansowanie oznacza to, iż te środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur. Zdaniem organu, w sprawie wystąpiły zatem wszelkie przesłanki, aby móc uznać, że przedmiotowe naruszenie stanowi nieprawidłowość określoną w art. 2 ust. 7 Rozporządzenia 1083/2006.

Organ wyjaśnił ponadto, że na podstawie § 17 ust. 1 pkt 14 umowy o dofinansowanie IZ RPO WZ mogła rozwiązać ww. umowę bez wypowiedzenia. Zgodnie jednak z Podręcznikiem wnioskodawcy RPO WZ 2007-2013: "w przypadku złamania zasady trwałości przez Beneficjenta rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu nie jest konieczne. (...) Kwota środków związanych z tymi elementami projektu, które zostały poddane znaczącej modyfikacji, traktowana jest jako nieprawidłowość. Przyznane wcześniej fundusze na realizację projektu uznaje się za kwotę nienależnie wypłaconą i podlegają one procedurze korekty finansowej". Jest to również zgodne ze stanowiskiem Komisji Europejskiej, utrwalonym w "Sprawozdaniu z 20 posiedzenia Komitetu Koordynującego Fundusze przy Komisji Europejskiej" z 24-25 września 2008 r., w którym wskazano, że w przypadku naruszenia zasady trwałości należy zastosować korektę finansową zgodnie z art. 98 Rozporządzenia 1083/2006 proporcjonalnie do charakteru i wagi naruszenia oraz proporcjonalnie do strat finansowych.

IZ RPO WZ uznała więc za właściwe zastosowanie korekty proporcjonalnie do okresu, w którym zachowano trwałość projektu. W związku z tym wyliczając korektę IZ RPO WZ wzięła pod uwagę wartość udzielonego dofinansowania w kwocie [...]zł i przemnożyła ją przez ilość dni pozostałych do końca trwałości projektu (od 31.12.2013 r. do 29.04.2014 r.) podzielonych przez całkowity okres trwałości wynikający z umowy (od 30.04.2011 r. do 29.04.2014 r.), tj. 120 dni/1096 dni x [...] zł. Na tej podstawie ustalono korektę finansową w wysokości [...] zł - tym samym IZ RPO WZ zastosowała korektę proporcjonalną do czasu utrzymania trwałości projektu.

Organ stwierdził dalej, że w związku z opisaną nieprawidłowością zaszła w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, nadto Beneficjent nie dokonał zwrotu środków wskazanych w skierowanym do niego wezwaniu. Tym samym konieczne było wydanie decyzji określającej kwotę wymaganą do zwrotu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. M. i A. M. – zastępowani przez radcę prawnego – zaskarżyli w całości ww. decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., zarzucając organowi:

1) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 27 § 1 kpa w zw. z art. 207 ust. 12a ufp przez wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w tożsamych składach personalnych (z wyjątkiem J. R., który nie brał udziału w rozpoznawaniu sprawy w pierwszej instancji), podczas gdy celem zapewnienia bezstronności koniecznym było zachowanie maksymalnie możliwej odmienności składów personalnych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem podjęcie decyzji w ramach rozpoznawania sprawy w pierwszej instancji w trzyosobowym składzie personalnym, zapewniało możliwość podjęcia decyzji w postępowaniu wywołanym złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trzyosobowym składzie personalnym z udziałem dwóch innych członków Zarządu Województwa, co z kolei mogło skutkować podjęciem innej decyzji w sprawie;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 7 kpa w zw. art. 77 § 1 kpa - przez:

a) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących ustalenia:

- czy operacja, której dotyczy niniejsza sprawa odnosi się do infrastruktury i to pomimo, iż organ wywodzi, że nastąpiła zmiana charakteru własności elementu infrastruktury - nie precyzując w istocie, którego elementu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006 zawęża zakres zastosowania normy w ten sposób, iż wskazuje, że chodzi tu tylko o projekty obejmujące inwestycje w infrastrukturę,

- czy M. A. spełniała podmiotowe kryteria udzielenia pomocy z funduszu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ocena zgodności z celami pomocy winna zostać przeprowadzona w aspekcie przedmiotowym i podmiotowym, a stwierdzenie spełnienia kryteriów stawianych beneficjentom w związku z realizacją danego projektu przez M. A. mogło implikować zasadność umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu części środków otrzymanych na podstawie umowy o dofinansowanie,

b) zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie obejmującym ustalenie okoliczności objętych zakresem pojęciowym "nieuzasadnionej korzyści" w rozumieniu art. 57 ust. 1 ww. Rozporządzenia poprzez pominięcie w dokonywanej ocenie niekwestionowanego przez organ oświadczenia złożonego przez M. A. przy okazji wystąpienia ze spółki cywilnej, stanowiącego w swej treści potwierdzenie braku jakichkolwiek roszczeń względem tejże spółki, w tym także roszczenia o wypłatę zysku, który na koniec 2013 r. wyniósł [...] zł, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że fakt osiągnięcia przez dany podmiot korzyści winien być analizowany wyłącznie w aspekcie ekonomicznym, a zatem nieosiągnięcie przez M. A. faktycznej korzyści z tytułu uczestnictwa w spółce cywilnej wyklucza dopuszczalność uznania naruszenia zasady trwałości w rozumieniu art. 57 ust. 1 Rozporządzenia,

c) zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie obejmującym ustalenie wpływu:

- uczestnictwa M.A. w zyskach i stratach spółki w udziale wynoszącym [...]%, wystąpienia przez tę osobę ze spółki cywilnej w dniu 31 stycznia 2014 r. i oświadczenia złożonego przez nią przy wystąpieniu ze spółki cywilnej, stanowiącego w swej treści potwierdzenie braku jakichkolwiek roszczeń względem tejże spółki, w tym także roszczenia o wypłatę zysku,

- braku jakiejkolwiek modyfikacji składników majątku, zmiany lokalizacji środków trwałych, wartości niematerialnych, czy prawnych wykorzystywanych w ramach realizacji operacji,

- zachowania przedsiębiorstwa co najmniej w ujęciu funkcjonalnym i przedmiotowym niezależnie od zmian wspólników spółki cywilnej, na ocenę charakteru i wagę nieprawidłowości w rozumieniu art. 98 ust. 2 Rozporządzenia 1083/2006 w zw. z art. 207 ust. 9 ufp, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ w zaskarżonej decyzji określił część dotacji podlegającej zwrotowi wyłącznie w odniesieniu do okresu trwałości projektu, przy jednoczesnym pominięciu charakteru i wagi naruszenia, podczas gdy wyczerpujące rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w zakresie obejmującym wyżej przywołane ustalenia winno prowadzić do wniosku o konieczności orzeczenia zwrotu części (jeśli w ogóle) środków w wysokości nie większej niż [...] zł ([...]% kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji);

3) naruszenie przepisu postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., pomimo konieczności jej uchylenia w całości z uwagi na naruszenia, których dopuścił się organ I instancji;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 7 Rozporządzenia w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w zw. z art. 184 ufp przez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że naruszenie postanowień tzw. Wytycznych, czy samej umowy o dofinansowanie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 ust. 7 Rozporządzenia, a "inne procedury", które nie mają charakteru przepisów prawa powszechnie obowiązującego (tutaj Wytyczne), jak również postanowienia samej umowy o dofinansowanie, stanowią podstawę do orzekania o zwrocie środków, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organ oparł zaskarżoną decyzję o naruszenie obowiązujących wytycznych oraz postanowień umowy o dofinansowanie (§ 4 ust. 2 i 3), które nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 98 ust. 2 Rozporządzenia w zw. z art. 207 ust. 9 ufp - poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że dla prawidłowego określenia kwoty przypadającej do zwrotu, wystarczające jest właściwe zastosowanie korekty proporcjonalnie do okresu w którym zachowano trwałość projektu, podczas gdy dyspozycja przywołanej normy prawnej wskazuje na konieczność wzięcia pod rozwagę charakteru i wagi nieprawidłowości oraz strat finansowych poniesionych przez fundusze, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organ ustalił wysokość zwrotu części środków otrzymanych na podstawie umowy o dofinansowanie poprzestając wyłącznie na ustaleniu ilorazu dni pozostałych w ocenie organu do końca trwałości projektu (120 dni) oraz dni całkowitego okresu trwałości projektu (1096 dni), pomnożonego następnie przez wartość udzielonego dofinansowania ([...] zł), podczas gdy uwzględnienie charakteru i wagi nieprawidłowości, a zatem takich okoliczności faktycznych jak brak wpływu zmiany struktury własnościowej na realizacją operacji zgodnie z założeniami projektu, ustalony procentowano ([...]%) udział wspólnika M.A. w zyskach i stratach spółki cywilnej, czy wreszcie oświadczenie złożone przez tę osobę przy okazji wystąpienia ze spółki cywilnej, stanowiące w swej treści potwierdzenie braku jakichkolwiek roszczeń względem tej spółki w tym także roszczenia o wypłatę zysku, prowadziłoby do orzeczenia zwrotu części środków w wysokości nie większej niż [...] zł ([...]% kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji).

Podnosząc takie zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinęli argumentację na potwierdzenie stawianych zarzutów. Wskazując na art. 27 § 1 zd. pierwsze i art. 24 § 1 pkt 5 kpa w odniesieniu do wyłączenia członka organu kolegialnego od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji Skarżący stwierdzili, że wobec tego, iż w wydaniu zaskarżonej decyzji brało udział czterech członków Zarządu Województwa [...], którzy brali udział w wydaniu poprzedzającej ją decyzji, zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów kpa. Dla zachowania bezstronności, należy bowiem dążyć do sytuacji, aby członkowie organu kolegialnego nie orzekali dwukrotnie w tej samej sprawie, tj. w kolejnych instancjach, w których sprawa jest rozpoznawana. Decyzje powinny być podejmowane przez składy osobowe odmienne w takim stopniu, w jakim jest to możliwe. Zasadę tę realizuje zatem orzekanie w składach trzyosobowych. Taka argumentacja znajduje dodatkowe poparcie w art. 78 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym. Chodzi bowiem o to, aby sprawa w postępowaniu administracyjnym była ponownie rozpatrzona przez inny skład (osobowo-personalnie) - a to w celu zachowania niezbędnego obiektywizmu.

Skarżący podnieśli też, że wskazane w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006 "nieuzasadnione korzyści" stanowią jedną z przesłanek naruszających zasadę trwałości projektu. Definicja tego pojęcia musi więc uwzględniać zarówno znaczenie słownikowe, jak i cele Rozporządzenia oraz funkcje i cele przepisu, którego element stanowi. W podręczniku "Zagadnienie zachowania trwałości projektu współfinansowanego z funduszy europejskich" za "korzyść" uznano takie przysporzenie majątkowe, w tym uzyskanie przychodu, zwolnienie z długu lub uniknięcie straty, albo takie uzyskanie pozycji ekonomicznie lepszej niż możliwa do uzyskania przez inne podmioty w tych samych warunkach, które: - nastąpiło w wyniku zmiany charakteru własności elementu infrastruktur albo zaprzestania działalności produkcyjnej; - faktycznie powstało po stronie przedsiębiorstwa lub podmiotu publicznego.

Korzyść nieuzasadniona (ostatecznie naruszająca zasadę trwałości) to z kolei ta, która jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy oraz celami dofinansowania danego działania.

Argumentacja przytoczona w tym zakresie przez organ sprowadza się wyłącznie do wskazania przychodu osiągniętego przez M. A. z tytułu jej udziału w zyskach i stratach spółki cywilnej oraz uzyskania statusu współwłaściciela infrastruktury sfinansowanej ze środków pochodzących z RPO WZ, przy jednoczesnym braku aplikowania o te środki. Organ pominął jednak oświadczenie złożone przez tę osobę przy wystąpieniu ze spółki cywilnej o braku jakichkolwiek roszczeń względem spółki, w tym także roszczenia o wypłatę zysku, a w konsekwencji brak jakiejkolwiek faktycznej korzyści po stronie ww. z tytułu przystąpienia do spółki cywilnej. Organ pominął też charakter współwłasności uczestników obligacyjnego stosunku spółki, zapewniający pewną odrębność majątkową oraz ograniczający możliwość podziału majątku między wspólników, a także niewystąpienie jakiejkolwiek modyfikacji składników majątku, zmian lokalizacji środków trwałych, wartości niematerialnych, czy prawnych wykorzystywanych w ramach realizacji operacji w związku ze zmianami wspólników spółki cywilnej oraz zachowanie przedsiębiorstwa co najmniej w ujęciu funkcjonalnym i przedmiotowym niezależnie od zmian wspólników spółki cywilnej, a ponadto cel RPO WZ na lata 2007-2013 w przedmiotowym zakresie, mający służyć realizacji przedsięwzięć podnoszących konkurencyjność mikroprzedsiębiorstw poprzez zwiększanie ich potencjału i zdolności inwestycyjnej, przez wprowadzanie innowacji produktowej lub procesowej, a dodatkowo priorytetowo miały być traktowane projekty, w wyniku których powstaną nowe miejsca pracy.

Organ w zaskarżonej decyzji określił część dotacji podlegającej zwrotowi wyłącznie w odniesieniu do okresu trwałości projektu, przy jednoczesnym pominięciu charakteru i wagi naruszenia, podczas gdy wyczerpujące rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w zakresie obejmującym wyżej przywołane ustalenia winno prowadzić do wniosku o konieczności orzeczenia zwrotu części środków (jeśli w ogóle) w wysokości nie większej niż [...] zł ([...]% kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji).

Skarżący zarzucili organowi, że stwierdził, iż M.A. nie była stroną umowy o dofinansowanie, a uzyskała przychód z infrastruktury stworzonej ze środków pochodzących z budżetu UE, zatem środki te zostały wykorzystane z naruszeniem procedur. Zaskarżona decyzja nie może się więc ostać, gdyż Wytyczne, nie będąc źródłem prawa powszechnie obowiązującego, nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec Skarżących.

Ponadto, w myśl z art. 98 ust. 2 ww. Rozporządzenia Państwo członkowskie dokonując korekt finansowych bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Skarżący powołali się też na wytyczne zawarte w ww. sprawozdaniu z 20. posiedzenia Komitetu Koordynującego Fundusze przy Komisji Europejskiej w dniach 24-25 września 2008 r., w którym wskazano, że zgodnie ze stanowiskiem KE, wysokość korekty powinna również uwzględniać, w jakiej proporcji beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania inwestycji przez odpowiednio 3 bądź 5 lat. Również w myśl § 4 ust. 3 zdanie trzecie umowy o dofinansowanie "wysokość zwracanego dofinansowania określi IZ RPO WZ na podstawie osiągniętych dotychczas wskaźników produktu i rezultatu oraz stopnia trwałości projektu".

W ocenie Skarżących, zasadnym jest twierdzenie, że obowiązkiem organu było uwzględnienie wszystkich elementów wpływających na wysokość korekty, a zatem charakteru naruszenia, wagi naruszenia, proporcji do strat finansowych oraz zachowania okresu trwałości. Choć organ w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji przytoczył za Rozporządzeniem oraz ww. sprawozdaniem wszystkie czynniki, jako determinujące wysokość ustalanej korekty, to zastosował wyłącznie ostatni z nich, odwołujący się jedynie do okresu trwałości, pomijając w swojej argumentacji okoliczności faktyczne sprawy mające istotny wpływ na ocenę charakteru i wagę nieprawidłowości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa w zw. z art. 207 ust. 12a ufp przez wydanie przez organ (IZ RPO WZ) obu decyzji "w tożsamych składach personalnych" (za wyjątkiem 1 osoby), przy czym ponownie rozpoznając sprawę organ nie dążył do zmaksymalizowania "możliwej odmienności składów personalnych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy", Sąd uznał, że zarzut ten nie jest zasadny.

Wskazać tu należy, że z przepisów uzppr wynika, iż polityka rozwoju prowadzona jest m.in. przez samorząd województwa (art. 3 pkt 2), co znajduje też odzwierciedlenie w treści art. 15 - 20 tej ustawy. Zarząd województwa jest instytucją zarządzającą (art. 5 pkt 2), która w odniesieniu do regionalnego programu operacyjnego jest odpowiedzialna za jego przygotowanie i realizację - co wynika z art. 25 uzppr. Do zadań instytucji zarządzającej, zgodnie z art. 26 uzppr, należy nie tylko dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11), ale także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14) oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15), a także ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia 1083/2006 (pkt 15a).

Natomiast z przepisów ustawy o samorządzie województwa (usw) wynika, że zarząd województwa jest organem wykonawczym województwa (art. 31 ust. 1), który liczy 5 osób, w skład którego wchodzi marszałek województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2 wicemarszałków i pozostali członkowie (ust. 2). Uchwały zarządu województwa zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu zarządu w głosowaniu jawnym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 4). W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos marszałka województwa (ust. 5). Decyzje wydane przez zarząd województwa w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek. W decyzji wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji (art. 46 ust. 2a usw).

Stosownie natomiast do art. 67 ufp, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy kpa i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.).

Z art. 207 u.f.p. wynika, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 (ust. 9 pkt. 1).

Od decyzji, o której mowa w ust. 9 pkt. 1, w przypadku, w którym decyzja ta została wydana przez instytucję zarządzającą, służy stronie wniosek do tej instytucji o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 12a pkt. 1). Z brzmienia ust. 12a ust. 1 pkt 1 wynika, że przewiduje on tożsame rozwiązanie jak art. 127 § 3 kpa, który daje (jako gwarancję zapewnienia dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego) możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ nie mający w danym systemie organów, organu wyższego stopnia. Uzasadnia to przy dokonywaniu wykładni art. 207 ust. 12a ufp uwzględnianie dorobku orzecznictwa i piśmiennictwa, jaki został wypracowany na tle art. 127 § 3 kpa, przy jednoczesnym uwzględnieniu przepisów statuujących pozycję instytucji zarządzającej w procesie realizacji programów i finansowania projektów. Z powołanych przepisów wynika bowiem, że ustawowy skład zarządu województwa uniemożliwia wyznaczenie zupełnie innego składu orzekającego, niż ten, który wydał pierwotne rozstrzygnięcie w sprawie (odmiennie niż w przypadku składów orzekających samorządowych kolegiów odwoławczych).

Z tych względów, za dysfunkcjonalne należy także uznać rekomendowane przez Skarżących rozwiązanie, które w konsekwencji stosowania art. 24 § 1 pkt 5 kpa lub (i) 27 kpa, skutkowałoby koniecznością każdorazowego poszukiwania maksymalnie odmiennego składu zarządu od tego, który brał udział w wydawaniu decyzji w pierwszej instancji. Spełnienie takiego postulatu prowadziłoby w istocie do zakazu wydawania decyzji w pierwszej instancji przez pełen (albo 4-osobowy) skład zarządu – co nie znajduje żadnego uzasadnienia w ustawie. Również w sytuacji, gdy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy np. z przyczyn losowych nie mogłyby brać udziału osoby nieuczestniczące w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, zarząd byłby pozbawiony możliwości wydania decyzji. W sytuacji braku jednej takiej osoby i tak nie zostałby spełniony postulat Skarżących, bowiem przy podejmowaniu decyzji członkowie zarządu którzy brali udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i tak stanowiliby większość.

Uznać więc należy, że w niektórych sytuacjach, prawnie dopuszczalnych, przy ponownym rozpoznaniu sprawy mogą brać udział osoby, które uczestniczyły na wcześniejszym etapie tego postępowania, a które należy postrzegać jako substrat osobowy organu, który reprezentują. Nie można bowiem utożsamiać członków zarządu województwa z pojęciem pracownika z art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Nakaz ich wyłączenia, w określonych sytuacjach prowadziłby bowiem do pozbawienia tego organu możliwości działania. W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem możliwości stosowania art. 24 § 1 pkt 5 lub (i) art. 27 § 1a kpa do sytuacji objętej hipotezą art. 207 ust. 12a ufp.

Sąd podzielił więc pogląd wyrażany w ugruntowanej już linii orzeczniczej (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2013 r., II GSK 204/12, z 13 lutego 2014 r., II GSK 1945/12, z 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1954/12, z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 79/13, z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2194/13 oraz z 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 50/14 - publ. http://orzeczenia. nsa.gov.pl).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zgodnie art. 57 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia 1083/2006: "Państwo członkowskie lub instytucja zarządzająca zapewniają, aby operacja obejmująca inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne zachowała wkład funduszy wyłącznie, jeżeli w terminie pięciu [trzech – w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw] lat od jej zakończenia nie zostanie poddana zasadniczej modyfikacji wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej i mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny.".

Wobec takiego brzmienia tego przepisu, dla stwierdzenia znaczącej modyfikacji projektu nie jest zatem niezbędne – wbrew zarzutom skargi - wskazanie, których spośród nabytych w związku z realizacją projektu elementów infrastruktury, dotyczy zmiana charakteru własności. Przy tym zauważyć należy, że przedmiotem realizacji projektu było nabycie przez Beneficjenta elementów infrastruktury, tj. szeregu środków trwałych, takich jak m.in. urządzeń biurowych, mebli, narzędzi do produkcji biżuterii, kotła kondensacyjnego wraz z kolektorami (w sumie [...] środków trwałych). Stanowiło to istotę i główny przedmiot tego projektu (vide: rubryka C.7 Wniosku o dofinansowanie). Ponadto, nabycie tych środków trwałych miało także świadczyć o osiągnięciu przez Beneficjenta wskaźników produktu i niesporne jest w sprawie, że infrastruktura taka była przez niego nabywana. Nie jest więc zasadny zarzut skargi niewyjaśnienia, "czy operacja, której dotyczy niniejsza sprawa odnosi się do infrastruktury".

Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji zasadnie też organ stwierdził, że wskazana w ww. art. 57 Rozporządzenia 1083/2006 przesłanka zmiany charakteru własności elementu infrastruktury, została spełniona poprzez zmianę wspólników spółki cywilnej, polegającą na wystąpieniu z niej A.M. i przystąpieniu M.A., która tym samym stała się współwłaścicielką nabytych w ramach realizacji przedmiotowego projektu praw majątkowych, a która nie była stroną umowy o dofinansowanie. Stosownie bowiem do przepisów art. 863 i 875 kc majątek spółki cywilnej stanowi wspólny majątek wspólników (współwłasność łączna), zatem przez wstąpienie M.A. do ww. spółki cywilnej stała się ona współwłaścicielką majątku spółki, a więc także elementów infrastruktury spółki (w tym środków trwałych) nabytej w ramach realizacji umowy o dofinansowanie majątku. Wskutek takiej zmiany charakteru (struktury) własności infrastruktury, doszło też do uzyskania nieuzasadnionej korzyści w postaci przychodu w wysokości [...] zł. W tym zakresie zasadnie organ zauważył, że za rok 2013 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości [...] zł, a co za tym idzie na podstawie aneksu nr 4 do umowy spółki cywilnej M.A. (która uczestniczyła w [...] % zysków i strat spółki) uzyskała przychód w wysokości [...] zł. Kwoty te znalazły odzwierciedlenie w złożonym przez nią zeznaniu podatkowym PIT-36 wraz z PIT/B za rok 2013. Wykazany przychód osiągnęła więc jako przedsiębiorca – wspólnik ww. spółki cywilnej.

Odnosząc się do argumentacji Skarżących stwierdzić więc należy, że pomimo iż składniki majątku (wspólników) nie uległy modyfikacji, a lokalizacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nie uległa zmianie, to w związku z tym, że cele projektu realizowane były przez podmiot niebędący stroną umowy o dofinansowanie, doszło do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury – spełniona więc została opisana w zaskarżonej decyzji przesłanka b), wynikająca z art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006). Doszło też do zrealizowania ww. przesłanki a) zawartej w wymienionym przepisie tego rozporządzenia, tj. uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez osobę trzecią, wskutek jej przystąpienia do spółki cywilnej. Zdaniem Sądu, nie ma przy tym znaczenia podnoszony w skardze fakt, że osoba ta złożyła oświadczenie, iż nie ma żadnych roszczeń finansowych do spółki, w tym także o wypłatę ww. zysku.

Prawidłowo też organ uznał, że sytuacja wymuszająca dokonanie zmiany wspólnika spółki cywilnej została spowodowana przez Beneficjenta, który wyjaśnił, iż wynikała ona z braku możliwości otrzymania kredytu przez spółkę w dotychczasowym składzie, gdyż wspólnik A. M. widniał w rejestrze Biura Informacji Kredytowej. Złamanie zasady trwałości projektu wynikało więc ze świadomego działania Beneficjenta, a nie z przyczyn od niego niezależnych. Podnoszony przez Skarżących argument, że zmiana wspólników miała być spowodowana wolą utrzymania zawartych we wniosku o dofinansowanie wskaźników (głównym celem jaki przyświecał Beneficjentowi miało być poprawienie kondycji finansowej spółki poprzez otrzymanie kredytu), zasadnie został uznany przez organ jako niemożliwy do zaakceptowania, gdyż zamiar zrealizowania jednego z postanowień umownych (utrzymanie wskaźników) nie może naruszać innego warunku umowy (zachowania trwałości projektu).

Zdaniem Sądu, nie jest też zasadny zarzut skargi dotyczący nieustalenia przez organ, czy M.A. mogła zostać beneficjentem RPO WZ w ramach przedmiotowego Podziałania 1.1.1. "Inwestycje w mikroprzedsiębiorstwa" Schemat B - Małe dotacje. Warunki takie badane są bowiem na etapie oceny prawidłowości złożonego wniosku o dofinansowanie, a więc to nie ocena czy M.A. mogła otrzymać wsparcie w ramach ww. Poddziałania stanowiła podstawę uznania, że uzyskana przez nią korzyść była nieuzasadniona ale fakt, że uzyskanie przez nią korzyści nie miało związku z celem, jaki przyświecał zaangażowaniu środków RPO WZ w realizację przedmiotowego projektu. Tym celem - zgodnie ze złożonym przez Beneficjenta wnioskiem o dofinansowanie - była bowiem "poprawa konkurencyjności F. poprzez zmniejszenie kosztów funkcjonowania i poszerzenie działalności o usługi związane z uruchomieniem własnej produkcji wysokiej jakości biżuterii".

Uznać więc należy, że Skarżący swoim działaniem naruszyli art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006, tj. dokonali zasadniczej modyfikacji projektu poprzez spowodowanie nieuzasadnionej korzyści w przedsiębiorstwie (działalności gospodarczej prowadzonej przez M.A.), która wynikała ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury.

Zasadnie także w zaskarżonej decyzji uznano, że takie naruszenie stanowi nieprawidłowość określoną w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia 1083/2006, zgodnie z którym termin "nieprawidłowość" oznacza: "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego".

Prawidłowo więc organ wyjaśnił, że szkoda w budżecie UE określona została na dwa sposoby: jako szkoda rzeczywista, poprzez którą należy rozumieć środki Wspólnoty, które zostały już nieprawidłowo wypłacone Beneficjentowi, oraz szkoda potencjalna, na którą składają się środki Wspólnoty, które mogłyby zostać nieprawidłowo wypłacone Beneficjentowi, gdyby nieprawidłowość nie została wykryta. Dla nałożenia korekty finansowej i wydania decyzji o zwrocie dofinansowania niezbędne jest też wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy naruszeniem prawa, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE, czyli wykazanie logicznego następstwa zdarzeń zapoczątkowanych naruszeniem prawa, a zakończonych finansowaniem lub możliwością finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu UE.

Zgodzić się też należy z organem – co potwierdza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE i sądów krajowych - iż przesłankę naruszenia prawa wspólnotowego należy rozumieć szeroko, zatem obejmuje ona tak naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Wykrycie takiego naruszenia i uznanie za nieprawidłowość rodzi natomiast obowiązek nałożenia korekty finansowej, o której mowa w art. 98 ust 2 Rozporządzenia 1083/2006, nawet jeżeli wywołuje ono jedynie możliwość powstania szkody w budżecie UE. Przepis art. 57 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi bowiem, że kwoty nienależnie wypłacone podlegają procedurze odzyskiwania zgodnie z art. 98-102. Adresowany do państw członkowskich art. 98 Rozporządzenia stanowi, że: "1. Państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. 2. Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. (...).".

Wobec powyższego, prawidłowo organ uznał, że wskutek dokonania przez Beneficjenta niezgodnej z prawem wspólnotowym (art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006), a także z zapisami umowy o dofinansowanie (§ 15 ust. 6) i obowiązującymi procedurami, znaczącej modyfikacji projektu, doszło bezpośrednio do powstania szkody w budżecie UE poprzez uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez M.A. Szkodą tą są środki, które nie służą osiągnięciu (wskazanego powyżej) celu przedmiotowego projektu, powodując nieuzasadnione finansowanie. Środki te nie powinny być zatem wypłacone z budżetu UE na rzecz Beneficjenta (Skarżących), lecz powinny służyć celom założonym w prawie unijnym, takim jak (w szczególności) dążenie do zmniejszania dysproporcji, wzmacniania spójności społeczno-gospodarczej, pobudzania rozwoju, tworzenia warunków wzrostu konkurencyjności regionów należących do UE itp.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo też zastosował wskazania zawarte Sprawozdaniu z 20 posiedzenia Komitetu Koordynującego Fundusze przy Komisji Europejskiej odbytego w dniach 24-25 września 2008 r., w którym uznano, że "(...) w przypadku naruszenia zasady trwałości, o której mowa w art. 57 rozporządzenia, należy zastosować korektę finansową zgodnie z art. 98 tego rozporządzenia, proporcjonalnie do charakteru i wagi naruszenia oraz proporcjonalnie do strat finansowych. Wysokość korekty powinna również uwzględniać w jakiej proporcji beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania inwestycji przez 3/5 lat".

Taką możliwość zastosowania korekty finansowej proporcjonalnej do charakteru, wagi czy też okresu, w którym Beneficjent nie dokonał zasadniczej modyfikacji projektu nie wyłączają również przepisy krajowe. Artykuł art. 207 ufp, stanowiący podstawę do orzekania o zwrocie środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, nie przesądza bowiem o konieczności orzekania o zwrocie środków w całości, lecz w wysokości określonej w wydanej przez Instytucję Zarządzającą decyzji. Wydając decyzję o zwrocie środków w trybie art. 207 ufp, z uwagi na dokonanie przez beneficjenta znaczącej modyfikacji projektu, Instytucja Zarządzają może zatem określić kwotę podlegającą zwrotowi na poziomie odpowiadającym części przyznanego dofinansowania, uwzględniając przy tym wskazane wyżej okoliczności, w tym także okres, w którym beneficjent nie dokonał znaczącej modyfikacji.

Również w zawartej przez Beneficjenta umowie o dofinansowanie postanowiono (w § 17 ust. 1 pkt 14), że dokonanie przez beneficjenta znaczącej modyfikacji Projektu stanowi jedną z przesłanek uprawniających Instytucję Zarządzającą RPO WZ do rozwiązania tej umowy. W Wytycznych do monitoringu i kontroli trwałości projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 określono natomiast, że "dokonując oceny faktu wystąpienia zasadniczej modyfikacji projektu należy kierować się zasadą proporcjonalności przez co należy rozumieć to, że korekty finansowe związane z naruszeniem zasady trwałości powinny być proporcjonalne, tzn. nie muszą wiązać się ze zwrotem 100% kwoty dofinansowania". Wskazano również, że: "Kwota wymagana do zwrotu może zostać ustalona w zależności od przedmiotu zidentyfikowanego naruszenia: 1) nieosiągnięcia lub nieutrzymania wskaźników realizacji; 2) z uwzględnieniem długości okresu, w którym Beneficjent nie dokonał znaczącej modyfikacji Projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006, liczonego proporcjonalnie do okresu wymaganej umową trwałości projektu. Oznacza to, że wysokość korekty może być uzależniona od długości okresu, w jakim beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania wskaźników w ramach okresu trwałości (3/5 lat)".

Przyjęty w ww. Wytycznych sposób określania kwoty podlegającej zwrotowi (na zasadzie proporcjonalności) jest więc zbieżny z regulacjami Rozporządzenia 1083/2006. Długość okresu, w jakim beneficjent zachował trwałości operacji jest bowiem odwrotnie proporcjonalna do charakteru i wagi naruszenia oraz strat finansowych poniesionych przez fundusze.

Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano zasady określone w ww. Wytycznych. Instytucja Zarządzająca RPO WZ wzięła bowiem pod uwagę wartość udzielonego dofinansowania, przemnożyła ją następnie przez ilość dni pozostałych do końca trwałości projektu podzielonych przez całkowity okres trwałości wynikający z umowy. Na tej podstawie ustaliła następnie i zastosowała korektę finansową w wysokości [...] zł, tj. proporcjonalną do czasu utrzymania trwałości projektu. Orzeczona kwota zwrotu w wysokości [...] zł stanowi jedynie ok. [...]% całkowitego dofinansowania otrzymanego przez Skarżących.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 pkt 7 Rozporządzenia 1083/2006 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i w zw. z art. 184 ufp przez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że naruszenie postanowień tzw. Wytycznych, czy samej umowy o dofinansowanie stanowi "nieprawidłowość", pomimo iż wytyczne te oraz postanowienia umowy o dofinansowanie nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego – stwierdzić należy, że i w tym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp nakłada bowiem na beneficjenta, realizującego projekt z udziałem środków europejskich, obowiązek zwrotu pobranych środków finansowych wraz z odsetkami w wysokości liczonej jak dla zaległości podatkowych w terminie określonym tym przepisem, jeśli pobrane na ten cel środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp. Stosownie do natomiast do zasady ustalonej przez ten ostatni przepis, wydatki na realizację projektu finansowanego ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 tej ustawy (tj. m.in. ze środków pochodzących z budżetu UE) dokonywane są zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone obowiązującymi powszechnie normami prawa, lecz również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania (wyroki NSA: z 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11; z 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12; z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13; z 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14; z 17 września 2015 r. o sygn. akt II GSK 1745/14 i z 13 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 2109/14 - wszystkie wymienione wyroki dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko takie wynika ze specyfiki ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Powyższą regulacją przyjęto, że u podstaw tworzenia krajowych systemów realizacji programów operacyjnych i regionalnych nie leżą przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zaś same projekty realizowanie są w oparciu o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego (co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 8 uzppr) stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów, a także innych przepisów i aktów prawnych, do których odsyłają postanowienia umowy (a więc zaakceptowane przez beneficjenta).

W odniesieniu do zarzutu nieuwzględnienia przez organ przy ocenie charakteru i wagi "nieprawidłowości", iż w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek modyfikacja składników majątku, zmiana lokalizacji środków trwałych, wykorzystywanych w ramach realizacji operacji oraz zachowano przedsiębiorstwo co najmniej w ujęciu funkcjonalnym i przedmiotowym niezależnie od zmian wspólników spółki cywilnej (co powinno doprowadzić organ do orzeczenia zwrotu części - jeśli w ogóle - środków w wysokości nie większej niż [...] zł, tj. [...]% - wg udziału M.A. w zysku spółki - kwoty wskazanej w decyzji), stwierdzić należy, iż wprawdzie organ nie kwestionował podnoszonych przez Skarżących ww. okoliczności (w tym także np. co do poziomu zatrudnienia w spółce), to jednak nie mogły one skutkować odmiennym, sugerowanym przez Skarżących rozstrzygnięciem. Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem organu, że nawet uczestnicząc w zyskach spółki w udziale wynoszącym jedynie [...] %, Skarżący - bez wymaganej umową zgody i wiedzy IZ RPO WZ - uczynili M.A. współwłaścicielem całej infrastruktury nabytej w związku z realizacją projektu (na zasadzie obowiązującej w spółce cywilnej wspólności majątkowej). Mimo zaś tego, iż była ona wspólnikiem spółki jedynie przez miesiąc i złożyła oświadczenie o niezgłaszaniu roszczeń finansowych względem spółki, to jednak w zeznaniu podatkowym za 2013 r. wykazała ona dochód z tytułu uczestnictwa w tej spółce.

Zachowanie więc ww. warunków, przy naruszeniu przez Beneficjenta warunku trwałości projektu i zaistnieniu innych, wskazanych wyżej przesłanek nałożenia korekty finansowej, skutkowało orzeczeniem o zwrocie części otrzymanego przez Skarżących (proporcjonalnie do okresu naruszenia trwałości projektu).

Nie może też ulegać wątpliwości, że Beneficjentem w rozpoznawanej sprawie były osoby fizyczne (J. M. i A. M.) prowadzące działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, bo tak zostało to wprost wskazane w umowie o dofinansowanie i jest to też zgodne z definicją zawartą w art. 5 pkt 1 uzppr, w myśl której użyte w ustawie określenie "beneficjent" oznacza: "osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, realizującą projekty finansowane z budżetu państwa lub ze źródeł zagranicznych na podstawie decyzji lub umowy o dofinansowanie projektu". Jest to również zgodne z definicją zawartą w art. 2 pkt 4 Rozporządzenia 1083/20064, w której za beneficjenta uznaje się: "podmiot gospodarczy, podmiot lub przedsiębiorstwo, publiczne lub prywatne, odpowiedzialne za inicjowanie lub inicjujące i realizujące operacje. W ramach programów pomocy objętych art. 87 Traktatu beneficjentami są przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne, realizujące indywidualny projekt i otrzymujące pomoc publiczną;".

Niewątpliwie bowiem to ww. osoby fizyczne zawarły umowę o dofinansowanie, otrzymały to dofinansowanie i realizowały zgłoszony projekt a nie ich "przedsiębiorstwo, rozumiane w sensie przedmiotowo-funkcjonalnym".

Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia naruszenia wskazywanych w skardze (albo innych) przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł o oddaleniu skargi.