Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1317/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : SWSA Janusz Kasprzycki SWSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 30 grudnia 2021 r. znak SKO-NP-4115-595/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 30 grudnia 2021 r., znak SKO-NP-4115-595/21, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz art. 2, art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2021 r. odwołania A. C. od decyzji z dnia 27 sierpnia 2021 r., znak [...], wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta N., odmawiającej przyznania świadczenia na okres od 1 marca 2020 r. do 30 czerwca 2024 r. w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 wnioskowanego na K. C. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 27 sierpnia 2021 r., znak [...], Burmistrz Miasta N. postanowił odmówić przyznania A. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sparowania opieki nad matką K. C. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawną K. C. wystąpił syn A. C., na którym w świetle przepisów prawa ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, zatem jest on podmiotem uprawnionym do wnioskowania o to świadczenie. Organ ustalił, że obok wnioskodawcy jest jeszcze jedna osoba, na której w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do K. C. jego siostra A. C. legitymująca się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wspólnie z nią zamieszkująca. Z przeprowadzonego w dniu 16 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że K. C. – osoba wymagająca opieki – mieszka wraz z wnioskodawcą, wymaga opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, w przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów, prowadzeniu gospodarstwa domowego. Przy czym nie jest ona osobą obłożnie chorą, leżącą, niepełnosprawną ruchową. Na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego organ uznał, iż opieka sprawowana przez wnioskodawcę nie ma charakteru ciągłej permanentnej opieki, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia nawet w ograniczonym zakresie. W ocenie organu I instancji w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, czyli nie zachodzi konieczność rezygnacji, niepodejmowania zatrudnienia innej lub pracy zarobkowej w celu zapewniania opieki matce legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tych okolicznościach organ odmówił wnioskowanego świadczenia.

Działając na skutek odwołania A. C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 30 grudnia 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – i wskazał, że z przeprowadzonego w dniu 18 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, iż osoba wymagająca opieki K. C. mieszka wraz z wnioskodawcą oraz córką. K. C. jest osobą w wieku 54 lat, od 1 marca 2020 r. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 7 maja 2021 r. wskazano, że w oparciu dokumentację medyczną z leczenia specjalistycznego, jak i w oparciu o opinie Konsultanta ZUS Psychiatry z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustalono u K. C. konieczność stałej i długotrwałej opieki i pomocy w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Z wywiadu wnika, że ze względu na stan zdrowia wymaga ona pomocy w czynnościach dnia codziennego jak: zakupy, przygotowanie posiłków, podanie lekarstw. Nadto z arkusza pomocniczego do wywiadu środowiskowego zawierającego wskazane przez wnioskodawcę czynności, jakich wymaga osoba niepełnosprawna w ramach sprawowanej nad nią opieki wynika, że K. C. jest osobą sprawną ruchowo, nie wymaga nieustannego nadzoru czy też obecności drugiej osoby w celu sprawowania opieki, jednakże wymaga podawania leków, przygotowania i podania posiłków, pomocy w sprzątaniu, praniu, prasowaniu, pomocy w trakcie wizyt lekarskich, opłaceniu rachunków, robieniu zakupów, realizacji recept, załatwieniu spraw urzędowych. A. C. w oświadczeniu złożonym dnia 18 czerwca 2021 r., pod odpowiedzialnością karną podał, że opiekę nad matką sprawuje od 2018 r. z dwumiesięczną przerwą na pracę. Pomaga matce w wykonaniu podstawowych czynności domowych, załatwianiu wszystkich spraw urzędowych. Bezspornym w sprawie jest to, że na A. C. – jako synu – ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby wymagającej opieki matki – K. C. A. C. nie jest jedynym dzieckiem K. C. (tj. osoby wymagającej opieki), albowiem ma ona jeszcze córkę.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Z powyższego wynika, iż musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W ocenie organu odwoławczego, przedstawiony stan faktyczny nie wskazuje na istnienie związku przyczynowego pomiędzy nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez A. C. a koniecznością stałej opieki nad osobą wymagającą opieki, tj. K. C. A. C. oświadczył, że opiekuje się chorą matką od 2018 r., przy czym z materiału dowodowego wynika, że K. C. wymagała pomocy i wsparcia od marca 2020 r. Z kolei wnioskodawca oświadczył, że rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od 26 marca 2018 r., a od 30 kwietnia 2018 r. działalność tę zwiesił, bo nie przynosiła dochodu. Następnie w 2020 r., gdy matka jego wymagała pomocy, podjął zatrudnienie na okres dwóch miesięcy od listopada do grudnia 2020 r. Zatem, na podstawie przedstawionego stanu faktycznego trudno uznać, iż odwołujący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej czy też go nie podejmował z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką.

Zdaniem organu odwoławczego, z poczynionych ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można wnioskować, iżby faktycznie zakres opieki, jakiej wymaga K. C. (i jaki faktycznie wykonuje A. C.) był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to podjęcie A. C. jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, podawanie leków, umawianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizacja recept, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą – nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach – z reguły rano i wieczorem – a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Z akt sprawy nie wynika, żeby osoba wymagająca opieki była osobą wymagającą ciągłego nadzoru ze strony opiekuna, nie zdolną do samodzielnego załatwiania swoich potrzeb fizjologicznych, jak sam odwołujący podkreślał, jej wycofanie społeczne wiąże się z wyjściem z domu i załatwianiem spraw związanych z tą czynnością tj. zakupy czy załatwienie spraw urzędowych. Jak wynika z ustaleń wywiadu, A. C. przygotowuje i podaje matce posiłki, lekarstwa, załatwia sprawy urzędowe i związane ze służbą zdrowia, robi zakupy, sprząta. Czynności wykonywane przez A. C. w związku ze sprawowaną opieką nie absorbują go na tyle, aby zachodziła definitywna konieczność rezygnacji z aktywności zawodowej. W tym stanie rzeczy trudno przyjąć, iż wnioskodawca sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawną matką.

Organ odwoławczy podkreślił też, oprócz A. C. zobowiązaną do alimentacji matki (w równym stopniu) jest również jego siostra A. C. zamieszkująca wraz z matką. Wedle twierdzeń A. C. siostra ze względu na fakt, iż cierpi na schizofrenię i utrzymuje się jedynie ze świadczeń rentowo alimentacyjnych, nie jest w stanie wspomóc go w opiece nad matką. Sytuacja, w jakiej znajduje się A. C., może wskazywać, że nie wywiązywanie się przez nią z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego wobec matki – ma charakter obiektywny, niezależny od jej woli. Przy czym do akt sprawy nie został załączony żaden dokument świadczący o tym, że A. C. cierpi na schizofrenię i jej obecny stan zdrowia nie pozwala na udzielenie matce pomocy i opieki choćby w prowadzeniu gospodarstwa domowego czy przygotowaniu posiłków. Organ odwoławczy dodał, że w opiece nad matką wnioskodawca może uzyskać wsparcie poprzez objęcie matki usługami opiekuńczymi, które są realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, a mają one na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Pomoc taka jest również przewidziana specjalnie dla osób borykających się z problemami natury psychiatrycznej.

Pismem z dnia 8 lipca 2022 r. A. C., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: I. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: 1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2) naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych; 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy z powodu nieprawidłowości popełnionych przez organ I instancji istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji; II. Naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych – poprzez bezpodstawne uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz A. C. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie do 30 dni w przedmiocie wniosku skarżącego A. C. w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji co do tego, że nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącego nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, uniemożliwiającej zatrudnienie. W tym kontekście istotne jest również to, że poza skarżącym jest jeszcze druga osoba (siostra skarżącego A. C., mieszkająca razem z nim i K. C.) zobowiązana do alimentacji wobec K. C., a zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na to, by nie mogła przyczyniać się do opieki nad matką.

Spełnienie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki powinno być oceniane przy uwzględnieniu ogółu okoliczności sprawy. "Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., II SA/Sz 560/21, CBOSA). Okoliczności sprawy niniejszej pozwalają uznać konkluzję o braku odnośnego związku za zasadną.

Jak zauważył organ odwoławczy, wedle oświadczenia A. C. opiekuje się on chorą matką od 2018 roku (K. C. wymagała pomocy i wsparcia od marca 2020 roku). A. C. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od 26 marca 2018 r., a od 30 kwietnia 2018 r. działalność tę zwiesił, bo nie przynosiła dochodu. Następnie w 2020 roku, gdy K. C. wymagała pomocy, A. C. podjął zatrudnienie na okres dwóch miesięcy od listopada do grudnia 2020 r. W ocenie Sądu, już te okoliczności wskazują na brak rzeczywistego związku między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką.

K. C. nie jest osobą obłożnie chorą ani, mimo psychicznego charakteru schorzenia, wymagającą ciągłej obecności opiekuna. A. C., w ramach pomocy matce, przygotowuje i podaje jej posiłki, lekarstwa, załatwia sprawy urzędowe i sprawy związane ze służbą zdrowia, robi zakupy, sprząta. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że zakres czynności, jakie wykonuje skarżący w ramach pomocy matce, nie implikuje konieczności rezygnacji z zatrudnienia. W istocie bowiem czynności takie jak: przygotowanie posiłków, podawanie leków, umawianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizacja recept, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą – nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach – z reguły rano i wieczorem – a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Zdaniem Sądu, skarżący pomoc świadczoną matce w wykazanym zakresie może łączyć z pracą. Świadczenie takiej pomocy nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia ani nie jest przeszkodą w jego podjęciu. W tym kontekście organ odwoławczy trafnie zwrócił też uwagę na możliwość uzyskania wsparcia w postaci usług opiekuńczych.

Zauważyć również należy, że K. C. ma jeszcze córkę A. C. (siostra skarżącego). Wprawdzie skarżący twierdzi, że z uwagi na stan zdrowia nie może ona sprawować opieki nad matką, ale twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym; na jego potwierdzenie nie przedłożono też żadnego dokumentu na etapie postępowania sądowego. Z akt sprawy nie wynika, aby po stronie A. C. zachodziły tego rodzaju okoliczności, które uniemożliwiałyby pomoc matce, choćby w takich czynnościach jak przygotowywanie i podawanie posiłków czy utrzymywanie czystości, zwłaszcza w warunkach wspólnego zamieszkiwania.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny (nie doszło do naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy (w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy) i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa powołanych w skardze (dotyczy to także art. 8 § 1 i 2 k.p.a.). Nawiązując do argumentacji skargi, zauważyć należy, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności czy też orzeczenie komisji lekarskiej ZUS samo przez się nie wyklucza ani nie znosi powinności badania – w kontekście przesłanki związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki – jaki jest zakres czynności opiekuńczych faktycznie wykonywanych przez wnioskodawcę i czy w okolicznościach danej sprawy rzeczywiście uniemożliwia on podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu, w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma znaczenie okoliczność, że – poza wnioskodawcą – jest inna osoba lub są inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki w tym samym stopniu. "Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to – ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1104/22, CBOSA). Ostateczna decyzja administracyjna wiąże tylko w graniach sprawy, w jakiej została wydana, zaś o związaniu ustaleniami faktycznymi poczynionymi w decyzji w zasadzie w ogóle nie można mówić. Rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jako podjęte w innej sprawie, nie ma zatem przesądzającego znaczenia w sprawie niniejszej – tym bardziej, że nie było poddane kontroli sądowej ani nawet instancyjnej. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie było potrzeby przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów, w tym dokumentów załączonych do skargi.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.