Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 649/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3, art. 33, art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi R. R. [...] Firma Wyposażenie Wnętrz na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych dokumentów I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz R. R. [...] Firma Wyposażenie Wnętrz kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W., powołując się na przepisy art.138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm. ), art. 4 pkt. 4 i 6, art. 33 ust.1 , art. 42 ust.1, art. 87 ust.1, 1a i 2, art. 92 ust. 1 i ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity z 2004 r., Dz. U. nr 204, poz. 2088), pkt.1.4.1. i pkt. 1.1.7 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowymi (tekst jednolity z 2004 r., Dz. U. nr 204, poz. 2088 ) oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. nr [...] z dnia [...]r. o nałożeniu na R. R. kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych dokumentów.

Jak wynika z akt sprawy w dniu [...]r. funkcjonariusze celni przeprowadzili na drodze krajowej nr [...] kontrolę dokumentów pojazdu samochodowego marki VW o nr rej. [...], wraz z przyczepą o nr rej. [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej [...]tony. Kierowcą zestawu pojazdów był M. J.. Natomiast właścicielem pojazdu samochodowego był R. R., prowadzący firmę [...] Wyposażenia Wnętrz.

W toku kontroli kierujący pojazdem przedstawił funkcjonariuszom celnym nieważną i nieprawidłowo wypełnioną dobową kartę opłaty drogowej nr [...]oraz niewypełnioną dobową kartę opłaty drogowej nr [...]. W tym stanie rzeczy ustalono, iż kierujący pojazdem wykonywał transport drogowy bez dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Dodatkowo podczas kontroli ustalono, iż kierowca wykonywał przewóz drogowy bez zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

W związku z powyższym organ celny dokonał sporządzenia protokołu z przeprowadzonej kontroli nr [...]z dnia [...]r. stwierdzając jednocześnie naruszenie przepisu art. 87 ust.1 i ust. 2, art. 42 ust.1 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r o transporcie drogowym.

W oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli została wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. - decyzja nr [...]z dnia [...]r., nakładająca na właściciela pojazdu - Przedsiębiorcę w osobie R. R. karę pieniężną w wysokości:

1. [...]zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (pkt. 1.4.1 załącznika do ustawy),

2. [...] zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (pkt. 1.1.7 załącznika do ustawy).

W odwołaniu do Dyrektora Izby Celnej we W. R. R. wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od wymierzonych kar pieniężnych lub obniżenie ich wysokości. Poinformował, iż kierowca – M. J. jest młodym i niedoświadczonym pracownikiem skierowanym do pracy przez Powiatowy Urząd Pracy jako bezrobotny. Odwołujący się wyjaśnił, iż w dniu [...]r. kierowca wyjechał w podróż służbową do kontrahenta, do N. samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającym [...]tony, który nie wymagał posiadania zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. W drodze powrotnej w dniu [...] r. kierowca podczepił w N. pozostawioną u kontrahenta pustą przyczepę ciężarową sądząc, iż zestaw pojazdów nie będzie wymagał posiadania zaświadczenia. R.R. stwierdził, iż przed dniem [...]r. był w trakcie załatwiania takiego zaświadczenia. Na poparcie swoich racji dołączył do odwołania kopię przelewu bankowego z dnia [...]r, kopię wniosku oznaczonego datą [...]r. oraz kopię zaświadczenia nr [...] z dnia [...] r. Dodał, iż kierowca nieumyślnie naruszył przepisy. Stwierdził, iż wymierzona kara pieniężna jest zbyt wysoka i nie niewspółmierna do popełnionego przewinienia. Dodał, iż kierowca posiadał środki finansowe na wykupienie karty opłaty drogowej, a jego uchybienie polegało na tym, że wjeżdżając na teren Polski nie upewnił się czy posiada wypełnioną kartę opłaty drogowej, co zdaniem strony wynikało z braku doświadczenia i roztargnienia. Stwierdził, iż sytuacja materialna kierowcy jest bardzo trudna.

Dyrektor Izby Celnej we W., oceniając zasadność i wysokość nałożonej kary podzielił stanowisko organu I instancji. Tym samym nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego umożliwiającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kierowca pojazdu samochodowego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym: "kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych w art. 92 ust. 1 pkt.1-6 podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł". Stosowne do postanowień pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Natomiast zgodnie z pkt. 1. 1. 7. załącznika wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia podlega karze pieniężnej w wysokości 2000zł.

Przepis art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r o transporcie drogowym stanowi, iż przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są. obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Ponadto przepis § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 150, poz. 1684 z póź. zm.) stanowi, iż przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczna , półroczną, miesięczną , siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 rozporządzenia. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m in. numeru rejestracyjnego pojazdu, daty i godziny określających termin ważności karty. Stosownie do treści § 5 ust. 6 rozporządzenia karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

W świetle postanowień art. 33 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r o transporcie drogowym przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności.

W świetle powyższego, przedstawiona do kontroli niewypełniona dobowa karta opłaty drogowej nr [...]nie stanowiła dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne -zgodnie z art. 4 pkt. 4 ustawy - oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone iub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Dyrektor Izby Celnej zauważa, iż zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne w wymagane prawem dokumenty.

W ocenie organu jest bezsporne, iż strona wykonując przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3, 5 tony nie posiadała w trakcie wykonywania czynności kontroli - ważnej karty opłaty drogowej, jak również nie posiadała w pojeździe stosownego zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. R. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zmniejszenie bądź uchylenie nałożonych kar pieniężnych. Skarżący zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej we W. naruszenie prawa w szczególności art. 92 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz art. 7, 8 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumentację zawartą w treści odwołania oraz szczegółowo opisała okoliczności związane z przeprowadzoną w dniu [...]r. kontrolą dokumentów. Podkreśliła, że nie ponosi winy za zaistniałe uchybienia kierowcy pojazdu. Zdaniem skarżącego przy wymierzaniu kary należy uwzględnić rodzaj przewinienia oraz stopień zawinienia kierowcy, a w szczególności należy mieć na uwadze, że kara nakładana jest na przedsiębiorcę, który nie dopuścił się naruszenia przepisów ustawy. Dlatego też nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej we W., iż nie jest dopuszczalna zmiana decyzji w zakresie zmniejszenia lub uchylenia nałożonych kar pieniężnych. W ocenie skarżącego zastosowanie kar pieniężnych w sztywnej wysokości przewidzianej w załączniku do ustawy jest bardzo krzywdzące i niewspółmierne do popełnionego wykroczenia, a poza tym narusza, wyrażoną w k.p.a., zasadę zaufania obywatela do organów państwa i stanowionego przez nie prawa.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej we W. podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie występuje naruszenie prawa materialnego, stąd skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Niezwiązanie wojewódzkiego sądu administracyjnego granicami skargi oznacza, iż granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania tego sądu. Te ostatnie zawsze będą szersze od zakresu zaskarżenia. Dyspozycja normy zawarta w art. 134 § 1 ustawy nie oznacza tylko zezwolenia i uprawnienia sądu do wkroczenia poza granice zaskarżenia, ale także wskazuje na jego obowiązek (Por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2005 r., s. 434).

Podstawę matrialnoprawną decyzji stanowi art. 33 ust.1, art. 42 ust.1, art. 87 ust.1, 1a i 2, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. nr 204, poz. 2088).

Na gruncie ustawy o transporcie drogowym, w tym również w stanie prawnym na dzień spornego przewozu, przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych można podzielić na dwie zasadnicze kategorie. Pierwsza z nich odnosi się do przedsiębiorców wykonujących tę działalność zarobkowo. Są to, w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy, przewoźnicy drogowi, przez których rozumie się przedsiębiorców uprawnionych do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Druga kategoria to przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, zaś wykonywane przez nich przewozy służą jedynie realizacji tej innej działalności, a czynność przewozu, chociaż z reguły stanowiąca składnik kosztów działalności, nie jest jednak odpłatna (niezarobkowa).

Zgodnie z definicją zakresową zawartą w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, określona działalność przedsiębiorcy stanowi przewóz na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy), jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

a) rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione przez przedsiębiorcę,

b) celem przejazdu jest przewiezienie rzeczy lub osób z lub do przedsiębiorstwa, lub przeniesienie ich, wewnątrz przedsiębiorstwa lub poza przedsiębiorstwem, na jego własne potrzeby, czyli przewóz ten jest wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej,

c) pojazdy samochodowe używane do przewozu muszą być prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

d) pojazdy samochodowe przewożące rzeczy lub osoby znajdują się w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy, tzn. przedsiębiorca powinien się legitymować tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

f) nie jest to przewóz osób w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Konstytucyjna zasada wolności gospodarczej wyrażona w art. 22, należąc do fundamentów ustrojowych państwa przyjmuje, że zasada ta wymaga interpretacji prawa in dubio pro libertate. Z przepisów Konstytucji i ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że "ustawodawca nie może ustanawiać ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, a zwłaszcza zapoznających proporcje pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki a rangą interesu publicznego, który ma w ten sposób podlegać ochronie" (orzeczenie z 26 kwietnia 1995 r., K. 11/94, OTK w 1995 r., cz. I, poz. 12). Ponadto Trybunał Konstytucyjny wskazał na konieczność "uwzględnienia przy ograniczaniu praw jednostki zasady wymagającej odpowiedniego wyważenia wagi interesu publicznego, któremu służy ograniczenie danego prawa i wagi interesów naruszonych przez takie ograniczenie" (wyrok z 26 kwietnia 1999 r., K. 33/98, OTK ZU nr 4/1999, poz. 71).

Ustawa o transporcie drogowym stanowi, iż wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne (zwanego również niezarobkowym przewozem drogowym) wymaga uzyskania zaświadczenia, potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Obowiązek posiadania zaświadczenia odnosi się jedynie do przedsiębiorców niebędących zawodowymi przewoźnikami (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 października 2004 r., II SA/3212/03, Lex nr 160773). Zaświadczenie takie powinno zawierać: oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, numer w rejestrze przedsiębiorców, rodzaj i zakres wykonywania przewozów drogowych na potrzeby własne oraz rodzaj i liczbę pojazdów samochodowych (art. 33 ust. 3).

Zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 2, przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Przepis ten zawiera zatem wyłączenie przedmiotowe wskazując, do jakiego rodzaju spraw nie stosuje się w ogóle przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Istotne znaczenie dla ustalenia obowiązku posiadania zaświadczenia przez wykonującego transport drogowy na potrzeby własne, oprócz przesłanek określonych w art. 4 pkt 4 ustawy, ma kwestia masy całkowitej pojazdów samochodowych używanych do tego przewozu.

Ustawodawca zarówno w art. 4 pkt 4, jak i w art. 33 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym posługuje się pojęciem "pojazd samochodowy". Pojazdem samochodowym, zgodnie z przepisem definicyjnym art. 2 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, jest pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h (określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego). Także Konwencja o ruchu drogowym podpisana w Genewie 19 września 1949 r., a ratyfikowana przez Polskę w 1959 r. (Dz. U. z 29 września 1959 r., nr 54, poz. 321), w art. 4 ust. 1 definiuje pojazd samochodowy jako "każdy pojazd poruszający się po drogach o własnym napędzie przy pomocy urządzenia mechanicznego, przeznaczony zazwyczaj do transportu osób lub towarów, a nie będący pojazdem poruszającym się po szynach, lub połączonym z przewodami elektrycznymi". Konwencja, jako umowa międzynarodowa ratyfikowana i opublikowana w Dzienniku Ustaw stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana (art. 91 ust. 1 Konstytucji RP z 1997 r.).

W doktrynie i w orzecznictwie sądowym powszechne jest stanowisko, że wśród możliwych reguł interpretacyjnych tekstów prawnych pierwszeństwo ma wykładnia językowa (zob. M. Zieliński, Wyznaczniki reguł wykładni prawa, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 1998 r., nr 3-4), która powinna uwzględniać reguły znaczeniowe języka powszechnego, prawnego i prawniczego. Z założeń językowej racjonalności prawodawcy wynika reguła, iż jeżeli przepis jednoznacznie w danym języku formułuje normę postępowania, to tak właśnie należy dany przepis rozumieć.

Dyrektywy wykładni gramatycznej mają prymat na innymi metodami wykładni, ponieważ najpełniej uzewnętrzniają wolę ustawodawcy. Szczególnie wtedy, gdy przepis jest jednoznaczny (clara non sunt interpretanda).

Rozumienie treści przepisu prawnego jest wyznaczone nie tylko przez jego brzmienie, lecz także przez treść innych przepisów prawnych mających wpływ na rozumienie interpretowanego przepisu.

Ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 2 posługuje się pojęciem "przewóz drogowy". Pojęcie to nie zostało jednak zdefiniowane wyraźnie w ustawie o transporcie drogowym. Zatem należy je definiować kontekstowo, zestawiając kilka różnych przepisów, z których każdy może służyć do rekonstrukcji znaczenia definiowanego wyrażenia.

Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wyrażone w postanowieniu z dnia 13 marca 2002 r. (SKO4141/1/02, OSS 2002/3/68), że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy na potrzeby własne pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej (a więc sumie masy własnej pojazdu i dopuszczalnej ładowności - art. 2 pkt 54 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym) nieprzekraczającej 3,5 ton, zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, nie ma obowiązku uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 tej ustawy.

W przypadku podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy ustawodawca dokonał rozszerzenia definicji pojazdu samochodowego, przyjmując, że za pojazd samochodowy uważa się również zespoły pojazdów, składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 4 pkt 3 ustawy). Natomiast w definicji przewozu na potrzeby własne (powołany art. 4 pkt 4), czy w przepisie art. 33 ustawy z rozszerzenia tego zrezygnował posługując się pojęciem pojazdu samochodowego. Pojęcie: "zespół pojazdów" zostało także zdefiniowane w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Ustawodawca wskazał, że są to "pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość; nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania".

Zdaniem Sądu nie można powołując się na ratio legis zmieniać treści jasno wyrażonej przez ustawodawcę w interpretowanym przepisie. Nie jest zresztą ważne, co ustawodawca chciał powiedzieć formułując daną normę, lecz to, co wyraził w owym przepisie, zwłaszcza, gdy przepis ten ma treść wyraźnie określoną, gdyż użyto w nim sformułowań o jednoznacznym językowo (w języku prawnym) wydźwięku. Jeżeli prawodawca nadał określonym wyrażeniom swoiste znaczenie prawne to należy je rozumieć właśnie w ten sposób. W świetle postanowień art. 4 pkt 4 i 33 ust. 1 wyrażenie: "pojazd samochodowy" należy rozumieć jako pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, a nie jako zespół pojazdów (pojazd samochodowy i przyczepę).

Zatem w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest wymagane zaświadczenie dla przedsiębiorcy wykonującego przewóz pojazdami samochodowymi na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 ton, nawet jeżeli masa całkowita takiego pojazdu samochodowego wraz z przyczepą, czyli zespołu pojazdów, przekracza 3,5 tony.

W ocenie Sądu organ administracji publicznej zasadnie natomiast nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z przepisem art. 87 ust. 1 i ust.2 ustawy o transporcie drogowym, kierowca pojazdu samochodowego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, iż przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są. obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Ponadto przepis § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 150, poz. 1684 z póź. zm.) stanowi, iż przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczna , półroczną, miesięczną , siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 rozporządzenia. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m in. numeru rejestracyjnego pojazdu, daty i godziny określających termin ważności karty. Stosownie do treści § 5 ust. 6 rozporządzenia karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym: "kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych w art. 92 ust. 1 pkt.1-6 podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł". Stosowne do postanowień pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł.

Powyższe postanowienia ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszeń tych przepisów, uprawniony organ zobowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący transport drogowy kary pieniężnej odpowiedniej wysokości w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy zawierające normy bezwzględnie obowiązujące znamionuje bowiem to, że ich zastosowanie nie jest zależne od woli adresatów, którzy nie mogą zmieniać postanowień tego rodzaju norm. Ocena stanu faktycznego sprawy, wskazuje, że kara pieniężna w tym zakresie została wymierzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Ponieważ wszczęte skargą R. R. postępowanie sądowe dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa materialnego, przeto – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.

W myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie.