Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 322/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a; art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15  art. 44 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: par. 38; par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Kowalczyk Protokolant Referent stażysta Michał Białowski po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia 16 października 2015, nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz C. S. kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] ustalającą kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu [...] maja 2011 r. wpłynął wniosek C. S. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z [...] stycznia 2012 r. przyznał wnioskodawczyni płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł w tym: pakiet 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie: 4.1- Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 6.948 zł do uwzględnionej powierzchni 5,79 ha (+ koszty transakcyjne w wysokości 2.000 zł).

W kolejnych latach skarżąca składała wnioski kontynuacyjne, które były rozstrzygane pozytywnie decyzjami - z dnia [...] grudnia 2012 r. i z dnia [...] lutego 2014 r. W dniu 12 maja 2014 r. wpłynął kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. W trakcie kontroli administracyjnej wniosku po weryfikacji wniosku i załączników graficznych stwierdzono, że część działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...] została przekształcona z trwałego użytku zielonego na grunt orny. Na załączniku graficznym podano 0,22 ha pszenicy jarej, co oznaczało zmniejszenie powierzchni trwałych użytków. W związku z powyższym organ zastosował kod nieprawidłowości- 06-Rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych.

W dniu 17 lipca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.

Decyzją z [...] października 2016 r. organ I instancji ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 4.168,80 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w uzasadnieniu argumentując między innymi, że strona podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w dniu 15 marca 2011 r. oraz otrzymała stosowne płatności. Strona deklarowała na części działki ewidencyjnej nr [...] powiat ł. , gmina Ł., obręb A. trwały użytek zielony na powierzchni 1,76 ha (działka rolna A- 1,23 ha, B- 0,53 ha). Kontrola administracyjna wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 wykazała, iż na ww. działce ewidencyjnej powierzchnia trwałych użytków zielonych uległa zmniejszeniu o 0,22 ha (działka rolna A- 1,01 ha, B- 0,53 ha). Strona zadeklarowała w 2014 r. działkę rolną F o powierzchni 0,22 ha w grupie upraw JPO (uprawa pszenicy jarej), co wskazuje na fakt zniszczenia łąki trwałej wskutek przekształcenia trwałego użytku zielonego na grunt orny. W tej sytuacji został zastosowany kod nieprawidłowości 06 - producent rolny nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych.

Na podstawie § 38 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm.) w decyzji odnoszącej się do wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2014 zastosowano zmniejszenie o 20% należnych w 2014 r. płatności rolnośrodowiskowych.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.), zastosowanie miał również zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego tj. za rok - 2011, 2012, 2013. Powyższy przepis stosowany jest dla spraw od 1 stycznia 2011 r.

Z uwagi na stwierdzone w przedmiotowej sprawie uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości odpowiadającej 20 % płatności przyznanych do działek rolnych w 2011 roku, na których w 2014 r. stwierdzono nieprawidłowość. Kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013 wynosiła: 1.389,60 zł + 1.389,60 zł + 1.389,60 zł, łącznie 4.168,80 zł.

Strona nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego, że ustalenia kontroli administracyjnej są nieprawidłowe.

Sprawa przyznania płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego na rok 2014, stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. ostatecznej decyzji w dniu [...] października 2014 r.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/201. W niniejszym przypadku płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR. Nienależna wypłata płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła wyłącznie na skutek działań strony.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, a tym samym strona jest zobowiązana do zwrotu płatności w wyżej określonej wysokości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR strona podniosła zarzut naruszenia przepisów:

- art. 8 i art.107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

- naruszenie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez nieuprawnioną (rozszerzającą) wykładnię tego unormowania i uznanie, że w myśl art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia UE nr 65/2011, w przypadku niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, kwota do zwrotu winna stanowić 20% przyznanej kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej w latach poprzednich.

W uzasadnieniu stanowiska skarżąca podniosła, że podstawą do otrzymywania przez nią płatności było posiadane gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 7,55 ha, w skład którego wchodzą tzw. "użytki zielone" o powierzchni 1,76 ha i tzw. "siedliska lęgowe ptaków" o powierzchni 5,79 ha. Zgodnie z założeniami "Programu rolnośrodowiskowego" skarżąca zobowiązana była nie uprawiać swoich gruntów i nie zmieniać ich przeznaczenia przez okres obowiązywania programu. W roku 2014 została zmuszona do zaorania części użytków zielonych o powierzchni 0,22 ha wobec nadmiernego zachwaszczenia pola.

Strona podniosła, że zaorane pole o powierzchni 0,22 ha stanowi zaledwie 2,9% posiadanego areału i nawet samo jednorazowe zastosowanie sankcji w postaci pomniejszenia otrzymywanej dotacji o 20% wydaje się już zbyt surowe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji są dotknięte wadami skutkującymi koniecznością uchylenia skontrolowanych orzeczeń. Dotyczą one ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu płatności rolnośrodowiskowej za rok - 2011, 2012 i 2013. Płatności przyznano stronie na podstawie decyzji z dnia – [...] stycznia 2012 r., [...] grudnia 2012 r. i [...] lutego 2013 r.

Istotą płatności rolnośrodowiskowej jest zobowiązanie się rolnika do wypełniania warunków dla danego pakietu przez cały okres trwania zobowiązania.

Składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca podjęła 5-letnie zobowiązanie, którego treścią, biorąc pod uwagę pakiet płatności (Pakiet 4, wariant 4.1) było utrzymywanie trwałych użytków zielonych na powierzchni 1,76 ha (działka rolna A o pow. 1,23 ha i B o pow. 0,53 ha) przez cały okres realizacji zobowiązania.

Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt, że skarżąca zobowiązania tego nie dotrzymała. Wynika to z kontroli administracyjnej wniosku przeprowadzonej przez organ. We wniosku kontynuacyjnym na rok 2014 strona zadeklarowała do tego samego pakietu i wariantu mniejszą o 0,22 ha powierzchnię działki rolnej A (1,01 ha). Zadeklarowała do płatności również działkę rolną F - o powierzchni 0,22 ha do płatności z tytułu uprawy pszenicy jarej. Oznaczało to zniszczenie łąki trwałej z powodu przekształcenia trwałego użytku zielonego na grunt orny. Strona przyznała w skardze, że zaorała pole o pow. 0,22 ha stanowiło 2,9 % posiadanego areału.

Spór dotyczy ustalenia wysokości sankcji (kwoty płatności podlegającej zwrotowi) z tytułu niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Generalną podstawę prawną orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnych stanowi art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438, ze zm.). Przepis ten wprowadza jednak wyłącznie ogólną podstawę kompetencyjną do wydania decyzji przez organy Agencji, natomiast szczegółowe przesłanki ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności określają przepisy wykonawcze.

Podobnie należy potraktować powoływany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 18 rozporządzenia Komisji (WE) z 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE, seria L, nr 25, s. 8, ze zm.). W ustępie 1 zdanie 2 tego przepisu wskazano, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Przywołany przepis wprowadza ogólną zasadę obowiązku zwrotu (odzyskiwania) płatności w razie naruszenia zobowiązania rolnośrodowiskowego, jednak nie określa szczegółowo przesłanek ustalenia wysokości zwrotu.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że – jak przyjmuje się w utrwalonym już orzecznictwie – warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków, nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres. Powyższe oznacza, że – co do zasady – dla ewentualnego ustalenia kwot świadczeń nienależnie pobranych nie jest konieczne uprzednie wzruszenie decyzji przyznających pomoc (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 21 czerwca 2016 r., III SA/Lu 1797/15).

Przesłanki zwrotu płatności określają przepisy rozporządzenia w sprawie programu rolnośrodowiskowego z 2013 r. (rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich).

Specyfika płatności rolnośrodowiskowej, której kluczowym elementem jest zobowiązanie wieloletnie, sprawia, że zwrot płatności ma charakter wsteczny, o czym świadczy jednoznacznie treść przywołanego wyżej art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach danego pakietu i wariantu musi być oceniane w kontekście całego 5-letniego okresu zobowiązania. Naruszenie warunków realizacji zobowiązania w okresie trwania zobowiązania wywołuje dwojakiego rodzaju konsekwencje, po pierwsze - odmowę przyznania płatności za dany rok, w którym zobowiązanie nie jest realizowane, a po drugie - konieczność zwrotu płatności przyznanych wcześniej w ramach tego samego zobowiązania.

Zasadom tym odpowiada treść powoływanego rozporządzenia z 2013 r. regulującego dwie odrębne kwestie - zasady zmniejszania płatności przyznawanych w danym roku w razie stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów (§ 38) oraz w odrębnym przepisie (§ 39) - przesłanki zwrotu płatności w sytuacji, gdy rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym gdy zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (ust. 2).

Regulacje te w sposób wyraźny dotyczą dwóch różnych zagadnień i nie można ich mieszać. Nie można tworzyć podstawy decyzji czerpiąc z dwóch różnych regulacji. Jeszcze raz należy podkreślić, że § 38 dotyczy ustalania wysokości zmniejszenia płatności w danym roku, w którym naruszono zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W odniesieniu do skarżącej przepis ten został zastosowany w odniesieniu do wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności na rok 2014. Kwestia ta została rozstrzygnięta decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] października 2014 r. i nie podlegała badaniu w niniejszym postępowaniu.

Niniejsze postępowanie przed sądem dotyczy zgodności z prawem ustalenia obowiązku skarżącej zwrotu płatności nienależnie pobranych na podstawie trzech decyzji z dnia – [...] stycznia 2012 r., [...] grudnia 2012 r. oraz [...] lutego 2014 r. Przesłanki zwrotu – jak wskazano wyżej – określa § 39 rozporządzenia z 2013 r.

W pierwotnym brzmieniu, obowiązującym do 13 listopada 2013 r., kluczowy w sprawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia stanowił, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Z dniem 14 listopada 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2013 r. zmieniające analizowane rozporządzenie w sprawie płatności rolnośrodowiskowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1312). W wyniku zmiany doprecyzowano przesłankę zwrotu płatności, formułując ją w następujący sposób: "zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej lub jej części objętych zmniejszeniem".

Nastąpiły dalsze zmiany analizowanego przepisu. Z dniem 15 marca 2014 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające omawiane rozporządzenie w sprawie płatności rolnośrodowiskowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 324). W wyniku zmiany dodano pkt 2a w § 39 ust. 2. Od tej pory pkt 2 dotyczy zwrotu płatności przyznanych w ramach Pakietu 1: Rolnictwo zrównoważone.

Spornych w sprawie płatności w ramach Pakietu 4, dotyczył nowo wprowadzony pkt 2a. Wynika z niego, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Wprowadzona zmiana dostosowuje treść przesłanek zwrotu płatności do wspomnianego wyżej art. 18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011. Jak wynika z ust. 2 tego przepisu, państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

Kluczowe znaczenie w sprawie ma treść przepisów przejściowych zawartych w rozporządzeniu zmieniającym z 2014 r. Zgodnie z § 2 Do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w sprawach objętych postępowaniami: (1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, (2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia; - stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że w postępowaniu w sprawie zwrotu tej pomocy przepis § 45 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.

W badanej sprawie nie zaistniała żadna z sytuacji opisanych w hipotezie przywołanej normy: przedmiotem badanej sprawy jest kwestia nie przyznania, ale zwrotu płatności. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w dniu 17 lipca 2015 r., a więc już po wejściu w życie rozporządzenia. W sprawie nie miało miejsca wznowienie postępowania, co wyklucza zastosowanie punktu 2.

Argumentując a contrario – skoro nie zaistniała żadna z sytuacji uprawniających do stosowania przepisów dotychczasowych, w badanej sprawie należało stosować przepisy rozporządzenia w sprawie płatności z 2013 r. w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2014 r.

Organ I instancji jako podstawę rozstrzygnięcia powołuje § 38 ust. 6 rozporządzenia z 2013 r. (k. 80 akt adm.) w uzasadnieniu nawiązując do treści § 39 ust. 1 pomijając wskazania płynące z przytoczonych przepisów przejściowych zawartych w nowelizacjach z 2014 i 2015 r.

Wadliwą podstawę materialnoprawną decyzji stosuje również organ II instancji orzekając na mocy § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2013 r. i dopuszczając się błędu, który musiał skutkować uchyleniem obu decyzji przez sąd administracyjny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a.). Błąd ten niewątpliwie miał wpływ na wynik sprawy. Treść § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia, która należało zastosować w sprawie jest zupełnie inna od powoływanego przez organy brzmienia ust. 2 pkt 2. W nowym, aktualnym brzmieniu, należy uwzględniać zasadę, że zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant. Sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organy pozostaje zupełnie bez powiązania z tą zasadą.

Ustalenia przez organy wysokości kwoty płatności podlegającej zwrotowi oparte są na następującym wyliczeniu odnoszącym się do każdego roku (2011, 2012 i 2013): przyznana kwota płatności za dany rok minus 20% - procent zmniejszenia płatności do wariantu 4.1 w 2014 r. W efekcie organy ustalają, że w każdym roku (2011, 2012 i 2013) kwota nienależna wyniosła 1 389,60 zł (łącznie 4 168,80 zł).

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika w żaden sposób, na jakiej podstawie organy zastosowały powyższą metodę wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi.

Współczynniki procentowe zmniejszenia płatności zostały określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia z 2013 r. Załącznik 7 ma jednak zastosowanie do zmniejszenia płatności w danym roku, w którym stwierdzono brak realizowania zobowiązania, a więc do zagadnienia regulowanego § 38 rozporządzenia, nie zaś do kwestii zwrotu płatności, o której należy rozstrzygać w oparciu o przepis § 39.

Jak wskazano już wyżej, organy błędnie pominęły aktualne brzmienie § 39, który precyzuje sposób ustalania płatności do zwrotu. Oparły swoje ustalenia na wadliwych podstawach prawnych, naruszając obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 k.p.a.), co potwierdza konkluzję o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, dodatkowo na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Błędem organów obydwu instancji było pominięcie treści § 39 ust. 4 rozporządzenia z 2013 r. Przepis ten stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi: (1) w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006; (2) mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem 15 marca 2012 r.

Należy przypomnieć, że powoływany art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006 (rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW); Dz. Urz. UE, seria L, nr 368, s. 15, ze zm.), przewiduje, że w przypadku niewielkich zmian w sytuacji gospodarstwa państwa członkowskie mogą podjąć szczególne środki, aby zapobiec sytuacji, w której zastosowanie ust. 1 doprowadziłoby do niewłaściwych skutków w odniesieniu do podjętego zobowiązania. Zmniejszenie obszaru gospodarstwa o nie więcej niż 10 % względem obszaru objętego zobowiązaniem jest uznawane za niewielką zmianę do celów akapitu pierwszego.

Trzeba jeszcze w tym miejscu wskazać, że rozporządzenie nr 1974/2006 utraciło moc, jednak nadal stosuje się je do operacji wdrożonych na podstawie programów zatwierdzonych przez Komisję zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1698/2005 przed dniem 1 stycznia 2014 r. (art. 19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe; Dz. Urz. UE, seria L, nr 227, s. 1, ze zm.).

Rzeczą organów będzie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy odnieść się i wyjaśnić znaczenie § 39 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2013 r. Powyższy przepis stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3 % całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem 15 marca 2012 r.

Strona wyraźnie podniosła w skardze, że obszar 0,22 ha stanowi zaledwie 2,9 % posiadanego areału. Ustaleń na ten temat (procentowego zmniejszenia trwałych użytków zielonych) zabrakło w decyzjach wydanych przez orzekające organy i w tym zakresie zagadnienie odstąpienia od zwrotu płatności zostało przeanalizowane przez organy wyłącznie w aspekcie art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z poprzestaniem na stwierdzeniu, że płatność nie była wynikiem pomyłki organu i nie wystąpił błąd, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika.

Uchylenie decyzji wydanej w sprawie w obydwu instancjach powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W.. Rolą tego organu będzie przede wszystkim zadbanie o uniknięcie powyżej omówionych nieprawidłowości.

Z przedstawionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji i uchylił zaskarżoną decyzję. Uchylił również na mocy art. 135 p.p.s.a. decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2015 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł kierując się dyspozycją art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.