Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 138/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 545 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 29 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego na nieruchomości lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A. R. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 b§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. po. 735)-dalej: k.p.a.; art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566); art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r., [...] o odmowie nałożenia na K.J. obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego terenu działki nr 90, położonej w obrębie R., gmina D., lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] lipca 2018r. (błędna data rok 2016) zobowiązał K. J. - właściciela działki nr 90, położonej w obrębie R., gm. D. - do przywrócenia stosunków wodnych na gruncie poprzez zmianę trasy "bruzdy", która obecnie przylega bezpośrednio do betonowego płotu usytuowanego na gruncie stanowiącym własność A.M. (obecnie R.). Wójt Gminy D. wskazał, iż należy wykonać "bruzdę" w lokalizacji nie mniejszej niż 1 metr od ogrodzenia nieruchomości A.M. z jednoczesnym zasypaniem istniejącego urządzenia, a obowiązek wskazany wyżej winien być wykonany niezwłocznie nie później niż 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.

K.J. skorzystał z przysługującego środka odwoławczego i pismem z dnia 18 sierpnia 2016r. - z zachowaniem terminu przewidzianego prawem - złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu złożył w imieniu A.M. jej pełnomocnik S.G., zarzucając naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji powodów uchylenia zaskarżonej decyzji i przytoczenia okoliczności wskazujących na jej uchylenie w sposób niezrozumiały i nielogiczny; art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niezrozumiałej i sprzecznej z zgromadzonym materiałem dowodowym; art. 107 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania powodów uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i podania ich w sposób niezrozumiały.

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 887/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję tut. Kolegium z dnia [...] września 2016r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. znak: [...] z dnia 29 lipca 2018r. (błędna data rok 2016).

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. o nr [...], Wójt Gminy D. odmówił nałożenia na K. J. obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego terenu działki nr 90, położonej w obrębie R., gmina D.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w terminie prawem przewidzianym wniosła A.R.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. [...], uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2018 r. o nr [...].

A. R. złożyła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, nie podzielając stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji.

Wyrokiem z dnia 25 października 2018r., sygn. akt II SA/Łd 803/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił wyżej wymienioną decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2018 r. o nr [...].

Na podstawie umowy z dnia 3 kwietnia 2019 r. biegły sporządził uzupełnienie swojej opinii.

Dalej Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] r., [...] Wójt Gminy D. po raz kolejny odmówił nałożenia na K. J. obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego terenu działki nr 90, położonej w obrębie R., gmina D., lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał motyw podjętego rozstrzygnięcia.

W dniu 8 lipca 2019 r. A. R. wniosła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie art. 7, art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, oparcie rozstrzygnięcia o opinię biegłego, który nie jest bezstronny, jak również poprzez wadliwe uzasadnienie wydanej decyzji. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 389 Prawa wodnego poprzez wykonanie przez K. J. rowów odprowadzających bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Z uwagi na powyższe wniosła o zobowiązanie K.J. do przywrócenia stanu poprzedniego wymienionej nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] października 2019 r. , nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez A.R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 4 września 2020 r. , sygn. akt II SA/Łd 953/19 uchylił zaskarżoną decyzję.

Wskutek ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r.

Uzasadniając przywołało na wstępie podstawę prawną, z której wywodzi swą właściwość do rozpatrzenia odwołania skarżącej (art. 1 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 17 pkt 1 i art. 127 § 2 k.p.a., rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych); rodzaje przewidzianych ustawą rozstrzygnięć organów odwoławczych (art. 138 k.p.a.); wynikającą z art. 153 p.p.s.a. zasadę związania orzeczeniem sądu administracyjnego; oraz wskazało na przedmiot sprawy, którą jest kwestia zakłócenia stosunków wodnych, podlegająca rozstrzygnięciu na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po raz kolejny, w sposób obszerny przedstawiło poglądy judykatury i doktryny wypracowane na gruncie art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 r. Kolegium ponowiło także dotychczas prezentowaną argumentację, z której wynika, iż w jego ocenie "organ l instancji zastosował się do wyroków z dnia 22 lutego 2017r., sygn. akt II SA/Łd 887/16 oraz z dnia 25 października 2018r., sygn. akt II SA/Łd 803/18 Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Łodzi. Analizując pisma strony z 23 marca 2010 r. i 18 maja 2010 r. wyraźnie z ich treści wynika, że strona wiąże naruszenie stosunków wodnych z wykonaniem rowu/bruzdy na działce nr 90 wzdłuż płotu betonowego strony. W opinii biegły wyraźnie stwierdza, że sam rów/bruzda w żadnym wypadku nie narusza stosunków wodnych a sam teren wymaga zrobienia melioracji całej okolicy. Wymagałoby to współdziałania właścicieli gruntów w ramach spółki wodnej oraz gminy. Kolegium nie ma też wątpliwości, że skoro sam rów nie narusza stosunków wodnych to "niszczenie płotu" przez wodę płynącą rowem nie leży w gestii oceny przez organy administracji publicznej. Kolegium pragnie zauważyć, że płot jest urządzeniem wspólnym właścicieli działek sąsiadujących i są oni zobowiązani do jego utrzymywania w należytym stanie". Dodatkowo, odwołując się do zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji zdjęciowej załączonej do pisma z dnia 17 czerwca 2019 r. organ wywiódł, że brak bruzdy na działce uczestnika postępowania powodowałby jeszcze większe podtopienia na działce skarżącej. Co więcej, zdaniem organu sporna bruzda wzdłuż płotu nie powoduje większych podtopień, gdyż wpływ na zaistniały stan rzeczy ma sam grunt, który jest podmokły, co przy ulewnych deszczach powoduje podtopienia. Kolegium wskazało także, że z uwagi, iż w dacie powstania przedmiotowego rowu/bruzdy nie obowiązywał przepis art. 389 nowego prawa wodnego, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia uzyskania przez uczestnika postępowania pozwolenia wodnoprawnego na jego wykonanie.

Odnosząc się do odwołania Kolegium stoi na stanowisku, że organ l instancji wydając decyzję nie naruszył wskazanych przepisów w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. W kwestii zarzucanej bezstronności zarówno organu I instancji, jak i biegłego sporządzającego opinię w sprawie, Kolegium wskazało, że w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych organ administracji nie ma żadnego interesu, aby orzekać na korzyść którejkolwiek ze stron postępowania. Natomiast, co do biegłego, organ odwoławczy wskazał, iż jest on ekspertem w danej dziedzinie, a sam organ opinią biegłego nie jest związany. Dokonując oceny sporządzonej opinii organ administracji działając na podstawie zasad wiedzy, nie jest związany jej treścią. Opinia stanowi bowiem jedynie materiał, który ma pomóc organowi administracji publicznej w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu do powołania konkluzji biegłego sporządzającego opinie, lecz jest zobowiązany sprawdzić na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzje i skontrolować prawidłowość jego rozumowania. To organ rozstrzyga daną sprawę, co oznacza, że jest uprawniony do przyjęcia treści opinii, gdy uzna ją za trafną, jak również do jej całkowitego bądź częściowego zdyskwalifikowania i przyjęcia odmiennego stanowiska, opartego na nauce i doświadczeniu.

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie organ I instancji nie naruszył wskazanych w odwołaniu przepisów postępowania, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że do naruszenia stosunków wodnych nie doszło.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.R. zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; naruszenie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony poprzez wydanie decyzji przez ten sam skład osobowy Kolegium, który wydawał poprzednie decyzje; oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia o wadliwie sporządzoną opinię biegłego, któremu strona zarzuca brak bezstronności; poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia kwestionowanej decyzji oraz brak wywiązania się przez organ odwoławczy z poleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi;

- art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego wadliwą interpretację.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając skargę strona podniosła, iż w jej ocenie wydanie zaskarżonej decyzji przez ten sam skład osobowy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., który wydawał wcześniejszą, uchyloną przez Sąd decyzję w jej sprawie, nie powinno mieć miejsca, gdyż osoby te mają utrwalony pogląd na sprawę, a co za tym idzie nie są bezstronne. Skarżąca zakwestionowała także stwierdzenie organu, co do wykonania zaleceń zawartych w wydanych w sprawie wyrokach sądów administracyjnych, w tym z dnia 4 września 2019 r. w szczególności, co do poprawności wydanego rozstrzygnięcia pod kątem zachowania przepisów prawa procesowego, poprawności sporządzonej opinii biegłego, jak również przedstawiła obszerny wywód, co do charakteru spornego rowu oraz konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na jego wykonanie. Skarżąca wskazała również, że trudno zgodzić się ze stanowiskiem, że sam rów/bruzda w żadnym wypadku nie narusza stosunków wodnych, skoro woda płynąca wzdłuż ogrodzenia powoduje niszczenie płotu, który znajduje się na nieruchomości A. R.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu dotyczącego wydania zaskarżonej decyzji przez organ kolegialny w tym samym składzie osobowym, co w poprzednio prowadzonym postępowaniu przed organem odwoławczym Kolegium wskazało, że okoliczność ta nie stanowiła przesłanki wyłączenia członków organu, na podstawie art. 27 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga A.G. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., jak i uczestnik postępowania K.J. wnosili o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Natomiast skarżąca, w terminie 14 dni od daty zawiadomienia o powyższym wniosku, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionej skargi A.R. uczyniła decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r. o odmowie nałożenia obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego terenu działki nr 90 lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566), który to przepis stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 - 3 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Natomiast zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje ustalenie, czy istniejące na działkach uczestnika postępowania K.J. rowów/ bruzd odwadniających, skutkuje zmianą stosunków wodnych powodujących szkody na gruncie skarżącej A.R.

Podkreślenia wymaga, że powyższa kwestia była trzykrotnie przedmiotem skarg A.G., wnoszonych do Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Łodzi, który kolejno prawomocnymi wyrokami z dnia 22 lutego 2017 r., II SA/Łd 887/16; z dnia 25 października 2018 r., II SA/Łd 803/18 oraz z dnia 4 września 2019 r., II SA/Łd 953/19 uchylał wydane w sprawie rozstrzygnięcia, z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, w zakresie niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania odwoławczego przez organ II instancji.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1803/06; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., I OSK 1377/05; wyrok NSA z dnia 13 września 2006r., II FSK 1099/05; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organy przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., I FSK 985/16; wyroki WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2018 r., I SA/Gl 77/18; z 15 maja 2018 r., IV SA/Gl 1124/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd rozpoznający przedmiotową skargę, dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyżej zakreślonym zakresie stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, a na co wskazywał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wydawanych w sprawie wcześniejszych wyrokach, iż charakter spraw z zakresu stosunków wodnych wymaga rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, częstokroć w oparciu o czynności dokonywane z udziałem biegłego, wymagają dokładnego i niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, który staje się podstawą do oceny, czy zachodzi potrzeba nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zapadłe rozstrzygnięcia muszą zatem podlegać wyczerpującemu uzasadnieniu, tym bardziej, że sprawy toczące się na gruncie art. 29 Prawa wodnego niejednokrotnie są przedmiotem sporów sąsiedzkich.

Przypomnieć również należy, że istotą kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez sąd administracyjny jest zbadanie, czy objęta skargą decyzja odpowiada mającym zastosowanie w sprawie przepisom prawa materialnego i czy została wydana w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu zaskarżona niniejszą skargą decyzja nie odpowiada wyżej określonym kryteriom, co czyni przedmiotową skargę zasadną.

Zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, organy administracji publicznej są obowiązane wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, w celu doprowadzenia, w miarę możliwości, do wykonania przez strony postępowania wydanej decyzji, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Jedną z konsekwencji powyższej zasady jest ciążący na organie odwoławczym obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Jak wynika bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i przekonanie strony, że jej stanowisko zostało należycie rozważone, a jeżeli zapadło odmienne rozstrzygniecie, to nastąpiło to z innych przyczyn. Inaczej mówiąc treść uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie, jak również zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie z jednej strony umożliwia bowiem stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ podejmując wydaną decyzję, z drugiej zaś jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Zaniechanie obowiązkowi uzasadnienia decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w wyżej wskazanych przepisach, skutkuje wadliwością, z uwagi na naruszenie dyspozycji art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 28 sierpnia 2014 r., II SA/Go 441/14; WSA w Olsztynie z 6 maja 2014 r., II SA/Ol 257/14; WSA w Warszawie z 13 marca 2013 r., II SA/Wa 1757/12; WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13; WSA w Poznaniu z 13 lutego 2013 r., IV SA/Po 1039/12; WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przywołaną wyżej zasadą przekonywania ściśle wiąże się również wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tą zasadą rolą organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji, w wyniku skutecznego wniesienia środka odwoławczego, powstaje zatem obowiązek powtórnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Wniesienie odwołania przenosi bowiem na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a przy tym obliguje organ odwoławczy także do rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. Dlatego też do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarczy stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów różnych stopni. Konieczne natomiast jest, aby wydanie tych rozstrzygnięć zostało poprzedzone ustaleniem stanu faktycznego sprawy i dokonaniem wszechstronnej jego oceny przez każdy z organów postępowania. Niezrealizowanie obowiązku w tym zakresie powoduje uchybienie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej skargi Sąd stwierdza, iż uzasadniając kwestionowane przez skarżącą rozstrzygnięcie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po raz kolejny, w sposób obszerny odwołało się do poglądów judykatury i doktryny wypracowanych na gruncie art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 r. Kolegium ponowiło także dotychczas prezentowaną argumentację, z której wynika, iż w jego ocenie "organ l instancji zastosował się do wyroków z dnia 22 lutego 2017r., sygn. akt II SA/Łd 887/16 oraz z dnia 25 października 2018r., sygn. akt II SA/Łd 803/18 Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Łodzi. Analizując pisma strony z 23 marca 2010 r. i 18 maja 2010 r. wyraźnie z ich treści wynika, że strona wiąże naruszenie stosunków wodnych z wykonaniem rowu/bruzdy na działce nr 90 wzdłuż płotu betonowego strony. W opinii biegły wyraźnie stwierdza, że sam rów/bruzda w żadnym wypadku nie narusza stosunków wodnych a sam teren wymaga zrobienia melioracji całej okolicy. Wymagałoby to współdziałania właścicieli gruntów w ramach spółki wodnej oraz gminy. Kolegium nie ma też wątpliwości, że skoro sam rów nie narusza stosunków wodnych to "niszczenie płotu" przez wodę płynącą rowem nie leży w gestii oceny przez organy administracji publicznej. Kolegium pragnie zauważyć, że płot jest urządzeniem wspólnym właścicieli działek sąsiadujących i są oni zobowiązani do jego utrzymywania w należytym stanie". Dodatkowo, odwołując się do zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji zdjęciowej załączonej do pisma z dnia 17 czerwca 2019 r. organ wywiódł, że brak bruzdy na działce uczestnika postępowania powodowałby jeszcze większe podtopienia na działce skarżącej. Co więcej, zdaniem organu sporna bruzda wzdłuż płotu nie powoduje większych podtopień, gdyż wpływ na zaistniały stan rzeczy ma sam grunt, który jest podmokły, co przy ulewnych deszczach powoduje podtopienia. Kolegium wskazało także, że z uwagi, iż w dacie powstania przedmiotowego rowu/bruzdy nie obowiązywał przepis art. 389 nowego prawa wodnego, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia uzyskania przez uczestnika postępowania pozwolenia wodnoprawnego na jego wykonanie. Organ odwoławczy przedstawił także obszerny, ogólny wywód, co do charakteru opinii biegłego oraz zakresu związania treścią tej opinii organu administracji publicznej. Konkludując stwierdził, że w jego ocenie organ I instancji nie naruszył wskazanych w odwołaniu przepisów postępowania, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że do naruszenia stosunków wodnych nie doszło.

W ocenie Sądu tak sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., jak również nie pozwala na przyjęcie, iż organ odwoławczy zrealizował wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, to jest że na skutek wniesionego odwołania ponownie rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, z jednoczesnym rozważeniem zarzutów. Dosłowne powtórzenie dotychczas prezentowanego stanowiska organu odwoławczego, uzupełnione stwierdzeniem, iż brak bruzdy na działce uczestnika postępowania spowodowałby jeszcze większe podtopienia na działce skarżącej, czy też ogólne wywody, co do charakteru środka dowodowego, jakim jest określona w art. 84 k.p.a. opinia biegłego oraz zakresu związania organu administracji treścią sporządzonej opinii, w ocenie Sądu nie może zostać uznane, za prawidłową realizację ciążącego na organie odwoławczym obowiązku ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w tym dokładnego rozpatrzenia i odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, zgodnie z powołanymi wcześniej zasadami przekonywania oraz dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Realizacji powyższego obowiązku nie stanowi także ogólnikowe odniesienie się do podnoszonej przez skarżącą kwestii dotyczącej konieczności uzyskania przez K.J. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie spornego rowu/bruzdy. Wyjaśnienia organu odwoławczego w powyższym zakresie, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, sprowadzają się w zasadzie do stwierdzenia, że dla zastosowania art. 29 Prawa wodnego obojętnym jest, czy szkoda na gruntach sąsiednich nastąpiła wskutek działań legalnych, oraz do wskazania, że w dacie powstania rowu/bruzdy nie obowiązywał przepis art. 389 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Tym bardziej, że z uzasadnienia decyzji nie wynika kiedy powstał sporny rów/bruzda.

Reasumując Sąd stwierdza, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zastosowało się do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 września 2020 r., II SA/Łd 953/19. Brak prawidłowego odniesienia się, w sposób przekonywujący, do wszystkich zarzutów i wniosków skarżącej, jak również brak wskazania na jakiekolwiek czynności procesowe, czy też dowodowe, przeprowadzone w toku ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy skutkuje stwierdzeniem, że uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11, jak również nie pozwala na przyjęcie, iż zaskarżona decyzja wydana została z zachowaniem wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Powyższe zaś oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchybiło powołanemu wcześniej art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd za uzasadnione uznał zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.

Natomiast, co zarzutu wadliwej interpretacji art. 29 ust. 1 Prawa wodnego Sąd stwierdza, iż wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów proceduralnych, odniesienie się do tego zarzutu na obecnym etapie sprawy nie jest możliwe.

Sąd nie podziela także wątpliwości skarżącej, co do bezstronności członków składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., który wydał zaskarżoną decyzję. Fakt uchylenia przez Sąd, wcześniejszych wydanych w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie stanowi przeszkody prawnej, aby w składach orzekających Kolegium ponownie rozpoznających tę sprawę, brali udział członkowie organu, którzy uczestniczyli w wydaniu uchylonej wcześniej decyzji. Orzekanie przez samorządowe kolegium odwoławcze po uchyleniu poprzedniej decyzji tego organu przez sąd administracyjny nie mieści się w dyspozycji art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., a co za tym idzie nie stanowi podstawy do wyłączenia członka kolegium po uchyleniu w postępowaniu sądowym decyzji wydanej z jego udziałem (por. wyroki WSA w Gliwicach z 6 listopada 2019 r., II SA/Gl 906/19; z 20 styczni 2020 r., II SA/Gl 1240/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy będzie kierował się przedstawionymi wyżej wskazaniami, rozważy wszystkie zarzuty skarżącego i w wydanej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., w sposób szczegółowy przedstawi ustalenia faktyczne i ocenę prawną, z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów formułowanych przez skarżącą w toku postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. dc