Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1096/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2016 r. nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

Naczelnik Gminy w Z. decyzją z dnia [...] listopada 1980 r. nr [...] - działając na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) - orzekł o przejęciu na własność Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha bez zabudowań, stanowiącego własność C. i B. K., położonego we wsi W., gmina Z., zapisanego w rejestrze gruntów Nr [...] Księga Wieczysta Nr [...].

Następnie, postanowieniem z dnia [...] listopada 1980 r. sprostowano powyższą decyzję w zakresie wartości gruntów przejętego gospodarstwa.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. K. K. (następca prawny B. K.) wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r.

We wniosku wskazała, że nieruchomość przejęta na własność Państwa przedmiotową decyzją stanowiła w dacie przejęcia współwłasność B. K. i spadkobierców po A. K. (tj. B. K., K. K., J. Z., Z.S., K. D.,, S. G., E.K. i J. K.) - a nie B.

i C. małżonków K.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r. nr [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na przepis art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32,p poz. 140) - dalej jako "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym", podnosząc, że przejęcie gospodarstwa rolnego było możliwe

w przypadku łącznego ziszczenia się dwóch warunków tj.:

1) złożenia przez rolnika wniosku dotyczącego przejęcia jego gospodarstwa,

2) brak było następców prawnych albo też następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego ewentualnie odmówił on przejęcia gospodarstwa.

Następnie podniósł, że badając pierwszą przesłankę, należy przede wszystkim ustalić, kto był właścicielem przejętego gospodarstwa (rolnikiem).

Wskazał, iż w dacie przejęcia gospodarstwo składało się z trzech nieruchomości:

- działek o nr ewidencyjnych [...] o pow. [...] ha , położonych we wsi W., których właścicielami byli B. K. oraz ośmioro spadkobierców A. K.;

- działek o nr ewidencyjnych [...] o pow. [...] ha położonych we wsi W., których właścicielem był B. K.;

- działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi W., której właścicielami byli B. i C. małżonkowie K.

Całość gospodarstwa stanowiła zatem współwłasność C. i B. K. oraz ośmiorga spadkobierców A. K.

Tymczasem z wnioskiem o przejęcie gospodarstwa wystąpili tylko C.

i B. K.(pismo z dnia [...] października 1980 r.), brak jest natomiast wniosków ośmiorga spadkobierców A. K.

W związku z tym Minister stwierdził, że byłaby to wada postępowania zwykłego, natomiast nie jest to wada określona w art. 156 §1 pkt 2 czy w art. 145 §1 pkt 5 kpa.

Dodał, iż Naczelnik Gminy w Z., orzekając o przejęciu na własność Państwa przedmiotowego gospodarstwa opierał się na zgromadzonej w sprawie dokumentacji, dotyczącej własności gospodarstwa (w szczególności wpisie z KW, korzystającym z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym).

Obecnie okazało się, że współwłaścicielami jednej z nieruchomości - wbrew wpisowi w KW - było ośmioro spadkobierców A. K. Okoliczność ta mogłaby więc stanowić ewentualnie podstawę do wszczęcia przez spadkobierców A. K. odrębnego postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r. - a nie do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Podniósł też, iż nawet jeśli oceniać pominięcie spadkobierców A. K. pod kątem naruszenia prawa to uchybienie to - z uwagi na treść Księgi Wieczystej

i art. 18 §1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57 poz. 319 ze zm.) nie miało charakteru rażącego, bowiem w Księdze Wieczystej jako właściciel wpisany był B. K.

Minister stwierdził zatem, że przesłankę nr 1 należy uznać za spełnioną, gdyż trudno zarzucić Naczelnikowi Gminy w Z., iż rażąco naruszył prawo.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wymienionej w art. 45 ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym - dotyczącej istnienia następcy prawnego - zauważył, że w piśmie z dnia [...] października 1980 r. jedyny znany organowi potencjalny następca tj. Z. K. odmówiła przejęcia gospodarstwa rodziców ze względu na stan zdrowia. Brak zgody pozostałych potencjalnych następców (tj. ośmiorga spadkobierców A. K.) wynika z tego, iż Naczelnik Gminy w Z. nie miał wiedzy o ich prawach do gospodarstwa. We wniosku o przejęcie byli właściciele jako potencjalną następczynię wskazali jedynie Z. K. Wobec takiej informacji organ nie miał obowiązku poszukiwania innych uprawnionych – vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 120/08.

W związku z tym również przesłankę nr 2 należy uznać za spełnioną

Podsumowując Minister uznał, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa - wobec czego nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła K. K.. Wniosła w nim o: dopuszczenie dowodu z opinii grafologa na okoliczność, czy podpis Z.S. na zrzeczeniu się prawa do gospodarstwa należy do niej oraz

o dopuszczenie oświadczenia w tej sprawie złożonego przez Z. S., który załączyła. Podniosła również, że rozstrzygniecie Naczelnika Gminy Z. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i z tego względu kwalifikuje się do stwierdzenia nieważności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2016 r. nr [...].

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie powołał art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i wskazał na zawarte w tym przepisie przesłanki uzasadniające przejęcia gospodarstwa rolnego.

Ustosunkowując się do pierwszej z nich tj. złożenia odpowiedniego wniosku przez rolnika wyjaśnił, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - przez rolnika należało rozumie właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 0,5 ha gruntów rolnych i leśnych, który nie był objęty ubezpieczeniem społecznym na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielczych kółek rolniczych oraz ich rodzin. Zebrane w sprawie materiały wskazują, iż na dzień wydawania kontrolowanej

w postępowaniu nieważnościowym decyzji Naczelnika Gminy w Z. uzasadnione było traktowanie w charakterze rolników C. i B. małżonków K. Pierwotnie w skład przejętego gospodarstwa wchodziły:

- nieruchomości o powierzchni [...] ha położona we wsi W. (działki nr [...]) dla której Sąd Powiatowy w W. założył Księgę wieczystą nr [...], w której jako właściciel wpisany został B. K.(pozostający w tej dacie w związku małżeńskim z A. K.);

- nieruchomości o powierzchni [...] ha położona we wsi W., (działki nr [...]) nabyta przez B. K. do majątku odrębnego na podstawie umowy z dnia [...] czerwca 1971 r.;

- nieruchomość o powierzchni [...] ha położona we wsi W. (działka nr [...]) nabyta przez B. K. na podstawie umowy z dnia [...]listopada 1973 r. – w tej dacie pozostawał on w związku małżeńskim z C. K.

Minister wskazał, że w [...]r. ww. nieruchomości objęte zostały procedurą scalenia, w wyniku której w skład gospodarstwa, którego dotyczyła decyzja Naczelnika Gminy w Z., weszły działki ewidencyjne o numerach [...] o łącznej powierzchni [...] ha (pismo Starostwa Powiatowego w D. z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...]).

Naczelnik Gminy w Z. miał zatem podstawy uznać, że współwłaścicielami gospodarstwa w dacie wydawania kontrolowanej decyzji byli C. i B.K. Biorąc ponadto pod uwagę, iż w aktach brak jest informacji o objęciu tych osób ubezpieczeniem, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1977r., należy przyjąć, że przysługiwał im status rolników w rozumieniu ustawy.

W dalszej kolejności podkreślił, że C. i B. K. złożyli wniosek

o przejecie gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Okoliczność tę jednoznacznie potwierdza podanie z dnia [...] października 1980 r. skierowane do Urzędu Gminy w Z. i podpisanie przez obydwie osoby.

Zatem pierwsza przesłanka została w tej sprawie zrealizowana.

Odnosząc się do drugiej przesłanki (dotyczącej następcy) organ powołał art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. wskazując, że do kwestii następcy ustosunkowali się w przywołanym wcześniej podaniu z dnia [...] października 1980 r. C. i B. małżonkowie K. argumentując, że ich córka Z. K. posiada kwalifikacje rolnicze, ale ze względu na stan zdrowia oraz inwalidztwo nie może przejąć gospodarstwa rolnego. Z tym stanowiskiem koresponduje pismo z dnia [...] października 1980 r. podpisane przez Z. K., w którym oświadczyła, iż nie wyraża zgody na przejęcie gospodarstwa od rodziców.

W piśmie wnioskodawców z dnia [...] października 1980 r. brak jest jakichkolwiek informacji o istnieniu innych potencjalnych następców. Następców takich nie podała również w toku postępowania nieważnościowego wnioskodawczyni (pismo z [...] sierpnia 2014 r.)

Odnosząc się zaś do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentu - że decyzja Naczelnika Gminy w Z. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie uwzględniono okoliczności, iż w dacie wydawania kwestionowanej decyzji współwłaścicielami przejmowanego gospodarstwa (w zakresie pierwotnej nieruchomości o powierzchni [...]) byli również zstępni zmarłej w dniu [...] czerwca 1961 r. A. K. (tj. pierwszej żony B. K.) - Minister podniósł, iż stanowisko takie nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z.

Na dzień [...] listopada 1980 r. funkcjonowało bowiem w obrocie prawnym postanowienie Sądu Powiatowego W. z dnia [...] listopada 1958 r. dotyczące założenia księgi wieczystej nr [...], w której w charakterze właściciela nieruchomości o powierzchni [...] ha wpisany został B. K. Wpis ten korzystał z domniemania jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym - art. 18 §1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57 poz. 319 ze zm.).

Ponadto podkreślił, że w aktach brak jest jakichkolwiek danych, aby A. K. za życia, a po jej śmierci następcy prawni - kwestionowali treść wskazanego wpisu przed wydaniem decyzji o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa rolnego położonego we wsi W. na własność Państwa.

Zauważył też, iż porządek dziedziczenia po A. K. określony został

w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] - a zatem orzeczeniem wydanym niemal 33 lata po decyzji Naczelnika.

Z tych względów organ nie mógł przyjąć, że nieuwzględnienie w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnikiem Gminy w Z. zstępnych po A. K. w charakterze współwłaścicieli jednej z przejmowanych nieruchomości winno być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1370/15.

Odnosząc się zaś do kwestii autentyczności podpisu Z.K. na piśmie z dnia [...] października 1980 r. wyjaśnił, iż okoliczność ta nie może być analizowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Dotyczy ona bowiem przesłanki do ewentualnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 1 kpa - co jest odrębną sprawą administracyjną.

Reasumując Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że brak jest dostatecznych podstaw do uznania, iż kontrolowana decyzja Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zatem, że wypełniała przesłankę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 §1 pkt 2 kpa.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- błędne przyjęcie, że w sprawie zaszła przesłanka posiadania przez B.K. i jego drugiej żony C. K. na własność gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przejecie przez Skarb Państwa mimo, iż z zebranego w sprawie materiału m.in. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. K. wynika, że w dniu składania wniosku o przejecie gospodarstwa rolnego istniał krąg spadkobierców po zmarłej, której na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej przysługiwało prawo do przedmiotowego gospodarstwa rolnego;

- nie rozważenie całokształtu okoliczności sprawy na skutek niedopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka, dowodu z oświadczenia Z.S. oraz opinii grafologa na okoliczność, czy Z. S. faktycznie złożyła podpis na dokumencie, w którym zrzekła się prawa do gospodarstwa rolnego, a który zdaniem organu przesądza prawidłowość decyzji Naczelnika Gminy Z.;

- pominięcie faktu, że decyzja Naczelnika Gminy Z. została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów, gdyż zgodnie z art. 45 ustawy z 27 października 1977 r. jedną z przesłanek przejęcia był brak następcy lub niespełnienie przez następcę warunków przejęcia gospodarstwa albo by następca odmówił jego przejęcia. W sprawie niniejszej w dacie składania wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego, obok B. K. istniał krąg spadkobierców po zmarłej pierwszej żonie A. K., której na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej przysługiwały przedmiotowe nieruchomości.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. i poprzedzającej ją decyzji

z dnia [...] września 2016 r. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu wraz z zobowiązaniem go do wydania w określonym terminie decyzji uchylającej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia [...] września 2016 r. i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w Z.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Z. z [...] listopada 1980 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 694/12, LEX nr 1285281). Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 77 § 1 i art. 80 kpa, może mieć miejsce wyjątkowo i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1980 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestionowana decyzja została wydana na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140).

Zgodnie z art. 45 ww. ustawy w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo.

Z powyższego wynika, iż przejęcie gospodarstwa rolnego było możliwe w przypadku łącznego ziszczenia się dwóch warunków: (1) złożenia przez rolnika wniosku dotyczącego przejęcia jego gospodarstwa, (2) alternatywnego zaistnienia jednej z trzech okoliczności: brak było następców albo też następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego ewentualnie odmówił on przejęcia gospodarstwa.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przez rolnika rozumie się właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 0,5 ha (...).

Jak wynika z akt sprawy w Księdze Wieczystej nr [...] założonej dla działek o nr [...] właścicielem nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne z zabudowaniami był B. K. W ww. Księdze Wieczystej brak jest nazwiska jego pierwszej żony A. K.

Podkreślić należy - jak słusznie podniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] września 2016 r. - że wpis w Księdze Wieczystej korzysta z tzw. domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to działa od dnia dokonania wpisu, a można je obalić wyłącznie udowadniając w osobnym postępowaniu np. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, że stan prawny nieruchomości jest inny, niż wynika to z wpisu.

Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby takie postępowanie się toczyło lub aby zostało zakwestionowane postanowienie o założeniu Księgi Wieczystej z takim wpisem.

Trudno zatem zarzucić nieważność decyzji kontrolowanej w trybie nadzorczym - z uwagi na pominięcie spadkobierców A.K. będącymi współwłaścicielami części przejętego gospodarstwa. Okoliczność ta ujawniła się dopiero wiele lat po wydaniu decyzji przez Naczelnika Gminy w Z. i nie była temu organowi znana. Opierając się zaś na domniemaniu zgodności wpisu w Księdze Wieczystej z istniejącym stanem prawnym działał on zgodnie z prawem.

Zatem uznać należy, że wniosek o przejęcia gospodarstwa rolnego złożony został przez właściciela - co oznacza spełnienie wymaganego w art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. warunku złożenia wniosku przez rolnika.

Poza tym "rolnik" to nie tylko właściciel ale też posiadacz gospodarstwa rolnego (art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym) – a niewątpliwie B. K. był w posiadaniu całego przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

Wskazać ponadto należy, iż ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku z dnia [...] października 1980 r. o przejęcie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, podpisanego przez B. K. i C. K. nie wynika, aby poza Z. K. istnieli inni następcy o jakich mowa w art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym .

W tych okolicznościach nie można stawiać Naczelnikowi Gminy w Z. zarzutu, iż nie poszukiwał innych następców prawnych B. K. Ponadto ze zgromadzonych dokumentów dotyczących postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa nie wynika, aby miał on wiedzę o posiadaniu przez wnioskującego rolnika innych następców prawnych niż Z. K. wskazana w tym wniosku. Dlatego też należy uznać, iż dysponując jednoznacznym wnioskiem rolnika przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dowodów świadczących o istnieniu innych następców prawnych, organ orzekający o przejęciu gospodarstwa nie miał obowiązku ich poszukiwać.

Jednocześnie należy stwierdzić, że rację miał Minister Rolnictwa i Rozwoju uznając, iż powyższa okoliczność nie może być rozpatrywana w kategoriach wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa mogącej skutkować nieważnością decyzji z dnia [...] listopada 1980 r. Okoliczność pozbawienia udziału w postępowaniu administracyjnym strony tego postępowania może być bowiem rozpatrywana wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2006 roku, sygn. akt II OSK 843/2005).

Nie zostało również w żaden sposób ustalone, że zaistniały pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa

Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez skarżącą zarzutu sfałszowania podpisu Z.K. na oświadczeniu z dnia [...] października 1980 r. dotyczącym odmowy przejęcia gospodarstwa rolnego to wskazać należy, że nie mógł on wywołać zamierzonego skutku w tym postępowaniu. Zarzut ten bowiem, niezależnie od jego zasadności, stanowi przesłankę ewentualnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 kpa, a nie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 kpa - o co wnosiła skarżąca we wniosku z dnia 12 grudnia 2013 r.

Reasumując Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi słusznie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Z. uznając, że nie jest ona dotknięta wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jego obie decyzje są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.