Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 511/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Teza: W sytuacji wszczęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek, niezbędne jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania

oraz normę prawa, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. W takim przypadku na organie spoczywa obowiązek podjęcia z urzędu czynności zmierzających do

wyjaśnienia treści żądania strony.

TEZY

W sytuacji wszczęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek, niezbędne jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania

oraz normę prawa, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. W takim przypadku na organie spoczywa obowiązek podjęcia z urzędu czynności zmierzających do

wyjaśnienia treści żądania strony.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu odszkodowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Oddział Finansowo – Budżetowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu radcy prawnego A.Ż. kwotę brutto 292.80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Miasta Z. wobec K. M. (dalej jako "skarżący"), zawiadomieniem z [...] maja 2007 r., nr [...], dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu odszkodowania. W piśmie złożonym osobiście przez skarżącego w Urzędzie Skarbowym w Z. dnia [...] maja 2007r., skarżący wniósł m.in. o "uchylenie postanowienia z [...].05.2007 r. nr [...]", podnosząc, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia kwoty wolnej od zajęcia egzekucyjnego zgodnie z art. 871 Kodeksu pracy.

Postanowieniem z [...] maja 2007 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. wezwał skarżącego do sprecyzowania treści złożonego przez skarżącego pisma i wyjaśnienie, czy ma być ono potraktowane jako wniosek o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też jako inna instytucja przewidziana w tej ustawie, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Pouczono równocześnie skarżącego, że "nie udzielenie odpowiedzi spowoduje rozpatrzenie sprawy jako wniosku o zwolnienie z egzekucji". W odpowiedzi skarżący w dniu [...] czerwca 2007 r., złożył osobiście w Izbie Skarbowej w B. pismo (k. 7, akt administracyjnych), w którym obok żądania uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].05.2007 r. Nr [...], jako niezgodnego z obowiązującym prawem, wyjaśnił, że cyt.: "Strona odebrała tytuły wykonawcze w dniu [...].05.2007 r.(potwierdzenie z UP w Z.) i złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania w dniu [...].05.2007 r." oraz, że zastosował się do pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zajęciu praw majątkowych (termin 14 dni).

Pismo skarżącego potraktowano, jako wniosek o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przekazano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością (postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].06.2007r. [...]).

Postanowieniem z [...] lipca 2007r. Nr [...] Burmistrz Miasta Z. odmówił udzielenia zgody na zwolnienie z egzekucji wierzytelności w kwocie [...] zł. W konsekwencji również Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z [...] lipca 2007 r. Nr [...], odmówił zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z tytułu odszkodowania w kwocie [...] zł zasądzonego od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wyrokiem Sądu Rejonowego w Z.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podnosząc, że art. 13 ustawy egzekucyjnej, upoważnia zobowiązanego do złożenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych. Ma to miejsce również w sytuacji, gdy organ egzekucyjny odmawia wyłączenia spod egzekucji przedmiotów, które zdaniem zobowiązanego podlegają wyłączeniu. Z uwagi na odmowę udzielenia przez wierzyciela zgody na zwolnienie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, nie została spełniona jedna z przesłanek, o których mowa we wspomnianym art. 13 warunkujących uwzględnienie żądania zobowiązanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. w całości. W uzasadnieniu podniósł, iż nie występował do Izby Skarbowej w B. oraz Naczelnika US w Z. z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym brak było jakichkolwiek podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia oraz, że pismo datowane na [...].05.2007r. stanowiło "zażalenie na postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 33 ustawy".

Odpowiadając na zarzuty Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaznaczył jednocześnie, iż skarżący nie kwestionował takiego zakwalifikowania wniosku na żadnym etapie postępowania (m.in. nie złożył zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby przekazujące wniosek o zwolnienie z egzekucji zgodnie z właściwością). Organ podniósł również, iż nawet w przypadku potraktowania pisma złożonego przez skarżącego [...].05.2007 r., jako zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie mogły być one rozpatrzone merytorycznie, gdyż zostały wniesione z upływem 7-dniowego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego, o którym mowa w art.13 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), może nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek:1) złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, 2) uzyskania na zwolnienie zgody wierzyciela oraz 3) za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Z powyższego wyraźnie wynika, że postępowanie to może zostać wszczęte jedynie z inicjatywy zobowiązanego.

W sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek, niezbędne jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania oraz normę prawa, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. W takim przypadku na organie spoczywa obowiązek podjęcia z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia treści żądania strony. W świetle powyższego za działanie właściwe należy uznać wystąpienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] maja 2007 r., skierowane do skarżącego, o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących treści żądania. Na taką aprobatę nie zasługuje już natomiast dalsze postępowanie organu, który pomimo wyjaśnień skarżącego, że w dniu [...].05.2007 r. złożył zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego (patrz pismo z [...] czerwca 2007 r., złożone w odpowiedzi na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej w B., czy też zażalenie datowane na [...] lipca 2007 r.), potraktował pismo skarżącego, jako wniosek o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. [...], przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Organ związany był żądaniem skarżącego i nie mógł z urzędu dokonać zmiany jego kwalifikacji. Takie działanie organu wskazuje na naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jaką jest zasada prawdy materialnej (art. 7 Kpa).

W trakcie stosowania prawa może dojść do błędu w subsumcji wyrażającego się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie organ uzna za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej. Organ rozpatrujący sprawę narusza, więc prawo zarówno w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego.

Z treści pism (zażaleń), składanych w trakcie postępowania wynika, że celem skarżącego było złożenie zarzutów, w trybie art. 33 ww. ustawy z 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe potwierdza również treść skargi, w której skarżący zaprzecza, aby występował do Izby Skarbowej w B. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji. Powyższe wskazuje, że organy, w omawianej sprawie, dokonały zmiany kwalifikacji żądania, a w konsekwencji wadliwie zastosowały prawo rozstrzygając na podstawie art. 13 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stwierdzone naruszenie przepisów art. 7 Kpa oraz art. 13 ustawy z 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 §1 lit. a) i lit. c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Rozpoznając ponownie sprawę, organy uwzględnią ocenę prawną wyrażona w tym wyroku i rozpoznają wniosek skarżącego zgodnie z jego treścią (w granicach żądania). O niewykonaniu uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i §3 tej ustawy. W związku z tym, że skarżący reprezentowany był w postępowaniu przed Tut. Sądem przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, do niezbędnych kosztów postępowania strony skarżącej zaliczono, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wynagrodzenie pełnomocnika. Ponieważ w zawiadomieniu o terminie rozprawy, sąd nie nakazał skarżącemu osobistego stawiennictwa, do niezbędnych kosztów postępowania nie można było zaliczyć kosztów (nieobowiązkowego) stawiennictwa skarżącego na rozprawę.