Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 689/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 103 usty 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 135 ust 1 pkt 1 lit f
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 138 par 1 pkt 1, art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Barbara Gebel, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza nieważność decyzji Starosty z dnia [...] r. nr [...] w zakresie określonym w punkcie 2 rozstrzygnięcia oraz nieważność zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie określone w punkcie 2 wyżej wymienionej decyzji, II. oddala skargę w pozostałym zakresie. .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami kat[...] w zakresie posiadania prawa jazdy nr [...] wydanego W. O. w dniu [...] r. na druku serii [...]

Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] r. Starosta skierował na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami W. O. , posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii[...] , a także uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii [...]

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego wpłynęło ze [...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią powiadomienie, z którego wynika, że u W. O. stwierdzono schorzenia wymienione w pkt [...] załącznika [...] i w pkt[...] załącznika [...] do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, w związku z czym wnosi się o dokonanie oceny predyspozycji zdrowotnych pod kątem zdolności do kierowania pojazdami.

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.), Starosta cofnął uprawnienia kategorii [...] objęte prawem jazdy nr [...] wydanym na druku serii [...] w dniu [...] r. przez Starostę, a nadto zobowiązał W. O. do niezwłocznego zwrotu wymienionego wyżej prawa jazdy do Starostwa Powiatowego oraz nadał na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że w dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego wpłynęła kopia orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r., w którym stwierdzono przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi według posiadanych przez W. O. kategorii [...] prawa jazdy. Od wspomnianego orzeczenia wymieniony złożył odwołanie, wobec czego, w dniu [...] r., po przeprowadzonym w dniu [...] r. badaniu, do Urzędu wpłynęło orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nr [...] , w którym również stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wskazano jednocześnie datę możliwej ponownej kontroli stanu zdrowia na dzień [...] r. Powyższe orzeczenie wystawione zostało zgodnie z wzorem orzeczenia lekarskiego określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r., poz. 133), zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że zostało wystawione nieprawidłowo.

W. O. złożył odwołanie od powyższej decyzji Starosty podnosząc, że nie można uznać za przekonujące lakoniczne stwierdzenia w orzeczeniach lekarskich [...] oraz [...] , że istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy określonej kategorii. Orzeczenie to nie spełnia podstawowych wymogów, gdyż w żaden sposób nie odnosi się do meritum. Nie wiadomo czy stoi za nim prawidłowa diagnostyka. Być może lekarz bez jakichkolwiek badań wydał krzywdzące orzeczenie, czego jednak organ administracji w żaden sposób nie przeanalizował.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U z 2001 r., nr 79, poz. 856), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...] w zakresie posiadania prawa jazdy nr [...] wydanego w dniu [...] r. na druku serii [...]

Zdaniem organu odwoławczego, Kolegium nie jest uprawnione do poddania kontroli zasadności orzeczeń lekarskich wydanych po przeprowadzeniu badań w[...] Centrum Medycyny Pracy– Ośrodek w P. a także w Instytucie Medycyny Pracy – Przychodni Chorób Zawodowych. W wyniku tych badań zostały wydane orzeczenia, w których stwierdzono istnienie u W. O. przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zaś Kolegium nie jest uprawnione do kontroli i badania zasadności pod względem merytorycznym tych orzeczeń, przy czym w myśl § [...] wymienionego rozporządzenia, orzeczenie lekarskie wydane przez organ odwoławczy wymieniony w § [...] ust. [...] jest ostateczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. O. podniósł, że zgodnie z załącznikiem nr [...] do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami,[...] . W przypadku skarżącego nie ma podstaw do stwierdzenia owej choroby, gdyż [...] miał charakter [...] oraz nie zostało stwierdzone prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnych [...]. Organ II instancji uchybił swoim postępowaniem przepisom art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. Organ ten jedynie powielił decyzję organu I instancji, ponownie nie dostrzegając konieczności przeprowadzenia szczegółowych badań lekarskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło również faktu, że [...] skarżącego miał charakter[...] . Są to okoliczności, które organ II instancji winien wziąć pod uwagę, gdyż miały one istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r., wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie dotyczącym zobowiązania W. O. do niezwłocznego oddania prawa jazdy, a w pozostałym zakresie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.).

Stwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, skutkują wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ocenie Sądu, skarga W. O. częściowo zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż podnoszone w jego skardze.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

Jak wynika z treści powyższego przepisu, wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia. Organ administracji jest zatem związany treścią orzeczenia lekarskiego, które – co należy podkreślić - nie podlega jego ocenie.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zarówno w orzeczeniu lekarskim wydanym po przeprowadzeniu badań w Centrum Medycyny Pracy– Ośrodek w P. (z dnia [...] r.), jak również w orzeczeniu wydanym (na skutek odwołania skarżącego od orzeczenia lekarskiego z [...] r.) po przeprowadzeniu badań w Instytucie Medycyny Pracy – Przychodni Chorób Zawodowych stwierdzono istnienie u W. O. przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy w kategorii [...]

Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami). Kopię takiego orzeczenia, w przypadku gdy zostały stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, uprawniony lekarz ma obowiązek przesłać staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od dnia badania, jeżeli nie został złożony wniosek o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie lekarskie zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania (art. 79 ust. 8 ustawy o kierujących pojazdami).

Orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r., poz. 133). Zgodnie z § [...] ww. rozporządzenia, badanie lekarskie może być wykonane przez lekarza, spełniającego warunek, o którym mowa w § [...] ust. [...] albo [...] , zwanego dalej "uprawnionym lekarzem". Badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy (§ 9 rozporządzenia). Uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" (§ [...] rozporządzenia). Od tak wydanego orzeczenia osoba badana może wnieść odwołanie w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem uprawnionego lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, do podmiotu odwoławczego, którym jest m.in. Instytut Medycyny Pracy (§ [...] rozporządzenia). Orzeczenie lekarskie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania, stosownie do § [...] ust.[...] rozporządzenia, jest ostateczne.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy te są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08, z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1273/04, z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 942/13).

Związanie ostatecznym orzeczeniem lekarskim wyłącza ponadto możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy dowodu z opinii biegłego co do treści zawartych w tym orzeczeniu. Nie wyklucza to oczywiście możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu względem orzeczenia lekarskiego, jednak tego rodzaju dowód musi pochodzić wyłącznie od uprawnionych jednostek służby zdrowia, co świadczy o istotnym ograniczeniu zakresu postępowania dowodowego w tych sprawach, prowadzonego przez organ administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 942/13).

Skarżący w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił dowodu, który mógłby doprowadzić do obalenia domniemania zgodności z prawdą ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego w jego sprawie. Takim dowodem z pewnością nie może być gołosłowne twierdzenie skarżącego, że "być może lekarz bez jakichkolwiek badań wydał krzywdzące orzeczenie".

W świetle powyższego, za całkowicie nietrafną należy uznać argumentację zawartą w treści skargi W. O. – sprowadzającą się do próby wykazania, że w jego przypadku nie ma podstaw do stwierdzenia [...], gdyż [...] miał charakter [...] oraz nie zostało stwierdzone prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnych [...] . Zdaniem skarżącego, zgodnie z załącznikiem nr [...] do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, [...]. W jego ocenie, organ II instancji uchybił swoim postępowaniem przepisom art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. bowiem powielił jedynie decyzję organu I instancji, ponownie nie dostrzegając konieczności przeprowadzenia szczegółowych badań lekarskich.

Pomijając już omówioną powyżej kwestię braku możliwości weryfikacji – przez organy administracji - orzeczeń lekarskich wydanych w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., należy zauważyć, że powodem skierowania W. O. na badania lekarskie były nie tylko schorzenia wymienione w pkt [...] załącznika [...] do cytowanego rozporządzenia (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) – a zatem utrata świadomości lub zaburzenia świadomości lub [...] o [...] , ale także schorzenia wymienione w pkt [...] załącznika [...] do tego rozporządzenia – tj. [...]

Z powyższego wynika zdaniem Sądu, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. (zarzut oparcia decyzji na niepełnym materiale dowodowym). Opinie, wydane przez uprawnionych lekarzy, były jednomyślne, a w sprawie brak jest dowodów przeciwnych.

Dodatkowo należy zauważyć, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter prewencyjny i powinna zostać wydana w każdej sytuacji, gdy jest wysoce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający ani siebie, ani kogokolwiek z uczestników ruchu drogowego na szkodę. Tym samym cofnięcie uprawnień w razie istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika z utraty warunku niezbędnego do uzyskania uprawnienia, jakim jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, cofnięcie W. O. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] należy uznać za zgodne z prawem.

Jednakże zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania skarżącego do niezwłocznego zwrotu prawa jazdy do Starostwa Powiatowego dotknięta jest wadą nieważności.

Jak słusznie zauważył Prokurator Prokuratury Apelacyjnej , brak jest podstawy prawnej do wydania takiego rozstrzygnięcia.

Przepisy ustawy o kierujących pojazdami zawierają szczegółowe uregulowania związane z cofnięciem przez Starostę uprawnień do kierowania pojazdami jednak nie zawierają przepisu, który pozwalałby na zobowiązanie kierowcy do zwrotu dokumentu prawa jazdy.

Co prawda w myśl przepisu art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn.zm.), policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie gdy wobec kierującego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów lub wydano decyzję o cofnięciu prawa jazdy, jednakże powyższy przepis w żadnym razie nie daje Staroście uprawnienia do zobowiązania kierowcy do zwrotu prawa jazdy.

Brak w omówionych powyżej przepisach podstawy do zobowiązania skarżącego do zwrotu prawa jazdy oznacza, że decyzja w zakresie nakładającym na W. O. taki obowiązek - została wydana bez podstawy prawnej, zatem zgodnie z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzja taka w tej części jest nieważna i w tym zakresie należy ją wyeliminować z obrotu prawnego.

W tych okolicznościach, Sąd uznał, że decyzja Starosty z dnia [...] r. - w części nakładającej na skarżącego obowiązek zwrotu prawa jazdy - została podjęta bez podstawy prawnej, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując decyzję dotkniętą wadą nieważności, rażąco naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., czym także wyczerpało dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Stwierdzone naruszenia stanowiły podstawę do stwierdzenia nieważności tych decyzji w opisanym wyżej zakresie.

W pozostałej części – z przyczyn omówionych już powyżej - decyzje są zgodne z prawem.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie określonym w punkcie 2 rozstrzygnięcia oraz nieważność zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie określone w pkt 2 decyzji.

W pozostałej części na podstawie art. 151 powołanej ustawy skargę należało oddalić.