Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 44/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107, art. 116
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółdzielni w podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...] r.. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej M. S., pełniącej od dnia 16 czerwca 2008r. obowiązki członka zarządu Spółdzielni A za zaległości podatkowe wykreślonej postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. Ś., [...] Wydziału Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] r. z Krajowego Rejestru Sądowego Spółdzielni A w podatku od towarów i usług za miesiące maj 2008r. w kwocie 371,00 zł, czerwiec 2008r. w kwocie 6.169,00 zł, lipiec 2008r. w kwocie 3.343,00 zł, sierpień 2008r. w kwocie 2.720,00 zł, wrzesień 2008r. w kwocie 2.563,00 zł, październik 2008r. w kwocie 3.005,00 zł, listopad 2008r. w kwocie 2.050,00 zł, grudzień 2008r. w kwocie 3.698,00 zł, luty 2009r. w kwocie 3.735,00 zł, marzec 2009r. w kwocie 1.541,00 zł, kwiecień 2009r. w kwocie 711,00 zł, maj 2009r. w kwocie 885,00 zł, czerwiec 2009r. w kwocie 488,00 zł, lipiec 2009r. w kwocie 872,00 zł, sierpień 2009r. w kwocie 453,00 zł, wrzesień 2009r. w kwocie 971,00 zł, październik 2009r. w kwocie 223,00 zł, odsetki za zwłokę w łącznej wysokości 12.870,00 zł wyliczone na dzień wydania decyzji, tj. 15 marca 2012r., koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 2.812,86 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. orzekł o odpowiedzialności M. S., pełniącej od dnia 16 czerwca 2008r. do dnia wykreślenia z KRS obowiązki członka zarządu Spółdzielni A z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2008r. oraz od lutego do października 2009r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi. Stwierdził on, iż w toku prowadzonego postępowania nie zaistniały przesłanki negatywne odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe Spółdzielni A, o których mowa w art. 116 w zw. z art. 116a O.p Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony po upływie terminu do tego wyznaczonego.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, organ drugiej instancji podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółdzielni Pracy A. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż spółdzielnia nie prowadzi działalności gospodarczej. Z dniem [...] r. nastąpiło wykreślenie tego podmiotu z rejestru przedsiębiorców. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano sprzedaży ruchomości należących do spółdzielni, natomiast niesprzedane ruchomości bez wartości egzekucyjnej poddano utylizacji. Spółdzielnia prócz ruchomości, z których prowadzono egzekucję, nie posiada żadnego majątku. Z pisma Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. z dnia 21 października 2011r. wynika, iż skarżąca funkcję członka zarządu pełniła od dnia 16 czerwca 2008r. W ocenie organu drugiej instancji, przesłanki pozytywne do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe spółdzielni z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od "maja do grudnia 2007r. oraz od lutego do października 2008r." (wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi), zostały spełnione. Treść art. 130 § 1, 2 i 4 ustawy Prawo spółdzielcze prowadzi do wniosku, że obowiązki zarządu w postępowaniu dotyczącym ogłoszenia upadłości ograniczone są jedynie do zwołania we właściwym czasie walnego zgromadzenia oraz do niezwłocznego zgłoszenia wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości, po podjęciu przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości. Jedynie uchybienie wymienionym obowiązkom może stanowić podstawę uznania, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółdzielni nastąpiło z winy członków zarządu tej spółdzielni i przesądzałoby o ich odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółdzielni. Ustalenie odpowiedzialności członków zarządu spółdzielni za zaległości podatkowe na podstawie art. 116a w zw. z art. 116 O.p. musi zostać poprzedzone ustaleniem, czy członek zarządu spółdzielni wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego przez art. 130 ustawy Prawo spółdzielcze. Sprawozdanie finansowe za 2007r. zostało sporządzone w dniu 30 marca 2008r. Z danych zawartych w sprawozdaniu wynika, iż aktywa spółdzielni nie pozwalały na zaspokojenie wszystkich ciążących na niej zobowiązań. Stosownie do art. 130 § 2 ustawy Prawo spółdzielcze konsekwencją powyższego winno być zwołanie przez zarząd spółdzielni niezwłocznie walnego zgromadzenia. Posługując się sformułowaniem niezwłocznie ustawodawca nie sprecyzował, jaki konkretnie termin miał na myśli. Powyższe określenie zalicza się do tzw. określeń nieostrych, co nie oznacza, iż zarząd spółdzielni ma pełną dowolność co do ustalenia terminu zwołania walnego zgromadzenia. W ocenie organu drugiej instancji, przyjąć należy, iż termin niezwłocznie oznacza, że dana czynność winna być podjęta od razu w normalnym trybie, czyli bez zbędnej zwłoki czy celowego opóźnienia. Termin walnego zgromadzenia został wyznaczony na dzień 6 czerwca 2008r. Mając na uwadze zapisy zawarte w statucie spółdzielni, iż członkowie spółdzielni o terminie walnego zgromadzenia winni być zawiadomieni, co najmniej na trzy tygodnie przed tym terminem, uznać należy, że dyspozycja ustawodawcy o niezwłocznym zwołaniu walnego zgromadzenia została wypełniona. Skarżąca funkcję członka zarządu pełniła od dnia 16 czerwca 2008r. Powyższe oznacza, iż w przypadku podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o ogłoszeniu przez spółdzielnię upadłości skarżąca jako nowy członek zarządu byłaby zobowiązana do złożenia stosownego wniosku w sądzie. Z porządku obrad walnego zgromadzenia z dnia 6 czerwca 2008r. wynika, iż podjęcie uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni zostało wpisane w porządek obrad walnego zgromadzenia pod nr 9. Natomiast z protokołu sporządzonego z walnego zgromadzenia wynika, iż uchwała o ogłoszeniu upadłości spółdzielni nie została podjęta. W konsekwencji wniosek o ogłoszenie upadłości spółdzielni nie został złożony, a zatem nie można stawiać skarżącej zarzutu, iż nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości spółdzielni, gdyż de facto nie miała ona do tego podstawy prawnej, tj. brak był stosownej uchwały walnego zgromadzenia. Na dzień 30 września 2008r. spółdzielnia sporządziła kolejne sprawozdanie finansowe, które ponownie potwierdziło, iż jest w fatalnej sytuacji finansowej. Na dzień 23 października 2008r. zostało zwołane kolejne walne zgromadzenie członków spółdzielni, na którym podjęta została uchwała o ogłoszeniu jej upadłości. Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 27 lutego 2009r. Jest to termin skutecznego złożenia wniosku o upadłość, gdyż wnioski złożone w dniach 30 października 25 listopada i 11 grudnia 2008r. zostały przez Sąd Rejonowy w Ł. zwrócone, gdyż nie spełniały wymogów formalnych. Składając wniosek o ogłoszenie upadłości zarząd spółdzielni miał obowiązek przygotować wniosek wraz z koniecznymi dokumentami i oświadczeniami według zasad określonych przez ustawodawcę w art. 22, art. 23 oraz art. 25 ustawy Prawo naprawcze i upadłościowe. Konsekwencją zwrotu wniosku jest przyjęcie domniemania, zgodnie z art. 130 § 2 K.p.c., iż pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółdzielni w dniu 27 lutego 2009r. nie można uznać za wypełnienie normy wynikającej z art. 130 § 4 ustawy Prawo spółdzielcze. Zwrot, przez Sąd Rejonowy w Ł., wniosków o ogłoszenie upadłości był konsekwencją niestaranności członków zarządu spółdzielni. W zaistniałej sytuacji skarżąca nie dopełniła ciążących na niej obowiązków w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółdzielni. W konsekwencji tego wniosek został przyjęty przez sąd dopiero po około 4 miesiącach od podjęcia stosownej uchwały przez walne zgromadzenie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie. Jednocześnie skarżąca w żaden sposób nie wykazała, iż niezgłoszenie wniosku we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy. Każdy ze zwróconych wniosków został podpisany przez skarżącą – członka zarządu spółdzielni oraz przez prezesa spółdzielni przyjąć więc należy, iż skarżąca miała świadomość, jakie dokumenty podpisuje i czy spełniają one wymogi formalne. Skarżąca nie wywiązała się w sposób prawidłowy z ciążących na niej obowiązków, jako członku zarządu spółdzielni, wynikających z przepisów ustawy Prawo spółdzielcze w zakresie ogłoszenia upadłości. W konsekwencji w sprawie nie wystąpiła pierwsza z negatywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółdzielni z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2008r. oraz od lutego do października 2009r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi wynikająca z art. 116 § 1 pkt 1 O.p. Skarżąca nie wskazała też żadnego majątku spółdzielni, z którego możliwa byłaby egzekucja. Wskazując na postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. z dnia [...] r. oddalające wniosek spółdzielni z dnia 27 lutego 2009r. o ogłoszenie upadłości oraz postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku spółdzielni, organ drugiej instancji stwierdził, iż skarżąca takiego majątku nie mogła wskazać, gdyż spółdzielnia go nie posiadała. Jednocześnie organ drugiej instancji zaznaczył, iż nie wystarczy tu wskazać na jakikolwiek majątek, lecz musi to być majątek, z którego istnieje realna możliwość egzekucji.

W skardze na powyższą decyzję M. S. wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 122 O.p. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego stanowiącego podstawę ustalenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółdzielni;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 116 O.p. w zw. z art. 116a O.p. poprzez błędne zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz nieuwzględnienie tego, że przepisy o odpowiedzialności członków zarządu stosuje się do członków zarządu spółdzielni odpowiednio;

b. art. 38 oraz 130 § 1 – 4 ustawy Prawo spółdzielcze poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez członków zarządu spółdzielni jest możliwe bez uchwały walnego zgromadzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż zarząd spółdzielni, którego była członkiem, uczynił ze swojej strony wszystko co jest konieczne do podjęcia uchwały w przedmiocie likwidacji spółdzielni. Zarząd spółdzielni nie może zatem ponosić odpowiedzialności za niepodjęcie uchwały w tym przedmiocie przez walne zgromadzenie, pomimo jej umieszczenia w porządku obrad w dniu 6 czerwca 2008r. Odpowiednie stosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. przewidziane mocą art. 116a O.p. przy uwzględnieniu reżimu art. 130 § 1 – 4 ustawy Prawo spółdzielcze oznacza w przypadku członków zarządu spółdzielni, że po stwierdzeniu przesłanek ogłoszenia upadłości spółdzielni tylko niezwłoczne zwołanie przez zarząd spółdzielni walnego zgromadzenia i zamieszczenie w porządku obrad sprawy dalszego istnienia spółdzielni w wykonaniu art. 130 § 2 ustawy Prawo spółdzielcze zwalnia członków zarządu spółdzielni od odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółdzielni. Organ drugiej instancji uznał, że zwołanie w dniu 6 czerwca 2008r. walnego zgromadzenia nie stanowi przesłanki zwalniającej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. i orzekł o utrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji w całości w mocy, również w zakresie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres przed podjęciem uchwały przez walne zgromadzenie o postawieniu spółdzielni w stan likwidacji w dniu 23 października 2008r. Rozstrzygnięcie takie stoi w sprzeczności z uzasadnieniem decyzji organu drugiej instancji, który wyraźnie wskazał, że skarżącej nie można stawiać zarzutu, iż nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości spółdzielni, gdyż nie miała do tego podstawy prawnej, tj. brak było stosownej uchwały walnego zgromadzenia. Stosowna uchwała została podjęta dopiero w dniu 23 października 2008r. Nie można zatem uznać powstania odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe w podatku VAT za okres wcześniejszy niż 23 października 2008r. Zarząd spółdzielni złożył wniosek o ogłoszenie upadłości niezwłocznie po podjęciu uchwały przez walne zgromadzenie, czyli w dniu 27 lutego 2009r. Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości zwalnia zatem skarżącą z odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku VAT powstałe po dniu skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przy uwzględnieniu specyfiki działania spółdzielni i okoliczności podjęcia przez zarząd spółdzielni wszystkich koniecznych czynności w przedmiocie likwidacji spółdzielni, możliwa była również ocena całokształtu stanu faktycznego w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit.b O.p., tj. uznania, że ze względu na kompetencje walnego zgromadzenia spółdzielni, członkowie zarządu spółdzielni nie ponoszą winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa, tj. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej Op, oraz ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (tj. Dz.U. z 2003, Nr 188, poz. 1848), zwanej dalej Prawo spółdzielcze.

Stosownie do art. 107 § 1 Op za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem również osoby trzecie, solidarnie z podatnikiem. Na podstawie art. 116 § 1 Op, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Stosownie do § 2 art. 116 odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Zgodnie z art. 116a Op za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepisy art. 116 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 116a Op obejmuje m. in. członków zarządu spółdzielni. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "odpowiednie zastosowanie" oznacza, że w konkretnych sytuacjach unormowania zawarte w art. 116 Op nie będą mogły być stosowane wprost do podmiotów będących członkami organów zarządzających innych niż spółki kapitałowe osób prawnych, lecz z pewnymi modyfikacjami. Modyfikacje te mogą stanowić efekt konieczności "dostosowania" regulacji art. 116 Op do pewnych szczególnych rozwiązań legislacyjnych, odnoszących się do działania konkretnych osób prawnych. Takie szczególne rozwiązania w stosunku do zarządu spółdzielni zawiera ustawa Prawo spółdzielcze.

Analiza tych przepisów dowodzi, że zakresem przedmiotowym odpowiedzialności kategorii osób trzecich objęte są zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, zarówno podatki niepobrane, jak i pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, a także ich oprocentowanie i koszty postępowania egzekucyjnego. Przesłankami orzekania o odpowiedzialności tych podmiotów są a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu osoby prawnej, b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do tej osoby w całości lub części, c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku, d) niewskazanie przez członka zarządu mienia osoby prawnej umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych zarządzanej osoby prawnej. W orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu spółdzielni organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółdzielni, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03, POP 2003, nr 4, poz. 93).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zasadnie organ uznał, że w okresie za który powstały przedmiotowe zaległości skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółdzielni, co wyczerpuje pierwszą przesłankę odpowiedzialności, której wykazanie spoczywa na organie. Członek zarządu ponosi przy tym odpowiedzialność za sam fakt pełnienia funkcji członka zarządu. "Pełnienie funkcji członka zarządu" oznacza zaś zajmowanie stanowiska od momentu powołania do momentu odwołania, co oznacza, iż faktyczne wykonywanie tych obowiązków nie ma znaczenia dla oceny pełnienia tej funkcji. Podstawą przeniesienia odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu, a obowiązek wykonywania czynności zarządzających oznacza zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym za skutki działań kierowanej osoby prawnej (tak też wyrok NSA z dnia 23 listopada 2010r., I FSK 2082/09, wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2010r., II FSK 336/09, wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011r., II UK 174/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008r., I SA/Kr 1249/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2008r, I SA/Gd 359/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009r., III SA/GL 1109/08). Z akt sprawy wynika, że skarżąca funkcję członka zarządu pełniła w dniu 16 czerwca 2008r. i funkcję tę pełniła do dnia wykreślenia Spółdzielni z KRS. Z akt sprawy wynika również, iż w dniu 6 czerwca 2008r., kiedy odbywało się walne zgromadzenie Spółdzielni m.in. w przedmiocie dalszych jej losów, skarżąca w nim uczestniczyła, co potwierdza protokół tego zgromadzenia. Doskonale zatem była jej znana sytuacja finansowa Spółdzielni. Mimo tej świadomości podjęła się dalszego pełnienia obowiązków członka zarządu od dnia 16 czerwca 2008r. Nie budzi też wątpliwości wykazanie przez organ zaistnienia drugiej przesłanki pozytywnej odpowiedzialności członka zarządu Spółdzielni, tj. bezskuteczności egzekucji wobec jej majątku. Pojęcie "bezskuteczności egzekucji" nie zostało zdefiniowane w Ordynacji podatkowej, ani też żadnej innej ustawie. W takich sytuacjach przyjmuje się, iż termin, który nie ma legalnej definicji należy interpretować zgodnie z dyrektywami wykładni językowej, potocznym rozumieniem tego określenia. W języku potocznym pod pojęciem "bezskuteczności" rozumie się nie przynoszenie (brak) pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność (por. Słownik języka polskiego. PWN. Wyd. VII, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1992, s. 150). Również w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że pod pojęciem "bezskutecznej egzekucji" należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. S. Marciniak: Odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych (art. 116 Op), Przegl. Pod. z 2009 r. nr 12 s. 1). Stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1Op, powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (uchwała SN z dnia 8 grudnia 2008r., II FPS 6/08). Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że stwierdzenie istnienia przesłanki "bezskuteczności egzekucji" może nastąpić dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, obejmującego zaległości podatkowe podatnika (spółki), którymi organ podatkowy zamierza obciążyć członka zarządu, postępowanie egzekucyjne winno być prowadzone w stosunku do całego majątku spółki, jej wszystkich aktywów, nie musi przy tym dojść do formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, wystarczy, że organ - na podstawie zebranych w jego toku dowodów - wykaże, że kontynuowanie egzekucji nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów. W stosunku do zobowiązań Spółdzielni było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie doprowadziło do zaspokojenia wierzyciela podatkowego z majątku Spółdzielni. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółdzielni A, gdyż z dniem [...] r. nastąpiło jej wykreślenie z rejestru przedsiębiorców. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano sprzedaży ruchomości należących do Spółdzielni, natomiast niesprzedane ruchomości bez wartości egzekucyjnej poddano utylizacji. Oprócz ruchomości z których prowadzono egzekucję, Spółdzielnia nie posiadała żadnego innego majątku. Wobec Spółdzielni była też prowadzona egzekucja sądowa. Oczywistym jest zatem, iż Spółdzielnia nie posiadała majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela podatkowego. Tym samym organ wykazał zaistnienie przesłanek niezbędnych do przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zaległości Spółdzielni. Zresztą skarżąca nie kwestionowała zaistnienia tych przesłanek.

Zasadnie też organy podatkowe przyjęły, iż skarżąca nie wykazała przesłanek uwalniających ją od tej odpowiedzialności, tj.: nie wskazała mienia Spółdzielni umożliwiającego zaspokojenie zaległości w znacznej części, ewentualnie że złożyła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego albo że nie ponosi winy w niepodjęciu działań w tym kierunku. Wymogi te zasadniczo reguluje ustawa z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), zwana dalej Prawem upadłościowym. Stosownie do art. 10 tego Prawa upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, dłużnik zaś jest zgodnie z art. 11 niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Na mocy art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wskazane wyżej regulacje należy zaliczyć do rozwiązań ogólnych, mających zastosowanie do podmiotów, w przypadku których inne ustawy nie zawierają odmiennych wymogów. Od wyrażonych w powyższych regulacjach zasad przewidziano wyjątek, m.in. w ustawie Prawo spółdzielcze. Wskazuje na to chociażby treść art. 137 tej ustawy, w świetle którego w odniesieniu do spółdzielni przepisy Prawa upadłościowego mają zastosowanie, w sprawach prawem spółdzielczym nieuregulowanych.W odniesieniu do kwestii związanej z ustaleniem istnienia winy w niezgłoszeniu upadłości (wszczęciu postępowania jej zapobiegającemu) przepis art. 116 § 1 pkt 1 Op nie może być zatem stosowany wprost. Konieczne są pewne modyfikacje zawartej w nim normy prawnej, z uwagi na szczegółowe regulacje zawarte w ustawie Prawo spółdzielcze, które traktować należy jako lex specialis w stosunku do rozwiązań przyjętych w Ordynacji podatkowej, a także w przepisach Prawa upadłościowego. Stosownie do art. 38 § 1 pkt 8 Prawa spółdzielczego, do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy likwidacja spółdzielni. Zgodnie zaś z § 1 art. 130 Prawa spółdzielczego ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje w razie jej niewypłacalności, w myśl § 2 art. 130 Prawa spółdzielczego jeżeli według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, zarząd powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Na podstawie § 4 art. 130 w razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości, zarząd spółdzielni obowiązany jest niezwłocznie zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości. Z przepisów tych wynika, iż warunek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółdzielni jest spełniony w razie wypełnienia przez członka zarządu dwu obowiązków, a mianowicie zwołania walnego zgromadzenia celem podjęcia uchwały o likwidacji spółdzielni oraz po podjęciu tej uchwały obowiązek zgłoszenia do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości (tak też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 maja 2011 r., I SA/Bk 128/11, LEX nr 990408). Oba te obowiązki mają przy tym być zrealizowane niezwłocznie. Uchybienie tym obowiązkom przez zarząd może oznaczać niezgłoszenie tego wniosku z winy jego członków (por. wyrok SN z dnia 15 lipca 2011r., I UK 325/10). Zwrot "niezwłocznie" nie może być utożsamiany z terminem natychmiastowym, "niezwłocznie oznacza bowiem termin realny, mający na względzie okoliczności miejsca i czasu (por. wyrok SN z dnia 30 czerwca 2011r., III CSK 282/10). Użyte w art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego określenie "niezwłocznie zwołać" należy interpretować w powiązaniu z treścią powołanego art. 21 ust. 1 Prawo upadłościowego, przy czym w przypadku Spółdzielni obowiązek "zgłoszenia w sądzie wniosku" należałoby rozpatrywać łącznie z obowiązkiem zwołania przez zarząd walnego zgromadzenia z postawieniem w porządku dziennym sprawy dalszego istnienia spółdzielni. Dla oceny wypełnienia tychże obowiązków przez zarząd we właściwym czasie istotne znaczenie ma ustalenie, kiedy w przypadku spółdzielni wystąpiła sytuacja niewypłacalności. Podstawę ogłoszenia upadłości spółdzielni może stanowić zarówno nadwyżka pasywów nad aktywami (art. 1 § 2 Prawa upadłościowego w zw. z art. 130 i nast. Prawa spółdzielczego), jak i fakt trwałego zaprzestania płacenia długów (art. 1 § 1 w zw. z art. 2 Prawa upadłościowego) – uchwała SN z dnia 4 grudnia 1998 r., III CKN 398/98, OSNC 1999/6/115, M.Prawn. 1999/6/7, Biul.SN 1999/4/10. Od momentu zaistnienia niewypłacalności rozpoczyna się bieg terminu do zgłoszenia upadłości, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego. W przypadku Spółdzielni wymóg ten należy uznać za spełniony (art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego w zw. z art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego), jeżeli w tym wskazanym terminie, liczonym od momentu pojawienia się sytuacji, w której ogólna wartość aktywów Spółdzielni nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jej zobowiązań, zarząd tej spółdzielni zwoła walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieści sprawę dalszego istnienia spółdzielni (art. 130 § 2 Prawa spółdzielczego). Niezwołanie zgromadzenia w tym czasie, trybie i z takim przedmiotem obrad przesądza o winie członków zarządu w niezgłoszeniu upadłości "we właściwym czasie". Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 września 2011 r., I UK 61/11 (LEX nr 1055019) zauważył, że obowiązki zarządu Spółdzielni sprowadzają się w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym w sprawie ogłoszenia upadłości spółdzielni do zwołania we właściwym czasie walnego zgromadzenia (po stwierdzeniu za pomocą sporządzonego według zasad prawidłowej rachunkowości (art. 87 i nast. Prawa spółdzielczego) sprawozdania finansowego, że ogólna wartość aktywów tej spółdzielni nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jej zobowiązań) oraz do niezwłocznego zgłoszenia wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości po podjęciu uchwały przez walne zgromadzenie o postawieniu spółdzielni w stan upadłości. Dopiero uchybienie tym obowiązkom przez zarząd może prowadzić do przyjęcia, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy jego członków (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op).

Ustawodawca w art. 130 Prawa spółdzielczego, regulując tryb postępowania wewnątrzspółdzielczego w sprawie ogłoszenia upadłości spółdzielni, określił bowiem w sposób wyłączny kompetencje jej poszczególnych organów w tym zakresie. Jeśli zaistnieje podstawa ogłoszenia upadłości, to zarząd ma obowiązek zwołać walne zgromadzenie, które podejmie uchwałę co do dalszego bytu spółdzielni, w tym także uchwałę o postawieniu spółdzielni w stan upadłości. Decyzja w kwestii zgłoszenia upadłości nie należy więc do zarządu spółdzielni, ponieważ zastrzeżona została w ustawie innemu organowi (art. 48 ust. 2 Prawa spółdzielczego). Zarząd Spółdzielni nie ma zatem uprawnień do samodzielnego decydowania o wystąpieniu do sądu ze stosownym wnioskiem, mimo zaistnienia stanu niewypłacalności spółdzielni.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności podnieść należy, iż organ odwoławczy zmodyfikował uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez członka zarządu we właściwym czasie poprzez uwzględnienie przy ocenie tej przesłanki szczególnej regulacji, zawartej w art. 38 § 1 pkt 8 i art. 130 Prawa spółdzielczego. Nie budzi też wątpliwości to, że Spółdzielnia była w stanie niewypłacalności, co potwierdziło już sprawozdanie finansowe na dzień 30 marca 2008r., a walne zgromadzenie mimo tego nie podjęło uchwały w dniu 6 czerwca 2008r. o likwidacji Spółdzielni, lecz o dalszym jej istnieniu, oraz to, że skarżąca uczestniczyła – co potwierdza protokół z dnia 6 czerwca 2008r. - w walnym zgromadzeniu w dniu 6 czerwca 2008r. i była członkiem zarządu w dacie sporządzania sprawozdania finansowego na dzień 30 marca 2008r. Z wypisów z KRS na dzień 24 września 2008r, 5 listopada 2008r., 29 września 2009r. i 25 listopada 2010r. wynika też, ze skarżąca przed 16 czerwca 2008r. była członkiem zarządu Spółdzielni, przy czym pierwotnie pełniła w nim funkcję prezesa tego zarządu (do 5 listopada 2008r.), a następnie funkcję liniowego członka zarządu. A zatem doskonale była jej znana sytuacja Spółdzielni przez cały czas zasiadania w zarządzie Spółdzielni, a przynajmniej powinna była jej być znana, gdyż miała obowiązek bieżącego monitowania sytuacji finansowej Spółdzielni. Sytuacja Spółdzielni nie powinna stanowić dla niej zaskoczenia. Powinna była zatem wiedzieć, iż od początku bieżącej dekady stopniowo występujące straty Spółdzielnia pokrywała z wyprzedaży majątku trwałego, że w 2006r. nastąpiło załamanie sprzedaży szkła, a w następnych latach zabrakło już majątku na pokrycie nawarstwiających się strat bilansowych, a od maja 2007r. Spółdzielnia zaprzestała płacenia należności publicznoprawnych, jak i nastąpił lawinowy wzrost nieregulowanych zobowiązań głównych i ubocznych, zobowiązania z tytułu dostaw regulowała wybiórczo, a z wypłatą wynagrodzeń pracowniczych zalega od grudnia 2008r. (uzasadnienie postanowienia z dnia [...] r., [...]). Stan trwałej niewypłacalności Spółdzielni na połowę 2007r. potwierdził sąd upadłości oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości Spółdzielni. Sąd ten w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., [...], potwierdził, że ocena stanu majątkowego dłużnika prowadzi do konkluzji, że po ogłoszeniu upadłości, nie będzie on dysponować wystarczającymi środkami na uruchomienie postępowania upadłościowego i pokrywania koniecznych kosztów wywołanych jego wszczęciem. Pomimo posiadania wiedzy o sytuacji finansowej Spółdzielni na koniec każdego roku obrachunkowego, potwierdzonej składanymi za poszczególne okresy sprawozdaniami finansowymi, jak i o niewypłacalności Spółdzielni skarżąca z pełną świadomością konsekwencji podjęła się dalszego pełnienia funkcji członka zarządu Spółdzielni z dniem 16 czerwca 2008r. (uznanym przez organ za datę graniczną jej odpowiedzialności), wiążące się z jej pełnieniem obowiązki oraz odpowiedzialność za zaległości Spółdzielni powstałe w czasie pełnienia przez nią tej funkcji po dniu 6 czerwca 2008r. Podejmując decyzję o zasiadaniu w zarządzie Spółdzielni w sytuacji podjęcia przez walne zgromadzenie Spółdzielni w dniu 6 czerwca 2008r. ryzyka dalszego działania Spółdzielni, skarżąca winna mieć świadomość odpowiedzialności z tym związanej. Skarżąca jako członek zarządu, który po dniu 6 czerwca 2008 r. nie zrezygnował z pełnionej funkcji, musiała się liczyć z tym, że w przypadku pogorszenia sytuacji Spółdzielni będzie musiała ponieść konsekwencje swojej decyzji (dalszego zarządzania Spółdzielnią). Ma to istotne znaczenie dla oceny jej obowiązku jako członka zarządu do niezwłocznego zwołania ponownego walnego zgromadzenia Spółdzielni stosownie do art. 87 i n. Prawa upadłościowego. Doskonale wiadomym było jej, że Spółdzielnia - pomimo niepodjęcia przez zgromadzenie uchwały o likwidacji Spółdzielni w dniu 6 czerwca 2008r. - była niewypłacalna, co potwierdzała treść znanego jej sprawozdania finansowego Spółdzielni na dzień 30 marca 2008r. Zwlekanie zatem z jej likwidacją, odkładanie w czasie decyzji o zwołaniu kolejnego terminu zgromadzenia likwidacyjnego rodziło prawdopodobne w wysokim stopniu niebezpieczeństwo pogorszenia sytuacji finansowej Spółdzielni, groźba zaistnienia tego niebezpieczeństwa ziściła się zresztą, dalsze funkcjonowanie Spółdzielni spowodowało bowiem kolejne zaległości, powstałe w czasie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu, już za miesiąc czerwiec 2008r., jak i za kolejne miesiące funkcjonowania Spółdzielni. Okoliczność ta uzasadniała zatem już w tym momencie podjęcie kolejnych działań przez zarząd celem zwołania kolejnego walnego zgromadzenia likwidacyjnego Spółdzielni. Zgodnie z podziałem kompetencji między organami Spółdzielni do zarządu należała bowiem decyzja co do wyboru momentu zwołania kolejnego walnego zgromadzenia likwidacyjnego. W tej jednoznacznej finansowej sytuacji Spółdzielni zamiast tego sporządzono kolejne sprawozdanie finansowe na dzień 30 września 2008r. Sporządzenie tegoż sprawozdania nie było celowe dla oceny oczywistej stale pogarszającej się sytuacji finansowej Spółdzielni, a samo sprawozdanie ponownie potwierdziło znaną już od marca 2008r. fatalną sytuację finansową Spółdzielni i pogarszającą się z każdym tygodniem. Zresztą okoliczność tej sytuacji Spółdzielni i czasu jej zaistnienia nie jest sporna między stronami. Z tego względu zwołanie przez zarząd, którego członkiem była skarżąca, w dniu 23 października 2008r. walnego zgromadzenia celem podjęcia likwidacji Spółdzielni nastąpiło z przekroczeniem "niezwłocznego terminu zwołania zgromadzenia". Należy zatem przypisać skarżącej winę za uchybienie terminu do zwołania walnego zgromadzenia likwidacyjnego, winę tę skarżąca ponosi przy tym nie za to, że w dniu 6 czerwca 2008r. zgromadzenie nie podjęło decyzji o likwidacji Spółdzielni, lecz za to, że po tej dacie jako członek zarządu zwlekała aż do października 2008r. z podjęciem kolejnych działań celem zwołania zgromadzenia likwidacyjnego. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest co prawda nieprecyzyjne z uwagi na przyjęcie w nim, że nie można skarżącej postawić zarzutu nie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak stosownej uchwały Spółdzielni. Stwierdzenie to należy jednakże odnieść do uchwały walnego zgromadzenia z dnia 6 czerwca 2008r. Zresztą tak odczytywany ten fragment uzasadnienia koresponduje z sentencją zaskarżonej decyzji i z tym fragmentem tego uzasadnienia, w którym organ przenosi na skarżącą odpowiedzialność za zaległości powstałe od czerwca 2008r. Biorąc jednakże opisane wyżej okoliczności faktyczne, zwłaszcza zawinione przez skarżącą zwlekanie z dalszymi działaniami zmierzającymi do doprowadzenia do likwidacji Spółdzielni, skarżąca ponosi odpowiedzialność za powstałe po dacie 16 czerwca 2008r. zaległości Spółdzielni. Wadliwość ta nie ma zatem istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko taka mogła skutkować uwzględnieniem skargi. Uchylenie decyzji z tej przyczyny nie zmieniłoby sytuacji skarżącej jako osoby odpowiedzialnej za zaległości Spółdzielni powstałej w tym okresie. W konsekwencji nie ma racji skarżąca, twierdząc, iż nie ponosi ona odpowiedzialności za zobowiązania Spółdzielni powstałe w okresie od 16 czerwca do 23 października 2008r.

Nie ma też racji skarżąca, podnosząc, iż nie powinna ponosić odpowiedzialności za zaległości powstałe po dniu 23 października 2008r., gdyż w jej przekonaniu we właściwym terminie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości Spółdzielni. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w oparciu o uchwałę walnego zgromadzenia z dnia 23 października 2008r. o postawieniu Spółdzielni w stan upadłości zarząd Spółdzielni w dniach 30 października, 25 listopada oraz 11 grudnia 2008 r. składał wnioski o ogłoszenie upadłości, które jednak zostały zwrócone przez Sąd Rejonowy w Ł., gdyż nie spełniały wymogów formalnych. Skuteczny, bo spełniający wszystkie wymogi formalne, wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony dopiero w dniu 27 lutego 2009r., został on jednakże postanowieniem SR dla Ł. – Ś. z dnia [...] r., [...], oddalony. Uzasadniając przyczyny oddalenia tego wniosku sąd upadłości podniósł m.in., iż postępowanie upadłościowe ma zmierzać w swoich założeniach do częściowego choćby zaspokojenia wierzyciela. Celem postępowania nie może być likwidacja majątku dłużnika dla samej likwidacji. Oceniając powyższe okoliczności podnieść należy, iż zwrócone przez sąd upadłości wnioski nie zostały zgłoszone skutecznie, co oznacza, iż nie uwalniają one skarżącej od odpowiedzialności za zobowiązania Spółdzielni. Zgodnie bowiem z art. 130 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Organ zasadnie zatem stwierdził, że zarząd miał obowiązek sporządzić wniosek o ogłoszenie upadłości Spółdzielni, zaopatrując go w dokumenty wymagane przepisami art. 22, 23 i 25 Prawa upadłościowego. Zwrot wcześniejszych wniosków o ogłoszenie upadłości był konsekwencją niestaranności członków zarządu Spółdzielni, za ową niestaranność ponoszą oni zaś winę. Orzecznictwo sądowe zgodne jest wszak co do tego, iż nie jest spełniona przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu wówczas, gdy nie nastąpiło skuteczne zgłoszenie, tzn. gdy wniosek został zwrócony-przepis art. 116 § 1 Op stanowi o zgłoszeniu wniosku, a nie o jego złożeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005r., III SA/Wa 629/04, Lex nr 181425 czy K. Dąbek-Krajewska, Przepis art. 298 kh jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu spółki zoo, Rejent 1999, z. 9, s. 15). Skarżąca, składając wnioski o upadłość, działała wprawdzie bez profesjonalnego pełnomocnika, okoliczność ta nie ma jednakże, w ocenie Sądu, znaczenia dla oceny jej winy w uchybieniu skutecznemu złożenia wniosku, a to dlatego, że skarżąca czterokrotnie składała te wnioski, zaś sąd upadłości zwracając trzy pierwsze z nich szczegółowo informował skarżącą, co potwierdzają zarządzenia o zwrocie wniosków, jakie dokumenty należy do wniosku dołączyć, aby spełniał on wymogi formalne. Mimo to kolejne wnioski zawierały braki formalne uniemożliwiające ich merytoryczne rozpoznanie przez sąd upadłości. Złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółdzielni w dniu 27 lutego 2009 r. nie można z kolei uznać za wypełnienie obowiązku z art. 130 § 4 Prawa spółdzielczego, tj. zgłoszenie wniosku we właściwym terminie. Wniosek ten został wszak złożony po około 4 miesiącach od podjęcia stosownej uchwały przez walne zgromadzenie. Nie bez znaczenia dla oceny tego wniosku ma i ta okoliczność, iż sąd upadłości odmówił przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Oznacza to, iż pomimo skutecznego zgłoszenia tego wniosku cel postępowania upadłościowego, jakim jest równomierne zaspokojenie wierzycieli, nie mógł być w tym postępowaniu zrealizowany z uwagi na brak majątku. Oczywistym jest, iż żaden wierzyciel w toku postępowania upadłościowego nie mógł zostać zaspokojony z uwagi na brak majątku, z którego owo zaspokojenie mogłoby nastąpić. Orzecznictwo sądowe przyjmuje, że za właściwy czas zgłoszenia upadłości nie może być uznany czas, w którym stan majątkowy podatnika kwalifikuje go już jako bankruta, niweczyłoby to bowiem cały sens postępowania upadłościowego, pozbawiając wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów (por. wyrok SN z dnia 11 października 2000r., III CKN 252/00, Lex nr 51887). Skarżąca nie wykazała zatem, że niezgłoszenie wniosku we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy, nie wskazała też żadnych okoliczności uniemożliwiających jej skuteczne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie wskazała również mienia Spółdzielni umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych Spółdzielni, co mogłoby uwolnić ją od odpowiedzialności. Wskazanie takiego mienia wobec braku majątku Spółdzielni było zresztą niemożliwym.

Nie zasługuje na aprobatę nieuzasadniony przez skarżącą zarzut skargi naruszenia art. 122 Op poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego. Materiał dowodowy tej sprawy został zgromadzony w sposób wszechstronny i z zachowaniem reguł postępowania. Organy wyjaśniły niesporną między stronami okoliczność powstania zaległości w czasie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu, bezskuteczności egzekucji z majątku Spółdzielni, braku majątku Spółdzielni. Odniosły się też do spornej między stronami okoliczności faktycznej, jaką jest niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie oraz braku winy skarżącej w tym zakresie. Odmiennej oceny okoliczności faktycznych nie można natomiast utożsamiać z niewyjaśnieniem okoliczności faktycznych sprawy. Pomijając wskazaną nieprecyzyjność uzasadnienia, ocena tych okoliczności dla ostatecznego wyniku sprawy, jaką jest odpowiedzialność skarżącej za zaległości Spółdzielni, jest prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Nie miał też znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy błąd uzasadnienia zaskarżonej decyzji (s.8), w którym zamiast roku 2008 i 2009 organ omyłkowo wskazał odpowiednio rok 2007 i 2008. Nie budzi bowiem żadnej wątpliwości, iż zaskarżaną decyzją przeniesiono na skarżącą odpowiedzialność za zaległości Spółdzielni za wskazane miesiące 2008 i 2009r. Okoliczność ta wynika z sentencji tej decyzji i znajduje potwierdzenie w załączonych do skargi aktach administracyjnych. Także strony pozostają w sporze co do zasadności orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za wskazane miesiące 2008 i 2009r.

Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.

D. B.