Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 11/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Włodzimierz Kowalczyk Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją [...] z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako SKO/organ) działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej "kpa") oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wniosku Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego z dnia [...] lutego 1949r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] róg [...], ozn.hip.[...]. Zdaniem organu postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. nie był uprawniony do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww gruntu.

W toku postępowania ustalono, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] róg [...], ozn.hip.[...], oznaczona obecnie, jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 objęta KW [...] oraz cześć działki ewidencyjnej nr [...] obrębu [...] znajdują się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret"). Objęcie gruntu przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r. Określony w ww dekrecie termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości upływał w dniu 16 lutego 1949r. Ani właściciele ww nieruchomości ani ich następcy prawni nie złożyli w wymaganym terminie wniosku, w aktach sprawy znajduje się natomiast wniosek z dnia [...] lutego 1949r. złożony przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W..

Wnioskiem z dnia [...]-10-1988r. Z. B. zwróciła się o odszkodowanie za wyżej opisaną nieruchomość będącą uprzednio własnością (w ½ części) jej męża A. B. Następnie pismem z dnia 15 maja 1992r. Z. B. domagała się zwrotu ww nieruchomości. W 1997r. Z. B. wystąpiła o interwencję do rzecznika Praw Obywatelskich, na skutek czego pismem z dnia [...]-07-1998r., w ślad za pismem z dnia [...]-09-1997r. organ administracji ponownie udzielił ww odpowiedzi wskazując, że ze względu na obowiązujące przepisy i złożenie wniosku po 6-miesięcznym określonym w dekrecie terminie – zwrot nieruchomości nie jest możliwy. Wskazano też na brak przepisów regulującuch zobowiązania wobec byłych właścicieli. O ww sposobie zakończenia sprawy poinformowano rzecznika Praw Obywatelskich.

[...] stycznia 1999r. prawa do ww nieruchomości zastrzegł A. J. (a później J. I.) składając postanowienie spadkowe po M. C. z d K., która była współwłaścicielką spornej nieruchomości w ¼ części.

Wnioski ww osób połączono ze sprawą z wniosku Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w W., co do którego ostatecznie postępowanie zostało umorzone.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. sygn. akt [...] z dnia [...] października 2013 r. złożył A. J. (dalej jako skarżący) zarzucając jej naruszenie:

- art. 40 § 2 kpa poprzez niedoręczenie decyzji ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie przez organ II instancji niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz w konsekwencji nie zebrania oraz nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy;

Skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. (a) i (b) ppsa wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych.

Powołując się na orzecznictwo skarżący zarzucił, że przez niepowiadomienie pełnomocnika nie miał zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu gdyż doręczenie rozstrzygnięcia stronie w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik nie ma żadnego znaczenia procesowego a wywołuje jedynie charakter informacyjny. W ocenie skarżącego w sprawie doszło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik i winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarżący nie sformułował jednak bardziej precyzyjnych zarzutów w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "ppsa") uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu organ administracji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie a ostatecznie słusznie zastosował art. 105 § 1 kpa a stanowisko swoje uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa urzędy likwidacyjne utworzone dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), także po zmianach dokonanych ustawą z dnia 18 listopada 1948 r. o zmianie organizacji i zakresu działania urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 454) nie były legitymowane do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości [...], w tym do składania w ich imieniu wniosków w trybie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (por. przywołany przez organ wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2000 r., sygn. akt I SA 1236/00, LEX nr 54184; wyrok NSA z dnia 15 marca 2005 r., sygn. akt OSK 8/04, LEX nr 176106; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 440/05, LEX nr 193974; wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2012 r. I OSK 616/11). Skoro zatem zarówno organ I instancji jak i SKO w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły, że skarżącego ani jego poprzedników prawnych jak i innych osób biorących udział w postępowaniu (następców prawnych dawnych współwłaścicieli) - nie łączył z ówczesnym wnioskodawcą żaden stosunek prawny to postępowanie z wniosku ww urzędu likwidacyjnego złożonego [...] lutego 1949r. należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Jak wynika z orzecznictwa, umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i jako rozstrzygnięcie procesowe jest odstępstwem od podstawowego celu postępowania administracyjnego, czyli załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r. II OSK 481/2011, LexPolonica nr 3960101). W wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. III SK 20/10 Sąd Najwyższy wskazał, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 kpa nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Innymi słowy, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 588/2011, LexPolonica nr 3961728, tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 620).

Podmiotowa bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas gdy podmiot inicjujący postępowanie utracił zdolność do czynności prawnych bądź np. zmarł w toku postępowania a sprawa dotyczyła prawa o charakterze stricte osobistym. W kontrolowanej sprawie ustalono, że wnioskodawca tj. rejonowy urząd likwidacyjny od lat nie istnieje a nade wszystko nie był on uprawniony do złożenia wniosku dekretowego, ani w imieniu państwa ani w imieniu dawnych właścicieli. Stąd decyzja organu I instancji utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją nie narusza przepisów prawa.

Trzeba jednoznacznie podkreślić, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania został rozpoznany jedynie wniosek ww urzędu likwidacyjnego a nie wnioski składane na przestrzeni lat przez następców prawnych poprzednich współwłaścicieli. Sam skarżący nie miał przy tym interesu prawnego aby na prawach strony postępowania uczestniczyć w sprawie z wniosku ww urzędu, w szczególności, że nie wykazał aby z urzędem tym jego poprzedniczka prawna miała jakiekolwiek formalnoprawne powiazania. Wobec powyższego należy uznać, że niepowiadomienie pełnomocnika skarżącego (adw. [...]) lecz tylko jego samego o wyniku sprawy, w sytuacji gdy organ niezasadnie uznał go za stronę jednoznacznie określonego postepowania "z wniosku Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w W." nie miało żadnego znaczenia dla wyniku sprawy, i skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.