Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1011/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej Kpa, w związku z art. 34c ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2016 r., poz. 299), zwanej dalej ustawą oraz art. 8 ust. 1 ustawy w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 września 2001 r. w sprawie określenia wzoru rejestru transakcji, sposobu jego prowadzenia oraz trybu dostarczania danych z rejestru Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1210 ze zm.) w związku z art. 34a pkt 1 ustawy, art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy w związku z art. 34a pkt 3, art. 10a ust. 4 w związku z art. 34a pkt 5 ustawy, art. 34c ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy, art. 34c ust. 6 ustawy, uchylił decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w całości i po ponownym rozpatrzeniu sprawy nałożył na B. S.A. ul. [...] karę pieniężną w wysokości 130.000 zł (słownie: sto trzydzieści tysięcy złotych) za niedopełnienie obowiązku:

- rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy,

- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy,

- zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym, o którym mowa w art. 10a ust. 4 ustawy.

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach od [...] do [...] listopada 2015 r. Generalny Inspektor Informacji Finansowej przeprowadził, na podstawie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy, kontrolę przestrzegania przez B. S.A., zwany dalej "Bankiem", "stroną", "odwołującym", "skarżącym" obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. W wyniku kontroli stwierdzono, że Bank nie dopełnił obowiązku: rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, stosowania środka bezpieczeństwa finansowanego wskazanego w art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy oraz zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym opisanym w art. 10a ust. 4 ustawy. Z uwagi na to, że zaniechania wyczerpały znamiona czynów zdefiniowanych w art. 34a pkt 1, 3 i 5 ustawy, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, zwany dalej Generalnym Inspektorem, zobowiązany był wszcząć z urzędu postępowanie administracyjne mające na celu nałożenie na Bank kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia przedmiotowych obowiązków. W dniu [...] września 2016 r. wydana została decyzja nr [...] nakładająca na Bank karę pieniężną w wysokości 150.000 zł.

Następnie strona złożyła odwołanie, w którym w całości zaskarżyła ww. decyzję i wniosła o jej uchylenie w całości oraz o wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Bank zakwestionował ustalenia dotyczące naruszeń w zakresie stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy. W jego ocenie podejmował czynności, z zachowaniem należytej staranności, w celu identyfikacji beneficjenta rzeczywistego, zgodnie z art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy w stosunku do 4 klientów, w przypadku których organ stwierdził niedopełnienie przedmiotowego obowiązku, tj. P. Sp. z o.o., S., B. Sp. z o.o. i G. Sp. z o.o. Strona wskazała, mając na uwadze literalne brzmienie art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy, że organ administracji nie wykazał w decyzji w stosunku do ww. klientów na czym miałoby polegać niedochowanie należytej staranności. W opinii skarżącego, Bank dochował należytej staranności, czego wyrazem jest ustalenie danych beneficjentów rzeczywistych i zapisanie tych danych, tj. utrwalenie danych beneficjentów rzeczywistych w formie papierowej oraz elektronicznej, natomiast ustalenia faktyczne dokonane przez organ są błędne i nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W ocenie strony organ nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, dokonał jej w sposób wybiórczy i niejasny, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa. Zdaniem Banku Generalny Inspektor naruszył art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wszechstronnego uzasadnienia decyzji, na czym konkretnie polegało niedochowanie należytej staranności. W świetle powyższego nie ma podstaw do nałożenia kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy. Ponadto, Bank nie podzielił zarzutu dotyczącego naruszenia stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy w odniesieniu do następujących klientów: M. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., Y. Sp. z o.o., G. Sp. z o.o., G., K., Z., B. oraz G. Sp. z o.o. oraz P. Sp. z o.o. W stosunku do pierwszych ośmiu klientów Generalny Inspektor zarzucił, iż dwukrotnie otrzymał ankiety oceny ryzyka, różniące się tym, iż ankiety przekazane pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. posiadały wypełnione pola dotyczące źródła pochodzenia środków. Odwołujący wskazał, że całość dokumentacji dotyczącej każdego ze wspomnianych klientów, przedstawionej organowi administracji i stanowiącej materiał dowodowy w sprawie, potwierdza informacje dotyczące źródła pochodzenia wartości majątkowych wskazanych w ankietach przekazanych pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz, że źródłem pochodzenia tych wartości jest prowadzona przez klientów działalność gospodarcza. Strona uważa, iż pomimo tego, że w pierwotnie przekazanych ankietach nie wprowadzono informacji na temat źródeł pochodzenia wartości majątkowych, to dokumentacja zebrana od ww. klientów przez Odwołującego świadczyła o tym, jaką wiedzę posiadał Bank o kliencie i profilu jego działalności, w tym o źródle pochodzenia wartości majątkowych, co dotyczy również klientów G. Sp. z o.o. oraz P. sp. z o.o., których rachunki zostały zamknięte. Ponadto Bank - odwołując się do brzmienia art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy - wskazuje m.in. na obowiązek bieżącego aktualizowania posiadanych dokumentów i informacji, w związku z czym działanie Banku polegające na przedłożeniu pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. ankiet zawierających informacje o źródle pochodzenia wartości majątkowych nie może być uznane za działanie naruszające art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy. Strona zauważa również, że środek bezpieczeństwa finansowego wskazany w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy nie dotyczy tylko i wyłącznie zagadnienia badania źródła pochodzenia wartości majątkowych klienta, ale jest jednym z wielu aspektów bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych z klientem oraz zwraca uwagę na to, że badanie źródła pochodzenia wartości majątkowych powinno odbywać się w miarę możliwości.

W związku z powyższym Bank zarzucił Generalnemu Inspektorowi naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 Kpa poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz naruszenie art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy poprzez nieuwzględnienie jego literalnego brzmienia i zastosowanie na niekorzyść Banku. Strona zarzuciła również naruszenie art. 34c ust. 2 ustawy poprzez nieuwzględnienie w ramach przesłanki rodzaju i zakresu naruszenia okoliczności należytego działania Banku w ramach stosowania środka bezpieczeństwa finansowego.

Bank nie zgodził się z zarzutem niedopełnienia obowiązku zapewnienia udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finasowaniem terroryzmu (art. 10a ust. 4 ustawy). Generalny Inspektor wskazał na niedopełnienie przedmiotowego obowiązku w stosunku do 31 pracowników, tj. 16 osób z listy zawierającej 4386 nazwisk pracowników operacyjnie zaangażowanych w realizację zagadnień związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz 15 osób z listy zawierającej 478 nazwisk pracowników długotrwale nieobecnych w pracy. Odwołujący zwrócił uwagę na to, iż Generalny Inspektor nie uwzględnił stanowiska Banku dotyczącego sytuacji faktycznej 3 pracowników, tj.: A. R., P. P. i A. H. . Jednocześnie Bank wskazał, że został już ukarany finansowo za niedopełnienie obowiązku szkoleniowego wobec A. R. i P. P. decyzją Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...],[...] i ponowne nałożenie kary z tym zakresie sprzeczne jest z zasadą ne bis in idem oraz zasadami współżycia społecznego. Ponadto obie pracownice nie powróciły jeszcze do pracy i Bank nie był w stanie wyegzekwować przedmiotowego obowiązku.

W opinii Banku, organ naruszył art. 7, 77 § ł i 4 oraz art. 80 Kpa poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym poprzez nieuwzględnienie faktów znanych organowi z urzędu. Dokonanie błędnych ustaleń faktycznych skutkowało błędami w określeniu wysokości nałożonej kary pieniężnej poprzez niewłaściwe określenie rodzaju i zakresu naruszenia. W konsekwencji organ dopuścił się naruszenia art. 34c ust. 2 ustawy.

Ponadto Bank wskazał, iż z uzasadnienia decyzji nie wynika, na czym konkretnie polegało naruszenie obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programach szkoleniowych dotyczących ich obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Z dniem 22 października 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowanego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 166 z 2009 r., poz. 1317). W związku z tak znaczącą zmianą obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finasowaniu terroryzmu organ udostępnił od dnia 12 października 2009 r. kurs e-learningowy pt.: Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Po wejściu w życie ww. zmian przepisów Bank wprowadził dla pracowników nowe szkolenie uwzględniające nowelizację ustawy lub korzystał ze szkolenia przygotowanego przez organ. Zdaniem Strony powinna ona być rozliczona z obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym uwzględniającym nowelizację ustawy. W konsekwencji, z uwagi na długotrwałe nieobecności pracowników, tj. z przyczyn od Banku niezależnych, za które nie ponosi odpowiedzialności, Bank nie mógł spowodować, aby co najmniej w okresie poddanym kontroli, co najmniej wymienione w odwołaniu osoby, mogły faktycznie się przeszkolić.

Zdaniem Banku opisane okoliczności powinny zostać uwzględnione przez organ w trakcie ustalania wysokości kary pieniężnej podczas badania przesłanki rodzaj i zakres naruszenia, do czego zobowiązuje art. 34c ust. 2 ustawy. Z uwagi na brak możliwości ponoszenia odpowiedzialności za nieobecność pracowników nie można Bankowi postawić zarzutu naruszenia obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programach szkoleniowych dotyczących ich obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, co oznacza, że wysokość kary pieniężnej jest nieprawidłowa.

W konsekwencji organ naruszył art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 Kpa poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego w zakresie dotyczącym zapewnienia udziału pracowników w programach szkoleniowych związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finasowaniu terroryzmu i przyjęciu, że nie został dopełniony przedmiotowy obowiązek wobec nieaktywnych pracowników. Bank zarzucił również naruszenie art. 34c ust. 2 ustawy poprzez nieuwzględnienie w ramach przesłanki rodzaju i zakresu naruszenia okoliczności należytego działania Odwołującego się polegającego na zapewnieniu udziału pracowników nieaktywnych w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 10a ust. 4 ustawy.

Ponadto, w kontekście przesłanek wymienionych w art. 34 ust. 2 ustawy, Bank, odwołując się do dokonanych przez organ ustaleń stopnia naruszeń poszczególnych obowiązków (dane procentowe) zarzucił, że Generalny Inspektor ustalając wysokość kary pieniężnej, nie uwzględnił limitów, o których mowa w art. 34c ust. 1 ustawy oraz nie wykazał w sposób dostateczny i zrozumiały zależności pomiędzy wysokością nałożonej kary oraz przesłankami z art. 34c ust. 2 ustawy.

Ponadto strona zarzuciła również naruszenie przez Generalnego Inspektora art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego w zakresie dotyczącym środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy oraz obowiązku szkoleniowego, Organ dokonał błędnych ustaleń dotyczących rodzaju i zakresu naruszenia, co w konsekwencji oznacza naruszenie art. 34c ust. 2 ustawy i błędne ustalenia wysokości kary pieniężnej.

Zdaniem Banku, w uzasadnieniu decyzji organ nie przedstawił dostatecznego uzasadnienia, co do następujących okoliczności:

- wysokości kary pieniężnej, w tym za poszczególne naruszenia,

- zależności pomiędzy przesłankami określonymi w art. 34c ust. 2 ustawy (w tym w szczególności przesłanką rodzaju i zakresu naruszeń) a wysokością kary pieniężnej,

- przyjęcia przez organ średniorocznego dochodu za lata 2014-2015, w sytuacji, gdy kontrola dotyczyła tylko 2015 r.

W konsekwencji, organ naruszył art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wszechstronnego uzasadnienia w decyzji w aspekcie nałażonej kary.

Minister Rozwoju i Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał nową decyzję co do istoty sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące zakresu naruszenia obowiązku zapewnienia przez Bank pracownikom udziału w szkoleniu określonym w art. 10a ust. 4 ustawy słusznie zostały uznane przez Stronę jako błędne, co w konsekwencji oznaczało, że błędem obarczony jest również wymiar nałożonej kary pieniężnej. Okoliczność ta jest wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto dokonana przez organ drugiej instancji kontrola zaskarżonej decyzji wskazała także na inne uchybienia, których dopuścił się organ pierwszej instancji z jednej strony organ odniósł się do materiału dowodowego utworzonego po okresie objętym kontrolą - z drugiej zaś strony nie uwzględnił okoliczności istotnych ze względu na kolejną przesłankę wpływającą na wymiar kary, tj. na dotychczasową działalność instytucji obowiązanej. Minister włączył do materiału dowodowego dokument mający znaczenie dla oceny ww. przesłanki i uwzględnił jego treść ustalając wymiar kary pieniężnej. Powyższe nieprawidłowości przesądziły o konieczności uchylenia w całości decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej i wydaniu przez Ministra nowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ odwoławczy uznał, że nakładając karę pieniężną z tytułu niedopełnienia ustawowych obowiązków organ zobowiązany jest ustalić jej wysokość przez pryzmat trzech przesłanek, enumeratywnie wskazanych w art. 34c ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ bada rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz możliwości finansowe. Analizując przesłankę dotyczącą rodzaju i zakresu naruszenia organ wskazał na brzmienie art. 8 ust. 1 i 8b ustawy i w oparciu o ustalony stan faktyczny stwierdził, że w badanym okresie czasu, tj. od 1 stycznia 2015 do 30 września 2015 r. Bank dokonał rejestracji 734.086 rekordów transakcji, których równowartość przekracza 15.000 euro, spośród których 368 transakcji zostało zarejestrowanych w terminie dłuższym, niż termin określony w § 2 ust. 2 rozporządzenia. W ocenie Ministra, w sytuacji, w której dane o przeprowadzonych transakcjach o równowartości przekraczającej 15.000 euro zostały wprowadzone do rejestru transakcji po terminie wynikającym z rozporządzenia, tj. po terminie 2 dni roboczych od daty realizacji transakcji oznacza, że miało miejsce zaniechanie, które wyczerpuje przesłanki art. 34a pkt 1 ustawy. Ponadto w wyniku kontroli Generalny inspektor stwierdził, że spośród 99 klientów objętych badaniem kontrolnym, z którymi Bank zawarł umowę w dniu [...] sierpnia 2015 r., wobec 4 klientów nie został dopełniony obowiązek stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, określonego w 8b ust. 3 pkt 2 ustawy. Obowiązek ten nie został dopełniony wobec: P. Sp. z o.o., S., B. Sp. z o.o. oraz G. Sp. z o.o.

Odnosząc się do kwestii należytej staranności, do której odwołuje się Bank w swoich zapewnieniach dotyczących stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, Minister nie kwestionował zasadności podejmowania czynności z zachowaniem należytej staranności, ale podkreślił, że art. 9 ust. 3 w sposób jednoznaczny określa cel podejmowania tych czynności, jakim jest ustalenie i zapisanie imienia, nazwiska i adresu (danych obowiązkowych) osób fizycznych spełniających przesłanki beneficjenta rzeczywistego. Zdaniem organu. analiza akt sprawy prowadziła do wniosku, że wobec 4 spośród 99 klientów poddanych badaniu Bank nie ustalił i nie zapisał danych identyfikacyjnych beneficjenta rzeczywistego niedopełniając obowiązku, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy. Oznacza to, że zakres naruszenia był duży i dużym stopniu wpłynął na zwiększenie wysokości kary pieniężnej.

Analizując niniejszą sprawę z punktu widzenia naruszenia art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy organ stwierdził, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynikało, że spośród 99 klientów poddanych badaniu, wobec 10 klientów Bank nie dopełnił tego obowiązku. Z kontroli ankiet wynikało, że nie ustalono źródła pochodzenia wartości majątkowych wobec następujących klientów: M. Sp. z o.o., G. Sp. z o.o., G., Z., K., V. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., S.

Ponadto, z akt sprawy wynikało, że Bank nie wskazał w ankietach źródła pochodzenia wartości majątkowych w stosunku do klientów: G. sp. z o.o. i P. Sp. z o.o. odwołując się do zamknięcia rachunków prowadzonych na rzecz tych klientów (odpowiednio: w dniu [...] listopada 2015 r i [...] sierpnia 2015 r.). W ocenie Ministra okoliczność ta pozostała bez znaczenia dla obowiązku zastosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy, ponieważ w okresie objętym kontrolą podmioty te były klientami Banku.

W złożonym odwołaniu Bank wskazał, że pomimo tego, iż w pierwotnie przekazanych ankietach technicznie nie wprowadzono informacji na temat źródeł pochodzenia wartości majątkowych, to dokumentacja zebrana od ww. klientów, przedstawiona organowi administracji i stanowiąca materiał dowodowy w sprawie, świadczyła o tym, jaką wiedzę Odwołujący posiadał o kliencie i profilu jego działalności, w tym o źródle pochodzenia wartości majątkowych, co dotyczy również klientów G. Sp. z o.o. oraz P. Sp. z o.o. Ustosunkowując się do tego twierdzenia Minister wyjaśnił, że jeśli uznać za prawidłowe że uzupełnienie ankiet w dniu [...] i [...] stycznia 2016 r. o informacje na temat źródła pochodzenia środków majątkowych było wyrazem bieżącego aktualizowania posiadanych dokumentów i informacji, to okoliczność ta wskazuje na to, że przed datą [...] stycznia 2016 r. Bank nie dysponował wiedzą w tym zakresie, co zresztą wprost wynikało z treści ankiet dotyczących okresu objętego kontrolą, które Minister zbadał w niniejszym postępowaniu. W kilku ww. przypadkach Bank nie wskazał również charakteru operacji, które klient planuje przeprowadzić w przyszłości oraz nie wypełnił pola służącego określeniu głównego produktu lub usługi klienta.

Wyjaśniając niniejszą sprawę organ zauważył, że Bank: - jako jedna ze stron umowy zawieranej z klientem - ma realny wpływ na to, jakie informacje klient powinien dostarczyć. Oznacza to, że Bank ma faktyczną możliwość uzyskania od klienta informacji na temat źródeł pochodzenia wartości majątkowych a brak tych informacji stanowi niedopełnienie przedmiotowego obowiązku. Przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego (nie. obejmująca ankiet przekazanych przy piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. a jedynie odnosząca się do treści odwołania w zakresie tych ankiet) w przedmiocie realizacji obowiązku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego zdefiniowanego w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy, wskazała, że Bank wobec 10 klientów nie dopełnił ww. obowiązku. Skala naruszenia była bardzo duża, ponieważ dotyczy 10 spośród 99 klientów podanych badaniu i w taki też, bardzo duży, sposób wpłynęła na zwiększenie wymiaru kary pieniężnej.

Analizując sprawę z punktu widzenia naruszenia art. 10a ust. 4 ustawy organ uznał, że z materiału dowodowego wynikało, że Bank nie dopełnił ww. obowiązku wobec 31 pracowników, w tym 16-tu osób z listy 4.386 pracowników zaangażowanych operacyjnie w realizację zadań związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz 15-tu pracowników z listy 478 pracowników długotrwale nieobecnych z w pracy. Organ wyjaśnił, że do materiału dowodowego została włączona przez Ministra decyzja Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], na podstawie której została nałożona na B. S.A. z siedzibą w [...] kara pieniężna wysokości 10.000 zł z tytułu niedopełnienia obowiązku rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, przekazania Generalnemu Inspektorowi dokumentów dotyczących tych transakcji lub przechowywania przez wymagany okres rejestru tych transakcji lub dokumentów dotyczących tej transakcji oraz zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym, o którym mowa w art. 10a ust. 4 ustawy. Włącznie do materiału dowodowego ww. dokumentu uzasadnione było tym, iż powyższa decyzja została wydana na B. S.A., który od dnia [...] kwietnia 2015 r. połączył się z B. S.A. tworząc B. S.A., będący Stroną niniejszego postępowania. Decyzja Generalnego Inspektora dotyczy obowiązków, które są przedmiotem niniejszego postępowania, na co również zwrócił uwagę Bank w złożonym odwołaniu. Z decyzji tej wynika, że kara pieniężna została nałożona z tytułu niedopełnienia obowiązku w zakresie zapewnienia udziału w programach szkoleniowych 6 pracowników. Z porównania listy nazwisk 6 pracowników, których dotyczyła decyzja Generalnego Inspektora z dnia [...] lutego 2015 r. z listami nazwisk 16 i 15 pracowników, których dotyczy decyzja Generalnego Inspektora z dnia [...] września 2016 r. wynikało, że nazwiska 2 pracowników powtarzały się. Zatem organ pierwszej instancji ukarał Bank dwa razy za naruszenie art. 10a ust. 4 ustawy w stosunku do 2 tych samych pracowników. Z tego też powodu decyzja Generalnego Inspektora z dnia [...] września 2016 r. nie mogła pozostać w obrocie prawnym.

Ponadto wpływ na uchylenie decyzji I instancji w całości miał również błąd dotyczący zakresu naruszenia art. 10a ust. 4 ustawy, skutkujący błędnym wymiarem kary pieniężnej. Na powyższe uchybienia zwrócił uwagę Bank w złożonym odwołaniu wskazując przy tym na naruszenie art. 7, 77 i § 1 i 4 oraz art. 80 Kpa. Minister podzielił zarzuty Strony dotyczące naruszenia przez Generalnego Inspektora ww. przepisów regulujących zasady postępowania dowodowego, w tym niedokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia faktów znanych organowi z urzędu z racji wydania decyzji nakładającej karę pieniężną (obie decyzje wydał ten sam organ). Organ podzielił również zarzut Strony dotyczący braku możliwości przeszkolenia, z uwagi na długotrwałą nieobecność pracowników. Konsekwencją powyższego było uchylenie przez Ministra decyzji Generalnego Inspektora z dnia [...] września 2016 r. w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Ministra, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, ze Bank nie dopełnił obowiązku zapewnienia udziału w szkoleniu określonym w art. 10a ust. 4 ustawy w odniesieniu do 24 pracowników, co przy liczbie 4.859 pracowników operacyjnie zaangażowanych w realizację zagadnień związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy (bez 5 pracowników długotrwale nieobecnych w pracy) oznacza, że zakres naruszenia przedmiotowego obowiązku był niewielki i niewielki sposób wpłynął na zwiększenie wysokości wymiaru kary pieniężnej.

Organ wyjaśnił również, że na wymiar kary wpływa, zgodnie z art. 34c ust. 2 ustawy, dotychczasowa działalność instytucji obowiązanej. Z akt sprawy wynikało, że działalność Banku w kontekście realizacji w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy była weryfikowana przez Generalnego Inspektora podczas kontroli w lipcu 2014 r., czego wyrazem jest decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Z decyzji tej wynikało, że stwierdzono nieprawidłowości dotyczące realizacji obowiązku rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust, 1 ustawy oraz zapewnienia pracownikom udziału w programach szkoleniowych, określonych w art. 10a ust. 4 ustawy, tj.: ponad 3 tyś. transakcji nie zostało zarejestrowanych w terminie oraz kilku pracownikom nie zapewniono udziału w szkoleniach. Z zestawienia tych informacji w odniesieniu do informacji o ilości transakcji, których niezarejestrowanie zostało stwierdzone podczas kontroli w 2015 r. (tzn. 368 transakcji) - z uwzględnieniem różnicy w długości okresu czasu objętego badaniem - wynikało, że skala tej nieprawidłowości zmniejszyła się wielokrotnie, natomiast skala niedopełnienia obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym wzrosła nieznacznie. W ocenie Ministra w badanej sprawie można było zaobserwować poprawę realizacji obowiązku rejestracji transakcji i tylko niewielki wzrost nieprawidłowości dotyczących realizacji obowiązku szkoleniowego.

Organ analizując akta sprawy wskazał na możliwości finansowe Banku w latach podatkowych 2014, 2015 i 2016. Z danych tych wynikało, że możliwości finansowe Banku, są dobre.

Mając na uwadze całokształt zbadanych i przedstawionych powyżej okoliczności, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Minister postanowił uchylić - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa - zaskarżoną decyzję Generalnego Inspektora w całości i po ponownym rozpatrzeniu sprawy nałożyć karę pieniężną w wysokości 130.000 zł za niedopełnienie następujących obowiązków, tj. rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy, zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym, o którym mowa w art. 10a ust. 4 ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ uwzględnił rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe, zgodnie z dyspozycją art. 34c ust. 2 ustawy.

Następnie skarżący złożył skargę do Sądu, w której zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie:

1) art. 8b ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż na instytucji obowiązanej spoczywa obowiązek osiągnięcia "rezultatu" w postaci identyfikacji beneficjenta rzeczywistego, podczas gdy z literalnego brzmienia wskazanego przepisu ustawy wynika przeciwny wniosek, to jest taki, iż instytucja obowiązana ma obowiązek podejmowania czynności z zachowaniem należytej staranności, w celu identyfikacji beneficjenta rzeczywistego, co oznacza, że instytucja obowiązana powinna dążyć do identyfikacji tego beneficjenta, a jeśli w procesie identyfikacji instytucja obowiązana dojdzie do momentu, w którym nie będzie mogła uzyskać pewnych informacji uznaje się, że zostały zastosowane środk bezpieczeństwa finansowego;

2) art. 9 ust. 3 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zapisanie ustalonych danych identyfikacyjnych beneficjentów rzeczywistych w innych dokumentach niż ankiety Skarżącego (tj. np. w odpisach z KRS-u) jest niezasadne i nie spełnia wymogów art. 9 ust. 3 ustawy, a w konsekwencji skutkuje uznaniem, iż nie został zastosowany środek bezpieczeństwa finansowego określony w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy,

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w zw. z art. 8b ust 3 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy, polegające na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w kwestii zachowania przez skarżącą wymogów należytej staranności prz. identyfikacji osoby beneficjenta rzeczywistego w odniesieniu do czterech klientów Skarżącego, skutkujące przyjęciem przez organ administracji, iż Skarżący nie zidentyfikował beneficjentów rzeczywistych, a tym samym nie dopełnił obowiązku określonego w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy,

4) art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż na instytucji obowiązanej spoczywa obowiązek osiągnięcia "rezultatu" w postaci zidentyfikowania, źródeł pochodzenia wartości majątkowych, podczas gdy z literalnego brzmienia wskazanego przepisu ustawy wynika przeciwny wniosek, to jest taki, iż instytucja obowiązana ma obowiązek podejmowania w tym zakresie czynności z zachowaniem należytej staranności,

5) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegającego na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w kwestii badania przez Skarżącego źródła pochodzenia wartości majątkowych, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy skutkujące przyjęciem przez organ administracji, iż Skarżący nie dokonał badania źródeł pochodzenia wartości majątkowych,

6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegającego na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w kwestii przesłanek, które organ administracji powinien uwzględniać przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, skutkujące brakiem miarkowania wysokości nałożonej kary,

7) art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia decyzji w zakresie wymiaru nałożonej kary pieniężnej zgodnie z wymogami przewidzianymi w tym przepisie prawa,

8) art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, w związku z brakiem należytego uzasadnienia decyzji organu administracji w zakresie wymiaru nałożonej kary pieniężnej,

9) art. 34 a pkt 1), 3) i 5) ustawy oraz art. 34 c ust. 1 i 2 ustawy poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji nałożenie i określenie wysokości kary niezgodnie z tymi przepisami.

W oparciu o powyższe zarzuty Bank wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. (nr sprawy: [...]) uchylającej zaskarżoną w całości decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] września 2016 r. i nakładającej karę pieniężną. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie od Ministra Rozwoju i Finansów zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w myśl § 2 ww. artykułu kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r., którą uchylił on decyzję, wydaną w I instancji przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] września 2016 r. i po ponownym rozpatrzeniu sprawy nałożył na B. SA karę pieniężną w wysokości 130000 złotych za niedopełnienie obowiązku:

- rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2016 r. poz. 299),

- stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 i 4 ww. ustawy,

- zapewnienie udziału pracowników w programie szkoleniowym, o którym mowa w art. 10a ust. 4 ustawy.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 34a pkt 1, 3, 5 oraz art. 34c ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Należy wskazać, że podnosząc zarzut naruszenia ww. przepisów skarżący nie uzasadnił, na czym polegało błędne zastosowanie przez organ art. 34a pkt 1 i 5 ww. ustawy i jakie miało to przedłożenie na wysokość wymierzonej kary pieniężnej. Strona skupiła się natomiast na kwestionowaniu ukarania jej z powodu niedopełnienia obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego (art. 34a pkt 3 ustawy). Według jej oceny organ naruszył przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w kwestii podejmowania przez bank czynności w celu identyfikacji beneficjenta wieczystego (art. 8b ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy) jak również badania przez stronę źródła pochodzenia wartości majątkowych, o którym mowa w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy. Zdaniem strony organ wadliwie zinterpretował przepisy dotyczące obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego albowiem błędnie przyjął, że na banku spoczywa obowiązek osiągnięcia "rezultatu" w postaci identyfikacji beneficjenta rzeczywistego bądź też źródeł pochodzenia wartości majątkowych podczas, gdy z brzmienia literalnego przepisów art. 8b ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 3 oraz art. 8b ust. 3 pkt 4 wynika, że bank ma obowiązek podejmowania w tym zakresie czynności z zachowaniem należytej staranności. Skarżący zarzucił również, że organ naruszył art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. albowiem nie ocenił wszechstronnie materiału dowodowego i nie uzasadnił wysokości nałożonej na stronę kary pieniężnej. Zarzuty strony należy uznać za nieusprawiedliwione.

W myśl przepisu art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy środki bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w ust. 1 polegają na podejmowaniu czynności z zachowaniem należytej staranności w celu identyfikacji beneficjenta rzeczywistego i stosowaniu uzależnionych od oceny ryzyka odpowiednich środków weryfikacji jego tożsamości w celu uzyskania przez instytucję obowiązaną danych dotyczących tożsamości beneficjenta rzeczywistego, w tym ustaleniu struktury własności i zależności klienta. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy, identyfikacja, o której mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 obejmuje ustalenie i zapisanie imienia, nazwiska i adresu oraz dodatkowo innych danych identyfikacyjnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 w zakresie, w jakim instytucja obowiązana może je ustalić.

Kolejny środek bezpieczeństwa finansowego został przewidziany w art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy. Polega on na bieżącym monitorowaniu stosunków gospodarczych z klientem, w tym badaniu przeprowadzonych transakcji w celu zapewnienia, że przeprowadzane transakcje są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie i profilu jego działalności oraz z ryzykiem a także w miarę możliwości badaniu źródła pochodzenia wartości majątkowych oraz bieżącym analizowaniu posiadanych dokumentów i informacji.

Zgodnie z art. 8b ust. 6 ustawy instytucja obowiązana, na żądanie organów informacji finansowej i organów, o których mowa w art. 21 ust. 3 wykazuje środki bezpieczeństwa finansowego zastosowane przez nie w związku z ryzykiem prania pieniędzy i finansowania terroryzmu.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle ww. przepisów bank jest instytucją obowiązaną tzn. podmiotem zobowiązanym do realizacji obowiązków określonych w ustawie, w tym do stosowania wobec klientów środków bezpieczeństwa finansowego. To na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że stosując w praktyce dyspozycje przepisów art. 8b ust. 3 pkt 2 i 8b ust. 3 pkt 4 działał z należytą starannością, wymaganą od niego jako profesjonalisty w obrocie środkami pieniężnymi. W sytuacji, gdy bank nie może wywiązać się z obowiązków, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3 nie przeprowadza transakcji, nie podpisuje umowy z klientem lub rozwiązuje zawarte umowy oraz przekazuje Generalnemu Inspektorowi, według ustalonego wzoru, w uzasadnionych przypadkach z uwzględnieniem ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu informacje o danym kliencie wraz z posiadanymi informacjami o planowanej przez niego transakcji (art. 8b ust. 5 ustawy).

Ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynika, że spośród 99 klientów objętych badaniem kontrolnym, z którymi Bank zawarł umowę w dniu [...] sierpnia 2015 r. wobec 4 klientów nie został dopełniony obowiązek stosowania środka bezpieczeństwa finansowego określonego w art. 8b ust. 3 pkt 2 ustawy. Organ szczegółowo uzasadnił, na czym w każdym z tych przypadków polegało uchybienie ze strony banku. Z art. 9 ust. 3 ustawy wyraźnie wynika, że identyfikacja, o której mowa w art. 8b ust. 3 pkt 2 obejmuje ustalenie i zapisanie imienia, nazwiska i adresu oraz dodatkowo innych danych identyfikacyjnych, o których mowa w art. 1 pkt 1.

Sąd podziela pogląd organu, że bank nie zachował należytej staranności w ustalaniu beneficjenta rzeczywistego. Skoro posiadał dane identyfikacyjne osób fizycznych – beneficjentów rzeczywistych z KRS-u powinien wpisać te dane w dedykowanych w tym celu dokumentach np. ankietach (czego zabrakło wobec klientów: S., B. Sp. z o.o. i G. Sp. z o.o.). W przeciwnym bowiem razie brak jest pewności, czy bank wiedział jakimi danymi dysponuje.

Poza tym z ustaleń organu wynika, że spośród 99 klientów poddanych badaniu przez pryzmat realizacji obowiązku, o którym mowa z art. 8b ust. 3 pkt 4 ustawy, wobec 10 klientów bank nie dopełnił tego obowiązku. Opisane przez organ uchybienia w tym zakresie stwierdzone w czasie kontroli świadczą o braku profesjonalizmu banku w tym zakresie. Uzupełnienie danych w ankietach poprzez podanie informacji odnośnie źródła pochodzenia środków majątkowych w kilka miesięcy po kontroli świadczy o tym, że bank nie podjął właściwych działań, aby wywiązać się z nałożonego na niego obowiązku, gdyż jako jedna ze stron umowy zawieranej z klientem ma realny wpływ na to, jakie informacje klient powinien mu dostarczyć.

W tym stanie rzeczy nie ulegało wątpliwości, że za stwierdzone w toku kontroli naruszenia w zakresie niedopełnienia obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, jak również niedopełnienie obowiązku rejestracji transakcji o której mowa w art. 8 ust. 1 i niedopełnienia obowiązku zapewnienia udziału pracowników w programie szkoleniowym (tych ostatnich dwóch naruszeń strona nie kwestionowała, a Sąd przychylił się w tym względzie do stanowiska organu) organ prawidłowo wymierzył stronie karę administracyjną stosownie do art. 34a pkt 1, 3 i 5 ustawy. Stosownie do art. 34c ust. 1 kara ta jest wymierzana w wysokości nie większej niż 750000 złotych a w razie naruszenia, o którym mowa w art. 34a pkt 5 – w wysokości nie większej niż 100000 złotych.

Wymierzona stronie kara w ostatecznej wysokości 130000 złotych uwzględniła okoliczności o jakich mowa w art. 34c ust. 2 ustawy tj. rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe, co wynika ze szczegółowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że wysokość kary została ustalona w sposób dowolny, albowiem organ wskazał, jakimi względami się kierował przy jej wymierzaniu.

Reasumując Sąd nie stwierdził, aby organ dopuścił się wskazanych w skardze uchybień przepisom postępowania, jak również naruszenia prawa materialnego, stąd też skargę jako niezasadną oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a.