Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2273/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50  art. 60  ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
article: art. 41  ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Andrzej Kołodziej (sprawozdawca), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. sprawy ze skargi L. K. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lutego 2010 r. L. K. (dalej skarżący) wystąpił do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej Szefa ABW) o wyrażenie zgody na przejście na emeryturę.

Rozkazem personalnym Szefa ABW z [...] lutego 2010 r., wydanym na podstawie art. 50 i art. 60 ust. 3 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu - Dz. U. nr 74, poz. 676 ze zm. (dalej ustawa o ABW i AW), skarżący został zwolniony ze służby w ABW z dniem [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu rozkazu organ podał, że raport skarżącego zawierający prośbę o zwolnienie ze służby został rozpatrzony pozytywnie.

W dniu [...] lutego 2010 r. do organu wpłynął raport skarżącego z dnia [...] lutego 2010 r., w którym oświadczył on, iż wycofuje raport z [...] lutego 2010 r., a gdyby raport ten zostałby potraktowany jako oświadczenie woli, to uchyla się od jego skutków na podstawie art. 84-88 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.). W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania treści żądania, skarżący (w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r.) wyjaśnił, że pismem z dnia [...] lutego 2010 r. wycofał swoje podanie z dnia [...] lutego 2010 r. o zwolnienie ze służby i w związku z tym ww. pismo z dnia [...] lutego 2010 r. nie jest wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Zdaniem skarżącego postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.

W piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. organ poinformował skarżącego, powołując się na art. 61 k.c., że raport odwołujący oświadczenie woli z dnia [...] lutego 2010 r. wpłynął do Dyrektora Biura Kadr ABW już po wydaniu rozkazu z [...] lutego 2010 r., co oznacza, że wycofanie raportu nastąpiło zbyt późno i w myśl ww. przepisu było bezskuteczne.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem rozkazu personalnego nr [...] z [...] lutego 2010 r., żądając uchylenia tego rozstrzygnięcia. Podtrzymał swoje stanowisko co do bezprzedmiotowości postępowania wobec skutecznego wycofania wniosku o zwolnienie ze służby oraz wniósł o umorzenie postępowania. W dalszej części wniosku przedstawił okoliczności faktyczne, które doprowadziły do złożenia raportów z [...] i [...] lutego 2010 r.

Rozkazem personalnym z [...] marca 2010 r. Szef ABW uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby w ABW i określił termin zwolnienia na dzień [...] marca 2010 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując się na przepis art. 60 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, wskazał, że zgłoszenie pisemnego żądania wystąpienia ze służby rodzi po stronie uprawnionego przełożonego obowiązek rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem ABW zgłaszającym takie żądanie. Dlatego rozkazem personalnym nr [...] z [...] lutego 2010 r. skarżący został zwolniony ze służby. Podkreślił też, że przepisy ustawy o ABW oraz AW nie regulują kwestii składania przez funkcjonariuszy oświadczeń woli o odejściu ze służby. Wobec tego przyjął – mając na uwadze prezentowane w tym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - iż żądanie zwolnienia ze służby funkcjonariusza ABW jest oświadczeniem woli w rozumieniu k.c. Zgodnie z art. 61 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła ona skutecznie zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli dotarło do adresata jednocześnie z tym odwołaniem lub wcześniej. Oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże zatem osobę, która oświadczenie takie złożyła. Tymczasem odwołanie przez skarżącego oświadczenia woli o wystąpieniu ze służby wpłynęło do Dyrektora Biura Kadr ABW w dniu [...] lutego 2010 r., a więc już po wydaniu rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2010 r.

Organ zaakcentował, że dla oceny skuteczności wycofania oświadczenia woli istotna jest chwila, z którą to odwołanie dotarło do adresata, a nie data jego sporządzenia przez odwołującego. Dlatego wycofanie przez skarżącego oświadczenia woli o wystąpieniu ze służby uznał za bezskuteczne.

Podniósł również, iż kwestie wskazywane przez skarżącego jako okoliczności, które doprowadziły do sporządzenia przedmiotowych raportów, nie były podstawą do wydania rozkazu personalnego z [...] lutego 2010 r.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że na skutek nienadania zaskarżonemu rozkazowi personalnemu z dnia [...] lutego 2010 r. rygoru natychmiastowej wykonalności i w związku z tym, iż nie podlegał on natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wstrzymuje wykonanie decyzji w myśl art. 130 § 2 k.p.a., konieczne jest uchylenie zaskarżonego rozkazu w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego ze służby i określenie nowej daty zwolnienia, przypadającej po wprowadzeniu do obrotu decyzji.

Wyrokiem z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 734/10, po rozpoznaniu skargi skarżącego na ww. rozkaz personalny Szefa ABW z [...] marca 2010 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu wyroku Sąd opowiedział się za dominującym w judukaturze i doktrynie poglądem, zgodnie z którym zgłoszenie wystąpienia ze służby jest oświadczeniem woli, do którego stosuje się przepisy prawa cywilnego. Zatem może być ono skutecznie odwołane jedynie wówczas, gdy doszło do adresata oświadczenia o wystąpieniu ze służby jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Jednocześnie Sąd wskazał, iż raport skarżącego z [...] lutego 2010 r. dotarł do organu już po wydaniu rozkazu personalnego w pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie (w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżący wskazywał dlaczego złożył raport o zwolnienie z służby) organ był obowiązany ocenić, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący mógł uchylić się od skutków złożonego oświadczenia woli. Tymczasem organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń, nie przedstawił też w tej materii swojego stanowiska, które mogłoby być ocenione przez Sąd. Wprawdzie to na stronie ciąży obowiązek wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi dla siebie określone skutki prawne, ale jeżeli twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. W niniejszej sprawie oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych było lakoniczne, niemniej zostało złożone organowi na piśmie, jak wymaga tego przepis art. 88 k.c. Reasumując Sąd podniósł, że obowiązkiem organu było wnikliwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czego organ nie uczynił.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2012 r., działając na podstawie art. 60 ust. 3 ustawy o ABW i AW oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., Szef ABW uchylił rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w części określającej termin zwolnienia skarżącego ze służby w ABW i ustalił termin zwolnienia na dzień [...] października 2012 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że realizując wskazania Sądu, przesłuchał w charakterze strony postępowania skarżącego w obecności jego pełnomocnika. W trakcie tego przesłuchania ustalił, że dla rozstrzygnięcia kwestii ewentualnych wad oświadczenia złożonego przez skarżącego, istotne znaczenie ma przebieg spotkania w gabinecie Dyrektora Delegatury ABW w K., które odbyło się [...] lutego 2010 r. Dlatego organ przesłuchał trzech funkcjonariuszy ABW uczestniczących (oprócz skarżącego) w tym spotkaniu.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ rozważył z jaki wadami oświadczenia woli ma ewentualnie do czynienia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, a następnie ocenił, czy w zaistniałych okolicznościach faktycznych skarżący, powołując się na określoną wadę oświadczenia woli, mógł skutecznie uchylić się od skutków prawnych złożonego przez siebie w raporcie z dnia [...] lutego 2010 r. wystąpienia ze służby w ABW. W kontekście powyższego organ uznał, iż sprawdzenia wymaga, czy składając oświadczenie skarżący działał pod wpływem błędu wywołanego podstępnie lub na skutek groźby osoby trzeciej.

Analizując, czy skarżący złożył oświadczenie woli pod wpływem błędu, organ wskazał, iż warunkiem prawnej doniosłości błędu w świetle art. 84 k.c. jest przede wszystkim to, aby błąd składającego oświadczenie woli dotyczył treści czynności prawnej. Przepis ten zakłada więc istnienie po stronie składającego oświadczenie woli mylnego wyobrażenia o treści tego oświadczenia woli. Ponadto przy definicji błędu zwraca się uwagę na brak świadomości dokonującego czynności w momencie jej dokonywania o rzeczywistym stanie rzeczy. Tymczasem z protokołu przesłuchania strony z dnia [...] maja 2012 r. wynika, że skarżący za błąd wywołany podstępnie uważa słowną presję ze strony przełożonego - dyrektora delegatury ABW w K., której został poddany w rozmowie z dnia [...] lutego 2010 r. Został on wówczas poinformowany, iż z uwagi na niekorzystne dla niego wyniki badań wariograficzych i ewentualne konsekwencje w sferze dyscyplinarnej powinien rozważyć możliwość dobrowolnego zwolnienia ze służby. W ocenie organu, nie ma więc żadnych podstaw do uznania, że skarżący nie był świadomy treści składanego przez siebie raportu bądź nie wiedział, czy nie zdawał sobie sprawy, jakie konsekwencje prawne rodzi napisanie przez funkcjonariusza raportu o zwolnienie ze służby. Jednocześnie dyrektor delegatury nie miał obowiązku wyjaśniać, że pisemne oświadczenie o wystąpieniu funkcjonariusza ze służby zobowiązuje go do wydania rozkazu o rozwiązaniu z nim stosunku służbowego.

Organ nie znalazł również podstaw do uznania, że skarżący złożył przedmiotowe oświadczenie woli na skutek błędu wywołanego podstępnym działaniem dyrektora delegatury ABW w K. Podstęp zakłada celowe, umyślne działanie sprawcy skierowane na wywołanie takiego niezgodnego z prawdą obrazu rzeczywistości u osoby, na wolę, której oddziaływuje, by zdolny on był do nakłonienia jej do złożenia oświadczenia woli określonej treści. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przełożony skarżącego w trakcie rozmowy w dniu [...] lutego 2010 r. w sposób rzeczowy i spokojny przedstawił mu konsekwencje prawne pozostania w służbie, pozostawiając mu czas na podjęcie decyzji. Dyrektor nie wywierał żadnej presji na skarżącego, lecz poddał mu tylko pod rozwagę to, by przemyślał on możliwość napisania raportu o zwolnienie. Mając na względzie treść przesłuchania świadków, organ za nietrafny uznał zarzut skarżącego, by Dyrektor Delegatury ABW w K. w trakcie spotkania w dniu [...] lutego 2010 r. działał podstępnie, bądź w sposób niedozwolony w celu wywołania błędu dotyczącego treści czynności prawnej, jaką było złożenie raportu o zwolnieniu ze służby.

Kolejna wada, na którą powołała się strona - groźba, polega na tym, że oświadczenie woli zostaje złożone w związku przyczynowym ze stanem obawy wywołanym przez drugą stronę lub osobę trzecią poprzez zastosowanie groźby bezprawnej tzn. sprzecznej z przepisami prawa. Obawa ta musi dotyczyć poważnego niebezpieczeństwa osobistego lub majątkowego dla składającego oświadczenie woli albo dla innej osoby.

Odnosząc się do kolejnej wady oświadczenia woli, na którą powołał się skarżący, tj. groźby, organ podniósł, iż skarżący jako bezprawną groźbę odebrał wypowiedź Dyrektora Delegatury ABW w K., że jeżeli nie zwolni się ze służby na własną prośbę, to może zostać zwolniony z niej dyscyplinarnie. Ponadto, jako groźbę skarżący potraktował również propozycję znalezienia pracy, złożoną mu w trakcie rozmowy przez tegoż Dyrektora.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także kierując się zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego myślenia, organ stwierdził, że wypowiedź przełożonego skarżącego zarówno w zakresie konsekwencji dyscyplinarnych grożących skarżącemu, jak i w zakresie propozycji znalezienia pracy, nie wypełnia przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie oświadczenia woli skarżącego jako złożonego pod wpływem groźby. Dodał, iż wszyscy świadkowie spotkania z [...] lutego 2010 r. zeznali, iż Dyrektor Delegatury ABW w rozmowie ze skarżącym nie używał kategorycznych sformułowań, ani nie domagał się też od niego napisania raportu o zwolnienie ze służby. Nie sformułował także innego rodzaju wypowiedzi, które należałoby odebrać jako groźbę. Ponadto, jeżeli w ocenie skarżącego, zachowanie jego przełożonego nie licowało ze stanowiskiem, które zajmował, a także nie znajdowało uzasadnienia w okolicznościach danej sprawy, to o tym fakcie skarżący powinien zawiadomić wyższych przełożonych. Złożenie przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby świadczyło o uznaniu argumentów przełożonego za słuszne.

Ustosunkowując się do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] sierpnia 2012 r., zawierającego wniosek o wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, organ podniósł, iż z uwagi na to, że po rozpoznaniu wniosku w dniu [...] września 2012 r. nie wyraził zgody na cofnięcie raportu o zwolnienie ze służby, to koniecznym było kontynuowanie przedmiotowego postępowania administracyjnego.

Organ podkreślił też, że mógł przychylić się do prośby skarżącego o cofnięcie wystąpienia ze służby, ale nie był do tego zobowiązany. Skoro zgody takiej nie wyraził, to odwołanie przez skarżącego wystąpienia dotyczącego zwolnienia ze służby w ABW w myśl art. 61 k.c. jest bezskuteczne.

W konsekwencji Szef ABW nie znalazł podstaw do uznania, iż oświadczenie woli złożone przez skarżącego dotknięte było wadą umożliwiającą uchylenie się od jego skutków.

Powyższy rozkaz pesonalny Szefa ABW z dnia [...] października 2012 r. skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając w skardze:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

a) przepisu art. 60 ust. 3 ustawy o ABW i AW, uprawniającego Szefa ABW do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w nieprzekraczalnym terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia w tym zakresie, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby i oznaczeniu terminu zwolnienia na [...] października 2012 r., podczas gdy pisemny wniosek o zwolnienie ze służby został złożony w dniu [...] lutego 2010 r., a ponadto rozkazem z dnia [...] lipca 2012 r. Szef ABW ponownie nawiązał ze skarżącym stosunek służby, co przesądza o braku podstaw prawnych do wydania zaskarżonego rozkazu,

b) przepisu art. 61 § 1 zd. 2 w zw. z przepisem art. 60 k.c. w zw. z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., wskazujących na skuteczność odwołania oświadczenia woli także w przypadku wyrażenia zgody przez adresata tego oświadczenia, poprzez nieuwzględnienie faktu, że rozkazem personalnym Szefa ABW z dnia [...] lipca 2012 r. ponownie nawiązano ze skarżącym stosunek służby, a rozkazem personalnym Dyrektora ABW w K. z dnia [...] sierpnia 2012 r. powierzono skarżącemu pełnienie obowiązków inspektora w Wydziale Postępowań Karnych, co świadczy o wyrażeniu przez Szefa ABW zgody na cofnięcie oświadczenia woli zawartego we wniosku o zwolnienie ze służby i przesądza o celowości umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego;

2) naruszenie przepisów postępowania w postaci:

a) przepisu art. 7, art. 8 i art 77 § 1 k.p.a., obligujących organy administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, jak również wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy poprzez ich niezastosowanie polegające na ograniczeniu czynności dowodowych do ustalenia przebiegu spotkania z dnia [...] lutego 2010 r., odbytego pomiędzy skarżącym a Dyrektorem DABW w K., jego Zastępcą oraz Kierownikiem Samodzielnej Sekcji INKiBW z siedzibą w K., podczas, gdy określenie znaczenia oświadczeń i deklaracji składanych wówczas przez przełożonych skarżącego czyniło koniecznym poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie: charakteru i zasadności stawianych skarżącemu zarzutów, zakresu podjętych czynności wyjaśniających, reakcji środowiska zawodowego na skierowane wobec skarżącego pomówienie, jak również rodzaju udostępnionych skarżącemu środków obrony,

b) przepisu art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., obligujących organ administracji publicznej do poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych dotyczących przedmiotu rozpoznania sprawy, co powinno znaleźć pełne odzwierciedlenie w pisemnym uzasadnieniu wydanej decyzji, poprzez wadliwe zastosowanie ww. przepisów polegające na pominięciu szeregu istotnych ustaleń dotyczących przebiegu spotkania z dnia [...] lutego 2012 r., jak również braku wyodrębnienia, w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, osobnej części dotyczącej ustalonego stanu faktycznego i wplecenie w te ustalenia oceny prawnej, co uniemożliwia weryfikację zasadności wydanej decyzji;

c) przepisu art. 107 § 3 k.p.a., obligującego organ administracji publicznej m.in. do wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności poszczególnym dowodom, poprzez jego niezastosowanie polegające na poczynieniu ustaleń faktycznych, dotyczących przebiegu spotkania z dnia [...] lutego 2010 r., w sposób sprzeczny z treścią zeznań skarżącego przy jednoczesnym zaniechaniu wskazania przyczyn, dla których przesłuchaniu skarżącego odmówiono wiarygodności;

d) przepisu art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., obligującego organ administracji publicznej do uwzględnienia wniosku dowodowego strony, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez jego niezastosowanie polegające na oddaleniu, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., wniosków dowodowych skarżącego, zawartych w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r., pomimo faktu, że zgłoszone wnioski dowodowe, w postaci zeznań świadków, dotyczyły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a powoływanie się przez Szefa ABW na nadanie klauzuli tajności pozostałym wskazanym we wniosku środkom dowodowym, ma charakter wyłącznie instrumentalny, czego jednoznacznym przykładem jest powołanie się na konieczność ochrony informacji niejawnych odnośnie zapisu video z dnia [...] października 2009 r. z czterech kamer zainstalowanych na terenie Delegatury ABW w K., pomimo że czynność oględzin zapisu jednej z tych kamer została przeprowadzona w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Szefa ABW w sprawie o znaku akt: [...], dotyczącej zwolnienia ze służby [...] M. J.

- które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] października 2012 r. oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego Szefa ABW nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., a także określenie, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, jak również zasądzenie na jego rzecz od Szefa ABW zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, z uwzględnieniem kosztów wynagrodzenia adwokackiego liczonych według norm przepisanych prawem oraz kosztów poniesionej opłaty skarbowej.

Ponadto skarżący zażądał przeprowadzenia uzupełniających dowodów z szeregu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej dotyczącej zwolnienia ze służby [...] M. J. oraz wyroków sądów administracyjnych zapadłych w sprawie ze skargi wyżej wymienionego - na okoliczność sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia ze służby w ABW [...] M. J.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił m.in., że skoro Szef ABW rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2012 r. ponownie nawiązał z nim stosunek służby, to znaczy, iż wyraził zgodę na cofnięcie wniosku o zwolenienie ze służby.

W ocenie skarżącego, jego spotkanie z przełożonym w dniu [...] lutego 2010 r. stanowiło kulminację zachowań skierowanych przeciwko niemu, polegających na szykanowaniu go w środowisku zawodowym i tolerowaniu tych szykan przez przedstawicieli kierownictwa delegatury ABW w K. w okresie od [...] października 2009 r. do [...] lutego 2010 r. Skarżący przytoczył fragmenty przesłuchania go, które - jego zdaniem - stanowiły istotny element presji, której został poddany podczas spotkania w dniu [...] lutego 2010 r. Przełożeni skierowali bowiem do niego następujący komunikat: zwolnisz się albo zostaniesz zwolniony bez względu na zasadność sformułowanego pomówienia. Skarżący zaznaczył, iż ocena, czy złożone przez niego oświadczenie woli było wadliwe, nie może być uzależniona wyłącznie od przebiego tego spotkania.

Skarżący zarzucił również organowi, że utajnienie wyników badań poligraficznych (korzystnych dla niego w jego mniemaniu) i samo poinformowanie go, iż były one dla niego niekorzystne, miało na celu uniemożliwienie mu zapoznania się z tymi wynikami i zweryfikowania ich. Powyższa niekonsekwencja, według skarżącego, świadczy o podstępnym działaniu Dyrektora Delegatury ABW w K. Błędna informacja o wynikach badania wariograficznego wywarła istotny wpływ na podjęcie decyzji o złożeniu wniosku o zwolnienie ze służby, gdyż począwszy od [...] października 2010 r. skarżący był obiektem kpin i żartów ze strony innych pracowników.

Wskazał też, że informowanie o możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej i zwolenienia ze służby może zostać uznane za dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdy zostanie poprzedzone rzetelnym wyjaśnieniem sprawy. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy już samo sygnalizowanie możliwości powzięcia kroków dyscyplinarnych nosi znamiona groźby w rozumieniu art. 87 k.c. Skarżący obawiał się, że grozi mu poważne niebezpieczeństwo zarówno osobiste, jak i majątkowe (to ostatnie wiązało się z utratą pracy i w konsekwencji dochodów z tego tytułu). Nie wykluczył również postrzegania działań swoich przełożonych w kontekście instytucji mobbingu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Nadto zawnioskował o oddalenie wniosków dowodowych, co do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów.

W piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga L. K. analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaakcentować należy, iż na etapie postępowania kasacyjnego zainicjowanego skargami kasacyjnymi skarżącego L. K. i organu wniesionymi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 734/10, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) podjął w dniu 5 grudnia 2011 r. w składzie siedmiu sędziów uchwałę, sygn. akt I OPS 4/11 (publ. ONSAiWSA 2012/2/20, OSP 2012/6/58, Lex nr 1103552), w której rozstrzygnął, iż pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby, na podstawie art. 60 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, jest oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 k.c. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał m.in., że do wycofania oświadczenia o zgłoszeniu wystąpienia ze służby należy stosować przepisy art. 61 k.c. Przewidziane w k.c. ograniczenia możliwości odwołania oświadczenia woli złożonego innemu podmiotowi wynikają z chęci ochrony nie tylko osoby, która złożyła oświadczenie woli, ale i podmiotu, któremu oświadczenie zostało złożone. Złożenie bowiem takiego oświadczenia wywołuje skutki prawne także w sferze interesów tego podmiotu. Organ, który jest stroną tego stosunku nie ma możliwości odmowy zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Skoro tak, to trzeba zapewnić temu organowi możliwość znalezienia następcy funkcjonariusza, który zgłosił wystąpienie ze służby. Gdyby przyjąć, że funkcjonariusz może bez żadnych ograniczeń cofnąć zgłoszenie o wystąpieniu ze służby aż do zakończenia postępowania administracyjnego, oznaczałoby to, iż zwolniony funkcjonariusz decyduje o tym, kiedy organ może podjąć czynności związane z zawarciem nowego stosunku służbowego. Przepisy k.c. przewidujące możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego innemu podmiotowi zapewniają zaś wystarczające gwarancje ochrony funkcjonariusza, którego oświadczenie o wystąpieniu ze służby dotknięte było wadami. Do wycofania takiego oświadczenia nie mogą mieć więc zastosowania przepisy o umorzeniu postępowania na wniosek strony. Przepisy te regulują bowiem wyłącznie zagadnienia procesowe. Należy jednak odróżnić wycofanie oświadczenia od żądania umorzenia postępowania na wniosek osoby, która takie żądanie zgłosiła. Skuteczne wycofanie oświadczenia niweczy wszystkie jego skutki, nie ma tu znaczenia ocena ewentualnej sprzeczności z interesem społecznym. W razie spełnienia warunków z art. 61 k.c., co do skutecznego cofnięcia oświadczenia albo zgody organu, postępowanie będzie podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe, w trybie art.105 §1 k.p.a.; nie będzie tu miał natomiast zastosowania art. 105 § 2 k.p.a.

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 17/11, NSA oddalił skargi kasacyjne od ww. wyroku z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 734/10, uchylającego rozkaz personalny Szefa ABW nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Uprawomocnienie się orzeczenia Sądu pierwszej instancji oznaczało konieczność rozpoznania przez organ w drugiej instancji wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej rozkazem personalnym Szefa ABW z dnia [...] lutego 2010 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż wobec zaskarżenia przez skarżącego rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2010 r. (zakończonego prawomocnie wyrokiem NSA z dnia 8 lutego 2012 r.) nie doszło do skutecznego rozwiązania stosunku służby ze skarżącym. Skarżący był zatem nadal zatrudniony w delegaturze ABW w K., lecz nie pełnił służby (nie wykonywał faktycznie zadań). Po zwrocie z NSA akt sprawy, organ był zobowiązany ponownie powierzyć skarżącemu pełnienie obowiązów służbowych, co wiązało sie z koniecznością usytuowania skarżącego w strukturze delegatury ABW w K. i przydzielenia mu zadań. Dlatego Szef ABW w dniu [...] lipca 2012 r. wydał rozkaz ewidencyjno-porządkowy nr [...] wyznaczający skarżącemu z dniem stawienia się do służby na miejsce pełnienia służby Samodzielną [...]. Skarżący zapoznał się z tym rozkazem w dniu [...] lipca 2012 r. i pisemnie poinformował organ, iż może podjąć obowiązki służbowe dopiero z dniem [...] sierpnia br. Tak też się stało. W świetle powyższego, nie można mówić o ponownym nawiązaniu stosunku służby ze skarżącym na podstawie ww. rozkazu z dnia [...] lipca 2012 r. Ponowne zatrudnienie skarżącego w strukturach ABW wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego oraz sprawdzającego określonego w ustawie o ochronie informacji niejawnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 60 ust. 3 ustawy o ABW i AW podnieść

należy, iż określony w tym przepisie termin zwolnienia ze służby oznacza, iż organ w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby, powinien zaakceptować taki wniosek, wydając stosowny rozkaz personalny o zwolnieniu go ze służby. W niniejszej sprawie termin ten został dochowany, gdyż rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2010 r. Szef ABW zwolnił skarżącego ze służby z dniem [...] lutego 2010 r. Natomiast, w ocenie Sądu, przepis ten nie znajduje zastosowania do sytuacji, w której funkcjonariusz z jakiś względów kontestuje rozstrzygnięcie organu (przychylające się do jego prośby), wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takim bowiem przypadku, mając na względzie dalsze postępowanie administracyjne (prowadzone przez organ w drugiej instancji), ewentualnie również postępowanie sądowoadministracyjne, nie jest możliwe dochowanie terminu, o którym mowa w art. 60 ust. 3 ustawy o ABW i AW. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie: postępowanie sądowoadmistracjne zakończyło się prawomocnie w dniu [...] lutego 2012 r., a mając na względzie treść prawomocnego wyroku Sądu pierwszej instancji, zapadłego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 734/10, organ był zobligowany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w drugiej instancji. Zatem nie można zgodzić się ze

skarżącym, iż doszło do naruszenia nieprzekraczalnego terminu, o którym mowa w art. 60 ust. 3 ustawy o ABW i AW.

W tym miejscu zaakcentować należy, iż analogiczne do ww. przepisu art. 60 ust. 3 ustawy o ABW i AW unormowanie zawarte jest w art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.). Stosownie do treści ww. przepisu, policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Na tle tego przepisu NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 958/05, publ. Lex nr 209113, wyraził pogląd, w myśl którego przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji termin jest zachowany, jeżeli określona w decyzji organu pierwszej instancji data zwolnienia policjanta ze służby mieści się w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia przez policjanta ze służby. Powyższe stanowisko Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela i powołuje na potwierdzenie przedstawionych wyżej rozważań.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że raport skarżącego z [...] lutego 2010 r., zawierający oświadczenie o uchyleniu się od skutków jego oświadczenia woli z dnia [...] lutego 2010 r. o wystąpieniu ze służby, dotarł do organu już po wydaniu rozkazu personalnego w pierwszej instancji rozwiązującego stosunek służby ze skarżącym. Sporna między stronami jest skuteczność uchylenia się od skutków prawnych wystąpienia ze służby. Skarżący błędnie wywodzi, że jego odwołanie zostało zaakceptowane przez organ, gdyż doszło do jego ponownego zatrudnienia. Jak już wyżej wskazano, organ jedynie powierzył skarżącemu pełnienie obowiązków służbowych. Nie doszło bowiem do skutecznego rozwiązania stosunku służby. Podobnie, na etapie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego nieprawomocnym wyrokiem, nie można mówić o ustaniu stosunku służby ze skarżącym.

Nie sposób podzielić również argumentów skarżącego odnośnie rzekomego działania skarżącego pod wpływem błędu lub groźby. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą nie można uznać za bezprawną groźbę działania pracodawcy, który informuje pracownika o negatywnej ocenie jego działania i wskazuje mu możliwe konsekwencje prawne, w tym uprzedza o możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Przykładowo w wyroku z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt I PKN 106/01, publ. Lex nr 564458, Sąd Najwyższy podniósł, iż poinformowanie pracownika przez przełożonego o negatywnej ocenie jego działania i wskazanie mu możliwych konsekwencji prawnych, w tym uprzedzenie o możliwości rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, nie stanowi bezprawnej groźby w rozumieniu art. 87 k.c. w związku z art. 300 Kodeksu pracy. Z zeznań świadków jednoznacznie wynika, że przełożony spokojnie i rzeczowo przedstawił skarżącemu możliwe konsekwencje prawne. Natomiast nie sposób traktować dyskomfortu związanego z zaistniałą sytuacją, w tym obawy o utratę zatrudnienia, a w konsekwencji źródła dochodów, jako groźby bezprawnej, której istotnymi elementami są: bezprawność, powaga groźby i normalny związek przyczynowy między groźbą a złożeniem oświadczenia woli określonej treści. W kontekście niniejszej sprawy nie można więc uznać, że wypowiedź któregokolwiek z przełożonych skarżącego była działaniem skierowanym na zmuszenie skarżącego, wbrew jego woli, do złożenia określonego oświadczenia.

Również nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym zarzut skarżącego dotyczący podstępnego działania Dyrektora Delegatury ABW w K. polegającego na wywołaniu u skarżącego błędnego przekonania co do wyników badań poligraficznych. Poinformowanie skarżącego (w kontekście wyników tych badań) o istotnych wątpliwościach nie może stanowić podstawy do uznania, że wyniki te są dla skarżącego korzystne. Z zeznań przełożonego przesłuchanego w charakterze świadka wynika, że wobec niekorzystnych wyników przeprowadzonych badań wariograficznych, szczerze przedstawił on skarżącemu jako swojemu podwładnemu i wieloletniemu koledze dwa możliwe rozwiązania: dobrowolne odejście skarżącego ze służby albo podjęcie przez jego przełożonego dalszych kroków mających na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, przy czym zaznaczył, iż postępowanie takie w służbie może odbywać się wyłącznie w formie postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie pozostawiono skarżącemu czas do namysłu. Przełożony zaproponował również skarżącemu pomoc w ewentualnym znalezieniu pracy. W ocenie Sądu, nie sposób dostrzec tu podstępnego działania przełożonego skarżącego, spełniającego dwie przesłanki (w postaci intencjonalnego nastawienia psychicznego sprawcy podstępu oraz jego zachowania nastawionego na wywołanie określonego skutku poprzez wytworzenie lub podsunięcie fałszywych przesłanek rozumowania). Argumentacja skargi w tym zakresie wskazuje na subiektywne odczucia skarżącego odnośnie sytuacji zawodowej, w jakiej się znalazł, takie jak poczucie krzywdy, odrzucenia ze strony innych pracowników.

Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze, mając na uwadze, iż zgłoszone przez skarżącego dowody nie przyczynią się do wyjaśnienia wątpliwości związanych z rozpoznawaną sprawą. Zawnioskowane dowody dotyczą innego funkcjonariusza, którego sprawa o zwolnienie ze służby nie została zakończona. Zdaniem Sądu, uwzględnienie zgłoszonych dowodów wykraczałoby poza ramy niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Uznając za nieuzasadnione zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia przez organ art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., podnieść należy, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wnikliwy i rzetelny. Organ ponownie rozpatrując sprawę w drugiej instancji, działał zgodnie z wytycznymi Sądu (zawartymi w wyroku z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 734/10). Poszerzył materiał dowodowy o przesłuchanie skarżącego oraz innych osób uczestniczących w rozmowie kadrowej w dniu [...] lutego 2010 r., a następnie dokonał prawidłowej i wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego, czego wyrazem jest uzasadnienie decyzji odpowiadające w pełni wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.