Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 990/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.2 ust.1, par.7 ust.2
journal: Dz.U. 2015 poz 1050
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia  przyznawanych studentom

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2015 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił wniosek, zaopiniowany przez Wydział [...], o przyznanie M. W. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2015/2016. Wniosek obejmował osiągnięcia naukowe. W dniu [...] grudnia 2015 r. Minister podjął decyzję o odmowie przyznania stypendium.

W dniu 26 stycznia 2016 r. do Ministra wpłynął wniosek studenta o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem studenta, Zespół niesłusznie nie uznał 10 z 11 przedstawionych osiągnięć. W szczególności student nie otrzymał punktów za 4 publikacje naukowe i wygłoszenie 6 referatów na konferencjach naukowych. Student stwierdził, iż ranga wydawnictwa nie powinna mieć wpływu na ocenę wybitności publikacji. Według niego wszystkie wskazane przez niego publikacje spełniały warunki i student powinien otrzymać za nie punkty. Podobnie w przypadku konferencji naukowych, zadaniem studenta, Zespół niesłusznie odmówił przyznania punktów uzasadniając to niską rangą wydarzenia. Student przedstawił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dwa nowe osiągnięcia, tj. artykuł pt. "[...]" oraz referat pt. "[...]". Student wniósł o uwzględnienie osiągnięć i przyznanie stypendium Ministra.

W związku z powyższym, wniosek o przyznanie M. W. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2015/2016 został poddany ponownej ocenie. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Minister Szkolnictwa Wyższego, działając na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), po ponownym rozpatrzeniu wniosku Rektora Uniwersytetu [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] ([...]) w sprawie odmowy przyznania M. W., studentowi V roku jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] Uniwersytetu [...], stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2015/2016.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Zgodnie z art. 181 ust. 2 ww. ustawy, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane studentowi posiadającemu wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami, lub wybitne osiągnięcia w sporcie.

Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom (Dz. U. poz. 1050), stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów przewidziany w planie studiów albo został przyjęty na studia drugiego stopnia oraz uzyskał w okresie studiów:

1) wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane z odbywanymi studiami lub

2) wybitne osiągnięcia w sporcie.

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, za wybitne osiągnięcia naukowe uważa się:

1) autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych w czasopismach naukowych ujętych w wykazie ogłoszonym przez ministra właściwego do spraw nauki zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2014 r., poz. 1620 oraz z 2015 r., poz. 249) lub w formie książki, o zasięgu co najmniej krajowym, z wyłączeniem publikacji pokonferencyjnych,

2) udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię,

3) udział w projektach badawczych realizowanych przez uczelnię we współpracy z innymi uczelniami lub jednostkami naukowymi, w tym zagranicznymi,

4) autorstwo lub współautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu, scalonego lub wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny:

a) na które udzielono odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa z rejestracji topografii układu scalonego lub przyznano wyłączne prawo do odmiany rośliny albo

b) które zostały zgłoszone w celu uzyskania odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa z rejestracji topografii układu scalonego lub, w sprawie których zostały złożone wnioski o przyznanie prawa do ochrony wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny,

5) referaty własne wygłoszone samodzielnie na konferencjach naukowych, w których uczestniczyli prelegenci co najmniej z pięciu ośrodków akademickich,

6) nagrody uzyskane w konkursach o zasięgu międzynarodowym, w których uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach konferencji oraz konkursów o przyznanie innych stypendiów

- o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności.

Zgodnie z § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia, zarządzeniem Ministra z dnia 26 października 2015 r. do oceny wniosków został powołany Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia w liczbie 26 członków reprezentujących osiem obszarów wiedzy określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. Nr 179, poz. 1065). Powołanie zewnętrznego zespołu eksperckiego miało na celu zapewnienie maksymalnego obiektywizmu oceny.

Organ podkreślił, że w dniu 6 listopada 2015 r. Zespół uchwalił szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra w roku akademickim 2015/2016. Uchwała ta zawierała wskazówki dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne, mające na celu zagwarantowanie, aby oceny przygotowane przez poszczególnych członków Zespołu zostały dokonane według jednolitych zasad. Dla zapewnienia przejrzystości procedury, wytyczne te zostały udostępnione na stronie internetowej urzędu Ministra www.nauka.gov.pl/stypendia-ministra w dniu 16 grudnia 2015 r.

Dalej wyjaśniono, że wnioski o przyznanie stypendium były oceniane przez Zespół metodą punktową w ramach poszczególnych obszarów wiedzy reprezentowanych przez ekspertów z danej dziedziny wiedzy oraz sztuki. Przy ocenie osiągnięć członkowie Zespołu kierowali się ich cechami, wykorzystując przy tym swoją ekspercką wiedzę w odpowiednich dziedzinach oraz mając na uwadze prestiżowy charakter stypendium. Punkty przyznawane były wyłącznie za osiągnięcia naukowe o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności.

Zgodnie z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia, przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane w okresie zaliczonych lat studiów, a więc w przypadku studentów studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich - w okresie od daty rozpoczęcia tych studiów do dnia 30 września 2015 r., a w przypadku studentów studiów drugiego stopnia - w okresie od daty rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia poprzedzających studia drugiego stopnia do dnia 30 września 2015 r. Jeżeli student otrzymał stypendium w poprzednich latach, ocenie wniosku podlegał okres od dnia 1 października roku akademickiego, w którym ostatnio otrzymał stypendium, do dnia 30 września 2015 r.

Liczba punktów za dane osiągnięcie naukowe zależała w szczególności od typu osiągnięcia, jego rangi, wartości naukowej, poziomu innowacyjności, pełnionej roli lub wkładu autorskiego. Przy każdej z kategorii osiągnięć wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom, Zespół określił maksymalną możliwą do przyznania liczbę punktów. Tak więc student mógł uzyskać nie więcej niż: 40 pkt - za każdą publikację w czasopiśmie naukowym lub wydaną w formie książki, 20 pkt - za autorstwo lub wspólautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub wyhodowanej, odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny albo za nagrodę uzyskaną w konkursie o zasięgu międzynarodowym, 10 pkt - za udział w projekcie badawczym realizowanym przez uczelnię we współpracy z innymi uczelniami lub jednostkami naukowymi oraz 5 pkt - za udział w projekcie badawczym realizowanym samodzielnie przez uczelnię albo za referat własny wygłoszony samodzielnie na konferencji naukowej. Przy punktacji rodzajów osiągnięć nie mogły być stosowane ułamki punktów; najmniejszą jednostkę stanowił 1 pkt.

W przypadku oceny publikacji, maksymalna punktacja mogła być przyznana za artykuły w najbardziej prestiżowych czasopismach lub publikacje książkowe w wydawnictwach o wysokiej randze oraz za wysoki wkład autorski w publikację. Niższy wkład autorski (od 11 do 75%) oznaczał mniejszy mnożnik punktowy i tym samym odpowiednio niższą punktację. Przy wkładzie mniejszym niż 11%, publikacje nie byty punktowane. Ponadto w kategorii tej nie były uwzględniane: publikacje w czasopismach spoza wykazu czasopism naukowych określonych w części A, B lub C wykazu czasopism naukowych, publikacje w formie książki o zasięgu mniejszym niż krajowy, publikacje (monografie) pokonferencyjne lub monografie podsumowujące konferencje naukowe (w tym zawierające wygłoszone podczas konferencji referaty), publikacje, które nie zostały wydane drukiem, a w przypadku artykułów zamieszczonych w internetowych wersjach czasopism naukowych - nie zostały udostępnione, a także publikacje o niskiej wartości naukowej lub o niskiej innowacyjności tematycznej.

W przypadku oceny projektów badawczych, maksymalna punktacja mogła być przyznana za udział w projektach o wysokim poziomie innowacyjności, w których student odgrywał znaczącą rolę. Projekty o niższej innowacyjności, w których student pełnił mniej znaczącą funkcję, uzyskiwały odpowiednio mniejszą liczbę punktów. Udział w projektach nieinnowacyjnych nie był punktowany. Ponadto w kategorii tej nie był uwzględniany: udział studenta w projektach badawczych, które nie były realizowane bezpośrednio przez uczelnię, udział w projektach uczelni prowadzonych w ramach pracy w kole naukowym czy udział w projektach, w których instytucją współpracującą z uczelnią macierzystą nie była inna uczelnia ani jednostka naukowa.

W przypadku oceny autorstwa wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub wyhodowanej, odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny, maksymalna punktacja mogła być przyznana za uzyskanie patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oraz za wysoki wkład autorski. Mniejszą liczbę punktów uzyskiwały zgłoszenia ww. osiągnięć do odpowiednich instytucji oraz niższy wkład autorski (od 11 do 75%). Przy wkładzie mniejszym niż 11%, wymienione wcześniej osiągnięcia nie były punktowane.

W przypadku oceny referatów, maksymalna punktacja mogła być przyznana za referaty o wysokiej innowacyjności tematycznej wygłoszone podczas międzynarodowych konferencji za granicą. Referaty o niższej wartości naukowej lub wygłoszone na konferencjach ogólnopolskich uzyskiwały mniejszą liczbę punktów, zaś wystąpienia na konferencjach o niskiej randze nie uzyskiwały punktów w ogóle. Ponadto w kategorii tej nie były uwzględniane: referaty, które nie zostały przez studenta samodzielnie opracowane i samodzielnie wygłoszone, inne niż referaty formy prezentacji na konferencjach (np. postery naukowe, plakaty naukowe), a także referaty wygłoszone na konferencjach, w których uczestniczyła nieliczna reprezentacja innych uczelni (mniej niż pięć ośrodków naukowych), lub na konferencjach o zasięgu regionalnym.

W przypadku nagród w konkursach, maksymalna punktacja mogła być przyznana za czołowe miejsca (klasyfikujące studenta w grupie 5% najlepszych zawodników lub drużyn) w konkursach międzynarodowych o dużym prestiżu i licznym uczestnictwie zawodników lub drużyn. Dalsze miejsca w konkursach klasyfikujące studenta w grupie od 6 do 10% najlepszych zawodników (drużyn) lub nagrody w konkursach o niższym prestiżu lub mniej licznym uczestnictwie zawodników (drużyn) uzyskiwały mniejszą liczbę punktów. Zajęcie miejsc wykraczających poza kwalifikujące do grupy 10% najlepszych zawodników (drużyn) danego konkursu nie powodowało uzyskania punktów w ogóle. Ponadto w kategorii tej nie były uwzględniane: nagrody w konkursach nieposiadających międzynarodowego zasięgu, a więc konkursach, w których zabrakło rywalizacji pomiędzy studentami uczelni z różnych państw, nagrody w konkursach, w których uczestniczyła nieliczna reprezentacja studentów uczelni z innych państw (mniej niż pięciu uczelni), nagrody uzyskane w konkursach organizowanych w ramach konferencji (np. konkursy referatowe) czy nagrody uzyskane w konkursach o przyznanie innych stypendiów.

Organ podkreślił, iż ocena wniosków miała charakter porównawczy. Zespół oceniał dany wniosek na tle wniosków innych studentów w ramach danego obszaru wiedzy. Z tego względu możliwe były różnice punktacji podobnych osiągnięć w różnych obszarach wiedzy. Porównywalność punktacji w różnych obszarach wiedzy została zapewniona poprzez zastosowanie przeliczenia punktacji wniosków w ramach poszczególnych obszarów według jednakowej skali. Każdy wniosek zawierający osiągnięcia naukowe był przeliczany proporcjonalnie do 100 punktów względem średniej arytmetycznej z pięciu wniosków z najwyższą liczbą punktów za osiągnięcia naukowe w danym obszarze wiedzy, a otrzymana w ten sposób liczba punktów była zaokrąglana w dół do pełnej jedności. Metoda ta zapewniała sprawiedliwy rozkład punktów, niezależny od potencjalnie odmiennego poziomu punktowania osiągnięć w ramach różnych obszarów wiedzy. Jak wynika z powyższego, maksymalna punktacja wniosku wynosiła 100 pkt. Na podstawie indywidualnych protokołów ocen dokonanych przez Zespół w pierwszej instancji Minister sporządził listę rankingową wniosków uszeregowanych według liczby punktów przeliczonych zgodnie z powyższą metodą. Mając na uwadze środki finansowe w budżecie państwa przeznaczone na stypendia za wybitne osiągnięcia oraz limit liczby i wysokości stypendiów określony w § 8 rozporządzenia, Minister przyznał stypendium 744 studentom najwyżej ulokowanym w ww. rankingu, których wniosek uzyskał co najmniej 9 pkt.

Zgodnie z protokołem ponownej oceny wniosku o przyznanie M. W. stypendium, stwierdza się, iż spośród 13 przedstawionych osiągnięć Zespół uwzględnił 1, za które przyznał 2,00 pkt w kategorii "autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych w czasopismach naukowych ujętych w wykazie ogłoszonym przez ministra właściwego do spraw nauki zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o zasadach finansowania nauki lub w formie książki, o zasięgu co najmniej krajowym" (za 1 publikację). Jak wynika z protokołu, przy ocenie nie uwzględniono 5 publikacji i 7 wystąpień na konferencjach. Powód nieprzyznania punktów za wymienione osiągnięcia to: niska ranga wydawcy publikacji i niski zasięg publikacji ("b-c", "e-f"), brak czasopisma w wykazie czasopism naukowych ("d"), niska ranga konferencji ("a-g").

Po ponownej analizie wniosku Zespół nie uznał w całości podniesionych przez studenta zarzutów. Zespół nie znalazł podstaw do zmiany oceny osiągnięć dokonanej w pierwszej instancji. Ponadto Zespół nie uznał za wybitne nowych osiągnięć zgłoszonych przez studenta, tj. artykułu pt. "[...]" oraz referatu pt. "[...]". Zespół uznał, iż publikacje oznaczone we wniosku literami "b-c" i "e-f" cechowała niska ranga i zasięg wydawnictwa (wydawnictwo studenckie), natomiast publikacja "d" opublikowana została w czasopiśmie spoza listy MNiSW. Wybitnymi osiągnięciami są te, opublikowane w ogólnopolskich, renomowanych wydawnictwach lub czasopismach z list MNiSW dlatego Zespół przyznał punkty jedynie za publikację oznaczoną we wniosku literą "a". W odniesieniu do przedstawionych wystąpień na konferencjach naukowych Zespół stwierdził, iż wszystkie referaty cechowała niska ranga z uwagi i charakter, gdyż były to wydarzenia organizowane przez studenckie koła naukowe.

Jak wynika z powyższego, jedynie niewielki odsetek osiągnięć studenta został zakwalifikowany do kategorii wybitnych osiągnięć naukowych (uznano 1 z 13 wskazanych we wniosku osiągnięć) - podobnie jak w przypadku innych wniosków przedstawionych na rok akademicki 2015/2016. Wbrew stwierdzeniom uczelni, dotyczącym wybitnego charakteru dokonań przedstawionych we wnioskach studentów, część osiągnięć nie została zweryfikowana - przed przekazaniem wniosków Ministrowi - pod kątem ich wybitności oraz spełniania warunków określonych w przepisach rozporządzenia. Pomimo dokonanej w 2015 r. zmiany przepisów, której założeniem było wyeliminowanie przedstawiania osiągnięć o przeciętnym lub niskim poziomie, liczba i rodzaj osiągnięć wykazywanych we wnioskach w porównaniu z latami poprzednimi nie uległy znacznym zmianom. Taka sytuacja wymagała od Zespołu zmiany trybu oceny, który polegał na wyłonieniu spośród przedstawionych osiągnięć takich, które wyróżniały studenta na tle innych studentów i cechowały się ponadprzeciętnością. Zauważono bowiem, iż § 3 ust. 1 wymienia także warunek posiadania wysokiej rangi lub wysokiego poziomu innowacyjności, odnoszący się do wszystkich aktywności wymienionych w pkt 1-6. Nadto zaznaczono, iż Słownik Języka Polskiego PWN definiuje słowo "wybitny" jako "wybijający się ponad przeciętność". W przypadku wniosków zawierających kilkanaście lub kilkadziesiąt osiągnięć, z zasady nie wszystkie te dokonania mogą mieć wybitny charakter. Uzyskanie wybitnego osiągnięcia wymaga bowiem dużego zaangażowania, pracy i talentu, a więc statystycznie nie zdarza się często. Należy zauważyć, iż kierowanie się przez Ministra przy rozpatrywaniu wniosków aspektem wyłącznie ilościowym, a nie jakościowym, odbierałoby sens istnienia zespołu ekspertów i czyniłoby ocenę automatyczną, a tym samym sprowadzałoby rolę organu wyłącznie do obliczenia punktów zgodnie z kluczem oceny.

Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania punktów za autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych, organ zaznaczył, iż nawet jeżeli dana publikacja spełniała formalne warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. była publikacją naukową w czasopiśmie naukowym ujętym w wykazie czasopism punktowanych MNiSW lub w formie książki, o zasięgu co najmniej krajowym, do uznania tego osiągnięcia za wybitne konieczna była również wysoka ranga lub wysoki poziom innowacyjności. Zespół przyjął, iż na pierwszy z tych przymiotów, tj. na rangę (znaczenie) artykułu w dużym stopniu wpływa wydawnictwo, które go opublikowało. Z powodu dużej liczby publikacji, których wydawcą było koło naukowe lub uczelnia macierzysta, Zespół najczęściej (z nielicznymi wyjątkami) nie uznawał artykułów w takich publikacjach za osiągnięcie wybijające się na tle osiągnięć innych studentów. Określając rangę w tej kategorii, Zespół kierował się również odsetkiem studentów wśród współautorów całej publikacji, innowacyjnością tematyki artykułów czy konkurencyjnością warunków przyjęcia danego artykułu do druku w danej publikacji; nierzadko bowiem zamieszczenie artykułu w publikacji wymagało od studenta jedynie wniesienia opłaty na rzecz wydawcy. Im bardziej autorstwo studenta wykazywało cechy wyróżniające go na tle innych studentów, tym bardziej Zespół przychylał się do uznania danej publikacji za wybitne osiągnięcie.

Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania punktów za wszystkie referaty wygłoszone na konferencjach (Zespół nie uwzględnił 7 referatów), wskazano, iż nawet jeżeli dany referat spełniał warunki formalne określone w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, tj. był wyłącznego autorstwa oraz został samodzielnie wygłoszony przez studenta, a w konferencji uczestniczyli prelegenci co najmniej z pięciu ośrodków akademickich, aby uznać to osiągnięcia za wybitne, konferencja musiała mieć wysoką rangę, jak również referat musiał się cechować innowacyjnością. Największy wpływ na rangę konferencji miał jej organizator. Z powodu dużej liczby konferencji organizowanych przez koła naukowe, Zespół najczęściej (z nielicznymi wyjątkami) nie uznawał czynnego udziału w takich konferencjach za wybijające się osiągnięcie na tle osiągnięć innych studentów. Ponadto na rangę konferencji wpływał: odsetek studentów wśród wszystkich prelegentów, innowacyjność tematyki referatów pozostałych uczestników konferencji, renoma uczelni patronującej konferencji, liczba uczestników z zagranicy, renoma zaproszonych gości czy konkurencyjność warunków uczestnictwa w konferencji; nierzadko bowiem wygłoszenie referatu na konferencji wymagało od studenta jedynie wniesienia opłaty na rzecz organizatorów - bez uprzedniej szczegółowej selekcji prezentowanych referatów. Im bardziej czynny udział danego studenta w konferencji charakteryzował się cechami wyróżniającymi go na tle innych studentów, tym bardziej Zespół przychylał się do uznania danego referatu za wybitne osiągnięcie.

Po proporcjonalnym przeliczeniu liczby punktów uzyskanych przez studenta do 100 pkt względem średniej arytmetycznej z pięciu wniosków z najwyższą liczbą punktów w obszarze nauk społecznych (tj. 42 pkt) oraz po zaokrągleniu w dół do pełnej jedności organ stwierdził, ze wniosek uzyskał ostatecznie 4,00 pkt.

Minister zgodził się z punktacją wniosku oraz opinią Zespołu wyrażoną w protokole ponownej oceny wniosku o przyznanie M. W. stypendium ministra. Liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, nie uległa zmianie. W roku akademickim 2015/2016 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 9,00 pkt. Minister nie miał zatem podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r.

Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł M. W., wnosząc o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika odpowiedzialnego za niezałatwienie sprawy w przypisanym prawem terminie.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: KPA) poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w sprawie w ten sposób, iż wszelkie wątpliwości organ rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 i 11 KPA poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego i faktycznego, a posługiwanie się zwrotami ogólnymi, nieodnoszącymi się do sedna sprawy;

- art. 35 § 3 w zw. z art. 36 § 1 w zw. z art. 12 § 1 KPA poprzez niezachowanie ustawowych terminów do załatwienia sprawy, a także niezachowania terminów wyznaczonych przez organ;

- art. 178 ust. 1 w zw. z art. 181 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej jako: uPSzW) poprzez błędne przyjęcie, iż podstawą do przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia naukowe jest publikacja artykułu w wydawnictwie o wysokiej radze lub uczestnictwo w konferencji naukowej o wysokiej randze;

- § 3 ust. 1 rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane studentom (Dz. U. z 2015, poz. 1050, dalej jako: Rozporządzenie MNiSzW) poprzez przyjęcie, iż kryterium decydującym o wysokiej randze lub poziomie innowacyjności osiągnięcia jest wysoka ranga wydawcy lub organizatora konferencji;

W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi strona rozwinęła wyżej przedstawione zarzuty odnosząc się do stanu faktycznego, jak również dokonując wykładni przepisów prawa stanowiących podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wykazał w należyty sposób, iż mógł nie przyznawać stronie przedmiotowego stypendium

Użycie w przepisie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. zwrotu "może być przyznane ..." oznacza, że rozwiązanie prawne opisane w przedmiotowej normie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu.

Tego typu działania organu nie zostały oczywiście wyłączone spod kontroli sądowej. Jednakże kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona do oceny ich zgodności z prawem. Rozpatrując skargę, Sąd zobowiązany jest zatem badać, czy przy podejmowaniu decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie może natomiast ingerować w słuszność dokonanego przez organ wyboru i tym samym oceniać celowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Powyższe stwierdzenia znajdują potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie akcentuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10). Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących uznania administracyjnego sądy badają jedynie, czy decyzja organu nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna otrzymać sporne stypendium.

Przechodząc do materii niniejszej sprawy, i kierując się powyższymi kryteriami wskazać należało, iż okolicznością niesporną było to, że oceną wniosku dotyczącego skarżącego, w myśl § 7 ust. 2 wyżej powołanego rozporządzenia zajmował się zespół do spraw oceny wniosków, powołany zarządzeniem Ministra z 26 października 2015 r. Zespół ten składał się z 26 członków reprezentujących 8 obszarów wiedzy określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 8 sierpnia 2011 r. W dniu 6 listopada 2015 r. uchwalił on szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium Ministra w roku akademickim 2015/2016. Uchwała ta zawierała wskazówki dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne.

Powyższe wskazuje więc na to, że organ dochował należytej staranności i postępował zgodnie z przepisami prawa, przy dokonywaniu oceny wniosku o przyznanie stypendium. Oceny tej dokonał bowiem uprawniony organ, opierając się na wytycznych, do których uchwalenia również doszło zgodnie z przepisami prawa. Z punktu widzenia formalnego, nie sposób wiec skutecznie zarzucić organowi działań bezprawnych.

Analizując powyższą materię dodać należało, że oddanie uprawnień do oceny wniosków ściśle określonemu gremium ekspertów, które dodatkowo działało w oparciu o jednakowe kryteria, dawało gwarancję stosowania jednakowych zasad przy ocenie wszystkich wniosków. Taki sposób oceny gwarantował więc w konsekwencji maksymalny poziom obiektywizmu i bezstronności przy jej dokonywaniu.

Uzasadniając skarżoną decyzję organ odniósł się zarówno do treści wniosku i opisanych w nim osiągnięć strony, jak też do wytycznych uchwalonych przez Zespół do spraw oceny wniosków. Taki sposób sporządzenia uzasadnienia pozwalał stronie, jak też tutejszemu Sądowi na zapoznanie się z zastosowanymi przez organ kryteriami oceny. Tym samym więc organ dochował wymogów stawianych decyzjom o charakterze uznaniowym, i sprawił, że badane rozstrzygnięcie, nie nosi cech dowolności.

Nawiązując do dywagacji zawartych na wstępie niniejszych rozważań, uwypuklenia wymagała okoliczność, że Sąd administracyjny nie był władny do dokonywania merytorycznej oceny wybitności osiągnięć strony skarżącej. Do tej oceny uprawniony był jedynie organ pierwszej instancji, w ramach uznania administracyjnego oraz w związku z wiedzą fachową jaką dysponował. Procedura opisana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) nie daje zaś tutejszemu Sądowi instrumentów, umożliwiających weryfikację tej problematyki, która wiąże się z fachową wiedzą z określonych dziedzin nauki.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).