Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 50/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.5 ust.8 i 8a-c
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) del.WSA Jacek Fronczyk Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 920/07 w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 24 października 2007r. sygn. akt II SA/Ol 920/07 w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku uchylił zaskarżoną decyzję wraz z utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną:

B. G. w dniu 26 września 2006 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Biskupcu o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. G. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Biskupcu decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 oraz art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. Jak podał organ w uzasadnieniu decyzji, roczny dochód rodziny za 2005 r., na który złożył się dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 12 791,99 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego od dnia 1 września 2005 r. o powierzchni 7,1299 ha przeliczeniowych x 153,67 x 4 miesiące w kwocie 4382,60 zł – wyniósł 17 174,59 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem 1431,21 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło miesięcznie kwotę 715,60 zł. Organ stwierdził, że przewyższa to kwotę, która uprawniałaby do przyznania wnioskowanych świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł; w przypadku zaś gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł (ust. 2).

W odwołaniu od decyzji B. G. podniosła, że nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, ponieważ z dniem 1 września 2005 r. oddała je córce zięciowi (I. i M. K.) w bezczynszowe użytkowanie na okres 10 lat. Wraz z córką A. utrzymuje się jedynie z emerytury oraz renty rodzinnej córki. Podniosła, że nawet jeśli należałoby uwzględnić dochód z gospodarstwa rolnego, to winien on zostać podzielony na sześć osób tj. córkę, zięcia, ich dwoje dzieci oraz odwołującą i jej córkę A.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód przypadający na osobę w rodzinie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, wlicza się także obszary rolne oddane w dzierżawę. Z brzmienia tego przepisu wynika jasno, że chodzi tu nie o faktyczne uzyskiwanie pożytków wprost z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a z posiadania (bycia właścicielem). Powołany przepis, zawiera zamknięty katalog przypadków, w których przy ustalaniu dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego, wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem określonych w pkt 1-3. Jednym z wymienionych w tym unormowaniu wyjątków jest oddanie w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Jednak wydzierżawienie bliskim krewnym wyklucza już możliwość uznania zawartej umowy bezczynszowego użytkowania, jako umowy zawartej stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wobec powyższego, Kolegium uznało, że dochód z gospodarstwa prawidłowo został doliczony do dochodu rodziny odwołującej się B. G. Skoro więc w roku poprzedzającym okres zasiłkowy dochód na jednego członka rodziny wyniósł 715,60 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie przysługuje.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu B. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz niewłaściwe wyliczenie dochodu w wyniku błędnej interpretacji i zastosowania art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o skierowanie zapytania prawnego w kwestii interpretacji wskazanych wyżej przepisów. Uzasadniając powyższe zarzuty podniosła, że gospodarstwo rolne będące współwłasnością jej i jej dzieci aktem notarialnym z dnia 30 sierpnia 2005 r. oddała w bezczynszowe użytkowanie na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2015 r. córce i zięciowi K., którzy na zasadzie art. 3 ust. 6 ustawy o podatku rolnym oraz stosownie do § 3 tej umowy zobowiązani są do płacenia podatku rolnego. Jak podała skarżąca, z tytułu dzierżawy gospodarstwa córka i zięć utracili prawo do zasiłku rodzinnego na własne dzieci. Zdaniem skarżącej, Kolegium błędnie zinterpretowało, a następnie zastosowało art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W pierwszej kolejności należało bowiem ustalić, czy wypełniona została przesłanka z art. 5 ust. 8, tj. czy rodzina odwołującej się "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego". Dopiero po potwierdzeniu tej okoliczności można było obliczać dochód według reguł określonych w ust. 8a. W jej ocenie warunek ten nie został spełniony. Skoro ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje "utrzymywania się z gospodarstwa rolnego", nie odsyła też w tym zakresie do innych przepisów, należało sformułowanie to rozumieć wprost, tj. w potocznym znaczeniu jako czerpanie z niego pożytków i przeznaczanie ich na potrzeby życia rodzinnego. Utożsamianie bycia współwłaścicielem gospodarstwa z utrzymywaniem się z niego, zdaniem odwołującej się, stanowi nadinterpretację. Ponadto skutkuje tym, że dochód z jednego gospodarstwa jest dwukrotnie liczony do dochodu dwóch rodzin, co zdaniem strony jest niedopuszczalne. W ocenie skarżącej, nawet jeżeliby uznać, że przepisy art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych mają w sprawie zastosowanie, to wówczas dochód z gospodarstwa rolnego, które wprawdzie należy do niej i jej córki A., ale użytkowane jest przez córkę I. i jej męża posiadających dwoje dzieci, winien być podzielony na sześć osób.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wobec czego uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż jak wynika z akt sprawy, B. G. i jej córka A. są współwłaścicielkami gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 9,5066 ha przeliczeniowych, przy czym skarżąca ma prawo do 5/8 części tego gospodarstwa, udział zaś jej córki A. wynosi 1/8, łącznie więc mają one prawo do 7,1299 ha przeliczeniowego tego gospodarstwa. Z dniem 1 września 2005 r. B. G. przekazała swoją oraz córki A. część gospodarstwa w bezczynszowe użytkowanie córce I. oraz zięciowi. Zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969). Sąd przyznał rację skarżącej, iż skoro ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć pod wyrażeniem "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego", to zgodnie z zasadami wykładni językowej należy przez to rozumieć prowadzenie gospodarstwa rolnego i uzyskiwanie tą drogą środków utrzymania. Przepis ten niewątpliwie należy odnosić do posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy wykonują faktyczne władztwo nad nim (tzn. korzystają z niego, użytkują go). Przekonuje o tym w szczególności § 15 ust. 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku, gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, dochód rodziny ustala się na podstawie przeciętnej liczby hektarów przeliczeniowych znajdujących się w posiadaniu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Regulacja ta obliguje organy administracyjne do ustalania dochodu rodziny na podstawie przeciętnej liczby hektarów przeliczeniowych "znajdujących się w posiadaniu rodziny". W ocenie Sądu organy administracyjne nie rozważyły wskazanej przesłanki, uznając, że skoro skarżąca jest właścicielką przedmiotowych gruntów rolnych, to komentowany przepis ma wobec niej zastosowanie. Doprowadziło to do automatycznego ustalenia dochodu rodziny skarżącej bez zbadania, czy mimo posiadanego tytułu prawnego uzyskuje ona dzięki temu jakiekolwiek dochody. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy ustalić, czy rodzina osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego"; gdyż dopiero spełnienie tej przesłanki warunkuje zastosowanie art. 5 ust. 8a cyt. ustawy. Jeżeli nawet przyjąć za organem, że z mocy art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy ustalić dochód skarżącej z przedmiotowego gospodarstwa rolnego, to organ powinien był rozważyć, czy ze względu na oddanie przez nią gospodarstwa w bezczynszowe użytkowanie córce i zięciowi, którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, nie należało wyliczonego dochodu z gospodarstwa podzielić odpowiednio na dwie rodziny. Argument taki skarżąca podnosiła również w odwołaniu, jednakże Kolegium, wbrew obowiązkowi rozpatrzenia wszystkich zarzutów odwołania, nie odniosło się w ogóle do tej kwestii.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu reprezentowane przez radcę prawnego.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty:

1. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 8 i 8a – do 8c ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że mimo normatywnego określenia w cytowanych przepisach pojęcia "utrzymywania się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego" organy mogą badać okoliczności utrzymywania się z tego gospodarstwa w rozumieniu potocznym ustalając, czy wnioskodawca prowadzi osobiście produkcję rolną w gospodarstwie rolnym będącym jego własnością;

2. naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", przez uwzględnienie skargi, podczas gdy należało ją oddalić na podstawie art. 151 tej ustawy, z uwagi na niespełnienie przez stronę warunków do uzyskania świadczeń rodzinnych.

Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu zakres normatywny pojęcia "utrzymywania się z dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego" wynika z treści art. 5 ust. 8a - 8c ustawy. Powołana regulacja wskazuje, że ustalając dochód z gospodarstwa rolnego należy powierzchnię tego gospodarstwa odnieść do powierzchni będącej przedmiotem podatku rolnego, konkretnie do powierzchni użytków rolnych oraz do metody ustalania hektarów przeliczeniowych sformułowanej w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). Przedmiotem podatku rolnego oraz źródłem dochodu rodziny określonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych są hektary przeliczeniowe i w takim zakresie przepis art. 5 ust. 8a oraz definicja wynikająca z art. 3 pkt. 6 tej ustawy odsyłają do przedmiotu podatku rolnego. Analizując treść powołanych przepisów skarżące Kolegium wywodzi, że w rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przeniesienie posiadania gospodarstwa z właściciela na posiadacza zależnego powoduje, że właściciel może "nie utrzymywać się" z tego gospodarstwa w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynie w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w art. 5 ust. 8a pkt. 1 – 3. Nie dotyczy to jednak umowy zawartej z innym właścicielem, niż podmioty wymienione w tych przepisach. Wynika stąd, zdaniem Kolegium, choć nie bezpośrednio, znaczenie pojęcia "utrzymywanie się z gospodarstwa rolnego". Wyklucza to możliwość odwoływania się do potocznego rozumienia tego sformułowania i badania, czy gospodarstwo, którego współwłaścicielem jest B. G., jest źródłem jej dochodu w rozumieniu potocznym, skoro ona i jej córka A. spełniają normatywne przesłanki "utrzymywania się z gospodarstwa rolnego".

Mając na względzie potoczne, a nie normatywne, sformułowane na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, pojęcie "utrzymywania się z dochodu z gospodarstwa rolnego" należałoby przyjąć, że każde oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne - bez względu na to, kto jest posiadaczem zależnym - oznacza, że wydzierżawiający nie utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa, a co najwyżej z dochodu z tytułu dzierżawy gospodarstwa. Odbiega to jednak zdecydowanie od uregulowania zawartego w przepisach art. 5 ust. 8a – 8c.

Według skarżącego Kolegium, zakładając racjonalność ustawodawcy, wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowe odnosi się do właścicieli gospodarstw rolnych, nawet jeżeli - poza wyjątkami wyliczonymi enumeratywnie w art. 5 ust. 8a - oddali oni gospodarstwa w posiadanie zależne i bezpośrednio z tych gospodarstw nie uzyskują dochodu.

W świetle powyższego osobami nie uzyskującymi dochodu z gospodarstw rolnych w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych będą wszyscy dzierżawcy gruntów rolnych stanowiących własność osób fizycznych, gmin, innych jednostek samorządowych lub Skarbu Państwa, a także dzierżawcy gruntów leśnych opodatkowanych podatkiem leśnym. Osobami zaś uzyskującymi taki dochód będą natomiast, z woli ustawodawcy, właściciele tych gospodarstw (wydzierżawiający), z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w art. 5 ust. 8a i ust. 8c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przedstawione stanowisko znalazło wyraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 603/06 (niepublik.), w którym stwierdzono, iż "nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, że - dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych - wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy". Cytowany wyrok wprawdzie dotyczy innego stanu faktycznego, lecz ocenia próbę sprowadzenia pojęcia "utrzymywania się z gospodarstwa rolnego" sformułowanego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do jego potocznego znaczenia.

W tych warunkach, zdaniem skarżącego Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie formułując inne, niż normatywne znaczenie pojęcia "utrzymywania się z dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego" naruszył przepisy art. 5 ust. 8 i ust. 8a-c ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób mający istotny wpływ na treść wydanego wyroku.

W ocenie Kolegium, niezasadny jest również zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd, że możliwe jest ustalenie dochodu wnioskodawczyni z gospodarstwa rolnego stanowiącego jej własność, na zasadzie rozliczenia dochodu z gospodarstwa na dwie rodziny. Podstawą dla ustalania dochodu rodziny są dochody uzyskiwane przez wszystkich jej członków, do których zaliczono: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Tak zdefiniowane pojęcie rodziny uniemożliwia dowolne kształtowanie sposobu obliczania jej dochodu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. G. wniosła o jej oddalenie wskazując na słuszność swego stanowiska wyrażonego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna posiada częściowo usprawiedliwione podstawy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa procesowego należy wskazać, iż zarzut ten został skonstruowany niepoprawnie. Do podważenia wyroku sądu i instancji nie jest wystarczające powołanie wyłącznie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a., gdyż przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia powołanego przepisu procedury sądowoadministracyjnej można podnieść jedynie w powiązaniu z odpowiednim przepisem procedury administracyjnej, gdyż "inne naruszenie przepisów postępowania", o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, dotyczy oceny przez sąd I instancji konkretnych przepisów postępowania administracyjnego. Przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c określa tylko sposób rozstrzygnięcia sprawy, a nie poprzedzający je proces dochodzenia przez sąd do tego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z dnia 30.11.2005 r. sygn. akt FSK 2396/04 publik. w Lex nr 18753, z dnia 24.09.2008 r. sygn. akt I OSK 1509/07 niepublik.). Tak więc podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy nie mógł być merytorycznie rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny z powodu niewskazania przez wnoszącego skargę kasacyjną, jakim przepisom postępowania sądowoadministracyjnego uchybił - jego zdaniem - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przy rozpoznawaniu skargi B. G.

Za zasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. art. 5 ust. 8 i 8a-8c ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 5 ust. 8 w przypadku, gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969). Z brzmienia cyt. przepisu wynika, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. Jak zasadnie wywodzi skarżące Kolegium, w rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przepis art. 5 ust. 8 nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.

Z kolei zaznaczyć należy, że zgodnie z uregulowaniem art. 5 ust. 8a, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego zalicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:

- części lub całości posiadanego przez rodzinę gospodarstwa rolnego oddanej w dzierżawę stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników,

- gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,

- gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Cytowany przepis wyczerpuje zakres wyłączeń, jakie dopuścił ustawodawca w stosunku do zasady przyjętej w art. 5 ust. 8. Jedynie w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w art. 5 ust. 8a pkt. 1 – 3 przeniesienie posiadania gospodarstwa z właściciela na posiadacza zależnego powoduje, że właściciel "nie utrzymuje się" z tego gospodarstwa w rozumieniu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie należy do nich przypadek zachodzący w niniejszej sprawie. Oddanie przez B, G, posiadanej przez nią części gospodarstwa rolnego w użytkowanie córce i zięciowi nie powoduje, że "nie utrzymuje się z gospodarstwa rolnego" w rozumieniu omawianych przepisów ustawy; tym samym nie skutkuje wyłączeniem przypadającej na nią oraz na córkę A. części gospodarstwa z podstawy obliczenia dochodu, od którego uzależnione jest prawo do dodatku rodzinnego. Jak słusznie podaje skarga kasacyjna, przepis art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być rozumiany w oderwaniu od pozostałych uregulowań zawartych w art. 5 ust. 8a - 8c tej ustawy.

Za pozbawioną jakiejkolwiek podstawy prawnej należy uznać sugestię Sądu I instancji, że przyjmując nawet, iż z mocy art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy ustalić dochód skarżącej z przedmiotowego gospodarstwa rolnego to organ powinien rozważyć, czy wyliczonego dochodu z gospodarstwa nie należy podzielić odpowiednio na dwie rodziny – skarżącej i jej córki A. oraz czteroosobowej rodziny I. i M. K.

W tej sytuacji należy przyznać rację skarżącemu kasacyjnie Kolegium, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, co powoduje, że skarga kasacyjna - jako posiadająca usprawiedliwioną podstawę - zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na to, że zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 188 P.p.s.a., uchylając zaskarżony wyrok rozpoznał skargę wniesioną przez B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]. Uznając skargę za nieuzasadnioną ze względów wyżej przedstawionych, Naczelny Sąd Administracyjny skargę B. G. oddalił na podstawie art. 151 w zw. z art. 193 P.p.s.a.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.