Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 167/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem adresowanym do A. K. i K. K. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor Izby"), stwierdził niedopuszczalność zażalenia A. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24.07.2018 r. którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A. K. i K. K. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21.04.2017 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że przyczyną niedopuszczalności wniesionego pismem z dnia 15.10.2018 r. zażalenia jest wcześniejsze rozpatrzenie zażalenia na postanowienie z dnia 24.07.2018 r., postanowieniem z dnia 28.09.2018 r. adresowanym do A. K. i K. K..

Następnie Dyrektor Izby wskazał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku K. K. i A. K. na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego tytułów wykonawczych z dnia 21.04.2017 r. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono K. K. i A. K. w dniu 30.06.2017 r.

Pismem z dnia 25.06.2018 r. A. K. wniosła do organu egzekucyjnego żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj.: braku wymagalności, wygaśnięcia, nieistnienia obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, braku podjęcia zawieszonego na wniosek wierzyciela postępowania egzekucyjnego przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.

W wyniku rozpoznania wniosku A. K., Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 24.07.2018 r. odmówił umorzenia prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze z dnia 21.04.2017r. postępowania egzekucyjnego.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 16.08.2018 r. A. K. złożyła - w przewidzianym prawem terminie - zażalenie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie prowadzonego postępowania.

W wyniku rozpoznania w/w zażalenia, Dyrektor Izby w dniu 28.09.2018 r. wydał - adresowane do A. K. oraz K. K. postanowienie, którym uchylił zaskarżone postanowienie w części, w jakiej organ egzekucyjny uznał, że dochodzony obowiązek jest wymagalny, nie wygasł, istnieje, jak też określony został zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego oraz że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

K. K. pismem z dnia 15.10.2018 r. - z zachowaniem ustawowego terminu - wniósł również zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24.07.2018 r.

Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

2. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 w związku z art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, zaś w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia powielił w całości treść zażalenia A. K. z dnia 16.08.2018 r.

W swoim rozstrzygnięciu Dyrektor Izby oparł się na treści art. 134 k.p.a. - mającego zastosowanie w niniejszym postępowaniu na zasadzie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w myśl, którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Niedopuszczalność odwołania (odpowiednio zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania (odpowiednio zażalenia) z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia aktu w toku instancji. Natomiast przesłanka podmiotowa oznacza złożenie odwołania (odpowiednio zażalenia) przez legitymowany podmiot - stronę postępowania.

Skargę do WSA w Gdańsku na powyższe postanowienie wniosła A. K. żądając uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26.11.2018 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów:

1. art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 24.07.2018 r.

2. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26.11.2018 r., iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że przedmiotowe postanowienie Dyrektora Izby z dnia 26.11.2018 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie z dnia 24.07.2018 r., mimo że zarzuty zawarte w zażaleniu świadczyły o konieczności uchylenia w całości przedmiotowego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24.07.2018 r. i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez umorzenie w całości postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z dnia 21.04.2017 r. wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24.07.2018 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18, art. 59 § 1 punkty 2, 3, 7, 8 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym rozstrzygnięciu i uzasadnieniu, w którym organ egzekucyjny nieprawidłowo odniósł się do wniosku o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie w/w tytułów wykonawczych.

Wbrew ocenie organu I instancji, wyrażonej w postanowieniu z dnia 24.07.2018r., w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z dnia 21.04.2017 r. wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego, gdyż:

- obowiązki nie są wymagalne, wygasły, nie istnieją,

- egzekwowane obowiązki zostały określone niezgodnie z treścią obowiązków wynikających z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa,

- egzekucja administracyjna oraz zastosowane środki egzekucyjne są niedopuszczalne,

- zobowiązanemu nie doręczono upomnienia.

Tytuł wykonawczy Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21.04.2017 r. został wystawiony na podstawie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27.03.2017 r. dot. podatku dochodowego od osób za 2013 r., która nie jest prawomocna, albowiem wniesiono skargę kasacyjną do NSA od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 770/17 oddalającego skargę na powyższą decyzję z dnia 27.03.2017 r. W skardze kasacyjnej został sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych, który dotychczas nie został rozpatrzony.

Następnie przedstawiono inne postępowania podatkowe toczące się przed sądami.

Tytuły wykonawcze Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21.04.2017 r. zostały wystawione na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.02.2017 r., która po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22.04.2016 r. określającej A. i K. K. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 75.335 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę na dzień terminu złożenia zeznania podatkowego za 2012 r. od niezapłaconej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc styczeń 2012 r. w kwocie 1.749 zł i za miesiąc listopad 2012 r. w kwocie 582 zł:

- uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości,

- i orzeka o określeniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r. w kwocie 65.256 zł,

- i orzeka o określeniu wysokości odsetek za zwłokę na dzień terminu złożenia zeznania podatkowego za 2012r. od niezapłaconej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc styczeń 2012r. w kwocie 591 zł i za miesiąc listopad 2012r. w kwocie 124 zł.

Została wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gdańsku Wydział I z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 669/17 oddalającego skargi na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej z dnia 28.02.2017 r.

W skardze kasacyjnej został sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej., który nie został dotychczas rozpatrzony przez NSA.

Dotychczas nie został też rozpatrzony wniosek o rozłożenie na raty wszystkich zaległości podatkowych z odsetkami za zwłokę.

Pomimo braku prawomocnych orzeczeń dot. wymiaru podatku zostały wszczęte względem A. i K. K. postępowania egzekucyjne na podstawie w/w tytułów wykonawczych (w przypadku decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14.07.2016r. w części określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności i postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o decyzję nieostateczną). W toku postępowań egzekucyjnych został zastosowany bardzo dotkliwy dla A. K. środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w Szkole w S.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: i 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zauważyć przyjdzie, że z przepisu art. 134 k.p.a. wynika dla organu odwoławczego obowiązek ustalenia w postępowaniu wstępnym, tj. poprzedzającym merytoryczne rozpoznanie sprawy, w pierwszej kolejności, dopuszczalności odwołania, a następnie zachowania terminu do jego wniesienia. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie ma charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie nie może zostać rozpoznane. Przedmiot badania Sądu ograniczał się zatem jedynie do skontrolowania legalności orzeczenia niedopuszczalności odwołania, natomiast nie obejmował oceny co do podniesionych w skardze innych zarzutów.

Przy czym pojęcie niedopuszczalności odwołania/zażalenia nie zostało zdefiniowane na gruncie procedury administracyjnej, jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania/zażalenia może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym.

Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Przesłanki przedmiotowe natomiast obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia aktu w toku instancji.

W niniejszej sprawie wystąpił przypadek braku spełnienia przesłanek przedmiotowych dopuszczalności zażalenia.

Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24.07.2018 r. zostało przez A. K. zaskarżone zażaleniem z dnia 16.08.2018 r. W wyniku czego Dyrektor Izby postanowieniem z dnia 28.09.2018 r. adresowanym do A. K. i K. K. uchylił zaskarżone postanowienie w części, w jakiej organ uznał, że dochodzony obowiązek jest wymagalny, nie wygasł, istnieje, jak też określony został zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego oraz że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Przy czym powyższe postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji a zatem nie przysługuje na nie zażalenie.

Reasumując, należało stwierdzić, że organ odwoławczy tj. Dyrektor Izby wyraził prawidłowe stanowisko, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy wystąpiła podstawa do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia w trybie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.