Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1051/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2,  art. 260 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Arkadiusz Tomczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 2 sierpnia 2017 r. V SA/Wa 1051/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia ... marca 2017 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1051/17.


UZASADNIENIE

I. B. S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 6.000 zł, Spółka nie posiada środków trwałych według bilansu za ostatni rok, zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 345.181,76 zł. Skarżąca wskazała, iż posiada rachunek bankowy, na którym nie zgromadzono środków pieniężnych. Dodatkowo wskazano, iż Spółka posiada: środki w kasie – 2.196,95 zł, wartości niematerialne i prawne – 6.411.039,485 zł, towary – 71.345,99 zł, należności – 24.467,94 zł oraz zobowiązania – 455.627,60 zł. Uzasadniając wniosek podniesiono, iż Spółka od września 2016 r. znajduje się w stanie zawieszenia z perspektywą likwidacji lub upadłości, zaś jej majątek jest zastawiony celem zabezpieczenia zobowiązań.

W dodatkowym oświadczeniu z 10 lipca 2017 r. wyjaśniono, iż w związku z toczącymi się wobec Spółki postępowaniami związanymi z wypowiedzeniem umów o dofinansowanie realizacji projektów, Zarząd Spółki podjął decyzję o zawieszeniu działalności Spółki od 30 września 2016 r. Wskazano przy tym, iż Zarząd w ramach swoich obowiązków prowadzi niezbędną działalność, w szczególności w zakresie obsługi procesów. Ponadto wyjaśniono, iż w maju 2016 r. występujący ze Spółki udziałowiec – M. K. – otrzymał produkty należące do Spółki (etui zabezpieczające karty bankomatowe) o wartości 540.000 zł, odpowiadającej kwocie pożyczki, jakiej udzielił przy powołaniu Spółki. Zdaniem Spółki spowodowało to, iż "z biznesowego punktu widzenia Spółka wykazała przychód, ale nie uzyskała faktycznego zysku, a jedynie dokonano zmniejszenia zadłużenia z pożyczek udziałowców". Z oświadczenia wynika nadto, iż Spółka nie posiada nieruchomości, środków finansowych zgromadzonych w inny sposób niż na rachunkach bankowych, nie składała wniosku o likwidację lub upadłość, nie ustaliła także obowiązku dokonywania dopłat przez wspólników, natomiast w 2016 r. wspólnicy podejmowali decyzje w zakresie podnoszenia kapitału podstawowego oraz zapasowego. Spółka złożyła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową, w tym m. in.: aktualny wykaz środków trwałych; kopie zeznań podatkowych CIT-8 za 2015 i 2016 rok; kopie deklaracji VAT-7 z 2017 r.; kopię sprawozdawania finansowego za rok 2016; zestawienie aktualnych należności i zobowiązań Spółki; wyciągi z rachunku bankowego.

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, iż sytuacja finansowa skarżącej Spółki nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie oraz przyznanie jej prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez oparcie rozstrzygnięcia na nieprawidłowej interpretacji złożonej dokumentacji finansowej i działań Skarżącej, wskutek czego błędnie przyjęto, że stan finansowy Spółki nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W obszernym uzasadnieniu sprzeciwu podniosła też, iż za uwzględnieniem jej wniosku przemawia nie tylko ważny interes strony ale również ważny interes publiczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.

Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych

kosztów postępowania. Ustalone w orzecznictwie jest, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04), zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać - przede wszystkim - z uwzględnieniem osiąganych przychodów.

Dokonana przez referendarza sądowego analiza sytuacji majątkowej Spółki pozwala na stwierdzenie, że w latach 2015-2016 Skarżąca osiągała znaczne przychody, skoro w roku 2015 przychód wyniósł 14.556,87 zł, zaś w roku 2016 już 749.708,03 zł. W roku 2016 r. Spółka nie odnotowała straty podatkowej lecz wykazała dochód w wysokości 502.512,22 zł. Z kolei z przedłożonego sprawozdania finansowego wynika, iż na koniec 2016 r. zysk netto wyniósł 292.481,76 zł, Skarżąca dysponowała również aktywami trwałymi o wartości 6.358.539,48 zł, w tym wartościami niematerialnymi i prawnymi w wysokości 6.320.565,48 zł. Jak wynika natomiast z oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu wniosku z dnia 28 kwietnia 2017 r., w ostatnim roku obrotowym Spółka wypracowała zysk w wysokości 345.181,76 zł, posiadała środki w kasie w wysokości 2.196,95 zł oraz towary o równowartości 71.345,99 zł. Ponadto, w wykazie środków trwałych na dzień 29 czerwca 2017 r. figurują urządzenia i maszyny o wartości 5.568,92 zł.

W konsekwencji nie sposób stwierdzić, by Spółka była pozbawiona majątku, a tym samym środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, skoro wskazane wyżej wartości znacznie przekraczają wysokość ciążących na niej kosztów sądowych (41.245 zł).

Zauważyć należy, że w maju 2016 r. Spółka przekazała występującemu udziałowcowi towary o równowartości 540.000 zł. (co sama podniosła), celem rozliczenia pożyczki udzielonej przez tego udziałowca przy jej powstawaniu i tym samym dokonano "zmniejszenia zadłużenia z pożyczek udziałowców".

Jak słuszne zauważył starszy referendarz sądowy należy ocenić negatywnie fakt, iż Spółka w obliczu trudności finansowych związanych z wypowiedzeniem umów o dofinansowanie zawiesza prowadzenie działalności, nie reguluje zobowiązań o charakterze publicznym (np. wobec urzędu skarbowego) i nie zabezpiecza środków na prowadzenie ewentualnych sporów sądowych, a jednocześnie spłaca jednego z występujących udziałowców równowartością 540.000 zł, dążąc w ten sposób do "zmniejszenia" zobowiązań o charakterze prywatnym.

Zdaniem Sądu Skarżąca działając racjonalnie powinna sprzedać przedmiotowe towary na wolnym rynku i uzyskując z ich sprzedaży znaczne środki finansowe (nawet wyższe od udzielonej pożyczki), które mogłaby przeznaczyć na zabezpieczanie środków finansowych do prowadzenia postępowań sądowych jak i do uregulowania zobowiązań publicznych.

Wskazać należy, że strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego, (zob. postanowienie z dnia 31 marca 1987 r. o sygn. akt I CZ 26/87 (OSNC 1988/7-8/103), jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe.

Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podnieść należy, iż Spółka nie wykazała, że zmuszona była z przyczyn gospodarczych do zawieszenia prowadzonej działalności. Przeczy temu analiza dokumentacji finansowej, w szczególności poziom przychodów osiągniętych przez nią w roku 2016, w którym mimo tego, że nie odnotowała straty lecz przeciwnie osiągnęła zysk. Jak sama Spółka przyznała zawieszenie działalności w dniu 30 września 2016 r. podlegało swobodnej decyzji zarządu i wynikało z ochrony jej interesów, nie zaś z utraty płynności finansowej.

Sąd zauważył w oparciu o nadesłane przez Spółkę dokumenty, że regulowała ona opłaty za prowadzenie konta bankowego (za pierwszą połowę 2017 r.), mimo wskazywania braku uzyskiwania dochodów.

Z tych względów, zdaniem Sądu, orzeczenie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania Skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za prawidłowe ponieważ posiada ona środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.