Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 884/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia określonych informacji o produkcie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2020 r. Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. (dalej PPIS) odnośnie niewłaściwej prezentacji preparatów do początkowego i dalszego żywienia niemowląt oraz koncentratów białek immunoglobulinowych, produkowanych przez firmę zlokalizowaną w N. pn. P.W. "[...]", zamieszczonych na stronie internetowej [...] oraz na profilu firmy w mediach społecznościowych (Facebook-www.facebook.com[...]/. Nieprawidłowości znajdujące się na ww. stronach polegały na przypisywaniu działania leczniczego ww. produktom oraz wprowadzaniu w błąd konsumenta.

W dniu [...] maja 2020 r. pracownicy PPIS przeprowadzili interwencyjną kontrolę sanitarną w firmie M. Ł., tj. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" Towarzystwo Depozytowe, ul. [...]. J. H. [...], 89-100 N. . W trakcie kontroli przeanalizowano wspomniane strony internetowe i stwierdzono szereg niezgodnych z przepisami prawa żywnościowego informacji dotyczących prezentowanych produktów, m.in. w opisie mleka [...]- mleko na czas epidemii", "...celem wprowadzenia tego składnika było unikanie przez dzieci typowych zakażeń przedszkolnych, tj.: rota wirusy, e-coli, grypa i inne typowe zakażenia"; w opisie produktu pn. [...]: "Leczenie COVID-19", "W tym całym bałaganie i niemocy medycyny nasz produkt, który właśnie został nazwany [...] bazujący na dostarczaniu do naszego organizmu przeciwciał drogą pokarmową staje się jedynym skutecznym lekarstwem na koronawirusa".

W protokole z kontroli z dnia [...] maja 2020 r. stwierdzono, że przedmiotowe nieprawidłowości naruszają przepisy art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str. 18, z późn. zm.), którego treść stanowi, iż: "...informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości". Na podstawie art. 7 ust. 4 ww. rozporządzenia powyższe ma również zastosowanie do reklamy i prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane.

Ponadto, nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli sanitarnej przeprowadzonej w zakładzie należącym do M. Ł. były niezgodne z art. 3 lit. a) Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, który stanowi, że: "Bez uszczerbku dla dyrektyw 2000/13/WE i 84/450/EWG, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd".

PPIS decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nakazał M. Ł. (zwanemu dalej skarżącym):

usunąć wszystkie informacje, dotyczące leczenia bądź sugerujące pomaganiu w leczeniu koronawirusa reklamowanych produktów ze stron internetowych oraz wpisy umieszczone w mediach społecznościowych (Facebook- [...]) z dn.: [...] marca 2020 r., [...] marca 2020 r., [...] kwietnia 2020 r., [...] kwietnia 2020 r. (dotyczy produktów: [...]), zamieszczone na stronach internetowych [...]; [...]_s[...]; [...]?_[...],

usunąć oświadczenie o treści: "W recepturze mleka [...] oraz całej gamie [...] obecne są aktywne antyciała (białka immunoglobulinowe) celem wprowadzenia tego składnika było unikanie przez dzieci typowych zakażeń przedszkolnych, tj.: rotawirusy, e-coli, grypa i inne typowe zakażenia" oraz "Dziecko karmione mlekiem [...] w całym tym okresie otrzymuje białka immunoglobulinowe w niewielkiej ilości, co w dłuższej perspektywie czasu podnosi odporność", znajdujące się na portalu społecznościowym Facebook we wpisie z dnia [...] marca 2020 r. [...] (dotyczy produktów: mleko [...], cała gama [...]);

usunąć oświadczenie o treści: "Zawarte w produkcie immunoglobuliny IgG, IgM podnoszą radykalnie naszą naturalną odporność" z portalu społecznościowego Facebook (https://www.facebook.com/[...], zamieszczone we wpisie z dnia [...] marca 2020 r. (dotyczy produktu: Colostrum immunizowane).

Od przedmiotowej decyzji skarżący złożył odwołanie (powołując się na poprzednie pisma), wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu stwierdził, że nie zgadza się z nakazem usunięcia kwestionowanych wpisów zamieszczonych na portalu Facebook, gdyż jak twierdzi nie jest właścicielem przedmiotowego portalu ani nie prowadzi fanpaga. Zdaniem skarżącego PPIS powinien skierować swoją decyzję do firmy Facebook lub ewentualnie do właściciela fanpaga, którym jest osoba prywatna zaś on nie posiada umowy łączącej ją ze wspomnianymi podmiotami. Ponadto, w odwołaniu (pismo z dnia [...] czerwca 2020 r.) skarżący podnosił, iż: "Jeśli chodzi o wpisy na sklepie internetowym to są to tylko zdjęcia produktu i podany skład zgodny ze specyfikacją. Przepisy, na które się państwo powołujecie nie mają nic wspólnego z tą sytuacją. Natomiast sam produkt i etykieta zostały zgłoszone zgodnie z przepisami do Głównego Inspektora Sanitarnego i brak uwag z tamtej strony. Informacja o składzie produktu jest obowiązkowa i brak jej naruszałby obowiązujące przepisy o prawach konsumenta (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia

25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności [...] W związku z powyższym prosimy o dokonanie korekty i wydanie decyzji, która będzie go dotyczyła, a ponadto będzie zgodna w tym zakresie z przepisami o obowiązku zamieszczania informacji o składzie produktów".

Inspektor Sanitarny decyzją z dnia

[...] lipca 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczywszy stan faktyczny sprawy podał, że sprzeciw strony dotyczący skierowania przez PPIS decyzji nr [...] z dnia [...].06.2020 r. do niewłaściwego adresata nie znajduje uzasadnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że strona internetowa na portalu społecznościowym Facebook pod adresem: [...]/, ma charakter fanpaga. Informacje umieszczone na przedmiotowej stronie stanowią bogatą ofertę promocyjną produktów marki [...], w tym np. mleka w proszku dla niemowląt pn. [...]. Na omawianym fanpagu, w zakładce: "Informacje" znajduje się adres [...], poprzez który następuje automatyczne przekierowanie do sklepu internetowego Smilk, należącego do skarżącego.

Ponadto, na przedmiotowym fanpagu zamieszczone są wpisy administratora sugerujące, iż osobą odpowiedzialną za przedstawiane informacje o produktach jest skarżący, np. wpis z dnia [...] czerwca 2020 r. o treści: "Czas na Mamy. Zauważyliśmy, że od roku nasze posty to głównie korespondencja od nas do Mam. Miesiąc czerwiec to miesiąc, w którym nasz sklep prowadzi promocję na wszystkie nasze produkty i byłoby miło gdyby nasze drogie Mamy podzieliły się z nami swoimi uwagami i oczekiwaniami względem naszej firmy. Mamy pewne pomysły produkcyjne, ale chętnie usłyszymy, jakie nowe produkty chciałybyście kupić na naszym sklepie internetowym"; wpis z dnia [...] maja 2020 r. o treści: "Czerwiec, nam producentom mleka dla dzieci kojarzy się z Dniem Dziecka. W związku z tym postanowiliśmy przez cały miesiąc na naszym sklepie internetowym uruchomić kod promocyjny LATO2020, którego wpisanie da 15 % rabat na mleko dla dzieci [...]".

W ocenie organu odwoławczego zarzut strony w sprawie przywołania w decyzji PPIS niewłaściwych przepisów prawnych nie jest zasadny.

Prezentowane na stronie internetowej sklepu należącego do skarżącego produkty pn. "[...]" i "[...]" w opisie posiadają następujące treści: "[...]. Zawiera antyciała do następujących patogenów: rotawirus (szczepy UK-Compton, serotyp G6 P5 i Tm-91, serotyp G6P1), koronawirus (szczep mebus i Cl97), E. Coli (K99)" oraz "[...] (siara bydlęca), zawiera przeciwciała do następujących patogenów: rotawirus (szczep UK-Compton, serotyp G6 P5 i Tm-91, serotyp G6P1), koronawirus (szczep mebus i Cl97), E. Coli (K99)".

Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowe informacje należy rozpatrywać w kontekście oświadczeń zdrowotnych, a nie obowiązkowej informacji dotyczącej składu produktu. Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. L 404 z 30 grudnia 2006 r. ze zm.) "oświadczenie oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które, zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie są obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości". W myśl art. 2 ust. 2 pkt 5 ww. rozporządzenia, każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem jest oświadczeniem zdrowotnym. Natomiast, wykaz składników produktu żywnościowego, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...), rozpoczyna się lub jest poprzedzony właściwym nagłówkiem, który składa się z wyrazu "składniki" lub zawiera ten wyraz. Obejmuje on wszystkie składniki środka spożywczego, w malejącej kolejności ich masy w momencie użycia składników przy wytwarzaniu tego środka spożywczego.

W przypadku produktów pn. "[...]" oraz "[...]", dystrybuowanych przez skarżącego poprzez stronę internetową [...], informacje o zawartości antyciał dla patogenów takich jak rotawirus, koronawirus, jest sugerowaniem właściwości leczniczych produktów. Antyciała (przeciwciała) są bowiem najważniejszym elementem układu odpornościowego odpowiadającym za ochronę organizmu przed wszelkimi atakującymi go patogenami, szeroko stosowanymi w medycynie. Powyższe jest niezgodne z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...), który stanowi, że: "(...) informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości". Powyższe, zgodnie z art. 7 ust. 4 ww. rozporządzenia ma również zastosowanie do reklamy oraz prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane.

Ponadto, organ dodał, że w świetle art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t. j. Dz. U z 2020, poz. 944), substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana, jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne jest produktem leczniczym.

Organ odwoławczy podał, że dokonane sprawdzenie strony internetowej, na której znajduje się rejestr produktów objętych powiadomieniem, prowadzony przez Głównego Inspektora Sanitarnego zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1252 z późn. zm.), wykazało, że produkt pn. "[...]" został zgłoszony do Głównego Inspektora Sanitarnego przez skarżącego w dniu [...].04.2020 r., jednakże w kolumnie "Informacja o postępowaniu" pole dotyczące przedmiotowego produktu pozostaje puste, co oznacza, że powiadomienie jest analizowane, ale nie podjęto jeszcze decyzji w sprawie postępowania lub powiadomienie zawiera braki formalne. Natomiast, w przypadku produktu pn. "[...]", który został zgłoszony do Głównego Inspektora Sanitarnego w dniu [...].04.2020 r. w polu w kolumnie: "Informacja o postępowaniu", znajduje się zapis: "nie prowadzono postępowania" oraz w kolumnie sąsiedniej uwaga, iż: "powiadomienie wymaga uzupełnienia" (stan na dzień [...].07.2020 r.). Według organu odwoławczego na obecnym etapie nie można stwierdzić, że powiadomienia strony o zamiarze wprowadzenia do obrotu po raz pierwszy na terenie kraju, produktów pn. "[...]" i "[...]" zostaną przez Głównego Inspektora Sanitarnego przyjęte do wiadomości bez uwag i czy nie zostanie wobec nich wszczęte postępowanie wyjaśniające, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł zarówno o uchylenie decyzji organu I jak i II instancji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie zgadza się z nakazem usunięcia ze strony sklepu internetowego [...] oraz mediów społecznościowych [...] wpisów określonych w przedmiotowych decyzjach wydanych przez PPIS. Strona podniosła, że zakwestionowane przez organy urzędowej kontroli żywności informacje są zgodne z Rozporządzeniem (WE) Nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, gdyż odnoszą się one do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia. Według skarżącego zamieszczone informacje są prawdziwe, jednoznaczne i nie wprowadzają w błąd konsumenta, gdyż na podstawie ogólnie uznanych dowodów naukowych potwierdzone zostało, że obecność składników zawartych w tych produktach ma korzystne działanie odżywcze i fizjologiczne. Ponadto, w skardze strona podnosi, że nie będąc właścicielem fanpaga zamieszczonego na portalu Facebook nie może usunąć zamieszczonych tam wpisów. Z tego powodu strona nie może być adresatem nakazu organu. Według skarżącego zaskarżone decyzje "nie precyzują do czego obligują przepisy prawa, na czym konkretnie polegać mają naruszenia...".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota spornego w sprawie zagadnienia sprowadza się do oceny prawidłowości ustaleń i wniosków, co do nakazu usunięcia wszystkich informacji, dotyczących leczenia bądź sugerujących pomaganiu w leczeniu koronawirusa reklamowanych produktów ze stron sklepu internetowego znajdującego się pod adresem [...] oraz wpisów umieszczonych w mediach społecznościowych (Facebook- [...]) z dn.: [...] marca 2020 r., [...] marca 2020 r., [...] kwietnia 2020 r., [...] kwietnia 2020 r., dotyczących produktów pn. [...] usunięcia z portalu Facebook oświadczenia o treści: "W recepturze mleka [...] oraz całej gamie [...] obecne są aktywne antyciała (białka immunoglobulinowe) celem wprowadzenia tego składnika było unikanie przez dzieci typowych zakażeń przedszkolnych, tj.: rotawirusy, e-coli, grypa i inne typowe zakażenia" oraz oświadczenia o treści: "Dziecko karmione mlekiem SMILK w całym tym okresie otrzymuje białka immunoglobulinowe w niewielkiej ilości, co w dłuższej perspektywie czasu podnosi odporność"-dotyczy wpisu z dnia [...] marca 2020 r.; usunięcia zamieszczonego na portalu społecznościowym Facebook, we wpisie z dnia [...] marca 2020 r. oświadczenia o treści: "Zawarte w produkcie immunoglobuliny IgG, IgM podnoszą radykalnie naszą odporność" - dotyczy produktu: [...].

W sprawie zastosowanie znajdowały przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1252 z późn. zm.), która zgodnie z art. 1 ust. 1 określa wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 178/2002. Ustalenia stanowiące podstawę oceny organów dokonane zostały na podstawie wyników kontroli, do której przeprowadzenia organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zostały upoważnione na mocy art. 4 i 25 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 59 z późn. zm.), w związku z art. 67 § 1 oraz art. 68 §1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.). Na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j. Dz. U. z 2019r., poz. 1292 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 9 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/43 8/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. L 95 z 07.04.2017, str. 1) - nie dokonano zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

Szczegółowe wymagania odnoszące się do informacji na temat żywności zawarto w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004. Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności, dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania oraz oznakowania żywności.

Jako wymóg podstawowy rozporządzenie nr 1169/2011 w art. 6 wskazuje, iż każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Według art. 2 ust. 2 lit. a ww. rozporządzenia, ,,informacje na temat żywności" oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Przez etykietowanie, według art. 2 ust. 2 lit. j rozporządzenia 1169/2011, rozumie się natomiast wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej.

Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Akt ten ma zastosowanie do podmiotów działających na rynku spożywczym na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Ma ono zastosowanie do wszelkich środków spożywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spożywczych dostarczanych przez zakłady żywienia zbiorowego i do środków spożywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów żywienia zbiorowego.

Podkreślenia wreszcie wymaga, że informacje na temat żywności, zgodnie art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności:

a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;

b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych;

d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem.

Ponadto informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w myśl art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011.

W myśl zaś postanowień art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości.

Zważywszy na treść przywołanych przepisów, podkreślić należy znaczenie tego elementu oznakowania artykułu rolno-spożywczego wprowadzanego do obrotu, którym jest jego nazwa i skład produktu, pod którą produkt funkcjonuje, jest oferowany i jest dostępny na rynku dla konsumentów. Nazwa jest więc pierwszą informacją o produkcie, która trafia do konsumenta i ma zasadnicze znaczenie dla podejmowania decyzji o zakupie danego produktu. Podobną wagę należy przypisać informacjom dotyczącym leczenia bądź sugerującym pomaganiu w leczeniu np. tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie odnośnie koronawirusa.

Oczywistym potwierdzeniem tego wniosku jest treść regulacji zawartej w art. 8 w związku z art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz.UE.L 31 z 01.02.2002, str. L1 z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t.6, str. 463 z późn. zm.), która w zakresie określonych nią celów akcentuje potrzebę ochrony interesów konsumentów, poprzez tworzenie unormowań umożliwiających im podejmowanie świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom (a), fałszowaniu żywności (b), oraz wszelkim praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd (c), w tym właśnie poprzez zapobieganie działaniom oraz praktykom znakowania produktów mogących wprowadzać ich w błąd.

Odnosząc się do powyższego należy podzielić stanowisko organów inspekcji sanitarnej, ponieważ wspomniane powyżej treści nadają tym produktom właściwości leczenia lub zapobiegania chorobom, co jest właściwe jedynie w przypadków leków. Przedmiotowe zapisy odnoszą się do konkretnych patogenów wywołujących jednostki chorobowe i antyciał, których zadaniem jest zwalczanie tych patogenów. Mowa tu, zatem o zapobieganiu jednostkom chorobowym, w tym przypadku wywołanym przez np. rotawirusy, czy koronawirusa, co jest niezgodne z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. Nie jest, zatem zasadne twierdzenie strony, iż treści te stanowią odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia. Skarżący podniósł, że informacje dotyczące produktów pn. [...], zamieszczone na stronie [...] spełniają wymagania art. 5 ust. 1a rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. L 404 z 30 grudnia 2006 r. ze zm.). Ww. przepis rozporządzenia stanowi, że stosowanie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych jest dozwolone jedynie w przypadkach, gdy na podstawie ogólnie uznanych dowodów naukowych potwierdzone zostało, że obecność lub brak, albo też obniżona zawartość w danej żywności lub kategorii żywności składnika odżywczego lub innej substancji, do której odnosi się oświadczenie, ma korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne. Jednakże, biorąc pod uwagę, że środek spożywczy nie może mieć właściwości zapobiegania i leczenia chorób, działanie danej żywności nie powinno poprawiać lub modyfikować fizjologicznych funkcji organizmu. Powyższe wynika z definicji produktu leczniczego, określonego w art. 2 ust. 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 944), zgodnie z którym produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne.

Prawidłowo zatem uznały organy, że niedopuszczalne jest stosowanie w prezentacji środków spożywczych informacji takich jak np. "Leczenie COVID-19", czy też "celem wprowadzenia tego składnika było unikanie przez dzieci typowych zakażeń przedszkolnych, tj.: rotawirusy, e-coli, grypa i inne typowe zakażenia".

W tym miejscu wskazać należy, że działanie wprowadzające w błąd ma miejsce, jeżeli w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Zakłada się przy tym, że przeciętny konsument - zgodnie z modelem wypracowanym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości - jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem, a zatem ustalenie ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne ,,domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta (zob. ,,Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Komentarz" - pod red. A. Szymeckiej-Wesołowskiej, Lex 2013, komentarz do art. 46, a także przywołane tam orzecznictwo TSUE).

Tym samym informacje producenta wprowadzającego produkt do obrotu, nie mogą wprowadzać w błąd konsumenta przeciętnego, a zatem uważnego i ostrożnego co do oferowanego środka spożywczego w zakresie jego składu i właściwości.

Zdaniem Sądu, powyższe nieprawidłowości w informowaniu przedstawionych produktów mogą wprowadzać potencjalnych klientów w błąd co do ich rzeczywistych właściwości.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, że kompetencja organów administracji sanitarnej obejmuje również kontrolę środków spożywczych w zakresie oznakowania (jak również informowania). Zgodnie zatem z art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wbrew poglądowi reprezentowanemu przez stronę skarżącą, organ inspekcji sanitarnej był uprawniony do wydania kwestionowanego nakazu. Ten przepis miał zastosowanie w sprawie, ponieważ uprawnia on organy państwowej inspekcji do zapobiegania naruszeniom, co do wymagań higienicznych i zdrowotnych przez nałożenie określonych obowiązków. Powiatowa Inspekcja Sanitarna, jak wyżej to wskazano, sprawuje nadzór nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia, a także nad jakością zdrowotną żywności i w ramach tak ustalonych zadań została wyposażona w instrument nadzoru, o którym mowa w art. 27 ust. 1 tej ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (wyrok NSA z 31 maja 2010 r., II OSK 832/09).

Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Prowadząc postępowanie organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik tej sprawy. Organy oparły się na zebranym podczas kontroli materiale, który został rozpatrzony i oceniony zgodnie z regułami swobodnej oceny dowodów. Zebrane dowody – protokół kontroli sanitarnej i dołączone do niego wydruki ze stron internetowych – były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. Skarżący wnosząc zastrzeżenia do protokołu z kontroli, oświadczył jedynie, że wszystkie zawarte informacje są prawdziwe i do udowodnienia naukowo. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji przekonująco wyjaśniają motywy podjętych rozstrzygnięć. Decyzje opierają się na prawidłowej podstawie prawnej.

W ocenie Sądu, działanie organu było zgodne z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym, a także z prawem Unii Europejskiej.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Sąd oddalił skargę.