Wyrok NSA, sygn. akt III SA 3078/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1-2, art. 19, art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 32
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Faktura wystawiona przez podmiot, który nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego i w związku z tym nie został mu nadany numer identyfikacyjny /art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - nie jest zgodna z wymogami określonymi w art. 32 tej ustawy, a przyjmujący taką fakturę w dobrej czy złej wierze nie może obniżyć podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w tej fakturze /art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" w zw. z art. 19 cyt. ustawy/.

TEZY

Faktura wystawiona przez podmiot, który nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego i w związku z tym nie został mu nadany numer identyfikacyjny /art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - nie jest zgodna z wymogami określonymi w art. 32 tej ustawy, a przyjmujący taką fakturę w dobrej czy złej wierze nie może obniżyć podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w tej fakturze /art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" w zw. z art. 19 cyt. ustawy/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi firmy "J." Andrzej J. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 19 października 1999 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 19 października 1999 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W.-M. z dnia 24 grudnia 1998 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług określającą: zobowiązanie w tym podatku za okres: kwiecień-sierpień 1998 r. w wysokości 2.149.415 zł; zaległość w tym podatku w wysokości 2.149.415 zł; odsetki od zaległości w kwocie 359.665 zł w odniesieniu do Andrzeja J. prowadzącego działalność pod firmą "J.".

Izba Skarbowa podzieliła ustalenia faktyczne organu I instancji, iż skarżący dokonywał odliczeń podatku naliczonego z faktur wystawianych przez firmę "C.-C.", która nie była zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Izba Skarbowa stwierdziła, że w rozpatrywanej sprawie faktury wystawione przez "C.-C." G. J. w W. nie stanowiły podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tych faktur, ponieważ zostały wystawione sprzecznie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024/.

Korzystając z delegacji zawartej w art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ Minister Finansów wydał ww. rozporządzenie, w którym w par. 54 ust. 4 pkt 1 lit. "a" stwierdził, że w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur korygujących, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Izba Skarbowa dodała ponadto, iż zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej na nazwisko J. G. "C.-C." jest sfałszowane, a firma "C.-C." nie figuruje w rejestrze podatników Urzędu Skarbowego W.-B.

Wystawienie zatem faktury ze wskazaniem danych dotyczących zbywcy w sposób nieodpowiadający rzeczywistemu stanowi rzeczy rodzi ten skutek, że podatnik udokumentowujący nabycie towarów i usług taką fakturą pozbawiony jest prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającego z tej faktury i obniżenie to stanowi naruszenie obowiązku prawidłowego prowadzenia ewidencji.

Izba Skarbowa dodała, że podatek nieuiszczony obciąża nabywcę, choćby był on w dobrej wierze.

Potrącenie VAT przez nabywcę w przypadku nieopłacenia go przez zbywcę jest niezgodne z sensem i celem ustawy o podatku od towarów i usług. "Konstrukcja podatku VAT polega bowiem na tym, że sprzedawca wystawia fakturę i płaci do budżetu wykazany w niej podatek, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swego podatku jedynie kwoty zapłaconej przez sprzedawcę".

Zasadnie zatem Urząd w zaskarżonej decyzji określił w prawidłowej wysokości zobowiązanie wraz z odsetkami, gdyż naruszenie przez stronę obowiązków, o których mowa w art. 27 ust. 4 ustawy o VAT dotyczących określenia wysokości podatku naliczonego spowodowało jego zawyżenie na łączną kwotę 2.149.731 zł za okres: kwiecień-sierpień 1998 r.

Uwzględnienie zbyt wysokiej kwoty podatku naliczonego, a w konsekwencji wykazanie w deklaracji zbyt niskiej kwoty zobowiązania podatkowego skutkuje sankcją z art. 27 ust. 5 ustawy o VAT.

Jednak Urząd Skarbowy odstąpił od ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w związku z utratą mocy obowiązującej tego artykułu z dniem 17 listopada 1998 r., to jest z dniem opublikowania obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 1998 r. o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej J. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji stawiając zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Skarżący wywodził, że jego wiedza oraz dokumenty dotyczące firmy "C.-C." utwierdzały w przekonaniu o zawarciu normalnych, dobrych transakcji handlowych.

J. G. wskazywał ponadto firmy na rzecz których należy sprzedać zakupiony od niego towar oraz sugerował cenę jaką można za taki towar uzyskać. Od transakcji zawieranych z tymże G. był odprowadzany podatek dochodowy oraz podatek VAT.

Skarżący wywodził następnie, iż "sprawdzał" firmy kupujące od niego towar, a firmy te bardzo często "robiły export" zakupionego towaru o czym świadczą przedłożone organom skarbowym kopie dokumentu celnego SAD. Skarżący dodał, iż według posiadanej przez niego wiedzy kontrahenci /nabywcy jego towaru/ nie pobrali naliczonego podatku z tytułu eksportu i w związku z tym Skarb Państwa nie poniósł strat. Tej okoliczności Izba Skarbowa nie wzięła pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnione zostało, iż konstrukcja podatku od towarów i usług polega na tym, że sprzedawca wystawia fakturę i płaci do budżetu wskazany w niej podatek, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swego podatku jedynie kwoty zapłaconej przez sprzedawcę.

Skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 7 marca 1992 r. III SA 762/96 /Monitor Podatkowy 1997 nr 11 str. 338/, że faktura wystawiona przez podmiot, który nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego i w związku z tym nie został mu nadany numer identyfikacyjny /art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług/ - nie jest zgodna z wymogami określonymi w art. 32 ustawy o VAT, a przyjmujący taką fakturę w dobrej czy złej wierze nie może obniżyć podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w tej fakturze /art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" w zw. z art. 19 ustawy o VAT/.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r. U 9/97 /OTK 1998 nr 4 poz. 51/ potwierdził praktykę sądową zasadzającą się w twierdzeniu, że ryzyko wyboru niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta obciąża nabywcę towarów lub usług. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe udowodniły, iż skarżący przyjmował faktury od fikcyjnej firmy "C.-C." należącej rzekomo do J. G.

Całokształt okoliczności sprawy wskazuje wręcz, iż skarżący działał z inspiracji tegoż G. Andrzej J. przyznał bowiem, że tenże G. wskazywał redystrybutora i cenę jaką należy określić dalszemu nabywcy.

Skarżący przyznał także, iż owego G. zna od kilku lat, komunikował się z nim w drodze telefonicznej, a z kolei nie zna adresu jego zamieszkania.

Jeśli tenże G. wręczył skarżącemu kopię wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z fikcyjnym adresem zamieszkania /pawilon handlowy należący do spółdzielni mieszkaniowej/ i jeżeli tenże G. otrzymał w sumie około 11 tys. zł od skarżącego pochodzące od "nabywcy" za należności opiewające na znaczne sumy pieniężne i jeśli ów G. nie domaga się od skarżącego zapłaty należności z wystawionych przez niego faktur, to narzuca się wniosek, iż firma "J." została wykorzystana w procesie redystrybucji dla obniżenia kwoty podatku należnego, którego nie zapłacono, a z czego skarżący w pełni zdawał sobie sprawę.

Bez znaczenia jest, iż nabywcy jego towaru nie pobrali naliczonego podatku.

Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę zasadnie nie uznała za wiarygodny dowód w postępowaniu podatkowym w postaci przedłożonej przez skarżącego kserokopii druku VAT-5 będącego potwierdzeniem zgłoszenia rejestracyjnego firmy "C.-C." jako podatnika podatku VAT, albowiem numer NIP nie jest poprawny systemowo, a kserokopia owego druku została przedłożona na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

Bez znaczenia jest również twierdzenie skarżącego, iż nabywcy jego towarów nie pobrali naliczonego podatku, jeśli weźmie się pod uwagę fakt wszczęcia postępowania podatkowego u tych podmiotów.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.