Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 312/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 3, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82, art. 85 ust. 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Jacek Czaja, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skarg Spółki W. w I., Fundacji [...] w W. i Towarzystwa [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki W.. w I. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), na rzecz Fundacji [...] w W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) oraz na rzecz Towarzystwa [...] w L. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz [...] po rozpoznaniu wniosku E. W. K. spółki z o. o. na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1235) oraz § 3 ust. 1 pkt 6b i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397) ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej składającej się z 16 elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW (łączna moc farmy do 32 MW) i wysokości maksymalnej 160 m (wysokość wieży od 95 m do 110 m, średnica wirnika do 100 m).wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na obszarze gminy T. w okolicy miejscowości T., M., K.. M. i K.. D.. W ramach inwestycji wykonane zostaną nowe drogi dojazdowe do każdej z elektrowni, (łączna długość ok 5 km: szerokość jezdni do 5 m), tymczasowe drogi dojazdowe (ok. 2 km) oraz rozbudowa i przebudowa istniejących nieutwardzonych dróg publicznych (ok. 2,5 km) i niepublicznych (ok. 5 km) służących do przewiezienia elementów i ich montażu; 16 utwardzonych placów montażowych o maksymalnych wymiarach 40 m x 40 m, które po zakończeniu budowy będą pełniły funkcję placów manewrowych dla pojazdów serwisu elektrowni, oraz tymczasowe utwardzone place składowe; podziemne linie teletechniczne oraz linie średniego napięcia (SN) (wykop o dł. ok. 12 km) łączące poszczególne elektrownie wiatrowe i doprowadzające energię do wewnętrznej abonenckiej stacji transformatorowej oraz wewnętrzna abonencka stacja transformatorowa (GPZ) z jednym stanowiskiem transformatora o napięciu 30/110 kV, jednym transformatorem dla potrzeb własnych i budynkiem stacyjnym o powierzchni ok. 300 m˛, zawierającym pomieszczenie dla rozdzielni 30 kV, pomieszczenie pomocnicze oraz pomieszczenie socjalne i sanitarne. W granicach terenu pod budowę GPZ przewidziano budowę dróg dojazdowych, miejsc postojowych, placów oraz dojść o nawierzchni utwardzonej. Ponadto przewidziano budowę podziemnej linii elektroenergetycznej 110 kV o dł. ok. 400 m łączącej wewnętrzny GPZ z istniejącym GPZ "T." oraz teletechniczną podziemną instalację światłowodową.

W pkt II ustalono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. W szczególności wskazano na konieczność upewnienia się, czy nie zostaną zniszczone lęgi ptaków gniazdujących na ziemi oraz na dokonanie kontroli zasiedlenia terenu przez chomiki i susły i ewentualne ich przesiedlenie na sąsiednie tereny o odpowiednich warunkach siedliskowych. Przewidziano wymóg współdziałania ze specjalistami, teriologiem i chiropterologiem, podano sposób postępowania z odpadami oraz zwrócono uwagę na wymóg zgłoszenia Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków prowadzenie przedsięwzięcia na terenie stanowiska archeologicznego objętego ochroną konserwatorską. W pkt. III ustalono wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. podano szczegółowe parametry elektrowni oraz ich położenie, moc akustyczną każdej z turbin, , sposób malowania łopat wirników i budowali, oraz sposób budowy linii teletechnicznych i energetycznych. Wskazano, że wobec dokonanej oceny oddziaływania na środowisko, w tym oddziaływania skumulowanego oraz braku znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust.1 pkt.1 wspomnianej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Podano również, że planowana inwestycja nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej ( Dz. U z 2008r. Nr [...], poz. 535 ze zmianami ). W decyzji nałożono obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na awifaunę w okresie pierwszych 3 lat funkcjonowania farmy wiatrowej w zakresie określenia liczebności gatunków gniazdujących na terenie objętym przedsięwzięciem, badanie kolizyjności ptaków z turbinami wiatrowymi oraz w okresie pierwszych 5 lat w zakresie funkcjonowania farmy wiatrowej populacji orlika krzykliwego. Wskazano ponadto na obowiązek przeprowadzenia porealizacyjnego monitoringu oddziaływania farmy wiatrowej na nietoperze przez minimum 3 sezony, w okresie pierwszych pięciu lat (w tym obowiązkowo w pierwszym roku) od momentu uruchomienia farmy oraz susła perełkowanego i chomika europejskiego w okresie pełnego funkcjonowania farmy wiatrowej, tj. w pierwszym roku eksploatacji oraz po trzech latach. Zgodnie z decyzją należy również dokonać analizy porealizacyjnej w zakresie wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na stan klimatu akustycznego na terenach prawnie chronionych przed hałasem.

W uzasadnieniu decyzji podano, że planowane przedsięwzięcie jest zgodne z zapisami miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi na terenie gminy T.. Stosownie natomiast do § 3 ust. 1 pkt 6b i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz.1397) należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa jest w art. 59 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko stwierdza się na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. L. opinią z dnia [...]. nie wskazał na konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla powyższego Przedsięwzięcia, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w L. Wydział Spraw Terenowych III w Z. 12 stycznia 2012r. wydał opinię dotyczącą potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla Przedsięwzięcia i ustalił zakres raportu. Wobec powyższego Burmistrz [...] postanowieniem z dnia [...]. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił zakres raportu. Po złożeniu raportu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. L. pismem z dnia 8 kwietnia 2013r. podtrzymanym 12 kwietnia 2013r. pozytywnie zaopiniował realizację Przedsięwzięcia Postanowieniem z dnia 7 maja 2013r., po analizie dokumentacji dotyczącej Przedsięwzięcia oraz złożonych do niej wyjaśnień i uzupełnień, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w L. wydał postanowienie uzgadniające realizację Przedsięwzięcia.

Z uwagi na ilość stron postępowania (ponad 20), zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 49 i 10 § 1 kpa., strony postępowania były powiadamiane o każdym stadium postępowania poprzez obwieszczenia zamieszczane na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w T., stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w T., tablicach ogłoszeń sołectw w gminie T.: T., M., D., L., tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy M., stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy M., tablicy ogłoszeń sołectwa T. w gminie M., tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w Ł., stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Ł., tablicach ogłoszeń sołectw w gminie Ł.: N. i D..

Organ zaznaczył, że wyboru miejsca lokalizacji farmy wiatrowej dokonano biorąc pod uwagę układ lokalnych form ochrony przyrody i miejsc ważnych dla awifauny oraz chiropterofauny na podstawie wniosków z rocznych monitoringów. Wybór ten był dodatkowo poprzedzony wstępnym rozpoznaniem lokalizacji inwestycji, który objął większy obszar. W opinii autorów raportu wariantem najkorzystniejszym dla środowiska spośród rozpatrywanych jest wariant wybrany przez wnioskodawcę do realizacji. Przeanalizowano przy tym kumulacyjne oddziaływanie przedsięwzięcia z planowaną na terenie gminy budową drugiego zespołu 13 elektrowni wiatrowych, o mocy pojedynczej turbiny do 2 MW i wysokości całkowitej 170 m (wysokość wieży 125 m, średnica wirnika 90 m), której lokalizacja pokrywa się na przeważającej części terenu. Innymi planowanymi inwestycjami związanymi z energetyka wiatrową są: oddalony o ok. 14 km park elektrowni wiatrowych o mocy 18 MW, złożony z 10 elektrowni wiatrowych o całkowitej wysokości 145 m n.p.t (miejscowości: M. G., R. W., C. oraz P.) w gminie T. L. oraz bezpośrednio z nim sąsiadujący (oddalony o ok. 20 km) park elektrowni wiatrowych na terenie gminy J. wraz z infrastrukturą towarzyszącą, złożony z 17 elektrowni wiatrowych o mocy 1,8 MW (łącznie 30,6 MW) i wysokości maksymalnej 145 m (miejscowości: Nowy P., P., N., S., G. K., W., G., Ł.). Ponadto, w odległości ok. 7 km w gminie R. w miejscowości S. planowana jest budowa jednej elektrowni wiatrowej o mocy do 3 MW i wysokości do 190 m, oraz w odległości ok. 30 km w gminie L. K. - istnieje forma wiatrowa składająca się z czterech turbin w okolicy miejscowości D.. W okolicy tej miejscowości planowana jest budowa kolejnej farmy wiatrowej złożonej z sześciu turbin o mocy 300 kW każda. Organ zaznaczył, że przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza obszarami chronionymi na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Najbliżej położonymi obszarami chronionymi są specjalne obszary ochrony siedlisk sieci Natura 2000: Pastwiska nad Huczwą PLH060014 (bezpośrednio na północ od obszaru rozpatrywanej lokalizacji inwestycji), Dobużek PLH060039 (ok. 0,5 km na południe od obszaru rozpatrywanej lokalizacji inwestycji), Adelina PLH1060084 (ok. 1 km na północny zachód od obszaru rozpatrywanej lokalizacji inwestycji) oraz specjalne obszary ochrony ptaków sieci Natura 2000 Ostoja T. PLB060011 (bezpośrednio na północ od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia), Zlewnia G. Huczwy PLB060017 - znajduje się ok. 1 km na zachód od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia), Dolina Szyszły PLB060018 (ok. 17 km na południe od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia), Dolina Środkowego Bugu PLB060003 (ok. 22 km na północny wschód od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia), Dolina Sołokiji PLB060021 (ok. 22 km na południowy zachód od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia), Roztocze PLB060012 (ok. 24 km na południowy zachód od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia), Dolina G. Łabuńki PLB060013 (ok. 24 km na północny zachód od planowanej lokalizacji przedsięwzięcia); rezerwat przyrody Skarpa Dobużańska (ok. 0,5 km od planowanej farmy wiatrowej) i Dołhobyczowski Obszar Chronionego Krajobrazu (ok. 12 km na wschód od miejsca planowanej inwestycji); Ponadto przedsięwzięcie realizowane będzie na terenie Ostoi Ptasiej Mircze (ostoja IBA PL158), będącej jedną z dziesięciu najważniejszych ostoi lęgowych orlika krzykliwego w [...] oraz w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego Tyszowieckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Według raportu zebrane dane naukowe wskazują, że projekt inwestycji w planowanym miejscu może być realizowany i nie będzie wywierał istotnego negatywnego wpływu na populację ptaków. Na terenie planowanej farmy wiatrowej oraz w badanej okolicy nie stwierdzono występowania lęgów ptaków blaszkodziobych, które najmocniej (obok siewkowych) reagują na obecność turbin. Zaobserwowano podczas rocznych badań przelot stad gęsi oraz czajek, jednak nie zaobserwowano, by żerowały na badanej powierzchni. Podkreślono, że na przestrzeni 3 lat (2009- 2010, 2012), na terenie objętym badaniami nie stwierdzono ani jednego pojawienia się orlika krzykliwego. Mimo braku stwierdzeń orlika krzykliwego podczas monitoringu terenu przewidzianego do lokalizacji farmy wiatrowej oszacowano potencjalne oddziaływania na ten gatunek stosując zasadę przezorności. Podano, że negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia może dotyczyć czterech gatunków ptaków będących przedmiotami ochrony co najmniej jednego z ww. obszarów Natura 2000:tj bociana białego, dzięcioła czarnego gąsiorka i jarzębatki, jednak nie będzie to znacząco negatywne oddziaływanie. Nie przewiduje się, aby F. W. T. pojedynczo oraz w powiązaniu z innymi farmami wiatrowymi powodowała znaczące oddziaływania na spójność i integralność okolicznych obszarów Natura 2000 oraz na gatunki ptaków będące przedmiotem ich ochrony. Analiza oddziaływania przedsięwzięcia w stosunku do pozostałych stwierdzonych gatunków stanowiących przedmiot ochrony w obszarach Natura 2000 została przeprowadzona poprawnie merytorycznie i nic wykazała prawdopodobieństwa negatywnego znaczącego oddziaływania na obszary Natura 2000.

Według organu z informacji zawartych w załączniku do raportu odnoszącego się do monitoringu chiropterologicznego wynika, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało znacząco negatywnego oddziaływania także na nietoperze. Na obszarze badań, ani w okolicy nie wykazywano korytarzy migracyjnych tych ssaków; nie są one także znane z literatury przedmiotu Obszar farmy wiatrowej stanowią, bowiem wyniesione, wielkoobszarowe pola uprawne, z racji ubogiej entomofauny, stanowiące miejsca mało atrakcyjne dla nietoperzy. Wyniki monitoringu chiropterologicznego, zarówno pod względem składu gatunkowego, jak i liczebności są jednoznaczne; charakteryzują obszar inwestycji jako ubogi w chiropterofaunę.

Podobnie według organu, planowana inwestycja nie będzie miała znaczącego negatywnego oddziaływania na populację susła perełkowanego i chomika europejskiego. Zlokalizowana kolonia pierwszego z nich znajdowała się w znacznej odległości (od 390 do 420 m) od najbliższych projektowanych turbin (EW10 i EW11) ,co według ustaleń raportu stanowi wystarczającą barierę uniemożliwiającą migracje i emigracje osobników w kierunku miejsc przeznaczonych pod inwestycję. Natomiast Obszary Natura 2000, na terenie których przedmiotem ochrony jest suseł perełkowany znajdują w znacznej odległości od planowanego przedsięwzięcia. Obszar Natura 2000 Pastwiska nad Huczwą PLH060014 zlokalizowany jest w odległości ok. 2,30 km od najbliższego obiektu inwestycji, a obszar Natura 2000 Suśle Wzgórza PLH060019 w odległości 21,60 km.

W przypadku chomika europejskiego, dla ochrony jego siedlisk w badanym regionie nie tworzono obszarów Natura 2000 typu "siedliskowego". W trakcie monitoringu zlokalizowane kilka kolonii chomika europejskiego. Gatunek ten podlega ścisłej ochronie i wymaga prowadzenia ochrony czynnej. Odnalezione kolonie chomika znajdowały się w stosunkowo niewielkiej odległości od planowanego miejsca posadowienia turbin i infrastruktury im towarzyszącej.

Zgodnie z raportem z inwentaryzacji susła perełkowanego i chomika europejskiego, etap budowy może wiązać się z fizyczną utratą siedlisk tych gatunków, jeśli takie znajdują się w miejscu realizacji inwestycji. Również teren przyległy do inwestycji może podlegać takiej samej presji. Odległością graniczną będzie, w przypadku chomika europejskiego, 50 m tj. odległość osobnika (przy poszukiwaniu pokarmu, poszukiwaniu partnera podczas rui, itd.) od terenu objętego pracami. W związku z tym, w raporcie z inwentaryzacji zaproponowano działania minimalizujące. W przypadku lokalizacji inwestycji w oczywistym konflikcie z miejscem bytowania chomików lub zasiedlenia terenu przeznaczonego pod inwestycję przez młode osobniki, w celu zapewnienia bezpieczeństwa koloniom lub pojedynczym osobnikom należy przeprowadzić przesiedlenie poszczególnych osobników na sąsiednie tereny o odpowiednich warunkach siedliskowych.

Organ podzielił także zapatrywanie raportu, którego wynika, że planowane przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu, określonych dla terenów chronionych akustycznie w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku ( Dz. U z 2007r. Nr [...], poz. 826 ze zmianami ), zarówno w odniesieniu do pory dnia, jak i pory nocy, jak i promieniowania elektroenergetycznego, związanego z pracą generatorów i transformatorów prądu znajdujących się wewnątrz gondoli poszczególnych siłowni, stacji transformatorowej wewnętrznego GPZ oraz kablowych lub napowietrznych linii elektroenergetycznych WN. Zgodnie z raportem o oddziaływaniu na środowisko powyższe źródła za wyjątkiem linii elektroenergetycznych na etapie eksploatacji emitować będą niskie wartości promieniowania elektromagnetycznego, które w przypadku generatorów i transformatorów, umieszczonych wewnątrz gondoli będą ekranowane konstrukcją poszczególnych elektrowni wiatrowych. W przypadku wewnętrznej stacji GPZ zasięg emisji pola elektromagnetycznego ograniczy się, zgodnie z treścią raportu, do obudowy transformatora. Kablowa linia elektroenergetyczna łącząca turbiny i stację GPZ będzie umieszczona pod powierzchnią ziemi. Zasięg jej promieniowania zostanie ograniczony poprzez konstrukcję izolacyjną przewodów. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że poziom emisji pól elektromagnetycznych z ww. źródeł będzie niewielki i nie doprowadzi do przekroczenia w miejscach dostępnych dla ludności dopuszczalnych wartości parametrów fizycznych pól elektromagnetycznych, określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. nr 192, poz. 1883). Organ opisał ponadto sposób postępowania z odpadami i wskazał na brak wymogu utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Po rozpoznaniu odwołań L. L., F. G. i W. spółki z o.o Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję Burmistrza [...] utrzymało w mocy. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy. Przed jej wydaniem zapewniono możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu przez podanie do publicznej wiadomości informacji o prowadzonym postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz opierano się na wynikach uzgodnień z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w L. oraz Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w T. L., wynikach analizy raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia i ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. z dnia 6 września 2012 r. ( uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w T. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów związanych z lokalizacją elektrowni wiatrowych w obr. geodezyjnym Tyszowce-Mikulin - etap I). Zawarte w raporcie ustalenia wskazują, że planowana inwestycja nie stanowi zagrożenia ani uciążliwości dla środowiska. Raport został opracowany i zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 66 ustawy. Skarżący zaś nie przedstawili innego fachowego dowodu kwestionującego ww. opracowanie Raportu. Ponadto charakterystyka przedsięwzięcia i wykonany Raport oddziaływania na środowisko potwierdza, że realizacja i działalność farmy wiatrowej będzie zgodna z nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi i technologicznymi, które ograniczają uciążliwości dla środowiska, a skutkującym zasadność wydania dla wnioskodawcy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Odnosząc się do zarzutu spółki dotyczącego błędnych prognoz co do skumulowania hałasu i przyjęcia niewłaściwych założeń w jego analizie Kolegium zwróciło uwagę, że Raport jest szczególnym środkiem dowodowym, który już w pierwszej fazie postępowania (przy uzgadnianiu decyzji) podlega ocenie w zakresie oddziaływania inwestycji na środowisko przez organy uzgadniające posiadające fachową wiedzę w tym zakresie, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Stanowi kompleksowe i wystarczające źródło wiedzy dla oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Raport nie stanowi opinii biegłego ale jest dokumentem akceptowanym w przepisach ww. ustawy jako główny dowód w sprawie, nie zachodzi więc potrzeba wywoływania dodatkowej opinii biegłego skoro strona skarżąca nie wnosi nowych dowodów, a jedynie nie zgadza się z ustaleniami raportu, który przeszedł procedurę uzgodnienia. Zwrócono ponadto uwagę, że Raportu zawiera szczegółową ocenę oddziaływania na integralność, spójność i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 znajdującego się w odległości od 25-30 km od planowanej inwestycji. Mimo, że orlika krzykliwego nie zakwalifikowano do gatunków, dla którego istnieje ryzyko wystąpienia negatywnych oddziaływań przedsięwzięcia, powodu braku jego zaobserwowania, to w załączniku 5 do Raportu uwzględniono i poddano szczegółowej ocenie ewentualne oddziaływanie w tym zakresie inwestycji na ptaki (orlika krzykliwego, bociana białego). W kwestii występującej zwiększonej śmiertelności ptaków w wyniku działań turbin na farmach wiatrowych i błędnego ich ustalenia w Raporcie, Kolegium stwierdziło, że zarzuty skarżących oparte są jedynie na obserwacjach i zebranych opracowaniach (literaturze), a nie negacji poprzez ekspertyzy techniczne typu urządzeń planowanej inwestycji.

Skargi na powyższą decyzję wniosła Widbud spółka z o.o., L. L. oraz F. G..

Zdaniem spółki w raporcie dokonano błędnych wyliczeń w zakresie skumulowanego hałasu, ponieważ oparto je na niewłaściwych założeniach wyjściowych. Do wyliczeń przyjęto bowiem błędne położenia poszczególnych turbin należących do farmy wiatrowej skarżącej. Przesunięcia wahają się w granicach od 38 do 122 m i mają wpływ na wyniki wyliczeń. Skarżąca przedłożyła ponadto własne wyliczenia skumulowanego hałasu, z których wynika, że normy dopuszczalnego hałasu zostaną w przypadku skumulowania przekroczone. Według dokonanych przez skarżącą obliczeń skumulowanej emisji hałasu w przypadku jednoczesnej eksploatacji obu farm wiatrowych tj jej i E. W. K. spółki z o.o dojdzie do naruszenia norm emisji hałasu przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu. Za wadliwe skarżąca uznała w tych okolicznościach zaniechanie sprawdzenia raportu pod tym względem przez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Jej zdaniem błędne było również zaniechanie powołania biegłego celem zbadania oddziaływania inwestycji na ptactwo oraz nietoperze. Skarżąca wskazała, że do pisma z dnia 18 maja 2013r. dołączyła dwa dokumenty: "Wyniki końcowe rocznego monitoringu ornitologicznego wykonanego na obszarze planowanej przez skarżącą farmy wiatrowej położonej w gminie T. w powiecie tomaszowskim" oraz "Raport dotyczący oceny oddziaływania na środowisko dla projektowanej ( przez skarżącą) farmy wiatrowej "T." (gmina T., powiat T. L., województwo lubelskie w części dotyczącej oddziaływania na nietoperze (Chiroptera)". Z opracowań wynika, że na badanych terenach, które leżą w bezpośrednim sąsiedztwie farmy wiatrowej planowanej przez inwestora nie powinny powstać elektrownie wiatrowe, gdyż mogłyby one spowodować znaczące negatywne oddziaływanie na awifaunę oraz nietoperze. W szczególności na terenach farmy wiatrowej skarżącej, która bezpośrednio sąsiaduje z farmą inwestora, zaobserwowano orlika krzykliwego. Występowanie na tym obszarze orlika potwierdzają także obserwacje dokonane przez członków L. T. O.. Zdaniem skarżącej w sytuacji, kiedy organowi przedłożono fachowe opracowania dotyczące tej kwestii, które są ewidentnie sprzeczne z wynikami opracowań przygotowanych na zlecenie inwestora, organ nie powinien był poprzestać na zwróceniu się do inwestora o komentarz do tych sprzeczności, lecz winien był zasięgnąć opinii niezależnego biegłego. Sprzeczność obu opracowań jest ewidentna i wynika z odmiennych ustaleń co do żerowania chronionego gatunku orlika krzykliwego na terenach bezpośrednio sąsiadujących z farmą inwestora. Inwestor zakwestionował wyniki monitoringu przedłożonego przez skarżącą, sugerując błędy w metodyce obserwacji. Organ natomiast przyjął bezkrytycznie te wyjaśnienia. Tymczasem opinia niezależnego biegłego była konieczna tym bardziej, że zarówno badania ornitologiczne i chiropterologiczne, jak też dalsze wyjaśnienia kwestii wpływu inwestycji na ptactwo i nietoperze pochodziły od zatrudnionych przez inwestora ekspertów, na których nie ciąży obowiązek bezstronności. Skarżąca zaznaczyła, powołując się na orzecznictwo, że raport nie mając cech dokumentu urzędowego nie korzysta z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym. W konsekwencji tego stwierdzenia zawarte w raporcie analizy podlegają ocenie, jak każdy dowód w sprawie zgodnie z przyjętą w art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów. Tak więc sporządzenie raportu nie zwalnia organu uzgadniającego od czynienia własnych ustaleń w zakresie ochrony środowiska, zmierzających do zweryfikowania przedstawionych w raporcie danych.

Z kolei L. L. zarzuciło decyzji Kolegium błędne ustalenie, że na terenie planowanej inwestycji nie występuje orlik krzykliwy. Tymczasem jego obecność skarżący oraz Z. T. P. sygnalizowali w piśmie z dnia 29 grudnia 2012 r. , co jednak nie spotkało się z analizą organów. Skarżący zaznaczył, że inwestycja znajduje się na terenie Ostoi Mircze będącej jedną z 10 najważniejszych ostoi lęgowych orlika krzykliwego w [...], oraz w odległości kilkuset metrów od obszaru Natura 2000 Ostoja T., gdzie jednym z celów ochrony obszaru jest właśnie orlik. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że ustalenie, iż orliki przebywają na terenie farmy może wpłynąć na ocenę znacząco negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na obszar Natura 2000. Za niewiarygodne skarżący uznał także ustalenia organów co do śmiertelności ptaków. Jego zdaniem przedstawione wyliczenia nie mają żadnej podstawy naukowej. Powołane przez organ i autora raportu źródło "Wytyczne dotyczące ocen oddziaływania turbin wiatrowych na ptaki" (Chylarecki, Kajzer, Polarecki, W., Tryjanowski, Wuczyński, 2011 r.) nie zawiera takich danych, więc nie mogło stanowić podstawy wyliczenia śmiertelności. Tymczasem organ odwoławczy nie ustosunkował się do tego problemu, chociaż to na nim ciąży obowiązek oceny i weryfikacji przedłożonego raportu.

Skarga Fundacji G. zawiera identyczną treść jak skarga L. L..

Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o ich oddalenie.

P. w sprawie skarg wniosła 13 stycznia 2015r. również E. W. K. I. spółka z o.o. Przedstawiając obszerną argumentacje uznała je za pozbawione podstaw i wniosła o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia [...]. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) zarządził połączenie wszystkich spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Niezależnie od zarzutów skarg, kwestia, na która należy przede wszystkim zwrócić uwagę, jest zgodność przedsięwzięcia z ustaleniami uchwały Nr XXII/127/2012r. Rady Miejskiej w T. z dnia 6 września 2012r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów związanych z lokalizacją elektrowni wiatrowych w obrębach geodezyjnych T. i M. – etap I. W świetle art. 80 ust.2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1235), który stanowi, że właściwy organ wydaje decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony jest to podstawowe kryterium oceny zamierzeń inwestycyjnych podmiotu ubiegającego się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jego niespełnienie obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Co więcej, stwierdzenie sprzeczności lokalizacji przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zwalnia organ prowadzący postępowanie z konieczności przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie, w tym przeprowadzenia postępowania uzgodnieniowego z innymi organami. Powyższe zagadnienie nie doczekało się odpowiedniej oceny w toku postępowania. Organ I instancji ograniczył się jedynie do lakonicznej informacji o zgodności inwestycji z planem miejscowym, Kolegium natomiast nie dokonało samodzielnej jego oceny, wskazując na treść decyzji organu I instancji. Analizując ustalenia planu takiej pewności jednak mieć nie można. § 10 ust.3 pkt.4 uchwały jednoznacznie stwierdza, że w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru objętego planem miejscowym oraz w jego pobliżu znajdują się obszary Natura 2000 : Zlewnia G. Huczwy, Ostoja T., Pastwiska nad Huczwa, na których obowiązuje zakaz podejmowania działań mogących pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których zostały wyznaczone obszary Natura 2000. Warto zaznaczyć, że powołany zapis nie wprowadza żadnego kwalifikowanego oddziaływania na wspomniane obszary, co oznacza niezgodność z planem każdego działania, które przynosi opisane w nim skutki. W świetle sporządzonego w sprawie raportu budowa farmy wiatrowej bez wątpienia pociąga za sobą pogorszenie stanu siedlisk, choć jego autorzy uważają, że oddziaływanie przedsięwzięcia na wspomniane obszary nie będzie szczególnie istotne. Kwestia ta wymagała wyjaśnienia przez organy, jeśli zważyć, że § 10 ust.3 pkt.4 dotyczy terenów położonych w obrębie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 – Dobużek, nie jest zatem jasne, czy wobec użycia w pkt.4 sformułowania "obszaru objętego planem miejscowym oraz w jego pobliżu", chodzi tu tylko o ten konkretny teren, czy wszystkie obszary objęte Ochroną Natura 2000. Kwestia ta jest decydująca tym bardziej, że według § 7 ust.1 uchwały ustalenia ogólne określające sposób zagospodarowania oraz kształtowania zabudowy obowiązują na terenie całego obszaru objętego planem. Wprawdzie stosownie do ust.5 w przypadku rozbieżności ustaleń ogólnych z ustaleniami szczegółowymi odnoszącymi się do tego samego terenu, warunki zagospodarowania zawarte w ustaleniach szczególnych mają pierwszeństwo przed warunkami zawartymi w ustaleniach szczególnych, to jednak § 13 pkt.18 uchwały, dotyczący elektrowni wiatrowych, nadal wskazuje na obowiązywanie odpowiednich ustaleń ogólnych planu. Wspomniane zapisy mogą zatem sugerować, że lokalizacja elektrowni nie może mieć miejsca w sytuacji do której odnosi się § 10 ust.3 pkt. 4 uchwały. W tej sytuacji samo wskazanie przez organy przeznaczenia działek inwestora pod budowę elektrowni, nie stanowi o pełnym rozważeniu spełnienia wymogu stwierdzenia zgodności z planem.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarg, podkreślić należy, że wbrew ocenie skarżących sam fakt planowanej lokalizacji przedsięwzięcia na obszarach chronionych lub bezpośrednio z nimi sąsiadującym nie oznacza jego automatycznej dyskwalifikacji. Warto wskazać, że w wyroku z dnia 13 stycznia 2005 r. ( w sprawie C-117/03 Dragaggi i in., Rec. str. I-167, pkt 25, także wyrok z dnia 29 stycznia 2004r. C 209/02 Komisja vs [...] LEX nr 197221 ) Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że w świetle wniosków wynikających z art. 6 ust. 4 Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ( Dz. Urz. UE [...] wydanie specjalne Rozdział 15 Tom 2 s. 102 - 145 zmienionej dyrektywą Rady 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. Dz.U. L 363, s. 368), na którą powołują się autorzy raportu, realizację przedsięwzięcia na obszarze objętym szczególną ochroną usprawiedliwiają względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub, po wyrażeniu opinii przez Komisję, innych powodów o charakterze zasadniczym, wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, a brak jest rozwiązań alternatywnych. W takiej sytuacji Trybunał nakazuje stosować wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia ochrony ogólnej spójności Natury 2000 ( wyrok z dnia 20 września 2007r. w sprawie C-304/06 Komisja przeciwko [...] ). Z pewnością jednym z celów usprawiedliwiających lokalizację na terenach objętych ochroną jest rozwój energetyki odnawialnej. Jak duże znaczenie nadaje się tego rodzaju inwestycjom wskazuje Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i uchylająca dyrektywę 2001/77/WE oraz dyrektywę 2003/30/WE, wyraźnie uznająca potrzebę wspierania odnawialnych źródeł energii i wspieranie produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii za sprawę priorytetową dla Wspólnoty. Jak podkreślił jednak Trybunał w wyroku z dnia 21 lipca 2011r. ( Azienda Agro – Zootecnica [...] Sari i Eolica di Altamira Srl. V. Regiona Puglia C- 2/10 ) prawodawca wspólnotowy nie miał na celu uprzywilejowanie tych celów wobec innych celów ( środowiskowych ). Trybunał doszedł zatem do wniosku, że możliwe jest zatem ustanowienie zakazu w niektórych okolicznościach budowy turbin wiatrowych należących do europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 bez jakiejkolwiek uprzedniej oceny skutków przedsięwzięcia dla środowiska na obszarze na którym ma być realizowane. Według Trybunału, skoro zgodnie z pkt 1 załącznika III do dyrektywy siedliskowej, charakter ekologiczny terenu wyznaczonego przez właściwe władze krajowe odzwierciedla wiele kryteriów oceny, które są tam wyraźnie wskazane, państwa członkowskie nie mogą zezwolić na ingerencje, które mogłyby poważnie zagrozić ekologicznemu charakterowi terenu wyznaczonego na podstawie wspomnianych kryteriów. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy dana ingerencja niesie niebezpieczeństwo, bądź to istotnego zmniejszenia powierzchni terenu, bądź zniknięcia gatunków o znaczeniu priorytetowym żyjących na tym terenie, bądź też w końcu doprowadzenia do zniszczenia terenu lub zniweczenia jego cech charakterystycznych ( wyrok z dnia 14 września 2006r. C – 244/05 Bund Naturschutz In Bayern e.V. i inni v. Freistaat Bayern, por. także wyrok Trybunału w sprawie C 418/04 Komisja Wspólnot Europejskich vs. [...] dotyczący ochrony derkacza, zimorodka i błotniaka zbożowego ). Z kolei w orzeczeniu z dnia 20 września 2007r. ( C – 304/05 Komisja Wspólnot Europejskich vs. [...] ) Trybunał przypomniał, że artykuł 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ustanawia procedurę oceny, która za pomocą wstępnego badania ma zapewnić, aby zgody na realizację planu lub przedsięwzięcia – które nie są bezpośrednio związane z zagospodarowaniem danego terenu lub konieczne dla jego zagospodarowania, ale które mogą w istotny sposób na niego oddziaływać - udzielano jedynie wówczas, gdy nie wpłyną one na niekorzystnie na ten teren. Ocena ta powinna być przeprowadzona w taki sposób, aby właściwe władze krajowe mogły uzyskać pewność, że plan lub przedsięwzięcie nie będą miały negatywnych skutków z punktu widzenia integralności danego terenu, a w przypadku braku pewności co do nie wystąpienia takich skutków władze te są zobowiązane do odmowy udzielenia pozwolenia, o które wniesiono.

Na tle materiału dowodowego zebranego w sprawie uzasadnione jawi się przekonanie, że uwaga ta, zwłaszcza co do istotnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, nie została należycie rozważona.

W rozpoznawanej sprawie jest oczywiste, co potwierdza także sam raport, że planowana inwestycja jest położona bezpośrednio przy szczególnie cennym pod względem środowiskowym terenie, objętym krajowym systemem obszarów chronionych w ramach europejskiego programu sieci ekologicznej Natura 2000 jako Ostoja T. PLB06001., w odległości 1km znajduje się kolejny obszar Natura [...] Zlewania G. Huczwy PLB60017 natomiast w odległości 0,5 km specjalny Obszar Ochrony S. Dobużek ( PLH 060039 ). Raport wymienia kilkadziesiąt gatunków motyli i ptaków bytujących w zasięgu i bezpośrednim sąsiedztwie obszaru przeznaczonego pod inwestycję objętych ścisłą ochroną gatunkową i wpisanych do załączników dyrektywy ptasiej (Dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, Dz. Urz. UE [...] wydanie specjalne Rozdział 15 Tom 01 s. 98 - 117) i dyrektywy siedliskowej (Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, Dz. Urz. UE [...] wydanie specjalne Rozdział 15 Tom 02 s. 102 - 145) oraz Polskiej C. Księgi ( PCK ), zagrożonych wyginięciem, podatnych na szczególne zmiany w ich naturalnym siedlisku, uznanych za rzadkie z uwagi na niewielkie populacje lub ograniczone lokalne występowanie, albo wymagające szczególnej uwagi ze względu na specyficzny charakter ich naturalnego siedliska. Mimo to, według raportu przedsięwzięcie pojedynczo oraz w kumulacji z innymi projektami, nie będzie miało znaczącego negatywnego oddziaływania na spójność i integralność obszarów Natura 2000, ani na gatunki i siedliska dla których ochrony zostały one utworzone. Rzeczą organu było w tej sytuacji dokonanie odpowiedniej weryfikacji oceny inwestora, tym bardziej, że skarżący przedstawili własne wyniki badań w decydującej części podważające wnioski raportu, przede wszystkim w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na ptaki oraz nietoperze. Według raportu oceny oddziaływania na środowisko dla projektowanej farmy wiatrowej T. w części dotyczącej oddziaływania na nietoperze stanowiącego załącznik do pisma skarżącej spółki z dnia 18 maja 2013r. realizacja inwestycji w proponowanej lokalizacji może powodować znaczące negatywne oddziaływanie na nietoperze, dlatego należy zrezygnować z jej realizacji. Wniosek ten jest radykalnie odmienny od konkluzji wynikającej z raportu przedstawionego przez inwestora. Wskazano nim wprawdzie, że potencjalna eksploatacja farmy może być przyczyną śmiertelności nietoperzy na skutek kolizji z turbinami, powodować zmiany w ich rozmieszeniu, odstraszać, a hałas zakłócać ich sonar, co w konsekwencji może doprowadzić do wyłączenia obszaru farmy z miejsc żerowania, to ostatecznie zdaniem autorów, poprawna lokalizacja turbin na terenach nie stwarzających większego zagrożenia, jest praktycznie nieszkodliwa dla trwałości lokalnych populacji nietoperzy ( str. 20 załącznika nr [...] do raportu ). Tak istotna rozbieżność w ocenie wpływu na populację nietoperzy, poparta w każdym przypadku powołaniem się na obserwacje ich przelotów w różnych porach dni i roku, powinna skłonić organy do pogłębionej analizy przedłożonych opracowań. Tym bardziej, że według wytycznych Unii Europejskiej dotyczących rozwoju energetyki wiatrowej zgodnie z przepisami UE w dziedzinie ochrony przyrody z 2010r., na które zresztą szeroko powoływano się w załączniku nr [...] do raportu, z uwagi na niski poziom rocznego przyrostu naturalnego oraz wysoka średnią długość życia, nawet niewielka dodatkowa śmiertelność może stanowić dla nietoperzy zagrożenie.

Podzielić należy również zapatrywanie skarżących, wskazujących na niewystarczające rozważenie wpływu inwestycji na gatunki, określane jako priorytetowe, w tym orlika krzykliwego, występującego na obszarze Ostoi Tyszowieckiej. Stan ten potwierdza także decyzja organu I instancji, w której podano, że na terenie Ostoi Tyszowieckiej znajduje się 7 miejsc regularnego rozrodu i występowania orlika ( str. 29 uzasadnienia). Warto przy tym wskazać na oczywistą niekonsekwencje organu, który w dalszej części podał, że najbliższe jego stanowisko lęgowe znajduje się w odległości 2,4 km od najbliższej skrajnej turbiny. ( str.30 ), co jest już oczywistym nawiązaniem do raportu. Musi w tej sytuacji dziwić zawarte w raporcie spostrzeżenie (raport z monitoringu ornitologicznego stanowiący załącznik nr [...] do raportu. zał. nr [...] ), że podczas monitoringu nie stwierdzono występowania na tym terenie orlika krzykliwego, czego konsekwencją było zaniechanie sporządzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ten gatunek, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że powstanie tego obszaru chronionego było efektem objęcia ochroną właśnie orlika, co potwierdza także raport (załącznik nr [...] do raportu ). Na ten paradoks zwracał uwagę również Burmistrz [...] w pismach z dnia 4 i 14 marca 2013r., wskazując, że dane te nie współgrają z informacjami zawartymi w " raporcie z wykonania inwentaryzacji ornitologicznego dla obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 PLB60011 Ostoja T. w roku 2011", wykonanej na zamożnienie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przez L. T. O.. Raport ten wskazuje, że obszar planowanej fermy jest ważnym obszarem funkcjonalnym tj. żerowiskowym ptaków szponiastych i siewkowatych, w tym ważnym żerowiskiem 4 par orlików gniazdujących w kompleksach leśnych koło wsi A.. W tym samym piśmie poddano w wątpliwość dobór metody obserwacyjnej w raporcie oraz przeprowadzoną analizę wpływu inwestycji na ten gatunek. Zwrócono uwagę, że dla populacji wpływ związany z utratą siedlisk (w efekcie przemieszczania lub odstraszania), może mieć daleko większe znaczenie, niż zakłada w raporcie śmiertelność. Podkreślono również, że ocena wpływu przedsięwzięcia na integralność obszaru powinien być analizowany w świetle celów ochrony obszaru oraz jego struktury i funkcji. Wobec tak formułowanych uwag, budzi wątpliwość późniejsze przyjęcie bez zastrzeżeń wyjaśnień inwestora składanych w kolejnych pismach z dnia 22 marca 2013r. 26 czerwca 2013r., 23 lipca 2013r. i 22 października 2013r w tym również dotyczące potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na ten gatunek, oszacowanego według jego autorów z uwagi na zasadę przezorności ( załącznik nr [...] do raportu ). Burmistrz, ani tym bardziej Kolegium nawet nie podjęli próby głębszej ich weryfikacji, bezwiednie odrzucając argumenty nie tylko skarżących, ale także te, które przecież wcześniej sam formułował. Trzeba przy tym zauważyć, że akta administracyjne sprawy nie zawierają kluczowego z punktu widzenia skarżących opracowania raportu z monitoringu ornitologicznego, który stanowił załącznik nr [...] do wspomnianego już pisma skarżącej spółki z dnia 18 maja 2013r. O istnieniu tego opracowania świadczy jednak pismo inwestora z dnia 23 lipca 2013r. w którym podjęto polemikę z zawartymi w nim wnioskami. Nie jest jasne, dlaczego organ nie dopełnił staranności w zebraniu akt sprawy, tym bardziej, że również odnosił się do tego dokumentu. Podkreślić należy, że autorzy raportu, odnosząc się do wywodów skarżących, nie zakwestionowali obserwacji orlika na tym terenie, ale usiłowali dowieść, że tak mała ich ilość ( 13 w 2012r. ) wykazana w przedstawionych przez skarżących opracowaniach oznacza dla niego małą atrakcyjność tego terenu. Wydaje się jednak, że punktem odniesienia powyższej uwagi powinna być ilość populacji orlika na tym terenie, który jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. P. tym tezie o nieatrakcyjności terenu przeczy sam organ, dowodząc wysokiej koncentracji orlików na obszarze Ostoi Mircze, która szacuje na 44-47 par ( str. 29 uzasadnienia). Jest to o tyle istotne, że wspomniane już wytyczne Unii Europejskiej dotyczące rozwoju energetyki wiatrowej zgodnie z przepisami UE w dziedzinie ochrony przyrody z 2010r., powoływane zresztą także w raporcie, właśnie ptaki drapieżne uważają za gatunki szczególnie zagrożone przedsięwzięciami energetyki wiatrowej. Słusznie uważają skarżący w piśmie z dnia 29 grudnia 2012r., że przy populacji wynoszącej dla Ostoi Tyszowieckiej 5-6 par ubytek nawet jednego osobnika będzie miał istotne negatywne oddziaływanie na obszar i przedmiot ochrony. Podobny wniosek zawierają wspomniane już wytyczne UE, w których zwraca się uwagę, że ocena istotności oddziaływania musi być przeprowadzona oddzielnie dla każdego przypadku przy uwzględnieniu gatunków i siedlisk narażonych na oddziaływanie. Utrata kilku osobników może nie mieć znaczenia dla jednego gatunku i wywoływać poważne skutki dla innych, takich jak niektóre populacje orłów. Bez wątpienia przy tak nielicznej populacji orlika ocenianej na zaledwie kilka par w samej Ostoi Tyszowieckiej i około 70 w obszarach Natura 2000 znajdujących się w odległości 25 km od terenu projektowanej farmy ( str. 54 zał. Nr [...] ), utrata nawet jednego osobnika może okazać się istotna dla tego gatunku. Przy ocenie oddziaływania inwestycji na gatunki chronione organ powinien rozważyć nie tylko charakter inwestycji, ale także jej rozmiar. W tym przypadku zgodnie z informacjami zawartymi w karcie informacyjnej ma zostać zlokalizowanych 16 turbin o wysokości maksymalnej 180m ( zasięg śmigła ), sama zaś farma wraz z obiektami towarzyszącymi ma objąć obszar ponad 66 hektarów, co nie może pozostać bez znaczenia dla oceny wpływu na obszary objęte ochroną.

Nie można również zgodzić się z organami, według których zbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania inwestycji na obszar ostoi ptaków o znaczeniu międzynarodowym ( IBA )PL 158 Ostoja Mircze, mimo, że ma być realizowana bezpośrednio na tym terenie. Raport określa Ostoję jako jedną z najważniejszych w kraju ostoi lęgowych dla orlika krzykliwego, dzięcioła białoszyjego i muchówki białoszyjej, poza tym jest to także ważne lęgowisko derkacza, a w skali regionu również trzmielojada, bociana białego, dzięcioła średniego i muchówki białej ( str. 68 zał. Nr [...] do raportu ). Autorzy raportu uznali, że skoro obszary IBA ( określane jako inwentarz obszarów stanowiących ważne ostoje ptactwa we Wspólnocie Europejskiej ) nie mają statusu obszaru Natura 2000, nie ma podstaw do wykonywania oceny oddziaływania na te ostoje ( str. 71 załącznika nr [...] ). Powyższego stanowiska nie można podzielić. Prawdą jest, że obszary IBA nie mogą być utożsamiane z obszarami przyjętymi przez Komisje jako tereny mające znaczenie dla wspólnoty. Niemniej jednak Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie podkreślał, że jeśli chodzi o tereny kwalifikujące się do określenia jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty, a w szczególności te, na których znajdują się typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu priorytetowym, państwa członkowskie zobowiązane są na podstawie dyrektywy siedliskowej i ze względu na wskazany w dyrektywie cel ochrony do podjęcia kroków będących w stanie ochronić wartość ekologiczną tych terenów na poziomie krajowym ( wyrok z dnia C- 182/ 10 i powołane tam orzecznictwo, wyrok z dnia 20 maja 2010r. C -308/08 Komisja Europejska v. [...] ). Z kolei w wyroku z dnia 25 listopada 1999r. ( C- 96/98 Komisja Wspólnot Europejskich v. [...] ) Trybunał uznał, że państwa członkowskie są zobligowane do podejmowania właściwych kroków w celu uniknięcia między innymi pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych nie tylko na obszarach sklasyfikowanych jako obszary specjalnej ochrony , ale również na obszarach , które są najbardziej odpowiednie dla ochrony dzikiego ptactwa , nawet jeśli nie zostały sklasyfikowane jako obszary specjalnej ochrony, pod warunkiem, że zasługują na taką klasyfikację. Sąd w składzie rozpatrującym skargę pogląd ten w pełni podziela, trudno bowiem doszukać się argumentów, dla jakich należałoby pominąć oddziaływanie przedsięwzięcia na obszar zamieszkały przez gatunki uznane za priorytetowe, tylko dlatego, że nie został objęty obszarem specjalnej ochrony w trybie wskazanym w dyrektywie. Wniosek taki znajduje uzasadnienie także we wspomnianych już Wytycznych Komisji Europejskiej ( str.87 ). Żadnego znaczenia dla takiej oceny nie ma powoływane w raporcie Stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z którego wynika, że w najbliższej przyszłości nie jest planowane tworzenie nowych obszarów Natura 2000. Warto natomiast przypomnieć, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 25 października 2007r. ( C-334/04 Komisja wspólnot Europejskich v. [...]) uznał za uchybienie przez państwo członkowskie obowiązków wynikających z art. 4 ust.1 i 2 dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa , jeśli wobec braku badan naukowych, które mogłyby podważyć wyniki IBA 2000 nie ustanawia obszaru szczególnej ochrony w celu ochrony określonych gatunków.

Pogłębionej analizy organów nie doczekała się także proponowana przez autorów raportu kompensacja przyrodnicza negatywnych oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości taką konieczność, polegającą choćby na możliwości odtworzenia gatunkowego, obok, co oczywiste, umiejscowienia farmy z daleka od obszarów gdzie może ona spowodować konflikty z gatunkami i typami siedlisk ze względu na które dany obszar został wyznaczony, postrzega się jako jedną z zasadniczych kwestii przy lokalizacji przedsięwzięć mogących mieć istotny wpływ na środowisko. Także w rozpoznawanej sprawie zagadnienie to ma istotne znaczenie, jeśli wziąć pod uwagę charakter i rozmiar inwestycji. Z załącznika nr [...] do raportu wynika, że przy realizacji inwestycji w proponowanej lokalizacji istnieje możliwość fizycznego zniszczenia części siedlisk chomików europejskich, ich fragmentacji oraz zmuszenia do emigracji. Jako sposób eliminacji tego zagrożenia wskazano w zasadzie przesiedlenie populacji. Tymczasem w wytycznych UE dotyczących rozwoju energetyki wiatrowej zgodnie z przepisami UE w zakresie ochrony przyrody wskazuje się, że przemieszczanie zwierząt może znacząco osłabić ich kondycję i ostatecznie wpłynąć negatywnie na przeżywalność niektórych gatunków, które nie mają w pobliżu wystarczającej liczby alternatywnych siedlisk. Dla zastosowania tej formy kompensacji należy zatem rozważyć takie czynniki jak liczebność populacji, jej rozmieszczenie, zasięg, strategia reprodukcyjna i długość życia. Organy rozpoznające sprawę nie rozważyły proponowanego rozwiązania, które musi budzić zastrzeżenia, jeśli zważyć, że według tego samego raportu populacja chomika ulega stopniowemu zanikaniu na tym obszarze. Podobnie odstąpiono od oceny wariantu polegającego na przesunięciu niektórych turbin, co w raporcie uzasadniono treścią planu miejscowego. Jeśli jednak nie jest możliwe przesunięcie należało rozważyć możliwość rezygnacji z budowy turbin, których wpływ na populację jest najbardziej destrukcyjny.

Wątpliwości budzą ponadto ustalenia raportu dotyczące oceny oddziaływania w zakresie ochrony środowiska przed hałasem zarówno co do przyjętej metody obliczenia mocy akustycznej planowanej inwestycji, sposobu, jak i zakresu przeprowadzonych pomiarów poziomu hałasu. W raporcie ( załącznik nr [...] ) podano, że wprawdzie farma będzie stanowiła źródło hałasu o znacznej powierzchni, niemniej jednak jej funkcjonowanie nie spowoduje naruszenia standardów jakości klimatu akustycznego, określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku ( Dz. U Nr [...], poz. 826 ) (str. 35). Dotyczy to również poziomu hałasu na terenach mieszkalnych w porze nocnej (kluczowej w przypadku jednostajnej pracy elektrowni ). Biorąc pod uwagę, że moc akustyczna każdej z turbin, przy jej pełnym obciążeniu wynosi 105,5dB organ powinien dokonać weryfikacji przedstawionych obliczeń. W wyroku z dnia 20 grudnia 2011r. ( II OSK 1985/10 CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że wobec braku w obowiązującym systemie prawa regulacji prawnej, która wprost określałaby metody i zakres pomiaru poziomu hałasu, które powinien uwzględniać podmiot sporządzający raport istotne znaczenie ma rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody ( tekst jedn. Dz. U z 2014r. Dz.U. Nr 206, poz. 1291), w którym określone zostały sposoby przeprowadzania pomiarów poziomu hałasu przy uwzględnieniu tła akustycznego, jak i kryteria lokalizacji punktów pomiarowych. Sąd zwrócił uwagę, że wprawdzie przepisy tego rozporządzenia odnoszą się do okresowych pomiarów hałasu w środowisku dla zakładu, na którego terenie eksploatowane są instalacje lub urządzenia emitujące hałas, dla którego zostało wydane pozwolenie na emitowanie hałasu do środowiska lub decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu, a także dla instalacji, dla której zostało wydane pozwolenie zintegrowane (§ 10 pkt 1 i 2), to jednak już na etapie sporządzania raportu (z uwagi na brak innych regulacji) uwzględnić należy odpowiednie wymagania wynikające z powyższego rozporządzenia. W raporcie wspomniane rozporządzenie zostało wprawdzie powołane, jednak tylko dla wykazania, że pomiary prowadzi się od urządzeń i instalacji zarządzanych przez jeden podmiot, traktując prace pozostałych instalacji jako tło akustyczne. Wniosek ten opiera się na stwierdzeniu raportu, według którego obliczeń rozkładu poziomu hałasu w środowisku przeprowadzono na wysokości 4m nad poziomem terenu, co wynika z załącznika nr [...] do Dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002r. odnoszącą się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku. Ze wspomnianego rozporządzenia wynika jednak, że badanie poziomu hałasu na takiej wysokości ma miejsce wówczas, gdy nie ma okien w kondygnacji narażonej na hałas ( Rozdział B ust.2 pkt.2 lit. a tiret drugi ) i na terenach otaczających budynku o których mowa w lit. a ) ( ust.2 pkt.2 lit. b). Stosownie natomiast do ust. 2 pkt.2 lit. a) tiret pierwszy na terenie zabudowanym punkty pomiarowe lokalizuje się przy elewacji budynków objętych ochroną przed hałasem w odległości 0,5 -2m od elewacji tych budynków w świetle okna kondygnacji eksponowanej na hałas. Natomiast na terenie nie zabudowanym punkty pomiarowe lokalizuje się na wysokości 1,5m nad powierzchnią terenu ( ust. 2 pkt.1 ). Raport nie zawiera żadnych szczegółowych informacji dotyczących sposobu zbadania poziomu hałasu ograniczając się jedynie do podania 24 punktów w których pomiary zostały dokonane. Nie jest jasne, czy są to punkty zlokalizowane bezpośrednio przy budynkach mieszkalnych, czy umiejscowione w terenie niezabudowanym. Brak jest stosownych wyliczeń, w tym także pomiarów tła akustycznego, jeśli w ogóle występuje przy uwzględnieniu położenia wiatraków w terenach rolnych, opisu lokalizacji punktów pomiarowych, podania daty i czasu dokonywanych pomiarów czego wymaga protokół z pomiarów. Ponadto załącznik nie zawiera protokołu i sprawozdania z pomiarów. Nie można w tej sytuacji zweryfikować tezy nie tylko o dopuszczalnej jego emisji, ale także o braku negatywnego oddziaływania poza obszarem inwestycji.

Także w tym zakresie raport uznano za podstawowy i właściwie kluczowy dowód w sprawie. W orzecznictwie uznaje się jednak, że raport jest jedynie jednym z dowodów pozwalających dokonać oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, że sporządzony przez inwestora raport nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 kpa, nie korzysta więc z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym, co oznacza, że zawarte w nim stwierdzenia odnośnie faktów i analizy ich znaczenia podlegają ocenie jak każdy dowód w sprawie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ( art.80 kpa ). To właśnie organ kierując się logiką, doświadczeniem życiowym i oceniając spójność jego zapisów z pozostałym materiałem dowodowym powinien ocenić przydatność raportu dla rozstrzygnięcia. Sporządzenie raportu nie zwalnia organu od czynienie własnych ustaleń w zakresie ochrony środowiska zmierzających do zweryfikowania przedstawionych w raporcie danych ( wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2009r. II OSK 1877/08 LEX nr 1091448 ). Uwaga ta jest trafna tym bardziej, że przecież raport jest sporządzany na zlecenie inwestora, który, co oczywiste, jest zainteresowany korzystnymi dla siebie rozwiązaniami. Krytycznie należy zatem odnieść się do tego rodzaju działań w których bez głębszej analizy odrzuca się przedstawiane dowody, stanowiące przeciwwagę dla stanowiska inwestora.

.Bezzasadny jest natomiast zarzut spółki, dotyczący błędnego, w jej mniemaniu, wyliczenia wartości skumulowanego hałasu, który w rzeczywistości będzie przekraczać normy dopuszczalnych poziomów hałasu, określone dla terenów chronionych akustycznie w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Wspomniana kumulacja, jak wyjaśniła skarżąca, ma związek z realizacją kolejnej farmy wiatrowej, której sama jest inwestorem, a której obszar częściowo pokrywa się z przedmiotową inwestycją. Nie przedstawiono jednak żadnej decyzji w tej kwestii, wyjaśniono natomiast, że obecnie prowadzone jest postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tej inwestycji. Sformułowana w ten sposób argumentacja nie zasługuje na aprobatę. Trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że przedsięwzięcie to zespół działań prowadzących do realizacji jakiegoś celu, w tym przypadku budowy turbin wiatrowych. Aby budowa była możliwa, konieczne jest uzyskanie odpowiednich uprawnień o charakterze administracyjnym. Uprawnienia te przysługują inwestorowi na mocy decyzji administracyjnych, a decyzje administracyjne korzystają z ochrony trwałości gdy są ostateczne. Ostateczność decyzji administracyjnej jest zatem pierwszym momentem pozwalającym realizować przedsięwzięcie i oznacza, że adresat decyzji może skutecznie skorzystać z przyznanego w niej prawa. Dlatego podczas określania oddziaływań skumulowanych między przedsięwzięciami należy brać pod uwagę te zrealizowane, aktywne, znajdujące się na terenie oddziaływania przedsięwzięcia dopiero wnioskowanego i takie dla których wydano ostateczną decyzję administracyjną. Wbrew zatem przekonaniu skarżącej brak jest podstaw do badania kumulacji w odniesieniu do przedsięwzięć odnośnie których dopiero toczą się postępowania o wydanie decyzji o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla ich realizacji.

Powyższe uwagi dają podstawę do przekonania, że sporządzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie zawiera całościowych, precyzyjnych i ostatecznych spostrzeżeń i wniosków, które z naukowego punktu widzenia usuwają wszelkie uzasadnione wątpliwości dotyczące skutków zamierzonych robót dla omawianych obszarów ochrony. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny oddziaływania inwestycji również dla obszaru chronionego Ostoja Mircze, dokona ponownej analizy przedsięwzięcia pod względem ochrony nietoperzy i orlika krzykliwego, korzystając przy tym z niezależnych opracowań naukowych oraz przedstawi wyniki badan akustycznych przedsięwzięcia dla terenów sąsiadujących stosując metodologię wskazana w powołanym w uzasadnieniu rozporządzeniu.

Z tego powodu na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a ) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia [...]. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzje jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...]. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 wspomnianej ustawy i §18 ust.1 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 461 ze zmianami ).