Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1946/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 44 § 1-4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 54 § 2, art. 133 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1537/18 w sprawie ze skargi Z.P. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1537/18, w sprawie ze skargi Z. P. – uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2018 r. w odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Pismem z [...] lutego 2018 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrołęce z [...] listopada 2017 r. w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nastąpiło bez jego winy, z uwagi na nieprawidłowości w doręczeniu ww. rozstrzygnięcia organu. Podniesiono, że przesyłka zawierająca decyzję nie została prawidłowo awizowana, a z koperty nadawczej oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji nie można wywnioskować, kto dokonał doręczenia, gdzie pozostawiono informację o awizowaniu przesyłki oraz brak czytelnego podpisu doręczyciela, w punkcie 4 potwierdzenia odbioru nie zaznaczono powodu zwrotu przesyłki do nadawcy wpisując jedynie jej numer, brak jest daty i podpisu doręczającego/wydającego, a w miejscu na podpis zamieszczono jedynie stempel "Zwrot nie podjęto w terminie".

Zdaniem strony, przesyłka nie została skutecznie doręczona w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.). Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący dołączył reklamację przesyłki pocztowej nr

[...] zawierającej decyzję z [...] listopada 2017 r. oraz skargę na czynności służbowe doręczyciela.

Pismem z [...] marca 2018 r. organ odwoławczy wezwał stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i przedstawienia odpowiedzi Poczty Polskiej udzielonej w ze złożoną reklamacją.

W odpowiedzi skarżący wskazał, że do [...] marca 2018 r. nie otrzymał odpowiedzi od Poczty Polskiej, co na podstawie § 9 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej – nieudzielenie przez operatora pocztowego odpowiedzi na reklamację w terminie 30 dni – skutkuje uznaniem reklamacji. Pismem z [...] maja 2018 r. Poczta Polska poinformowała organ, że w toku podjętych czynności wyjaśniających nie stwierdzono wystąpienia przesłanek jednoznacznie świadczących o nieprawidłowościach przy realizacji usługi dotyczącej spornej przesyłki.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie Dyrektor Oddziału postanowieniem z [...] lipca 2018 r. odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że na kwestionowanej przesyłce widnieją informacje wymagane w świetle przepisu art. 44 § 1-3 k.p.a., tj. informacja o dwukrotnej awizacji wraz z datami, informacja o miejscu pozostawienia awiza – skrzynka pocztowa adresata, oznaczenie Urzędu Pocztowego, gdzie pozostawiono przesyłkę – UP 001, informacja na temat przesyłanego dokumentu – numer decyzji, wystarczające do tego, aby uznać, że decyzja z [...] listopada 2017 r. została prawidłowo doręczona stronie w trybie art. 44 § 4 k.p.a.

Odnosząc się do podnoszonych przez stronę kwestii braku możliwości ustalenia, kto dokonał doręczenia, braku zaznaczenia powodu zwrotu przesyłki do nadawcy, braku daty i podpisu doręczającego/wydającego, organ odwoławczy wskazał, że przesyłka zawiera pieczęcie Urzędu Pocztowego, pieczęcie dotyczące dat awizacji zawierają podpisy/parafki. Wprawdzie w punkcie 4 zwrotnego potwierdzenia odbioru nie zaznaczono powodu zwrotu przesyłki, jednak na samej kopercie widnieje pieczęć – zwrot nie podjęto w terminie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest natomiast daty i podpisu doręczającego/wydającego, bowiem przesyłka nie została przekazana do rąk adresata, a uznanie doręczenia jej stronie ustalono na podstawie przepisu art. 44 § 4 k.p.a.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie istnieją przesłanki do zakwestionowania doręczenia przesyłki w trybie przepisów art. 44 §1-4 k.p.a.

Rozpatrując natomiast kwestię uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu na złożenie odwołania wskazano, że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, ze względu na brak przesłanek umożliwiających uznanie, że nie została dokonana prawidłowa awizacja przesyłki zawierającej decyzję z [...] listopada 2017 r., należy przyjąć, że awiza, zgodnie z adnotacją na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru, pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Tym samym wina, polegająca na nieodebraniu przesyłki zawierającej decyzję, leży po stronie zainteresowanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. postanowienie Dyrektora OR ARiMR w Warszawie, stwierdzając naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Zdaniem WSA, organ odwoławczy nie dokonał wystarczająco wnikliwej oceny skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji, w kontekście całej regulacji zawartej w art. 44 k.p.a. W świetle zebranego materiału dowodowego istnieją bowiem uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego doręczenia tej decyzji.

Przytoczywszy przepisy regulujące kwestę doręczeń w postępowaniu administracyjnym (art. 44 k.p.a. oraz § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego, Dz. U. z 2013 r., poz. 545, Sąd I instancji stwierdził, że adresat pisma musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma w miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. Dotyczy to zarówno zawiadomienia, jak i zawiadomienia powtórnego. Brak prawidłowych zawiadomień lub wątpliwość, czy zostały one dokonane, czyni doręczenie bezskutecznym.

Fakt prawidłowego wykonania czynności pozwalających na uznanie skuteczności doręczenia zastępczego powinien być odnotowany w aktach administracyjnych. Przepisy k.p.a. przewidują bowiem możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma, co może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego. Podkreślił jednak, że o fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki (czy też powtórnym awizowaniu) nie może być dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Musi być wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w art. 44 k.p.a. Jeżeli organ poweźmie wątpliwość, czy osoba doręczająca przesyłkę wypełniła wymagane prawem czynności (z uwagi na brak lub pozostawienie niepełnej adnotacji przez doręczyciela), może zwrócić się do operatora o stosowne wyjaśnienia.

Wobec powyższego WSA stwierdził, że treści utrwalone na kopercie oznaczonej numerem nadawczym [...], zawierającej decyzję z [...] listopada 2017 r., nie pozwalają ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżący został prawidłowo powiadomiony o próbie doręczenia mu przesyłki. Po pierwsze, na kopercie zawierającej przesyłkę oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie ma adnotacji listonosza o fakcie powtórnego zawiadomienia adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, jej adresie i wyznaczonym terminie odbioru, jak również brak adnotacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia. Informacja jedynie o powtórnym awizowaniu przesyłki nie jest wystarczająca i nie daje podstawy do czynienia domniemania, że doręczenie było zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie posiadanych danych zebranych w aktach, organ odwoławczy nie mógł przyjąć fikcji doręczenia decyzji Dyrektora BP ARiMR w Ostrołęce z [...] listopada 2017 r., w trybie zastępczym. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nakazują przyjąć, że doręczenie przesyłki zawierającej ww. decyzję było wadliwe formalnie, a zatem nieskuteczne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że w sprawie nie można uznać, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 44 k.p.a., gdyż na podstawie posiadanych danych dotyczących odbioru przesyłki (w tym jedynie informacji o powtórnym awizowaniu przesyłki) organ II instancji nie miał wystarczających podstaw do ustalenia, że doszło do fikcji doręczenia decyzji, o której mowa w art. 44 k.p.a., podczas gdy w ocenie organu Ii instancji łączne informacje zawarte zarówno na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jak również na kopercie, w której była przesłana decyzja, wskazują, że nie doszło do naruszenia zasad doręczenia przesyłki wskazanej w art. 44 § 1-3 k.p.a., a tym samym stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie w tym trybie należało uznać za skuteczne, co w konsekwencji wpływa fundamentalnie na treść rozstrzygnięcia sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.) w zw. z art. 44 § 2-3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie treści informacji zawartych zarówno na kopercie zawierającej przesyłkę – decyzję organu I instancji, jak i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, tj. braku adnotacji o miejscu umieszczenia powtórnego zawiadomienia adresata o pozostawieniu przesyłki, jej adresie i wyznaczonym terminie odbioru, jak również braku adnotacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia, podczas gdy w ocenie organu II instancji łączne i logiczne zestawienie informacji wskazanych na kopercie zawierającej doręczoną przesyłkę, jak i zwrotnym potwierdzeniu odbioru pozwala stwierdzić, że wszystkie powyższe informacje są zawarte w ww. dokumentach, co wpływa na treść rozstrzygnięcia, gdyż pozwala przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania organu II instancji do przedstawienia czytelnej wersji dokumentów, tj. koperty zawierającej decyzję organu I instancji oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentu, o ile Sąd miał wątpliwości co do czytelności tych dokumentów i tym samym kompletności danych zawartych na tych dokumentach.

Ponadto, organ wniósł na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: koperty, w której była nadana przesyłka organu I instancji (decyzja w sprawi przyznania płatności) oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji na okoliczność, że organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie skutecznego doręczenia przesyłki w trybie art. 44 § 1-4 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik z urzędu Z. P. wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto, pismem z [...] lutego 2020 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wyrok Sądu I instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Na wstępie należy podkreślić, że sprawa niniejsza dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jednakże, z uwagi na argumentację strony skarżącej, a następnie Sądu I instancji, kwestią sporną okazało się nie tyle spełnienie przez stronę postępowania przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym, a fakt, czy doszło do zdarzenia prawnego, rozpoczynającego bieg terminu do wniesienia odwołania, tzn. czy i kiedy została stronie skutecznie doręczona decyzja organu I instancji. Okoliczność ta mieści się, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w granicach niniejszej sprawy. Rozważania dotyczącego tego, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, musiało bowiem zostać poprzedzone niebudzącym wątpliwości ustaleniem, czy i kiedy doszło do doręczenia decyzji organu I instancji.

Główne zagadnienie prawne objęte zarzutami skargi kasacyjnej sprowadza się do ustalenia, czy został naruszony przepis art. 44 § 1-4 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – i przyjęcie, że w tym stanie faktycznym doręczenie zastępcze decyzji organu I instancji było skuteczne.

Przepis art. 44 k.p.a. zawiera uregulowania dotyczące terminów odbioru pism przez adresata oraz fikcji prawnej ich doręczeń. Instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie doręczenia. Dlatego też zasady stosowania tej instytucji winny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia.

Przepis art. 44 § 1 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.

Pierwszą przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w art. 44 k.p.a. jest przechowanie pisma przez okres czternastu dni w placówce pocztowej lub złożenie pisma w urzędzie właściwej gminy (miasta) na ten okres (§ 1 pkt 1 i 2). Drugą przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej lub złożeniu w urzędzie gminy (miasta), w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W wypadku gdy adresat pisma nie podjął przesyłki w terminie siedmiu dni, wówczas doręczający jest obowiązany pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pisemnego zawiadomienia (§ 3). Złożenie przez doręczającego pisma w jednym z miejsc wskazanych w omawianej normie oraz umieszczenie zawiadomienia o złożeniu pisma w miejscu określonym w tym przepisie należy uważać za doręczenie dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni liczonego od następnego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, uchylając zaskarżone postanowienie, stwierdził, że adresat pisma nie został nie został w sposób niebudzący wątpliwości powiadomiony o miejscu, gdzie może je odebrać. Po dokonaniu analizy znajdującej się w aktach sprawy kserokopii koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru Sąd zauważył, że brakuje na nich adnotacji listonosza o fakcie powtórnego zawiadomienia adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, jej adresie i wyznaczonym terminie odbioru; brak jest również adnotacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia. Informacja jedynie o awizowaniu przesyłki nie jest, zdaniem WSA, wystarczająca i nie daje podstawy do czynienia domniemania, że doręczenie było zgodne z prawem.

Wnoszący skargę kasacyjną organ twierdzi natomiast, że informacje o miejscu pozostawienia przesyłki i terminie jej odbioru, jak również o miejscu umieszczenia zawiadomienia można odczytać z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (kserokopii koperty i ZPO). Dalej organ wywiódł, że Sąd, nie mogąc odczytać tychże informacji, powinien wezwać organ do przedstawienia czytelnej wersji ww. dokumentów.

Zwrócić należy uwagę, że warunkiem przyjęcia przez organ, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Musi istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza. Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. Konieczne jest więc dokonanie przez doręczyciela wszystkich czynności łącznie przewidzianych tym przepisem, by można było uznać przesyłkę za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym (zob. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 794/10).

Z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została wysłana Z. P. w dniu [...] grudnia 2017 r., przesyłka była dwukrotnie awizowana (19 i 28 grudnia 2017 r.), na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest jednak zaznaczenia powodu zwrócenia przesyłki do nadawcy, oznaczenie miejsce pozostawienia przesyłki jest nieczytelne, brak jest również podpisu listonosza. Ponadto, skarżący podjął próbę wszczęcia procedury reklamacyjnej wobec Poczty Polskiej w związku z nieprawidłowym, jego zdaniem, doręczeniem ww. przesyłki, która jednak nie została rozpatrzona z uwagi na złożenie jej przez podmiot nieuprawniony. Strona poinformowała organ o tej sytuacji. Z pisma Poczty Polskiej z dnia [...] maja 2018 r., skierowanego do organu, wynika, że "w toku podjętych czynności wyjaśniających nie stwierdzono wystąpienia przesłanek jednoznacznie świadczących o nieprawidłowościach przy realizacji tej usługi". Następnie, strona pismem z [...] lipca 2018 r. wskazała, że to nadawca, a nie adresat uprawniony jest do złożenia reklamacji, zatem to organ powinien wszcząć procedurę reklamacyjną dotyczącą doręczenia spornej przesyłki, ewentualnie zrzec się roszczeń reklamacyjnych na rzecz strony. Podkreślenia wymaga, że art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 ze zm.) stanowi, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje: 1) nadawcy; 2) adresatowi – w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Złożona przez adresata reklamacja nie mogła więc być w ogóle rozpatrzona. Organ nie złożył reklamacji, oczekując jedynie na zakończenie postępowania reklamacyjnego zainicjowanego przez podmiot nieuprawniony (adresata).

Zdaniem NSA, zasadne jest zatem wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko, że organ nie zbadał wnikliwie, czy doręczenie zastępcze decyzji spełniało wymogi wynikające z art. 44 k.p.a. Wprawdzie WSA nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności pisma Poczty Polskiej z [...] maja 2017 r., braku podpisu listonosza na ZPO, jak również faktu niezłożenia przez organ reklamacji, o co strona wnioskowała, co czyni uzasadnienie niedostatecznym z punktu widzenia kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ pominięte przez Sąd okoliczności tym bardziej przemawiają za prawidłowością podjętego rozstrzygnięcia. Całokształt okoliczności sprawy (nieczytelna koperta, brak podpisu listonosza, informacja Poczty Polskiej z [...] maja 2018 r.) przemawia za przyjęciem, że pozostają wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego decyzji organu I instancji, co oznacza, że organ, orzekając w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, błędnie przyjął, iż można było zastosować fikcję doręczenia, o której mowa w art. 44 § 4 p.p.s.a.

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ujęty w pkt 3 skargi kasacyjnej nie jest zasadny. Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. przekazanie kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, wraz z odpowiedzią na skargę, jest obowiązkiem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Niezastosowanie się do tego obowiązku może skutkować orzeczeniem o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W związku z powyższym, czynienie Sądowi zarzutu, że nie wezwał organu do nadesłania "czytelnej wersji dokumentu", jest dla Naczelnego Sądu Administracyjnego niezrozumiałe, skoro to przepis prawa wymaga od organu nadesłania kompletnych (a więc i czytelnych) akt sprawy. Zgodnie z art. 133 § 1 sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Przepis ten oznacza, że Sąd I instancji, badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu lub czynności, opiera się do dokumentach zgromadzonych w akrach sprawy. Zdaniem NSA, WSA nie naruszył wskazanego przepisu, ponieważ oparł swoje orzeczenie na tych samych dokumentach, którymi dysponował organ rozpatrujący sprawę w postępowaniu administracyjne i które przesłał Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę.

Nie podlegał uwzględnieniu także wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. NSA w składzie orzekającym podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, iż w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W sprawie niniejszej, pomimo uznania części zarzutów skarżącego kasacyjnie za zasadne (błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że o wadliwości doręczenia zastępczego przesądza jedynie brak wskazania miejsca doręczenia powtórnego awizo), w świetle przedstawionych wyżej przez NSA okoliczności, zaskarżone orzeczenie znajduje swoje uzasadnienie prawne.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, ponieważ zaskarżone orzeczenie, pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje takiego wniosku, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a).

NSA nie orzekał także w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, ponieważ w sytuacji, gdy postanowienie to zostało uchylone, brak jest podstaw prawnych do takiego rozstrzygnięcia.