Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 841/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału II Kinga Jezierska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2015r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody D. z dnia[...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]Burmistrza Miasta D. działając na podstawie art. 15 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.) oraz art. 104 i 107 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu z urzędu A. O. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. w D..

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał m.in., że postępowanie w sprawie wymeldowania A. O. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. w D., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wcześniej powoływanej, zostało wszczęte w związku z pismem D. Zakładu Komunalnego w D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – zarządcy wyżej wymienionej nieruchomości z dnia 7 kwietnia 2014 r., (L.dz. [...]) informującym, że wyżej wymieniona wraz z rodziną od kilku lat nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Pismo D. Zakładu Komunalnego stanowiące podanie o wymeldowanie z lokalu socjalnego przy ul. K. w D. A. B.wraz z dziećmi: A. O. i K. W. zawierało aktualny, niemiecki adres wyżej wymienionych oraz informację, że żadna z nich nie posiada obecnie umowy najmu, a tym samym uprawnień do zamieszkiwania w nieruchomości przy ul. K. w D.. Nieuregulowane pozostają ponadto m.in. należności czynszowe z tytułu bezumownego korzystania z wyżej wymienionego lokalu.

Do pisma D. Zakładu Komunalnego z dnia 7 kwietnia 2014 r., dołączona została korespondencja obrazującą procedurę realizowaną przez zarządcę nieruchomości przy ul. K. w D. w związku z jej bezumownym zajmowaniem od stycznia 2005 r.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Miasta D. wyjaśnił, że pismem nr [...] z dnia [...] r. A. B. - matka A. O. została przez D. Zakład Komunalny wezwana do dobrowolnego wydania lokalu socjalnego przy ul. K. w D. do dnia 31 października 2013 r. i poinformowana, że w przypadku braku wydania przedmiotowej nieruchomości poniesie koszty skierowania sprawy spornego lokalu do Sądu, celem uzyskania wyroku eksmisji.

W przedmiotowym wezwaniu znalazła się informacja, że od dwóch lat (a więc od 2011 r.) przedmiotowa nieruchomość pozostaje niezamieszkana. Nie ma możliwości dostępu do niej, celem dokonania odczytu stanu wodomierza. Zaległość czynszowa za lokal przy ul. K. w D. na dzień 30 września 2013 r. wyniosła 1 526,48 zł. Brak wpłat czynszowych datuje się od grudnia 2012 r.

W aktach sprawy – jak wskazał organ orzekający - znalazły się również pisma D. Zakładu Komunalnego, kierowane do A. B. - matki A. O., z których wynika, że negatywnie rozpatrzono jej prośbę o odroczenie postępowania w sprawie eksmisji z lokalu przy ul. K. w D.(pismo z dnia 7 listopada 2013 r., [...]), jak również prośbę o przekształcenie lokalu socjalnego przy ul. K. w D. w lokal mieszkalny, celem umożliwienia dalszego korzystania z niego przez ostatnią najemczynię (pismo z dnia 9 grudnia 2013 r., [...] oraz pismo z dnia 17 stycznia 2014 r., [...]).

W dalszej części uzasadnienia Burmistrz Miasta D. wyjaśnił, że w dniu 5 maja 2014 r. A. O. złożyła w siedzibie organu zeznanie do protokołu. Oświadczyła w nim, że najemcą lokalu przy ul. K. w D. była jej matka – A. B.. A. O. przyznała, że wraz z matką i siostrą wyjechała do Niemiec w 2008 r. Podkreśliła jednak, że wyjazd miał charakter czasowy. Dodała, że przyjeżdżała co roku do D. na wakacje, czasem towarzyszyła jej również siostra K.. Kiedy była jeszcze niepełnoletnia A. O. podczas wakacyjnych przyjazdów do D. przebywała pod opieką babci – T. O. u niej w domu. Czasem bywała również w domu u T. B., a czasem w lokalu przy ul. K. w D.. A. O. oświadczyła, że choć obecnie koncentruje swoje wszystkie sprawy życiowe w Niemczech, gdzie chodzi do szkoły, to jednak zamierza powrócić do Polski i zamieszkać w lokalu przy ul. K. w D.. Dodała, że w mieszkaniu przy ul. K. w D. pozostawiła rzeczy osobiste, pamiątki, dokumenty, meble. Przyznała jednak, że podczas przyjazdu do Polski związanego z uczestnictwem w postępowaniu meldunkowym nocowała u swojej babci, a w miejscu stałego zameldowania nawet się nie pojawiła do momentu złożenia zeznań w siedzibie organu I instancji.

Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona odwołaniem przez działającego imieniem A. O. pełnomocnika, który zarzucił organowi pierwszej instancji nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W odwołaniu podkreślono czasowy charakter pobytu A. O. w Niemczech i zamiar jej powrotu do lokalu przy ul. K. w D. oraz to, że podczas swoich wizyt w Polsce przebywa w miejscu stałego zameldowania i pozostawiła w nim swoje rzeczy. Poddano również w wątpliwości prawdziwość oświadczenia z dnia 26 czerwca 2012 r., w którym jakoby matka A. O. powiadomiła zarządcę nieruchomości przy ul. K. w D. o pozostawieniu wyżej wymienionego lokalu niezamieszkałego w związku z wyjazdem zagranicznym najemczyni.

Zgodnie z treścią odwołania, dowodem na czasowe opuszczenie lokalu przy ul. K. w D. przez A. O. i jej rodzinę jest fakt, że matka wyżej wymienionej wyremontowała sporną część nieruchomości, doprowadzając ją do bardzo dobrego stanu technicznego, po czym w roku 2012 uiszczała za nią czynsz pomimo wygaśnięcia umowy najmu.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wcześniej powoływanej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, a następnie wyjaśnił, że realizacja administracyjnoprawnego obowiązku meldunkowego uregulowana została w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 2 w/w ustawy, właściwy organ wydaje na wniosek bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Ustawodawca w art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zawarł również szczegółowe dyspozycje dotyczące osób wyjeżdżających za granicę stanowiąc, że osoba wyjeżdżająca za granicę na okres dłuższy niż 6 miesięcy jest zobowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu organowi administracji.

W sprawie o wymeldowanie niebudzącym wątpliwości obowiązkiem organów jest ustalenie czy wobec danej osoby zaistniały przesłanki do jej wymeldowania tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego i nie zrealizowanie obowiązku meldunkowego, które wynikają z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, w którym w szczególności: mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają przyjmują gości, przechowują rzeczy osobiste, koncentrują swoje miejsce pracy, nauki, opieki medycznej itp. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1417/08, opubl. w Lex 555261).

Wojewoda D. wskazał w uzasadnieniu, że ze zgromadzonych akt sprawy wynika, iż od 2008 r. A. O. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, w związku z tym, że jako dziecko wraz matką i siostrą wyjechała do Niemiec, gdzie obecnie zamieszkuje i uczy się, a ponadto postępowanie wykazało, że pełnoletnia już strona nie zrealizowała ustawowego obowiązku meldunkowego i nie zgłosiła trwającego ponad 6 miesięcy wyjazdu za granicę zgodnie z art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Organ odwoławczy uznał, że kluczowe znaczenie dla sprawy ma określenie charakteru pobytu strony, której dotyczy wniosek o wymeldowanie (stały lub czasowy), co ustalić można w oparciu o oświadczenie woli składane, co do zamiaru danej osoby i stan faktyczny, który niejednokrotnie jest inny niż złożone przez stronę oświadczenie. Zdaniem Wojewody D. organ administracji nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli strony o zamiarze powrotu do miejsca stałego zameldowania, skoro stan faktyczny wskazuje, że koncentruje ona swoje sprawy życiowe w miejscu czasowego zameldowania lub w innym, zatem organ II instancji nie może uznać wiarygodności deklaracji strony, dotyczących jej powrotu do miejsca stałego zamieszkania w sytuacji gdy nie podjęła ona żadnych kroków w tym środków prawnych, zmierzających do powrotu do spornego lokalu.

W ocenie organu orzekającego trudno zgodzić się z zawartym w odwołaniu A. O. stwierdzeniem, że pomimo faktu, że od kilku lat zamieszkuje w Niemczech, jej związek z lokalem przy ul. przy ul. K. w D. stanowi potwierdzenie woli jej powrotu do przedmiotowej nieruchomości po zakończeniu nauki w [...].

Nie stanowi takiego potwierdzenia fakt, że w lokalu przy ul. K. w D. znajdują się meble, sprzęt RTV i AGD, środki higieniczne i odzież pozostawione przez rodzinę A. O. w tym również przez nią samą. Fakt ten bowiem należy oceniać w kontekście kilkuletniej nieobecności wyżej wymienionej w lokalu przy ul. K. w D., w związku z którą A. O. nie realizuje w przedmiotowej nieruchomości żadnych czynności związanych z nauką ani też odpoczynkiem. Jak sama przyznała, podczas swojego ostatniego pobytu w Polsce nawet tam nie nocowała.

Organ odwoławczy wyjaśnił również w uzasadnieniu, iż fakt, że matka A. O. wyremontowała lokal przy ul. K. w D. również nie stanowi dowodu na to, że odwołująca się zamierza powrócić do miejsca swego zameldowania na pobyt stały. Powyższe bowiem należy ocenić w kontekście trwającego latami braku zainteresowania rodziny A. O. w tym jej samej przedmiotową nieruchomością, który skutkował początkowo ustaniem w 2004 r. stosunku najmu lokalu socjalnego przy ul. K. w D., następnie generującym dodatkowe koszty bezumownym zajmowaniem przedmiotowej nieruchomości przez matkę A. O., a wreszcie wszczęciem postępowania eksmisyjnego z lokalu przy ul. K. w D. wobec byłej najemczyni i jej rodziny.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda D. podał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu czasowego. Ugruntowany jest przy tym pogląd, że "opuszczenie" jako przesłanka wymeldowania, musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Ocena spełnienia przesłanki warunkującej wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej, należy do organu meldunkowego, który w tym zakresie nie może uchylać się od podjęcia stosownego rozstrzygnięcia.

Ponadto - odnosząc się do deklarowanego przez A. O. braku permanentności opuszczenia przez nią lokalu przy ul. K. w D. – organ odwoławczy wskazał, że jeżeli przez dłuższy czas wyżej wymieniona będąc zameldowana w przedmiotowym lokalu, mieszkała w innym lokalu, to tym samym dała wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu przy ul. K. w D., dała też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, LEX nr 289909).

W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda D. zwrócił też uwagę, że fakt zameldowania nie wpływa w żadnym stopniu na prawo do dysponowania lokalem, tak więc ani zameldowanie nie nadaje praw do nieruchomości, ani wymeldowanie nie może tych praw pozbawić.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała A. O. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W petitum skargi działający imieniem A. O. pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie dowodów przejawiającej się w niezweryfikowaniu zarzutów co do prawdziwości oświadczenia z 26 czerwca 2012 r. pochodzącego rzekomo od matki skarżącej,

2. naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez niedokonanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny wiarygodności dowodu w postaci oświadczenia z 26 czerwca 2012 r., mimo że już w odwołaniu zakwestionowano, że pochodzi ono od matki skarżącej, a przez organ pierwszej instancji zostało ono powołane dla uzasadnienia istnienia podstaw do wymeldowania skarżącej,

3. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, a to art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyrażając się w nieuwzględnieniu tego, że czasowe zamieszkiwanie poza granicami kraju z zamiarem powrotu po zakończeniu edukacji do miejsca stałego zameldowania nie może być utożsamione z trwałym zerwaniem więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub o stwierdzenie jej nieważności w przypadku uznania, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik A. O. podał, że choć istotnie skarżąca wyjechała wraz z matką i siostrą z D. do [...], to jednak nie uczyniła tego z zamiarem opuszczenia na stałe miejsca zameldowania. Skarżąca w Niemczech podjęła naukę szkolną (z zakresu [...]) i po jej zakończeniu planuje powrócić do D. i zamieszkiwać pod adresem zameldowania. Stąd też z lokalu tego nigdy się nie wyprowadziła - przez cały czas od 2008 r. znajdują się tam jej rzeczy osobiste, w tym odzież i środki higieny, z których korzysta w czasie przyjazdów do Polski. Lokal ten jest zresztą kompletnie wyposażony w meble i sprzęt RTV i AGD i nadaje się do zamieszkiwania w trakcie przyjazdów tak skarżącej, jak i jej siostry i matki.

Pełnomocnik skarżącej wskazał też na stanowisko, które wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2013 r., II OSK 2499/2011, Lexis.pl nr 8120123, zgodnie z którym: "Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego". Podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2013 r., II OSK 1713/2011, Lexis.pl nr 5178377, stwierdzono, że: "Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O takim opuszczeniu można mówić wówczas, gdy osoba z własnej woli trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu".

Pełnomocnik ponownie podkreślił, że pobyt skarżącej w Niemczech nie ma charakteru trwałego, lecz tymczasowy - potrwa on do zakończenia edukacji. O zamiarze powrotu świadczy zresztą to, że w chwili objęcia tego lokalu znajdował się on w opłakanym stanie technicznym. Następnie, matka skarżącej przeprowadziła w nim gruntowny remont, doprowadzając lokal do bardzo dobrego stanu technicznego - remont przeprowadziła za zgodą i wiedzą wynajmującego. Takich wydatków nie ponosiłaby, gdyby lokal miała zamiar opuścić.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej organ odwoławczy do podniesionych wyżej kwestii nie odniósł się, mimo że ustalenie, czy skarżąca ma zamiar powrócić do miejsca zameldowania po zakończeniu edukacji ma kluczowe znaczenie w sprawie. Podobnie – w uznaniu pełnomocnika - należy ocenić kwestię pozostawienia w miejscu zameldowania rzeczy skarżącej i kompletu wyposażenia (meble, sprzęty gospodarstwa domowego). Uwzględnienie tych okoliczności musiałoby prowadzić do stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy do wymeldowania skarżącej.

Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącej Wojewoda D. całkowicie pominął zarzut dotyczący wiarygodności dowodu w postaci oświadczenia z 26 czerwca 2012 r. Już w odwołaniu podkreślono, że nie zostało ono sporządzone przez matkę skarżącej. Oświadczenie to sporządziła i podpisała osoba o innym charakterze pisma niż matka skarżącej, która zresztą w 2012 r. nie nosiła już nazwiska O. (jak wskazano - w oświadczeniu), lecz B.. Na wątpliwości te zwracała uwagę skarżąca zauważając, że nie można zgodzić się z tym, ażeby tak dalece idącą ingerencję w sferę praw obywatela, jakim jest pozbawienie zameldowania opierać na dowodzie o wątpliwym pochodzeniu.

Pełnomocnik skarżącej wskazał też w uzasadnieniu skargi, że choć niewątpliwie uzyskanie lub pozbawienie meldunku nie ma znaczenia dla oceny istnienia lub nieistnienia prawa do lokalu, to jednak w realiach niniejszej sprawy nie da się nie zauważyć, że sfałszowane oświadczenie z 26 czerwca 2012 r. zostało wykorzystane do wymeldowania skarżącej i powołane w sprawie o jej eksmisję (sprawa ta jest w toku).

Jednocześnie podał, że do Prokuratury Rejonowej w K. skierowano zawiadomienie o sfałszowaniu dokumentu w postaci ww. oświadczenia, a o wyniku sprawy zobowiązał się powiadomić Sąd odrębnym pismem.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 10 grudnia 2014 r. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przyjęte w sprawie oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto - w odniesieniu do zarzutu podnoszonego przez pełnomocnika A. O., iż organ II instancji nie dokonał oceny wiarygodności oświadczenia z dnia 26 czerwca 2012 r. sygnowanego podpisem "A. O." organ odwoławczy stwierdził, iż w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 107 § 3 kpa wskazał te fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł. Zgodnie z realizacją zasady prawdy obiektywnej wywodzącą się z art. 77 kpa organ dokonał swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toczącym się postępowaniu. Zwrócił też uwagę, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują podstaw, w oparciu o które organ ma oprzeć ocenę dowodów.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji nie odniósł się do autentyczności oświadczenia z dnia 26 czerwca 2012 r. opatrzonego podpisem "A. O.'', ponieważ od zbadania jego autentyczności nie była uzależniona prawidłowa ocena stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Oświadczenie owo nie odnosiło się w sposób konkretny do osoby A. O., nie pozwalało również na określenie w jakim okresie czasu, skarżąca nie zamieszkiwała w lokalu przy ul. K. w D., ani też na ocenę, czy po dacie złożenia oświadczenia opisany w nim stan faktyczny nie uległ zmianie.

W ocenie Wojewody D. przywołana w skardze argumentacja nie podważa zasadności wydanej decyzji o wymeldowanie A. O. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. w D..

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym prowadzonym w tej sprawie przez organy właściwe instancyjnie zastosowanie miały przepisy powoływanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy osoba, która opuszcza miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponadto 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912).

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643 z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123).

Stosownie natomiast, do art. 15 ust. 2 powoływanej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu.

Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu).

Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nieprzebywanie w lokalu. Jednocześnie podkreślić należy, iż przebywanie w innym lokalu (w innej miejscowości) nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/98 ONSA 1989/2/72). Jak bowiem stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02; LEX nr 159183, z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03. LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Jednocześnie jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania.

Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać opuszczenia przedmiotowego lokalu za dobrowolne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243).

W ocenie Sądu organy orzekające w postępowaniu instancyjnym prawidłowo uznały – uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, że A. O. dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego w lokalu przy ul. K. w D. i od 2008 roku zamieszkuje w [...] pod ustalonym adresem, zatem spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 powoływanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do orzeczenia o jej wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu przy ul. K. w D..

Należy też zwrócić uwagę na podpis art. 15 ust. 3 powoływanej ustawy stanowiący, że osoba która wyjeżdża poza granice Rzeczypospolitej Polskiej na okres dłuższy niż 6 miesięcy, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi wymienionemu w ust. 1. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu - najpóźniej w 30. dniu, licząc od dnia powrotu.

Zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa w art. 15 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 tej ustawy do wymeldowania z pobytu stałego, ale nie można nie dostrzegać, że wyjazd za granicę - w okolicznościach konkretnej sprawy - nie zawsze stanowi okoliczność uniemożliwiającą wymeldowanie z pobytu stałego. Wyjazd z Polski do innego państwa może być wynikiem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podobnie, pobyt poza granicami Polski może być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jeśli osoba przebywającą poza granicami Polski nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W takim przypadku wyjazd z Polski do innego państwa i pobyt w tym kraju przy jednoczesnej bezczynności osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w Polsce - w zakresie podejmowania środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu - można uznać za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wprawdzie sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania, ale w sytuacji, gdy towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art.15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody w wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w Polsce (np. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 77/09, Lex nr 597847).

Zdaniem Sądu orzekając w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że taka sytuacja zaistniała w przypadku A. O., która wprawdzie opuściła miejsce pobytu stałego w 2008 roku jako osoba małoletnia (wraz z matką i siostrą), ale od czasu uzyskania pełnoletniości (tj. od 3 stycznia 2010 r.) nie podejmowała żadnych czynności w celu przywrócenia możliwości pobytu stałego w lokalu przy ul. K. w D. ani też faktycznie nigdy w nim nie przebywała.

Jest to okoliczność potwierdzona przez skarżącą, która oświadczyła ponadto, że nawet w czasie pobytów w Polsce, w tym także w okresie, kiedy prowadzone było postępowanie w tej sprawie nie korzystała z lokalu przy ul. K. w D. jako miejsca swojego pobytu.

W istniejących w sprawie okolicznościach faktycznych i w obowiązujących warunkach prawnych deklarowany ewentualny zamiar powrotu skarżącej do przedmiotowego lokalu nie jest okolicznością istotną w sprawie.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczność Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosowały w niej przepisy prawa materialnego nie naruszając przy tym zasad procedury administracyjnej – stosownie do przepisu art. 151 powoływanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.