Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1305/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 70 par 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 59
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Grażyna Firek SWSA Piotr Głowacki SWSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018r. sprawy ze skargi M. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 9 października 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Sygn. akt: I SA/Kr 1305/117

Uzasadnienie

I.

Zaskarżonym postanowieniem z 9 października 2017r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia M. Ż. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S. z 17 lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-k.p.a.) i art. 17, art. 18, art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1201, dalej-u.p.e.a.).

Organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego J. Ż. w oparciu o tytuł wykonawczy nr SM [...]/04 wystawiony wobec J. Ż. oraz na małżonkę M. Ż.. W toku prowadzonej egzekucji, M. Ż. w piśmie z 1 kwietnia 2015r. zwróciła się o umorzenie postępowania egzekucyjnego bowiem zaległości męża uległy przedawnieniu.

Postanowieniem z 29 maja 2015r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego bowiem doszło do przerwania biegu przedawnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 3 września 2015r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na skutek wniesienia skargi na powyższe postanowienie przez M. Ż. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 19 maja 2016r. sygn. akt: I SA/Kr 1702/15 oddalił skargę.

Pismem z 5 lipca 2017r. zobowiązana ponownie złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...]/04, [...], SM [...]/04, SM [...]/04.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. postanowieniem z 12 lipca 2017r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od SM [...]/04 do SM [...]/04 z powodu umorzonego już postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 17 lipca 2017r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]

W zażaleniu na to postanowienie, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59§1 pkt 8 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 201 ze zm. dalej-O.p.), art. 70§1 O.p. art. 187§1 O.p. art. 59 u.p.e.a i art. 7 k.p.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wskazał, że kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego uregulowana jest w art. 59§1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie przywołano art. 92§3 O.p. wedle którego małżonkowie wspólnie opodatkowaniu na podstawie odrębnych przepisów, ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku. Małżonkowie za zobowiązania podatkowe odpowiadają zarówno majątkiem wspólnym jak i każdy z nich swoim odrębnym majątkiem. Za zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. M. Ż. ponosi solidarną odpowiedzialność z mężem. Egzekucja jest prowadzona przeciwko małżonkom. Organ wskazał, że w wyniku działań podjętych wobec męża, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu. WSA w Krakowie, wyrokiem z 19 maja 2016r. sygn. akt: I SA/Kr 1702/16 wypowiedział się w kwestii przedawnienia, podkreślając, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia w stosunku do jednego małżonka na podstawie art. 70§6 pkt 1 O.p. powoduje taki sam skutek wobec drugiego małżonka. Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 13 czerwca 2007r. sygn. akt: II FSK 153/07.

II.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie, skarżąca zarzuciła:

-naruszenie art. 70§6 pkt 1 O.p. poprzez błędne zastosowanie w sytuacji kiedy przeciwko skarżącej nie toczyło się postępowanie karne, a zatem przesłanka zawieszenia postępowania nie powinna zostać uwzględniona w niniejszej sprawie,

-art. 59 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie wniosku skarżącej o umorzenie postępowania podczas gdy doszło do przedawnienia egzekwowanej należności.

Z ostrożności zarzuciła, naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. i art. 187§1 O.p. poprzez brak wszechstronnego rozważania materiału dowodowego czego konsekwencją jest błędne ustalenie, że doszło dom zawieszenia biegu przedawnienia podczas gdy skarżąca nie została skutecznie powiadomiona o wszczęciu postępowania karnego jak i zawieszeniu postępowania jak również, że doszło do przerwania biegu przedawnienia, art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału strony i możliwości wypowiedzenia się co0 do zgromadzonego materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S.. Wniosła także o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że należność jest przedawniona.

Postanowieniem z 1 lutego 2018r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie, zwolnił skarżąca od kosztów sądowych i ustanowił pełnomocnika, adwokata z urzędu.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota problemu w niniejszej sprawie dotyczy stwierdzenia istnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na złożony w tym przedmiocie wniosek Skarżącej. Skarżąca uważa, że dla przerwania /zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego stroną są oboje małżonkowie, musza wystąpić przesłanki określone w Ordynacji podatkowej, w stosunku do obojga małżonków.

W tak zarysowanym problemie jurydycznym, Sąd przyznał rację organom, uznając, że nie było w tej sprawie przesłanek warunkujących wydanie postanowienia o umorzeniu postępowanie egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią przepisu art. 59§1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Jak stanowi przepis §2 omawianego artykułu, postępowanie egzekucyjne może być również umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Według treści § 2a tegoż artykułu, w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2§1 pkt 8 i 9 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadkach określonych w §1 pkt 4, 6, 7, 9 i 10 oraz w §2. Z kolei w myśl §3 tego artykułu, w przypadkach, o których mowa w jego §1 i §2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34§4 u.p.e.a. Natomiast stosownie do treści §4 tego samego artykułu, postanowienie, o którym mowa w §3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.

Mając na uwadze powołaną regulację należy wskazać, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel, wiąże się ono z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (na podstawie przesłanek z art. 59§1 u.p.e.a.) lub fakultatywne (na podstawie przesłanki z art. 59§2 u.p.e.a.).

Sąd wskazuje, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie wskazanych w art. 59§1 u.p.e.a. Wystąpienie tych przesłanek zawsze obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 16 października 2013r. sygn. akt: I SA/Gl 193/13-przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 59§1 u.p.e.a. jest bowiem przepisem bezwzględnie obowiązującym i ma charakter związany.

Natomiast zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 59§2 u.p.e.a. nie nakłada na organ obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie udostępnia taką możliwość. Tym samym umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi (wyrok NSA z 2 czerwca 2011r. sygn. akt: II FSK 169/10-CBOSA).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, godzi się przypomnieć, że WSA w Krakowie, prawomocnym wyrokiem z 19 maja 2016r. sygn. akt: I SA/Kr 1702/15 oddalił skargę M. Ż. na postanowienie Dyrektora izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd wskazał, że z art. 92§3 O.p. wynika solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikająca z ich łącznego opodatkowania a tym samym nie ma podstaw do odrębnego i odmiennego rozważania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2000r. w stosunku do M. Ż. i J. Ż..

Nietrafiona jest argumentacja skarżącej, że skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w kontrolowanej sprawie nie mógł dotyczyć drugiego małżonka. Stanowisko to stoi w sprzeczności z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że dla przerwania/zawieszenia biegu terminu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego stroną są oboje małżonkowie, wystarczające jest wystąpienie przesłanek określonych w Ordynacji podatkowej w stosunku do jednego z nich. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2016r. sygn. akt: II FSK 2961/13, za w pełni uprawnione trzeba uznać stanowisko wedle, którego uregulowania zawarte w art. 70 O.p. dotyczą przedawnienia wszystkich zobowiązań podatkowych, w tym także wspólnego zobowiązania obojga małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przewidziana w art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. możliwość wspólnego opodatkowania obojga małżonków stanowi przywilej podatkowy, albowiem w określonych przypadkach zapewnia finalnie niższe opodatkowanie małżonków, w porównaniu do sytuacji, gdyby rozliczali się oni oddzielnie. Konsekwencją dobrowolnego skorzystania z tego przywileju, jest jednak konieczność uznania, że dla przerwania względnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia takiego zobowiązania, nie jest konieczne wystąpienie tych okoliczności łącznie wobec obojga opodatkowanych w ten sposób małżonków (wyroki NSA: z 13 czerwca 2007r. sygn. akt: II FSK 153/07, z 25 maja 2011r. sygn. akt: II FSK 1536/10, z 7 maja 2014r., sygn. akt: II FSK 1316/12-CBOSA). W innych sprawach dotyczących zbliżonego problemu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponieważ oboje małżonkowie są podatnikami opodatkowanymi łącznie, są jedną stroną postępowania i ciąży na nich jedno zobowiązanie podatkowe, toteż doręczenie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego jednemu z nich ma skutek względem obojga (wyrok NSA z 17 kwietnia 2014r., sygn. akt: II FSK 1118/12 oraz wyrok NSA z 24 września 2015r. sygn. akt: II FSK 2094/15-CBOSA).

W ocenie Sadu zaskarżone postanowienie nie narusza także przepisów art. 10§1 k.p.a. Zgodnie bowiem z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy ( wyrok NSA z 29 września 2015r. sygn. akt: II OSK 2787/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 września 2016r.sygn. akt: II SA/BD 787/16; wyrok WSA w Poznaniu z 7 października 2015r., sygn. akt: IV SA/Po 612/15; wyrok WSA w Olsztynie z 1 lipca 2014r.sygn. akt: II SA/Ol 407/14-CBOSA). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, iż niezrealizowanie przysługującego jej uprawnienia, o którym mowa w art. 10§1 k.p.a., przed wydaniem zaskarżonego postanowienia uniemożliwiło jej podjęcie konkretnej czynności procesowej, czy też realizacji przysługujących jej uprawnień, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W konsekwencji zawieszenie biegu terminu przedawnienia w niniejszej sprawie miało skutek względem obojga małżonków, zatem nie było podstaw by uwzględnić wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1369, ze zm.) orzekł, jak w sentencji.