Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 325/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 lipca 2004 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. przyznał B. R. świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego na dziecko K. R., w kwocie 43 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. i na dziecko K. R., w kwocie 43 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. oraz w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na K. R., w kwocie 170 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. i na K. R., w kwocie 170 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 30 i art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki w/w ustawy do przyznania świadczeń. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2004 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 6 lipca 2004 r. Organ określił, iż wznowienie dotyczy postępowania w sprawie: przyznania zasiłku rodzinnego na K. R., K. R. i M. R., przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na K. i K. R. oraz przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – wyprawki na M. R. Postanowienie wydane zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 oraz art. 150 § 1 K.p.a., w związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, tj. uzyskaniem zaświadczenia z ZUS [...] o niepobieraniu przez B. R., do 30 kwietnia 2004 r., świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia 15 listopada 2004 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. uchylił swoją decyzję z dnia 6 lipca 2004 r. Powołał się na przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Decyzją z dnia 7 stycznia 2005 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia 15 listopada 2004 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro organ I instancji ograniczył się w zaskarżonej decyzji tylko do uchylenia decyzji własnej z dnia 6 lipca 2004 r., to uznać należy, iż tym samym doszło do naruszenia przepisu art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Przyjął ponadto, iż decyzja organu I instancji jest wadliwa także z tego względu, że w swoim rozstrzygnięciu stanowi o uchyleniu prawa do świadczeń rodzinnych przyznanych na M. R., które nie zostały ustalone w decyzji z dnia 6 lipca 2004 r.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., uchylił decyzję z dnia 6 lipca 2004 r. i jednocześnie przyznał B. R. zasiłek rodzinny na K. K. w kwocie 43 zł miesięcznie i na K. K. również w kwocie 43 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. (dzieci te poprzednio nosiły nazwisko R.). Odmówił przyznania na K. i na K. K. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz umorzył postępowanie wznowione z urzędu w części dotyczącej przyznania świadczeń rodzinnych na M. R. w formie zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przywołał art. 145 § 1 pkt 5, art. 105 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 3 pkt 17, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 30 i art. 60 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia 6 lipca 2004 r. przyznany został B. R., zgodnie z jej wnioskiem, zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci, na dzieci K. i K. Następnie, w dniu 15 września 2004 r., Ośrodek Pomocy Społecznej wystąpił do ZUS [...] o udostępnienie informacji czy B. R. otrzymała świadczenia alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego do dnia 30 kwietnia 2004 r. W odpowiedzi organ otrzymał informację, iż świadczenie alimentacyjne z funduszu wypłacane było B. R. w okresie od stycznia 2002 r. do maja 2003 r., jednakże tylko na rzecz dzieci: M. i J. R. Z uwagi na wystąpienie w sprawie nowych okoliczności faktycznych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowiono postępowanie w sprawie. Organ wskazał, iż w trakcie wznowionego postępowania ustalono, że: na utrzymaniu wnioskodawczyni pozostają dzieci K. i K., wnioskodawczyni nie ma zasądzonych na dzieci alimentów, w 2002 r. rodzina nie uzyskała żadnego dochodu, wnioskodawczyni nie zamieszkuje z mężem W. R., a ojcem dzieci jest J. K. Na podstawie dokonanych ustaleń organ stwierdził, iż B. R. kwalifikuje się do przyznania zasiłku rodzinnego. Z uwagi jednak na to, iż wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim organ uznał, iż nie spełnia ona warunków do nabycia dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, t.j. nie spełnia przesłanek z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto z uwagi na to, iż nie pobierała na dzieci świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego organ przyjął, że nie spełnia ona również przesłanek do nabycia dodatku na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy. Organ wyjaśnił także, iż wznowione postępowanie zostało w części umorzone, ponieważ w dniu 12 maja 2005 r. wydana już została decyzja przyznająca świadczenie rodzinne na M. R., a zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., bezprzedmiotowe postępowanie podlega umorzeniu.

W odwołaniu B. R. zakwestionowała uchylenie decyzji z dnia 6 lipca 2004 r. oraz odmowę przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: K. i K. Podniosła, że sama poinformowała pracownika przyjmującego wniosek, iż nie pobiera świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyjaśniła wówczas, iż toczy się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa i do czasu zakończenia postępowania nie ma możliwości wystąpienia do sądu o alimenty. Według odwołującej się, MOPS wiedział o braku świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dniu składania wniosku, tj. 31 maja 2004 r. oraz w dniu 6 lipca 2004 r., kiedy wydano jej drugą decyzję (poprzednią wydano około 25 czerwca 2004 r. – przyznawała ona jedynie zasiłek rodzinny). Zaświadczenie ZUS było wystawione 28 września 2004 r. i dopiero od tego dnia MOPS powołuje się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Skarżąca wywodziła, że pierwsza decyzja zniknęła z akt sprawy. Ona sama popełniła błąd i oddała swoją decyzję pracownikowi, po tym jak otrzymała nowa decyzję. Za potwierdzeniem tej okoliczności przemawia jej zdaniem fakt wypłacenia jej świadczenia (zasiłku rodzinnego) za maj 2004 r. już 30 czerwca 2004 r. Wreszcie B. R. stwierdziła w odwołaniu, iż za samotne wychowywanie dziecka należy uznać sytuację, kiedy rodzice dziecka mieszkają osobno.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 12 ust. 1, art. 3 pkt 17 oraz art. 60 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż okoliczności jakoby od momentu złożenia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych Ośrodek wiedział, iż odwołująca nie pobierała świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz, że wówczas toczyło się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa i do czasu zakończenia postępowania nie miała ona możliwości wystąpienia do sądu o alimenty, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Akta sprawy nie zawierają ani oświadczenia strony, ani protokołu przyjęcia ustnych wyjaśnień w tym zakresie. W aktach znajdują się natomiast odpisy skrócone aktów urodzenia K. i K. K., z których wynika, że ojcem dzieci jest J. A. K. Organ odwoławczy uznał ponadto, iż zarzuty odwołania pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem bezspornym jest fakt, iż w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych B. R. nie była i nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci K. i K., ani też nie otrzymywała, pomimo pozostawania w związku małżeńskim z W. R., z którym od 2000 r. nie zamieszkiwała wspólnie, świadczeń z funduszu alimentacyjnego na te dzieci. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki uprawniające stronę do przyznania świadczenia w formie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci K. i K. W kwestii umorzenia przez organ I instancji postępowania w zakresie przyznania świadczeń rodzinnych na M. R., zespół orzekający Kolegium uznał je za zbędne. Wyjaśnił, iż postanowienie o wznowieniu postępowania dotyczyło decyzji z dnia 6 lipca 2004 r. rozstrzygającej o prawie do świadczeń na dzieci K. i K., a nie prawa do świadczeń na rzecz M. Powołując się jednak na zasadę ekonomiki procesowej, za niecelowe uznał uchylenie zaskarżonej decyzji ze wskazanego powodu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, B. R. wniosła o dokładne rozpatrzenie jej sprawy. We wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych na dzieci K. i K. zostało zaznaczone, że W. R. nie jest ojcem dzieci oraz wpisane zostało nazwisko ich ojca. Skarżąca podniosła, iż zapiski te w trakcie postępowania zostały wymazane. Zaznaczyła również, iż w postępowaniu przed organem I instancji podpisała stosowne oświadczenie oraz poinformowała pracownika o toczącym się postępowaniu o zaprzeczenie ojcostwa. Skarżąca wyjaśniła ponadto, iż nie wystąpiła do Sądu o zasądzenie na dzieci alimentów, ponieważ funduszu alimentacyjny został 30 kwietnia 2004 r. zlikwidowany, a uzyskanie wyroku o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych nie dawało możliwości ich uzyskania z uwagi na to, iż ojciec dzieci pozostaje bez zatrudnienia. Na zakończenie skarżąca stwierdziła, że likwidacja funduszu mieszkaniowego oraz uchwalenie ustawy o "dodatkach" – niezgodnej z Konstytucją – pozbawiło jej dzieci środków do godnego życia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi. Organ odwoławczy podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium, okoliczności opisane w skardze nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie mogą mieć wpływu na sposób jej rozstrzygnięcia.

Niezależnie od postępowania wznowieniowego organ I instancji podejmował próby wyeliminowania decyzji z dnia 6 lipca 2004 r. w inny sposób i przyznawania na rzecz dzieci skarżącej świadczeń objętych tą decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzjami z dnia 5 kwietnia 2005 r., stwierdziło nieważność tych decyzji I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że wobec decyzji tej nie można zastosować żadnego z typów wyroków przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Przede wszystkim utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcie I instancji mieści się w katalogu przewidzianym w art. 151 K.p.a. Rozstrzygnięcie to polegało bowiem, tak jak przewiduje przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., na uchyleniu decyzji dotychczasowej i wydaniu nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Od razu zasygnalizować można, że umorzenie postępowania wznowieniowego w części zostanie jeszcze omówione. Zgodność z prawem decyzji opartej o art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. zależy od prawidłowości uchylenia decyzji dotychczasowej i legalności nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Uchylenie decyzji dotychczasowej może być wynikiem stwierdzenia podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. Taka podstawa do uchylenia, określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaistniała w niniejszej sprawie. Według tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością tą było nieotrzymywanie przez wnioskodawczynię świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz.2255 ze zm.). Wykazanie, że okoliczność ta była istotna dla sprawy wymaga omówienia, określonych we wspomnianej ustawie, podstaw materialnych do nabycia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz ustalenia, która z tych podstaw zadecydowała o przyznaniu, decyzją dotychczasową, prawa do tego dodatku. Dodatki do zasiłków rodzinnych przyznane wnioskodawczyni opierały się na przepisie art. 60 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W decyzji z dnia 6 lipca 2004 r. nie wskazano co prawda tej podstawy materialnej, ale nie powołano się także na podstawę z art. 12 omawianej ustawy. Nawiązanie do umocowania wynikającego z art. 60 ust.2 wynika wyraźnie z okresu, na jaki dodatki z tytułu samotnego wychowywania dzieci zostały przyznane. W ówczesnym stanie prawnym świadczenia rodzinne przyznawał i wypłacał, osobom wymienionym w art. 48 ust.2, organ właściwy, w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Taki okres został wskazany w decyzji dotychczasowej co do zasiłków rodzinnych. Nie było zatem innej, niż określona w art. 60 ust.2, przyczyna dla której dodatki z tytułu samotnego wychowania dziecka przyznano na okres inny. Okres ten miał trwać od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r., a więc tyle ile przewidziano w art. 60 ust.2 ("okres jednego roku"). Zauważyć można, że zmiana okresu unormowanego w art. 60 ust.2 nastąpiła dopiero z dniem 1 czerwca 2005 r., na mocy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz.732). Przesłankami przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wymienionymi w art. 60 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, były: pozostawanie osoby w związku małżeńskim, otrzymywanie na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego i spełnianie warunków określonych w ustawie. Było i jest bezsporne, że skarżąca pozostawała w związku małżeńskim i już z tego powodu nie było podstaw do przyznania jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci na podstawie art. 12 w związku z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z akt sprawy wynika, iż złożyła wniosek także co do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Ocena ta jest efektem łącznego odczytania oświadczenia wnioskodawczyni (część IV formularza) i zakreślenia znakiem "x" pola do zakreślenia lub pozostawienia w części formularza odnoszącej się do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wykreślenie imion i nazwisk dwojga dzieci nie świadczyło, w tej sytuacji, o braku żądania przyznania omawianego dodatku. Z wniosku zatem i dalszych pism wnioskodawczyni składanych w trakcie postępowania wznowieniowego wynika wprost, że domagała się przyznania jej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci i do chwili obecnej nie zrezygnowała z tych roszczeń – one właśnie są przedmiotem sporu. Kwestia ta omawiana jest obok głównego nurtu rozważań, aby wykazać że nie było, w czasie podejmowania decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., podstaw do ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji dotychczasowej z powodu braku wniosku co do spornego dodatku. Skarżąca nie wykazała także, aby decyzja dotychczasowa była wydana w warunkach funkcjonowania decyzji ostatecznej rozstrzygającej tę samą sprawę (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.).

Wracając do podstawy uchylenia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przychodzi stwierdzić, że nieotrzymywanie przez skarżącą, do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wyszło na jaw po wydaniu decyzji dotychczasowej, tj. w sierpniu 2004 r. Wówczas Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o uchylenie decyzji dotychczasowej (nie precyzując trybu), z uwagi na niedotrzymywanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez B. R. Okoliczność ta została potwierdzone pismem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 września 2004 r. Z wniosku o przyznanie świadczeń, z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 28 września 2004 r., z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 7 października 2004 r., z w/w pisma organu I instancji z dnia 24 sierpnia 2004 r. oraz dokumentacji zebranej przed wydaniem decyzji z dnia 6 lipca 2004 r. wynika, że nieotrzymywanie przez B. R., do dnia 30 kwietnia 2004 r., świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie tylko było okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji dotychczasowej, ale także było okolicznością nie znaną organowi. Zdaniem Sądu nieznajomość tej okoliczności przez organ I instancji była efektem zaniedbania w wyjaśnianiu stanu faktycznego. Nie ma to jednak znaczenia dla zaistnienia przesłanki wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1984 r., sygn. akt SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1/7; Barbara Adamiak [w] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 584).

Prawidłowa jest zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji w części rozstrzygającej na nowo o istocie sprawy. Nie budzi wątpliwości przyznanie skarżącej prawa do zasiłków rodzinnych na dzieci K. i K. W kontrowersyjnej kwestii dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci nowe decyzje także nie naruszają prawa. Z pewnością wnioskodawczyni nie uzyskała prawa do tych dodatków z tytułu przepisu przejściowego i dostosowującego art. 60 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie spełniała przesłanki otrzymywania do dnia wejścia w życie tej ustawy świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie zostało także spełnione kryterium samotnego wychowywania dziecka, określone w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nieodzowne dla przyznania prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, w oparciu o art. 12 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samotne wychowywanie dziecka rzeczywiście, tak jak wywodziła skarżąca, musi polegać na wychowywaniu dziecka przez jednego tylko z rodziców, a więc nie mogło to być wychowywanie wspólnie z ojcem dziecka. Nadto jednak wychowywać samotnie, w rozumieniu art. 3 pkt 17, mogła tylko panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec. Skarżąca nie była rozwiedziona. Informowała jedynie organ, że "jest w trakcie rozwodu". Dla przyjęcia, na potrzeby postępowania w sprawie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, iż mamy do czynienia z samotnym wychowywaniem dziecka, w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne było łączne zaistnienie obu wyżej opisanych przesłanek. Spełnianie tylko jednej z nich, tj. wychowywanie dziecka przez jednego z rodziców, bez udziału drugiego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie stanowiło samotnego wychowywania dziecka.

W związku z uchyleniem przepisów art. 3 pkt 17 oraz art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 (Dz. U. Nr 95, poz.806), konieczne jest odniesienie się do wpływu tego orzeczenia na niniejsze orzeczenie Sądu. Pamiętać bowiem trzeba, że można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydana została decyzja. Ta podstawa wznowienia postępowania określona została w art. 145a K.p.a. Byłaby to zatem także podstawa uchylenia decyzji przewidziana w art. 145 § 1 pkt 1b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na uboczu skonstatować zaś można, że decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. także podlega wzruszeniu w trybach nadzwyczajnych (por. Barbara Adamiak, op.cit s. 615). Zdaniem Sądu, przywołany wyrok TK z dnia 18 maja 2005 r., nie miał wpływu na zaskarżoną decyzję i jej weryfikację przed tut. Sądem. Po pierwsze, wyrok ten zapadł przed wydaniem decyzji I instancji w postępowaniu wznowieniowym, ale uchylił on przepisy art. 3 pkt 17 oraz art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 31 grudnia 2005 r. Nie można zatem podnosić ewentualnego zarzutu braku podstawy prawnej decyzji I instancji i utrzymującej ją w mocy zaskarżonej decyzji. Po drugie zaś, mimo że utrata mocy w/w przepisów nastąpiła między datą wydania zaskarżonej decyzji, a datą wyrokowania w niniejszej sprawie, to nie można przyjąć, aby odmowa przyznania B. R. dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka nastąpiła w oparciu o przepis niekonstytucyjny. Przede wszystkim, niekonstytucyjność odroczona, jakkolwiek z punktu widzenia teorii prawa konstytucyjnego kontrowersyjna, nie eliminuje przepisu z obrotu prawnego i nie pociąga za sobą cechy niekonstytucyjności, przed datą utraty mocy badanego przepisu, wyznaczoną przez Trybunał. Takie znaczenie omawianej instytucji po raz kolejny zaakceptował Trybunał w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2005 r., stwierdzając, że sądy i inne organy stosujące prawo mają obowiązek stosowania zaskarżonych przepisów przez cały okres ich pozostawania w mocy. TK powołał się na stanowisko wyrażone przezeń poprzednio w wyroku z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. akt P 1/05. Brak podstaw do wywiedzenia z wyroku TK z dnia 18 maja 2005 r. korzystnych skutków dla wnioskodawczyni wynika także z powodów merytorycznych. Niezgodność przepisów art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 3 i 4 oraz art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP polegała na wprowadzeniu dodatku, który z samej istoty krzywdził dzieci wychowywane przez oboje rodziców, a będące w sytuacji wymagającej pomocy publicznej oraz dzieci z rodzin wielodzietnych i niepełnych, wymagające takiej pomocy. Wyrok ten zatem zakwestionował konstytucyjność instytucji dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie oznaczał on jednak automatycznego prawa do pomocy publicznej, w tym w szczególności do tego dodatku, osobom niespełniającym przesłanek jego przyznania określonych w zakwestionowanych przepisach. Racjonalizacja odroczenia w czasie utraty mocy obowiązującej tych przepisów sprowadzała się do innego unormowania pomocy publicznej dla rodzin (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 OTK-A 2005/5/51). Zupełnie innym zagadnieniem jest zaś realizacja tego postulatu dokonana nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez ustawę z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz.2260).

Na koniec wreszcie poruszyć należy problem umorzenia w części postępowania wznowieniowego. Co do zasady takie rozstrzygnięcie nie jest wykluczone (por. B. Adamiak, op. cit. s. 602, 613). Skoro wadliwie wszczęto postępowanie wznowieniowe co do świadczeń (zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) na rzecz dziecka M. R., które nie było objęte (ani pozytywnie, ani negatywnie) decyzją dotychczasową z dnia 6 lipca 2004 r., to postępowanie wznowieniowe w tym zakresie było bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie o umorzeniu dotknięte jest jednak uchybieniem. Skoro postanowieniem z dnia 8 listopada 2004 r. nie wznowiono postępowania co do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz M. R., to nie należało umarzać postępowania wznowieniowego w tym zakresie. W ocenie Sądu, jest to jednak kwestia z dziedziny rektyfikacji decyzji administracyjnej, wymagająca sprostowania oczywistej omyłki, a jako taka nie stanowi uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.