Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 134/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...], od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...], - utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...].

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r., przez [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha.

Spółka [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A w [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności wskazał, że na mocy zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r. w sprawie podziału [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] ustała z dniem [...] lipca 1991r. działalność wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...].

Następnie zarządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r., zmienionym zarządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia 30 października 1992 r. utworzono z dniem 1 sierpnia 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów z siedzibą w [...]. Na podstawie aktu komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego z dnia [...] października 2005 r. Rep. A Nr [...] dokonano komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego działającego pod nazwą [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów z siedzibą w [...] poprzez przekształcenie w spółkę [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A z siedzibą w [...].

Aktualnie ww. spółka prowadzi działalność jako [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. z siedzibą w [...]. Z powyższego wynika, iż spółka [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...] stała się ogólnym następcą prawnym ww. przedsiębiorstwa państwowego.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z zapisu zawartego w dziale II księgi wieczystej nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] właścicielem nieruchomości obejmującej działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] jest Skarb Państwa.

Oceniając kwestię tytułu prawnego skarżącego organ wywodził, odwołując się do utrwalonych poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zarządu - stanowiącego przesłankę uwłaszczenia na zasadzie art. 200 u.g.n. - nie można domniemywać. Prawo to powinno być udokumentowane na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.).

Do wniosku uwłaszczeniowego skarżąca spółka załączyła odpisy z ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych nieruchomości. Jednak powyższe wpisy świadczyły jedynie o tytule własności Skarbu Państwa, nie przyznając tym samym poprzednikowi prawnemu odwołującej się spółki żadnych praw rzeczowych w stosunku do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Faktu sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością przez poprzednika prawnego odwołującej się spółki nie potwierdza także dołączone do akt sprawy oświadczenie działającego w imieniu spółki [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów SA. w [...] - Prezesa Zarządu – J. K. z dnia [...] września 2012 r., stwierdzające, że przedmiotowy grunt w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie poprzednika prawnego [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...].

Zdaniem Ministra należy zgodzić się z organem wojewódzkim, że powyższe oświadczenie nie wskazuje na istnienie dokumentów, na podstawie których przekazano przedmiotową działkę w zarząd. Z oświadczenia nie wynika również, że dokumenty te zaginęły lub uległy zniszczeniu. W ocenie organu odwoławczego żaden ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego ww. przedsiębiorstwu państwowemu do przedmiotowych nieruchomości.

W toku postępowania przed organem pierwszej instancji, organ wojewódzki, pismem z dnia [...] września 2017 r., zwrócił się do Starosty [...] oraz skarżącej – spółki [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. o wskazanie, czy decyzja nr [...] Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. w przedmiocie ustalenia ceny gruntu oraz opłaty rocznej za zarząd nieruchomości była poprzedzona przekazaniem gruntu w użytkowanie bądź zarząd w formie prawem przewidzianej.

W odpowiedzi na powyższe pismo, Starosta [...] pismem z dnia [...] października 2017 r., a także skarżąca, spółka [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A., pismem z dnia [...] października 2017 r., wskazali, że nie odnaleziono stosownej decyzji w przedmiocie przekazania prawa zarządu w stosunku do przedmiotowych działek. Ponadto, skarżąca dołączyła do akt pismo Pana S. K. - Zastępcy Dyrektora Archiwum Państwowego w [...], zgodnie z którym w wyniku przeprowadzonej kwerendy na zasobach archiwum nie odnaleziono stosownej dokumentacji dotyczącej przekazania [...] Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w [...] w zarząd przedmiotowych gruntów.

Tym samym organ uznał, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu w stosunku do gruntu, położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha.

Na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii Spółka [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 4 ust. 1 pkt. 5 i 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (dalej - Rozporządzenie) – poprzez odmowę uznania mocy dowodowej odpisom z ksiąg wieczystych, stwierdzających prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości oraz decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, przy ustalaniu posiadania przez poprzednika prawnego Skarżącej prawa zarządu nieruchomości, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z treści przywołanego przepisu Rozporządzenia jednoznacznie wynika, że ww. dokumenty, niezależnie od ewentualnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) lub w zarząd (jeżeli została wydana po dniu 1 sierpnia 1985 r.), stanowi podstawę dla stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, stanowiącego podstawę dla stwierdzenia nabycia przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu.

2) § 4 ust. 3 Rozporządzenia poprzez pominięcie dowodu z oświadczenia strony złożonego w toku postępowania.

3) § 4 ust. 3 Rozporządzenia poprzez niezastosowanie i nieprzesłuchanie świadków w sytuacji gdy w ocenie organu przedstawione przez wnioskodawcę dowody nie były wystarczające do stwierdzenia istnienia zarządu na przedmiotowych działkach, a inne dokumenty nie zostały odnalezione.

II. przepisów prawa procesowego, tj.: naruszenie przepisu art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego wskazane we wniosku działki i poprzestanie na stwierdzeniu, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. u z 2018 r. Nr 121 ze zm. dalej u.g.n)., odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Reguluje on zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej w ww. dacie prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego.

Kluczowe zatem dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie (w tym wypadku wymienione wyżej przedsiębiorstwo państwowe) na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Użyte przy tym w tym przepisie pojęcie "zarządu", chociaż nie zostało określone ustawowo i sporny był w doktrynie jego charakter, stanowiło jednak niewątpliwie kategorią prawną, która określała prawną formę władania nieruchomością. Zarządu nie można było uzyskać w sposób dorozumiany a zatem jego powstanie musiało powodować określone zdarzenie prawne np. decyzja administracyjna, czy akt erekcyjny państwowej osoby prawnej (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1419/91 ONSA 1992/2 poz. 99 oraz "Prawo obrotu nieruchomościami" pod red. St. Rudnickiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 77 i 78). Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd), był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości tego prawa zatem nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. W art. 206 u.g.n. wskazano ponadto, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120). Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3).

W konsekwencji, istnienia powyższego prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołał w uzasadnieniu decyzji Minister), nie można domniemywać.

Zdaniem sądu, tego rodzaju dokumentami kreującymi prawo zarządu skarżąca spółka nie przedstawiła. Na potwierdzenie istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości wnioskodawca przedłożył odpisy z księgi wieczystej Nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości, w których istnieje zapis "Skarb Państwa – [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...]". Podsawą tych wpisów stanowią umowy sprzedaży z lat 1969-1983, umowy zamiany z lat 1957-1960 oraz decyzje i orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z lat 1955-1957. Okoliczność, że art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22 poz. 159) przewidywał możliwość przekazania jednostkom państwowym w użytkowanie terenów państwowych, nie oznacza, że w niniejszej sprawie takie przekazanie nastąpiło. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy przekazanie to następowało w drodze decyzji, zaś zgodnie z art. 11 ust. 1 oddanie w użytkowanie wieczyste następowało w trybie tytułu II księgi drugiej Kodeksu cywilnego (czyli w drodze umowy w formie aktu notarialnego – art. 234 w związku z art. 158 k.c.). Natomiast przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 1074, poz. 64 ze zm.) wskazywały, że o wywłaszczenie mogło ubiegać się zainteresowane przedsiębiorstwo państwowe (art. 2 ust. 2); postępowanie wywłaszczeniowe było wszczynane na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie (art. 16 ust. 1), jak i okoliczność, że w decyzji wywłaszczeniowej następowało wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie (art. 23 ust. 1 pkt 2). Zgodnie bowiem art. 2 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa. Ponadto z przepisów ww. ustaw nie można wywieść, że poprzednikowi prawnemu skarżącej Spółki przysługiwał tytuł prawny w formie zinstytucjonalizowanego zarządu. To, że nieruchomość wywłaszczona na wniosek przedsiębiorstwa państwowego stawała się nieruchomością państwową, nie oznaczało, że była jednocześnie przekazywana takim jednostkom państwowym jak państwowe przedsiębiorstwa w użytkowanie. Wyjaśnić także należy, że możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa zarządu w stosunku do nieruchomości państwowych w drodze umowy sprzedaży lub zamiany nieruchomości wprowadził dopiero przepis art. 8 ust. 1 i 3 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Przywołane zaś przez skarżącą umowy zostały zawarte przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. W tej sytuacji przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie mogą mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania.

Poza sporem pozostaje fakt, że wśród dokumentów stwierdzających dotychczasowe prawo zarządu, wymienionych w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, w pkt 6 wskazano decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, a w pkt 7 decyzje o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowanie nieruchomości, jeżeli zostały wydane przed dniem 1 sierpnia 1985 r.

O jakości dowodowej dokumentu świadczącego o pobieraniu opłat z tytułu użytkowania nieruchomości państwowej, na który powołuje się skarżąca, jednoznacznie rozstrzygnięto w toku stosowania przepisów ww. rozporządzenia i bogate już w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi zasadniczo żadnej wątpliwości (por. wyroki NSA z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 130/17; z 14 września 2017 sygn. akt I OSK 371/17; z 5 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3058/15; z 15 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1439/15; z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1806/15; z 30 czerwca 2015 r., I OSK 2469/13; z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 198/13; z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11; z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07, publ. CBOSA).

W przywołanym orzecznictwie uznaje się, że decyzja, o której mowa w § 4 pkt 6 lub 7 rozporządzenia z 1998 r. może być dowodem na okoliczność wymierzonej opłaty, jednak nie stanowi dowodu na ustanowienie prawa zarządu. Może być jedynie początkiem dowodu na piśmie, lecz bez wyraźnego odwołania się do aktu, na podstawie którego opłata jest wymierzana, nie stanowi dowodu na powstanie zarządu lub użytkowania. Decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Znajdująca się w aktach sprawy decyzja z dnia [...] grudnia 1986 r. Naczelnika Miasta [...] o naliczeniu opłaty rocznej za zarząd gruntu o pow. [...] ha nie odnosi się do decyzji o ustanowieniu zarządu. Dlatego też nie może zostać uznana za samodzielny dowód wskazujący na istnienie zarządu po stronie skarżącej.

Z akt administracyjnych wynika także, że organy administracji publicznej rozpoznające sprawę, podejmowały działania zmierzające do wyjaśnienia podstawowej dla rozstrzygnięcia okoliczności co do tytułu prawnego dającego podstawę do ubiegania się o wydanie decyzji na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., jednakże starania te były bezskuteczne (vide: pisma skierowane do wnioskodawcy, Starosty [...] i Archiwum Państwowego w [...]). Oceniając działania organów w powyższym względzie nie można pominąć, że po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), w tym m.in. art. 7 k.p.a., obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w tym przepisie, nie ciąży wyłącznie na organie. Czynności te są podejmowane z urzędu lub na wniosek. Jeżeli zatem w ocenie strony działania organu mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy były niewystarczające, to winna przedstawić stosowne wnioski w tym względzie. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji skarżąca spółka wniosków takich nie zgłaszała. Również w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiono dowodów podważających prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji.

Sąd podziela pogląd także pogląd organu, że w braku innych wskazanych w przepisach dowodów prawo zarządu może być zgodnie z art. 75 k.p.a. dowodzone za pomocą zeznań świadków lub oświadczeń stron, jednakże stosownie do treści mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. może to mieć miejsce jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 paragrafu 4 tego rozporządzenia. Zdaniem sądu, w trybie tego przepisu można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. W sytuacji zaś ustalenia przez organ, iż prawo zarządu względem omawianych działek ustanowione nie było, dowodzenie istnienia tego prawa poprzez przesłuchanie świadków i stron, byłoby formą obchodzenia ust. 1 paragrafu 4 cytowanego rozporządzenia, wymagającego przedłożenia enumeratywnie wymienionych w tym przepisie dokumentów. Zatem dołączone do akt sprawy oświadczenie działającego w imieniu spółki [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów SA. w [...] - Prezesa Zarządu Dyrektora Generalnego J. K. i Dyrektora Pionu Organizacyjnego Prokurenta K. B. z dnia [...] września 2012 r., stwierdzające, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] nie może zostać uznane za samoistny dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości.

Tym samym uznać należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu. Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów. Natomiast, jak już wskazano uprzednio, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie przedstawiła, żadnego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, które potwierdzałyby, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu jej poprzednika prawnego. Z uwagi na to, należy uznać za prawidłową ocenę organu, że wpis w dziale II księgach wieczystych dotyczących przedmiotowej nieruchomości: "Skarb Państwa- [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...]", nie stanowi, w braku decyzji o ustanowieniu zarządu, dowodu na istnienie prawa zarządu. Wpisy te nie wskazują na istnienie dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu na rzecz konkretnego podmiotu, ale wskazują jedynie na istnienie prawa własności po stronie Skarbu Państwa. Wskazać należy, że kwestia sposobu wykazywania istnienia zarządu jako m.in. przesłanki nabycia, z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w poszerzonych składach. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17( wszystkie cytowane orzeczenia publik. CBOSA), konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu musi być wykazana w postępowaniu w sposób pewny.

[...] Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] nie dysponowała zatem tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowych nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Faktyczne objęcie nieruchomości i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być bowiem użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego.

Zatem przedłożone do akt sprawy dokumenty potwierdzają jedynie tytuł prawa własności Skarbu Państwa, natomiast nie przyznają żadnych praw rzeczowych do gruntu poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy, a co za tym idzie nie świadczą o istnieniu prawa zarządu. Nie zostały zatem naruszone przez organ przepisy materialne wskazane w skardze.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. należało wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13 podkreślił, że: Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy jeżeli wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a.i art. 80 k.p.a.

Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odnośnie niewykazanie się przez skarżącą prawem zarządu do przedmiotowego gruntu. Podobne stanowisko do przedstawionego powyżej zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2943/19 (publik. CBOSA), który rozpatrywał skargę kasacyjna w sprawie o analogicznym stanie faktycznym.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.