Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1319/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 205 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 51 ust. 1 pkt 2, pkt 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. S. i A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. S. i A. S. solidarnie kwotę 980 zł /słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1319/21

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A.S. i M.S. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z [...] lipca 2021 r. nr [...] dotycząca nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] obręb [...] w [...] przy ul. [...] [...] o część parterową znajdującą się po jego północnej stronie; WINB decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] PINB odmówił nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie w/w budynku mieszkalnego o część parterową do stanu zgodnego z prawem; WINB decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] - działając na podstawie art. 83 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 7 i w zw. z art. 50 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333, dalej: u.P.b.) - odmówił nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych przy budowie w/w budynku mieszkalnego, wykonanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie rozbudowy budynku o część parterową znajdującą się po północnej stronie budynku.

W motywach rozstrzygnięcia podał, że na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny, na budowę którego A.S. (właściciel działki) uzyskał pozwolenie na budowę z [...] marca 1984 r. nr [...]. Budowa - zgodnie z informacją Starostwa Powiatowego w [...] - została zakończona w 1989 r. i budynek jest zamieszkały od ponad 30 lat. Parterowa część tego budynku zlokalizowana po jego północnej stronie (od strony posesji Państwa F.) posiada wymiary: szerokość od strony wschodniej 3,53 m, od strony zachodniej (od naroża do schodów) 3,42 m, długość 6,41 m, wysokość (mierzoną z zewnątrz od poziomu chodnika przy budynku do wierzchniej warstwy wykończeniowej stropodachu - tarasu) od 1,62 m do 2,19 m. Ściana od strony posesji sąsiedniej (działki nr [...]) jest ścianą pełną bez otworów, wymurowaną z pustaków żużlowych. Całkowita grubość ściany wynosi ok. 51 cm. Z poczynionych ustaleń wynika, że przedmiotowa część budynku została wybudowana w latach 80 -tych XX w., w trakcie budowy budynku mieszkalnego, a w 2017 r. B.Ś. ociepliła stropodach nad częścią parterową budynku mieszkalnego, ułożyła na nim płytki i wymieniła balustradę na nową, czyli wykonała prace które nie wymagają uzyskania pozwolenia ani dokonania zgłoszenia.

Zdaniem PINB, inwestor w trakcie budowy wprowadził istotne zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu, wobec czego należało zbadać, czy i w jakim zakresie zostały naruszone przepisy. W okresie powstania parterowej części budynku warunki techniczne dopuszczały zbliżenie między budynkiem budowanym a istniejącym na działce sąsiedniej - do 8 m. W tym przypadku zatwierdzony plan realizacyjny przedłożony przez Państwa F. dokumentuje, że projektowana odległość pomiędzy budynkiem Państwa S. zlokalizowanym 6 m od granicy z ich działką a ich budynkiem zlokalizowanym w odległości 2 m od granicy jest zgodna z przepisami i wynosi 8 m. Budowa części parterowej naruszyła jednak warunki techniczne, ponieważ odległość między sąsiednimi budynkami została zmniejszona. Parterowa część budynku mieszkalnego nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, ponieważ wysokość tej części budynku zawierająca się w poziomie przyziemia nie wpływa na zacienianie działki sąsiedniej, a sposób użytkowania nie ma wpływu na warunki zdrowotne i użytkowe dla otoczenia. Ta część budynku nie powoduje zagrożenia dla środowiska naturalnego i ludzi, nie jest źródłem emisji czynników szkodliwych, w szczególności hałasu, drgań, wibracji, promieniowania radioaktywnego, zanieczyszczenia powietrza. Nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia pomimo zbliżenia (6,07 m) do budynku sąsiedniego, gdyż jest to część murowana zwrócona w kierunku granicy z sąsiednią działką budowlaną ścianą pełną, stanowiącą ścianę oddzielenia pożarowego, a ze względu na rodzaj użytych materiałów i sposób jej wykonania (ściana pełna niepalna) faktycznie nie ma wpływu na działki sąsiednie ani na środowisko.

Z dokumentów uzyskanych z Urzędu Miejskiego w [...] wynika, że budynek znajduje się na obszarze, dla którego miasto [...] nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednak w okresie od 1984 do 2000 r. obowiązywały plany ogólne i plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którymi działka nr [...] przeznaczona była pod tego typu zabudowę. Parterowa część budynku mieszkalnego zlokalizowana jest w odległości od 3,03 do 4,28 m od granicy z działką sąsiednią. Wobec tego lokalizacja północnej ściany części parterowej budynku Państwa S., która jest ścianą pełną bez otworów okiennych i drzwiowych zlokalizowaną w odległości większej niż przepisowe 3 m od granicy, nie narusza obecnie obowiązujących przepisów co do odległości budynku od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Ze względu jednak na zbliżenie budynku Państwa F. do granicy z działką Państwa S. (2 m i więcej, ścianą z otworami okiennymi) nie jest zachowana przepisowa odległość między budynkami mieszkalnymi (kategoria zagrożenia ludzi ZL) zlokalizowanymi na sąsiednich działkach, która to odległość, zgodnie z § 271 ust. 1 warunków technicznych, powinna wynosić 8 m, a wynosi od 6,07 do 8,25 m. Z uwagi na zbliżenie budynków należało sprawdzić stan pod względem bezpieczeństwa pożarowego. Ustalono, że pełna ściana z pustaków żużlowych oraz żelbetowy strop są wykonane z materiałów niepalnych, czyli nierozprzestrzeniających ognia. Wobec tego zarówno ścianę jak i strop tej części budynku można zakwalifikować jako niepalne czyli spełniające kryteria dotyczące ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Oznacza to, że pomimo niezachowania odległości 8 m pomiędzy budynkami mieszkalnymi na działkach sąsiednich nr [...] i [...], ze względu na to, że północna ściana parterowej części budynku mieszkalnego Państwa S. jest ścianą oddzielenia pożarowego, warunki techniczne nie zostały naruszone.

Wobec powyższych ustaleń brak jest podstaw do nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami. Z ustaleń organu wynika, że wszystkie roboty budowlane wykonane przy przedmiotowej "dobudówce", z technicznego punktu widzenia zostały wykonane w sposób prawidłowy, zgodnie ze sztuką budowlaną. Daje to postawę do stwierdzenia, że roboty budowlane wykonane w odstępstwie od projektu - rozbudowa o część parterową, mogą zostać zalegalizowane bez potrzeby wykonania dodatkowych czynności czy robót budowlanych, a zatem brak jest podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku na postawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 1 u.P.b.

Od decyzji PINB z [...] kwietnia 2020 r. odwołanie wnieśli K.F. i S.F., zarzucając w szczególności:

1. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:

- dokonaniu ustaleń dotyczących odległości naroża "dobudówki" od granicy działki w sposób dowolny nie wynikający z przeprowadzonych czynności dowodowych oraz w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania,

- przyjęciu, że odległość naroża "dobudówki" do granicy działki wynosi 3,03 m, pomimo że odległość ta nie została zmierzona podczas oględzin, a organ nie znał położenia i nie wskazał na gruncie granicy pomiędzy działkami,

- nieprawidłowe ustalenie, że odległość wschodniego naroża "dobudówki" do budynku Państwa F. wynosi 6,07 m,

- pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktu, iż postępowanie dotyczy odrębnej części budynku, która dodatkowo jest również wykorzystywana odmiennie niż pozostała części budynku,

- przyjęciu przypuszczalnych (prawdopodobnych) odległości oraz grubości ścian,

- dokonywaniu ustaleń faktycznych w oparciu o przypuszczenia związane z zawilgoceniem ścian,

- przyjęciu, że "dobudówka" powstała w trakcie budowy budynku mieszkalnego, pomimo że przeprowadzone czynności dowodowe oraz zawarta w decyzji argumentacja tego nie potwierdzają. Ponadto przeczą temu zdjęcia przedłożone przez stronę skarżącą,

- nieprawidłową oceną przedłożonych przez stronę skarżącą zdjęć,

- nieprawidłową ocenę zdjęć lotniczych z GUGiK z 1987 r., na których jest widoczny budynek na dz. [...] bez "dobudówki",

- nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę skarżącą czynności dowodowych, wskazanych w pismach z [...] i [...] lutego 2020 r.,

- niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w oględzinach na działce nr [...];

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. polegające na błędnej wykładni powołanych przepisów a następnie ich nieprawidłowym zastosowaniu w sprawie (organ całkowicie błędnie uznał, że budowa nowego obiektu budowlanego "przybudówki" obok istniejącego domu może zostać zakwalifikowana jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, podczas gdy jest to klasyczny przypadek samowoli budowlanej).

Po rozpatrzeniu odwołania, WINB decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] decyzję PINB z [...] kwietnia 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po rozpoznaniu skargi K. i S.F. oraz M. i A.S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 28 stycznia 2021 r. II SA/Rz 1254/20 uchylił decyzję WINB wskazując, że nie podziela stanowiska WINB co do niemożności procedowania w realiach sprawy w oparciu o art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b. z uwagi na naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.). Organ I instancji orzekł co do meriti w tym samym przedmiocie co organ II instancji. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wydanie decyzji na innej podstawie materialnoprawnej w tym samym przedmiocie narusza art. 15 k.p.a.

WINB opisaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2021 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b. oraz art. 25, art. 27 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) - w pkt 1 uchylił decyzję PINB w całości, a w pkt II nałożył na M. i A.S., jako właścicieli budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] w [...] przy ul. [...], obowiązek sporządzenia i przedstawienia w PINB w [....] do [...] listopada 2021 r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

Wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie była data budowy parterowej części budynku mieszkalnego, znajdującej się po jego północnej stronie.

W toku postępowania B.Ś. - opiekun prawny A.S. oraz pełnomocnik M.S. oświadczyła, że część parterowa budynku istniała już w momencie, gdy wprowadzili się do budynku mieszkalnego, z tego co pamięta to w 1987 r. Do akt sprawy B.Ś. przedłożyła zdjęcie ze swojego ślubu z 1995 r., na którym widoczna jest przedmiotowa parterowa część budynku. S.F. do protokołu z rozprawy administracyjnej z [...] stycznia 2020 r. oświadczył, że budynek mieszkalny na działce nr [...] wg jego wiedzy jest budynkiem typowym z projektu T-2, który nie posiadał garażu od strony północnej. Budynek mieszkalny powstał ok. 1985-1986 r., natomiast przedmiotowa dobudówka powstała trzy lata później, to jest w 1989 r. Do akt sprawy Państwo F. przedłożyli dwa zdjęcia datowane ich zdaniem na 1989 r., które przedstawiają wygląd elewacji budynku i ogrodzenia Państwa F. oraz część budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Nie uwidoczniono na nich przedmiotowej parterowej części budynku mieszkalnego (widok przesłania ogrodzenie). W związku z powyższym WINB pismem z [...] lipca 2020 r. nr [...] wezwał organ I instancji do uzupełnienia akt o zdjęcia lotnicze: z czerwca 1997 r. i z lipca 1987 r. przesłane do PINB przez GUGiK, na które powołuje się organ powiatowy w uzasadnieniu swojej decyzji. Pismem z [...] lipca 2020 r. nr [...] PINB przesłał do organu kserokopie zdjęć potwierdzone za zgodność z oryginałem. Z analizy tych zdjęć wynika, że na zdjęciu z lipca 1987 r. uwidoczniona została budowa budynku mieszkalnego na działce nr 2309 obejmująca etap fundamentów. Na zdjęciu z czerwca 1997 r. widać dach budynku mieszkalnego na ww. działce, natomiast przedmiotowa parterowa część budynku przesłonięta została cieniem całego budynku i nie można w sposób bezsporny ustalić czy ta część budynku istniała czy nie. Kolejno w aktach sprawy organu powiatowego znajduje się operat techniczny przyjęty do zasobów Starostwa Powiatowego pod numerem [...] (szkic polowy nr 62 strona 11) sporządzony i sprawdzony w dniu [...] stycznia 1995 r. Na szkicu tym przedstawiono przedmiotową część budynku i jak ustalono, jest to pierwszy dokument, który obrazuje istnienie parterowej części budynku. Budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr [...] został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] marca 1984 r. nr [...], wydanej dla A.S. Ww. decyzja zezwalała na budowę budynku mieszkalnego wg projektu typowego T 2/77 o parametrach technicznych: kubatura 690 m2, pow. zabudowy 129 m2 , pow. użytkowa 110 m2 , pow. całkowita 220 m2, ilość izb. 5 (pismo UM w [...] z [...] października 2017 r. nr [...]). W aktach sprawy znajduje się kopia planu sytuacyjnego (planu realizacji) z [...] lipca 1988 r. przedstawiającego projekt przyłącza gazu na działce Państwa F. Plan ten obejmuje swym zakresem również budynek mieszkalny na działce nr [...] w [...]. Budynek mieszkalny na ww. działce zaznaczony jest jako istniejący, bez przedmiotowej części parterowej.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że parterowa część budynku mieszkalnego powstała bez wątpienia przed 1 stycznia 1995 r., ok. 1989 r., w trakcie budowy budynku mieszkalnego, która została zakończona w 1989 r. Zarówno pozwolenie na budowę jak i dokumentacja projektowa nie zachowały się ze względu na upływ czasu. Nie ma również żadnego dokumentu świadczącego o legalnym wykonaniu parterowej części budynku mieszkalnego. Ustalenia w powyższym zakresie nie budzą wątpliwości organu odwoławczego. Wobec powyższego słusznie PINB uznał, że budowa budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] została zrealizowana z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz przepisów. Inwestor zwiększył długość i szerokość budynku mieszkalnego, w wyniku czego postało pomieszczenie w parterowej części, po stronie północnej. Stropodach wykorzystano jako taras, ponadto w nowo powstałej części budynku wykonano otwory okienne i drzwiowe.

Ponieważ przedmiotowa część budynku nie została wzniesiona w warunkach samowoli budowlanej, do obiektu tego nie ma zastosowanie przepis art. 103 ust. 2 u.P.b., który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie oznacza to jednak, że obiekt ten nie podlega ocenie prawnej w świetle przepisów art. 51 w zw. z art. 50 u.P.b. Ustawa z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), która została ogłoszona 18 marca 2020 r., wprowadziła art. 1 zmiany w u.P.b. Przepisy tej ustawy obowiązują od 19 września 2020 r. Jednakże art. 25 ustawy zmieniającej stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 lutego 2020 r., do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę albo dokonano skutecznego zgłoszenia - przepisy ustaw zmienianych w art. 1-4, art. 6 oraz art. 8-24 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z art. 28 ww. ustawy do spraw, o których mowa w art. 25-27 stosuje się: 1) a) przepisy art. 36a ust. 5 i art. 40 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, b) przepisy art. 36a ust. 5b ustawy zmienianej w art. 1; 2) nie stosuje się przepisów art. 36a ust. 5a ustawy zmienianej w art. 1.

Biorąc pod uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte [...] grudnia 2017 r., zastosowanie do niej znajdą przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r., przy czym ocena istotnych odstępstw następuje wg przepisów art. 36a ust. 5 w nowym brzmieniu. Zgodnie z art. 36a ust. 5 - w brzmieniu znowelizowanym - istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno - budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie: 1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany; 2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących: a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%, b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%, c) liczby kondygnacji; 3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze; 4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części; 5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia: a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d; 7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym. W świetle tych przepisów zmiany dokonane w rozpatrywanym przypadku, opisane wyżej, są istotnym odstąpieniem o jakim mowa w cyt. art. 36a ust. 5 pkt 1 oraz 36a ust. 5 pkt 2 lit a i b Pb. Wykonane przez inwestora zmiany dotyczą zakresu objętego projektem zagospodarowania działki oraz charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego i w związku z tym bezspornie stanowią istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę. W sytuacji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego, działając zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. (w brzmieniu przed 19 września 2020 r.), wydaje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, a następnie zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3, w terminie 2 miesięcy wydaje decyzję nakładającą na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio. W następstwie wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 u.P.b., właściwy organ administracji architektoniczno- budowlanej jest zobowiązany - zgodnie z art. 36a ust. 2 Pb - uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę. Następnie, zgodnie z art. 51 ust. 4 u.P.b., po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W omawianym przypadku nie zachodziła potrzeba wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w myśl art. 50 ww. ustawy, gdyż roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowego budynku zostały zakończone i obiekt został zaużytkowany.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w odniesieniu do zakończonych już robót budowlanych znajduje zastosowanie art. 51 ust. 7. Za pośrednictwem zaś art. 51 ust. 7 u.P.b., do obiektów wykonanych w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1 u.P.b., zastosowanie znajdują przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 7 w zw. art. 50 ust. 1 u.P.b. będą to obiekty które nie powstały w warunkach samowoli budowlanej i które powstały w wyniku robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub, 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Nie można rozumieć przepisu art. 51 ust. 7 u.P.b. w ten sposób, że wyłącza on stosowanie przez organ nadzoru budowlanego innych rozstrzygnięć niż wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 u.P.b. Przepis art. 51 ust. 7 u.P.b. nie stanowi przeszkody, aby doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem polegało na przedłożeniu dodatkowego projektu budowlanego, jego ocenie o ewentualnym zatwierdzeniu. W doktrynie wskazuje się ponadto, że niezrozumiałe jest, dlaczego w art. 51 ust. 7 obok przepisów "ust. 1 pkt 1 i 2" nie został wymieniony pkt 3 ust. 1. Nie ma to żadnego racjonalnego uzasadnienia, tym bardziej, że z art. 51 ust. 4 jednoznacznie wynika, że przepisy art. 51 ust. 1 pkt 3 mają zastosowanie również do przypadków kiedy budowa została zakończona, co zgodnie z terminologią ust. 7 jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że roboty budowlane "zostały wykonane". Niezależnie od powyższego wskazać należy, że z samego sformułowania art. 51 ust. 4 u.P.b. wynika, że art. 51 ust. 1 pkt 3 tej samej ustawy znajduje zastosowanie tak do robót budowlanych będących w toku, jak i zakończonych. Przepis ten wprost stanowi bowiem, że po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (wyrok NSA z 18 lipca 2019 r. II OSK 2249/17, wyrok WSA w Poznaniu z 21 listopada 2019 r. IV SA/Po 623/19).

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Postępowanie prowadzone w sprawie istotnego odstąpienia od warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz w przepisach powinno doprowadzić obiekt do przepisów prawa obecnie obowiązujących. Warunkami to determinującymi są przepisy zawarte w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065). Projekt budowlany zamienny powinien obejmować zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, a także zmiany jakie należy wprowadzić, aby obiekt był w stanie zgodnym z prawem zwłaszcza w zakresie przepisów przeciwpożarowych.

Zasadnym w tej sytuacji jest nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b. projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...], uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

Właściciele przedmiotowego budynku muszą przedłożyć kompletny projekt zamienny spełniający wymogi art. 34 u.P.b. i rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Przedłożony projekt zamienny podlegał będzie zatwierdzeniu. Jego rozwiązania zostaną ocenione pod kątem zgodności z przepisami prawa powszechnie obowiązującego jak i przepisami prawa miejscowego wyszczególnionymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Koniecznym jest objęcie projektem zmian wynikających z wszystkich dotychczas wykonanych robót budowlanych, a także w zależności od powstania takiej konieczności, robót doprowadzających inwestycję do stanu zgodnego z prawem.

Zgodnie z art. 51 ust. 4 u.P.b., po upływie terminu lub na wniosek właściciela, organ sprawdza wykonanie obowiązku i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3, zgodnie z art. 51 ust. 5 u.P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W związku z powyższym należało dokonać reformacji decyzji PINB w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. polegającego na błędnej wykładni powołanych przepisów (gdyż sprawie wstępuje klasyczny przypadek samowoli budowlanej) WINB wyjaśnił, że przepis art. 48 u.P.b. ma zastosowanie w wypadku budowy lub wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 a także w art. 49b ust. 1 mają zastosowanie przepisy art. 50 i 51 u.P.b. Redakcja przepisów art. 50 ust. 1 wskazuje na to, że ustawodawca obejmuje ich dyspozycją dwie odmienne sytuacje: pierwszą określoną regulacją ust. 1 pkt 1, tj. samowolne realizowanie robót budowlanych niebędących budową, i drugą, określoną regulacjami ust. 1 pkt 2-4, tj. wszystkie roboty budowlane prowadzone w sposób tam wskazany. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 obejmuje swoją dyspozycją prowadzenie robót budowlanych na podstawie uzyskanego wcześniej pozwolenia na budowę, lecz w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w tym pozwoleniu bądź w przepisach, a sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na opisaną wyżej decyzję WINB A.S. i M.S. zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., skutkujące przyjęciem, że budowa budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] została zrealizowana z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz przepisów, podczas gdy został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przeprowadzeniu przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 k.p.a., stanowiące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy,

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na zakreśleniu stronie terminu na sporządzenie projektu budowlanego, który w świetle zasad doświadczenia życiowego jest niewykonalny,

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. 107 § 1 k.p.a. w zakresie odnoszącym się do uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności w zakresie przyjęcia, że odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego miało charakter istotny oraz całkowitego braku uzasadnienia w zakresie nałożenia na stronę terminu do [...] listopada 2021 r.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że budynek posadowiony na działce nr [...] wzniesiony został w całości w oparciu o pozwolenie na budowę, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, został odebrany przez osobę uprawnioną i nadany został mu numer administracyjny. Budynek zamieszkiwany jest od przeszło 30 lat, strony postępowania A. i M.S. mają przeszło 70 lat. Niniejsze postępowanie, zapoczątkowane jeszcze w 2017 r, stanowi przejaw działalności właścicieli sąsiedniej nieruchomości, którzy od kilku lat kierują różnego rodzaju zawiadomienia do organów administracji publicznej oraz biorą czynny udział w postępowaniach wywołanych tymi zawiadomieniami. Z uchylonej decyzji PINB wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie powoduje żadnego zagrożenia dla środowiska naturalnego i ludzi, nie jest źródłem emisji czynników szkodliwych, a jego warunki techniczne nie zostały naruszone (np. w zakresie oddzielenia przeciwpożarowego). Okoliczność, że jak wynika z treści decyzji, w organach nadzoru budowlanego z uwagi na upływ czasu nie zachowały się pozwolenie na budowę oraz dokumentacja projektowa, nie powinna stanowić okoliczności obciążającej strony.

W ocenie skarżących, żaden z przeprowadzonych przez organ I i II instancji dowodów nie pozwala na przyjęcie, że budowa budynku mieszkalnego zrealizowana została z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz przepisów. Takie stwierdzenie możliwe byłoby dopiero po przeprowadzeniu dowodu z pozwolenia na budowę oraz skonfrontowaniu go z istniejącym budynkiem mieszkalnym. Ponadto uprzednio obowiązujące przepisy nie nakładały na inwestora, właściciela czy też zarządcę obowiązku przechowywania dokumentów związanych z budową. Okoliczności te upoważniają do przyjęcia, iż budynek został legalnie oddany do użytku i wykonany zgodne z dokumentacją projektową.

Wg skarżących, WINB dokonał zmiany podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia opierając je na treści przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b. W orzecznictwie przyjmuje się, że zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Organ I instancji nie opierał swoich rozstrzygnięć o przepis z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b.

Zdaniem skarżących, wykonanie decyzji WINB w zakresie pkt II nie jest możliwe w przyjętym w niej terminie. Sporządzenie projektu budowlanego zamiennego najprawdopodobniej związane jest z koniecznością uzyskania uprzednio decyzji o warunkach zabudowy. Biorąc pod uwagę krąg uczestników tego postępowania oraz istniejący pomiędzy nimi konflikt (czego wyrazem jest toczące się postępowanie), termin 4 miesięcy wyznaczony organ II instancji jest nierealny. Zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że każda ze stron w przypadku wydania decyzji niekorzystnej z punktu widzenia interesów tej strony korzystać będzie z prawa do zaskarżenia takiej decyzji, co niewątpliwie wydłuży sam proces uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Dodatkowo koszt wykonania projektu zastępczego szacowany jest na kwotę ok. 15 tys. zł, której zgromadzenie wymaga poczynienia oszczędności przez skarżących.

Uzasadnienie decyzji WINB nie spełnia kryteriów z art. 107 § 1 k.p.a. Organ II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich względów uznał odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego za istotne. Organ nie wyjaśnił również, jakimi kryteriami kierował się zakreślając skarżącym termin na przedłożenie projektu budowlanego zamiennego na dzień [...] listopada 2021 r. Nawet zakładając, że organ II instancji dysponuje w tym zakresie tzw. luzem administracyjnym, to nie zwalnia go to z obowiązku uzasadnienia przyjęcia takiego a nie innego terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie, termin na przedłożenie projektu budowlane zamiennego uwzględniać powinien warunki techniczno - organizacyjne wykonania nałożonych obowiązków. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, czy organ takie warunki wziął pod uwagę, a jeśli nie, to czy wziął jakiekolwiek inne. Powyższe pozostaje w sprzeczności również z generalnymi zasadami postępowania administracyjnego, takim jak zasada pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.) i zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji WINB z [...] lipca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z [...] kwietnia 2020 r. doprowadziła do uznania zasadności skargi z powodu stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie przez WINB stanowił art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b., zgodnie z którym w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno - budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian).

Obiektem którego w realiach rozpoznawanej sprawy dotyczyła ta decyzja była wykonana – wg oceny WINB - z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego parterowa część budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] obr. [...] w [....] przy ul. [...] [...], zlokalizowana po jego północnej stronie. W sprawie nie jest sporne, że ta część budynku nie była objęta uzyskanym przez A.S. pozwoleniem na budowę z [...] marca 1984 r. nr [...], realizowanej wg projektu domu jednorodzinnego wolnostojącego T-2/77. Nie budzi również zastrzeżeń uznanie przez organy, że skoro pierwszym dokumentem urzędowym potwierdzającym istnienie tej części budynku jest przyjęty do zasobów Starostwa Powiatowego w [...] – Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru pod nr [...] operat techniczny (szkic polowy nr 62, s. 11) z [...] stycznia 1995 r., to z pewnością powstała ona przed końcem 1994 r.

Jak wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WINB, punkt wyjścia dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie daty budowy opisanej wyżej parterowej części budynku mieszkalnego. W tym zakresie WINB w oparciu o zebrany materiał dowodowy wywiódł, że parterowa część budynku mieszkalnego powstała bez wątpienia przed 1 stycznia 1995 r., około 1989 r.

W ocenie Sądu, takie uznanie przez WINB i przyjętą w jej następstwie podstawę prawną rozstrzygnięcia należałoby uznać za prawidłowe, jeżeli faktycznie po 1989 r. jako wskazywanej dacie zakończenia budowy budynku mieszkalnego (przyjętej w oparciu o informacje o działce nr [...] pochodzące ze Starostwa Powiatowego w [...]) nie były prowadzone żadne prace inwestycyjne związane z wykonaniem stanowiącej przedmiot postępowania parterowej części tego budynku od strony działki nr 2308, tj. jeżeli do wybudowania tej części budynku doszło najpóźniej z zakończeniem budowy budynku mieszkalnego prowadzonej na podstawie w/w pozwolenia na budowę z 1984 r. (precyzując, za graniczną datę w tym względzie należałoby uznać 4-5 września 1989 r., jako ustalone przez PINB daty zameldowania w tym budynku odpowiednio M.S. i A.S.).

Jest to o tyle istotne, że jeżeli budowa budynku mieszkalnego została zakończona w 1989 r., to późniejsza realizacja rozbudowy nie mogła być uznana za istotne odstąpienie od pozwolenia na budowę. Niewątpliwie w dotychczas zgromadzonym w sprawie przez organy materiale dowodowym – poza twierdzeniami stron - brak jest dokumentów, na podstawie których można by wywieść wniosek, że sporna część budynku powstała w czasie budowy budynku mieszkalnego.

Trafnie wywiódł też WINB, że nie potwierdzają tego przedłożone przez właścicieli sąsiedniej działki nr [...] do protokołu rozprawy administracyjnej [...] stycznia 2020 r. dwa zdjęcia (pochodzące wg oświadczenia z 1989 r.) przedstawiające wygląd elewacji ich budynku i ogrodzenia; nawet przy założeniu, że przedmiotowa parterowa część budynku mieszkalnego na działce nr [...] po jego północnej stronie już wtedy istniała, jest ona przesłaniana w całości przez ogrodzenie (ponieważ zdjęcia są wykonane od strony dojścia/ dojazdu do tych działek, nie można wykluczyć, że nawet w przypadku braku ogrodzenia, ewentualnie istniejąca już dobudowa przy północnej części ściany budynku na działce nr [...] nie byłaby z uwagi na jej niewielką wysokość i perspektywę ujęcia w ogóle widoczna).

W tym zakresie dla wyjaśnienia powyższej kwestii nic nie wnoszą też pozyskane przez organy zdjęcia lotnicze z 1987 r. (z uwidocznioną budową fundamentów budynku mieszkalnego na działce nr [...]) oraz z 1997 r. (z przesłoniętym i uniemożliwiającym wyprowadzenie stosownych wniosków fragmentem tego budynku), aczkolwiek w przypadku tego drugiego zdjęcia nie jest to już takie istotne z uwagi na istnienie wskazanego wyżej operatu technicznego z [...] stycznia 1995 r. (co do zdjęcia z 1987 r. należy jednak stwierdzić, że pośrednio podważa wiarygodność twierdzeń córki skarżących B.Ś., iż to właśnie w tym roku wprowadziła się do tego domu wraz z rodzicami i już wtedy dobudówka istniała).

Mimo iż na istotną dla rozstrzygnięcia sprawy konieczność ustalenia, czy sporna część budynku na działce nr [...] powstała w czasie budowy budynku mieszkalnego zwracał już uwagę WINB na wcześniejszych etapach postępowania (w szczególności w wydawanych przez siebie w sprawie decyzjach kasacyjnych), w ocenie Sądu, okoliczności związane z przyjętą datą realizacji wskazywanej części budynku mieszkalnego (około 1989 r.) nadal nie zostały w sposób przekonujący wykazane zarówno przez PINB który jako organ I instancji wydał [...] kwietnia 2020 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. decyzję odmawiającą nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych przy budowie w/w budynku mieszkalnego (wykonanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie rozbudowy budynku o część parterową znajdującą się po północnej stronie budynku), jak też przez PWINB, który zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.P.b. uchylił tę decyzję w całości, nakładając jednocześnie na skarżących jako właścicieli budynku mieszkalnego na działce nr [...] obr. [...] w [....] obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

Wynika to przede wszystkim z niewyjaśnionych wątpliwości mogących potencjalnie przemawiać przeciwko uznaniu realizacji wskazywanej części budynku mieszkalnego jako wykonanej w ramach inwestycji polegającej na budowie tego budynku, do których organ II i I instancji nie odniosły się w uzasadnieniach wydanych decyzji, mimo że wynikały one ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a oparte na nich argumenty były podnoszone przez właścicieli działki nr [...] (bądź ich pełnomocnika).

Związane jest to z zalegającym w aktach sprawy a sporządzonym dla A.S. projektem techniczno – roboczym sieci gazowej dla budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Z załączonej mapy sytuacyjnej opatrzonej klauzulą Urzędu Miejskiego w [...] o zatwierdzeniu projektu planu realizacyjnego "decyzją z dnia 1989-09-[...]" (taka sama klauzula znajduje się na pierwszej stronie tego projektu) wynika kształt budynku na działce bez zrealizowanej od strony północnej parterowej dobudowy, w miejscu usytuowania której przewidziany jest projektowany dopływ domowy gazu wraz z istniejącym już kablowym doziemnym kablem energetycznym; taki stan rzeczy przedstawia również analogiczny projekt planu realizacyjnego sieci gazowej dla K.F. (obecna działka nr [...]), opatrzony taką samą klauzulą o jego zatwierdzeniu decyzją z [...] czerwca 1989 r.

Abstrahując od ewentualnych wniosków płynących dla potrzeb rozpoznawanej sprawy z samego porównania dat zameldowania w budynku posadowionym na działce nr [...] M. i A.S. (tj. [...] września 1989 r.) oraz decyzji o zatwierdzeniu projektu planu realizacyjnego sieci gazowej (tj. [...] września 1989 r.), pominięta przez orzekające organy w wyjaśnianiu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności została podnoszona przez właścicieli działki nr [...] (ich pełnomocnika) kwestia późniejszej zmiany miejsca usytuowania rozdzielni elektrycznej doprowadzającej zasilanie do budynku na działce nr [...] z jego północnej ściany na ogrodzenie posesji, jako wymuszona realizacją parterowej dobudowy. W tym zakresie organy nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających oraz prób zmierzających do pozyskania stosownych informacji bądź dokumentacji z właściwego Zakładu Energetycznego (lokalizacja przyłącza gazowego do budynku najprawdopodobniej nie zmieniła się, o czym może świadczyć widoczna na dokumentacji fotograficznej znajdującej się przy protokole kontroli i oględzin PINB z [...] stycznia 2020 r. skrzynka usytuowana w krańcu północnej ściany budynku mieszkalnego, za parterową dobudową).

Otwarta w tej sytuacji (z uwagi na przedwczesność wydanych przez organ II i I instancji rozstrzygnięć) pozostaje kwestia kwalifikacji następstw wynikających z samowolnego wykonania robót stanowiących rozbudowę budynku i zastosowania odpowiednich przepisów u.P.b. Niezbędne w sprawie jest uzupełnienie materiału dowodowego i poczynienie dokładnych ustaleń dotyczących tego, czy zrealizowana rozbudowa pozostawała w bezpośrednim związku czasowym z realizacją całego budynku (stanowiąc istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego z 1984 r.), czy też stanowiła odrębne działanie inwestycyjne.

W tym zakresie Sąd zwraca ubocznie uwagę, że w dotychczasowych ustaleniach – jeżeli chodzi o źródła osobowe - organy oparły się praktycznie wyłącznie na stanowiskach stron – właścicieli działek nr [...] i [...] (włączając w to B.Ś. jako córkę i pełnomocnika skarżących), na co zresztą wskazywał już wcześniej w toku postępowania uwagę pełnomocnik właścicieli działki nr [...]. Co do zawartych w protokole z [...] stycznia 2020 r. informacji pochodzących od J.B. zam. w [...] przy ul. [...] [...] (jak wynika z akt sprawy, jego nieruchomość graniczy z działką skarżących nr [...]) należy przede wszystkim zauważyć, że nie wiadomo w jakim charakterze brak udział w czynnościach podejmowanych przez PINB (w protokole został ujęty jako "inne osoby" poza dokonującymi kontroli pracownikami PINB oraz stronami i ich pełnomocnikami), czy i w jaki sposób został o nich powiadomiony przez organ (lub inne osoby) oraz w jakim trybie został przesłuchany (jeżeli jako świadek, brak jest jakiegokolwiek wskazania co do tego, jak i co do udzielonych mu stosownych pouczeń). W tej sytuacji trudno też właściwie i bez jakiejkolwiek weryfikacji (np. w kontekście daty udzielenia mu pozwolenia na budowę, jej rozpoczęcia) ustosunkować się do jego wyjaśnień, w tym iż podczas intensyfikacji prac przy budowie jego domu (w latach 1990 – 1991) pożyczał "od sąsiada" niezbędne rzeczy, które leżały w nieotynkowanej piwniczce ("dobudówce") której dotyczy postępowanie.

Niezależnie od powyższego, nie poczyniono także ustaleń co do wskazywanej już w piśmie Starostwa Powiatowego w [...] z [...] listopada 2017 r. nr [...] informacji, iż akta administracyjne /rejestry decyzji dotyczące pozwoleń na budowę wydanych przed 1990 r. mogą się ewentualnie znajdować (oprócz Urzędu Miejskiego w [...]) także w Urzędzie Wojewódzkim w [....] – Placówka zamiejscowa w [...]; jako tożsamego z tym nie można uznać spisanej przez pracownika PINB [...] grudnia 2019 r. notatki służbowej na okoliczność poczynionych telefonicznie ustaleń co do braku w Archiwum Państwowym w [....] – Oddział w [...] dokumentów związanych z udzielonym A.S. w 1984 r. pozwoleniem na budowę).

W kontekście opisanych uchybień wpisujących się w brak pełnych i rzetelnych ustaleń faktycznych naruszających art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, za zasadne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają dla organów wprost z poczynionych wyżej uwag.

O należnych skarżącym kosztach postępowania sądowego obejmujących opłacony od skargi wpis (500 zł) oraz wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika z wyboru (480 zł) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.