Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 307/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3, art. 78
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego W. K. kwotę 1417 zł /słownie: tysiąc czterysta siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi WK jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] grudnia 2014 r. nr [.] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, którą wydano w następującym stanie sprawy;

W dniu 10 grudnia 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [.] Oddziału Celnego w [.] dokonali kontroli parametrów wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należącego do WK ciągnika samochodowego o nr rej. [.] wraz ze specjalistyczną rozsuwaną naczepą marki ASCA o nr rej. [.]. W toku kontroli – utrwalonej w protokole nr [.] - stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej o 540 kg – bez przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu, oraz dopuszczalnych wymiarów zewnętrznych, tj. długości z ładunkiem o 15 cm (17,75 m) i szerokości o 53 cm (3,08 m).

Wobec tego, na mocy postanowienia z dnia [.] kwietnia 2014 r., wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Następnie decyzją z dnia [.] września 2014 r. nr [.], Naczelnik Urzędu Celnego w [.] nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 5 000 zł.

W ocenie organu I Instancji przewoźnik, pomimo posiadania zezwolenia na przejazd nienormatywny kategorii III, nie dotrzymał warunków z nim związanych. Pojazdem przewożono bowiem towar podzielny w postaci części do kombajnu, kombajn zbożowy i wózek do kombajnu, a biorąc pod uwagę stwierdzone przekroczenia w tym wypadku wymagane było zezwolenie kategorii IV. Ładunek ten nie spełniał wymagań ładunku niepodzielnego określonego w art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) dalej zwana: "P.r.d.", przez co przewoźnik naruszył zakaz określony w art. 64 ust. 2 P.r.d.. W myśl obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 951) długość pojazdu członowego nie może przekraczać 16,5 m, zaś jego szerokość 2,55 m. Według art. 61 ust. 6 pkt 1 P.r.d., ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. Wymagania te nie zostały przez przewoźnika spełnione, ponieważ długość pojazdu z ładunkiem wystającym poza tylny obrys pojazdu wynosiła 17,75 m, a szerokość 3,08 m. Przedmiotem przewozu był ładunek podzielny, czym nie dopełniono warunku określonego w posiadanym zezwoleniu kategorii III, który dopuszcza przewóz jedynie ładunków niepodzielnych. Jeżeli zaś chodzi o przekroczenie nacisku osi to po drodze krajowej nr [...] mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Tymczasem pomiar na drugiej osi wykazał nacisk 10540 kg.

W odwołaniu od ww. decyzji przewoźnik zakwestionował ustalenia faktyczne organu I instancji oraz dokonaną wykładnię przepisów P.r.d.. Podczas kontroli kierowca okazał bowiem zezwolenie kategorii III, które uprawniało do poruszania się pojazdem nienormatywnym o szerokości do 3,2 m i długości do 23 m. Ponadto z pomiarów organu tego samego zespołu pojazdów wykonanych w dniu 10 grudnia i 15 listopada 2013 r. wynikało, że ma on mieć różne parametry. Skoro jednak pojazd ma szerokość 2,55 m to dopuszczalna szerokość ładunku może wynosić 3 m. Niezasadnie przyjęto również, że przewożony towar był ładunkiem podzielnym, ponieważ spełniał on kryteria ładunku niepodzielnego i to bez względu na to, że ładunek ten objęto dwoma zgłoszeniami celnymi. Ponadto, skoro przyjęto wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia kategorii IV to nałożona kara za brak takiego zezwolenia powinna wynieść jedynie 1500 zł. Przewoźnik dochował również należytej staranności przy wykonywaniu przewozu, a zatem nie powinien ponieść odpowiedzialności. W sprawie nie przeprowadzono też wszystkich niezbędnych dowodów, w tym nie uwzględniono zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych. Samą zaś decyzję miano wydać w warunkach nieważności, jako że podpisał ją nieupoważniony pracownik.

Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Celnej w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że przewoźnik naruszył warunki posiadanego zezwolenia, ponieważ w myśl art. 64 ust. 2 P.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. W myśl art. 140ab ust. 2 P.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że długość pojazdu bez ładunku wynosiła 16,65 m (przy dopuszczalnej 16,5 m), a z ładunkiem 17,75 m. Szerokość pojazdu z ładunkiem wynosiła 3,08 m, a bez niego 2,55 m. Ponadto przewożony towar nie był ładunkiem niepodzielnym, a nacisk na drugiej osi wyniósł 10540 kg przy dopuszczalnym na tej drodze 10000 kg. Jego przewóz nie mógł być zatem realizowany na podstawie okazanego zezwolenia kategorii III. Nie stwierdzono też, aby przewoźnik dochował należytej staranności przy realizowanym przewozie, która pozwoliłaby mu uniknąć poniesienia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Brak było również podstaw do wymierzenia niższej kary, ponieważ w ustalonych okolicznościach faktycznych nie miały do wykonywanego przewozu zastosowania zezwolenia kategorii I lub II. Ponadto dla rozstrzygnięcia sprawy nie było konieczne przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez przewoźnika, jako że istotne dla sprawy okoliczności wyjaśniono przy pomocy innych dowodów. Istotnym dokumentem odnoszącym się do parametrów zespołu pojazdów był protokół z kontroli, którego ustalenia nie zostały przez stronę podważone. Decyzję w pierwszej instancji wydał natomiast upoważniony pracownik.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się WK, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domagał się stwierdzenia nieważności, ewentualnie uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji naruszenia przez ten organ:

a) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 107 § 1 i art. 268a Kpa wobec wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z rażącym naruszeniem prawa tj. przez nieupoważnioną osobę,

b) art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych,

c) art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa,

d) art. 9 Kpa poprzez nieudzielenie stronie niezbędnych wyjaśnień w zakresie wymaganych dokumentów, jakie w toku postępowania obowiązany był przedłożyć przewoźnik,

e) art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 Kpa poprzez oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych,

f) art. 73 Kpa poprzez niewydanie z akt sprawy odpisu upoważnienia pracownika wydającego decyzję pierwszej instancji,

2) art. 268a Kpa poprzez uznanie, że PK posiadał upoważnienie do wydania decyzji pierwszej instancji,

3) art. 73 § 2, art. 10 § 1, art. 81 i art. 8 Kpa poprzez niewydanie stronie karty zakresu obowiązków kierownika referatu przeznaczeń celnych i obsługi przedsiębiorców,

4) art. 74 § 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania postanowień o odmowie wydania z akt sprawy żądanych dokumentów,

5) art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez brak wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i wydanie przez organ odwoławczy decyzji już po dwóch tygodniach od otrzymania odwołania, jak też oparcie ustaleń na treści protokołu zawierającego nieprawidłowości w zakresie pomiaru parametrów pojazdu potwierdzonych w protokole z dnia 15 lipca 2014 r. w odniesieniu do tego samego zespołu pojazdów,

6) art. 107 § 3 Kpa poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji poprzez nie odniesienie się do zarzutu braku umocowania do wydania decyzji pierwszej instancji oraz nieuwzględnienie wniosku o udostępnienie do wglądu akt w siedzibie innego organu położonego bliżej miejsca zamieszkania strony,

7) art. 81 Kpa poprzez uznanie za udowodnione, że PK posiadał pisemne upoważnienie do wydania decyzji pierwszej instancji,

8) art. 52 Kpa poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie przeglądania akt w siedzibie organu innego organu położonego bliżej miejsca zamieszkania strony,

9) art. 2 pkt 35b i art. 64 ust. 4 P.r.d. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przedmiotem przewozu był ładunek podzielny,

10) art. 61 ust. 6 pkt 1 P.r.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że całkowita szerokość pojazdu przekraczała 3 m,

11) art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d. poprzez jego niezastosowanie,

12) art. 140aa ust. 4 P.r.d. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie,

13) art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d. poprzez jego niezastosowanie,

14) art. 140ab ust. 1 pkt 2 i art. 140ab ust. 2 P.r.d. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące wymierzeniem kary w kwocie 5000 zł, zamiast ewentualnie 1500 zł,

15) art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) P.r.d. poprzez jego niezastosowanie i nienałożenie na stronę kary jedynie w wysokości 500 zł za stwierdzone przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o mniej niż 10 %.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację zbieżną do treści odwołania. Podkreślono, że uzyskanie odpisu upoważnienia do wydania decyzji pierwszej instancji i karty zakresu obowiązków było niezbędne dla strony w celu zweryfikowania, czy rzeczywiście decyzja ta wydana została przez właściwą osobę. Uzasadniać ma to zatem zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa przez nieupoważnioną osobę. Ustalenia faktyczne przeprowadzono zaś na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, bez uwzględnienia wniosków dowodowych strony. Przewoźnik nie może ponosić odpowiedzialności za sposób wykonywania przewozu, w którym nie uczestniczył, a ze swej strony dopełnił wszystkich obowiązków związanych z tym przewozem. Przede wszystkim jednak przewóz realizowano zgodnie z posiadanym zezwoleniem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Do powyższego dodać należy, iż opisana kontrola odbywa się w określonej kolejności. Najpierw Sąd bada czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, następnie - czy naruszono procedurę w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dopiero w razie negatywnego wyniku w tym zakresie może przystąpić do zbadania czy naruszono prawo materialne w sposób, o którym mowa wyżej.

W niniejszej sprawie Sąd nie mógł przeprowadzić pełnej kontroli, gdyż stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należało jednak odnieść się do zarzutu wydania decyzji przez nieupoważnioną osobę.

Z odpisów dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że podpisany pod decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [.] z dnia [.] września 2014 r. Kierownik Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców kom. PK był osobą działającą z upoważnienia Naczelnika, zgodnie z treścią upoważnienia z dnia 1 lutego 2013 r. - z prawem do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, wydanego na podstawie art. 73 ustawy Prawo celne, art. 143 Ordynacji podatkowej i art. 268a K.p.a. w zw. z art. 20 ustawy o Służbie Celnej. Naczelnik Urzędu Celnego w [.] upoważnił PK do załatwienia w jego imieniu m.in. spraw, w których występuje on stosownie do swoich właściwości jako organ administracji publicznej w rozumieniu przepisów K.p.a. oraz do wykonywania zadań wymienionych w pkt 1 – 9, w tym m.in. wykonywania innych zadań określonych w przepisach odrębnych, a w szczególności do wydawania w w/w zakresie decyzji administracyjnych. Upoważnienie to dotyczyło czynności wykonywanych przez funkcjonariusza na zajmowanym stanowisku służbowym i było ważne do dnia jego zmiany, cofnięcia albo ustania stosunku służbowego. Z załączonej do upoważnienia karty zakresu obowiązków i uprawnień z dnia [.] kwietnia 2014 r. podpisanej przez Naczelnika Urzędu Celnego wynika zaś, że PK był Kierownikiem Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców. W pkt V.1.f w zakresie niewyczerpująco wyliczonych uprawnień (użyto sformułowania "w szczególności") przewidziano uprawnienie tego funkcjonariusza do podpisywania decyzji oraz pism wynikających z zakresu zadań podległej komórki organizacyjnej, w szczególności decyzji i postanowień rozstrzygających w prowadzonych postępowaniach powodujących skutek finansowy do 5 000 zł. Wbrew zarzutom skarżącego funkcjonariusz Służby Celnej podpisany pod decyzją był więc uprawniony do podpisania decyzji bo posiadał stosowne upoważnienie Naczelnika Urzędu Celnego. Odpisy tych dokumentów znajdują się w aktach sprawy, z którymi strona obiektywnie miała możliwość zapoznania się. Kwestia ta została wyjaśniona przez organ II instancji i z tego powodu Dyrektor Izby Celnej nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Podkreślić wypada, że zakres koniecznych ustaleń faktycznych determinują przepisy prawa materialnego, w oparciu o które organ wydaje decyzję. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzji Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] grudnia 2014 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [.] z dnia [.] września 2014 r., którą to decyzją nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Nie jest przedmiotem sporu, że w dniu 10 grudnia 2013 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego w [.] przeprowadził kontrolę wyjeżdżającego z terytorium RP należącego do skarżącego pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego marki MERCEDES nr rej. [.] i naczepy marki ASCA nr rej. [.]. W/w zespołem pojazdów kierował GT. Z powyższej kontroli został sporządzony protokół nr [.]. Protokół ten miał dokumentować wyniki pomiarów parametrów zespołu pojazdów w zakresie nacisków na osi (wynik dynamicznego ważenia) oraz wymiarów zewnętrznych.

W powyższym protokole odnotowano m.in., iż przekroczony został dopuszczalny nacisk na drugiej osi pojazdu o 540 kg – wynosił on po zmniejszeniu dla każdej osi o 200 kg i o 2% z uwagi na metodę pomiaru – 10540 ka. Pod wynikami pomiarów odnotowano, iż po zakończeniu ważenia kierowcę poinformowano o możliwości dokonania powtórnego ważenia po złożeniu stosownego wniosku na piśmie. Powtórne ważenie odbywa się niezwłocznie po pierwszym ważeniu.

W zakresie pomiaru wymiarów zewnętrznych pojazdu zmierzono długość zespołu pojazdów – wpisano 1665 cm, długość z ładunkiem – 1775 cm, szerokość pojazdu – 250 cm i szerokość z ładunkiem - 308 cm. W protokole wskazano, że ważenia dokonano na wadze do dynamicznego ważenia pojazdu spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2007 r., Nr 188, poz. 1345) oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach, o których dodatkowo poinformowano ustnie kierowcę kontrolowanego pojazdu. Z protokołu wynika też, iż procesu ważenia (podkreślenie Sądu) dokonano przyrządami spełniającymi wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przymiary, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Z protokołu wynika też, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano wagą stacjonarną typu Tamron Systems OY DW 600 (nr seryjny EWP 05/2013) posiadającą legalizację Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [.], znak wniosku [.] z dnia [.] października 2013 r. Wg protokołu wymiary zaś ustalono przy użyciu przymiaru wstęgowego, nr fabryczny [.] produkcji BMI, świadectwo legalizacji pierwotnej Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [.], znak wniosku [.]. W pkt 12 protokołu zapisano, iż kierowcę pouczono o możliwości zgłoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności. Po słowach "Uwagi wykonującego transport" pozostało niezapisane i niewykreślone miejsce na uwagi. Na końcu protokołu po lewej stronie w dolnym rogu, pod adnotacją "Protokół odebrałem dnia" widnieje data – 10.12.2013, nazwisko – "T." i litera "G". Takie oczywiste omyłki w protokole jak opisana, dotycząca "ważenia z użyciem przymiarów" już podważały jego rzetelność.

W czasie kontroli kierowca wylegitymował się wydanym przewoźnikowi przez Starostę [.] w dniu [.] lipca 2013 r. na okres 6 miesięcy zezwoleniem Kategorii III nr 18.

Jak wynika z wydanych w sprawie decyzji organy przyjęły, że wobec stwierdzonych gabarytów zespołu pojazdów, a zwłaszcza wartości nacisku na drugą oś wymagane byłoby zezwolenie kategorii IV.

W protokole z dnia 10 grudnia 2013 r. nie odnotowano co prawda jaki towar był przewożony w/w pojazdem, ale okoliczność ta nie jest sporna, że były to: kombajn zbożowy, wózek do kombajnu, części kombajnu: sieczkarnia, rozrzutnik plew, 4 sztuki kół do kombajnu, pompa hydrauliczna, podsiewacz zbożowy, podsiewacz plew, przekładnia skrzyni biegów – 2 sztuki oraz wał z trybami. Wynika to z wywozowych dokumentów towarzyszących, które znajdują się w aktach. Spór w tym zakresie sprowadza się do tego, czy w/w towary odpowiadały ustawowej definicji ładunku niepodzielnego.

Dla rozstrzygnięcia sprawy istotną kwestią są wymiary skontrolowanego zespołu pojazdów oraz wartość nacisku na drugą oś z tego względu, że Sąd nie ma wątpliwości, że przewożony wówczas ładunek nie odpowiadał ustawowej definicji ładunku niepodzielnego.

Pojęcie pojazdu nienormatywnego zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 35a P.r.d., który stanowi: pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 P.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;

2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1;

3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego przez pilota, w przypadku gdy pojazd przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości:

a) długość - 23 m,

b) szerokość - 3,2 m,

c) wysokość - 4,5 m,

d) rzeczywista masa całkowita - 60 t;

4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.

Przepis art. 64 ust. 2 P.r.d. zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. M.in. wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie poszczególnych kategorii zezwoleń (I-VII) oraz drogi, którymi pojazdy te mogą się poruszać, określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy P.r.d.

Poza sporem pozostaje, że droga, na której znajduje się przejście graniczne to droga krajowa nr [...], po której poruszać się mogą pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton.

Według art. 140aa ust. 1 i ust. 2 P.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1), zaś decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub zarządca drogi (ust. 2).

Zgodnie zaś z art. 140 ab ust. 2 P.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdu pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Długość i szerokość zespołu pojazdów z ładunkiem w dniu 15 listopada 2013 r. obligowała do posiadania zezwolenia kategorii III. Jednakże naruszony został ustanowiony w art. 64 ust. 2 P.r.d. zakaz przewozu pojazdu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Ustawową definicję ładunku niepodzielnego zawarto w art. 2 pkt 35b P.r.d. Według tej definicji ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Ustawodawca powiązał więc niewspółmiernie wysokie koszty lub ryzyko powstania szkody z podziałem ładunku a nie wykonaniem przewozu.

Bez znaczenia w świetle wyżej cytowanej ustawowej definicji jest czy towar był objęty jednym czy dwoma dokumentami, np. przewozowymi czy innymi związanymi z przekroczeniem granicy, chociaż raczej trudno wyobrazić sobie konkretny ładunek niepodzielny objęty większą ilością dokumentów tego samego rodzaju. Nie te okoliczności decydują jednak o uznaniu spełnienia ustawowych kryteriów.

Istotne w tej sytuacji było dokonanie prawidłowych ustaleń stanu faktycznego w oparciu o zebrany zgodnie z podstawowymi wynikającymi z k.p.a. regułami materiał dowodowy i właściwa w świetle art. 80 k.p.a. jego ocena.

W toku postępowania strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika kilkakrotnie składała wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – GT – kierowcy pojazdu na okoliczności mogące podważyć po pierwsze – prawidłowość ustalonych wyników ważenia pojazdu (brak pouczenia kierowcy o możliwości ponownego ważenia), po drugie - na okoliczność zaistniałych według strony nieprawidłowości w zakresie dokonanych pomiarów długości, szerokości pojazdu i jego szerokości z ładunkiem. Wskazywała na błędy ludzkie czy błędy w działaniu urządzenia mierzącego. Podnoszono też, że pojazd miał wbudowane urządzenie badania nacisków osi i że według kierowcy nie doszło w tym zakresie do przekroczenia . Te wnioski dowodowe zostały przez Naczelnika Urzędu Celnego oddalone (postanowienia z dnia [...] maja 2014 r., z dnia [...] sierpnia 2014 r. i z dnia [...] września 2014 r.) z uzasadnieniem, że okoliczności, które miałyby zostać ustalone zeznaniami świadka T. zostały stwierdzone innymi dowodami szczegółowo wymienionymi. Tymczasem we wnioskowanym przez stronę zakresie innymi dowodami zostało potwierdzone jedynie, że szerokość pojazdu bez ładunku wynosiła nie 250 cm a 255 cm, czyli rzeczywiście nie była taka jak zapisano w protokole z dnia 10 grudnia 2013 r. Pozostałe wskazywane przez organ dowody wykazywać miały okoliczności inne niż te, które podnosiła strona. Z dowodów tych wynika bowiem, że ważenie i pomiary miały być wykonane prawidłowo szerokość i długość pojazdu z ładunkiem.

Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. jak trafnie podkreśla E. Iserzon (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, 1970, s. 163), "zasada śledcza, nakładająca na organ obowiązek najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego oraz stosowania wszelkich środków nie zakazanych przez prawo celem wykrycia prawdy co do stanu faktycznego, w niczym nie ogranicza uprawnień strony w tym samym zakresie". Oznacza to, że strona może przedstawiać twierdzenia i dowody na ich poparcie, a organ administracji publicznej powinien przeprowadzić wskazane przez stronę dowody, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W ujęciu proceduralnym jest to zatem uprawnienie strony do żądania przeprowadzenia przez organ administracji publicznej dowodów zarówno przedłożonych przez stronę, jak i dowodów, którymi strona nie dysponuje.

Art. 78 K.p.a. reguluje zagadnienie przeprowadzania środków dowodowych na żądanie strony, a zatem tę fazę postępowania dowodowego, która poprzedza ocenę dowodów (art. 80 K.p.a.). Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W piśmiennictwie przyjmuje się, że ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak (w:) Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, 1996, s. 371).

Przyjmuje się, że omawiane uprawnienie strony "podlega jednak pewnym ograniczeniom ze względów praktycznych ze względu na celowość i szybkość postępowania. Tak więc nie podlegają przeprowadzeniu: a) dowód zgłoszony przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy i b) zgłoszony przez stronę dowód na okoliczność już dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami, jeżeli strona zgłosiła go po zakończeniu stadium postępowania dowodowego". Organ może też nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 2 października 1998 r., I SA/Gd 1863/96, LEX nr 37600).

W doktrynie podkreśla się, że zawartego w art. 78 § 2 sformułowania "jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami" nie należy rozumieć dosłownie" jako zakazu uwzględniania żądania strony dopuszczenia dowodu na obalenie tezy zdaniem organu już udowodnionej (wyjaśnionej). Oznaczałoby to bowiem, że strona będąca w zwłoce nie może dowodzić swojej tezy dowodowej, jeżeli zdaniem organu została już udowodniona odmienna teza. Byłaby to bowiem kara za zwłokę, której stosowanie byłoby uzależnione od poglądu organu na dotychczasowy wynik postępowania dowodowego". Uznaje się, że "postanowienia art. 78 § 2 należy (...) czytać w następujący sposób: jeżeli strona zgłasza dowód, którego nie zgłaszała w toku postępowania dowodowego, organ może nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony, która dowód zgłasza; ale jeżeli strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy, ponieważ jest zgłoszony na tezę odmienną, dowód powinien być dopuszczony" (tak Iserzon w Komentarzu do ówczesnego art. 72 § 2, 1970, s 166, A. Wróbel w Komentarzu aktualizowanym do Kodeksu postępowania administracyjnego – Lex - teza 5 do art. 78 k.p.a.). W wyroku NSA w Lublinie z dnia 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 507/95, LEX nr 27107, stwierdzono, że: "Przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.), a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji może nie uwzględnić żądania strony, jeśli nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy tylko w przypadku, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Jeśli natomiast dowody, których żąda strona, mają znaczenie dla sprawy, to nawet spóźnione żądanie nie powinno być oddalone (art. 78 § 2 k.p.a.)".

Bezpodstawna odmowa uwzględnienia żądania strony przeprowadzenia określonego dowodu stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10).

W ocenie Sądu w okolicznościach stwierdzonych pomyłek w protokole kontroli nie sposób obronić tezy, że zgłaszany przez skarżącego dowód z zeznań świadka GT nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wszak od tego czy prawidłowo ustalono wartość nacisku na drugą oś, długość i szerokość pojazdu z ładunkiem zależy czy w ogóle będziemy mieli do czynienia z pojazdem nienormatywnym. Okoliczność, że jakieś nieprawidłowości w czasie wykonywania pomiarów rzeczywiście zaistniały wynika przecież także z dowodów przeprowadzonych przez organ w toku postępowania. Dla ustalenia właściwej szerokości samego pojazdu (która akurat nie wydaje się być zmienna) organ uwzględnił przecież wyniki pomiarów utrwalone w innym protokole czy choćby notatkę służbową sporządzoną przez funkcjonariusza Oddziału Celnego w [.] w dniu [.] maja 2014 r. Funkcjonariusz ten dokonywał kontroli w dniu [.] grudnia 2013 r. i sam nie wykluczył błędu pomiaru. Akurat ten parametr nie miał znaczenia dla wyniku sprawy, ale już szerokość pojazdu z ładunkiem i pomiar nacisku na osi pojazdu miałyby. Z kolei samo tylko przekroczenie szerokości pojazdu z ładunkiem powodowałoby, iż skarżący nie dotrzymał warunków posiadanego zezwolenia kat. III przewożąc ładunek niepodzielny.

Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Jednakże w § 3 tej normy prawnej wskazano, iż przepisy § 1 i § 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach.

Protokół z kontroli, jeśli spełnia wymogi z art. 68 § 1 k.p.a. jest dokumentem urzędowym. Nie wyklucza to jednak możliwości przeprowadzenia dowodu na okoliczności, które zostały nim stwierdzone. Wniosek dowodowy strony w omawianych okolicznościach należało więc uwzględnić, dowód z zeznań świadka przeprowadzić i dopiero mając zgromadzony pełny materiał dowodowy należało go ocenić zgodnie z regułami wynikającymi z art. 80 k.p.a. Możliwości zaistnienia nieprawidłowości podczas pomiarów potwierdził przecież sam funkcjonariusz dokonujący kontroli, a to prowadzi do wniosku, że protokół z dnia 10 grudnia 2013 r. nie może być w każdym wypadku traktowany bezkrytycznie. Trzeba też zweryfikować co faktycznie potwierdził swym podpisem pod protokołem kierowca. Jeszcze raz podkreślić wypada, że w/w wniosek dowodowy z pewnością dotyczył okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ocenie zaś powinien być poddany pełny, zgromadzony stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. materiał dowodowy i w tej sytuacji nie można wykluczyć, iż naruszenia przepisów art. 78 § 1, art. 76 § 3 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie musi mieć pewności co do tego, że naruszenia proceduralne rzeczywiście miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. O pewność taką zresztą trudno bez zeznań kierowcy, tym bardziej, że rubryka w protokole dotycząca możliwych zgłoszonych uwag nie została wykreślona a podpis kierowcy dokumentuje, według dosłownego zapisu odbiór tego dokumentu. Do uchylenia decyzji w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. obliguje Sąd stwierdzenie, że takie uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie zaistniało.

Wbrew zarzutom skargi w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. o wszczęciu postępowania dokładnie opisane zostały zarówno kontrola i jej okoliczności oraz podstawy prawne z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wraz z postanowieniem przesłano stronie protokół kontroli. Na wątpliwości sformułowane przez profesjonalnego pełnomocnika strony o jakie dokumenty i wyjaśnienia została ona wezwana, Naczelnik Urzędu Celnego przesłał pismo z dnia 5 maja 2014 r. z wyjaśnieniem. Z oczywistych powodów nie zostały wskazane konkretne dokumenty bo to strona powinna wiedzieć czy dysponuje dokumentami i jakimi, które mogą mieć istotne znaczenie dla wyjaśnienia danej sprawy w opisanych okolicznościach. Zresztą stronę reprezentował radca prawny a taki pełnomocnik już po zapoznaniu się z treścią postanowienia o wszczęciu postępowania powinien być w stanie ocenić, po konsultacji ze stroną czy ewentualnie dysponuje ona dokumentami, które w świetle przytoczonych okoliczności faktycznych i podstaw prawnych mogą mieć znaczenie dla wyjaśnienia sprawy.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi trzeba stwierdzić, że organy nie mogły przesłać stronie świadectwa legalizacji wagi bo dokument taki są zobligowane posiadać u siebie. Z tego samego powodu nie mógł też organ przesłać pełnomocnikowi strony na jego żądanie świadectwa legalizacji przymiaru wstęgowego. Poświadczone "za zgodność z oryginałem" kopie tych dokumentów znajdują się w aktach sprawy i nie budzą wątpliwości w zakresie ważności w chwili wykonywania kontroli, co jednak nie wyklucza z góry ewentualnych błędów czy pomyłek przy dokonywaniu pomiarów lub wpisów do protokołu.

Dyrektor Izby Celnej nie naruszył przepisu art. 74 § 2 K.p.a. nie rozstrzygając o żądaniu strony w zakresie wydania z akt sprawy kopii lub odpisu upoważnienia do wydania i podpisania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego przez PK. Zgodnie z art. 73 K.p.a. § 1 strona ma bowiem prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Według § 1a tego przepisu, czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Zgodnie zaś z § 2 strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

Pełnomocnik żądał przesłania mu kopii lub odpisu tego upoważnienia. To strona we własnym zakresie ma prawo sporządzania kopii lub odpisów. Od organu może zaś domagać się ich uwierzytelnienia lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów – o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Istnieje więc różnica między żądaniem wydania z akt kserokopii lub odpisu a uwierzytelnionego odpisu. Żądania wydania uwierzytelnionego odpisu w toku postępowania strona nie zgłosiła. Organ nie naruszył więc w/w przepisów a także art. 74 § 2 K.p.a. Organ nie uniemożliwił bowiem stronie przeglądania akt sprawy w swej siedzibie, sporządzania z nich notatek, kopii czy odpisów, uwierzytelnienia takich (a więc sporządzonych przez stronę) kopii czy odpisów ani wydania uwierzytelnionych odpisów. Takich żądań nie zgłoszono. Nie było więc podstaw do wydania postanowienia. Nawet gdyby je zgłoszono to i tak brak realizacji takich wniosków, w sytuacji kiedy strona obiektywnie mogła zapoznać się z aktami sprawy w świetle faktu, że poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy tych dokumentów znajdują się w aktach sprawy, nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wobec wcześniejszego stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w zakresie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i okoliczności, że tylko prawidłowo ustalony, nie budzący wątpliwości stan faktyczny może zostać poddany ocenie pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego, odnoszenie się do pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne. Sąd uchylił więc decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika stosowne do § 14 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 3 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 490) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.