Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2347/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Wojciech Mazur Anna Szymańska Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. S. kwotę 10 (dziesięć zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...] na podstawie art. i 05 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności protokołu z dnia [...] kwietnia 1945 r. o przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz. U. Nr 3 z 1945 r., poz. 13/ majątku ziemskiego B. położonego w gminie B. w województwie [...].

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że protokół o przejęciu majątku ziemskiego na cele reformy rolnej nie jest decyzją administracyjną, lecz jest dokumentem potwierdzającym przejęcie w zarząd państwowy tego majątku. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż ocenie w trybie nadzoru z art. 156 Kpa podlegają decyzje administracyjne. Organ uznał zatem, że postępowanie w trybie nadzoru dotyczące oceny protokołu, który nie jest decyzją administracyjną, jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć.

Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który działając w trybie art. 127 § 3 Kpa decyzją z dnia [...] maja 2003 r. [...] umorzył postępowanie z art. 127 § 3 Kpa w tej sprawie jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż kwestionowany protokół nie spełnia warunków niezbędnych dla decyzji administracyjnych wydawanych stosownie do § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawach przejęcia nieruchomości ziemskich na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Protokół ten, bowiem, powołuje jedynie art.. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - bez wskazania ustępu i litery tego artykułu, a ponadto protokół nie zawiera pouczenia o odwołaniu do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, które przysługiwało stronie od decyzji administracyjnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, iż w przypadku braku decyzji administracyjnej podlegającej ocenie w trybie nadzoru postępowanie z art. 127 § 3 Kpa o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2003 r. należy umorzyć. Kwestionowanie zaś przejęcia majątku ziemskiego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e wspomnianego wyżej dekretu, zdaniem organu, jest osobnym zagadnieniem od oceny zaskarżonego protokołu. Podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej oceny zasadności przejęcia majątku B. w trybie tego dekretu na rzecz Skarbu Państwa wymaga, zdaniem organu, złożenia przez skarżącego stosownego wniosku dotyczącego tego zagadnienia.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący podobnie, jak we wnioskach o wszczęcie postępowania oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucił, iż kwestionowany przez niego "protokół - decyzyjny z dnia [...] kwietnia 1945 r."\ na podstawie którego przejęto na własność "ówczesnego Skarbu Państwa" jego "rodzinny dziedziczny majątek "B.", był decyzją administracyjną. Podniósł ponadto, że ewidentne braki przedmiotowego protokołu "wyczerpują art. 156 § 1 p. 2 K.p.a. jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa".

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona., aczkolwiek z innych przyczyn od podanych przez skarżącego.

Za całkowicie nietrafne należało uznać stanowisko wyrażone przez A. S. w skardze, iż protokół z dnia [...] kwietnia 1945 r. o przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz. U. Nr 3 z 1945 r., poz. 13/ majątku ziemskiego B. położonego w gminie B. w województwie [...] jest decyzją administracyjną.

Akt administracyjny, zdaniem Sądu. może być wydany tylko w przypadkach ściśle określonych prawem powszechnie obowiązującym, albowiem jest to przypadek ingerencji w sferę praw i obowiązków jednostki.

Podejmując bowiem akt administracyjny organ administracyjny dokonuje konkretyzacji prawa, które inaczej nie mogłoby stanowić podstawy do korzystania przez jednostkę z należnych jej praw lub wykonania obowiązków. W nielicznych tylko przypadkach prawo od razu stanowi o istnieniu konkretnego uprawnienia lub obowiązku i ich wykonalności - nawet w drodze przymusowej - na podstawie samego tylko przepisu prawnego Iconfer wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 442/81, ON SA 1981, Nr 2, poz. 89/.

Tak opisany przypadek stanowiło przejęcie majątku ziemskiego B. -położonego w gminie B. w województwie [...] - na cele reformy rolnej na podstawie dyspozycji art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeni reformy rolnej /Dz. U Nr 3 z 1945 r., poz. 13 ze zm./, bowiem nastąpiło ex legę w dniu wejścia w życie dekretu, to jest w dniu 13 września 1944 r. Z treści powołanego przepisu wynika, iż na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, zaś na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W dalszej części przepis art. 2 dekretu stanowi, że wspomniane nieruchomości ziemskie przechodzą bezzwłocznie /ex legę/, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 tegoż dekretu.

Powołane przepisy nie wymagały wydania odrębnego aktu administracyjnego w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej. Przejęcie nieruchomości ziemskich następowało z mocy samego dekretu, a wpis w księdze hipotecznej dokonywany był wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia /§ 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz. U. Nr 10 z 1945 r., poz. 51 ze zm./. Kwestionowany protokół przejęcia stanowił jedynie dokładny spis objętych nieruchomości wraz z inwentarzem wykonywany na podstawie art. 6 i 7 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie miał zaś charakteru aktu administracyjnego.

Nadto § 5 ust. I rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz. U. Nr 10 z 1945 r., poz. 51 ze zm./ przewiduje, że orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej należy do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich /obecnie - do wojewodów/, które - jak wprost wynika to z § 5 ust. ł powołanego rozporządzenia - orzekają o tym w formie decyzji /od której stronom przysługuje prawo odwołania do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, obecnie - do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi/. Akt wydany na podstawie § 5 rozporządzenia, o którym mowa, jest zatem decyzją administracyjną. Decyzją taką nie jest protokół przejęcia na cele reformy rolnej majątku B. z dnia [...] kwietnia 1945 r., stanowi on jedynie dokładny spis objętych nieruchomości wraz z inwentarzem. Trafnie zatem organ podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że protokół przejęcia nie jest aktem administracyjnym.

Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych sprawy będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania brak jest decyzji w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy majątek B. podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dlatego też, zdaniem Sądu, Skarżący winien wystąpić do wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia spornej nieruchomości z wnioskiem o stwierdzenie, że majątek B. nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Sąd uchylił jednakże zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2003 r. o "umorzeniu postępowania z art. 127 § 3 Kpa ja bezprzedmiotowego" - i to ze względów formalnych, albowiem nic znajduje ona podstaw prawnych w niniejszej sprawie.

Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc swojego rodzaju środka zaskarżenia, obliguje organ do jego rozpoznania i wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 Kpa. Z odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań wynika, że w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie będą miały zastosowania tylko przepisy związane z dewolutywnością odwołania.

W tezie wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2002 r., sygn. akt IV SA 1635/00 /ONSA 2003, Nr 4, poz. 129/, trafnie stwierdza się, źe organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w I instancji nie może umorzyć postępowania odwoławczego. Organ ten powinien bowiem sprawę ponownie rozpatrzyć i orzec o tym, czy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, czy też ją uchyla.

Względy powyższe powodują konieczność uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2003 r . z uwagi na brak podstaw do umorzenia postępowania z art. 127 § 3 Kpa. Nie wystąpiła bowiem bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego ani w sensie przedmiotowym /wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został cofnięty/, ani też w sensie podmiotowym.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ z zastrzeżeniem art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./.