Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 547/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1, art. 28, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. S., K. K., M. K., W. N., E. N., J. S., M. S., P. S. i P. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku A.S. działającego w imieniu własnym oraz w imieniu spadkobierców po K.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A.S. działający w imieniu własnym oraz w imieniu: M.S., W.N., W.S., M.S., P.S. oraz P.S. pismem z dnia 4 lutego 2011 r., zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również jako "organ") o unieważnienie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa majątku K. w trybie reformy rolnej, ze względu na rażące naruszenie prawa – które polega na zastosowaniu dekretu o reformie rolnej również w stosunku do tzw. zespołu dworsko-parkowego oraz rozdysponowanie majątkiem w sposób sprzeczny z celami reformy rolnej określonymi w dekrecie. Dodał, że przeznaczenie działek na rzecz osób fizycznych a także instytucji [...] , która urządziła ośrodek wypoczynkowy na terenie przejętego majątku było zaprzeczeniem celów reformy rolnej.

Pismem z dnia 7 marca 2011 r. organ wezwał wnioskodawców - na podstawie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego - do skonkretyzowania żądania zawartego w powyższym piśmie poprzez wskazanie konkretnego orzeczenia, którego żądanie dotyczy oraz dokładne określenie rodzaju postępowania, którego wszczęcia się domagają.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 21 marca 2011 r. wyjaśnili, iż wnoszą o wszczęcie postępowania o unieważnienie decyzji stwierdzającej, że majątek K. podpada pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o reformie rolnej - wobec rażącego naruszenia prawa, czy też wydania decyzji bez podstawy prawnej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania stwierdzając, iż żądanie stwierdzenia nieważności bliżej nieokreślonej decyzji o przejęciu majątku jest niewystarczające do wszczęcia postępowania - co stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy jego wszczęcia zgodnie z art. 61a kpa.

Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] .

Na powyższe orzeczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi A.S. działając w imieniu własnym oraz w imieniu M.S., W.N., W.S., M.S., P.S. i P.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie -zarzucając mu naruszenie art. 61a kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 927/13 oddalił skargę M.S., M.S., W.N., A.S., P.S. , P.S. i W.S..

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo przyjął, iż niemożliwym było wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności w bliżej nieokreślonym przedmiocie, gdyż skarżący - pomimo wezwań organu - nie sprecyzowali jakiego konkretnie aktu organu administracji publicznej żądają stwierdzenia nieważności – co stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania.

A.S.(działając w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców) pismem z dnia 11 grudnia 2013 r. wniósł o doręczenie dokumentacji związanej z przejmowaniem majątku K. przez poszczególne podmioty. Następnie w piśmie z dnia 10 stycznia 2014 r. domagał się "potwierdzenia nieważności zgody na wydzierżawienie majątku K. wyrażonej w piśmie z dnia [...] .IV.1946 r. Nr [...] jak w protokołach zdawczo-odbiorczych z [...] .06.1946 r. i [...] .10.1946 r.".

W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismami z dnia 21 marca 2014 r. i z dnia 17 kwietnia 2014 r. zwrócił się do A.S. o sprecyzowania swojego żądania, a także wykazanie interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r. nr [...]

W odpowiedzi A.S. w piśmie z dnia 14 maja 2014 r. wskazał, że w rezultacie pogwałcenia przepisów dekretu o reformie rolnej doszło do rozgrabienia majątku K. i wzbogacenia podmiotów nieuprawnionych, które nabywały części majątku. Wynik postępowania w niniejszej sprawie dotyczy praw byłych właścicieli i ich następców prawnych w zakresie reprywatyzacji czy to w formie zwrotu w naturze bądź odszkodowania. Podniósł, iż bez ustalenia naruszeń prawa przy wprowadzaniu reformy rolnej nie jest możliwa reprywatyzacja majątku. Zatem wynik postępowania w niniejszej sprawie dotyczy praw byłych właścicieli i ich następców prawnych.

W dniu 6 października 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po raz kolejny zwrócił się do A.S. z prośbą o jednoznaczne wskazanie przedmiotu postępowania, którego wszczęcia żąda tj. wskazania, czy wnosi o:

- stwierdzenie nieważności pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r. ( o ile pismo to uważa za decyzję administracyjną);

- wszczęcie i prowadzenie postępowania o stwierdzenie, że określone części byłego majątku K. nie podpadały pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej;

- zwrot całości bądź części tego majątku;

- odszkodowanie.

Poinformował jednocześnie, że w sprawach dotyczących nieruchomości ziemskich przejętych na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej możliwe jest ubieganie się na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 6 września 1944 r. w sprawie wykonywania dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) o wydanie decyzji stwierdzającej, iż dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu. Przy czym z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej, iż dana nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu, należy wystąpić do wojewody właściwego dla miejsca położenia nieruchomości.

W piśmie z dnia 31 grudnia 2015 r. A.S. (działający w imieniu własnym oraz w imieniu spadkobierców po K.S.) wskazał, że w niniejszej sprawie nie chodzi o nieważność pisma, ale o "unieważnienie z urzędu decyzji, którą stanowi treść pisma Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r."

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania o "unieważnienie z urzędu decyzji, która stanowi treść pisma" Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r. [...] .

W uzasadnieniu wskazał, iż żądanie skonkretyzowane w ten sposób uniemożliwia wszczęcie postępowania.

Dodał, że zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego stwierdza się nieważność wyłącznie decyzji lub postanowień, a więc aktów administracyjnych. Budzi natomiast wątpliwości już samo uznanie za akt administracyjny pisemnego wyrażenia zgody przez resort rolnictwa (pismo z dnia [...] kwietnia 1946 r.) na wydzierżawienie przedmiotowej nieruchomości Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej. W doktrynalnym ujęciu aktem administracyjnym jest bowiem jednostronne władcze działanie prawne organu administracji (decyzja administracyjna) skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych. Działania jednostronne i władcze są to takie działania, które posiadają wobec adresata moc obowiązującą – tworzą uprawnienia lub obowiązki dla konkretnego podmiotu. Podejmując indywidualny akt administracyjny organ administracji dokonuje konkretyzacji prawa – czyli uprawnienia lub obowiązku stron. Tymczasem pismo z dnia [...] kwietnia 1946 r. nie wyczerpuje znamion indywidualnego aktu administracyjnego.

Ponadto zauważył, że nawet pomijając kwestię uznania zgody na wydzierżawienie majątku za decyzję administracyjną, do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego konieczne jest wykazanie interesu prawnego. Niewątpliwie zaś wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiego "aktu" tj. zgody na wydzierżawienie nieruchomości, dokonanego pomiędzy jednostkami będącymi dysponentami majątku Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa.

Poza tym wskazał, iż nie jest zasadne stanowisko wnioskodawców wskazujących na podstawy podjęcia "działania z urzędu", które ich zdaniem przewiduje "art. 156 §1 pkt 7 oraz art. 157 §2 kpa w związku z art. 158 §2 kpa".

Pismo Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r. nie nosi bowiem znamion aktu administracyjnego. Natomiast art. 156 §1 pkt 7 kpa może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność.

Na zakończenie organ podkreślił, że wnioskodawcy byli wielokrotnie pisemnie informowani o możliwości wystąpienia do właściwego wojewody z wnioskiem o wydanie w trybie art. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej decyzji stwierdzającej, czy poszczególne części nieruchomości ziemskiej "K. " podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu. Z możliwości takiej jednak nie skorzystali.

W dniu 2 lutego 2016 r. (data wpływu do organu) A.S. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców po K.S.. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy.

We wniosku podniósł m.in., że Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi kwestionuje umocowanie prawne następców prawnych byłych właścicieli majątku K. w sprawie reprywatyzacji tego majątku. Tymczasem uprawnienia tego należy wywodzić z art. 64 Konstytucji, art. 222 oraz art. 415 i następnych kodeksu cywilnego.

Następnie podniósł, iż Minister uważa, że nie istnieje przepis prawa materialnego, który stanowi o nieważności decyzji z [...].04.1946 r. o wydzierżawieniu majątku K. l. Tymczasem jest to art. 13 dekretu o reformie rolnej, który jest przepisem prawa publicznego bezwzględnie obowiązującym – zatem każda czynność prawna sprzeczna z nim jest nieważna. Nieważność ta istnieje z mocy samego prawa i powinna być uwzględniona z urzędu - bez względu na to, czy strona powołuje się na nią. Stwierdził również, że wskazał orzeczenie Sądu Najwyższego w tej kwestii. Ponadto podał, iż Minister wyłączał spod działania reformy rolnej poszczególne składniki majątku K. takie jak lasy, dwór, zabudowania, park krajobrazowy (dzisiaj ośrodek wypoczynkowy Kręgiel), a także obiekty o charakterze przemysłowym jak tartak, młyn wodny, kuźnia, domy mieszkalne. Jednakże tereny podlegające zalaniu przez Zalew [...] z pewnością nie stanowiły realizacji reformy rolnej.

Na zakończenie zauważył, że gdyby uznać nieważność czynności Ministra, to wówczas zaistnieją podstawy odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że wbrew stanowisku wnioskodawców art. 13 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie stwarza legitymacji prawnej do udziału w niniejszym postępowaniu dotyczącym konkretnego dokumentu. Podkreślił, że przepis ten - jako ograniczający obrót nieruchomościami rolnymi - utracił moc z dniem ogłoszenia ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz.U. z 1957 r. Nr 39, poz.172) tj. z dniem 26 lipca 1957r. W brzmieniu pierwotnym art. 13 ust. 1 stanowił, że obszar nowoutworzonych gospodarstw, jak również obszar, do którego mają być powiększone gospodarstwa karłowate, winien być uzależniony od jakości gleby i stosunku miejscowego zapotrzebowania ziemi do będącego do dyspozycji zapasu ziemi, przy czym wszyscy uprawnieni do korzystania z reformy rolnej otrzymają nadziały w granicach powiatu. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu obszar ten dla gospodarstw rolnych nie mógł być większy od 5 ha ziemi średniej jakości, dla gospodarstw ogrodniczo-warzywnych nie mógł przekraczać 2 ha, dla parcel rzemieślniczo-wiejskich nie mógł przekraczać 2 ha, a dla parcel robotniczych itp. 1/4 ha. Przepis ten nie może mieć zatem, zdaniem organu, żadnego wpływu na wynik sprawy zwłaszcza, że nie dotyczy również procesu reprywatyzacji. Wobec powyższego na wynik niniejszej sprawy nie mogą mieć również tezy z wyroku Sadu Najwyższego z dnia 1 lutego 1951 r. sygn. C 215/50.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu A.S. działający w imieniu własnym i w imieniu K.K. , M.K., W.N. z domu S. , D.S., M.S., P.S. i P.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi do dalszego postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę art. 13 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 156 §1 pkt 7, art. 157 §2 kpa w związku z art. 158 §2 kpa poprzez nieuzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r. nr [...] o wyrażeniu zgody na wydzierżawienie Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej ośrodka rolnego o obszarze resztówki 105,53 ha majątku Kręgiel.

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).

Skarga nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r. orzekające o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku złożonego przez A.S. w imieniu własnym oraz w imieniu K.K.M.K., W.N. z domu S. , D.S., M.S., P.S. i P.S. o stwierdzenie nieważności decyzji zawartej w piśmie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1946 r. nr [...].

Pisma tego nie udało się odnaleźć. Jego treść wynika z protokołu z [...] czerwca 1946 r. w sprawie przejęcia pod Zarząd Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej ośrodka rolnego o obszarze resztówki ha 105,53 oraz z znajdującym się przy nim zapasem ziemi ..... ha – w którym stwierdzono: "Na podstawie pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych w W. z dnia [...] kwietnia 1946 r. nr [...] wyrażającego zgodę na wydzierżawienie Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej w W. dla celów opieki społecznej" Komisja przystąpiła do protokolarnego przejęcia tego ośrodka.

Podstawę prawną zaskarżonych postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowił art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.

Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 kpa do złożenia wniosku.

Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie uznał, iż w sprawie niniejszej wystąpiła przeszkoda do wszczęcia postępowania, a mianowicie brak aktu administracyjnego, któremu możliwe byłoby postawienie zarzutu nieważności na podstawie art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego.

Bowiem wbrew stanowisku skarżących treść pisma Ministerstwa (a nie Ministra) Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1946 r. nie stanowi takiego aktu tj. nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem. Jak wprost wynika z protokołu przejęcia z dnia [...] czerwca 1946 r. jest ono jedynie "pismem" pomiędzy organami administracji publicznej informującym o wyrażeniu zgody na wydzierżawienie nieruchomości Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej. Pismo to, jak słusznie zauważył organ, nie nosi znamion aktu administracyjnego, gdyż nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów wymienionych w art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest zatem prawnej możliwości stwierdzenia nieważności nieistniejącego aktu.

Wskazać tez należy, że sami skarżący już w postępowaniu administracyjnym zauważyli w swoim piśmie z dnia 31 grudnia 2015 r., iż kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości stwierdzenia nieważności pisma. Natomiast nie wskazali oni, pomimo wielokrotnych wezwań organu w tym zakresie, żadnego aktu administracji publicznej, którego stwierdzenia nieważności się domagają - wskazując jedynie na ww. pismo z [...] kwietnia 1946 r., które ich zdaniem w swej treści zawiera decyzję administracyjną. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że decyzja administracyjna obwarowana jest pewnymi formalnymi wymogami prawnymi i brak jest możliwości "zawarcia jej" w treści zwykłego pisma.

Pomijając kwestię braku możliwości wszczęcia postępowania w stosunku do nieistniejącego bądź też nieznanego (nieskonkretyzowanego przez stronę) aktu administracyjnego, należy stwierdzić, iż - jak słusznie podniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - do wszczęcia postępowania niezbędne jest wykazanie istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.

Zgodnie z art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Trudno zaś, wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżących, dopatrzeć się istnienia po ich stronie interesu prawnego w sprawie dotyczącej obrotu nieruchomością (wydzierżawienia) pomiędzy jednostkami Skarbu Państwa. Jak bowiem wprost wynika z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa (wypis z Księgi Wieczystej). Skarżący (ani ich poprzednicy prawni) na dzień [...] kwietnia 1946 r. – data kwestionowanego przez nich pisma - nie legitymowali się natomiast żadnym tytułem prawnym do tej nieruchomości.

Jak słusznie informował skarżących Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ich interes prawny mógłby wystąpić jedynie w sytuacji złożenia wniosku o wydanie w trybie §5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego decyzji stwierdzającej, czy poszczególne części nieruchomości ziemskiej "Kręgiel" podlegały działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Należy tu podkreślić z całą mocą, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji o niepodpadaniu nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej jest zupełnie innym postępowaniem aniżeli postępowanie dotyczące obrotu daną nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa, choćby stanowiła ona tę własność na skutek przejęcia jej mocą dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy obrót taką nieruchomością był zgodny z obowiązującymi przepisami czy też nie. Nawet gdyby działania organów w tym zakresie były sprzeczne z prawem nie zmienia to faktu, iż na tym etapie skarżący nie posiadają żadnego interesu prawnego uprawniającego ich do wszczęcia postępowania w tym zakresie.

Jednakże działania organów nie były sprzeczne z treścią art. 13 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Artykuł ten stanowił: "Gospodarstwa utworzone na podstawie niniejszego dekretu nie mogą być w całości lub w części dzielone, sprzedawane, wydzierżawiane i zastawiane."

Czyli nie dotyczył on nieruchomości ziemskich przejmowanych na cele reformy rolnej - określonych w art. 2 tego dekretu: "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie (...) stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Dotyczył on gospodarstw rolnych powstałych w wyniku przeprowadzonej parcelacji - utworzonych w trakcie faktycznego podziału nieruchomości ziemskich przejętych na cele reformy rolnej - co ewidentnie wynika również z treści przepisów poprzedzających art. 13 a dotyczących zasad podziału ziemi i inwentarza.

Bez znaczenia zatem pozostają podnoszone przez skarżących argumenty dotyczące ww. art. 13, jak również powołane przez nich orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 1951 r. dotyczące umów sprzecznych z tym art.

Raz jeszcze podkreślić należy, że w sprawie niniejszej nie zostały spełnione podstawowe przesłanki uprawniające Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wszczęcia postępowania tj. brak jest aktu administracyjnego, którego stwierdzenia nieważności mogłoby ono dotyczyć oraz brak jest interesu prawnego po stronie skarżących w postępowaniu dotyczącym wydzierżawienia nieruchomości - pozostającej własnością Skarbu Państwa i we władaniu jednostki Skarbu Państwa - innej jednostce państwowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.