Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 154/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. P. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie turnusu rehabilitacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że ww decyzją z dnia [...] lipca 2014r. Prezydent W. odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na opłacenie turnusu rehabilitacyjnego dla wnioskodawczyni J. P. i jej matki D. P., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 lipca 2014r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonej dnia 2 lipca 2014r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz zebranej w toku postępowania dokumentacji ustalono, że wnioskodawczyni mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką D. P. w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność D. P.. Lokal wyposażony jest w instalację elektryczną, gazową, zimną wodę, centralną ciepłą wodę, kanalizację i centralne ogrzewanie. Rodzina otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jej matka jest osobą niepełnosprawną – posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe z powodu [...]. Dochód rodziny ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] zł (emerytura matki [...] zł i dodatek mieszkaniowy [...] zł). Kwota ta przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. 912 zł uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Rozważając możliwość udzielenia pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji nie znalazł ku temu podstaw uznając, że sfinansowanie wyjazdu do sanatorium czy na turnus rehabilitacyjny dla wnioskodawczyni i jej matki nie należy do niezbędnych potrzeb życiowych związanych z codziennym funkcjonowaniem człowieka, ratującym ludzkie życie i zdrowie, jak również nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Aktualna sytuacja osobista, dochodowa i majątkowa rodziny nie wskazuje na istnienie okoliczności wyjątkowych, którym wnioskodawczyni nie jest w stanie samodzielnie zaradzić i zapobiec. Z posiadanej dokumentacji wynika, że złożone do Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu 30 września 2013r. skierowanie na leczenie uzdrowiskowe zostało zarejestrowane i wnioskodawczyni została wpisana na listę osób oczekujących na leczenie. Pismo o podobnej treści otrzymała matka wnioskodawczyni. Oznacza to, że wnioskodawczyni i jej matka oczekują na skierowanie do sanatorium, którego koszty w przeważającej części pokryje ze swoich środków NFZ. W chwili obecnej nie można ustalić daty wyjazdu na leczenie, miejscowości sanatoryjnej oraz kosztów. Ubiegając się zaś o pomoc na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnego skierowania na ten wyjazd. Otrzymała odpowiedź negatywną z PEFRON, dotyczącą dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego, ponieważ PEFRON nie posiada wystarczających środków finansowych na tego typu zadanie. Obecnie wnioskodawczyni poszukuje wyjazdu we własnym zakresie. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Prośba o dofinansowanie pobytu na turnusie rehabilitacyjnym odpowiada celom pomocy społecznej, jednak zdaniem organu I instancji nie spełnia warunku szczególnie uzasadnionego przypadku. Sytuacja w rodzinie wnioskodawczyni jest bowiem niezmienna, nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy na wskazany cel. Organ I instancji podniósł, że Centrum Pomocy Społecznej posiada ograniczone środki finansowe na udzielanie świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłków celowych, przy znacznej liczbie osób ubiegających się o przyznanie tego świadczenia. W czerwcu 2014r. Centrum Pomocy Społecznej dysponowało kwotą 166,966,41 zł na realizację zasiłków celowych i w naturze, udzieliło pomocy 553 rodzinom, przyznało 1077 świadczeń, a średnia wysokość przyznanego świadczenia wyniosła 155,03 zł. W obecnej chwili środki finansowe na realizację zasiłków celowych uzasadniają udzielenie pomocy jedynie osobom i rodzinom pozbawionym jakiegokolwiek dochodu lub posiadających dochód poniżej kryterium dochodowego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. P..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę stwierdziło, że przesłanką udzielenia pomocy społecznej jest przede wszystkim jednoznaczne ustalenie, że osoba lub rodzina ubiegająca się o konkretną formę pomocy, znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej nie jest w stanie przezwyciężyć tej sytuacji przy wykorzystaniu własnych, posiadanych możliwości i środków, ponieważ jedynie w takim przypadku pomoc może zostać udzielona. Ocenie organu podlega również stopień koniecznego współdziałania osoby i ewentualnie jej rodziny w procesie pokonywania trudności i rozwiązywania swojej trudnej sytuacji. Zgodnie z art. 3 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy. Organ II instancji podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich optymalnej i pożądanej. Pomoc ta ma być zatem udzielana w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez wnioskodawcę za wystarczająco dobry.

Kolegium wskazało, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie pomocy społecznej m.in. w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Zgodnie z art. 39 tej ustawy zasiłek może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną.

Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją przekroczenia kryterium dochodowego, dlatego należy przeanalizować zaistnienie przesłanek z art. 41 ustawy. Na podstawie tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co skutkuje tym, że samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania wnioskodawcy tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi go przyznać. Kolegium podniosło, że przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się od nich, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem o tyle lepsza od innych, że co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności. To wyłącznie wyjątkowość zaistniałych okoliczności może uczynić zasadnym ich wniosek. W orzecznictwie przyjmuje się, że ten szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W ramach uznania administracyjnego organy decydują, biorąc pod uwagę nie tylko sytuację osoby wnioskującej, ale i własne możliwości finansowe, a więc to, czy i w jakim zakresie może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy.

Oceniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i nie naruszył prawa w stopniu wskazującym na konieczność uchylenia lub zmiany wydanego rozstrzygnięcia.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły D. P. i J. P.zarzucając jej niezgodność z prawem, zasadami współżycia społecznego i zdrowym rozsądkiem.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono zły stan zdrowia D.P., który uległ pogorszeniu po wypadku w szpitalu podczas rehabilitacji. W związku ze zgłaszanymi dolegliwościami oraz schorzeniami konieczna jest dalsza rehabilitacja poszpitalna. W związku z tym, że J. P. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku została podjęta decyzja o wystąpieniu o jednorazową pomoc. Koszt turnusu rehabilitacyjnego to rząd wielkości około 2 500 zł do 5 000 zł na osobę, a więc kwota znacznie przekraczająca możliwości finansowe skarżących, które utrzymują się wyłącznie z emerytury D. P.. Skarżące podkreśliły, że podmiotem przedmiotowego świadczenia miała być D. P., ponieważ to ona uległa wypadkowi i dla niej dalsza rehabilitacja jest niezbędna. Ponadto leczy się ona w Poradni [...], w związku z czym wskazana jest opieka osoby towarzyszącej. Skarżące przywołały stosowne uregulowania prawne dotyczące rehabilitacji. W ocenie skarżących w sprawie niniejszej zaistniała sytuacja wyjątkowa – wypadek, o której mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie skarżących organy orzekające nie rozpatrzyły sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do odmowy przyznania świadczenia na rzecz D. P.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r. poz. 182 ze zm.) świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powyższe oznacza, że wniosek o wszczęcie postępowania składa osoba zainteresowana lub jej przedstawiciel ustawowy. Ponadto ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość złożenia wniosku za zgodą tych podmiotów przez inną osobę. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy w dniu 1 lipca 2014r. J. P. skontaktowała się telefonicznie z Centrum Pomocy Społecznej [...] zwracając się o pomoc i przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. (k. 1 akt administracyjnych).W dniu 2 lipca 2014r. pracownik organu sporządził protokół ustnie wniesionego podania, z którego wynika, że J. P. wystąpiła o pomoc dotyczącą sfinansowania turnusu rehabilitacyjnego dla matki D. P., dofinansowania do czynszu i dofinansowania turnusu dla siebie. (k.12 akt administracyjnych). Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 2 lipca 2014r. J. P. zwróciła się o "sfinansowanie turnusu rehabilitacyjnego dla Mamy, która jest inwalidką I grupy i kombatantką, a która jest po wypadku ([...]) i dofinansowanie dla mnie jako opiekunki na turnusie rehabilitacyjnym i osoby biorącej zabiegi. Proszę także o częściowe dofinansowanie do czynszu, bo mamy ciągłe zadłużenie (od 2014 roku i częściowo od 2013r.)". Z powyższego wynika, ze J. P. wystąpiła do organu pomocy społecznej o udzielenie pomocy zarówno matce D. P. jak i jej samej. Jak wskazano wyżej ustawa o pomocy społecznej dopuszcza taką możliwość i jest to rozwiązanie mające na uwadze świadczeniobiorców, którymi często są osoby starsze, chore lub nieporadne. Taką osoba niewątpliwie jest D. P., co w sposób niebudzący wątpliwości wynika z akt sprawy. Wprawdzie brak jest w aktach wyraźnej zgody D.P. na wystąpienie przez córkę o świadczenie z pomocy społecznej, jednakże ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że taka zgoda była wyrażona. Powyższe potwierdzają bowiem składane przez D. P. oświadczenia (k.3-5 akt administracyjnych), czy też fakt złożenia skargi do Sądu na odmowną decyzję organu. Można też uznać, że J. P. wystąpiła o udzielenie pomocy rodzinie, jaką niewątpliwie stanowi razem z matką D. P. w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika bowiem z treści art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Wyjaśnić zatem należy, że pomoc ta, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 powołanej ustawy). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy.

Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Pierwszy z wymienionych zasiłków, zgodnie z art. 39 ww ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną. Gdy dochód ten przekracza kryterium dochodowe , w grę wchodzi drugi z wymienionych zasiłków (zasiłek celowy specjalny) w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, względnie zwrotny zasiłek okresowy lub zasiłek celowy. Może on zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe .

Bezspornym jest, że dochód rodziny skarżących z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej , warunkujące przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej. W związku z powyższą okolicznością w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdować mógł jedynie art. 41 pkt 1 ww ustawy, normujący przesłanki przyznawania specjalnego zasiłku celowego osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, który to przepis organy obu instancji uwzględniły w zakresie podjętych rozstrzygnięć.

Organ I instancji w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że sytuacja rodziny skarżących, w którym występuje niepełnosprawność, bezrobocie oraz długotrwała choroba, uzasadnia przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, to jednak z uwagi na liczbę rodzin jakie obejmuje on zakresem swojego działania, a także ograniczone środki budżetowe, zmuszony był odmówić skarżącym przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wskazał w obecnej chwili środki finansowe na realizację zasiłków celowych uzasadniają udzielenie pomocy jedynie osobom i rodzinom pozbawionym jakiegokolwiek dochodu lub posiadającym dochód poniżej kryterium dochodowego. Ponadto organy orzekające uznały, że udzielenie pomocy w postaci sfinansowania wyjazdu na turnus rehabilitacyjny dla skarżących nie należy do niezbędnych potrzeb życiowych związanych z codziennym funkcjonowaniem człowieka, ratującym życie i zdrowie człowieka. Sąd podziela stanowisko organów, że w przypadku skarżących nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej uzasadniający przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wprawdzie wypadek, któremu uległa w dniu [...] kwietnia 2014r. D.P. podczas pobytu w szpitalu można uznać za sytuację wyjątkową, której nie można przewidzieć, jednakże powyższe nie uzasadnia konieczności korzystania przez obie skarżące z turnusu rehabilitacyjnego zważywszy na okoliczność, że już w dniu 24 września 2012r. D. P. otrzymała skierowanie na turnus rehabilitacyjny z uwagi na jej schorzenia. (załączone do odwołania) Konieczność więc skorzystania z tej formy rehabilitacji zachodziła już znacznie wcześniej i nie została spowodowana wypadkiem, a więc sytuacją nagłą. Dodać należy, że jak wynika z dokumentacji załączonej do skargi D. P. może również korzystać z rehabilitacji dziennej (skierowanie z dnia 15 lipca 2014r.). Ponadto jak wynika z akt sprawy zarówno D. P. jak i J. P. w dniu 30 września 2013r. złożyły do Narodowego Funduszu Zdrowia skierowania na leczenie uzdrowiskowe, zostały zarejestrowane i oczekują na realizację skierowań ( w przypadku D. P. jest to okres około 18 miesięcy, a w przypadku J. P. około 25 miesięcy – k. 33 i 34 akt administracyjnych). Ponadto wskazać należy, że specjalny zasiłek celowy nie mógłby przekroczyć w przypadku skarżących wysokości kryterium dochodowego bowiem jak wynika z treści art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może on być przyznany w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak zaś wskazano w skardze koszt pobytu jednej osoby na turnusie rehabilitacyjnym wynosi od 2500 zł do 5000 zł.

W świetle powołanych regulacji przyjąć należy, że intencją ustawodawcy, wyrażoną w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej było, aby właściwe organy pomocy społecznej miały możliwość przyznawania świadczeń z tytułu zasiłku celowego wskazanych w art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy (w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu) nawet wówczas, gdy dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe, ale wyłącznie w sytuacji szczególnie uzasadnionej. Ustawodawca nie sprecyzował przesłanek warunkujących przyznanie tego rodzaju pomocy, jak również nie zamieścił w ustawie definicji tego rodzaju świadczenia, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi decyzyjnemu.

O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego nie decyduje więc dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Szczególne przypadki, o których mowa w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego.

Decyzja wydawana w oparciu o powyższy przepis ma charakter uznaniowy. Pozostawiona organowi swoboda w zakresie rozstrzygania nie posiada jednak charakteru bezwzględnego. Luz decyzyjny organu wynikający z uznaniowego charakteru decyzji wymaga wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, zarówno tych, które odzwierciedlają indywidualną sytuacją wnioskodawcy i jego rodziny i decydują o jej uznaniu za szczególną lub też stoją na przeszkodzie takiemu uznaniu, jak i tych, które leżą po stronie samego organu właściwego do przyznania pomocy społecznej przy jednoczesnym respektowaniu określonych w ustawie celów pomocy społecznej. W myśl art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są bowiem podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

Podkreślić należy, że zasady stosowania art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wpisywać muszą się więc jednocześnie w cele i zadania pomocy społecznej oraz warunki jej przyznawania, określone w art. 2 i 3 tej ustawy. Stosownie do niniejszych unormowań, jak już wyżej wskazano, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem jej jest zapobieganie powyższym sytuacjom, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być przy tym odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

To ostatnie sformułowanie wskazuje, że zakres świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej posiada charakter ograniczony z uwagi na limit dostępnych środków finansowych. Zadaniem pomocy społecznej jest między innymi taki sposób dysponowania dostępnymi środkami, aby udało się w miarę możliwości realizować założone w ustawie cele i jednocześnie pomoc ta trafiła do możliwie szerokiej grupy środowisk potrzebujących pomocy państwa.

Lektura treści uzasadnień podjętych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji, w tym w szczególności uzasadnienia decyzji organu I instancji, w części dotyczącej przyczyny odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego wskazuje, na odpowiednie do ustaleń faktycznych sprawy, jak również celów i zadań pomocy społecznej wyważenie w odniesieniu do sytuacji skarżących podniesionych wyżej okoliczności wydawania decyzji uznaniowej, dotyczącej przedmiotowego świadczenia. Skarżące niewątpliwie znajdują się w trudnym położeniu, na co uwagę zwróciły także organy orzekające, uzasadniającym objęcie pomocą społeczną państwa, jednak za odmową przyznania specjalnego zasiłku celowego może też przemawiać ograniczona ilość środków finansowych na pomoc społeczną, bardzo liczna grupa osób oczekujących na wsparcie.

Z przedstawionych przez organ I instancji szczegółowych wyliczeń w zakresie wysokości budżetu gminy przeznaczonego na realizację celów pomocy społecznej oraz liczby osób uprawnionych i korzystających ze świadczeń pomocy społecznej wynika, że organ ten, choć dostrzegł, jak wcześniej wskazano, trudną sytuację życiową i materialną skarżącej, to z powodu ograniczonych środków finansowych nie miał możliwości uwzględnienia wnioskowanego świadczenia.

Pomimo, zrozumienia trudnej sytuacji skarżących, zdaniem Sądu, przyjąć należy, że takie uzasadnienie odmowy przyznania świadczenia o charakterze specjalnym, stanowiące wynik uwzględnienia sytuacji indywidualnej rodziny skarżących, możliwości pomocy społecznej oraz interesu społecznego, polegającego na tym, by pomoc ta mogła dotrzeć do jak najszerszej liczby środowisk, mieści się w prawnie dopuszczalnych granicach uznania administracyjnego, a w konsekwencji nie skutkuje naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.