Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 131/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Asesor WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Andrzej Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. C. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżoną uchwałę i poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2004r. Nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2004 r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...] (dalej jako Rada OIRP) uchwałą nr [...], działając w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2.08.2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.- dalej jako ustawa o radcach prawnych) po przeprowadzeniu postępowania konkursowego postanowiła odmówić Z. C. wpisu na listę aplikantów radcowskich z powodu osiągnięcia w konkursie przeprowadzonym w Izbie 72 punktów, co nie kwalifikuje kandydata do wpisania na listę aplikantów.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że lista kandydatów była zamknięta w dniu [...] lutego 2004 r. a więc przed ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. co sprawia, że zakwestionowane przepisy regulujące zasady przeprowadzania konkursu korzystały z domniemania konstytucyjności.

Od powyższej uchwały o odmowie wpisu Z. C. wniósł odwołanie w prawem przewidzianym terminie. W odwołaniu tym zarzucał pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 ( Dz. U. Nr 34, poz. 303), w którym Trybunał stwierdził, że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP przez to, iż dopuszcza - co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych - możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Zwrócił uwagę, że przedmiotowa uchwała została powzięta w dniu [...] marca 2004 r. czyli po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego a zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem OIRP w [...] zawartym w zaskarżonej uchwale, iż w sprawie decydujące znaczenie ma data zamknięcia listy kandydatów tj. [...] luty 2004 r.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r., wydaną na podstawie art.33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady OIRP w [...]. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Rada stwierdziła, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący Trybunał stanął na stanowisku, iż "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". Jednocześnie wskazano, że Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs w oparciu o art. 33 ust. 3 i zgodnie z § 22-25 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich wydanego na podstawie art. 60 pkt. 8 ustawy o radcach prawnych. W wyniku tego postępowania skarżący otrzymał 72 punkty, a więc poza limitem 120 punktów i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu.

W skardze do Sądu strona wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonych uchwał ewentualnie o ich uchylenie, podtrzymując swoje argumenty zawarte w odwołaniu. Zarzuca rażące naruszenie prawa czyli art. 33 ustawy o radcach prawnych.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie powtarzając swoje argumenty podniesione w zaskarżonej uchwale.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 53, poz.1270 - dalej jako p.p.s.a ).

Badając zaskarżone uchwały pod tym kątem Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie obie uchwały zostały wydane na podstawie art. 33 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z art. 33 ust. 2 tej ustawy wpis na listę aplikantów radcowskich może nastąpić jedynie po przeprowadzeniu odpowiedniego konkursu. Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs stosownie do postanowień regulaminu wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, co potwierdza uzasadnienie uchwały z dnia [...] października 2004 r. .

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszczał co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych uchwał skarżący nie spełnił wymogów przeprowadzonego konkursu gdyż uzyskał 72 punkty poza wymaganym limitem 120 punktów i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu.

W tej sytuacji należy uznać, iż przyjęte w regulaminie zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską, uchwalonego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, miały istotny wpływ na treść kwestionowanych uchwał. Z drugiej strony trzeba podkreślić, że zarówno uchwała Rady OIRP w [...] z dnia [...] marca 2004 r., jak też uchwała Krajowej Rady Radów Prawnych, która zapadła w dniu [...] października 2004 r. zostały podjęte w czasie kiedy przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych utracił swoją moc, co nastąpiło w dniu [...] marca 2004 r. Nie można zatem podzielić stanowiska OIRP w [...], iż decydujące znaczenia w sprawie ma data zamknięcia listy kandydatów.

W myśl art. 145 a § 2 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 pkt 1 lit b) p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przedmiotem bezpośredniej oceny Trybunału Konstytucyjnego w omawianej sprawie były wskazane w pytaniach prawnych ustawowe przepisy upoważniające, nie zaś treść wydanych na ich podstawie aktów wewnętrznych (regulaminów) samorządu radcowskiego. Nie oznacza to jednak, iż te akty wewnętrzne wydane w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją nie mogą podlegać ocenie co do swojej zgodności z prawem w ramach postępowania sądowoadministracyjnego (vide pkt 18 uzasadnienia wyroku TK). W uzasadnieniu tym Trybunał stwierdził : "określenie istotnych elementów konkursu na aplikację w aktach o charakterze wewnętrznym ogranicza (a wręcz uniemożliwia) skuteczną kontrolę legalności decyzji w tych sprawach. W sytuacji, gdy osoby ubiegające się o przyjęcie na aplikację radcowską nie są jeszcze członkami korporacji zawodowej, podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące wymienione w art. 87 Konstytucji RP, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji zawodowych. Okoliczność, że zostały wydane na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie zmienia ich natury prawnej, a w szczególności nie nadaje im przymiotu powszechnego obowiązywania".

Ponadto, wypada w tym miejscu przytoczyć treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Wszystko to powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonych uchwał z obrotu prawnego jako dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Organy samorządu ponownie rozpoznając sprawę powinny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego powstałą w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku o wpis na listę aplikantów w oparciu o nowe przepisy korporacyjne wydane na podstawie delegacji ustawowej.

Wobec powyższego rozważanie pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest bezprzedmiotowe.

Z tych przyczyn w oparciu o art. 145 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.