Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2219/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 § 1, art. 16
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi E.H. i K.R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Infrastruktury i Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku E. H. i K. R., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, o ponowne o rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010r. Nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Państwa nieruchomość położoną w [...], zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] KW [...] artykuł matrykuły [...], parcele budowlane nr katastralny [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o pow. 2,0116 ha, stanowiącą własność S. K. i E. K. - utrzymał ww decyzję Ministra Infrastruktury w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1953r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa część nieruchomości położonej w [...] oznaczonej jako parcela nr [...], parcela nr [...], część parceli nr [...], parcela nr [...] i parcela nr [...] o ogólnej powierzchni 2603m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom 73 karta mapy 46 stanowiącej własność S. i E. K.

Orzeczeniem z dnia [...] marca 1956r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], w wyniku wznowienia i rozszerzenia zakresu postępowania wywłaszczeniowego zmieniło powyższe orzeczenie z dnia [...] czerwca 1953r. Nr [...] przez uchylenie powierzchni i numeracji parcel i wywłaszczyło na rzecz Państwa całe parcele oznaczone nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] położone w [...], zapisane w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] KW [...] artykuł matrykuły [...], o powierzchni 20 116 m2, stanowiące własność S. i E. K.

Odrębnym orzeczeniem z dnia [...] marca 1956 r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o przyznaniu na rzecz S. K. i E. K. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia dokonanego ww orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1956 r.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności m.in. ww. orzeczenia z dnia [...] marca 1956 r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wystąpili pismem z dnia 20 marca 2006 r. E. H. (z d. [...]) i K. R. (z d. [...]), reprezentowane przez A. C. oraz J. K. (w miejsce którego, jako następca prawny wstąpiła Gmina Miasta [...]). Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1953 r., wskazując na brak wystąpienia przesłanek uzasadniających jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Stronami prowadzonego postępowania są następcy prawni byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości, ustalone na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. sygn. akt [...] (po S.e K. – E. K., K. R. zd. [...], E. H. zd. [...] oraz J. K.; postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r. sygn. akt [...] (po zmarłej E. K. – J. K., E. H. oraz K. R.) oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], (po J. K. - Gmina Miasta [...]).

Podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ nie odnalazł wszystkich dokumentów, uzyskał jedynie akta archiwalne dotyczące postępowania wywłaszczeniowego oraz w przypadku przedmiotowej nieruchomości wyłącznie orzeczenie o odszkodowaniu. Wskazanym orzeczeniem z dnia [...] marca 1956r. nr Nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] przyznało właścicielom S. i E. K. odszkodowanie w kwocie 3379,48 zł (trzy tysiące trzysta siedemdziesiąt złotych i czterdzieści osiem groszy) za wywłaszczoną nieruchomość. Odszkodowanie przyznano za parcele budowlane. Wartość gruntów budowlanych określono biorąc za podstawę wartość szacunkową 1 ha najwyższej klasy gruntów w strefie miejskiej.

Organ I instancji rozpoznając przedmiotowy wniosek stwierdził, że w oparciu o utrwalone orzecznictwo sądowo administracyjne (min. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2005r. sygn. akt I SA/Wa 170/04, należy uznać, że brak kompletnych akt archiwalnych powoduje, że nie można przeprowadzić oceny postępowania i ustalić, czy było ono przeprowadzone w sposób prawidłowy, a tym samym nie można stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Brak akt powoduje również, iż nie można organowi przedstawić zarzutu, że nie zbadał wszechstronnie sprawy i że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ze względu na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 16 kpa, organ orzekający w trybie art. 156 § 1 kpa zobowiązany jest wykazać, że badane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę, dlaczego to naruszenie ma taki charakter. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy Minister uznał, że brak jest przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa i nie ma podstaw aby stwierdzić nieważność zakwestionowanego orzeczenia z dnia [...] marca 1956r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzupełnionym pismem z dnia 27 lipca 2010 r., wystąpili E. H., K. R. oraz J. K. Skarżący podnieśli, iż organ nadzorczy dokonał błędnej oceny legalności ww. powyższego orzeczenia albowiem w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono rozprawy odszkodowawczej, jak również nie sporządzono opinii szacunkowej.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie prowadzone przed Ministrem Infrastruktury. W uzasadnieniu wskazał na niewłaściwość Ministra Infrastruktury w przedmiotowej sprawie.

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2941/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Ministra Infrastruktury wskazując, iż została ona wydana z naruszeniem art. 157 § 1 Kpa., jednocześnie stwierdzając, że organ naczelny jest właściwy w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydawanych przez Prezydia Wojewódzkich Rad Narodowych.

Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowego wniosku z uwzględnieniem całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, mając na uwadze, iż obecnie właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Budownictwa Minister utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury. Uznał, że w przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...] marca 1956 r. nie stwierdzono wad wymienionych enumertaywnie w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., jak również organ stwierdził, iż kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, która również nie wystąpiła.

Minister Infrastruktury i Budownictwa podniósł, że w toku postępowania nadzorczego organ dokonał licznych czynności w celu pozyskania całości akt postępowania wywłaszczeniowego, niezbędnych do dokonania pełnej oceny legalności przedmiotowego orzeczenia odszkodowawczego. Tj. pismami z dnia 2.06.2006 r. Minister Budownictwa zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego, Urzędu Miasta [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] z prośbą o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących m.in. przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].03.1956 r., w odpowiedzi na które Urząd Miasta [...] oraz Archiwum Państwowe w [...] nadesłały szczątkowe akta dotyczące ww. orzeczenia.

Kolejnymi pismami z dnia 30 sierpnia 2007 roku Minister Budownictwa zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej oraz Archiwum Akt Nowych z ww wnioskiem prośbą o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego orzeczenia uzyskując z ww Archiwum akta archiwalne, w których brak było dokumentów dotyczących przedmiotowego orzeczenia Natomiast Instytut Pamięci Narodowej poinformował, iż w wyniku przeprowadzonej kwerendy nie odnaleziono akt archiwalnych dot. ww. orzeczenia.

Pismem z dnia 22 lipca 2010 r. Minister Infrastruktury zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] z powyższą prośbą w odpowiedzi otrzymując akta archiwalne, w których również nie znajdowały się dokumenty dotyczącego przedmiotowego orzeczenia.

Minister Infrastruktury pismami z dnia 26 listopada 2010 r. ponownie zwrócił się do Archiwum Akt Nowych oraz Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących orzeczenia z dnia [...].03.1956 r. nr [...] otrzymując negatywna odpowiedź.

Podobnie, pismami z dnia 9 lipca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju bezskutecznie zwrócił się do Archiwum Marynarki Wojennej, Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej, Centralnego Archiwum Wojskowego, Archiwum Wojskowego w [...], Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...], Ministerstwa Obrony Narodowej, Archiwum Wojskowego w [...] z powyższym wnioskiem.

Ostatecznie Minister wskazał, iż pomimo prób organu w zakresie pozyskania materiału dowodowego w postaci akt archiwalnych dotyczących orzeczenia z dnia [...] marca 1956 r. Nr [...], nie udało się zgromadzić dokumentów pozwalających na ocenę zachowania wymogu przeprowadzenia rozprawy w stosunku do obszaru o pow. 1,7557 ha, oraz wymogu sporządzenia opinii szacunkowej dla przedmiotowej nieruchomości o pow. 2,0116 ha (albo 2,0160 ha). W częściowo zachowanych aktach archiwalnych znajduje się protokół z rozprawy wywłaszczeniowo- odszkodowawczej przeprowadzonej w dniu [...] lipca 1953 r., która dotyczyła wywłaszczenia nieruchomości o pow. 2603 m2. Z powyższego faktu organ wywiódł, iż nie można jednak wykluczyć, że odbyła się także kolejna rozprawa po złożeniu wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] stycznia 1954 r. Jednakże nie jest możliwa pełna weryfikacja spełnienia ww. wymogów, a w konsekwencji niemożliwa jest również weryfikacja procesu określenia wysokości odszkodowania. Jednocześnie organ podniósł, iż niezachowanie się akt dotyczących postępowania odszkodowawczego po 60 latach od wydania orzeczenia nie może prowadzić do domniemania, iż dany dokument nie został w ogóle sporządzony. Takie domniemanie godziłoby bowiem w zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 191/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1763/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem nie można uznać, aby ustalenie odszkodowania w orzeczeniu z dnia [...] marca 1956 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

We wniesionej na ww decyzję Ministra skardze, E. H., K. R., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 7 § 1, 77 § 1 w zw. z art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie sprzecznie z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego jak i zasadami doświadczenia życiowego, iż w okolicznościach niniejszej sprawy mogło dojść do przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej, której obowiązek przeprowadzenia nakazywał art. 33 ust. 2 Dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i tym samym, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skoro brak jest jakiekolwiek dowodu wskazującego na przeprowadzenie takiej rozprawy, a zgromadzony materiał dowody potwierdza nie przeprowadzenie takiej rozprawy;

2) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 33 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, na skutek odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, mimo że została ona wydana bez wcześniejszego przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej, pomimo złożenia wniosku o odszkodowanie przez osobę uprawnioną do odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi opisano stan sprawy, rozwijając szczegółowo wskazane zawarte w niej zarzuty. W szczególności skarżące podniosły, że wbrew temu co ustalił Minister, w ich ocenie zebrany materiał dowodowy potwierdza, iż nie została przeprowadzona rozprawa odszkodowawcza, a odszkodowanie zostało ustalone i decyzja wydana dopiero 3 lata po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Stąd też braku protokołu z rozprawy nie można utożsamiać ze szczątkową dokumentacją wywłaszczeniową, gdyż w tym zakresie wystąpiły fakty negatywne, których się nie dowodzi. Zdaniem skarżących, nie można oczekiwać, iż odnajdzie się protokół rozprawy odszkodowawczej, skoro ta nie została przeprowadzona. Należy wskazać, iż brak jest w tych aktach jakiegokolwiek dokumentu, który by w sposób bezpośredni czy chociażby pośredni wskazywał na przeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej.

Z tych też względów skarżące podniosły, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem Ministra co do tego, iż pozyskał on wyłącznie akta szczątkowe z UM [...] i AP w [...]. To co zostało przekazane Ministrowi to nie akta szczątkowe, tylko kompletne akta jakie powstały w toku postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego, a które wskazują zakres czynności procesowych jakie zostały ówcześnie podjęte a nadto potwierdzają, iż nie została przeprowadzona rozprawa odszkodowawcza. To zaś, iż zakres postępowania był nader skromny i nie przeprowadzono szeregu czynności, na czele z rozprawą administracyjną, nie oznacza automatycznie, iż akta są niekompletne. W sytuacji braku jakiegokolwiek dowodu na to, iż zostały przeprowadzone inne czynności procesowe, aniżeli wynika to z zebranego materiału dowodowego, nieuzasadnione jest twierdzenie o braku innych akt. Takie twierdzenie jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i z tego też względu ustalenia Ministra w tym zakresie są całkowicie błędne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Oceniane przez Sąd decyzje zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania, tj. stwierdzenia nieważności decyzji, co stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji ostatecznych, które znajdują się w obiegu prawnym i podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Postępowanie takie stanowi formę nadzoru i prowadzone jest na podstawie art. 156-158 kpa. Przy czym podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, orzeczenie wydane zostało niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność tę spełnia co najmniej jedną z przesłanek ustawowo określonych, jako przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie, aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Wśród przyczyn skutkujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił także "rażące naruszenie prawa"- art.156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego, brak kompletnych akt archiwalnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości (których nie ma możliwości odtworzyć w całości) powoduje, że nie można przeprowadzić oceny postępowania odszkodowawczego i ustalić, czy było ono przeprowadzone w sposób prawidłowy, a tym samym nie można stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia Prezydium. Brak akt powoduje również, że nie można organowi postawić zarzutu, iż nie zbadał wszechstronnie sprawy i że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Minister Infrastruktury w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, jakim dysponował i słusznie doszedł do wniosku, że niepełny materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania zaistnienia wad określonych art. 156 § 1 kpa, a tym samym nie ma podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2005r. sygn. akt 1 SA/Wa 170/04, niepubl.). Należy mieć również na uwadze okoliczność, iż w sytuacji gdy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie kilkudziesięciu lat od jej wydania to nie można przyjąć założenia, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć w ogóle nie istniał. Konieczna jest wówczas kompleksowa ocena materiału dowodowego i wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody w sprawie, które udało się zgromadzić (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/2001, opubl. Lex Polonica nr 396973). Niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza, iż taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.

W sprawie przedmiotowej należy stwierdzić, iż niewątpliwie organ dołożył należytej staranności aby odnaleźć część zaginionej dokumentacji dotyczącej postępowania odszkodowawczego, zakończonego przedmiotowym orzeczeniem. W wyniku poszukiwań udało się odnaleźć akta postępowania wywłaszczeniowego oraz orzeczenie odszkodowawcze. Wielokierunkowe poszukiwanie akt archiwalnych doprowadziło do pozyskania jedynie szczątkowego materiału dowodowego. W uzyskanych aktach archiwalnych brak jest natomiast dokumentów wskazujących na dokonanie czynności przewidzianych w art. 33 i 36 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r. Nr 4 poz. 31) oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r., Nr 52, poz. 339). Z okoliczności tej nie można jednak w żadnym razie wyprowadzić wniosku, że szeregu czynności w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym (w tym rozprawy w przedmiocie odszkodowania i sporządzenia stosownej opinii szaucnkowej) nie przeprowadzono. Niedopuszczalne byłoby rozstrzyganie wątpliwości wynikających z niezachowania się po kilkudziesięciu latach kompletnego materiału dowodowego, bądź z braku możliwości jego pozyskania, na korzyść skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji, z naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Należy mieć bowiem na uwadze, iż aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych (min. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. I SA/Wa 1493/15). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczność, iż została przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa w dniu [...] lipca 1953 roku, zgodnie z obwiązującą ówcześnie regulacją prawną to tym samym nie ma podstaw aby kategorycznie stwierdzić, iż podobna rozprawa, której obowiązek przeprowadzenia przewidziany został przepisem art. 33 ust. 2 powołanego dekretu, nie miała miejsca. Nadto podnieść należy, iż pomimo prawidłowego doręczenia orzeczenia odszkodowawczego, właściciele nie odwołali się od niego w zwykłym toku instancji, pomimo stosownego pouczenia o przysługującej im takiej możliwości. Nie bez znaczenia jest zatem powyższy fakt, gdyż byli właściciele nieruchomości składając odwołanie od orzeczenia odszkodowawczego, mieli możliwość odwołać się od wadliwego, w ich ocenie, orzeczenia odszkodowawczego i min. podnieść tę sporną okoliczność - naruszenie ich uprawnień poprzez nieprawidłowe wyliczenie czy nieprzeprowadzenie rozprawy w przedmiocie odszkodowania. Nadto, dla oceny czy decyzję wywłaszczeniowo-odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem prawa, nie można pominąć okoliczności czy - niezależnie od oczywistych uchybień organu wywłaszczeniowego - orzeczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu. (Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. I SA 1834/00). Brak odwołania od ww orzeczenia stanowi o akceptacji przyznanego odszkodowania, a zatem i sposobu wyliczenia jego wysokości. Stąd też uznać należy, że przyznane odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo. Niezależnie wskazać też należy, że w aktach sprawy znajduje się opinia szacunkowa dotycząca innej wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność, z tytułu spadkobrania, małoletnich dzieci S K: J, K i R K. (całych parceli Nr o pow. 2,4097 ha i nr o pow. 7,2811 ha zapisanej w kw Sądu Powiatowego w [...] tom II, wykaz [...], położonej [...]). Z powyższego wywieść można, iż taka opinia również została sporządzona w stosunku do przedmiotowej nieruchomości (o powierzchni 20 116 m.kw.), tylko z uwagi na znaczny upływ czasu uległa zaginięciu, bądź została zdeponowana w miejscu organom nie znanym, a następnie w konsekwencji przeprowadzona rozprawa odszkodowawcza śladem wcześniej przeprowadzonej rozprawy wywłaszczeniowej. Poza tym należy wskazać, że S K był w stałym kontakcie z organem wywławszczeniowym - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], występując w imieniu swoich dzieci, zatem nie było przeszkód komunikacyjnych do podnoszenia jakichkolwiek wadliwości w przeprowadzonym postępowaniu odszkodowawczym. Natomiast przypomnieć należy, że Instytucja stwierdzenia nieważności nie ma na celu usuwania wad postępowania administracyjnego, lecz służy wyłącznie usuwaniu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia.

Na marginesie podnieść należy, iż skarżący z przedmiotowym wnioskiem wystąpli dopiero w dniu [...] marca 2006 roku, a zatem po 50 latach od daty wydania ww orzeczenia. Mając na względzie przepis art. 16 § 1 kpa., zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych art. 156 § 1 kpa. Instytucja stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą do wzruszenia decyzji w tym trybie.

Reasumując Sąd uznał, organy obu instancji prawidłowo dokonały oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego w kontekście możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Stan sprawy został obszernie opisany zaś Minister odniósł się do wszystkich zawartych ww wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów.

Sąd zatem stwierdził, że Minister Infrastruktury i Budownictwa wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

W niniejszej sprawie skarga podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.