Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1241/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 72 poz 380
law: Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz  osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
article: art. 154, art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka –Duda (spr) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Mirosław Bator Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] czerwca 2011r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 18 kwietnia 2011r .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku S. W. z dnia 18 marca 2011r., dotyczącego przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.).

W uzasadnieniu o wskazał, że prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach - pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Postępowanie zostało zakończone decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 1998 r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...] o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia. Sprawa była również na wniosek strony rozpatrywana w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 1998 r.

W dniu 17 marca 2011 r. wpłynął w tej sprawie wniosek strony, któremu nadano bieg w trybie art. 154 k.p.a. Wniosek ten nie zasługuje jednak na uwzględnienie albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. byłoby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 k.p.a. orzekłby po raz kolejny (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej, tj. orzekł w sprawie zakończonej ostateczną

i prawomocną decyzją Kierownika Urzędu o odmowie uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym.

Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w sprawie

S. W. złożył w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zwrócił się o zmianę decyzji w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 i art. 105 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną.

Orzekając w ten sposób przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Oprócz okoliczności podniesionych w pprzedniej decyzji, podał że w dniu 3 grudnia 2001r. wpłynął wniosek S. W. w sprawie przyznania uprawnienia do przedmiotowego świadczenia, zakwalifikowany jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił zmiany decyzji z dnia [...] lipca 1998r. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne, ponieważ organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2002r.

Wskazał następnie, że przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji

z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w sprawie. W przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. - organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Krakowie skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...], S. W. domagał się jej uchylenia w całości.

Skarżący podnosił, że decyzją z dnia [...] marca 1998r. organ odmówił mu świadczenia, ponieważ praca przymusowa była świadczona w granicach państwa polskiego sprzed 1 września 1939, co było zgodne z ówczesnym stanem prawnym. Po zmianie ustawy skarżący zwrócił się do organu o zmianę decyzji ostatecznej. Organ uznał jednak, że kolejna decyzja, dotycząca sprawy już rozstrzygniętej, byłaby dotknięta wadą nieważności. Skarżący podkreślał, że tożsamość sprawy administracyjnej istnieje, gdy występują w niej te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu, ponadto zachodzi tożsamość stanu faktycznego i prawnego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że na wniosek strony decyzja ostateczna, odmawiająca przyznania świadczenia może zostać zmieniona.

Dalej skarżący wskazał, że w wieku [...] lat został deportowany do pracy przymusowej w niemieckich gospodarstwach rolnych – najpierw do [...] koło [...], następnie na teren Niemiec. Przebywał tam bez prawa udania się do domu . Otrzymał także pomoc finansową za pracę niewolniczą od fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie, a okres ten wliczony został również do emerytury jako roboty przymusowe.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności

z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Zaskarżoną decyzją organ administracji publicznej utrzymał w mocy uprzednią decyzję własną, wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie

z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe

w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło przekonanie , że rozpatrywana sprawa jest tożsama ze sprawą, już załatwioną decyzją ostateczną. Wobec tego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał wydanie decyzji merytorycznej za niedopuszczalne, zakładając, że byłaby ona dotknięta wadą nieważności. Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji kluczowe było zatem ustalenie, czy wniosek skarżącego z dnia 18 kwietnia 2011r. inicjujący kontrolowane postępowanie istotnie dotyczył sprawy załatwionej już ostateczną decyzją administracyjną.

Uwzględniając powyższe należy uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] nie są prawidłowe. Taka ocena wynika z faktu, że organ administracji publicznej nie rozważył w sposób wnikliwy w jakim trybie został złożony wniosek, który doprowadził do wszczęcia kontrolowanego postępowania administracyjnego. Bezpodstawnie przyjął, że wniosek ten dotyczy zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., mimo iż prawidła analiza jego treści nie pozwala na tak jednoznaczną interpretację. Zamiast wezwać wnioskodawcę o wskazanie procesowej podstawy prawnej żądania albo umożliwiających jej właściwe ustalenie okoliczności , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przedwcześnie – przyjął, że S. W. złożył wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Organ nie zmienił tej kwalifikacji pomimo tego, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyraźnie wskazał, że inicjował postępowanie w oparciu o przepis ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Ponadto Kierownik Urzędu błędnie uznał, że wszczynający sprawę wniosek dotyczy sprawy, która została już załatwiona decyzją ostateczną.

Rozwijając powyższe wywody w pierwszej kolejności należy zauważyć, że tryb, wskazany w art. 154 k.p.a. nie mógł w ogóle w niniejszej sprawie mieć zastosowania. Wniosek S. W. dotyczył zmiany decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach - pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Artykuł 1 ust. 1 tej ustawy stanowi, że świadczenie pieniężne, zwane dalej "świadczeniem", przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie. W art. 1 ust. 2 zawarte są negatywne przesłanki przyznania świadczenia – stosownie do treści tego przepisu, przysługuje ono osobom, nie mających ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego, określonego w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także dodatku za tajne nauczanie, przysługującego na podstawie odrębnych przepisów. Artykuł 2 ustawy zawiera legalną definicję represji. Świadczenie przewidziane tą ustawą przysługuje osobom, które spełniają przesłanki wymienione w jej art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2, jeżeli jednocześnie nie jest zrealizowana negatywna przesłanka przyznania świadczenia, o której mowa w art. 2 ustawy. W takim wypadku przyznanie świadczenia jest obowiązkiem, nie zaś uprawnieniem organu. Decyzja o przyznaniu świadczenia nie pozostawia zatem miejsca na uznanie administracyjne, lecz jest decyzją o charakterze związanym. Należy podzielić prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym tryb uchylenia lub zmiany decyzji z art. 154 k.p.a. nie może być stosowany odniesieniu do decyzji administracyjnych związanych, a jedynie w stosunku do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Tryb ten ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne, a więc takich w stosunku, do których - kompetencje organu administracji publicznej do kształtowania rozstrzygnięcia sprawy określono według oceny celowości, dokonywanej na podstawie i w granicach przepisów prawa powszechnie obowiązującego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2010r., sygn. akt I OSK 1287/09, Lex Omega nr 595036; zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011r., sygn. akt I OSK 607/10 Lex Omega 784233). Z powyższego wynika, że tryb zmiany decyzji ostatecznej przewidziany w art. 154 k.p.a. nie mógł znaleźć zastosowania do rozstrzygnięcia o charakterze związanym, jakim jest orzeczenie o przyznaniu świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach - pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Przyjmując jedynie hipotetycznie, że tryb taki mógłby mieć zastosowanie należy wskazać, że i w tym przypadku organ administracji publicznej nie przeanalizował w należyty sposób, czy wydanie decyzji merytorycznej w wyniku wniosku o zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia byłoby orzekaniem po raz kolejny w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o odmowie uchylenia decyzji. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie rozważył, czy zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej w sytuacji, kiedy w istotny sposób zmienił się stan prawny. Artykuł 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach - pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich określał na przestrzenni czasu, co w rozumieniu tej ustawy stanowi represję. W pierwotnym brzmieniu przepis ten przewidywał, że represją w rozumieniu ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych (art. 2 pkt 1) oraz deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium: III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 (art. 2 pkt 2 lit. a) oraz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach (art. 2 pkt 2 lit. b). Na podstawie ustawy w takim właśnie brzmieniu zostały wydane wobec skarżącego decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 1998 r. Nr [...] o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia oraz utrzymująca ją w mocy decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...]. Również w takim stanie prawnym zapadła decyzja z dnia [...] czerwca 2002r., nr [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2002r., nr [...], odmawiające zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pieniężnego w trybie art. 154 k.p.a. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009r., sygn. akt K 49/07 (Dz. U. Nr 220, poz. 1734) stwierdził, że art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Już po wydaniu powyższego wyroku, ale przed dokonaniem przez ustawodawcę zmiany w zakwestionowanym przepisie, decyzją

z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją

z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 1998 r. w trybie wznowienia postępowania (art. 145

i n. k.p.a.). Kolejna zmiana stanu prawnego wiążę się ustawą

z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 72, poz. 380) . Od dnia 20 kwietnia 2011r., zgodnie z art. 2 pkt 2 lit.a i b ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, represją w rozumieniu tej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Zatem w obecnym stanie prawnym represją, uprawniającą do otrzymania przedmiotowego świadczenia, jest również wywiezienie do pracy przymusowej w obrębie państwa polskiego w jego przedwojennych granicach. Orzekające w niniejszej sprawie organ administracji publicznej nie dostrzegł jednak wyżej opisanych dwukrotnych zmian stanu prawnego pomimo, że zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie i doktrynie poglądem zmiana obowiązującego prawa powoduje, że powstaje nowa sprawa nie tylko w znaczeniu procesowym, ale także materialnym; zastosowanie art. 154 k.p.a. uznaje się wówczas za niedopuszczalne (zob. powołany już wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2010r., a także wyrok tegoż sądu z 20 grudnia 1991 r., II SA 893/91, ONSA 1993 nr 2, poz. 33; wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1993 r., III ARN 27/93, OSN CP 1994, nr 2, poz. 43; z literatury: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2009, s. 567; Cz. Martysz

(w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz T. II, Zakamycze 2005, s. 360). Niezależnie zatem od związanego charakteru decyzji w przedmiocie przyznania spornego świadczenia, również zmiana stanu prawnego stała na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie art. 154 k.p.a., czy nadaniu sprawie biegu w takim trybie bez wyjaśnienia intencji strony. Ponadto, zmiana stanu prawnego wykluczała stwierdzenie tożsamości sprawy już rozstrzygniętej uprzednimi decyzjami ostatecznymi i sprawy, toczącej się na podstawie wniosku S. W. z dnia [...] marca 2011r. Postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji ostatecznej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w jej pierwotnym brzmieniu, poddane następnie nadzwyczajnej weryfikacji w trybie art. 154 k.p.a., nie jest tożsame ze sprawą, prowadzoną przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie wniosku z dnia [...] marca 2011r.

Co więcej, organ administracji publicznej nie dostrzegł, że ustawa z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich zawiera szczególny przepis - art. 2, stosownie do którego zmiana decyzji ostatecznych odmawiających prawa do świadczenia przysługującego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w jej dotychczasowym brzmieniu, osobom deportowanym (wywiezionym) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. następuje na wniosek strony. Przepis ten należy uznać za szczególny w stosunku do uregulowanych w K.p.a. nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych ( art. 163 k.p.a.) W chwili, gdy dokonywano poprzedniej weryfikacji decyzji odmawiającej przyznania S. W. świadczenia pieniężnego przepis ten jeszcze nie obowiązywał. Jego wprowadzenie do porządku prawnego powoduje zatem, że wniosek o zmianę decyzji stanowi nową sprawę zarówno w znaczeniu materialnoprawnym, jak i procesowym.

Powracając do zasadniczej kwestii nierozważenia w sposób wnikliwy i jednoznaczny, w jakim trybie został złożony przez skarżącego wniosek, który doprowadził do wszczęcia kontrolowanego postępowania administracyjnego należy wskazać, że co prawda przepis art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich jeszcze nie obowiązywał z uwagi na vacatio legis w dacie złożenia przedmiotowego wniosku, niemniej ustawa jako opublikowana była znana, zaś S. W. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który był uzasadnieniem do wprowadzenia nowej regulacji. Z całą zaś pewnością zmianę stanu prawnego należało uwzględnić na etapie postępowania toczącego się w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym S. W. wyraźnie wskazał, że o zmianę decyzji wnosi w związku z ustawą z dnia 25 lutego 2011r.

Z powyższego wynika, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej naruszył art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich nie rozważając możliwości jego zastosowania w sprawie. Dodatkowo, błędnie rozpoznał wniosek skarżącego w trybie z art. 154 k.p.a, uznając przy tym niesłusznie, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak

w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a,

Rzeczą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie wydanie stosownego rozstrzygnięcia po eliminacji wytkniętych uchybień.