Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 136/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 1, art. la, art. 9, art. 10, art. 11, art. 15 ust. 1, art. 18, art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 29 ustawy z dnia 07.09.2007 r. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 roku, poz. 859), art. 104, art. 162, art. 163 k.p.a., skierowana do P.K., Burmistrz Miasta Ż. postanawił uznać za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją [...] z dnia [...] w okresie od 2013-10-01 do 2013-10-31 w wysokości 100,00 złotych w okresie od 2013-11-01 do 2013-11-30 w wysokości 100,00 złotych w okresie od 2013-12-01 do 2013-12-31 w wysokości 100,00 złotych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją [...] z dnia [...] roku zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy od 01 października 2013 roku do 30 września 2014 roku. Dalej organ przywołał przepisy art. 2 ust. 7 i art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ zaznaczył, że w dniu 18 września 2014 roku strona przedłożyła zaświadczenie Komornika Sądowego potwierdzające fakt otrzymywania w okresie od 10.2013 roku do 12.2013 roku wpłat na poczet alimentów w łącznej wysokości 300,00 złotych. Wskazał, iż związku z faktem, że w okresie od miesięcy 10 – 12. 2013 roku strona otrzymywała świadczenia funduszu alimentacyjnego, uznał, iż świadczenia te, do wysokości otrzymanych przez stronę kwot od Komornika Sądowego stanowią świadczenia nienależnie pobrane.

W odwołaniu od tej decyzji P.K. wskazał, że zasądzona kwota alimentów to 600 zł, a otrzymywana z funduszu kwota to 500 zł, a zatem uznał, iż kwota po 100 zł stanowi uzupełnienie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając m.in. na podstawie art.2 pkt.7, art. 23, art.28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekło utrzymać w mocy zaskarżona decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że przepis art.2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego:

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że art. 23. ust. 1 ustawy określa, iż osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

Kolegium podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji decyzją z dnia [...]r. przyznał dla P.K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na okres świadczeniowy od 01.10.2013r. do 30.09.2014r. Jednocześnie z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ż. z dnia 17.10.2014r. sygn.akt [...] wynika, iż komornik prowadzi postępowanie z wniosku wierzyciela na podstawie tytułu wykonawczego SR w Ż. z dnia [...]r. w sprawie o sygn. [...]. W okresie od października 2013 do grudnia 2013r. do wierzyciela tytułem alimentów przekazano kwotę w wysokości 300,00 zł. Bezspornym zatem jest, że strona pobierała jednocześnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i alimentów i wobec powyższego kwota odpowiadająca wysokości alimentów otrzymanych w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego powinna zostać zwrócona organowi I instancji jako świadczenia nienależnie pobrane.

W ocenie Kolegium sytuacja ta stanowi naruszenie art.28 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy i jest mowa o zwrocie świadczenia wypłaconego gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art.28 zaległe lub bieżące alimenty ,do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący P.K. wskazał, ze decyzja jest dla niego krzywdząca. Podnosił, iż nie jest w stanie dokonać zwrotu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem skarżącego kwota zasądzonych alimentów wynosi 600 zł miesięcznie, natomiast kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacana jest w wysokości 500 zł. Otrzymane wpłaty od komornika skarżący uznał za uzupełnienie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona skarga musiała zostać uwzględniona jednakże z innych powodów niż zostały przywołane w skardze.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny w zasadzie nie budzi żadnych wątpliwości, Stan ten sprowadza się do tego, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ż. w miesiącach 10,11,12.2013 r. dokonał wpłaty na rzecz strony skarżącej łącznie kwoty 300 zł. tytułem alimentów. W tym okresie strona skarżąca otrzymywała również świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane mocą decyzji Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...]r. Przywołane okoliczności zdaniem organów administracji wyczerpały przesłankę pobrania nienależnego świadczenia przewidzianą treścią art. 2 pkt. 7 lit d. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 859) i orzekły zwrot nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 300,00 zł. wraz z należnymi odsetkami.

W świetle przywołanego stanu faktycznego przyjdzie przywołać unormowania prawne, które legły u podstaw wydania kwestionowanych rozstrzygnięć. Stosownie do postanowień art. 2 ust. 7 lit. d wyżej wymienionej ustawy o nienależnie pobranym świadczeniu można mówić wówczas, gdy świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Z kolei po myśli art. 23 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, przy czym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna.

W kontekście przywołanych przepisów oraz przedłożonych akt administracyjnych rozważyć kwestię, czy działania organu pierwszej instancji uprawniały go do takiego zakwalifikowania czynności komornika sądowego jak to uczynił w rozpatrywanej sprawie i do uznania, że wyczerpana została przesłanka przewidziana art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Decyzja Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...]r., Nr [...] przyznająca stronie skarżącej przedmiotowe świadczenie zawiera rozbudowane pouczenie, w tym w formie wytłuszczonej i z podkreśleniem, że "w przypadku otrzymania alimentów bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego, zobowiązuje się Pana/Panią do niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne lub tut. Ośrodek, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 7 lit d. cytowanej wyżej ustawy, świadczenia wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała są świadczeniami nienależnie pobranymi, które zgodnie z art. 23 ust. 1 podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami".

Oznacza to, że pouczenie w zakresie nienależnie pobranych świadczeń odniesiono do sytuacji, gdy przekazanie alimentów na rzecz osób uprawnionych następuje bezpośrednio przez dłużnika alimentacyjnego.

Pouczenie to jest ewidentnie błędne, gdyż w całym kontekście nie pozwala na wnioskowanie, że przez otrzymanie alimentów należy też rozumieć kwoty przekazane przez komornika w ramach postępowania egzekucyjnego. Wprowadzenie strony w błąd nie może pociągać dla niej ujemnych konsekwencji, jeżeli wpłynęło na jej świadomość co do sfery jej praw i obowiązków (por wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1073/10, czy też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/GL 1214/11 dostępne w CBOIS). Przywołane powyżej stanowisko sądów administracyjnych znajduje pełne odniesienie do rozpoznawanej sprawy, a tym samym organy administracji dopuściły się naruszenia postanowień art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli jak również zasady informacji.

Oznacza to, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku winien podjąć przewidziane prawem działania.

Skoro organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w sentencji na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a