Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 330/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działający z upoważnienia Wójta Gminy W., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek J. G. z dnia [...] marca 2022 r. o udzielenie pomocy społecznej w postaci gorących posiłków z programu rządowego ustalonego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15.10.2018 r., bowiem na skutek odwołania od decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...]01.2022 r. nr [...] została wydana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej: "SKO w Ł.") z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], przyznająca świadczenie pieniężne na zakup posiłku w wysokości po 150 zł miesięcznie od stycznia do czerwca 2022 r., która jest decyzją ostateczną.

Zażalenie na postanowienie z dnia [...] marca 2022 r. wniósł J. G.

Po rozpoznaniu zażalenia, SKO w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy ww. postanowienie, wskazując że postępowanie nie może być wszczęte, gdy w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo zostało zakończone. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego dotyczy przyznania gorących posiłków z programu rządowego ustalonego Uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. Zgłoszone roszczenie w tym przedmiocie, tj. we wniosku z dnia [...] marca 2022 r. zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją administracyjną SKO w Ł. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], w której przyznano świadczenie pieniężne na zakup posiłków w wysokości po 150 zł miesięcznie od stycznia do czerwca 2022 r. Skarga na tą decyzję została wniesiona przez skarżącego i czeka na rozpoznanie przed WSA w Białymstoku.

Skargę na postanowienie SKO w Łomży z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł J. G., w której zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa:

- Konstytucji RP: art. 2; art. 30; art. 31 pkt 2; art. 32; art. 47; art. 65 pkt 1; art. 67; art. 68 pkt 1 i 3; art. 69;

- ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9; 15; art. 75 § 1; art. 76; art. 77 § 1; art. 78; art. 80; art. 107 § 3;

- ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych;

- przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy;

- kodeksu karnego - pomawiania i niedopełnienie obowiązków służbowych oraz celowego i świadomego fałszowania i manipulowania posiadanymi informacjami, celowego pomijania konkretnych przepisów prawa z ustaw, w tym ustawy o pomocy społecznej;

- ustawy o pracownikach samorządowych;

- ustawy o pomocy społecznej: art. 2 ust. 1; art. 3; art. 6 pkt 1, 11; art. 7 pkt 1, 5, 6, 14; art. 8 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 12; art. 17 ust. 1 pkt 5, pkt 6, ust. 2 pkt 1; art. 18 ust. 1 pkt 6; art. 39; art. 40; art. 41; art. 45; art. 107 ust. 1, ust. 5b pkt 6, art. 119 ust. 1, ust 2; art. 123.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

- jak najszybsze rozpatrzenie skargi,

- zmianę wydanej decyzji w ten sposób, że przyznaje się J. G. specjalny zasiłek celowy w wysokości 700 zł oraz 500 zł zasiłku celowego na każdy miesiąc począwszy od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r. na zakup gorących posiłków lub dostarczenia takich posiłków do domu oraz od stycznia 2022 r. do grudnia 2022 r., jak też zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych;

- całkowite zwolnienie J. G. od kosztów sądowych i przyznanie z urzędu adwokata do obrony jego praw przed Sądem;

- wyłączenie z rozpatrywanie tej sprawy WSA w Białymstoku i stronniczych, zakłamanych sędziów tego sądu, którzy celowo oddalają i odrzucają wszystkie skargi i wnioski o wyłączenie tych stronniczych, zakłamanych sędziów i przeniesienia sprawy do innego sądu;

- zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie czy nowelizacja art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatku rolnym jest zgodna z Konstytucją RP, która to nowelizacja spowodowała zwiększenie przelicznika hektarów zabudowanych IV, V i VI klasy (przyjęto przelicznik 1, pomijając klasę ziemi, co jest niezgodne z Konstytucją), co spowodowało zwiększenie dochodów biednych rolników wyliczanych na podstawie hektarów przeliczeniowych, przekroczenie kryterium dochodowego uprawniające do zasiłku z pomocy społecznej, gdy tak naprawdę ich dochód nie zwiększył się, gdyż nie zwiększyła się rzeczywista powierzchnia ich gospodarstwa.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II SO/Ol 13/22, WSA w Olsztynie oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

Przedmiotem dokonywanej w niniejszej sprawie kontroli sądowej jest postanowienie SKO w Ł. z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], które utrzymało w mocy postanowienie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Wójta Gminy W., z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], które odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek J. G. z dnia [...] marca 2022 r. o udzielenie pomocy społecznej w postaci gorących posiłków z programu rządowego ustalonego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15.10.2018 r. w sprawie ustalenia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018, poz. 1007).

Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. zatytułowanym "wniosek o pilną pomoc społeczną", w którym skarżący między innymi ponownie zwrócił się o "przyznanie zasiłku celowego na ciepłe posiłki w wysokości 500 zł na każdy miesiąc, które w ostatnim czasie mocno zdrożały lub dostarczenie mi takich posiłków do domu, zgodnie z programem rządowych i uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r.". Podkreślił, że przyznane 150 zł od stycznia do czerwca 2022 r. jest nie wystarczające na zakup gorących posiłków w obliczu znacznego wzrostu cen żywności i cen posiłków w brach dochodzących do 35 zł (z uwagi na brak wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. w akta administracyjnych, sąd zarządził sporządzenie kopii z akt sprawy o sygn. akt II SA/Bk 328/22). Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii udzielenia pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. Pozostałe wnioski zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2022 r. zostały rozpoznane przez organ I instancji innymi decyzjami.

W tym miejscu podkreślić należy, że organ administracji publicznej związany jest żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmienić z urzędu jego kwalifikacji (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1988 r., sygn. akt IV S.A. 35/88, PiŻ 1988, Nr 30, s.15). W konsekwencji i kognicja Sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w powyższym zakresie, pomijając pozostałe zarzuty – skierowane do poprzednio podjętych decyzji w omawianym przedmiocie.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania. Przepis ten ustanawia dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Unormowanie to wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o tę ostatnią podstawę odmowy wszczęcia postępowania, wskazać należy, że przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa. Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy za organami obu instancji, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną", której zaistnienie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte. W omawianej sprawie zapadły już bowiem rozstrzygnięcia, które stanowią przeszkodę do ponownego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje bowiem, że roszczenie skarżącego o udzielenie pomocy społecznej w postaci gorących posiłków z programu rządowego, ustalonego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15.10.2018 r. zostało już rozpoznane. Na skutek odwołania od decyzji z dnia [...]01.2022 r. nr [...] Wójta Gminy W., w imieniu którego działał Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W., Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało świadczenie pieniężne na zakup posiłku w wysokości po 150 zł miesięcznie od stycznia do czerwca 2022 r. Decyzja ta jest ostateczna i co należy podkreślić, skarga J. G. na tą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 233/22 (wyrok nieprawomocny).

Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez samego skarżącego i jako takie dowodzą, że sprawa dotycząca przyznania pomocy w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku została zakończona ww. ostateczną decyzją i podlegała kontroli Sądu, który również oddalił skargę. Podkreślić przy tym należy, że wysokość udzielonego świadczenia tj. 150 zł miesięcznie zamiast żądanej kwoty 500 zł miesięcznie, czy też okresu na jaki zostało udzielone świadczenie pieniężne nie mogła podlegać ocenie w sprawie niniejszej, bowiem podlegała ocenie w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 233/22, gdzie sąd merytorycznie oceniał zarzuty skargi i prawidłowość wydanej decyzji SKO z dnia [...]02.2022 r.

Wobec tego Sąd nie podziela wszystkich podniesionych w skardze zarzutów. W sprawie niniejszej nie mogło dojść do naruszenia przepisów przywołanych ustaw, gdyż sprawa zakończyła się na etapie odmowy wszczęcia postępowania. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzono już postępowanie i wydano rozstrzygnięcie - ponowne postępowanie nie może być wszczęte, a zatem organy obu instancji zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. Przy czym podkreślenia wymaga, że kwestia prawidłowości przywołanych ostatecznych rozstrzygnięć nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, co wyjaśniono już na wstępie. Z tych też względów zarzuty skargi formułowane w powyższym zakresie nie mogły odnieść skutków prawnych w tym postępowaniu.

W ocenie Sądu niezasadny jest także wniosek skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatku rolnym z Konstytucją RP. Podnoszona przez skarżącego kwestia pozostaje bowiem bez wpływu na prawidłowość formalnego zakończenia przez organy niniejszego postępowania.

Sąd w niniejszym postępowaniu sądowym nie może także rozpoznać wniosku skarżącego o przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego w wysokości 700 zł czy też zasiłku w kwocie 500 zł na zakup gorących posiłków, bo wniosek taki winien być złożony do organu właściwego a nie do Sądu, który zgodnie z art. 1 p.p.s.a. sprawuje wyłącznie kontrolę działalności administracji publicznej.

Końcowo należy wskazać, że zaprezentowane w niniejszej sprawie stanowisko stanowi w znacznej części powtórzenie stanowiska wyrażonego przez tutejszy Sąd na tle analogicznej sprawy skarżącego – wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 329/21 (orzeczenia nieprawomocne).

Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień.

Ponadto należy podkreślić, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Z tego względu racje słuszności, czy sprawiedliwości społecznej, nie mogą być brane pod uwagę.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.