Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 638/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. [...] II SA/Po 638/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Inne z dnia 27 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Inne na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta M. decyzją z dnia 23 lutego 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 126 pkt 1 w związku z art. 125 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.), odmówił spółce z o.o. "M. " z siedzibą w M. (dalej MEW Sp. z o.o.) udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki [...] poprzez piętrzenie wody jeziora [...] na upuście-odłówce.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że MEW Sp. z o.o. zwróciła się wnioskiem z dnia 17 marca 2014 r. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód poprzez piętrzenie wody jeziora [...] na upuście wody-odłówce dla ryb do rzędnej 58,40 m n.p.m. oraz utrzymanie urządzeń wodnych upustu wody z jeziora w odpowiednim stanie technicznym. Do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołączono: operat wodnoprawny, instrukcję gospodarowania wodą, opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym oraz dowód wpłaty za wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

Starosta M. decyzją z dnia 16 maja 2014 r. orzekł o udzieleniu wnioskodawczyni pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki [...] poprzez piętrzenie wody jeziora [...] na upuście-odłówce oraz odprowadzanie wód upustem-odłówką do rzeki [...] w km 6+380. Inne (dalej Dyrektor RZGW) decyzją z dnia 16 października 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. C., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta M. decyzją z dnia 8 kwietnia 2015 r. orzekł o udzieleniu MEW Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki [...]. Dyrektor RZGW w P. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Starostę Międzyrzeckiego.

Organ administracyjny pierwszej instancji, w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania, decyzją z dnia 2 października 2015 r. orzekł o udzieleniu MEW Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki [...]. Dyrektor RZGW w P., po rozpatrzeniu odwołania E. C., uchylił decyzję Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. We wskazaniach co do ponownego toku postępowania organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności doprowadzić do uzupełnienia operatu wodnoprawnego i instrukcji gospodarowania wodą, następnie ustalić w sposób prawidłowy strony postępowania, a przed wydaniem decyzji powiadomić o poczynionych ustaleniach oraz umożliwić stronom zapoznanie się z nimi i ustosunkowanie się do zebranych materiałów.

Starosta M. wskazał że istniejąca elektrownia wodna należąca do C. C., E. C., A. C. jest obecnie o przepustowości 5,1 mł/s (planowanej 6,6 mł/s), przy czym rzeka [...] średniorocznie niesie 1,06 mł/s. Planowane wykonanie urządzenia wodnego w postaci budowy drugiej elektrowni wodnej na tym samym stopniu wodnym, zlokalizowana w miejscowości S. w pobliżu istniejącej elektrowni wodnej nie jest możliwe ze względu na ograniczone zasoby wodne jakie niesie rzeka [...]. Gospodarowanie wodami jest prowadzone z zachowaniem zasady racjonalnego i całościowego traktowania zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, z uwzględnieniem ich ilości i jakości o czym mowa jest w art. 1 ust. 2 Prawo wodne, a jednym z instrumentów zarządzania zasobami wodnymi są pozwolenia wodnoprawne (art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego). Wykonanie elektrowni wodnej na odłówce doprowadziłoby do nieracjonalnego wykorzystania zasobów wodnych, powodując zagrożenie dla ochrony środowiska w postaci naruszenia przepływu nienaruszalnego, poniżej stopnia wodnego w S. oraz niesystematycznego wahania się zwierciadła wody w jeziorze [...], bowiem korzystanie z wód jeziora [...] przez dwóch użytkowników może prowadzić do zbyt długiego utrzymywania minimalnego poziomu piętrzenia, szczególnie w okresach suchych, ze szkodą dla obszarów ustanowionych i chronionych na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody tj. Dolina [...] [...] oraz R. [...] i Obłoku. Znając przepustowość istniejącej elektrowni wodnej oraz zasoby jakimi dysponuje rzeka [...] w swojej zlewni należy stwierdzi, że gospodarowanie wodami na hydrowęźle w S. może odbywać się jedynie na istniejącej elektrowni wodnej. Urządzenie wodne składające się z wylotu, upustu dennego oraz odłówki zostało wykonane w celu rybackiego korzystania z wód, tzn. okresowego korzystania z tego urządzeniu w celu odłowienia w odpowiednim czasie, określonych gatunków ryb.

W wykonaniu wskazań zawartych w decyzji drugoinstancyjnej z dnia 19 sierpnia 2016 r., Starosta M. pismem z dnia 16 września 2016 r. wezwał MEW Sp. z o.o. w trybie art. 50 § 1 K.p.a. do uzupełnienia istniejącej dokumentacji. W odpowiedzi MEW Sp. z o.o. przedłożyła pismo z dnia 27 września 2016 r., autorstwa inż. M. W. (autora operatu wodnoprawnego) dotyczące "Uzupełnienia dokumentów na wezwanie zgodnie z pismem Starostwa Powiatowego w M. [...] z dnia 19.09.2016".

Ponadto MEW Sp. z o.o. w piśmie z dnia 3 października 2016 r. przedstawiła swoje stanowisko, zaprzeczając tezie zawartej w piśmie autora operatu i instrukcji gospodarowania wodą M. W., by właścicielem działki nr [...], obręb K. oraz wlotu do upustu dennego był Skarb Państwa w trwałym zarządzie Marszałka Województwa L.. Zdaniem strony, wlot do upustu dennego jest częścią składową urządzenia wodnego (odłówki), której właścicielem jest MEW Sp. z o.o. z siedzibą w M. .

Z uwagi na powyższe Starosta M. pismem z dnia 11 stycznia 2017r. ponowienie wezwał spółkę do złożenia uzupełnienia dokumentów.

Spółka pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie, informując, że zamierza wykorzystywać spiętrzone wody do celów energetycznych. Strona wniosła o odstąpienie od opracowania aktualnej mapy z zasięgiem oddziaływania zamierzonego korzystania z wód wraz z planem urządzeń wodnych i zasięgiem oddziaływania zamierzonego korzystania z oznaczeniem nieruchomości. Przedstawiła też informację stanowiącą o prawie do urządzenia wodnego: wlotu do upustu dennego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obręb K., jednostka M.. Ponadto nie została przedłożona aktualna instrukcja gospodarowania wodą.

Od decyzji Starosty z dnia 23 lutego 2017 r., nr [...] odwołanie złożyła MEW Sp. z o.o.

Dyrektor RZGW w P. decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej K.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie wód rzeki [...] (przepływającej przez Jezioro [...] na jazie młyńskim o współrzędnych geograficznych /N: 52s25'0,9"; E: 15B37'4,54"/ do maksymalnego poziomu piętrzenia (MaxPP) równemu normalnemu poziomowi piętrzenia (NPP): w miesiącach październik - marzec 58,55 m n.p.m.; kwiecień - wrzesień 58,40 m n.p.m., a także korzystanie z wód rzeki [...] w km 6+400 do celów energetycznych w m. S. gm. M. przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym – uzyskała już E. C. (decyzją Inne z dnia 12 stycznia 2017 r., znak: [...]).

Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że w celu przepuszczenia wód powodziowych przez jaz młyński zaplanowano obniżenie o 18 cm progu wodnego na upuście jałowym; dzięki czemu jaz będzie mógł samodzielnie funkcjonować bez konieczności przepuszczania wód powodziowych upustem dennym.

Wedłgu organu odwoławczego, jakkolwiek spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Dyrektora RZGW w P., to w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki [...] udzielonego E. C. wypowiedział się już Sąd w wyroku z dnia 27.05.2016 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylając decyzję Inne z dnia 29.01.2016 r., znak: [...] W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że E. C. jako właścicielka jazu młyńskiego dysponuje na mocy art. 123 ust. la Prawa wodnego pierwszeństwem w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego przed spółką z o.o. Małe Elektrownie Wodne w M. . Według organu odwoławczego, nie można wydać pozwolenia wodnoprawnego dwóm różnym zakładom na to samo piętrzenie tj. w zakresie tych samych zasobów wodnym (rzeki [...] i Jeziora [...].

W ocenie Inne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest słuszne. W przedmiotowej sprawie projektowany sposób korzystania z wody, tj. projektowany sposób korzystania z wód rzeki [...] poprzez piętrzenie wody jeziora [...] na upuście-odłówce oraz odprowadzanie wód upustem-odłówką do rzeki [...] w km 6+380, nie spełnia wymagań określonych w art. 125 ust. 3 Prawa wodnego w zakresie ochrony środowiska z uwagi na brak możliwości piętrzenia wód Jeziora [...], gdyż wody te są już piętrzone na podstawie ostatecznego i wykonalnego pozwolenia wodnoprawnego udzielonego E. C..

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w przypadku gdy wody powierzchniowe rzeki Palicy (przepływającej przez Jezioro [...] piętrzone są w km 6+400 na jazie młyńskim w m. S., gmina M., na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, to w przypadku upustu dennego wraz z odłówka zlokalizowanego obok urządzenia piętrzącego, możliwe jest jedynie wystąpienie z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód na potrzeby upustu dennego w zakresie poboru wód i jego zrzutu.

Według organu II instancji zasilanie upustu dennego zmieniłoby dotychczasowe warunki gospodarowania wodą ustalone w zatwierdzonej instrukcji gospodarowania wodą (w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym E. C.), w związku z czym wraz z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód na potrzeby upustu dennego niezbędne będzie przedłożenie nowej instrukcji gospodarowania wodą. Z uwagi na zasadę stabilności decyzji administracyjnych, a tym samym uprawnień wynikających z tych decyzji, nowe zasady gospodarowania wodą nie mogą ograniczać uprawnień zakładu posiadającego pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie i korzystanie z wód do celów energetycznych.

MEW Sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając decyzji Inne z dnia 27 kwietnia 2017 r.:

1. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na treść wydanej decyzji, a mianowicie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., a polegające na całkowitym zbagatelizowaniu przez organ, tak pierwszej jak i drugiej instancji postanowienia Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z 4 czerwca 2016 r., uchylającego postanowienie Inne w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego z wniosku spółki, w którym to postanowieniu organ wyższego stopnia nad Dyrektorem RZGW w P. przy ubieganiu się tak przez spółkę, jak i E. C. o odrębne pozwolenia wodnoprawne, wskazał, że nie występuje przesłanka z art. 123 ust. 1a Prawa wodnego, a tym samym wnioski o wydanie pozwoleń wodnoprawnych winny być rozpatrzone według kolejności złożenia i tym samym wniosek spółki, jako złożony w dniu 17 marca 2014 r., a E. C. w dniu 8 sierpnia 2015 r. winien być rozpatrzony przed wnioskiem E. [...], a wówczas stan zasobów wodnych byłby wystarczający do uwzględnienia wniosku spółki;

2. naruszenie regulacji art. 6, 7, 8 i 77 § 1 K.p.a. i w konsekwencji błędne zastosowanie prawa materialnego, to jest art. 125 i 126 ustawy Prawo wodne, a polegające na zaaprobowaniu założenia organu pierwszej instancji, iżby projektowany sposób korzystania z wody nie spełniał wymagań ochrony środowiska, podczas gdy, w toku postępowania Starosta M. zawiesił postępowanie celem przeprowadzenia oceny oddziaływania projektowanego piętrzenia wody jeziora [...] na środowisko -spełnienia wymogów wynikających z ochrony środowiska, a uprawniony do tego organ to jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w G. [...] postanowieniem z 7 sierpnia 2015 r. w pełni zaaprobował projektowany sposób korzystania z wody, odstępując od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i stwierdzając że projektowany sposób piętrzenia spełnia wymagania wynikające z ochrony środowiska i w konsekwencji oczywiście bezpodstawne i dowolne przyjęcie iżby występowała w niniejszej sprawie przesłanka z art. 125 pkt 3 Prawa wodnego;

3. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 125 pkt 2 i 126 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na zupełnie bezpodstawnym przyjęciu, że projektowany sposób korzystania z wody nie spełnia wymagań środowiska, podczas gdy piętrzenie na warunkach wnioskowanych przez spółkę odbywało się od czasu gdy urządzenie wodne (odłówka wraz z upustem dennym) zostało wybudowane i brak jest jakiegokolwiek dowodu iżby taki sposób piętrzenia w jakikolwiek sposób nie spełniał wymagań ochrony środowiska, a okoliczność że E. [...] miałaby (zresztą wbrew zasadom określonym przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wynikających z postanowienia opisanego w punkcie 1.), uzyskać pozwolenie wodnoprawne na energetyczne korzystanie z wody rzeki [...] nie jest okolicznością uprawniającą organ do przyjmowania, że piętrzenie które ma miejsce od ponad 40 lat nagle nie spełniać miałoby wymagań środowiska;

4. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 125 pkt 2 i 126 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. prawo wodne poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na odmowie wydania pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji gdy uniemożliwienie piętrzenia na warunkach wnioskowanych przez spółkę narusza ustalenia decyzji Burmistrza M. z 29 marca 2016 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy, gdyż prowadzi do tego, iż niweczy zasadność realizacji inwestycji objętej tą decyzją, a nadto na wydaniu zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ tak pierwszej, jak i drugiej instancji nie wykonał żadnej czynności w celu zweryfikowania czy odmowa wydania wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego nie narusza ustaleń wydanych przez Burmistrza M. decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy naruszenie przez odmowę wydania wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego jakiejkolwiek decyzji o warunkach zabudowy obliguje organ do wydania tegoż pozwolenia;

5. naruszenie regulacji art. 123 ust. 1 Prawa wodnego a polegające na niewydaniu pozwolenia wodnoprawnego spółce przed wydaniem pozwolenia E. [...], w sytuacji gdy pozwolenie, o które stara się spółka prowadzi do poprawy stosunków biologicznych występujących w środowisku wodnym;

6. naruszenie regulacji art. 6,7, 8 i 77 § 1 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przy wydaniu decyzji że E. [...] nie może piętrzyć wód rzeki [...] na zasadach określonych niefortunną decyzją Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z 12 stycznia 2017 r. znak [...], gdyż nie zostały spełnione podstawowe warunki przewidziana ustawą Prawo budowlane do dokonania przebudowy jazu i na tym tle oraz wobec naruszenia przepisów o ochronie zabytków, organ ścigania prowadzi postępowanie przygotowawcze, nadto takie piętrzenie mogłoby mieć miejsce tylko wówczas jeśli jaz zostałby przebudowany, roboty zostałyby odebrane przez inspektora nadzoru budowlanego a takie okoliczności nie miały miejsca i tym samym w czasie kiedy wydano zaskarżoną decyzję nie występowała taka ilość wody, która uniemożliwiałaby wydanie pozwolenia wodnoprawnego spółce;

7. naruszenie regulacji art. 6, 7, 8 i 77 § 1 K.p.a., a polegające na braku przeprowadzenia przez organ jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego odnośnie tego, czy istnieją jakiekolwiek decyzje o warunkach zabudowy, których ustalenia, odmowa wydania wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego może naruszać i w konsekwencji dokonanie niezwykle pobieżnej oraz zdeterminowanej jedynie interesem prawnym E. [...] analizy sprawy przez pryzmat regulacji art. 125 i 126 prawa wodnego;

8. naruszenie regulacji art. 6, 7, 8 i 77 § 1 K.p.a., a polegające na zupełnym pominięciu przy wydaniu zaskarżonej decyzji faktu, że skarżący jest właścicielem urządzenia wodnego, które jest zdolne do przepuszczenia wód ekstremalnych bez dokonywania jego przebudowy, urządzenie jest sprawne i zdatne do użytku, a tym samym dokonanie powierzchownej i całkowicie dyskryminującej osobę skarżącego analizy odnoście przesłanki z art. 126 pkt 2 Prawa wodnego – zbadanie projektowanego wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób ekonomicznie i technicznie uzasadniony, podczas gdy wnioskowane przez E. [...] wykorzystanie energetyczne piętrzenia istocie jest ekonomicznie oraz technicznie nieopłacalne względem takowego piętrzenia poprzez urządzenie wodne spółki albowiem to piętrzenie nie wymaga dokonywania przebudowy urządzenia, może być realizowane natychmiast bez spełnienia żadnych dodatkowych warunków (technicznych i ekonomicznych), co z góry przesądza o jego istotnie wyższym potencjale;

9. naruszenie regulacji art. 6,7, 8 i 77 § 1 K.p.a., a polegające na dokonaniu na braku właściwego wzięcia pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy, że odmowa wydania wnioskowanego pozwolenia spowoduje, iż urządzenie wodne należące do spółki stanie się urządzeniem całkowicie zbędnym i nieprzydatnym, podczas gdy z ekonomicznego punktu widzenia spółki projektowany sposób wykorzystania potencjału hydroenergetycznego prowadzący do budowy nowoczesnego obiektu energetyki wodnej zapewni wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony;

10. naruszenie regulacji art. 6, 7, 8 K.p.a., a polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji, pomimo wiedzy, iż pozwolenie wodnoprawne udzielone E. [...] zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i sprawa jest procedowana przez ten Sąd.

Wskazując na powyższe zarzuty, spółka wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty [...].

Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie – na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach II SA/Po 281/17 tutejszego Sądu, to jest ze skargi spółki, protokołu z rozprawy, pisma spółki z 5 maja 2017 r. wraz z załącznikami, postanowienia Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z 4 czerwca 2016 r., decyzji Burmistrza M. z 29 marca 2016 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy, pisma spółki do organu z 15 lipca 2016 r. wraz z potwierdzeniem jego wysłania listem poleconym na okoliczność, że zaskarżenia przez spółkę decyzji Dyrektora RZGW w P. z 12 stycznia 2017 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego E. [...], naruszenia przez organ wskazań organu wyższego stopnia co do sposobu prowadzenia postępowania, naruszenia przez zaskarżoną decyzję warunków zabudowy ustalonych przez Burmistrza M. po uzgodnieniu ich z Inne.

Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. Wlkp. z dnia 7 sierpnia 2015 r. [...] (znajdującego się także w aktach sprawy ) oraz postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. Wlkp. z 29 września 2014 r. [...] (wydanego w toku postępowania o wydanie przez Burmistrza M. o warunkach zabudowy z dnia 29 marca 2016 r., nr [...]) – na okoliczność spełnienia przez pozwolenia wodnoprawne, o które ubiega się spółka, wymogów wynikających z ochrony środowiska.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW w P. wskazał na bezzasadność zawartych w niej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Innymi słowy, sąd obowiązany jest zasadniczo dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Z kolei art. 135 p.p.s.a. uprawnia sąd do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c P.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak określonej kognicji stwierdzić należy, iż okazała się ona zasadna, aczkolwiek zasadnicze znaczenie dla jej uwzględnienia miały nie zarzuty podniesione przez skarżącego, lecz brak wyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy istotnych okoliczności sprawy mających zasadnicze znaczenie dla merytorycznego w niej orzekania. Organom obu instancji w natłoku licznych i bardzo obszernych pism procesowych składanych przez wnioskodawczynię umknęła jak się wydaje istota problemu występującego w niniejszej sprawie.

Przypomnieć bowiem w tym miejscu należy, iż przedmiotem rozpoznania organów był wniosek MEW Sp. z o.o. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki [...] poprzez piętrzenie wody jeziora [...] na upuście dennym-odłówce do rzędnej 58,40 m n.p.m., z możliwością okresowego obniżania tego poziomu do wysokości 58,10 m n.p.m. (pismo wnioskodawczyni z 2 kwietnia 2014 r.)

Jednocześnie zauważyć należy, iż faktem powszechnie znanym i co za tym idzie uwzględnionym przez Sąd w orzekaniu z urzędu jest okoliczność, że Jezioro [...] nie jest zbiornikiem naturalnym, lecz powstało w następstwie działalności człowieka polegającej na spiętrzeniu wód rzeki [...]. Na okoliczność ta wskazują także zgromadzone w toku postępowania dowody, w tym ekspertyza hydrologiczna autorstwa R. S. (s. 7 ekspertyzy)

Dodatkowo przypomnieć należy, iż poza urządzeniem wodnym wykorzystywanym przez MEW Sp. z o.o. w postaci upustu dennego-odłówki w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się inne urządzenie piętrzące wody rzeki [...] w postaci na jazu młyńskiego. Urządzenie to powstało przy tym co najmniej kilkadziesiąt lat przed wybudowaniem upustu dennego-odłówki wykorzystywanego obecnie przez skarżącą.

O pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód polegające na piętrzeniu wód rzeki [...] na tymże jazie do maksymalnego poziomu piętrzenia (MaxPP) równemu normalnemu poziomowi piętrzenia (NPP): w miesiącach październik - marzec 58,55 m n.p.m.; kwiecień - wrzesień 58,40 m n.p.m., a także na korzystanie z wód rzeki [...] w km 6+400 do celów energetycznych przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym ubiegała się E. C.. Również ta okoliczność znana jest Sądowi z urzędu chociażby w oparciu o akta spraw o sygn. II SA/Po 166/18 i II SA/Po 239/18.

Proste zestawienie powyższych okoliczności oraz wysokości piętrzenia o jakie ubiega się skarżąca Spółka wynoszącej od 58,10 do 58,40 m n.p.m. z wysokościami piętrzenia wody na jazie wynoszącymi w miesiącach październik - marzec 58,55 m n.p.m.; a w miesiącach kwiecień - wrzesień 58,40 m n.p.m. wyraźnie wskazuje, że oba urządzenia wodnoprawne (to jest upust denny – odłówka i jaz) są w zakresie piętrzenia wód względem siebie konkurencyjne, przy czym tylko jedno z tych urządzeń będzie faktycznie piętrzyć wody rzeki [...], a drugie jedynie korzystać z piętrzenia już zrealizowanego.

Powyższe wprost wynika z fizycznych właściwości wody, która jako ciecz utrzymuje w zbiorniku powstałym w wyniku piętrzenia stałą wartość wysokości powierzchni zbiornika nad poziomem morza (n.p.m.) i nie jest możliwe by w różnych punktach tego samego zbiornika utrzymywała ona równocześnie różne poziomy wysokości lustra wody n.p.m.

W związku z powyższym dla rozpatrzenia wniosku MEW Sp. z o.o. w pierwszym rzędzie koniecznym było zweryfikowanie, które z dwóch urządzeń wodnych, to jest upust denny-odłówka, czy jaz młyński jest urządzeniem niezbędnym dla piętrzenia wód rzeki [...], to jest inaczej rzecz ujmując bez uprzedniego wykonania, którego z tych urządzeń zbiornik wodny pod nazwą Jezioro [...] w ogóle by nie powstał, a powstanie którego z tych urządzeń nie miało zasadniczego znaczenia dla zaistnienia Jeziora [...], służyć może jedynie sterowaniu poziomem wód w tym jeziorze.

Przy ocenie tej uwzględnić należy, nie tyle potencjalną likwidację, któregokolwiek z tych urządzeń, lecz naturalny stan faktyczny jaki istniał przed zrealizowaniem tegoż urządzenia, względnie urządzenia bądź urządzeń wodnych je poprzedzających.

W dalszej kolejności ocenić należy, do jakiej maksymalnej wysokości umożliwia piętrzenie wody każde z istniejących urządzeń oraz czy osoby je wykorzystujące posiadają aktualnie pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, a jeśli tak to czy pozwolenia te obejmują piętrzenia i do jakiej wysokości nad poziomem morza.

Poczynienie powyższych ustaleń pozwoli na ocenę czy wniosku MEW Sp. z o.o. zamierzającą dokonywać piętrzenia wód Jeziora [...] do wysokości od 58,10 do 58,40 m n.p.m. nie należy uznać za bezprzedmiotowy i co za tym idzie postępowania z tegoż wniosku nie należy umorzyć na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

O ile bowiem poczynione ustalenia pozwalałyby na stwierdzenie, że Spółka ubiega o pozwolenie na szczególne korzystania z wód Jeziora [...] w postaci jego piętrzenia do wysokości n.p.m. równej lub niższej od wysokości lustra wód tego jeziora już spiętrzonych przez jaz młyński, to postępowanie administracyjne w tym zakresie musiałoby być uznane za bezprzedmiotowe.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN (dostępny w Internecie pod adresem [...]) piętrzyć to:

1. gromadzić coś, wznosząc coraz wyżej piętrami, warstwami;

2. powodować podniesienie się płynu w jakimś zbiorniku;

3. przysparzać komuś czegoś.

Jednocześnie budowla piętrząca w języku polskim oznacza budowlę przegradzającą w poprzek koryto lub dolinę rzeki i powodującą spiętrzenie jej wód.

Piętrzenie powodować zatem musi podniesienie się płynu w jakimś zbiorniku, co oznacza, że bezprzedmiotowe jest udzielania zgody na piętrzenie wód jeziora poniżej już istniejącego poziomu ich spiętrzenia, wynikającego czy to z przyczyn naturalnych, czy to z legalnego działania innych istniejących urządzeń wodnych, albowiem woda jest już w takiej sytuacji spiętrzona powyżej poziomu piętrzenia o jaki ubiega się wnioskodawca i nie można podnieść jej poziomu poniżej poziomu już istniejącego.

Rzekome piętrzenie byłoby zatem w takiej sytuacji nie piętrzeniem wody, lecz upuszczaniem wody już spiętrzonej przez inne urządzenie wodne, co jednakże wymagałoby uzyskania pozwolenia wodnoprawnego nie na piętrzenie wód, lecz na inne szczególne korzystanie z wód Jeziora [...].

Na powyższą okoliczność pośrednio wskazuje także przywoływana przez stronę skarżącą decyzja w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód wydawane dla podmiotu zarządzającego upustem-dennym odłówką, (decyzja Dyrektora Wydziału Urzędu Wojewódzkiego w G. Wlkp. z lipca 1984 r., bez daty dziennej znak [...] dołączona do pisma z k. 58 akt organu I instancji). Z decyzji tej zdaje się bowiem wynikać, że pozwolenie wodnoprawne wydawane dla zarządzającego upustem dennym nie obejmowało piętrzenia, które było realizowane przez jaz młyński, lecz utrzymywanie właściwego poziomu powierzchni Jeziora [...] poprzez dokonywanie za pośrednictwem jazu z odłówką zasadniczego przepływu wody z tego zbiornika dla utrzymania maksymalnego piętrzenia wody w zbiorniku wynoszącego 58,40 m n.p.m.

Niejako na marginesie rozważań o zasadniczym charakterze Sąd zauważą, że upuszczanie wód ze zbiornika spiętrzonego przez inne urządzenie wodne jedynie pod pozorem ich piętrzenia musiałoby zaś być uznane wręcz za pasożytowanie na efektach działalności podmiotu faktycznie wody te piętrzącego.

Podsumowując stwierdzić należy, iż powyższe uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie przez orzekające w sprawie organy wynikającego z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, skutkiem czego było merytoryczne orzekanie w sprawie wniosku skarżącej bez uprzedniego rozważania czy postępowanie w sprawie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Zaistniałe naruszenie przepisów postępowania samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pklt 1 lit. c P.p.s.a., albowiem mogło mieć ono istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wyjaśnić wszystkie wskazane powyżej okoliczności i w zależności od poczynionych ustaleń uchylić zaskarżona decyzję i umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne, względnie merytorycznie rozpoznać odwołanie.

W świetle powyższych rozważań za co najmniej przedwczesne uznać natomiast należy odnoszenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do zarzutów podniesionych w skardze albowiem kontrola prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego jest możliwa dopiero w przypadku prawidłowego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, któremu to wymogowi – jak wykazano powyżej – orzekające w sprawie organy nie sprostały.

Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o połączenie w celu łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ze sprawami o sygnaturach II SA/Po 166/18 i II SA/Po 239/18, albowiem choć postępowania te dotyczą spraw pozostających w faktycznym związku z decyzja kontrolowana w niniejszej sprawie, to jednocześnie związek ten nie ma charakteru prawnego, a nadto nie ma jakiejkolwiek korelacji pomiędzy wynikami kontroli sądowej decyzji administracyjnych zaskarżonych w tych trzech sprawach.

Odnosząc się jedynie do stanowiska przedstawionego przez pełnomocnika skarżącej Spółki na rozprawie Sąd chciałby wskazać, że oczywiście bezzasadne jest twierdzenie jakoby odmowa zgody na piętrzenie wód dla skarżącej Spółki i udzielenie takowej zgody podmiotowi zarządzającemu jazem młyńskim skutkować będzie likwidacją upustu dennego i uniemożliwieniem wykonania przepławki dla ryb. Tego rodzaju twierdzenie jest całkowicie gołosłowne, bowiem kwestia pozwolenia wodnoprawnego na rybackie korzystanie z wód i dokonywania upuszczania z wód z jeziora za pomocą upustu dennego oraz i przepławki dla ryb jest zagadnieniem oczywiście odrębnym od kwestii piętrzenia wód na tym urządzeniu wodnym.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zawiadomienie o niniejszej sprawie Zarządu Zlewni w G. Wlkp. oraz wezwanie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, albowiem brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej dla wzywania do udziału w postępowaniu sądowym podmiotu będącego organem właściwym w I instancji w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich jest zaś w aktualnym stanie prawnym organem właściwym w sprawach pozwoleń wodnoprawnych (art. 397 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi (300 zł) oraz koszty zastępstwa prawnego, ustalone według stawki opłat określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), powiększone o kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.