Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 62/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Biura Strefy Parkowania na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Biura Strefy Parkowania kwotę 100 zł /sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonego postanowienia do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ M.Jaśniewicz /-/ S.Zapalska /-/ W.Zygmont


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]04.2004 r. J.G. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podniósł w nich, że tytuł wykonawczy wystawiono tylko na niego, a postępowanie prowadzone jest także wobec jego żony bez tytułu wykonawczego. Na podstawie art.33 w zw. z art.34 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracyji (Dz. U. Z 2002 r. Nr 110, poz.968 z późn. zm.; dalej u.p.e.a.) podniósł nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego, nie uznanie roszczenia i wszczęcie postępowania w stosunku do żony M. G. bez wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków, co narusza art.27c u .p.e.a.

Zgodnie z dyspozycją art.34 § 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela – Biura Strefy Parkowania z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...]r. Biuro Strefy Parkowania odrzuciło wniesione zarzuty w sprawie podnosząc, że na podstawie art.13 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 z późn. zm.; dalej ustawy o drogach), § 7 ust.2 oraz § 8 ust.3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 27.06.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 51 poz.608; dalej Rozporządzenia RM) w związku z art.2 § 1 pkt.1b oraz art.6 § 1 u.p.e.a podjęto czynności w celu wyegzekwowania należności tytułem nieuiszczonej opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych. Wskazano na dowody pod postacią zawiadomień o nieopłaconym postoju wystawionych przez kontrolerów, będących świadkami nieuiszczenia opłaty za parkowanie. Zgodnie z informacją udostępnioną przez organ rejestrujący właścicielem pojazdu nr rej. [...] jest J.G..

Postanowieniem z dnia [...]r. w sprawie [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art.123 § 1 kpa w związku z art.34 § 1 i §4 u.p.e.a. uznał zarzut niewymagalnej należności za nieuzasadniony. Uzasadniając wskazano, że oparto się na postanowieniu wydanym przez wierzyciela , które jest wiążące.

Zażalenie na to postanowienie wniósł zobowiązany J.G.. Podniósł w nim, że nie ustalono kto w danym dniu był zobowiązany do uiszczenia opłaty przyjmując go za właściciela samochodu, co jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż samochód jest tylko w częściowym użytkowaniu przez żalącego i często jest wypożyczany przez drugiego współwłaściciela innym użytkownikom. Obowiązkiem pracowników wierzyciela było ustalenie sprawcy, którym może być osoba fizyczna, a nie przedmiot jakim jest samochód. Podano, że otrzymał odpowiedź na swoje pismo a także upomnienia, których jednak faktycznie nigdy nie otrzymał. Został potraktowany na zasadach domniemanego sprawcy. Sprawa powinna być skierowana na drogę postępowania sądowego lub orzeczona przez inny organ. Wystawienie tytułu wykonawczego bez tego jest rażącym naruszeniem prawa. W upomnieniu wskazano dni nieopłaconego parkowania w których był samochodem poza G.. Podał, że powszechnie wiadomo, iż pracownicy Biura Strefy Parkowania wymuszają na kierowcach nienależne opłaty, który to proceder odbywa się we współdziałaniu z wydziałem egzekucyjnym Urzędu Skarbowego . Ponadto wskazał, że do końca 2003 r. opłaty były pobierane w oparciu o niekonstytucyjne przepisy, co orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Postanowieniem z dnia [...]r. w sprawie [...]Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, że nie zbadano dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy, w szczególności istnienia podstawy prawnej dochodzonego obowiązku, tj. czy wskazano orzeczenia właściwego organu. Ponadto organ I instancji nie wyjaśnił kwestii prawidłowości zastosowanych środków egzekucyjnych, tj. zajęcia wierzytelności i rachunku bankowego dokonanych w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony jedynie na J.G. do składników majątkowych stanowiących współwłasność zobowiązanego i jego żony.

Postanowieniem z dnia [...]r. w sprawie [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art.123 § 1 kpa w związku z art.34 § 1 i §4 u.p.e.a. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Uzasadniając wskazano, że przez wierzyciela zostało ustalone, iż J.G. jest jednym ze współwłaścicieli samochodu i jako taki ma obowiązek wskazać, że kierowcą pozostawionego pojazdu bez opłaty była inna osoba. Upomnienia zostały załączone do tytułu wykonawczego, a nieopłacone postoje w strefie podlegają ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art.13 ust.1 pkt.1 oraz art.13f w zw. z art. 40d ust.1 ustawy o drogach wynika, że opłaty dodatkowe podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten odnosi się do opłat nałożonych od [...].12.2003 r. do [...].12.2001 r., kiedy były pobierane opłaty podwyższone zgodnie z art.13 ust.2a ustawy o drogach. Były one określone w Rozporządzeniu RM. Pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjną konstrukcję wprowadzenia przepisów , to zastrzeżono, że pobrane opłaty podlegają zwrotowi i są egzekwowalne. Obowiązkiem wynikającym z ustawy o finansach publicznych jest egzekwowanie należności gminnych. Trybunał Konstytucyjny nie podważał samej istoty wnoszenia opłat, a na kierowcy pojazdu ciążył obowiązek wniesienia opłaty. Wyrok Trybunału rodzi skutki tylko na przyszłość.

Zażalenie na to postanowienie złożył zobowiązany J.G. wnosząc w nim o jego uchylenie jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa i pozbawiającym obywatela prawa do rzetelnego rozpatrzenia każdej sprawy. Podniósł w nim, że wydając nowe postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, a w sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności. Pracownik Biura Strefy Parkowania winien dokładnie ustalić, kto jest kierowcą i czy faktycznie opłata została uiszczona. Analiza prywatnej dokumentacji wskazuje, że w niektórych dniach, w których miał rzekomo parkować, był z samochodem poza G.. Wobec tego sprawa wymaga rozstrzygnięcia sporu na drodze sądowej , na którą winien wystąpić wierzyciel. Ponadto zdaniem żalącego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest uprawiony do dokonywania wykładni prawnej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Postanowieniem z dnia 2. [...]r. w sprawie [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art.138 § 1 pkt.2 w związku z art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r. Nr 98 poz.1071 z późn. zm.; dalej kpa) oraz art.33 i art.34 u.p.e.a. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie egzekucyjne. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 27 u.p.e.a. Tytuły wykonawczy powinien zawierać określone elementy jak : 1) oznaczenie wierzyciela,

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także

określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką

informację, 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz

stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności

pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki

z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek, 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez

ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w

żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń, 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli

należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności

pieniężnej, 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska

służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela, 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego

o zmianie miejsca pobytu, 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej,

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Z analizy tytułu wykonawczego wynika, że zawiera on wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie zawiera natomiast podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Zgodnie natomiast z art.29 u.p.e.a w przypadku, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art.27 § 1 i § 2 , organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Obowiązek uiszczania opłat parkingowych na terenie gminy został uregulowany w rozporządzeniach Rady Ministrów , które zostały wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o drogach. Na podstawie tych aktów prawnych organy gminy wydawały akty prawa miejscowego, w których określane były wysokości opłat oraz szczegółowy obszar płatnego postoju. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 10.12.2002 r. , ustawą a dnia 14.11.2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 200 poz.1953) dodano w ustawie o drogach art.13f obowiązujący od 24.11.2003 r. zgodnie z którym wysokość opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania określa Rada gminy. U.p.e.a daje możliwość dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych. Jednakże, aby należności te mogły być dochodzone w drodze administracyjnej niezbędne jest , aby wynikały z decyzji albo postanowień właściwego organu. W przedmiotowej sprawie nie wydano żadnych orzeczeń, które można by wskazać jako podstawę prawną obowiązku, a w rubryce nr 30 wskazano, że obowiązek powstaje z mocy prawa nie powołując przy tym żadnego z cytowanych przepisów. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie powinien przyjmować do realizacji i wszczynać postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Pismem z dnia [...]12.2004 r. Biuro Strefy Parkowania złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i wniosło o jego uchylenie jako naruszającego prawo. Uzasadniając wskazano , że do [...].11.2003 r. Zgodnie z art.13 ust.2a ustawy o drogach za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach były pobierane opłaty podwyższone, a następnie kary pieniężne. Zgodnie z § 8.3 Rozporządzenia RM do dochodzenia opłat mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art.2 § 1 pkt.1b u.p.e.a. podjęto czynności w celu wyegzekwowania należności objętych tytułem nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych. Biuro jest jednostką organizacyjną powołaną przez Radę Miasta . W zapisie art.5 § 1 u.p.e.a. Wskazano, że do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art.2 jest dla obowiązków wynikających bezpośredniego z przepisu prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonywaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Wskazano, że organami administracji publicznej są m.in. organy jednostek samorządu terytorialnego – co wynika z art.5 § 2 pkt.6 kpa. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.12.2002 r. w sprawie P 6/02 rodzi skutki tylko na przyszłość. Wątpliwości konstytucyjne odnosiły się przede wszystkim do płaszczyzny formalno-prawnej i nie kwestionuje ono zasadności wprowadzenia normy prawnej z którą wiąże się obowiązek uiszczania opłat za parkowanie. Również organy uprawione mogą dochodzić należności z tytułu opłat za parkowanie w okresie ich obowiązywania, a także z tytułu opłat podwyższonych nałożonych do dnia 30.11.2003 r. W związku z nieuiszczaniem tych opłat. Nie ma w tej sprawie zastosowanie art.190 ust.4 Konstytucji. Obowiązek wnoszenia opłat wynikał z mocy samego prawa bez wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych orzeczeń sądowych czy innych rozstrzygnięć – co podkreślił w uzasadnieniu wyroku TK. W okresie od [...].03.2001 r. do [...].10.2003 r. kontrolerzy stwierdzili 56 razy , że pojazd o nr rej. [...] stał na terenie Strefy Parkowania bez wymaganej prawem opłaty. Po ustaleniu właściciela wysłano wezwania i upomnienia. Zobowiązany nie podjął odpowiedzi na odwołanie udzielone przez wierzyciela. Podniesiono, że zarówno opłata za parkowanie, jak i kara pieniężna z tytułu nieuiszczenia opłaty wynikają wprost z ustawy o drogach. Wysokość kar pieniężnych określa załącznik do tej ustawy. Wystawienie tytułu wykonawczego jest uzasadnione i nie wymaga wydania decyzji, postanowienia czy też innego orzeczenia. Obowiązek wniesienia opłaty powstał z mocy samego prawa bez konieczności wydawania decyzji administracyjnych. Z art.13 ustawy o drogach wynika, kto jest obowiązany do wniesienia opłat – kierowca korzystający z drogi, resztę ustala prawo miejscowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne dokonują kontrolę legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa , w tym także tych nie podnoszonych w skardze , które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzono egzekucję administracyjną wystawiono i skierowano do egzekucji w dniu [...].01.2004 r. Niekwestionowaną okolicznością jest, że egzekwowane na ich podstawie kwoty stanowią należności będące sankcją ( błędnie zresztą nazwane w treści tytułu egzekucyjnego opłatami za nieuiszczenie opłaty za parkowanie) z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego na drogach w okresie od dnia [...].03.2001 r. do dnia [...].10.2003 r. Jako podstawę prawną egzekucji administracyjnej wskazano art.2 u.p.e.a. oraz § 8 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27.06.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. z 2000r Nr. 51, poz. 608). Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 10.12.2002 r. w sprawie P 6/02 zostały uznane m.in. § 3 ust.1, § 4 ust.1, § 8 ust.2 i § 9 ust.1 pkt.2 i ust.2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000r za niezgodne z Konstytucją RP we wskazanym w wyroku zakresie, jak również za niezgodny z Konstytucją RP uznano art.13 ust.4 ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych w zakresie, w jakim przepis ten upoważniał Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat. Jednocześnie we wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art.13 ust.4 ustawy o drogach publicznych w zakresie, który zakwestionowano, a także przepisy § 3 ust.1, § 4 ust.1, § 8 ust.2 powołanego rozporządzenia tracą moc z dniem 30 listopada 2003r. W świetle przytoczonych przepisów oraz treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego należało uznać, że nałożona na skarżącego kara pieniężna znajdowała oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Okoliczność, że egzekucja w sprawie toczy się po dniu [...].11.2003 r. nie ma dla oceny jej legalności istotnego znaczenia albowiem utrata mocy obowiązującej przez wskazane przepisy wpływa na możliwość nakładania opłat i kar, a nie egzekwowania nałożonych zgodnie z obowiązującym prawem obowiązków. Stąd argumentacja skarżącego zmierzająca do zakwestionowania istnienia podstaw prawnych nałożonego na niego obowiązku w oparciu o przesłanki, które były przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do stanu prawengo sprzed [...].11.2003 r. nie może być uwzględniona. Z kolei rozważania zobowiązanego co do błedu co jego osoby w tym postępowaniu, nie miały uzasadnienia prawnego w świetle wiążącego dla organu egzekucyjnmego w tym względzie stanowiska wierzyciela.

Należy wskazać art.3 § 1 u.p.e.a. stanowiący, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art.2 ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z przepisu tego wynika więc, iż z uwagi na źródło powstania, obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej można podzielić na takie, które wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów oraz obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów prawa. Ten ostatni przypadek występując rzadziej, odnosi się do przypadków, gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, bez potrzeby konkretyzacji tych przepisów w drodze aktu indywidualnego. Chodzi zatem o przepisy powszechnie obowiązujące w rozumieniu art.87-94 Konstytucji RP. Zgodnie z art.87 ust.2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Do aktów prawa miejscowego odnosi się art.94 Konstytucji stanowiąc, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów; zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Decydujące znaczenie dla tego aspektu sprawy pozostawało rozstrzygnięcie, czy obowiązek zapłaty opłaty podwyższonej do [...].12.2001 r. i kary pieniężnej od [...].01.2002 r. z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie samochodów osobowych na drogach publicznych wynikał bezpośrednio z przepisów prawa, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w momencie wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Sąd uznaje, że kwestionowany obowiązek zapłaty opłaty podwyższonej i kary pieniężnej został na tyle określony w przepisach, by uznać, że wynika on wprost z przepisów prawa. Art.13 ust.1 ustawy o drogach publicznych stanowił, że korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione w przypadkach określonych w ust.2 od wniesienia opłat drogowych; ust.2 pkt.4 mówił, że opłaty mogą być pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych. To, że pobierane były opłaty za parkowanie w określonych strefach wynikało z aktów prawa miejscowego, której to okoliczności w sprawach nie kwestionowano. Oznacza to, że stworzona w przepisie art.13 ust.1 ustawy możliwość pobierania opłat przekształciła się w obowiązek. Regulacja dotycząca opłat podwyższonych i kar zawarta była w art.13 ust.2a ustawy o drogach, który stanowił jednoznacznie, że za nieuiszczanie opłat, o których mowa w ust.2 pkt.4 pobierało się opłaty podwyższone i kary pieniężne w wysokości określonej w załączniku do ustawy; z pkt.7 załącznika wynikało, że za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach kara wynosiła 50zł. W § 7 Rozporządzenia RM zawarto regulację , że zarząd drogi jest upoważniony do kontroli uiszczenia opłat ( ust.1) a w razie stwierdzenia niewniesienia opłaty za parkowanie, pobiera się opłatę podwyższoną, nie wyższą niż dziesięciokrotność stawki podstawowej. Niewątpliwie nie można utożsamiać podwyższonej opłaty, o której traktuje zacytowany przepis i kary pieniężnej z art.13 ust.2a ustawy o drogach pobieranej od 1.01.2002 r. (w stanie prawnym sprzed nowelizacji od 24.11.2003 r.). Zarówno zatem obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej jak i kary pieniężnej powstawał z mocy prawa w momencie kiedy zobowiązany parkując w strefie płatnego parkowania nie uiści opłaty.

W ustawie o drogach określone zostały wprost istotne elementy takiego obowiązku: adresat (korzystający z drogi publicznej w postaci parkowania w strefach płatnego parkowania), sposób zachowania (nieuiszcznie opłaty tego tytułu) a nawet nie pozostawiająca żadnego marginesu ocennego dla organu, wysokość opłaty podwyższonej wynikającej z decyzji organu stanowiącego samorządu terytorialnego i kary pieniężnej wynikającej z ustawy o drogach (50zł). W ocenie Sądu okoliczność, że jest organ uprawniony do kontroli uiszczenia opłaty, nie zmienia charakteru obowiązku zapłaty kary jako wynikającego wprost z przepisów prawa, organ ten nie nakłada obowiązku zapłacenia kary. Wskazany przepis art.13 ustawy o drogach nakładający wprost określony obowiązek posiada także system kontroli wykonania obowiązku przez zobowiązanych. Nie można wobec tego domagać się od uprawionego wymienienia w tytule wykonawczym decyzji lub postanowienia, bądź innego orzeczenia stanowiącego podstawę prawną należności ( por. analogicznie powołany przez skarżącego wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30.07.2004 r. w sprawie I SA/Bd 257/04, niepublikowany).

Kolejny aspekt niniejszej sprawy dotyczy niedostatków tytułu wykonawczego w zakresie określenia treści podlegającego egzekucji obowiązku i wskazania treści podstawy prawnej tego obowiązku z uwagi na zapis art.27 § 1 pkt.3) u.p.e.a. Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że jedynie z przepisu art.13 ust.2a ustawy o drogach nie wynikał ex lege obowiązek dla korzystających ze strefy płatnego parkowania w G. ponoszenia opłat podwyższonych i kar pieniężnych. Aby zrekonstruować normę indywidualną dotyczącą konkretyzacji tego obowiązku należy powołać prócz wskazanego zapisu ustawy także stosowne przepisy Rozporządzenia RM, a także przepisy prawa miejscowego – prawdopodobnie stosownej uchwały, bądź uchwał Rady Miasta . Należy bowiem odróżnić podstawę materialnoprawną powstającego z mocy prawa obowiązku, od podstawy formalnoprawnej określonej w § 8 ust.3 Rozporządzenia RM stanowiącym, że do dochodzenia opłat mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten dotyczy bowiem trybu dochodzenia nieuiszczonej opłaty, a nie trybu jej powstawania. Należy zauważyć, że w sytuacji gdy obowiązek uiszczenia należności powstaje z mocy prawa zarówno organ egzekucyjny, jak i przede wszystkim zobowiązany czerpią wiedzę o dochodzonej należności bezpośrednio w trybie egzekucyjnym z tytułu wykonawczego. Z tego zatem szczególnego dokumentu muszą czerpać wszechstronną wiedzę zarówno o rodzaju należności jak i jej pełnej podstawie prawnej.

Z przedłożonego tytułu wykonawczego wynika zaś, że dochodzoną należnością jest "opłata za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych" ( rubryka 31 tytułu wykonawczego - k.70 akt administracyjnych). Opłata o takiej nazwie normatywnej nigdy nie była przewidziana przepisami prawa. Z treści upomnień można zaś domniemywać, że dochodzone są "opłaty podwyższone" za okres do [...].12.2001 r. i "kary pieniężne" od [...].01.2002 r. za nieuiszczenie opłat drogowych za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach. Przede wszystkim jednak, jak słusznie zauważył organ egzekucyjny, za niewystarczające uznać należy wskazanie jako podstawy prawnej jedynie art.13 ust.2a ustawy o drogach ( rubryka 29 tytułu wykonawczego - k.70 akt administracyjnych). Pełna podstawa prawna wymaga bowiem powołania także przepisów rangi podstawowej i prawa miejscowego. Jednakże wada ta nie uprawnia organu egzekucyjnego do umorzenia postępowania. Z mocy bowiem art.29 § 2 u.p.e.a. jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobligowany jest do odstąpienia od egzekucji i zwrotu tytułu wykonawczego, a nie do umorzenia postępowania co uczynił w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny zobowiązany będzie w pierwszej kolejności do rozważenia konieczności zastosowania art.29 § 2 u.p.e.a.

Z tych zatem powodów , wobec naruszenia przez oran egzekucyjny przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w pkt. 1 sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt.1) lit.a) i c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ; dalej p.p.s.a.) w zw. z art.205 § 1 i § 4 p.p.s.a., które obejmują wpis od skargi w wysokości 100,- zł.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku należało orzec na podstawie art.152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ M.Jaśniewicz /-/ S.Zapalska /-/ W.Zygmont

uk