Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1370/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 910/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 910/16, oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2016 r. nr Sp. [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

Dnia 8 października 2012 r. [...] (dalej: skarżąca lub spółka) dokonała w Urzędzie Patentowym RP zgłoszenia w celu udzielenia prawa ochronnego na znak słowno-graficzny "Słoneczna Apteka" pod numerem Z- 405559, przeznaczonego do oznaczania następujących towarów oraz usług zawartych w klasie 35: prowadzenie aptek, prowadzenie aptek internetowych, usługi w zakresie sprzedaży leków i preparatów do celów medycznych, produktów farmaceutycznych, środków sanitarnych do celów medycznych, artykułów do pielęgnacji i higieny ciała, soli do kąpieli, substancji dietetycznych, suplementów diety, preparatów wzmacniających i odżywek, środków do odchudzania, artykułów i żywności dla niemowląt, ziół leczniczych, artykułów zielarskich, artykułów sanitarnych, higienicznych i opatrunków, aparatów i instrumentów medycznych, przyrządów pomiarowo-kontrolnych do celów medycznych, urządzeń do karmienia i opieki, artykułów ortopedycznych, dystrybucja materiałów reklamowych, reklama, dekorowanie, wystaw sklepowych i aptek; oraz w klasie 44: usługi farmaceutyczne w zakresie leków recepturowych, porady w zakresie farmakologii, porady aptekarskie.

Po przeprowadzeniu badań Urząd Patentowy stwierdził, że zgłoszony słowno-graficzny znak towarowy "Słoneczna Apteka" jest podobny w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. 2013 r. poz.1410 ze zm., dalej: p.w.p) do zarejestrowanego słowno-graficznego znaku towarowego "Apteki Słoneczne Bliżej Pacjenta" pod numerem R-220781 z pierwszeństwem od dnia 7 lipca 2008 r. na rzecz [...], przeznaczonego do oznaczania towarów i/lub usług w klasie 03: kosmetyki oraz w klasie 05: leki (dla ludzi).

Pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. Urząd powiadomił zgłaszającego o zaistniałej kolizji i wyznaczył termin do wypowiedzenia się.

Zgłaszający w piśmie z dnia 25 września 2013 r. nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu twierdząc, że nie ma wątpliwości, iż w sferze słownej obie frazy są podobne, choć nie identyczne, gdyż rozróżnia je szyk wyrazów oraz rozwinięcie "bliżej pacjenta" w znaku przeciwstawionym. Podkreślił, iż szata graficzna znaków jest odmienna, znaki mają odmienną kolorystykę oraz symbolikę - w jednym znaku jest to słońce, w drugim wyobrażenie kwiatu. Zgłaszający podniósł ponadto, że znaki obejmują odmienne klasy towarowo-usługowe, w przypadku znaku przeciwstawionego są to klasy 03 oraz 05, a w przypadku znaku zgłoszonego - 35 oraz 44, co dodatkowo powoduje, że możliwość pomylenia znaków towarowych jest znikoma.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 145 ust. 1 p.w.p. - odmówił udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Słoneczna Apteka" zgłoszony dnia 8 października 2012 r. przez [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że z porównania wykazu towarów i usług zgłoszonego znaku "Słoneczna Apteka" do wykazu znaku przeciwstawionego "Apteki Słoneczne Bliżej Pacjenta" wynika, że usługi z klasy 35 oraz usługi z klasy 44 są usługami komplementarnymi w stosunku do takich towarów, jak zawarte w klasach 03: kosmetyki, 05: leki (dla ludzi). Zdaniem organu sporne znaki są na tyle podobne, że przeciętny odbiorca może zostać wprowadzony w błąd odnośnie pochodzenia towarów i usług, przypuszczając że pochodzą one od tego samego przedsiębiorcy lub że istnieją związki organizacyjno-prawne łączące podmioty.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 245 ust. 1 i art. 132 ust. 2 pkt. 2 w zw. art. 147 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 224 ust 1 i art. 227 u.p.w.p. oraz § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. 2001 Nr 90, poz. 1000 ze zm.) - po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy:

1. utrzymał zaskarżoną decyzję w zakresie:

- klasy 35: prowadzenie aptek, prowadzenie aptek internetowych, usługi w zakresie sprzedaży leków i preparatów do celów medycznych, produktów farmaceutycznych, środków sanitarnych do celów medycznych, artykułów do pielęgnacji i higieny ciała, soli do kąpieli, substancji dietetycznych, suplementów diety, preparatów wzmacniających i odżywek, środków do odchudzania, ziół leczniczych, artykułów zielarskich, opatrunków, oraz kl. 44: usługi farmaceutyczne w zakresie leków recepturowych;

2. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie:

- kl. 35: usługi w zakresie sprzedaży artykułów i żywności dla niemowląt, artykułów sanitarnych, higienicznych, aparatów i instrumentów medycznych, przyrządów pomiarowo-kontrolnych do celów medycznych, urządzeń do karmienia i opieki, artykułów ortopedycznych, dystrybucja materiałów reklamowych, reklama, dekorowanie, wystaw sklepowych i aptek oraz kl. 44: porady w zakresie farmakologii, porady aptekarskie;

3. udzielił prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Słoneczna Apteka" zgłoszony pod numerem Z.405559 z pierwszeństwem od dnia 8 października 2012 r. przez [...] przeznaczony do oznaczania towarów/usług w klasie 35, 44, wymienionych w załączniku, klasyfikacja wiedeńska: 01.03.02, 01.03.12, 01.03.16, 27.05.01, 29.01.13, zastrzeżony w kolorach: żółty, pomarańczowy, zielony, pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 800,00 zł za pierwszy dziesięcioletni okres ochronny liczony od daty zgłoszenia, w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji, pod rygorem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na podstawie przepisu art. 147 ust. 2 u. p.w.p.;

4. wezwał do uiszczenia, w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji, opłaty na zamieszczenie w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa ochronnego, a także za wydanie dokumentu świadczącego o udzieleniu prawa w wysokości 90,00 zł.

Urząd Patentowy stwierdził, że podobieństwo znaków towarowych w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. powinno być rozpatrywane w dwóch aspektach: podobieństwa towarów i usług do oznaczania których znaki zostały przeznaczone oraz podobieństwa samych znaków. Konsekwencją występującego podobieństwa towarów i znaków jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd konsumentów co do pochodzenia towarów oznaczanych tymi znakami.

Znak zgłoszony przeznaczony został do oznaczania w klasie 35: usług prowadzenia aptek, prowadzenia aptek internetowych, usług w zakresie sprzedaży leków i preparatów do celów medycznych, produktów farmaceutycznych, środków sanitarnych do celów medycznych, artykułów do pielęgnacji i higieny ciała, soli do kąpieli, substancji dietetycznych, suplementów diety, preparatów wzmacniających i odżywek, środków do odchudzania, ziół leczniczych, artykułów zielarskich, opatrunków oraz w klasie 44: usług farmaceutycznych w zakresie leków recepturowych. Zarejestrowanym z wcześniejszym pierwszeństwem znakiem sygnowane są kosmetyki (klasa 03) oraz leki (klasa 05).

Zdaniem UP w rozpoznawanej sprawie wzajemny stosunek pomiędzy usługami świadczonymi w ramach prowadzenia aptek, czy usług sprzedaży leków, artykułów do pielęgnacji i higieny ciała a towarami objętymi rejestracją znaku wcześniejszego jest bardzo ścisły. Towary z klasy 03 i 05 są nieodzowne, a przynajmniej istotne dla świadczenia usług z klasy 35, ponieważ to one oferowane są do sprzedaży. Usługi, które są świadczone w celu sprzedaży określonych towarów detalicznych, byłyby w przypadku braku takich towarów pozbawione sensu. Ponadto powszechne jest, że firmy świadczące usługi prowadzenia aptek, usługi farmaceutyczne w zakresie leków recepturowych zajmują się również przygotowaniem leków. Natomiast uprawniony, otrzymując prawo ochronne na znak towarowy w klasie towarowej, ma zapewnioną ochronę obejmującą wytwarzanie danego produktu i wprowadzanie go do obrotu. Niedopuszczalne jest więc udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, jeśli skutkiem tego powstałoby prawo, którego zakres pokrywałby się choćby w części z zakresem prawa z wcześniejszym pierwszeństwem. W wyniku uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy uprawniony uzyskuje bowiem wyłączne prawo do używania znaku w obrocie gospodarczym w odniesieniu do konkretnych towarów czy usług.

Organ podkreślił również, że towary i usługi, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki, obejmują szerokie grono odbiorców. Uzasadniony jest więc wniosek, że krąg odbiorców jest praktycznie nieograniczony - znajdują się w nim zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode oraz starsze, które nabywają leki. Przyjąć trzeba, iż odbiorcą usług wymienionych w zgłoszeniu jest przeciętny polskojęzyczny konsument.

UP stwierdził, że odnosząc się do oceny podobieństwa oznaczeń, warto zauważyć, że prawdopodobieństwo wprowadzenia odbiorców w błąd należy oceniać całościowo, na podstawie postrzegania przedmiotowych usług, przez właściwy krąg odbiorców, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności danego przypadku.

W ocenie organu porównywane znaki są podobne w warstwie graficznej, fonetycznej i znaczeniowej.

Tak więc, w ocenie Urzędu Patentowego, stwierdzone podobieństwo towarów i usług, jak również podobieństwo samych znaków niesie ryzyko wprowadzenie w błąd odbiorców co do źródła tak oznaczanych usług.

Natomiast odnosząc się do podobieństwa znaków w zakresie usług z klasy 35: usługi w zakresie sprzedaży artykułów i żywności dla niemowląt, artykułów sanitarnych, higienicznych i opatrunków, aparatów i instrumentów medycznych, przyrządów pomiarowo-kontrolnych do celów medycznych, urządzeń do karmienia i opieki, artykułów ortopedycznych, dystrybucja materiałów reklamowych, reklama, dekorowanie, wystaw sklepowych i aptek i klasy 44: porady w zakresie farmakologii, porady aptekarskie - Urząd Patentowy uznał argumenty zgłaszającego i stwierdził, że brak jest podobieństwa pomiędzy towarami sygnowanymi znakiem o numerze R.220781 "Apteki Słoneczne Bliżej Pacjenta" a oznaczanymi znakiem zgłoszonym powyższymi usługami i uznał ochronę znaku w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. oddalił skargę i stwierdził, że zaskarżona decyzja organu była prawidłowa.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. niedopuszczalna jest rejestracja znaku, jeżeli wystąpią następujące przesłanki:

1) rejestracja znaku dla towarów lub usług tego samego rodzaju;

2) podobieństwo do znaku zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa;

3) podobieństwo znaków musi być kwalifikowane to znaczy takie, że może odbiorcę wprowadzić w błąd co do pochodzenia towarów w szczególności poprzez ryzyko skojarzenia między znakami.

Niedopuszczalna jest rejestracja znaków towarowych, gdyby w jej wyniku powstało prawo, którego zakres pokrywałby się chociaż częściowo z zakresem prawa z rejestracji z wcześniejszym pierwszeństwem. Kwestię, czy obydwa znaki towarowe są podobne, rozstrzyga się na podstawie kryterium niebezpieczeństwa wprowadzania w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Ponadto dla odbiorców priorytetowe znaczenie mają zbieżne cechy oznaczeń, a nie występujące pomiędzy nimi różnice.

Sąd I instancji stwierdził, że UP dokonując analizy podobieństwa znaków towarowych prawidłowo w pierwszej kolejności porównał usługi i towary, a następnie same oznaczenia.

W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie towary i usługi, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki są wobec siebie komplementarne, uzupełniające się, a więc takie towary, pomiędzy którymi istnieje ścisły związek polegający na tym, że jeden towar czy usługa jest nieodzowny lub istotny do użycia drugiego. Skutkuje to tym, że potencjalni odbiorcy mogą uznać, że towary pochodzą z jednego źródła, czyli zostały wyprodukowane lub świadczone przez to samo przedsiębiorstwo.

Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie uznał więc, że istnieje podobieństwo w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. pomiędzy zgłoszonym znakiem towarowym i przeciwstawionymi znakami towarowymi z wcześniejszym pierwszeństwem. Stwierdzając zaś podobieństwo przeciwstawionych oznaczeń, prawidłowo dokonał ich porównania w warstwie fonetycznej, znaczeniowej i wizualnej.

Zdaniem Sądu I instancji z analizy warstwy graficznej porównywanych znaków wynika, że dominującym elementem znaku zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem jest zapisane wielką czcionką wyrażenie "Apteki Słoneczne", pod którym znacznie mniejszymi literami zapisano zwrot "Bliżej Pacjenta", a z lewej strony umieszczono element graficzny w postaci słońca. Znak zgłoszony stanowi wyrażenie "Słoneczna Apteka" zapisane w kolorach zielonym i pomarańczowym, nad którym znajduje się element graficzny w postaci żółtego koła otoczonego pomarańczowymi łukami z jednej strony i zielonymi owalami wokół lewej połowy koła. Analizowane znaki łączy to samo charakterystyczne wyrażenie.

Porównywane znaki są także podobne w warstwie fonetycznej i znaczeniowej, gdyż znak zgłoszony, jak i przeciwstawiony mu znak "Apteki Słoneczne Bliżej Pacjenta" składają się z podobnego wyrażenia "słoneczna apteka/apteki słoneczne". Zwrot "słoneczna apteka" stanowi wprawdzie liczbę pojedynczą określenia "apteki słoneczne", jednak zawartość semantyczna obu wyrażeń, mimo różnego szyku, jest identyczna i wprost odczytywalna. Słowo "apteka" - oznaczające miejsce sprzedaży leków, wskazuje jednoznacznie na rodzaj świadczonych usług sygnowanych znakiem. Nie ma ono zatem zdolności odróżniającej dla usług wskazanych w wykazie towarów. Elementem odróżniającym analizowane znaki jest zatem słowo "słoneczna/słoneczne", które nadaje im charakter fantazyjny. Znak wcześniejszy zawiera dodatkowe określenie "bliżej pacjenta", które jest pozbawione dostatecznych znamion odróżniających.

W ocenie Sądu I instancji, organ słusznie zauważył, że podobieństwo na płaszczyźnie fonetycznej jest ważnym argumentem za uznaniem znaków za podobne, albowiem element słowny znaku towarowego nadaje się znacznie lepiej niż jego grafika do oddziaływania na potencjalnego klienta, zwłaszcza w dominującej obecnie formie reklamy i promocji, jaką jest radio i telewizja, gdyż potencjalny nabywca o wiele łatwiej zapamiętuje dane wyrażenie niż kompozycję graficzną i to właśnie część słowna jest lepiej komunikowalna. Zasadnie zatem należało uznać, że w przedmiotowej sprawie znaki te są podobne w stopniu stwarzającym ryzyko wystąpienia pomyłki między nimi z uwagi na występowanie w nich wspólnego elementu, kojarzonego z uprawnionym do znaku z wcześniejszym pierwszeństwem. Pojawienie się w obrocie znaku, w którym współistnieje zwrot chroniony na rzecz innego podmiotu może wprowadzić w błąd odbiorców, co do ich faktycznego pochodzenia. Powyższe uzasadniało odmowę rejestracji znaku w zaskarżonym zakresie.

II

Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2015 r. oraz o zobowiązanie Urzędu Patentowego RP do wydania decyzji udzielającej prawa ochronnego na zgłoszony przez spółkę znak słowno-graficzny "Słoneczna Apteka" dla oznaczania towarów i usług w klasach: 35 – prowadzenie aptek, prowadzenie aptek internetowych, usługi w zakresie sprzedaży leków i preparatów do celów medycznych, produktów farmaceutycznych, środków sanitarnych do celów medycznych, artykułów do pielęgnacji i higieny ciała, soli do kąpieli, substancji dietetycznych, suplementów diety, preparatów wzmacniających i odżywek, środków do odchudzania, ziół leczniczych, artykułów zielarskich, opatrunków; 44 – usługi farmaceutyczne w zakresie leków recepturowych. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania i oświadczyła o zrzeczeniu się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 ust. 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z wadliwym przeprowadzeniem kontroli ustaleń faktycznych polegających na:

a) błędnym ustaleniu kręgu odbiorców towarów i usług w postaci potencjalnego przeciętnego nabywcy, który wiedzę na temat towaru nabywa poprzez reklamę lub promocję przez radio i telewizję, tak jakby był to produkt impulsywny, podczas gdy zgodnie z treścią art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne zabroniona jest reklama aptek, punktów aptecznych oraz ich działalności (ust. 1), jak i placówek obrotu pozaaptecznego i ich działalności odnosząca się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych (ust. 1a), w związku z czym krąg odbiorców towarów nie może zostać ustalony jako abonenci radia i telewizji, a błędny krąg odbiorców doprowadził do błędnych ustaleń w zakresie możliwości wprowadzenia odbiorcy w błąd;

b) błędnym, odgórnym i niepopartym żadnym autorytetem ani badaniami ustaleniu, że element fonetyczny jest w mediach lepiej komunikowalny niż element wizualny a przez to lepiej zapamiętywalny poprzez sprowadzenie mediów do radia i telewizji, w sytuacji obowiązywania zakazu reklamy z użyciem słowa "apteka" wyrażonego w art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne oraz przy pominięciu nowoczesnych mediów takich jak Internet, w którym element fonetyczny nie odgrywa żadnej roli; a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że elementem charakterystycznym znaku słowno-graficznego jest jego część słowna i w związku z tym brak kompleksowego zbadania warstwy graficznej znaku słowno-graficznego;

c) błędnym przypisaniu istniejącemu w słowniku języka polskiego określeniu reklamowemu "słoneczna" znaczenia fantazyjnego, co doprowadziło do sytuacji, w której nie zbadano kompleksowo warstwy wizualnej i koncepcyjnej zgłaszanego znaku słowno-graficznego, podczas gdy to element graficzny stanowi o charakterystyce znaku;

d) błędnym ustaleniu warstwy koncepcyjnej znaku, którego rejestracji domaga się skarżący, poprzez ograniczenie go wyłącznie do warstwy semantycznej (tj. warstwy znaczeniowej użytych słów), z pominięciem znaczenia koncepcji graficznej w postaci elementu roślinnego symbolizującego zielarstwo, który to motyw nie jest zawarty w znaku z wcześniejszym pierwszeństwem;

e) błędnym, oderwanym od zasad logiki i doświadczania życiowego ustaleniu, że sprzedaż towaru w aptece jest równoznaczna z jego produkcją, jak i zrównaniu apteki internetowej z apteką stacjonarną, co wyniknęło z przyjęcia błędnego założenia, że apteka jest prowadzona w formie tradycyjnej, to jest jako miejsce sprzedaży za pośrednictwem sprzedawcy, podczas gdy coraz bardziej upowszechniona jest tzw. apteka internetowa (i to w sytuacji, gdy sam skarżący wnosił o rejestrację w zakresie prowadzenia apteki internetowej);

- przy czym powyższe błędne ustalenia faktyczne miały istotny wpływ na nieprawidłowość subsumpcji przesłanki podobieństwa znaków oraz przesłanki możliwości wprowadzenia odbiorcy w błąd w ramach art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., w sytuacji gdy znaki nie są podobne i nie zachodzi ryzyko wprowadzenia prawidłowo ustalonego modelowego odbiorcy w błąd;

2) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z wadliwym przeprowadzeniem kontroli ustaleń faktycznych polegających na:

a) zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie, takich jak ustalenie kanałów dystrybucji towarów w związku z błędnym przyjęciem, że sprzedaż towarów możliwa jest w aptece jako produkującej towary, co z kolei doprowadziło do błędnych ustaleń w zakresie komplementamości towarów i usług, co miało istotny wpływ na nieprawidłowość subsumpcji przesłanki podobieństwa towarów i usług w ramach art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.;

b) braku wyjaśnienia, które towary powiązane z usługami, których rejestracji domaga się skarżąca, stanowią leki/kosmetyki, w związku z czym nie jest możliwe dokonanie kontroli, czy prawidłowo zastosowano art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.;

3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, w szczególności w zakresie braku merytorycznego ustosunkowania się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego w skardze, w tym w zakresie braku podobieństwa towarów i usług, jak i braku podobieństwa samych oznaczeń, w szczególności w zakresie jego warstwy koncepcyjnej i wizualnej, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż:

- uniemożliwia skarżącemu polemikę z przyjętym przez Sąd w zakresie interpretacji prawa materialnego poglądem i precyzyjne sformułowanie zarzutów kasacyjnych w tym przedmiocie,

- utrudnia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, gdyż w niepełny sposób przedstawia tok rozumowania Sądu, uzasadniający wydanie orzeczenia zaskarżanej treści;

a w razie braku stwierdzenia przez Sąd zasadności zarzutów prawa procesowego zarzuciła nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

4) naruszenie przepisów prawa materialnego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z wadliwym przeprowadzeniem kontroli stosowania przez organ prawa materialnego polegającym na:

a) naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 2 ustawy o kosmetykach, polegającej na braku uwzględnienia definicji legalnej kosmetyku oraz produktu leczniczego wedle art. 2 pkt 32 ustawy - Prawo farmaceutyczne, które w obu wypadkach są "substancją lub mieszaniną substancji", co prowadzi do sprzecznego z prawem utożsamienia towarów zarejestrowanych jako kosmetyki/leki z towarami, co do których usługi świadczy skarżąca;

i w konsekwencji:

b) naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy usługi skarżącej odnoszą się w znacznej mierze do innych towarów - nie będących ani lekami w rozumieniu ustawy - Prawo farmaceutyczne ani kosmetykami w rozumieniu ustawy o kosmetykach, niż będące przedmiotem ochrony zarejestrowanego znaku towarowego.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie odpowiada wymogom zawartym w tym przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Nie jest natomiast przesłanką ustawową uzasadnienia przekonanie strony do poglądów Sądu I instancji, jak również szczegółowe odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało wykazać, że uzasadnienie z uwagi na swoją konstrukcję, niespełnione wymogi ustawowe nie pozwala na ocenę, czy wyrok Sądu pierwszej instancji jest prawidłowy, czy też nie. To, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku merytorycznie ustosunkował się zarówno do występującego podobieństwa w zakresie niektórych usług z klasy 35 i 44 dla znaku zgłoszonego oraz towarów z klas 03 i 05 dla znaku przeciwstawionego z wcześniejszym pierwszeństwem, jak również do podobieństwa oznaczeń słusznie podzielając stanowisko UP w tym zakresie.

Niezasadne są zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. sformułowane w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z wadliwym przeprowadzeniem kontroli ustaleń faktycznych polegających na: 1) błędnym ustaleniu kręgu odbiorców towarów i usług w postaci potencjalnego przeciętnego nabywcy, który wiedzę na temat towaru nabywa poprzez reklamę lub promocję w radiu i w telewizji; 2) błędnym ustaleniu, że element fonetyczny jest w mediach lepiej komunikowalny niż element wizualny przy pominięciu Internetu oraz braku kompleksowego zbadania warstwy graficznej znaku słowno-graficznego; 3) błędnym przypisaniu określeniu "słoneczna" znaczenia fantazyjnego; 4) błędnym ograniczeniu zgłoszonego znaku wyłącznie do warstwy znaczeniowej z pominięciem koncepcji graficznej znaku zgłoszonego, która nie występuje w znaku z wcześniejszym pierwszeństwem; 5) błędnym ustaleniu, że sprzedaż towaru w aptece jest równoznaczna z jego produkcją oraz zrównaniu apteki internetowej z apteką stacjonarną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty kasacyjne dotyczące wadliwości ustaleń co do podobieństwa znaków oraz określenia modelu odbiorcy towarów i usług sygnowanych zgłoszonym znakiem towarowym oraz znakami przeciwstawionymi są nieusprawiedliwione.

Odnosząc się do tych zarzutów na wstępie podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym aprobuje w pełni pogląd wyrażony przez ten Sąd w orzecznictwie, że badanie podobieństwa znaków towarowych nie należy do sfery prawa materialnego, które określa jedynie skutki ustaleń dowodowych i ocen w postaci niedopuszczalności rejestracji znaków w razie zaistnienia określonych przesłanek. O podobieństwie znaków towarowych decydują wyłącznie ustalenia faktyczne (por. wyroki NSA: z 24 czerwca 2008 r., II GSK 261/08; z 20 marca 2014 r., II GSK 2005/12; z 19 czerwca 2015 r., II GSK 1077/14; CBOSA). Zatem ocena zarzutów procesowych, dotyczących prawidłowości postępowania dowodowego i ustaleń co do podobieństwa znaków, ma znaczenie zasadnicze dla oceny pozostałych zarzutów kasacyjnych, w tym prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

Sąd I instancji słusznie zaakceptował ustalenia poczynione przez UP w kwestii istnienia podobieństwa znaków, bowiem ustalenia te zostały poczynione po wnikliwym i prawidłowo przeprowadzonym porównaniu znaków przez organ. Tak jak tego wymaga literatura i orzecznictwo, znaki zostały porównane na wszystkich trzech płaszczyznach, tj. wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej.

Nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że organ nie zbadał warstwy graficznej zgłoszonego znaku słowno-graficznego koncentrując się wyłącznie na warstwie fonetycznej i znaczeniowej. Urząd Patentowy bowiem – powołując się na orzecznictwo sądów europejskich – najpierw przypomniał, że ocena całościowa prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd musi w zakresie podobieństwa wizualnego, fonetycznego lub koncepcyjnego spornych oznaczeń, opierać się na wywołanym przez nie ogólnym wrażeniu, z uwzględnieniem w szczególności ich znamion odróżniających i dominujących (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 14 października 2003 r. w sprawie T-292/01). O ile przeciętny konsument normalnie postrzega znak towarowy jako całość i nie oddaje się badaniu jego różnych detali, to co do zasady najłatwiej zapamiętywane są dominujące i odróżniające go cechy, (wyrok ETS z dnia 11 listopada 1997 r. w sprawie C-251/95).

Następnie, przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ dokonał analizy warstwy graficznej porównywanych znaków i stwierdził, że dominującym elementem znaku zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem jest zapisane wielką czcionką wyrażenie "Apteki Słoneczne", natomiast w znaku zgłoszonym jest to wyrażenie "Słoneczna Apteka", natomiast skromne elementy graficzne obu znaków odgrywają w odbiorze całości drugorzędną rolę. Zdaniem organu - co słusznie podzielił Sąd I instancji - porównywane znaki są podobne w warstwie fonetycznej i znaczeniowej, gdyż znak zgłoszony, jak i przeciwstawiony mu znak "Apteki Słoneczne Bliżej Pacjenta" składają się z podobnego wyrażenia "słoneczna apteka/apteki słoneczne".

Nie ma racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że organ błędnie przypisał określeniu "słoneczna/słoneczne" znaczenie fantazyjne. Jak słusznie stwierdził Urząd Patentowy nie można zgodzić się ze skarżącą, że słowo któremu można przypisać określone znaczenie w języku polskim - nie może być słowem fantazyjnym w znaku towarowym. Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do zgłoszonych usług z klas 35 i 44 nie jest ono określeniem oczywistym, wskazującym na jakąkolwiek cechę tych usług, a w konsekwencji organ nadał mu prawidłowo charakter fantazyjny, co zaakceptował Sąd I instancji.

Ponadto - wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej - Urząd Patentowy nie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że krąg odbiorców towarów i usług sygnowanych zgłoszonym znakiem towarowym oraz znakami przeciwstawionymi - stanowią abonenci radia i telewizji. Organ - co zaakceptował Sąd I instancji - prawidłowo uznał, że towary i usługi, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki, obejmują szerokie grono odbiorców. Można stwierdzić, że krąg odbiorców jest praktycznie nieograniczony, gdyż znajdują się w nim zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode oraz starsze, które nabywają leki.

Nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. sformułowane w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z wadliwym przeprowadzeniem kontroli ustaleń faktycznych polegających na błędnych ustaleniach organu w zakresie komplementarności towarów i usług, co miało istotny wpływ na nieprawidłowość subsumpcji przesłanki podobieństwa towarów i usług w ramach art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej kasacyjnie co do błędnego ustalenia przez organ i zaaprobowania przez Sąd I instancji komplementarności towarów i usług do których oznaczania przeznaczone są przeciwstawione znaki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie towary i usługi, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki nie są identyczne, jednakże są wobec siebie komplementarne, czyli uzupełniające się. Jak wynika z dorobku orzecznictwa Sądu Pierwszej Instancji towary komplementarne to towary, pomiędzy którymi istnieje ścisły związek polegający na tym, że jeden towar jest nieodzowny lub istotny do użycia drugiego, wobec czego konsumenci mogą myśleć, że oba towary zostały wyprodukowane przez to samo przedsiębiorstwo( por. m. in. wyroki SPI: z dnia 11 lipca 2007 r., w sprawie T-443/05; z dnia 30 kwietnia 2005 r., w sprawie T-169/03). Wzajemny stosunek pomiędzy usługami świadczonymi w ramach prowadzenia aptek, czy usług sprzedaży leków, artykułów do pielęgnacji i higieny ciała a towarami objętymi rejestracją znaku wcześniejszego jest bardzo ścisły, bowiem towary z klasy 03 i 05 są nieodzowne, a przynajmniej istotne dla świadczenia usług z klasy 35 i 44, ponieważ to one oferowane są do sprzedaży. Ponadto usługi, które są świadczone w celu sprzedaży określonych towarów detalicznych, byłyby w przypadku braku takich towarów pozbawione sensu.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazanych w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że są one całkowicie chybione.

Mianowicie nieusprawiedliwione są zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy o kosmetykach polegające na braku uwzględnienia definicji legalnej kosmetyku oraz produktu leczniczego, co doprowadziło - zdaniem autora skargi kasacyjnej - do sprzecznego utożsamienia towarów zarejestrowanych jako kosmetyki/leki z towarami, co do których usługi świadczy skarżąca.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo nie stosował przepisów dotyczących definicji ustawowej kosmetyku i produktu leczniczego oceniając podobieństwo części usług z klas 35 i 44 sygnowanych zgłoszonym znakiem towarowym do towarów z klas 03 i 04 objętych przeciwstawionym znakiem zarejestrowanym z wcześniejszym pierwszeństwem, ponieważ wskazane przez kasatora przepisy nie miały zastosowania przy badaniu przesłanek co do istnienia względnej przeszkody rejestracji z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Chybione są zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Autor skargi kasacyjnej w istocie polemizuje ze stanowiskiem Sądu I instancji i organu twierdząc, że art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania.

Odnosząc się do tych zarzutów zaznaczyć należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji właściwie zastosował art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. podzielając stanowisko Urzędu Patentowego, że w rozpoznawanej sprawie przeciwstawione znaki są podobne w stopniu stwarzającym ryzyko wystąpienia pomyłki między nimi, z uwagi na występowanie w nich wspólnego elementu, kojarzonego z uprawnionym do znaku z wcześniejszym pierwszeństwem. Pojawienie się w obrocie znaku, w którym współistnieje zwrot, chroniony na rzecz innego podmiotu może wprowadzić w błąd odbiorców, co do ich faktycznego pochodzenia. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że mamy do czynienia z towarami komplementarnymi w stosunku do usług, na które zgłoszony znak towarowy ma być nakładany.

Całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. wskazany w pkt 1), 2) i 4) petitum skargi kasacyjnej.

Należy wskazać, że art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem wyznaczającym zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. W przepisie tym określono właściwość rzeczową sądów administracyjnych i przewidziano w ramach kontroli stosowanie ustawowych środków. Naruszenie tego przepisu mogłoby zatem polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowanie środka nieznanego ustawie, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę i skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa oraz władczo rozstrzygnęły spór co do treści stosunku publicznoprawnego (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2687/14).

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.