Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 716/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2022r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz 17 ust, 1b pkt 1 i 2, art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r. , poz. 615 – dalej powoływanej jako "u.ś.r.") uchyliło decyzję Wójta Gminy D. z [...] kwietnia 2022r. i przyznało E. P. (Skarżąca) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na męża L. P. na okres od [...] kwietnia 2022r. do [...] grudnia 2022r.

Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca złożyła dnia [...] grudnia 2021r. Pismo stanowiące wniosek podpisany został przez ustanowionego przez Skarżącą pełnomocnika (radcę prawnego). Do pisma tego dołączono: odpis pełnomocnictwa, odpis orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji lekarskiej w B. zaliczające L. P. do I grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia ([...]) od października 2018r., odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z [...] września 2021r. o ustanowieniu Skarżącej opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego L. P., a nadto następujące dokumenty osobiście podpisane przez Skarżącą: oświadczenie o sprawowaniu opieki nad mężem, oświadczenie o formie i zakresie sprawowania opieki oraz oświadczenie składane w oparciu o klauzulę określoną w art. 23 ust. 5c u.ś.r. (m.in. oświadczenie, że dane wskazane we wniosku są prawdziwe, oświadczenie, że rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, że inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki są dorosłe i nie sprawują opieki, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pielęgnacyjnego, że nie ma ustalonego prawa do świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych oraz prawa do zasiłku dla opiekuna i specjalnego zasiłku opiekuńczego, że nie jest rolnikiem).

Decyzją z [...] stycznia 2022r. Wójt Gminy D. odmówił Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia, wskazując na brzmienie art. 17 ust. 1 b oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r.

SKO decyzją z [...] marca 2022r. uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W motywach tego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że sprawa została rozpoznana przedwcześnie albowiem wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w kontrolowanej sprawie został podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika i w tej sytuacji nie spełnia on ustawowych wymogów. Powołując się zaś na art. 24 a ust. 1 u.ś.r. SKO wskazało na konieczność wezwania Skarżącej do uzupełnienia wniosku.

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy D. wystosował do pełnomocnika Skarżącej stosowne wezwanie, przekazując urzędowy formularz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyznaczonym ww. wezwaniu terminie – tj. [...] kwietnia 2022r. - do akt sprawy złożony został wniosek osobiście podpisany przez Skarżącą (wniosek w formie urzędowego formularza). Wójt Gminy D. decyzją z [...] kwietnia 2022r. nr [...] ponownie odmówił Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, przedstawiając argumentację jak w uzasadnieniu decyzji z [...] stycznia 2022r.

Rozpoznając odwołanie wniesione od powyższej decyzji SKO wydało zaskarżone rozstrzygnięcie opisane na wstępie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO podało, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. (powołany przez organ I instancji) został zweryfikowany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, natomiast odnośnie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. SKO odwołało się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 i 22 lipca 2008r. (P 27/07 i 41/07) oraz na ciążący na współmałżonkach obowiązek wzajemnego alimentowania.

Odnosząc się zaś do okresu, na jaki Skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego organ podał, że przyznanie świadczenia przed [...] kwietnia 2022r. nie jest dopuszczalne albowiem w sprawie decydujące znaczenie ma data złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami – art. 24 ust. 4 u.ś.r.

W skardze na ww. decyzję E. P., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zarzuciła SKO naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 23, art. 24 ust. 2 i 4 i art. 24 a ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że prawidłowo wypełniony wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wraz z niezbędnymi dokumentami wpłynął do organu dopiero w kwietniu 2022r. – co skutkowało błędnym przyznaniem świadczenia od [...] kwietnia 2022r., a nie od miesiąca złożenia wniosku – tj. od [...] grudnia 2021r.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. prawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony w skardze, a organ nie domagał się przeprowadzenia rozprawy.

Następnie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi administracyjnemu na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja naruszają przepisy prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 (tj. na których ciąży obowiązek alimentacyjny), innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei po myśli art. 17 ust. 1b ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 r. życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 r. życia.

Stosownie do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, ww. art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy rozumieć w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium – o czym prawidłowo orzekł organ odwoławczy.

Sąd podziela także wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego pogląd, iż Skarżącej, jako małżonce osoby wymagającej opieki, można przyznać świadczenie pielęgnacyjne, nawet jeśli żyją dzieci osoby wymagającej opieki. Sąd podziela w pełni ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się oświadczenie pielęgnacyjne na współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną. Z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą bowiem skorzystać krewni dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co uniemożliwia mu wypełnianie we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. Tylko taka wykładnia art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u,ś,r, jest właściwa, gdyż w przeciwnym razie wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, byłoby naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (vide: wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., I OSK 3539/18 – dostępny w bazie LEX nr 2629244).

W następstwie decyzji reformatoryjnej organu odwoławczego, istotę sporu w sprawie, stanowi wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zakwestionowała bowiem legalność przyznania jej przez organ odwoławczy wnioskowanego świadczenia od 1 kwietnia 2022r. W sporze powstałym na tle bezspornie ustalonego stanu faktycznego sprawy rację należy przyznać Skarżącej.

Na wstępie wyjaśnić należy, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).

Z powyższych regulacji u.ś.r. wynika, że nie ma przesądzającego znaczenia dla ustalenia początkowej daty ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego sama data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zasada ustanowiona w art. 24 ust. 2 u.ś.r. wiąże bowiem początkowy termin uzyskania prawa nie z momentem złożenia samego wniosku, ale ze złożeniem wniosku wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. By bowiem świadczenie mogło być przyznane muszą być złożone w sprawie także inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia rodzinnego będącego przedmiotem wniosku, o których mowa w art. 23 ust. 4 pkt 3 lit. f u.ś.r. oraz stosowne oświadczenia składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 23 ust. 2a u.ś.r.). Obligatoryjne elementy wniosku określa zaś art. 23 ust. 3 u.ś.r. Uszczegółowienie wymagań dotyczących składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne zawarte zostało w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia wniosek powinien zawierać: nazwę i adres organu właściwego; wskazanie świadczenia rodzinnego, którego wniosek dotyczy; dane dotyczące wnioskodawcy i członków rodziny wnioskodawcy, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz, o ile je posiada - adres poczty elektronicznej i numer telefonu; wskazanie, na kogo wnioskodawca wnosi o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych; wskazanie, czy w skład rodziny wchodzi dziecko lub inna osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności; wskazanie organu emerytalno-rentowego, do którego są opłacane składki na ubezpieczenie zdrowotne za członka rodziny; wskazanie danych dotyczących sytuacji dochodowej członków rodziny; informacje o członkach rodziny przebywających poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej; klauzulę następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia."

Ustalając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględnia się, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi ww. § 2 również: zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w § 6 pkt 2 (zaświadczenie lub oświadczenie placówki zapewniającej całodobową opiekę, w przypadku umieszczenia w niej dziecka); inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu organ odwoławczy wydał zaskarżone rozstrzygnięcie co najmniej przedwcześnie - bez przeprowadzenia wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby organ odwoławczy przed wydaniem rozstrzygnięcia prawidłowo zweryfikował dokumenty złożone przez Skarżącą w grudniu 2021r. SKO nie przeprowadziło analizy przedstawionych do wniosku oświadczeń osobiście podpisanych przez Skarżącą – z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa, po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a.

W realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca ustanowiła pełnomocnika i domagała się przyznania określonego świadczenia poprzez złożenie w grudniu 2021r. wniosku w innej formie niż na urzędowym formularzu. Przy czym jedyny dokument jaki został podpisany przez pełnomocnika Skarżącej to wniosek, zawierający elementy określone w § 2 ww. rozporządzenia. Do wniosku dołączono zaś dodatkowe informacje oraz oświadczenia podpisane osobiście przez Skarżącą. Organ odwoławczy tymczasem, z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w motywach rozstrzygnięcia ograniczył się do wskazania, że wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął dopiero w kwietniu 2022r. Organ nie wyjaśnił przy tym na czym polega "nieprawidłowość" wniosku złożonego w grudniu 2021r. Również we wcześniejszej decyzji kasatoryjnej z [...] marca 2022r. wskazał jedynie ogólnikowo na sporządzenie i podpisanie wniosku przez pełnomocnika Skarżącej. Następnie zaś za wniosek spełniający wymogi formalne uznał wniosek złożony na urzędowym formularzu - podpisany osobiście przez Skarżącą i zawierający dane określone w art. 23 ust. 3 u.ś.r. Formularz zawierał także oświadczenia Skarżącej, w tym składane wraz z klauzulą o treści "jestem świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Obowiązkiem organu było zatem ustalenie, czy informacje oraz oświadczenia przedstawione przy wniosku w grudniu 2021r. – opatrzone także klauzulą o ww. treści i osobiście podpisane przez Skarżącą są tożsame z danymi wskazanymi w urzędowym formularzu i co ważniejsze – czy są wystarczające dla przyjęcia, że wniosek spełnia wymagania określone w ustawie i ww. rozporządzeniu wykonawczym.

Sąd wyjaśnia, że przepisy ustawy nie wymagają bezwzględnie złożenia wniosku na urzędowym formularzu, nade wszystko nie określają tego wzoru jako jedynego dopuszczalnego. Wzór formularza jest pomocną wskazówką dla strony co do tego jakie dane ma zamieścić we wniosku. Okoliczność, że wg § 12 ww. rozporządzenia z dnia 27 lipca 2017 r. organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych ma obowiązek udostępniać formularze wniosków oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych - nie oznacza, że strona, która złoży wniosek zawierający wymagane ustawą dane w innej formie niż na dostępnym w urzędzie druku nie złożyła go prawidłowo. Wezwanie zatem Skarżącej do uzupełnienia wniosku na formularzu urzędowym bez dokonania oceny czy złożony wcześniej wniosek zawierał identyczne dane i informacje, na które wykazuje formularz uznać należy za działania błędne. Rację ma zatem Skarżąca, że w tym zakresie doszło w sprawie do naruszenia art. 24a ust. 1 u.ś.r. Skoro przepisy ustawy nie wprowadzają wymogu złożenia wniosku na urzędowym formularzu, to nadmiernym i nieproporcjonalnym formalizmem jest uzależnianie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia od złożenie wniosku na urzędowym formularzu.

Podkreślenia wymaga również to, że w postępowaniu administracyjnym, w świetle art. 32 k.p.a., strona działać osobiście bądź przez pełnomocnika. Działanie strony za pośrednictwem pełnomocnika jest zaś jej uprawnieniem i może zostać ograniczone lub wyłączone tylko, gdy czynność w postępowaniu ma stricte osobisty charakter. Przepis art. 32 k.p.a. nie ogranicza dopuszczalności ustanowienia pełnomocnika, lecz ogranicza dopuszczalność działania pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. Strona może bowiem udzielić pełnomocnictwa w takim zakresie, w jakim uzna to za stosowne, jednakże nie zawsze pełnomocnik będzie mógł uczestniczyć w poszczególnych czynnościach proceduralnych.

Źródłem ograniczenia możliwości działania przez pełnomocnika może być przepis szczególny. Obowiązek osobistego działania strony powinien wynikać bowiem z przepisów prawa (np. konieczność osobistego stawiennictwa przed organem, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony) lub z charakteru danej czynności.

W sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ograniczenie możliwości działania przez pełnomocnika wynika z art. 23 ust. 2a u.ś.r. Jak wskazano już wcześniej - zgodnie z treścią tego przepisu informacje przedstawione we wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wskazać należy, że w sytuacji, w których akt rangi ustawowej wprowadza upoważnienie do uprzedzenia o odpowiedzialności karnej składającego oświadczenie, uprzedzenie to powinno zostać podpisane przez składającego oświadczenie (vide: uchwała NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 11/08, dostępna na stronie internetowej:www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem ustawa o świadczeniach rodzinnych wprowadza w przywołanym przepisie (a także w art. 23 ust. 5c) rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenie o stosownej treści powinna podpisać osobiście strona. Brak jest bowiem podstaw prawnych do tego, aby pełnomocnik strony składał w imieniu i ze skutkiem dla mandanta oświadczenie woli dotyczące odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia.

Organ odwoławczy przemilczał jednak, że w realiach kontrolowanej sprawy do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (tj. pisma określającego przedmiot żądania, zawierającego jedynie dane Skarżącej oraz jej małżonka) dołączone zostały inne dokumenty i oświadczenia osobiście podpisane przez Skarżącą. W ocenie Sądu, w wypadku, kiedy pomiędzy Skarżącą, a pełnomocnikiem został zawarty stosunek prawny pełnomocnictwa ujawniony wobec organów (co nie budzi wątpliwości w sprawie oraz czemu nie zaprzecza organ odwoławczy), brak było podstaw do wzywania Skarżącej do osobistego podpisania urzędowego formularza wniosku o świadczenie pielęgnacyjne bez rozważenia, czy złożone w grudniu 2021r. dokumenty i oświadczenia – osobiście podpisane przez stronę – spełniają ustawowe wymogi formalne pozwalające na nadanie wnioskowi biegu i dokonanie oceny spełnienia przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 32 k.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd - działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu odnoszące się do zakresu ograniczenia możliwości działania poprzez pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym i dokona oceny dokumentów przedstawionych przez Skarżąca w grudniu 2021r., a tym samym dokona ponownej oceny, czy pierwotnie złożony wniosek został prawidłowo wypełniony i czy wymagał uzupełnienia - uzasadniającego wystosowanie do strony wezwania w trybie art. 24a ust. 1 u.ś.r.