Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 366/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, 29 par. 1 i 2, art. 18
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 2 pkt 26, art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1866
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] maja 2022 r. [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2022 r. [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "ŚPWIS") utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej "PPIS w K.") z [...] kwietnia 2022 r. znak: [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu postanowienia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że poprzez skuteczne doręczenie [...] grudnia 2019 r. zobowiązanej M. Z. tytułu wykonawczego znak [...] z [...] stycznia 2018 r., wszczął wobec M. Z. egzekucję administracyjną obowiązku o charakterze niepieniężnym na podstawie art. 26 § 1, § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej "u.p.e.a."). PPIS w K. w ww. tytule wykonawczym określił stronie obowiązek poddania małoletniego K. Z. (ur. [...] sierpnia 2016r.) szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b, odrze, śwince i różyczce, a jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 1866 ze zm., dalej "ustawa").

Pismem z 20 grudnia 2019 r. pełnomocnik strony wniósł do ŚPWIS zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w przedmiocie uchylania się od realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego K. Z..

PPIS w K. ww. postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. oddalił zarzuty wniesione przez pełnomocnika strony w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Następnie pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela.

ŚPWIS, rozpatrując przedmiotową sprawę w trybie zażaleniowym, dokonał oceny całości zebranego materiału dowodowego i stwierdził, że zgodnie z art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną powiadamia opiekuna prawnego/faktycznego o obowiązku szczepienia osoby małoletniej. Tym samym obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu zasadniczo aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu o miejscu i czasie badania kwalifikacyjnego do szczepienia i samego szczepienia, chyba że w wyniku badania kwalifikacyjnego stwierdzono istnienie przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia przeprowadzenia tego szczepienia albo przedstawiono zaświadczenie o wcześniejszym poddaniu się temu szczepieniu w ramach szczepień zalecanych. Przedział wiekowy na przeprowadzenie szczepień obowiązkowych został w ww. rozporządzeniu określony bardzo szeroko z uwagi na fakt, że z przyczyn zdrowotnych zasadne może być wykonanie szczepienia według odmiennego, przygotowanego dla konkretnego pacjenta, indywidualnego kalendarza szczepień.

Na podstawie art. 17 ust. 11 ww. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi poszczególnych szczepień. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest dokumentem technicznym, precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, zaś podstawę prawną toczącego się postępowania dotyczącego małoletniego K. Z. jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Zatem ŚPWIS wskazał, że w określonym stanie faktycznym wyłącznie lekarz jest w stanie ustalić wszelkie wynikające ze stanu zdrowia przesłanki, które aktualizują prawny obowiązek szczepienia wynikający wprost z przepisów prawa. Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu obowiązku poddania dziecka szczepieniom miały czekać aż do ukończenia przez nie 19 roku życia, to cel zapobieżenia powstania sytuacji wskazanych w art. 33 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie byłby osiągnięty, a jak wynika z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, ma swoje uwarunkowania immunologiczne.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym, indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia (art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). O istnieniu przeciwwskazań do obowiązkowego szczepienia orzeka lekarz posiadający wiadomości specjalne w tym zakresie, a nie rodzic, czy też urzędnik. Przeprowadzający konsultację specjalistyczną lekarz, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, dokonuje wpisu w dokumentacji medycznej, uwzględniając w nim okres przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaj szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualny program szczepień z podaniem rodzaju stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

ŚPWIS stwierdził, że w karcie uodpornienia małoletniego K. Z. w części "Przeciwwskazania do szczepień" brak informacji o istniejących przeciwwskazaniach do szczepień obowiązkowych. Nadto w przedmiotowej sprawie na dzień wydania decyzji brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która mogłaby stanowić podstawę do odroczenia poddania małoletniego K. Z. obowiązkowym szczepieniom ochronnym wystawionego przez lekarza zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Z powyższego organ wywiódł, że nie można uznać zarzutu odnośnie braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. za uzasadniony.

W ocenie ŚPWIS, niezasadny okazał się także zarzut dotyczący niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w przepisach prawa. PPIS w K. jako wierzyciel obowiązku szczepień ochronnych sporządził tytuł wykonawczy zgodnie z obowiązującym wówczas wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2018 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 850) oraz zgodnie z art. 27 u.p.e.a.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 31 Konstytucji RP oraz art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ŚPWIS wskazał, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w demokratycznym państwie prawa konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczane w ustawie, m.in. gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia. Z kolei realizacja obowiązku szczepień poprzez zapewnienie wysokiego odsetka osób uodpornionych skutecznie zmniejsza ryzyko zachorowania oraz społeczne skutki związane z ciężkimi następstwami chorób zakaźnych, w tym związane z kosztami leczenia tych chorób oraz ich powikłań. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy.

Podsumowując ŚPWIS zważył, że obowiązek szczepień ma swoje wyraźne podstawy w przepisach prawa powszechnie obowiązującego i jest egzekwowalny w trybie administracyjnym. Wskazany w programie szczepień ochronnych graniczny wiek, do którego należy zaszczepić daną osobę nie oznacza, że strona może zwlekać z zaszczepieniem dziecka do upływu tego wieku. PPIS w K. będący wierzycielem w przedmiotowej sprawie uprawniony był, w opinii organu drugiej instancji, do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, w tym wystosowania upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. ŚPWIS ocenił przy tym, że organ pierwszej instancji nie uchybił żadnym przepisom postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. Z., zaskarżając powyższe postanowienie Ś. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez Ś. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Inspektora Sanitarnego [...] marca 2018 r. znak [...] oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez wydanie postanowienia o przystąpieniu do egzekucji mimo nieistnienia obowiązku i niezwrócenie wierzycielowi tytułu wykonawczego, mimo że nie podlegał on egzekucji administracyjnej;

b) art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych małoletniego K. Z. podlega egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy nie można stwierdzić, że obowiązek ten jest wymagalny i podlega wykonaniu, ewentualnie, iż tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela spełnia wszystkie niezbędne wymagania określone obowiązującymi przepisami prawa.

Ponadto M. Z. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 156 § 1 pkt 5 w zw. żart. 126 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia organu pierwszej instancji;

b) art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem ustalenia i przeprowadzenia wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do wydania postanowienia z pominięciem słusznego interesu strony oraz wszystkich istotnych okoliczności w sprawie;

c) art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na braku zbadania spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

d) art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk i w związku z tym pozbawienie prawa do prawidłowego udziału w postępowaniu.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu I instancji i umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumentację na poparcie powyższych zarzutów, w szczególności podnosząc, że uniemożliwiono jej przedstawienie dowodów w postaci dokumentacji medycznej świadczącej o przeciwwskazaniach zdrowotnych dziecka K. Z. do poddania się szczepieniu ochronnemu. Uchylenie się od obowiązku zaszczepienia dziecka przez zobowiązaną wynika z przeciwwskazań zdrowotnych u syna oraz braku osiągnięcia przedziału wiekowego dla zastosowania wobec dziecka szczepień ochronnych.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności postanowienia organu drugiej instancji.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, stanowisko skarżącej dotyczące niedopuszczalności egzekucji i związany z tym zarzut naruszenia art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. z uwagi na fakt, że nie istnieje obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu i nie zwrócono wierzycielowi tytułu wykonawczego, jest niezasadny, a Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości podziela stanowisko tut. Sądu zaprezentowane już w wyrokach z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 897/21 i z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 895/21 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i powołuje się na argumentację tam wyrażoną.

Otóż stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.

W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny (art. 5 ust. 2 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Artykuł 17 ust. 9 ustawy stanowi, że obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał powoływane wyżej rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalono wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3 rozporządzenia). Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych. Natomiast w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia, nie można natomiast z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP ustawa i rozporządzenie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika zatem norma prawna, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Oznacza to, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest wymagalny i podlega wykonaniu, a zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. jest chybiony. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym.

Z całą pewnością zaś, wobec powyższej regulacji mającej swoją podstawę w akcie prawa rangi ustawowej, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną, gdyż wynika on wprost z przepisu prawa co oznacza, że nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie takiej decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08; wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11; wyrok NSA z 1 sierpnia 2013 r., II OSK 745/12, wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Bd 102/18).

Powyższej oceny nie zmienia przywoływany w skardze art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.), zgodnie z którym pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Zauważyć należy, że zacytowany przepis znajduje się w rozdziale 5 "Prawo pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych" i poprzedzony jest artykułem 15, w myśl którego przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką zaś odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Również chronione Konstytucją prawo do wolności rozumiane jako prawo do decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń, m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.

W wydanym na podstawie delegacji zawartej w powołanym wyżej art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych Minister Zdrowia wskazał między innymi, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne: gruźlica (pkt 2), wirusowe zapalenie wątroby typu B (pkt 12), błonica (pkt 1), tężec (pkt 11), poliomyelitis (pkt 9), krztusiec (pkt 5), Haemophilus influenzae typu b (pkt 3), odra (pkt 7), różyczka (pkt 10) oraz świnka (pkt 6). Tak więc obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania (por. wyrok WSA w Kielcach z 21 lutego 2013 r., sygn. II SA/Ke 7/13, www.orzeczenia.nsa.gpv.pl). Skarżąca nie okazała się żadnym zaświadczeniem lekarskim wskazującym na konieczność odstąpienia od szczepień ochronnych jej dziecka.

Jak wspomniano, wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które wskazuje, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wobec powyższego argumentacja skarżącej, że obowiązek szczepień jej dziecka nie był i nadal nie jest wymagalny wobec faktu, że dziecko nie ukończyło nawet 5. roku życia, jest nieuzasadniona. Obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych (art. 17 ust. 9 ustawy). Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy).

Zatem to lekarz, kierując się przepisami powszechnie obowiązującego prawa, wskazuje, kiedy szczepienie ochronne należy przeprowadzić. Lekarz ocenia, czy wiek i stan zdrowia dziecka pozwala na szczepienie ochronne dziecka. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązek poddania się takiemu szczepieniu obejmuje również obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, bez którego niemożliwe jest wykonanie szczepienia (por. m.in. wyroki NSA z 21 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 899/19 i II OSK 936/19). Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu ciążącego na skarżącej obowiązku poddania dziecka szczepieniom miały czekać aż do ukończenia przez nie na przykład (w przypadku niektórych chorób) 19 roku życia, to cel zapobieżenia oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie byłby osiągnięty, a jak wynika z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, ma swoje uwarunkowania immunologiczne (por. m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Bd 102/18, wyrok WSA w Gliwicach z 13 stycznia 2021 r., sygn. III SA/Gl 651/20, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 listopada 2015 r., sygn. IV SA/Wr 92/15).

W tej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych (k 1-2), powiadomienia o obowiązku szczepienia K. Z. zostały skierowane do M. Z. (co najmniej pięciokrotnie w 2017 r.).

Odpierając kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i pozbawienie tym samym prawa do prawidłowego udziału w postępowaniu, a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. w związku z uniemożliwieniem jej dokonania konkretnej czynności procesowej, m.in. przedstawienia dowodów w postaci dokumentacji medycznej świadczącej o przeciwwskazaniach zdrowotnych syna K. do poddania się szczepieniu ochronnemu, należy wskazać, że jest on niezasadny.

Przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a., przy interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a. Niemniej należy brać pod uwagę odrębność celów postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego. Zasada ta, przejawiająca się między innymi w obowiązku zagwarantowania stronie dostępu do akt sprawy oraz w umożliwieniu stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, odnosi się jedynie do postępowania orzekającego i jedynie do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Sposób więc stosowania tych przepisów k.p.a. należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2021r., sygn. I SA/Sz 548/21, wyrok WSA w Rzeszowie z 13 maja 2021 r., sygn. I SA/Rz 281/21).

Twierdzenia skarżącej dotyczące przeciwwskazań zdrowotnych K. Z. do poddania go szczepieniu ochronnemu zarówno w postępowaniu egzekucyjnym, jak i sądowym nie zostały potwierdzone żadnym dokumentem. Skarżąca miała przy tym nie tylko możliwość udokumentowania tej okoliczności w trakcie tych postępowań, ale też już wcześniej w przeciągu kilku lat od urodzenia syna, choćby w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 2 ustawy. W każdym razie przedłożona do akt sprawy dokumentacja lekarska z leczenia syna K. Z. nie jest w tym względzie wystarczająca.

Z podanych wyżej powodów w żadnej mierze nie można uznać, że organ miał naruszyć art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 126 k.p.a.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.