Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 414/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 par. 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Z przedłożonych akt sprawy wynikało, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "DIAS" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. po rozpatrzeniu zażalenia K.K. (dalej także: "Skarżący", "Zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej także: "organ I instancji", "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika US na podstawie zawiadomienia z dnia 12 lipca 2017 r. [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik US wszczął wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej także: "wierzyciel") tytułów wykonawczych z dnia 12 kwietnia 2017 r. o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] obejmujące należność z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2012 r. w łącznej kwocie 138.871,00 zł plus należne odsetki. W celu wyegzekwowania ww. należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z 12 lipca 2017 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Skarżącemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 24 lipca 2017 r.

2. Pismem z dnia 25 lipca 2017 r. Skarżący wniósł skargę na dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej na podstawie zawiadomienia z dnia 12 lipca 2017 r. Postawił przy tym zarzut naruszenia art. 89 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu Strona wskazała, że środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu podlegającym umorzeniu na skutek zarzutów wniesionych pismami z 25 lipca 2017 r. Zdaniem Zobowiązanego zawiadomienie było nieprawidłowe pod względem formalnym. Skarżący wystąpił o uchylenie zastosowanego środka oraz wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi.

3. Postanowieniem z [...] września 2017 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

4. W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, Skarżący postawił zarzuty naruszenia: art. 54 § 1, § 5 w zw. z art. art. 89 § 1-3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 54 § 1 i § 5, art. 80 § 1-3 i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ egzekucyjny do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym.

5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US, gdyż nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia tego organu. W uzasadnieniu przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że zastosowany przez Naczelnika US środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej został wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a. Zdaniem DIAS wszystkie wymogi formalne z art. 89 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Naczelnik US zmierzając do zastosowania tego środka egzekucyjnego przesłał do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. zawiadomienie z 12 lipca 2017 r. W treści zawiadomienia organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez jego zgody nie uiszczał Zobowiązanemu należnej od niego kwoty, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. Zawiadomieniem organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie w kwestach wskazanych w art. 89 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz zawiadomił Zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym na niej zabezpieczeniu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G., Naczelnik US poinformował Skarżącego o dokonaniu zajęcia. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych z 12 kwietnia 2017 r. doręczono Zobowiązanemu 24 lipca 2017 r. DIAS wskazał, że zajęcie z 12 lipca 2017 r. zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. tj.: oznaczenie Zobowiązanego – Skarżącego, Wierzyciela - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., organu egzekucyjnego – Naczelnik US i dłużnika zajętej wierzytelności – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. W ocenie DIAS zawiadomienie zawiera prawidłowo określoną podstawy prawną, tj. art. 89 § 1 u.p.e.a., który uprawnia organ do zastosowania egzekucji z innej wierzytelności pieniężnej. Nadto zawiadomienie zawiera prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia tj. Nr [...] i Nr [...]. Wskazana kwota dochodzonych należności i okres, za który należności zostały ustalone, odpowiada wartości określonej w tytułach wykonawczych. W zawiadomieniu o zajęciu organ egzekucyjny określił rodzaj i stawkę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. DIAS za niezasadne uznał twierdzenia Skarżącego, że w przypadku uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej konieczne będzie uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne. Odwołując się do zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w skardze na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego można bowiem podnosić jedynie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. W tym postępowaniu bada się zatem zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Odnosząc się do kolejnego zarzutu zażalenia DIAS uznał, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. Zdaniem DKIS, Skarżący myli ocenę zasadności oddalenia skargi na czynności egzekucyjne z wymogami dotyczącymi aktu, jakim jest postanowienie. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie spełnia wymogi z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, Skarżący postawił zarzuty naruszenia: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji; art. 54 § 1, § 5 w zw. z art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 5, art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organy obydwu instancji do treści skargi na czynności egzekucyjne i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu skargi, Skarżący powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację o wadliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, jak i pozostawania wyniku niniejszej sprawy w związku ze sposobem rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

7. W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2014, poz. 1647 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

9. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez pojęcie czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne zostały zaś wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Wśród nich egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 a) tiret 5 u.p.e.a.). Zaskarżoną czynnością egzekucyjną było zajęcie wierzytelności z innej wierzytelności pieniężnej. Przede wszystkim należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organu co do tego, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie bada się wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się również prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W konsekwencji kontrola sądu administracyjnego ograniczona jest do tych kwestii, które podlegały ocenie organu na skutek wniesionej skargi na czynność egzekucyjną.

10. W niniejszej sprawie w toku postępowania egzekucyjnego dokonano m.in. czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj. wymienionej w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 5 u.p.e.a. W zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 lipca 2017 r. wskazano tytuły wykonawcze o numerach Nr [...], okresy których tytuły te dotyczą (styczeń – wrzesień 2012 r.) oraz kwoty dochodzonych należności (należności głównej, odsetek i kosztach egzekucyjnych). W tytułach wykonawczych jako podstawę prawną obowiązku wskazano orzeczenie, jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku numer [...], datę wydania orzeczenia: 28 lutego 2017 r., okresy, których dotyczą dochodzone należności obejmujące poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało Skarżącemu doręczone wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 24 lipca 2017 r. Wskazane zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawiera prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, oraz zostało opatrzone podpisem.

11. Nie jest też zasadny zarzut, że środek egzekucyjny został zastosowany wadliwie, albowiem zastosowano go w postępowaniu egzekucyjnym, w którym na skutek zarzutów egzekucyjnych uznano zarzut nieistnienia obowiązku w części odsetek. Okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i okoliczności kwestionujące prawidłowość decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, nie podlegają rozpatrzeniu w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest bowiem środkiem konkurencyjnym, ani w stosunku do zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., ani w stosunku do odwołania od decyzji wymiarowej, czy w stosunku do skargi do sądu na decyzję wymiarową. Takie stanowisko jest zgodne z poglądami prawnymi zaprezentowanymi w wyroku NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, w świetle których zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszyłoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne winna być zatem rozpatrywana niezależnie od ewentualnego postępowania w trybie art. 33 u.p.e.a., a także niezależnie od postępowania wymiarowego dotyczącego zobowiązania podatkowego. Podzielając w całości te poglądy NSA stwierdzić należy, że – jak wynika z samej skargi oraz z treści zaskarżonego postanowienia - Skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do wniesienia zarzutów. Kwestia oceny zasadności zarzutów leży poza zakresem niniejszej sprawy.

12. Wobec powyższego, niezasadne są zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art 54 § 1 i § art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organy obydwu instancji do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym.

13. Reasumując, w ocenie Sądu zarzuty i argumentacja Skarżącego wskazująca na wadliwość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie należy podzielić stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie o zgodności z prawem zastosowanego środka egzekucyjnego i działań podejmowanych w celu jego zastosowania, to jest czynności egzekucyjnej. Środek egzekucyjny zastosowany w niniejszej sprawie został przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 5 u.p.e.a., został też zachowany tryb przewidziany do jego zastosowania (art. 89 § 1 – 3 u.p.e.a.). Zarzucane w skardze uchybienia zdaniem Sądu zatem nie wystąpiły. Tym samym bezzasadny był zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Zarazem, Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Dlatego po rozpoznaniu, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.