Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1168/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19 par. 1, art. 22 par. 2, art. 27 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 6, ust. 9, ust. 9a, ust. 9b
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1267
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych - tekst jedn.
article: art. 8, art. 11, art. 124 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem As.sąd. WSA Szymon Widłak Protokolant St. sek. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 100,00 zł (sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/Sz. Widłak /-/S. Zapalska /-/K. Nikodem


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia (...) (nr (...) i (...)) oraz z dnia (...) (nr (...)) wystawionych przez Burmistrza, postępowanie egzekucyjne wobec Spółki A. w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Pismem z dnia (...) zobowiązana wniosła, na podstawie art. 33 pkt 9, pkt 10 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, domagając się jego umorzenia.

Zdaniem Spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego W. jako naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych nie jest dla niej właściwym miejscowo organem egzekucyjnym. Jest nim naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 2 do powołanego rozporządzenia Ministra Finansów, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego M.

Zobowiązana podniosła, iż zgodnie z przepisami art. 19 § 1 oraz art. 22 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Z kolei właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych określona została w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. 2004, Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.).

Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych (wprowadzona ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych) wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wyłączył bowiem podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z ogólnych zasad ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Określana, zgodnie z art. 22 ustawy egzekucyjnej, właściwość organu egzekucyjnego, oparta na właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych, przyjmuje automatycznie podział na naczelników właściwych miejscowo dla podmiotów, o których mowa w art. 5 ust. 9b i podmiotów, które wskazanego w tym przepisie kryterium nie spełniają (odpowiednio zał. nr 2 i 1 do rozporządzenia).

Spółka A należy do kategorii tzw. "dużych podatników", tj. podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego należało zatem określić zgodnie z zał. nr 2 do rozporządzenia. Stosownie więc do treści art. 22 ustawy egzekucyjnej, właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 2 jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym.

Spółka wskazała ponadto, iż nie istnieje żaden przepis, który pozbawiłby naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, w tym zwłaszcza egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych w zakresie zobowiązań publicznoprawnych ciążących na tych podmiotach, w tym m.in. z tytułu podatku od nieruchomości. W przypadku, gdyby ustawodawca lub Minister Finansów zamierzali wprowadzić ograniczenie kompetencji naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, powinno to było nastąpić poprzez wyraźny zapis w przepisach prawa – analogicznie jak w przypadku gmin stanowi art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skoro naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w zał. nr 2 do rozporządzenia nie zostali wyłączeni z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, to posiadają kompetencje do prowadzenia egzekucji zarówno w stosunku do należności co do których są właściwi, jak i należności publicznoprawnych tzw. wierzycieli obcych.

Z tego powodu, przy uwzględnieniu miejsca położenia Spółki (W., ul. S.), właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego, a co za tym idzie właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego M., która to właściwość ma charakter wyłączny.

Odnosząc się do zarzutu opartego na przepisie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, Spółka podniosła, iż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy tytuł wykonawczy powinien zawierać m.in. odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Z kolei stosownie do art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca po środku wizerunek orła ustalony dla godła RP, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci (ust. 1). Urzędową pieczęcią gminy może być również pieczęć zawierająca, zamiast wizerunku orła, herb gminy (ust. 2). Pieczęci używają jednostki organizacyjne, m.in. gminy, związki międzygminne oraz ich organy.

Skoro wierzycielem jest Burmistrz pieczęć powinna mieć wizerunek orła, a nie, jak w przypadku przedmiotowych tytułów wykonawczych, herb gminy. Powołany ustęp 2 nie wymienia bowiem organów gmin jako uprawnionych do posługiwania się pieczęcią zawierającą herb.

Postanowieniem z dnia (...) nr (...) Burmistrz, na podstawie art. 17 oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) oddalił zarzuty zobowiązanej.

Przyznał, iż w powołanym przez Spółkę postanowieniu nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławczego wyraziło pogląd, że właściwym organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego M., jednak kolejne tytuły wykonawcze kierowane do tego organu egzekucyjnego, przekazane zostały, zgodnie z właściwością, do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. W związku z tym wierzyciel uznał, iż bezcelowe jest wysyłanie kolejnych tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego M.

Wskazał nadto, iż urzędową pieczęcią gminy może być również pieczęć, zawierająca po środku, zamiast wizerunku orła, herb gminy. Pieczęci tej używają m.in. organy gminy, a więc i burmistrz. Odcisk pieczęci na tytułach wykonawczych jest zatem prawidłowy.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając:

1) błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej i art. 5 ust. 6, ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez przyjęcie, iż właściwym organem egzekucyjnym w stosunku do zobowiązanej jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W.,

2) błędną interpretację art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, poprzez przyjęcie, że wystawione tytuły wykonawcze zawierają pieczęć urzędową wierzyciela,

3) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, Nr 9, poz. 1071, z późn. zm.), poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowienia.

Ponownie podniosła, iż zgodnie z przepisami art. 19 § 1 i art. 22 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa natomiast rozporządzenie Ministra Finansów wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21 czerwca 1996r. Z kolei od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o urzędach i izbach skarbowych (1 stycznia 2004r.) uległa zmianie właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych dla tzw. dużych podatników, czyli podmiotów spełniających kryteria przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Zdaniem odwołującej zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych wobec podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b, a zatem i wobec Spółki. Ustawodawca nie wyłączył bowiem podmiotów spełniających kryteria przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych.

Siedziby oraz terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników wskazanych w art. 5 ust. 9b określone zostały w zał. nr 2 do rozporządzenia z 19 listopada 2003r. Skoro więc zobowiązana jest tzw. "dużym podatnikiem", właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego jest naczelnik wymieniony w zał. nr 2. Tym samym zgodnie z art. 22 ustawy egzekucyjnej naczelnik ten jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym.

Odwołująca stwierdziła, iż brak jest przepisu pozbawiającego naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w zał. nr 2 posiadają więc kompetencje do prowadzenia egzekucji zarówno w stosunku do należności, do których poboru są właściwi, jak i należności publicznoprawnych tzw. wierzycieli obcych.

Jeśli chodzi o zarzut wadliwości tytułów wykonawczych, Spółka podkreśliła, iż zgodnie z przepisem art. 16c ustawy z 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca po środku wizerunek orła ustalony dla godła RP, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Urzędową pieczęcią gminy może być również pieczęć zawierająca, zamiast wizerunku orła, herb gminy. Pieczęci używają jednostki organizacyjne, m.in. gminy, związki międzygminne oraz ich organy. Po środku pieczęci urzędowej wierzyciela powinien znaleźć się zatem wizerunek orła a nie herb gminy. W konsekwencji tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów wskazanych w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej.

Odwołująca zwróciła uwagę, iż postanowienia naczelników urzędów skarbowych nie przesądzają o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Nadto wierzyciel nie odniósł się do podniesionych przez Spółkę zarzutów. Nie można zatem uznać, iż zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne.

Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) nr (...) na podstawie art. 2 § 1 pkt 1, art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 Kpa utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu Kolegium wyraża pogląd, iż organy administracji publicznej obowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. uznał się za właściwy miejscowo, to należy przyjąć, że zbadał swoją właściwość z urzędu a wierzyciel oraz Kolegium nie mają kompetencji do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Organ odwoławczy powołał również stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i organ ten zostanie wyznaczony do łącznego jej prowadzenia. Zmiana właściwości naczelnika urzędu wprowadzona art. 5 ust. 9a, ust. 9b i art. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych nie dotyczy właściwości organu egzekucyjnego. Przepisy te kładą bowiem nacisk na pojęcia "podatnik", "terytorialny zasięg działania" wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników. Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia "podatnik", albowiem jego przepisy określają procedurę przymuszenia zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Przedmiotowe postępowanie prowadzi się w stosunku do zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W postępowaniu tym podmiotami są "zobowiązany" oraz "wierzyciel". Odrębna właściwość terytorialna podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych, jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru urzędy te są właściwe.

Stwierdził ponadto, iż w świetle wyroku WSA w Warszawie (I SA/Wa 1580/04) "brak w nagłówku tytułu wykonawczego pieczęci wierzyciela przy równoczesnym jego wskazaniu w pkt 27 tytułu wykonawczego nie może być uznane za niespełnienie wymogu z art. 27 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stanowić podstawę zarzutu, o jakiej mowa w art. 33 pkt 10 ustawy". Wystawione tytuły wykonawcze posiadają na pierwszej stronie pieczęć nagłówkową z oznaczeniem wierzyciela, natomiast pieczęcią urzędową została "podbita" druga strona tytułów. Niezasadny jest więc także zarzut braku pieczęci urzędowej wierzyciela.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając:

1) błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r., poprzez przyjęcie, iż:

a) nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych dokonana ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów i organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. 2003, Nr 137, poz. 1302) nie spowodowała zmiany właściwości organu egzekucyjnego w sprawie należności publicznoprawnych A z tytułu podatku od nieruchomości,

b) właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, ze względu na siedzibę Spółki, jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 1 do rozporządzenia, podczas gdy jest nim wyłącznie naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 2 do rozporządzenia,

c) do właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia nie należy egzekucja należności od A, podczas gdy wykaz naczelników nie posiadających kompetencji do prowadzenia egzekucji zawiera zał. nr 3 do rozporządzenia, w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego M. nie został wymieniony.

2) błędną interpretację art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej oraz art. 2a i art. 16c ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych,

3) naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 Kpa.

Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała argumentację wskazaną w treści zarzutów oraz zażalenia na postanowienie Burmistrza.

W odpowiedzi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajduje podstaw do zmiany swojego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Obowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji publicznej.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest właściwość miejscowa organu egzekucyjnego, a mianowicie czy do prowadzenia egzekucji wobec A właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W. czy też Naczelnik Urzędu Skarbowego M., a także czy na tytułach wykonawczych nr (...), (...) i (...) umieszczona została pieczęć urzędowa wierzyciela.

Skarżąca podniosła, iż od 1 stycznia 2004r. należy do grupy tzw. dużych podatników określonych w przepisach art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. W stosunku do nich ustawodawca określił inną właściwość organu podatkowego a tym samym egzekucyjnego. Wskazana ona została w zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Wobec tego właściwym miejscowo organem do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik Urzędu Skarbowego M.

Przepis art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym. Ustawa egzekucyjna reguluje również kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość organu egzekucyjnego określa wyłącznie art. 22 cyt. ustawy. Zgodnie z § 2 tego artykułu właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się co do zasady według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Kiedy właściwym rzeczowo jest naczelnik urzędu skarbowego, terytorialny zasięg działania naczelnika urzędu skarbowego określa rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027, z późn. zm.).

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. nr 137, poz. 1302) wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. 2004, Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.). Art. 5 ust. 9 stanowi, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych wyłącznie w odniesieniu do podatników, o których mowa w art. 5 ust. 9b określono w § 2 rozporządzenia.

W ocenie Sądu "duże urzędy skarbowe" (wymienione w zał. nr 2 do rozporządzenia) pozostają organami właściwymi w zakresie egzekucji administracyjnej w stosunku kategorii podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Tworząc dodatkową kategorię urzędów skarbowych nie przewidziano bowiem dla nich odmiennego zakresu właściwości rzeczowej niż dla kategorii urzędów skarbowych dotychczas funkcjonujących. Stosownie do przepisu art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy o urzędach i izbach skarbowych do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji należności pieniężnych. Ograniczenie tego zakresu rzeczowego nie mogło nastąpić przy określeniu terytorialnego zasięgu działania naczelników urzędów skarbowych. Czym innym jest bowiem wyznaczenie właściwości rzeczowej poszczególnych organów, a czym innym ich właściwości miejscowej.

Brak ograniczeń w zakresie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oznacza, że naczelnicy urzędów skarbowych, których terytorialny zasięg działania został wskazany według kryteriów określonych w art. 5 ust. 9a i ust. 9b ustawy stali się właściwi miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do tej grupy podatników, a więc także wobec A.

Sąd podkreśla, iż na przeszkodzie takiego rozumienia omawianych przepisów nie stoi regulacja art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, wskazująca jedynie na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego zgodnie z siedzibą zobowiązanego. Natomiast wskazanie zasięgu terytorialnego działania określonego urzędu skarbowego następuje stosownie do powołanych przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Podobny pogląd w analogicznym stanie faktycznym i prawnym wyraził WSA w Warszawie w wyroku z 21 marca 2007r. sygn. III SA/Wa 4295/07 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 15 lipca 2008r. sygn. II FSK 918/07, 884/07.

W świetle powyższego zarzut prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny był zasadny, organy obu instancji dokonały bowiem błędnej wykładni przepisów art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, art. 5 ust. 9, 9a, 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1 i § 2 rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Jednocześnie naruszenie to miało bez wątpienia wpływ na wynik sprawy.

W takiej sytuacji istotnego wpływu na wynik sprawy nie mogły mieć już podniesione w tym zakresie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Za pozbawiony podstaw należało natomiast uznać zarzut braku pieczęci urzędowej wierzyciela na wystawionych przez Burmistrza tytułach wykonawczych.

Zgodnie z art. 16c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. 2005, Nr 235, poz. 2000, z późn. zm.) urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zwierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła RP, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci urzędowej. Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła RP, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. A contrario pieczęć z herbem dotyczy wyłącznie zadań własnych gminy.

Stosownie do przepisu art. 2 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001, Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.) gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Do zakresu jej działań należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów (art. 6 ust. 1). Dochodami gminy są m.in. podatki, opłaty i inne wpływy określone w odrębnych ustawach jako dochody gmin, natomiast podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy (art. 54 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 8). Z kolei w myśl art. 1c ustawy z 12 stycznia 1991r. (Dz. U. 2006, Nr 121, poz. 844, z późn. zm.) organem podatkowym w sprawie podatku od nieruchomości jest wójt, burmistrz, prezydent miasta.

Właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ (art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej). Wskazać przy tym należy, iż na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z 24 listopada 1995r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. 1997, Nr 36, poz. 224, z późn. zm.) do właściwości organów gmin o statusie miasta, jako zadania własne, przeszły zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w art. 19 ustawy egzekucyjnej, w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania.

Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, iż organ takiej gminy może być organem egzekucyjnym uprawnionym do wyegzekwowania obowiązku w sytuacji, gdy jest jednocześnie wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku. Zapisy te w żaden sposób nie oddzielają organów od jednostek organizacyjnych. Takiego rozdziału nie dopatrzył się również Sąd na gruncie ustawy z 31 stycznia 1980r.

Burmistrz, będąc wierzycielem w sprawach dotyczących egzekucji z tytułu podatków i opłat lokalnych określonych w ustawie podatkowej z 12 stycznia 1991r., wykonuje zadania z zakresu administracji samorządowej i są to zadania własne gminy. Umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęci, na której widnieje jego herb, nie może być uznane za niespełnienie wymogu z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 listopada 2008r. sygn. I SA/Bd 474/08).

Wprawdzie wierzyciel oraz Kolegium prawidłowo uznali powyższy zarzut za niezasadny, jednak wydane przez nich rozstrzygnięcia nie spełniają wymogów określonych w art. 124 § 2 Kpa w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.

Organy obu instancji nie uzasadniły w sposób właściwy swojego stanowiska, ograniczając się jedynie do powołania treści przepisów ustawy egzekucyjnej, ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o godle, barwach i hymnie RP oraz o pieczęciach państwowych, a także orzeczenia sądu, które w niniejszej sprawie nie miało w ogóle zastosowania. Zobowiązana podnosiła bowiem, iż pieczęć urzędowa nie powinna zawierać herbu gminy (powinna zawierać wizerunek orła), a nie okoliczność braku oznaczenia wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). W ocenie Sądu powyższe naruszenie, z punktu widzenia zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasady przekonywania (art. 8 i 11 Kpa), mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz oraz, w przypadku wniesienia zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, obowiązane będą do wydania postanowienia odpowiadającego wymogom przepisu art. 124 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez powołanie odpowiednich przepisów prawa i dokonanie ich wykładni oraz odniesienie się do argumentów podniesionych w zarzutach (zażaleniu) przez zobowiązaną.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt. I sentencji. O kosztach obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 (pkt II), natomiast o wstrzymaniu wykonania postanowień - w oparciu o art. 152 p.p.s.a. (pkt III).

/-/ Sz. Widłak /-/ S. Zapalska /-/ K. Nikodem