Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 536/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art 8 a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art 12, art. 35 i art 36
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 149 par 1 pkt 3 i par 1 a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie wyłączenia stosowania przepisów 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r., 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] czerwca 2017 r. [...] (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 288 ze zm.; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").

Pismem z [...] lipca 2017 r. Minister, powołując się na art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poinformował skarżącą, że jej sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. Powyższe wynika z konieczności dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających. Organ musi wystąpić do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące przebiegu jej służby. Ustalenia także wymaga, czy skarżąca podlega regulacjom ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 15c, art. 22a, art. 24a). W przypadku zaś potwierdzenia powyższego, konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w której skarżąca pełniła służbę, lub następcy prawnego tej formacji, z prośbą o weryfikację okresów służby pod kątem ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zdań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W związku z powyższym rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu powyższych dowodów, co powinno nastąpić do [...] listopada 2017 r.

Jednocześnie pismem z [...] lipca 2017 r. organ zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące skarżącej.

Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA odpowiedział na powyższe wystąpienie organu pismem z [...] lipca 2017 r., z którego wynika, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Została zwolniona ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w K. (...) kwietnia 2008 r. Do ww. pisma załączono decyzje Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z (...) czerwca 2017 r. o ponownym ustaleniu: wysokości emerytury i wysokości renty inwalidzkiej, wyliczenie wysługi, a także informację IPN z [...] marca 2017 r. nr [...] o przebiegu służby.

Następnie pismem z [...] sierpnia 2017 r. Minister wystąpił do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby skarżącej, które pozwolą ocenić spełnienie przez nią przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek, dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.), jak również informacji o prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych, podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego oraz ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych w związku ze zwolnieniem ze służby.

Organ zwrócił się też do Komendanta Głównego Straży Granicznej o przedstawienie stanowiska, czy w jego ocenie, skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Również pismem z [...] sierpnia 2017 r. Minister wystąpił do Prezesa IPN o przekazanie informacji o przebiegu służby byłego funkcjonariusza, tj. skarżącej do 31 lipca 1990 r., a także kopii dokumentów dotyczących przebiegu jej służby w okresie od 12 września 1989 r., które pozwolą ocenić spełnienie przesłanek rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Nadto pismem z 28 sierpnia 2017 r. Minister, powołując się na art. 36 k.p.a., ponownie poinformował skarżącą, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. z uwagi na konieczność wystąpienia do IPN oraz formacji, w której skarżąca służyła. Zawiadomił również, iż rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do 20 marca 2018 r.

Przy piśmie znak [...] (brak możliwości odczytania daty ww. pisma, jak i daty jego wpływu do organu) IPN przekazał kopie z akt osobowych o sygn. IPN BU [...] dotyczące przebiegu służby skarżącej. Jednocześnie IPN poinformował, że w aktach nie odnaleziono innych dokumentów dotyczących służby po 12 września 1989 r.

Pismem z [...] marca 2018 r. Minister po raz kolejny zawiadomił skarżącą o przedłużeniu postępowania, wskazując 26 października 2018 r. jako termin rozpatrzenia jej wniosku i uzasadniając oczekiwaniem na odpowiedzi od instytucji, do których wystąpił.

Natomiast przy piśmie z [...] marca 2018 r. (brak możliwości odczytania daty wpływu ww. pisma do organu) Komendant Główny Policji przedłożył dokumentację odnośnie przebiegu służby skarżącej, akcentując, iż rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, jak również brak jest dokumentów potwierdzających udział skarżącej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Pismem z [...] października 2018 r. organ poinformował skarżącą, że została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia oraz pouczył o prawie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a także o możliwości pisemnego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Jednocześnie przedłużył termin prowadzenia postępowania do 25 marca 2019 r.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. skarżąca wystosowała do Ministra ponaglenie, wnosząc o niezwłoczne rozpatrzenie jej wniosku.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej 2 lipca 2019 r.

Natomiast pismem z [...] czerwca 2019 r. skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra, wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jej wniosek w terminie miesiąca oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte jej wnioskiem z (...) czerwca 2017 r. o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, który wpłynął do organu 27 czerwca 2017 r. Zatem postępowanie powinno być zakończone bez zbędnej zwłoki do 27 lipca 2017 r., a w przypadku skomplikowanego charakteru sprawy – nie później niż w dniu 27 sierpnia 2017 r., stosownie do art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. W dniu [...] marca 2018 r. skarżąca otrzymała od Ministra informację o przedłużeniu postępowania do 26 października 2018 r. (zawartą w piśmie organu z 14 marca 2018 r.). Następnie Minister poinformował ją, że wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić do [...] marca 2019 r. Pomimo upływu ww. terminów, organ nie podjął żadnych działań zmierzających do rozpatrzenia jej wniosku i wydania stosownej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie jako niezasługującej na uwzględnienie. Wskazał, iż wejście w życie w dniu [...] stycznia 2017 r. ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), która w art. 8a ust. 1 i 2 zobowiązuje ministra właściwego do spraw wewnętrznych, aby w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wyłączył stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13 b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

wymaga od organu podjęcia szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy. Do wydania decyzji nie wystarczy wniosek strony złożony w trybie określonym w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stan faktyczny i prawny (wynikający z ww. ustawy), Minister podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/ rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Konstrukcja przepisów tej ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15c, art. 22a, czy art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zatem w przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny, a tylko takie okoliczności zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 105/13, LEX nr 1333599).

Organ zaznaczył również, że wpłynęła do niego znaczna liczba spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4.700 spraw) wniesionych na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W ocenie Ministra, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania, lecz obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ.

Minister przywołał sygnatury spraw ze skarg na jego bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosków w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi jako niedopuszczalne. Nadto organ wskazał sygnatury spraw ze skarg na jego decyzje, w których tut. Sąd odrzucił skargi, a także wymienił przykładowo sygnatury spraw ze skarg na jego decyzje, w których tut. Sąd oddalił skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Przed wniesieniem tej skargi, skarżąca (pismem z 20 kwietnia 2019 r.) wystąpiła do organu z ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., co czyni skargę dopuszczalną również w świetle art. 53 § 2b p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili jej rozpoznawania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności, a mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca wnioskiem z (...) czerwca 2017 r. wystąpiła do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który to przepis stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Trzeba też zaznaczyć, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie, ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić też trzeba, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy nie załatwia sprawy w terminach ustawowych.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącej – jak wynika z decyzji wydanej w niniejszej sprawie - wpłynął do organu 27 czerwca 2017 r. Pierwszą reakcją Ministra na ten wniosek było pismo z 3 lipca 2017 r. informujące skarżącą o przedłużeniu terminu w trybie art. 36 § 1 k.p.a. - do 15 listopada 2017 r. Jednocześnie pismem z (...) lipca 2017 r. organ zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące skarżącej, która to odpowiedź została udzielona pismem z (...) lipca 2017 r. (brak możliwości oczytania daty wpływu ww. pisma do organu). Kolejne czynności organ podjął po ponad miesiącu, a mianowicie pismami z (...) sierpnia 2017 r. wystąpił do Komendanta Głównego Policji oraz do Prezesa IPN o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby skarżącej. Jednocześnie wydłużył termin rozpatrzenia wniosku skarżącej do(...)marca 2018 r.

Nie sposób, w oparciu o akta administracyjne sprawy, stwierdzić kiedy IPN odpowiedział Ministrowi. Nie ulega jednak wątpliwości, że następną czynność Minister podjął po ponad pół roku (od swoich poprzednich działań, tj. sporządzenia pism z 28 sierpnia 2017 r.). Było to skierowane do skarżącej pismo z (...) marca 2018 r. o kolejnym przedłużeniu postępowania – tym razem do 26 października 2018 r. Trudno stwierdzić czy w tej dacie (tj. 14 marca 2018 r.) organ dysponował już odpowiedzią Komendanta Głównego Policji z 5 marca 2018 r., ponieważ nie można odczytać daty wpływu tego pisma do Ministra. W każdym razie dopiero po pół roku (pismem z (...) października 2018 r.) organ poinformował skarżącą o zebranym w sprawie materiale dowodowym wystarczającym do pojęcia rozstrzygnięcia. Była to jego ostatnia czynność przed wydaniem decyzji w dniu (...) czerwca 2019 r., czyli po piętnastu miesiącach od skompletowania materiału dowodowego. Jednocześnie decyzja w niniejszej sprawie została wydana po upływie prawie dwóch lat od złożenia wniosku do Ministra.

Sposób procedowania organu w niniejszej sprawie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaakceptować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasowych, nie załatwia wniosku strony przez okres blisko 24 miesięcy.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci skomplikowanego charakteru sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym niedotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącej w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony Ministra zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, zwłaszcza po zebraniu w sprawie pełnej dokumentacji, uzasadniają stwierdzenie, iż bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Sąd dostrzega, że wydanie decyzji administracyjnej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności faktycznych sprawy i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak z tego powodu nie można usprawiedliwić jedenastomiesięcznego opóźnienia, które miało miejsce już po zebraniu całego materiału dowodowego.

Okoliczność wydania przez Ministra decyzji powoduje, że Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednakże - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - Sąd stwierdził jednak, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku wydano w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a.

Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, ponieważ skarżąca ich nie poniosła, będąc ustawowo zwolniona od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a.