Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 446/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1 pkt 3; art. 87;
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 77 par 1; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległej opłaty eksploatacyjnej oraz odsetek za zwłokę oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2011 r. Minister Środowiska (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej Prezes Funduszu) z [...] września 2011 r., którą odmówiono A. L. (dalej skarżący) umorzenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oraz przypadających odsetek za zwłokę w części należnej Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej Fundusz).

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Starosta P. (dalej Starosta) decyzją z [...] listopada 2006 r. ustalił skarżącemu podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny bez koncesji w kwocie 83.640 złotych, w tym dla Funduszu kwotę 33.456 złotych.

W związku z zaległościami Fundusz wystawił skarżącemu upomnienie.

Dnia [...] maja 2009 r. skarżący złożył do Prezesa Funduszu wniosek o umorzenie zaległej opłaty eksploatacyjnej oraz odsetek za zwłokę, wskazując, że nie posiada żadnych środków, aby zapłacić istniejącą zaległość.

Prezes Funduszu - po uprzednim zawiadomieniu, dnia [...] lipca 2009 r. przeprowadził wizytację terenową wyrobiska na działce o nr [...] w miejscowości L. (dalej działka) oraz znajdującego sie tam gospodarstwa/nieruchomości skarżącego. Oględzin dokonano m.in. z udziałem skarżacego i jego pełnomocnika. Stwierdzono, że wyrobisko nie posiada żadnych śladów eksploatacji - zostało w całości zasypane. Skarżący nie przedłożył jednak żadnych dokumentów, wskazujących na fakt, że na przedmiotowej działce została - w trybie określonym ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeprowadzona rekultywacja.

W toku postępowania Fundusz zwrócili się do Starosty o udostępnienie materiału dowodowego związanego z eksploatacją kopaliny z działki. W odpowiedzi uzyskano m.in.

1. notatkę służbową, z której wynikało, że pracownicy organu przeprowadzili wizję lokalną działki i ustalili, że znajduje się na niej wyrobisko o długości około 60 m, szerokości 20 m i głębokości 3 m. Zbocza wyrobiska nosiły świeże ślady wydobywania kopaliny, lecz w dniu kontroli na nieruchomości nie było żadnych maszyn wydobywczych;

2. decyzję, którą nakazano skarżącemu wstrzymanie działalności, polegającej na wydobywaniu kopalin oraz dokumenty tyczące odwołania od tej decyzji;

3. wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w P. z [...] marca 2007 r. w sprawie uznania skarżącego za winnego nielegalnego poboru kopaliny bez wymaganej koncesji w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] marca 2006 r. wraz ze sprzeciwem od tego wyroku;

4. apelację od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2008 r.;

5. umowę dzierżawy zawartą [...] stycznia 2005 r. pomiędzy skarżącym i jego żoną a A. Sp. z o.o. (dalej dzierżawca), w przedmiocie wydzierżawienia na okres pięciu lat przedmiotowej działki, na cele związane z budową stawów hodowlanych i ich zarybienia;

6. protokół przesłuchania Prezesa Zarządu dzierżawcy w sprawie wydobywania kopaliny, z którego wynikało, że umowa dzierżawy obowiązuje; że na terenie działki znajdują się wyrobiska porośnięte trawami, których ilość nie jest mu znana. Dzierżawca podał, że nie prowadził żadnej działalności wydobywczej i nie uzyskał pozwolenia na wykonanie stawu. Nadto nie posiada informacji, aby ktoś wykonywał działalność polegającą na wydobywaniu kopaliny. Przesłuchiwany zeznał, że nie płaciła skarżącemu czynszu dzierżawnego.

Fundusz po zebraniu wskazanego materiału poinformował o tym pełnomocnika skarżącego, wzywając jednocześnie do złożenia dokumentów związanych z sytuacją majątkową i zdrowotną skarżącego oraz wyjaśnień odnośnie przyczyn nielegalnej eksploatacji kopaliny, zasypania wyrobiska, pozwolenia wodnoprawnego, a także do nadesłania umowy dzierżawy.

W odpowiedzi skarżący oświadczył, że nigdzie nie pracuje i utrzymuje się z prowadzonego wspólnie z rodziną gospodarstwa rolnego. Poza żoną na jego utrzymaniu jest córka i wnuczka. Dochód z gospodarstwa jest niski i wynosi około 2.200 złotych kwartalnie - według wskazań urzędu. Średni koszt utrzymania rodziny skarżący oszacował na około 3.000 złotych (bez wskazania, czy jest to okres kwartalny, czy miesięczny) i składają się na niego opłaty za: energię elektryczną, wodę i gaz - według odczytów, wydatki na lekarstwa około 150 złotych, czesne córki - 250 złotych, wydatki na wyżywienie – 2.500 złotych. Skarżący oświadczył także, że jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 6.400 m2 o szacunkowej wartości 50.000 złotych. Ponadto przedłożył faktury zapłaty za różne świadczenia, mające potwierdzać jego sytuację finansową.

Fundusz wystąpił również do Starosty o informacje, czy wydano skarżącemu lub dzierżawcy decyzje dotyczące: pozwolenia wodnoprawnego na budowę stawów hodowlanych oraz rekultywacji wyrobiska, gdzie prowadzona była nielegalna eksploatacja kopaliny, a także, czy toczą się jakiekolwiek postępowania administracyjne lub sądowe w przedmiotowych sprawach. W odpowiedzi poinformowano, że skarżący posiada zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej oraz odsetek za zwłokę w kwocie 50.184 złotych, a także zaległość z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego (podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości) oraz odsetek za zwłokę w kwocie 1.191 złotych.

Fundusz poinformował skarżącego o konieczności dalszego uzupełnienia wniosku o dokumenty umożliwiające zbadanie, czy w przedmiotowej sprawie istnieje przesłanka ważnego interesu, tj. oświadczeń o: wielkości gospodarstwa rolnego, dopłatach, przyczynach utrzymywania córki oraz wnuczki, majątku oraz istniejących zobowiązaniach; informacji z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu rolników; danych o saldzie konta; informacji o dochodowości z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego podał, że skarżący nie otrzymuje żadnych dopłat do gospodarstwa rolnego. Poza wskazaną już nieruchomością nie posiada żadnych innych. Nie ma także ruchomości. Wskazano, że skarżący zmuszony jest utrzymywać córkę, z uwagi na fakt, iż obecnie rozpoczęła ona naukę, a jako samotna matka nie jest w stanie utrzymać siebie i swojego dziecka.

W dniu [...] stycznia 2010 r. - na wniosek skarżącego, wydano decyzję w sprawie rozłożenia mu na dwadzieścia cztery raty zaległej opłaty eksploatacyjnej wraz z odsetkami za zwłokę. Wysokość jednej raty ustalono na 2.444,30 złotych, w tym należność główna wynosi 1.784,80 złotych. Okres spłaty przewidziano od [...] lutego 2010 r. do [...] stycznia 2012 r. Fundusz ustalił, że na dzień [...] czerwca 2010 r. skarżący uregulował 4 raty opłaty eksploatacyjnej, z czego trzy raty (raty pierwsza, trzecia i czwarta) zostały uregulowane w terminie, zaś rata druga została zapłacona po terminie.

Prezes Funduszu decyzją z [...] czerwca 2010 r. odmówił wnioskowanego umorzenia podając, że w sprawie w ogóle nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej Ordynacja podatkowa, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie mógłby mieć więc zastosowania. Organ wyjaśnił, że dopiero wystąpienie przesłanek wskazanych w tym przepisie nakazuje rozważenie, czy może zostać udzielona ulga. Skoro eksploatacja kopaliny bez wymaganej prawem koncesji jest czynem niedopuszczalnym, to zastosowanie którejkolwiek z ulg musi być uzasadnione wystąpieniem wyjątkowej i szczególnej okoliczności. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący pomimo żądań skierowanych do niego nie przedłożył kompletnego materiału dowodowego odnośnie swojej sytuacji materialnej i stanu faktycznego związanego z nielegalną eksploatacją kopaliny z działki. Nie przedłożenie tych dowodów oraz brak aktywności skarżącego spowodowało, że oceny wniosku dokonano na podstawie posiadanego materiału dowodowego, który zdaniem organu wskazuje na trudną sytuację finansową skarżącego i jego rodziny, co może stanowić o istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika. Jednakże, prowadzenie nielegalnej działalności wydobywczej i powstanie szkód w środowisku zagrażało interesom Państwa, dlatego podwyższona opłata eksploatacyjna, niezależnie od późniejszych okoliczności ma charakter sankcji administracyjnej. Dolegliwość opłaty ma nakłonić wydobywającego kopalinę do zaprzestania działalności wydobywczej, a także zapewnić wierzycielom opłat środki na sfinansowanie przedsięwzięć w dziedzinie geologii i górnictwa. Eksploatacja kopaliny bez koncesji jest czynem niedopuszczalnym i konsekwencje związane z tą działalnością ponosi skarżący, a okoliczności towarzyszące łamaniu prawa naruszają interes społeczny.

Decyzją z [...] września 2010 r. Minister - po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezesa Funduszu z [...] czerwca 2010 r.

Powyższa decyzja Ministra została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 grudnia 2011 r. (sygn. akt VISA/Wa 2516/10) oddalił skargę skarżącego.

Dnia [...] sierpnia 2010 r. do Prezesa Funduszy wpłynął kolejny wniosek skarżącego o:

1. umorzenie odsetek z tytułu zaległości w opłacie eksploatacyjnej w wysokości 12.350 złotych,

2. rozłożenie na raty zaległej opłaty w wysokości 33.456 złotych;

3. nienaliczanie odsetek od dnia spłaty ostatniej raty.

Jednocześnie skarżący poprosił o uwzględnienie materiału dowodowego zgromadzonego w jego poprzednich sprawach, dotyczących umorzenia oraz rozłożenia na raty opłaty eksploatacyjnej.

W odpowiedzi Prezes Funduszu podjął decyzję o przeprowadzeniu wizytacji terenowej na działce skarżącego, która ostatecznie z przyczyn atmosferycznych nie doszła do skutku. Wobec tego organ poinformował skarżącego, że w niniejszej sprawie zostanie wykorzystany materiał dowodowy zgromadzony w sprawie z poprzednich wniosków skarżącego.

Dnia [...] grudnia 2010 r. skarżący zmodyfikował swoje żądanie z sierpnia 2010 r. i podał, że w istocie wnosi o umorzenie zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej wraz z odsetkami. Poinformował, że nie prowadzi działalności gospodarczej i wydobywczej oraz nie czerpie żadnych korzyści materialnych z wydobywania kopalin na przedmiotowej działce. Wskazał również, że nie dość, że za wydzierżaawienie gruntu na pięć lat, w celu wykopania stawów hodowlanych nie uzyskał od dzierżawcy umówionego czynszu, to zmuszony był ponieść koszty związane z zasypaniem owych stawów, co naraziło go na dodatkowe straty. Skarżący powołał się na bardzo trudną sytuację materialną rodziny, a także zły stan zdrowia swój i żony. Wskazał, że on sam nie pracuje - utrzymuje się jedynie z prowadzenia gospodarstwa rolnego i na utrzymaniu ma żonę, niepracującą córkę, która korzysta z pomocy społecznej oraz wnuczkę. Swój dochód oznaczył na poziomie 2.000 złotych kwartalnie. Jako wydatki podał sumę 1.200 złotych miesięcznie, na którą składają sie opłaty za: energię elektryczną, wodę, telefon, podatki od nieruchomości. Nadto podał, że za gaz musi zapłacić 1.400 złotych. Skarżący oświadczył również, że wynajmuje magazyn o pow. 230 m2 oraz biuro o pow. 17 m2 i z tego tytułu płaci czynsz w wysokości 3.300 złotych. Jako składniki majątku skarżacy podał gospodarstwo rolne z działką o pow. 0.64 ha, dom o pow. 150 m2 , dwa ciągniki oraz kombajn do ziemniaków. Wyjaśnił także, że nie posiada żadnych zobowiązań finansowych (kredytów, pożyczek) oraz żadnych środków pieniężnych, ani papierów wartościowych. Do akt sprawy skarżący załączył zaświadczenie KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] lutego 2010 r. oraz inne dokumenty.

Decyzją z [...] września 2011 r. Prezes Funduszu – na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 87 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. nr 228, poz. 1947 ze zm.), dalej p.g.g. w zw. z art. 104 k.p.a., odmówił skarżącemu umorzenia zaległej opłaty eksploatacyjnej oraz odsetek za zwłokę twierdząc, że w sprawie nie zaszły nowe okoliczności faktyczne, które spowodowałyby zaistnienie przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej - tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, dających podstawę do zastosowania wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący po raz kolejny wniósł o umorzenie, podając, że nielegalne wydonycie kopaliny było dokonane przez wydzierżawiającego, a nie przez niego. Organ uznał, że decyzja Starosty o ustaleniu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez koncesji została wydana na skarżącego, a nie na inny podmiot, i jest to decyzja ostateczna, zatem fakt ten jest bezsporny.

Od powyższej decyzji skarżacy złożył odwołanie oraz [...] grudnia 2011 r. ponownie zmodyfikował swoje żądanie z sierpnia 2010 r., prosząc jednak o rozłożenie opłaty na raty w wysokości 1.200-1.400 złoytych.

W wyniku rozpoznania odwołania Minister wydał zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że podstawą prawną umorzenia zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie opłaty eksploatacyjnej jest decyzją swobodnego uznania. Stosując zasady ogólne udzielania ulg w spłacie opłat eksploatacyjnych na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej organ ma zatem prawo do własnej oceny sytuacji skarżącego. Jeżeli Prezes Funduszu stwierdziłby, iż w tej konkretnej sprawie w ogóle nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie mógłby mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie przesłanek nakazuje rozważenie, czy może zostać udzielona ulga. Decyzja Starosty ustalająca skarżącemu podwyższoną opłatę eksploatacyjną jest ostateczna i podlega wykonaniu. Eksploatacja kopaliny bez wymaganej prawem koncesji jest czynem niedopuszczalnym i zastosowanie którejkolwiek z ulg musi być uzasadnione wystąpieniem wyjątkowej i szczególnej okoliczności. Zdaniem Ministra w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z okoliczności, dających podstawę orzeczenia zgodnie z jego żądaniem. Skarżącemu została ustalona opłata eksploatacyjna za nielegalne wydobywanie kopalin i to w związku z tymi działaniami – niezgodnymi z prawem, skarżący popadł w trudności finansowe. Organ podkreślił, że prowadzenie nielegalnej działalności wydobywczej - w każdym przypadku, zagraża interesom Państwa, negatywnie oddziałuje na środowisko, i dlatego podwyższona opłata eksploatacyjna, niezależnie od późniejszych okoliczności ma charakter sankcji administracyjnej. Dolegliwość opłaty ma nakłonić wydobywającego kopalinę do zaprzestania działalności wydobywczej, a także zapewnić wierzycielom opłat środki przeznaczane na finansowanie przedsięwzięć w dziedzinie geologii i górnictwa. Eksploatacja kopaliny bez koncesji jest czynem niedopuszczalnym i konsekwencje związane z tą działalnością ponosi skarżący, a okoliczności towarzyszące łamaniu prawa naruszają interes społeczny. Minister podał również, że skarżący już raz w sprawie przedmiotowej opłaty eksploatacyjnej występował o jej umorzenie i sprawa ta zakończona został wydaniem decyzji odmownej. Mając to na uwadze organ uznał, że nie zaszły w przypadku skarżącego nowe okoliczności, które uzasadniałyby odmienne rozpoznanie wniosku o umorzenie. Organ wyjaśnił także, jak jest różnica między umorzeniem i rozłożeniem na raty oraz podał, że te dwie instytucje mają inny wymiar społeczny. W przypadku umorzenia następuje rezygnacja z należnych wpływów z tytułu opłaty eksploatacyjnej, a w sytuacji rozłożenia na raty następuje tylko czasowe odsunięcie owych wpływów. Minister, odnosząc się do modyfikacji wniosku skarżącego wyjaśnił, że na tym etapie postępowania – odwołanie, nie było już możliwości zmiany przedmiotu postępowania z umorzenia opłaty, na rozłożenie jej na raty.

Na powyższą decyzję skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wskazał, że nie jest w stanie ponieść ciężaru opłaty eksploatacyjnej. Ponownie wniósł o rozłożenie opłaty eksploatacyjnej na raty.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych, jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.).

Rozpatrując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, której przepisy o obowiązkach podatkowych znajdują - z mocy art. 87 p.g.g., zastosowanie do opłat eksploatacyjnych, a więc do opłaty będącej przedmiotem wniosku skarżącego o jej umorzenie.

Wspomniany art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przewiduje, iż organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe (w rozpoznawanej sprawie opłatę eksploatacyjną), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zatem to Prezesa Funduszu, a następnie Ministra, byli obowiązani i władni ocenić wniosek skarżącego z punktu widzenia wskazanych przesłanek, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, mającego na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, warunkującego dokonanie pełnej i wnikliwej oceny w powyższym zakresie. Zatem przesłanka ważnego interesu podatnika, od wystąpienia której uzależniona jest możliwość umorzenia przedmiotowego zobowiązania, wymaga w pierwszej kolejności ustalenia sytuacji majątkowej zobowiązanego – skarżącego, a następnie skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania.

W ocenie Sądu takie ustalenia zostały przez organy poczynione.

Bezspornym w sprawie jest, że to w stosunku do skarżącego - a nie do innego podmiotu, Starosta ustalił podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Wobec tego zobowiązanym do zapłacenia tej zaleglości jest skarżacy. Okoliczność powyższa – jak wskazały organy, w niniejszym postępowaniu nie musiała być dowodzona, ponieważ wynika ona z ostatecznej decyzji administracyjnej Starosty. W toku postępowania należało zaś zebrać materiał dowodowy, który dowodziłby sytuację finansową skarżącego i jego rodziny, a następnie należało ustalić czy zachodzi przesłanka - określona w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uzasadniającą uwzględnienie wniosku skarżącego o umorzenie opłaty. W ocenie Sądu powyższe kwestie w toku kontrolowanego postępowania zostały dowiedzione, ustalone i rozważone.

Podkreślić należy, że ww. przepis wymaga, by uwzględnienie wniosku było uzasadnione ważnym interesem podatnika, który - jak trafnie uznał Minister, występuje w sytuacjach wyjątkowych, w których niemożność uregulowania zaległości spowodowana jest przypadkami losowymi, a nie jest konsekwencją tego, że nastąpiła konieczność zapłaty zaległości. Słusznie wskazały organy, że trudności finansowe skarżącego są konsekwencją obowiązku zapłacenia opłaty eksploatacyjnej, a ta jest efektem bezprawnego działania samego skarżącego, a nie efektem wypadku losowego.

Zasadnie zatem - ważny interes skarżącego (jego trudna sytuacja finansowa), został przez organ skonfrontowany z względami społecznymi i wiążącym się z tym łamaniem prawa w aspekcie ochrony środowiska. Trafnie przyjęto, iż względy społeczne - w powyższych okolicznościach sprawy, przesądzają o braku przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego. W interesie publicznym nie leży bowiem umorzenie objętej wnioskiem należności, gdyż w istocie oznaczałoby to przerzucenie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych decyzji gospodarczych i ryzyka związanego z wykonywaną przez skarżącego nielegalną działalnością gospodarczą.

Podkreślenia przy tym wymaga, że instytucja umorzenia zobowiązania oparta jest na uznaniu administracyjnym, i taki też charakter mają wydane w sprawie, a kwestionowane przez skarżącego decyzje. Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem i pełnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, pozwalającym na ocenę, w tym przypadku wniosku skarżącego z punktu widzenia wymagań objętych powołanym przepisem. Kontrola sądu obejmuje zatem badanie, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie kroki, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano dowody umożliwiające ocenę przesłanek decyzji uznaniowej, i czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego tj. nie nosi cech dowolności, a także czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Korzystanie przez organ z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki musi jednak wynikać z rozważenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

W ocenie składu orzekającego zarówno Prezes Funduszu, jak i Minister w sposób właściwy przeprowadzili postępowanie administracyjne. Skarżący był informowany o podejmowanych czynnościach oraz o tym, że w sprawie zostaną wykorzystane dowody zgromadzone - wprawdzie w innych postępowaniach, ale dotyczących tej samej opłaty eksploatacyjnej - kwestii jej umorzenia oraz rozłożenia na raty. Nadto Sąd zauważa, że sam skarżący wnosił o ich wykorzystanie. Na podstawie tak zgromadzonego materiału organy ustaliły podstawowe okoliczności faktyczne – tj. stan działki i wyrobiska, stan materialny skarżącego i jego rodziny, powody powstania trudności finansowych, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego, zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego, dające im możliwość luzu decyzyjnego w ocenie żądania umorzenia zaległości.

W tym miejscu Sąd zauważa również, że Minister odniósł się do wniosku skarżącego - zgłoszonego przy odwołaniu o rozłożenie zaległości na raty. Organ właściwie przyjął, czemu dał wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że na tym etapie postępowania administracyjnego – postępowania odwoławczego, nie było możliwe zmodyfikowanie żądania skarżącego z sierpnia 2010 r. Podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego o umorzenie opłaty eksploatacyjnej (pkt 1 wniosku), i po wydaniu przez Prezesa Funduszu decyzji z czerwca 2010 r. Minister obowiązany był raz jeszcze zbadać i rozstrzygnąć wniosek o umorzenie należności z tytułu opłaty eksploatacyjnej, a nie wniosek o rozłożenie tej opłaty na raty. Natomiast sąd kontroluje decyzje administracyjne pod względem legalności – zgodności z prawem.

W tym miejscu Sąd zauważa także, że odrębnym przy tym zagadnieniem jest kwestia możliwości umorzenia odsetek za zwłokę, z jednoczesnym rozłożeniem należnej opłaty na raty. We wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie, w pkt 2 skarżący wniósł bowiem o rozłożenie zaległości na raty. Wniosek skarżącego w tym przedmiocie podlega rozpoznaniu w kolejnym - innym postępowaniu. Wynik tego postępowania pozostaje jednak bez związku z niniejszym postępowaniem.

Reasumując Sąd stwierdza, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i ją poprzedzająca, zostały wydane w skutek prawidłowo przeprowadzonego postępowania – tj. po uprzednim zgromadzeniu i ocenieniu materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. Skarżący zapewniony maił czynny udział w czynnościach organów oraz był informowany o toku postępowania. Uzasadnienia rozstrzygnięć odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a., a same decyzje nie noszą znamion dowolności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

11