Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 162/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 65 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B.M.-S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] stycznia 2009 roku – po rozpatrzeniu odwołania B.M. – S. - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2008 r. odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 wraz z ustaleniem kwoty potrąceń w okresie trzech lat kalendarzowych. Jako podstawę wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 10, art. 75, art. 77 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm, ), oraz art. 10 ust. 2 Ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634), art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40, z późn. zm.), art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), art. 51 ust. 2 tiret drugie i art. 65 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 Rozporządzenia MRiRW z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r. nr 65 poz. 600 z póz. zmian).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej Dyrektor Oddziału) wskazał, że w dniu [...] marca 2005 r. do Biura Powiatowego ARIMR wpłynął wniosek B.M.-S. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Wnioskodawca zadeklarował w powyższym wniosku działki rolne oznaczone identyfikatorami A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N i O, o łącznej powierzchni 73,54 ha.

Wnioskodawca w dniu [...] maja 2005 r. złożył na wymaganym formularzu zmianę do wniosku polegającą m.in. na zmianie powierzchni deklarowanych działek rolnych.

W związku z nieuzupełnieniem braków we wniosku w części dotyczącej działki rolnej (identyfikator F) o powierzchni 0,30 ha (szkółka drzew), organ I instancji pozostawił w tej części wniosek strony bez rozpoznania. Tym samym całkowita powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku wyniosła 72,93 ha .

W dniu [...] października 2005 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej w związku ze złożonym przez producenta rolnego wnioskiem o wspieranie przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Kontrola przeprowadzona została w obecności wnioskodawcy. Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół z dokonanych czynności (numer protokołu z kontroli [...] z dnia [...] października 2005r.).

W trakcie kontroli inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR stwierdzili następujące nieprawidłowości:

- działka rolna D (pastwisko) położona na działce ewidencyjnej [...] o pow. deklarowanej 7,79 ha była użytkowana rolniczo jedynie na powierzchni 0,65 ha;

- działka rolna E (trawy na gruntach ornych) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 19,54 ha była użytkowana rolniczo jedynie na powierzchni 6,88 ha;

- działka rolna G (pastwisko) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 1,17 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna J (łąka trwała) położona na działce ewidencyjnej [...] o deklarowanej powierzchni 1,10 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna K (łąka trwała) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 3,56 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna L (łąka trwała) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 1,86 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna M (łąka trwała) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowaną] 4,30 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna N (łąka trwała) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 0,65 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna O (trawa na gruntach ornych) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 4,91 ha w całości nie była użytkowana rolniczo;

- działka rolna P (łąka trwała) położona na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni deklarowanej 0,88 ha w całości nie była użytkowana rolniczo.

W odniesieniu do w/w działek rolnych inspektorzy terenowi zastosowali kod nieprawidłowości DR18, który oznacza, iż na danej działce nie była prowadzona działalność rolnicza. Dodatkowo na str. 4/9 protokołu w polu uwagi inspektorzy terenowi wnieśli zapisy w treści: "Działka rolna D skoszona na powierzchni 0,65 ha; Działka rolna E skoszona (użytkowana) na powierzchni 6,88 ha". Z uwag inspektorów terenowych wynika również, że pomiary działek rolnych dokonywane były wg wskazań producenta rolnego (vide str. 4/9 protokołu). Wnioskodawca do sporządzonego protokołu nie wniósł żadnych uwag, natomiast dołączył do niego przygotowane wcześniej wyjaśnienie, w którym podaje przyczyny braku wykoszenia całkowitego traw zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W dniu [...] października 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek B.M.-S. o przywrócenie terminu do wykoszenia trawy na pastwiskach i łąkach w gospodarstwie rolnym w [...]. We wniosku tym strona wskazała, iż nie mogła dokonać koszenia trawy, ponieważ dopiero w dniu 25.10.2005 r. otrzymała decyzję z Urzędu Gminy o warunkach zabudowy. Brak w/w decyzji był, zdaniem strony, przeszkodą uniemożliwiającą wykoszenie traw w jego gospodarstwie rolnym. Strona we wniosku z dnia [...] października 2005 r. zadeklarowała również, iż po przywróceniu terminu wykoszenia traw, natychmiast przystąpi do czynności wykaszania. Rozstrzygając powyższy wniosek, organ I instancji wydał w dniu [...] listopada 2005r. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wykoszenia trawy, wskazując w uzasadnieniu, iż terminy wykonania zabiegów agrotechnicznych w celu utrzymania gruntów rolnych wynikają z przepisów Rozporządzenia MRiRW z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r. nr 65 poz. 600 z póz. zmian.) i jako terminy prawa materialnego nie podlegają przywróceniu. Wnioskodawca nie wniósł zażalenia na powyższe postanowienie.

W dniu [...] listopada 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo B.M.-S., w którym oświadczył, że wszystkie trawy na działkach [...] w gospodarstwie rolnym w [...] zostały skoszone i uprzątnięte oraz że od dnia [...] listopada 2005 r. przystąpi do wykoszenia traw w gospodarstwie rolnym w [...].

Dnia [...] listopada 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła kolejna informacja strony o tym, że wszystkie trawy na działkach [...] w gospodarstwie rolnym w [...] oraz na działkach [...] położonych w [...] zostały skoszone i uprzątnięte.

Zgodnie z art. 10 Kpa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia [...] maja 2006 r. zawiadomił wnioskodawcę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie dotyczącej wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W tym samym dniu (tj. [...] maja 2006 r.) do Biura Powiatowego wpłynął wniosek strony o wszczęcie postępowania dowodowego w celu ustalenia jakie uchybienia stwierdzili R.C. i A.M. podczas przeprowadzonej w dniu [...] października 2005 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie strony, oraz ustalenia, czy kontrola z dnia [...] października 2006 r. była pierwszą kontrolą.

Uwzględniając wniosek strony, organ I instancji wyznaczył dwa terminy rozprawy administracyjnej i po raz kolejny wyznaczył nowy termin na dzień [...] sierpnia 2006 r., o czym strona została zawiadomiona 20 lipca 2006 r.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo strony z dnia [...] lipca 2006 r., w którym przedstawia dowody wskazujące na wystąpienie błędów w protokole z przeprowadzonej dnia [...] października 2005 r. kontroli na miejscu.

[...] sierpnia 2006 r. w siedzibie Biura Powiatowego została przeprowadzona rozprawa administracyjna, podczas której został przesłuchany świadek – R.C.. Wnioskodawca mimo prawidłowego powiadomienia nie stawił się na rozprawie oraz nie wyznaczył pełnomocnika do reprezentowania j ego interesów.

R.C. złożył szczegółowe wyjaśnienia na temat przeprowadzonej w dniu [...].10.2005 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie B.M.-S.. Stwierdził on m.in., że położenie działek gruntu rolnego wskazywał wnioskodawca i w jego obecności wykonywano dokumentacje fotograficzną (zdjęcia). Świadek podał również, że podczas kontroli producent rolny był informowany, że na wskazanych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza oraz, że rolnik nie kwestionował takiego stwierdzenia. Następnie strona złożyła do Biura Powiatowego ARiMR liczne pisma i wnioski, w których wskazywała przede wszystkim, że dane zawarte w protokole z czynności kontrolnych są jej zdaniem niezgodnie ze stanem faktycznym. Strona wniosła również, o przesłuchanie inspektorów terenowych tj. R.C. oraz A.M. w zakresie uchybień stwierdzonych podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu, co w ocenie organu II instancji jest niezrozumiałe, albowiem to właśnie przeprowadzona rozprawa administracyjna miała na celu wyjaśnić posiadane przez stronę wątpliwości.

W dniu [...] listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] odmawiającą B.M.-S. przyznania płatność bezpośrednich do gruntów rolnych wraz z ustaleniem kwoty potrąceń w okresie trzech lat kalendarzowych, czym zakończył postępowanie administracyjne w sprawie złożonego przez wyżej wymienionego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

Strona po otrzymaniu powyższej decyzji złożyła do Biura Powiatowego ARiMR następujące wnioski oznaczone nr [...], w których zawarła żądanie uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji w zakresie zgłoszonych przez stronę żądań w trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania poprzez ponowną analizę dowodów i ocenę materiału dowodowego.

Rozstrzygając wskazane wnioski organ I instancji w dniu [...] lutego 2007 r. wydał stronie postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji wskazując, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie jest możliwe żądanie uzupełnienia decyzji o ponowną analizę dowodów i ocenę materiału dowodowego.

Ponadto strona złożyła do Biura Powiatowego ARiMR wnioski o wyjaśnienie decyzji, oznaczone numerami nr [...], żądając wykładni wyjaśniającej, co do treści decyzji, w rozumieniu art. 113 § 2 kpa ze względu na zawiłe, niejasne sformułowanie utrudniające zrozumienie i ustalenie sensu rozstrzygnięcia /osnowy/ sprawy protokołu kontroli z dnia [...] października 2005 r. na podstawie, którego ARiMR oparła swoją decyzję".

Rozstrzygając powyższe wnioski organ I instancji w dniu [...] lutego 2007 r. wydał postanowienia o odmowie dokonania wykładni decyzji.

Organ II instancji, po rozpoznaniu zażaleń wnioskodawcy, utrzymał w mocy postanowienia.

W dniu [...] grudnia 2006 r. do Dyrektora Oddziału za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło odwołanie B.M.-S. od decyzji z [...] listopada 2006 r.

Dyrektor Oddziału decyzją z [...] listopada 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w uzasadnieniu decyzji na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego z uwagi na nowy materiał dowodowy dostarczony przez stronę podczas postępowania odwoławczego.

Kierownik Biura Powiatowego rozpatrując ponownie sprawę zarządził przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu weryfikacji nowych dowodów oraz ustalenia stanu faktycznego gruntów położonych w obrębie wsi [...].

Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. B.M.-S. wezwany został do wskazania świadków oraz złożenia innych dowodów istotnych dla sprawy. W odpowiedzi na wezwanie strona wskazała następujących świadków: A.M., R.C., K.B., T.P., E.G., J.S., K.S., J.P..

O wyznaczonej na dzień [...] marca 2008 r. rozprawie strona oraz świadkowie zostali prawidłowo poinformowani (vide: pisma z dnia [...].02.2008 r., [...].02.2005 r. i [...].03.2008 r.), przy czym rozprawa została odroczona.

W tym samym dniu stronie udostępniono teczki aktowe sprawy do przeglądu, oraz wydano uwierzytelnioną kopie protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] marca 2008 r.

Na kolejny termin rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2008 r. stawili się świadkowie: J.P., E.G., J.S., W.P. oraz T.P., a B.M.-S. pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawił się. Na rozprawę nie stawili się również: R.C., A.M., K.B. oraz K.S..

Na rozprawie administracyjnej J.P. zeznał, iż na działce ewidencyjnej nr [...] widział ciągnik oraz prowadzone roboty uprawowe. Świadek nie potrafił określić rodzaju robót uprawowych ani powierzchni, których one dotyczyły. "Pewnych rzeczy nie pamiętam, ponieważ byłem w szpitalu". W odniesieniu do działki nr [...] świadek podał, iż działka nigdy nie była i nie jest uprawiana. Ponadto świadek oświadczył, iż działki nr [...] w 2005 r. były uprawiane przez B.M.-S., lecz świadek nie potrafił dokładnie określić kiedy to było. Świadek E.G. zeznał, iż na działce ewidencyjnej nr [...] wykonywał w roku 2005 prace takie jak: siew trawy, orka, bronowanie, nie określił powierzchni, na której wykonane zostały te prace. Stwierdził, że w roku 2005 na działce nr [...] była prowadzona działalność rolnicza, jednak nie potrafił wskazać terminu w jakim odbywało się koszenie w/w działki. W.P. zeznał, iż podczas wykonywania wizji terenu w marcu i czerwcu 2005 r. stwierdził, iż na działce nr [...] "coś było uprawiane", natomiast pozostałe działki znajdujące się w [...], tj. dz. [...] porośnięte były bujnymi chwastami i częściowo zeschniętymi chwastami. W odniesieniu do działki nr [...] świadek podał, iż jedynie część działki nr [...] była uprawiana. Pozostała część gruntów była bardziej porośnięta trawą i chwastami już z okresu wegetacji 2005. W czasie wizji w czerwcu 2005 r. świadek z całą pewnością stwierdził, iż omawiane działki nie były koszone w maju 2005 r. Świadek T.P. zeznał, iż ze względu na upływ czasu nie pamięta szczegółów wizytacji omawianych działek. Świadek podtrzymał informacje zawarte w protokole z dnia [...] czerwca 2005 r. Świadek J.S. nie wniósł do sprawy istotnych okoliczności, nie był bowiem w stanie określić terminu oraz rodzaju dokonywania czynności uprawowych na działkach B.M.-S..

Na dzień [...] października 2008 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy, o którym strona oraz świadkowie zostali prawidłowo poinformowani. Strona oraz K.S. nie stawili się. Zeznania świadka K.B. nie wniosły nowych, istotnych okoliczności dla sprawy. Świadek podał, iż nie zwracał uwagi na stan utrzymania działki, gdyż nie było to przedmiotem jego zainteresowania.

Przesłuchania świadka A.M. dokonano w ramach pomocy prawnej w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu [...] października 2008r. W trakcie przesłuchania zadano świadkowi pytanie nadesłane przez stronę, zawarte w piśmie z dnia [...] października 2008 r. A.M. podtrzymał ustalenia dokonane podczas kontrolni na miejscu w dniu [...].10.2005 r. Świadek oświadczył, iż wszystkie czynności kontrolne wykonane zostały zgodnie z obowiązującymi procedurami, oraz że pola widoczne na zdjęciach są polami zadeklarowanymi przez wnioskodawcę.

W dniu [...] października 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR zgłosiła się K.S. w celu złożenia oświadczenia w sprawie gruntów wnioskodawcy. Mianowicie stwierdziła, że nie interesowała się gruntami B.M.-S., ani jego uprawami w 2005 r. Świadek nie pamiętała czy pole B.M.-S. było uprawiane i w jaki sposób.

Organ I instancji po dokonaniu analizy wyżej przytoczonych zeznań stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, iż stan gruntów na działkach [...] był odmienny niż stwierdzony w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] października 2005r. Organ uznał, iż podczas kontroli terenowej wykonanej w dniu [...] października 2005r. inspektorzy terenowi dokonali prawidłowego ustalenia stanu faktycznego działek zgłoszonych we wniosku B.M.-S..

W rezultacie stwierdzono, że obszar deklarowany wyniósł dla jednolitej płatności obszarowej (JPO) 72,93 ha, dla płatności uzupełniających (UPO) 55,24 ha, natomiast obszar ustalony stanowił: dla JPO 34,64 ha, dla UPO 16,95 ha; różnica w procentach (%) pomiędzy obszarem ustalonym i deklarowanym wyniosła: dla JPO 110,36 %, a dla UPO 225,55 %.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] listopada 2008 r. wydał decyzję odmawiającą B.M.-S. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). W uzasadnieniu powyższej decyzji Organ I instancji wskazał, iż obszar zadeklarowany we wniosku w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) a także w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) przekracza obszar kwalifikujący się do przyznania odpowiednio płatności JPO i UPO o więcej niż 50%. Z tego względu zgodnie z obowiązującym prawem unijnym Organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania płatności JPO i UPO oraz nałożył potrącenia płatności w okresie trzech lat kalendarzowych.

W dniu [...] grudnia 2008 r. do Dyrektora Oddziału wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji. Strona zarzuciła brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7, 10, 24 § 1, 25, 78 § 2, 79 § 1 i 2, 80 i 107 Kpa, a także brak zasady prawnej obiektywności poprzez nierealizowanie wszelkich czynności i niedopuszczenie wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy zgodnie z art. 75 Kpa. W odwołaniu strona przytacza szereg przykładów potwierdzających jej zdaniem naruszenie przez organ I instancji w/w przepisów Kpa.

Po przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie wniosku B.M.-S. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2005, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy zważył, że stan prawny w niniejszej sprawie przedstawia się następująco:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz U. nr 6 , poz. 40 z późn. zm.) płatność bezpośrednia do gruntu rolnego przysługuje osobie będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej , przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Ustawa o płatnościach bezpośrednich w art. 2 ust. 3 przewiduje dwa rodzaje płatności tj. jednolitą płatność obszarową (JPO) oraz płatność uzupełniającą (UPO), która to zgodnie z art. 2 ust. 5 cytowanej ustawy przysługuje do roślin określonych corocznie rozporządzeniem Rady Ministrów. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w roku 2005 (Dz. U. nr 37, poz. 327) płatność uzupełniająca przysługuje m.in. do zbóż i roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na łąkach i pastwiskach.

Wskazano, że w/w ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru została uchylona w dniu 27.02.2007 r. ustawą z dnia 26.01.2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. nr 35, poz. 217). Zgodnie z art. 53 w/w ustawy z dnia 27.02.2007 r.: "do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Mając na uwadze powyższe, w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy cytowanej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r.

Kluczową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie przez Organ I instancji, czy działki rolne zgłoszone we wniosku przez B.M.-S. spełniają przesłanki w/w ustawy o płatnościach bezpośrednich, także w zakresie utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Zgodnie z art. 7 Kpa organ I instancji dopuścił, jako materiał dowodowy w niniejszej sprawie protokół z kontroli terenowej z dnia [...] października 2005 r., przeprowadzonej w związku ze złożonym wnioskiem o wspieranie przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Powyższy protokół został dołączony do akt sprawy, ponieważ pozwala on ustalić stan upraw na działkach rolnych o identyfikatorach D; E; G; J; K; L; M; N; O; P, które to zostały zgłoszone przez B.M.-S. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Zgodnie z art. 65 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. przypadki niezgodności uznaje się za stwierdzone, jeżeli są ustalone w wyniku jakiejkolwiek kontroli przeprowadzonej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub gdy właściwe organy kontroli dowiedzą się o niezgodności w jakikolwiek inny sposób.

Kontrola została przeprowadzona zgodnie z art. 69 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. który stanowi, iż wszystkie wnioski składane w ramach programu rolnośrodowiskowego podlegają typowaniu do kontroli na miejscu. Kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III Rozporządzenia (WE) Nr 2419/2001, zmienionego na Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004. Wszystkie zobowiązania i obowiązki beneficjenta, które mogą być sprawdzone podczas wizytacji, są przedmiotem kontroli. Organ zaznaczył, że kontrola przeprowadzona została w obecności wnioskodawcy. B.M.-S. został powiadomiony o terminie kontroli w dniu [...] października 2005 r. (vide: informacja na str. 2/9 protokołu nr [...]). Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół z czynności kontrolnych, który określa stan użytkowania działek rolnych oznaczonych identyfikatorami: E, G, J, K, L, M, N, O i P. Stan użytkowania omawianych działek rolnych został udokumentowany wykonanymi fotografiami o nr: 1,2,3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13. Z protokołu wynika, iż w odniesieniu do działek G, J, K, L, M, N, O, P, stwierdzono brak prowadzenia działalności rolniczej (zastosowano kod DR18), natomiast w odniesieniu do działek D i E stwierdzono, iż są one użytkowane jedynie częściowo. Potwierdzeniem miejsca wykonania pomiarów oraz mierzonych powierzchni są zarejestrowane w trakcie kontroli "ślady GPS". "Ślady" te zostały naniesione na mapę geodezyjną, wydrukowane i następnie zostały stronie przesłane jako załącznik do pisma z dnia [...] listopada 2006 r. Dodatkowo uwierzytelniona kopia mapek została wręczona stronie w dniu [...].11.2006 r. podczas bytności w Biurze Powiatowym ARiMR. Analizując fotografie omawianych działek rolnych należy zgodzić się z ustaleniami inspektorów terenowych polegającymi na przypisaniu do tych działek statusu obszarów nieużytkowanych rolniczo. Jedynie zdjęcia nr 10 i nr 12 wskazują na ślady prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych D i E. Inspektorzy terenowi dokonali obmiaru obszarów użytkowanych rolniczo (znajdujących się w obrębach działek rolnych D i E) i wyniki tych pomiarów, zamieścili na stronie 4/9 protokołu - w rubryce "uwagi inspektora terenowego i producenta rolnego".

Z protokołu wynika, iż B.M.-S. nie wniósł żadnych uwag, do przeprowadzonej kontroli (vide: str. 5/9 protokołu), natomiast dołączył do protokołu przygotowane wcześniej wyjaśnienie z dnia [...] października 2005 r., wskazując w nim przyczyny braku wykoszenia całkowitego traw zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych złożonym w BP ARiMR w dniu [...].06.2005 r. Strona wyjaśniła, iż z powodu braku zabudowań gospodarczych, trudno jest zakupić sprzęt, trudno zebrać trawę "lub zacząć co innego produkować" ze względu na brak miejsca na przechowanie. Strona wskazała, iż do tej sytuacji doprowadził Urząd Gminy, bo nie chce wydać decyzji o warunkach zabudowy na budowę zabudowań gospodarczych w [...] z nieuzasadnionych przyczyn. Według strony zaistniałe uchybienia powstały nie z jej winy, lecz nieuzasadnionej winy Urzędu Gminy.

Dołączenie przez stronę powyższych wyjaśnień do protokołu potwierdza ustalenia inspektorów terenowych o niewłaściwym stanie użytkowania działek rolnych. Strona nie zakwestionowała ustaleń zawartych w protokole z kontroli, lecz wskazała jedynie przyczyny powstania nieprawidłowości.

W zgodzie z powyżej opisanym stanem użytkowania działek rolnych wnioskodawcy jest złożony przez niego w dniu [...] listopada 2005 r. wniosek o przywrócenie terminu wykoszenia traw na pastwiskach i łąkach trwałych i trawach na gruntach ornych w gospodarstwie rolnym w [...]. W powyższym wniosku strona zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu wykoszenia traw, który został niedotrzymany nie z winy strony. Po ewentualnym przywróceniu terminu do wykoszenia traw, strona deklarowała w dwa tygodnie wykosić wszystkie łąki.

W dniu [...] listopada 2005 r. do Biura Powiatowego wpłynęła informacja B.M.-S., że wszystkie trawy na działkach [...] w gospodarstwie rolnym w [...] zostały skoszone i uprzątnięte oraz, że od dnia [...].11.2005 r. strona przystąpi do wykoszenia traw w gospodarstwie rolnym w [...].

W dniu [...] listopada 2005 r. do Biura Powiatowego wpłynęła kolejna informacja B.M.-S., w której oświadczył, że wszystkie trawy na działkach [...] w gospodarstwie rolnym w [...] oraz na działkach [...] położonych w [...] zostały skoszone i uprzątnięte.

Złożenie przez stronę powyższych pism również stoi w zgodzie ustaleniami zawartymi w protokole z czynności kontrolnych. Dopiero po wykonaniu w/w prac uprawowych z tak znacznym opóźnieniem strona złożyła wniosek do Oddziału Regionalnego ARiMR o wyjaśnienie i wymienienie, jakie nieprawidłowości zostały stwierdzone podczas kontroli w gospodarstwie Strony wnosząc jednocześnie o ponowną kontrolę. (Vide: wniosek z dnia [...].11.2005 r.). Odpowiedź na ww. wniosek została stronie udzielona pismem [...]. Takie postępowanie prowadzi do stwierdzenia, iż wnioskodawca w sposób sztuczny chciał stworzyć warunki niezbędne do uzyskania płatności poprzez dokonanie koszenia trawy po upływie terminu wskazanego w przepisach rozporządzenia MRiRW z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r. nr 65 poz. 600 z póz. zmian.), aby w ten sposób uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W art. 21 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustalono cel wsparcia udzielanego rolnikom w ramach wspólnej polityki rolnej. Wsparcie bezpośrednie ma na celu w szczególności zapewnienie odpowiedniego standardu życia społeczności rolniczej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności wspierających rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania płatności. Zaznaczono ponadto, że strona zgłaszała również wnioski o wyjaśnienie kodów DR18 i DR5. Pismem nr [...] strona została powiadomiona o znaczeniu tych kodów. W trakcie postępowań przed organami I i II instancji strona złożyła szereg wniosków dowodowych wykazujących zdaniem strony na błędnie ustalony stan faktyczny w protokole z kontroli z dnia [...].10.2005 r. Do wniosków z dnia [...] maja 2006 r. strona dołączała zdjęcia na płycie CD oraz film na kasecie VHS z nagraniem gospodarstwa rolnego w [...]. Materiał ten nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie obrazuje stanu działek rolnych w roku gospodarczym 2005. W odniesieniu do zdjęć dołączonych do wniosku strony z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzić należy, iż ukazane perspektywy terenu nie pozwalają dostatecznie określić, których działek rolnych dotyczą fotografie a także, czy na działkach tych była prowadzona działalność rolnicza. Ponadto wniosek z dnia [...] czerwca 2006 r. (w którym to strona twierdzi, że zdjęcia z dnia [...].05.2005 r. przedstawiają wykoszone łąki w [...]) stoi w sprzeczności z informacjami zawartymi we wcześniejszych pismach strony, w których organ I instancji informowany był o terminach dokonywania czynności koszenia traw. We wniosku dowodowym z dnia [...] lipca 2006 r. strona stwierdza natomiast, iż działki o oznaczeniach "D" i "P" nie były kontrolowane. To z kolei stoi w sprzeczności z faktem, iż strona uczestniczyła w czynnościach kontrolnych, a pomiary działek rolnych wykonano w/g wskazań strony. Niczego do sprawy nie wnosi również dowód strony dołączony do wniosku z dnia [...].09.2006 r., w którym to zainteresowany wykazuje, jak znikomą część jego gruntów stanowią grunty na których stwierdzono uchybienia. Metoda pomiaru powierzchni działki ukazanej na zdjęciu, przeczy wszelkim zasadom matematyki i logiki, z uwagi, iż wskazane obliczenia (wymiary) odnoszą się do fotografii, a nie do stanu rzeczywistego stwierdzonego podczas kontroli w gospodarstwie.

Kolejnym pismem z dnia [...] października 2006 r. strona wniosła o "dobrowolne sprostowanie protokołu nr [...] z dnia [...].10.2005 r.", poprzez usunięcie w odniesieniu do działki rolnej E kodu nieprawidłowości DR18. Strona posłużyła się w w/w piśmie fotografią wykonaną przez inspektorów terenowych w dniu [...].10.2005 r. ukazującą zasianą trawę na działce rolnej E. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Oddziału pismem z dnia [...].10.2006 r. poinformował stronę, iż kontrola terenowa została przeprowadzona w dniu [...].10.2005 r. w/g obowiązujących procedur i zgodnie z Instrukcją Realizacji Kontroli na Miejscu. Do pisma z dnia [...].10.2006 r. dołączone zostały wyjaśnienia inspektorów terenowych, dotyczące zapisów w protokole w odniesieniu do działek rolnych D i E.

Z kolei we wniosku z dnia [...].10.2006 r. wnioskodawca utrzymuje, iż nie można na niego nałożyć żadnej kary w wyniku kontroli z dnia [...].10.2005 r. ze względu na wystąpienie sił wyższych i wyjątkowych. Zdaniem Strony wystąpienie sił wyższych i wyjątkowych to postępowanie administracyjne Wójta Gminy (w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 92 sztuk drzew na działkach rolnych w [...]), brak decyzji o warunkach zabudowy na budowę zabudowań gospodarczych w [...] a także "bezlitosna i wściekła postawa Pana Wójta J.D.". Wnioskodawca podał, że był zastraszany takim postępowaniem Wójta, co nie sprzyjało rozwijaniu przez niego działalności rolniczej. Wskazać należy, iż przypadki działania sił wyższych i wyjątkowych okoliczności zostały wymienione w art. 40 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. Przytoczone w powyższym rozporządzeniu przypadki wystąpienia siły wyższej wskazują na szczególny i nie dający się przewidzieć charakter czynników - śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku, epidemia dotykająca część lub cały inwentarz żywy gospodarstwa.

Przytoczone przez stronę okoliczności nie zachowują powyższego charakteru i nie mogą zostać uznane jako "siła wyższa" lub "nadzwyczajna okoliczność". Odnosząc się do zeznań świadków, którzy zostali przesłuchani na rozprawach administracyjnych w dniu 9 czerwca 2008 r. oraz w dniu 3 października 2008 r. stwierdzić należało, iż nie wnoszą one nowych okoliczności mających znaczenie dla niniejszej sprawy. Świadkowie – K.B. oraz K.S. nie wskazali żadnych faktów związanych ze stanem utrzymania działek rolnych, natomiast zeznania J.S. i T.P. były w tym zakresie bardzo lakoniczne. Świadek E.G. zeznał na rozprawie, iż na działkach ewidencyjnych nr [...] osobiście dokonywał koszenia w maju 2005 r. Zeznania te są jednak sprzeczne z zeznaniami W.P., który osobiście wizytował w miesiącu marcu i czerwcu 2005 r. działki o nr [...]. W.P. oświadczył na rozprawie, iż działka ewidencyjna nr [...] była uprawiana jedynie częściowo, natomiast pozostałe działki były porośnięte trawą i chwastami "Z całą pewnością działki te nie były koszone w maju 2005 r." Zeznania W.P. w odniesieniu do działek nr [...] (przed podziałem działka nr [...]) nie są sprzeczne z ustaleniami dokonanymi podczas kontroli na miejscu w dniu [...] października 2005 r., natomiast działki nr [...] nie były przedmiotem kontroli z dnia [...].10.2005 r.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż brak jest podstaw do uznania, iż stan gruntów na działkach [...] należących do Pana B.M.-S. był odmienny niż stwierdzony w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...].10.2005 r.

Należało więc stwierdzić, że protokół z czynności kontrolnych w sposób prawidłowy określa stan faktyczny użytkowania działek rolnych w roku 2005 r. Liczne wnioski dowodowe strony nie zdołały dowieść, iż stan działek rolnych był odmienny niż określony w protokole. Wnioski te były bowiem sprzeczne z wcześniejszymi deklaracjami strony o braku wykoszenia traw na zadeklarowanych działkach.

Konsekwencją powyższego było ustalenie zawyżenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, co z kolei stanowiło podstawę dla organu I instancji do odmowy przyznania producentowi rolnemu płatności obszarowych na rok 2005, oraz nałożenia potrąceń w okresie trzech lat kalendarzowych.

W zakresie jednolitej płatności obszarowej (JPO) Organ I instancji orzekł następująco:

Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w roku 2005 wynosiła 72,87 ha.-(72.93 ha - 0,06 ha* = 72,87 ha ; *0,06 ha - działka rolna "B" niespełniająca definicji działki rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.)

Powierzchnia stwierdzona po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu wyniosła 34,64 ha.

Wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 110,36%.

Zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 pkt. 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 50% za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy, a rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto różnicę. Zgodnie z art. 2 pkt. 22 cytowanego rozporządzenia obszar wyznaczony oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy, w przypadku systemu płatności jednolitych obszar zadeklarowany uważa się za zatwierdzony jedynie gdy towarzyszy mu odpowiednia liczba uprawnień do płatności.

W przypadku złożonego wniosku różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ustalonym wynosi 38,23 ha co stanowi 110,36 % obszaru ustalonego w związku z tym za rok 2005 pomoc nie może zostać przyznana, dodatkowo ustalona kwota potrąceń wynosi 8601,75 zł (słownie złotych: osiem tysięcy sześćset jeden złotych 75 7100) i została obliczona w następujący sposób: 38,23 ha x 225 PLN/ha = 8601,75 zł (38,23 ha - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym 225 zł/ha - stawka JPO na l ha).

Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech lat kalendarzowych następujących po roku dokonania ustalenia.

W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) Organ I instancji orzekł następująco:

Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w roku 2005 wynosiła 55,18 ha (55,24 ha - 0,06 ha - 55,18 ha).

Powierzchnia stwierdzona po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu: 16,95 ha. Wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 225,55 %.

Zgodnie z art. 51 ust. 2 tiret drugie Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem stwierdzonym (definicja art. 2 punkt 22 cytowanego rozporządzenia) przekracza 50 % płatność nie jest przyznawana na dany rok kalendarzowy a rolnik będzie również wyłączony z otrzymywanej pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji płatnościami w ramach wszelkich systemów pomocy, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku wykrycia różnicy.

W przypadku złożonego wniosku różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ustalonym wynosi 38,23 ha co stanowi 225,55% obszaru ustalonego w związku z tym za rok 2005 pomoc nie mogła zostać przyznana.

Ustalona kwota potrąceń w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych wynosi 10794,24 zł, (słownie złotych: dziesięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt cztery 24/100) i została obliczona w następujący sposób: 38,23 ha x 282,35 zł/ha = 10794,24 zł (38,23 ha - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym 282,35 zł - Stawka UPO na l ha).

Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech lat kalendarzowych następujących po roku dokonania ustalenia.

Organ odwoławczy uznał za bezpodstawne zarzuty wskazane przez stronę we wniesionym odwołaniu.

Zgodnie z art. 10 Kpa, stronie wielokrotnie umożliwiano zapoznanie się z aktami sprawy, jak również na wniosek strony przekazywano żądane kopie dokumentów. W dniu [...] maja 2006 r. stronie przekazano kopie wszystkich zgromadzonych w sprawie do dnia wydania dokumentów; następnie przekazano: w dniu [...].08.2006 r. - dysk CD z zapisem zdjęć wykonanych w trakcie kontroli terenowej w dniu [...].10.2005 r. w formacie jpg; w dniu [...].08.2006 r.- dysk CD z zapisem zdjęcia działki ewidencyjnej [...]; w dniu [...].09.2006 r. -kopie protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...].08.2006 r.; w dniu [...].11.2006 r. -mapę z naniesionym "śladem GPS" z kontroli terenowej przeprowadzonej w dniu [...].10.2005 r.; [...].03.2008 r. - kopie protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...].03.2008 r.; w dniu [...].04.2008 r. - kopie wezwań na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień [...].03.2008 dla świadków wskazanych przez Stronę - 7 wezwań. Organ I instancji udostępnił stronie wgląd do akt m.in. w dniach: [...].05.2006 r.; [...].11.2006 r.; [...].03.2008 r.; [...].04.2008 r.; [...].04.2008 r.; [...].08.2008 r.

Strona podniosła w odwołaniu, iż organ I instancji nie zbadał wszystkich dowodów przed wydaniem decyzji administracyjnej. W ocenie organu II instancji takie stwierdzenie jest całkowicie chybione. Uzasadnienie decyzji zawiera obszerną ocenę całokształtu materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie. Co więcej, w celu dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną na której przesłuchani zostali świadkowie wskazani przez stronę. Ponadto wskazać należy, iż treść odwołania nie zawiera merytorycznych uwag, co do treści zaskarżonej decyzji, nie podważa również stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Odwołanie zawiera natomiast szereg zarzutów formalnych, dotyczących w szczególności nierozpatrzenia wszystkich zgromadzonych dowodów oraz niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 Kpa. Organ II instancji nie zgadza się z tymi zarzutami i stwierdza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął wszystkie niezbędne kroki celem prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektor Oddziału zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w trybie art. 10 Kpa. W odpowiedzi na powyższe pismo, strona nadesłała oświadczenie z dnia [...] stycznia 2009 r., w którym opisała okoliczności bytności w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu [...] grudnia 2008 r. W oświadczeniu strona zawarła kolejne zarzuty w niniejszej sprawie, które uznano za bezzasadne. Mianowicie strona podniosła, że nie została powiadomiona zgodnie z art. 79 § 1 Kpa o przesłuchaniu świadka – K.S.. Tymczasem pismem z dnia [...] września 2008 r. strona została poinformowana o terminie rozprawy administracyjnej, wyznaczonym na dzień [...].10.2008 r. Strona oraz K.S. nie stawili się na rozprawie, natomiast K.S. stawiła się w Biurze Powiatowym celem złożenia wyjaśnień po dniu wydania decyzji nr [...]. Z tego względu w/w zarzut strony nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji nie zgadza się również ze stwierdzeniem, iż zaskarżona decyzja oparta została jedynie na podstawie protokołu z kontroli na miejscu z dnia [...].10.2005 r., gdyż uzasadnienie przedmiotowej decyzji zawiera wnikliwą analizę zarówno wniosków strony jak i przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków. Kolejny zarzut strony dotyczył niezabezpieczenia dowodu, jakim jest wskazanie przez J.P. powierzchni uprawianej na mapie wsi [...], podczas przesłuchania tego świadka.

Organ zaznaczył, że z akt sprawy, a w szczególności z protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] czerwca 2008 r. wynika, że J.P. nie zaznaczył powierzchni upraw na mapie wsi [...]. Świadek zeznał jedynie, iż widział prowadzone uprawy na tej działce, nie wskazał jednak na przedłożonej mapie miejsca wykonywania zabiegów uprawowych. Za nieuzasadniony uznał organ również zarzut o nieczytelność protokołu z kontroli z dnia [...] października 2008 r. Przypomniał, że strona była obecna podczas kontroli i nie wniosła do protokołu merytorycznych uwag. Natomiast brak możliwości odnalezienia na mapach zabudowań Państwa S. i kościoła w [...], nie ma wpływu na ustalenia w protokole będące podstawą rozstrzygnięcia sprawy wniosku strony.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR orzekł jak w sentencji.

Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. B.M.– S. wniósł skargę na w/w wyżej decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 9, art. 73 § 1, art. 75 §1, art. 77, art. 78, art. 79, art. 81 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Skarżący wskazał, iż w jego opinii organ odwoławczy nie uwzględnił zgłoszonych przez niego w postępowaniu odwoławczym dowodów, nie ustosunkował się w treści wydanej decyzji do dowodów zgromadzonych w postępowaniu, a nadto w tym zakresie odmówił stronie czynnego udziału w tym postępowaniu, bowiem nie umożliwiono mu wypowiedzenie się co dowodów zgodnie z art. 81 k.p.a. Nadto wyjaśnił, iż w jego ocenie organ błędnie przyjął, iż skarżący nie wniósł uwag do protokołu z dnia [...] października 2005 r. , bowiem faktycznie strona nie mogła tego uczynić, bowiem nie została zapoznana z jego treścią. Dokumenty w tej sprawie, jak wskazał, udostępniono mu dopiero w późniejszym czasie. Podkreślił, iż organy obu instancji odmówiły mu wyjaśnienia pojęcia "wyłączenie powierzchni" wskazanej na mapce GPS działki nr [...].

W ocenie skarżącego organy dopuściły jako dowód niekompletny protokół z dnia [...] października 2005 r. odmawiając mu wydania pełnego protokołu z kontroli.

Skarżący zaznaczył także, iż w wyniku braku otrzymania lub umożliwienia przeglądu akt i sporządzenia przez siebie odpisów do chwili obecnej nie miał czynnego udziału w postępowaniu w sprawie.

Odnosząc się do kwestii przesłuchanych w toku postępowania świadków, skarżący wskazał, iż organ pominął w tym zakresie wskazanych przez stronę świadków- E.S. oraz W.K.. Z kolei świadków – K.S. oraz K.B. organ przesłuchał uniemożliwiając udział strony w czynności i naruszając przepis art. 79 k.p.a.

Podniósł również zarzut, iż organy nie rozpatrzyły jego wniosku z dnia [...] maja 2005 r. w przedmiocie obniżenia deklarowanej powierzchni o 2 ha, który złożył wraz z wnioskiem z tej samej daty, na formularzu urzędowym.

Podobnie jak w treści odwołania skarżący wskazał na nieprawidłowości związane z wydanym w toku postępowania postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. o odmowie przywrócenia terminu. Podkreślił fakt, iż organ odwoławczy nie rozpatrzył jego zażalenia w sprawie bezczynności Biura Powiatowego ARiMR dotyczącej odmowy przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Skarżący wskazał, iż rozprawa została odroczona, co z uwagi na miejsce jego zamieszkania uniemożliwiło mu udział w niej. W tym zakresie wskazał, iż świadkowie zostali zawiadomieni o terminie rozprawy na dwa dni przed jej datą.

Skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących postępowania dowodowego, nie rozpatrzenie wszystkich dowodów, takich jak mapka ze śladem GPS na działce [...] "E" oraz mapki z punktem zrobienia zdjęcia nr 12, film na kasecie VHS z dnia kontroli na miejscu. Organ nie wskazał w tym zakresie także faktów, które uznał za udowodnione oraz podstawy przyjęcia takiej oceny, a nadto nie uwzględnił faktu, iż stronie uniemożliwiono czynny udział w postępowaniu , nie uwzględniwszy dowodów z protokołów z udostępnienia skarżącemu akt administracyjnych.

Skarżący uzupełnił wniesioną skargę dwoma pismami z dnia [...] kwietnia 2009 r., w których wskazał na naruszenie przez organ odwoławczy zasad postępowania administracyjnego, w tym zasad przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zasady dwuinstancyjności postępowania, potwierdzając ustalenia organu I instancji. Nie wyjaśnił wyczerpująco stanu faktycznego sprawy, a ponadto nie zawarł w wydanej decyzji wyczerpujących motywów swojego rozstrzygnięcia. Organ nie wyjaśnił kwestii błędów protokołu z dnia [...] października 2005 r. i nie uwzględnił wszystkich dowodów zgłoszonych przez stronę.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł argumentację analogiczną jak w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując- zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził aby decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa warunkującym jej uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej jako ppsa.

Na wstępie zaznaczyć należy, że organy obu instancji prawidłowo określiły przepisy prawa stanowiące podstawę wydanych decyzji oraz przeprowadzonego w sprawie postępowania. Regulację prawną, która w sposób zasadniczy zdeterminowała zakres istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. nr 6 poz. 40 z 2004 r. ze zm – zwanej dalej "ustawą o płatnościach bezpośrednich"), ustalającej zasady i tryb przyznawania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy, a więc płatności o które ubiegał się skarżący.

Według przepisu art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy – osobie fizycznej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. nr 65 poz. 600 z 2004 r. ze zm. – zwanym dalej "rozporządzeniem z 07.04.2004r.") utrzymaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów środowiska jest: w przypadku gruntów ornych – uprawa roślin lub ugorowanie, w przypadku łąk – koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca, w przypadku pastwisk - wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca; ponadto uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli podlegał co najmniej raz w roku w terminie do 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

W niniejszej sprawie organy administracji stwierdziły, że objęte wnioskiem działki gruntowe nie spełniały wymogów do przyznania płatności, albowiem nie były częściowo lub całkowicie użytkowane rolniczo, tj. łąki, pastwiska i grunty orne były niewykoszone (por. str. 9 decyzji organu I instancji). Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że ustalenia organu I instancji co do nieprawidłowości w utrzymaniu przedmiotowych gruntów rolnych były dokonane w efekcie przeprowadzonej kontroli obszarowej, której wyniki kwestionowane są przez skarżącego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w myśl regulacji art. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich ustawodawca przewidział przeprowadzenie kontroli w zakresie spełnienia przez producentów rolnych warunków do przyznania płatności.

Z przepisów prawa wspólnotowego wynika, że państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc obejmujące weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Kontrole administracyjne uzupełniane są systemem kontroli na miejscu w celu zweryfikowania czy wniosek kwalifikuje się do udzielenia pomocy.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. (Dz. U. UE. L 141 z dnia 30 kwietnia 2004r. str. 18) w wersji obowiązującej w odniesieniu do wniosków o przyznanie dopłat bezpośrednich na rok 2005, kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z art. 65 ust. 4 wynika, że przypadki niezgodności uznaje

się za "stwierdzone", jeżeli są ustalone w wyniku jakiejkolwiek kontroli przeprowadzonej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub gdy właściwe organy kontroli dowiedzą się o niezgodności w jakikolwiek inny sposób.

Kontrole na miejscu, stosownie do treści art. 25 ust. 1 rozporządzenia, przeprowadzane są bez uprzedzenia. Stronę można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, jedynie w sytuacji, gdy nie zagrażałoby to celowi kontroli. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać

48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków.

Z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Warunki jakie spełniać musi raport określa przepis art. 28 ust. 1 rozporządzenia.

W sytuacji, gdy rolnik uczestniczy w kontroli, zgodnie z dyspozycją art. 28

ust. 2 może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia. W formularzu raportu sporządzanego z kontroli znajduje się zarówno pole przeznaczone na podpis rolnika, jak również na wniesienie przez niego uwag w przedmiocie przeprowadzonych czynności. Brak podpisu jednakże nie wpływa na ważność sporządzonego raportu. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię raportu z przeprowadzonej kontroli.

Zaznaczyć należy, że szczegółowe uregulowanie w prawie unijnym instytucji kontroli ma na celu to, aby w postępowaniu mającym za przedmiot przyznanie płatności bezpośrednich sprawdzenie gospodarstwa w drodze inspekcji terenowej doprowadziło do jednoznacznego ustalenia czy deklarowane powierzchnie upraw i rodzaj tych upraw odpowiada stanowi faktycznemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że regulacja rozporządzenia nr 796/2004 wyklucza w zakresie przeprowadzania kontroli

i dokumentowania tej czynności zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro przeprowadzenie kontroli jest uregulowane w przepisach prawa unijnego, to przepisy te korzystają z prawa pierwszeństwa zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP (wyrok NSA z 29.11.2007r., sygn. akt II GSK 242/07; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13.11.2008r., sygn. akt. III SA/Wr 478/08).

Niewątpliwie w omawianych sprawach raport z kontroli stanowi jeden

z podstawowych dowodów służący weryfikacji wniosku o udzielenie płatności.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2008r. (sygn. akt II GSK 492/07) wyrażono pogląd, że dowodowi z protokołu kontroli – z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne – co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.

Jednocześnie zastrzec trzeba, że dowód ten oczywiście nie ma waloru niepodważalności. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek oceny tego dowodu na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji kierując się wskazaniami wynikającymi tak z prawa krajowego, jak i unijnego, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dopuszczając oprócz raportu z kontroli również inne dowody zawnioskowane przez stronę. Przedstawiona w zaskarżonej decyzji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego odpowiada wymogom przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa.

Wbrew zarzutom skarżącego w toku całego postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji przez organ odwoławczy nie doszło do takich uchybień procesowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim podkreślić trzeba, że dla oceny wartości dowodowej protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2005r. na działkach gruntu objętych wnioskiem o płatności bezpośrednie istotny był fakt uczestnictwa skarżącego w inspekcji terenowej. Mając zapewniony udział w czynnościach kontrolnych, skarżący mógł podjąć czynności mające na celu ochronę swojego interesu. W szczególności miał możliwość zapoznania się z protokołem kontroli i dodaniem swoich spostrzeżeń. Skarżący podpisując protokół nie wniósł uwag co do zawartych w nim zapisów, a jedynie dołączył do niego przygotowane wcześniej pisemne wyjaśnienia.

Zaznaczyć należy, że protokół z kontroli zawiera jednoznaczne ustalenia co do nieprawidłowości stwierdzonych podczas inspekcji na gruntach zadeklarowanych przez skarżącego. Co ważniejsze, ustalenia te udokumentowane zostały obszerną i fachową dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek ("ślady GPS"), z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania.

Zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, że analiza protokołu i dokumentacji fotograficznej wskazuje na prawidłowość ustaleń inspektorów terenowych, którzy kontrolowanym działkom gruntu (pastwisko, grunty orne, łąki trwałe) przypisali status obszarów częściowo lub całkowicie nieużytkowanych rolniczo (kod DR18).

Trafnie też zauważono w zaskarżonej decyzji, że skarżący w złożonych na piśmie wyjaśnieniach z dnia [...] października 2005r. w istocie nie zakwestionował ustaleń zawartych w raporcie kontrolnym, a jedynie wskazał przyczyny powstania stwierdzonych nieprawidłowości. Konkretnie podał jakie okoliczności sprawiły, że nie doszło do wykoszenia traw, co powinno nastąpić w terminie wcześniejszym, zgodnie z postanowieniami rozporządzenia przytoczonymi na wstępie rozważań (do 15 i 31 lipca). Słusznie organy zaznaczyły, że dalszym potwierdzeniem ustaleń kontrolnych co do nieprawidłowego stanu sprawdzonych gruntów rolnych był fakt złożenia przez skarżącego wniosku z dnia [...] października 2005r. o przywrócenie terminu do wykoszenia trawy na przedmiotowych pastwiskach, łąkach i gruntach ornych,

a następnie pisemnych informacji z [...] listopada 2005r. i [...] listopada 2005r.

o skoszeniu i uprzątnięciu traw na wszystkich działkach zgłoszonych we wniosku o dopłaty.

Oceniając całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego należało uznać, że to właśnie powyższe dokumenty zawierające oświadczenie skarżącego (wyjaśnienia, wnioski, informacje) stanowiły wraz z protokołem kontrolnym

i dokumentacją zdjęciową logiczną i spójną całość, stanowiącą podstawę do przyjęcia jako wiarygodnych wyników kontroli przeprowadzonej w dniu

[...] października 2005r.

Bezsprzecznie dane kontrolne zawarte w raporcie zostały na tyle konkretnie

i jednoznacznie udokumentowane, że mogły być podstawą ustalenia organu co do zawyżenia obszaru zadeklarowanego do wnioskowanych płatności. Niewątpliwie całość materiału dowodowego powstałego w związku z przeprowadzoną kontrolą obrazuje stan faktyczny gruntów w analizowanym okresie, który nie odpowiadał obowiązującym wymaganiom, zwłaszcza dotyczącym utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Wbrew zarzutom skarżącego organy obu instancji zasadnie przypisały omawianym dowodom, a zwłaszcza dokumentacji kontrolnej, kluczowe znaczenie w sprawie. Nie miały natomiast takiej wartości inne dowody zawnioskowane przez stronę, w tym zeznania świadków. Po pierwsze dlatego, że świadkowie (poza osobami przeprowadzającymi kontrolę) nie mieli tak szczegółowej wiedzy co do stanu konkretnych działek rolnych w okresie poprzedzającym kontrolę. Po drugie – przesłuchanie świadków odbywało się w 2008 roku, a więc po upływie przeszło dwóch lat od okresu, który był w sprawie analizowany.

W przypadku kontrolowania stanu upraw rolnych w konkretnym okresie

tak znaczny upływ czasu miał istotne znaczenie dla oceny materiału dowodowego. Nie mogły więc mało precyzyjne zeznania świadków składane w 2008 roku podważyć wyników kontroli utrwalonych w obszernej dokumentacji pochodzącej

z 2005 roku. Jako prawidłową należało więc uznać ocenę organów obu instancji co do zeznań świadków w kontekście całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Odnosząc się w tym miejscu do treści skargi stwierdzić trzeba, że zarzucane organowi odwoławczemu pominięcie kwestii dowodu z zeznań pracowników

Biura Powiatowego ARiMR tj. E.S., W.K. i S.S. nie stanowi uchybienia mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczności, które według skarżącego miały być przedmiotem zeznań wskazanych osób nie były związane z istotą rozpatrywanej sprawy. Oceny co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania – organ odwoławczy, a także Sąd, dokonuje na postawie akt sprawy. Zbędne jest zatem słuchanie świadków na okoliczności dotyczące samego przebiegu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu prawidłowa była ocena organów obu instancji co do nieprzydatności pozostałych dowodów zaoferowanych przez stronę w toku prowadzonego postępowania. Zaznaczyć trzeba, że o ile na wstępnym etapie postępowania wnioski skarżącego nakierowane były na wykazanie okoliczności świadczących o obiektywnych trudnościach w prawidłowym użytkowaniu przedmiotowych gruntów rolnych, to w późniejszym okresie, a konkretnie po wykonaniu prac usuwających nieprawidłowości stwierdzone podczas inspekcji obszarowej, inicjatywa dowodowa skarżącego zmierzała do zakwestionowania wyników kontroli.

Zgodzić się trzeba z oceną organów, że czas i sposób wykonania zdjęć przedstawionych przez skarżącego na płycie CD oraz filmu na kasecie VHS dyskwalifikował ich wartość dowodową. Nie mógł to być bowiem miarodajny materiał dowodowy w niniejszej sprawie – dotyczącej płatności bezpośrednich za rok 2005 – skoro nie obrazował stanu przedmiotowych gruntów w analizowanym okresie (tj. do [...] lipca 2005r.), lecz w okresie późniejszym, tj. po wykonaniu przez skarżącego prac w listopadzie 2005r. polegających na wykoszeniu i zbiorze okrywy roślinnej.

Na marginesie zauważyć trzeba, że argumentacja podnoszona w wielu pismach skarżącego kierowanych do organów administracji, jak też wnioskowane dowody, mogły mieć znaczenie w sprawie dotyczącej udzielenia pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Natomiast w niniejszej sprawie dotyczącej płatności bezpośrednich istotnym dla rozstrzygnięcia wniosku był stan zadeklarowanych gruntów w okresie poprzedzającym kontrolę przeprowadzoną w dniu [...] października 2005 roku.

Należy zwrócić uwagę, że rolnik, który składa wniosek o przyznanie płatności na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i zobowiązuje się do spełnienia warunków dotyczących tych płatności, nie jest zwolniony z obowiązku jednoczesnego przestrzegania wymagań wynikających z ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów. Są to bowiem różne płatności, rozstrzygane w odrębnych postępowaniach, z uwzględnieniem odrębnych warunków ich przyznawania.

Ten aspekt sprawy nie został przez skarżącego dostrzeżony na etapie postępowania administracyjnego, ani też w skardze wniesionej do Sądu.

Mając na względzie powyższe uwagi należało zaakceptować stanowisko organu odwoławczego, który po wszechstronnej analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie i przy zachowaniu logicznych reguł wnioskowania uznał, że sprawdzenie gruntów objętych wnioskiem o płatności bezpośrednie wskutek kontroli z dnia [...] października 2005r. doprowadziło do jednoznacznych ustaleń wskazujących różnicę pomiędzy stanem gruntów zadeklarowanym a istniejącym faktycznie, co w rezultacie skutkować musiało odmową przyznania przedmiotowych dopłat i ustaleniem potrąceń w okresie trzech lat kalendarzowych.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z dochowaniem wymogów procesowych, w zakresie niezbędnym do merytorycznego rozpoznania wniosku.

Podkreślić należy, że obowiązkiem organów było zgromadzenie tylko takich dowodów, które mogły służyć ustaleniu istotnych okoliczności sprawy, a więc tego, czy skarżący był posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej.

Organy obu instancji zawarły w wydanych decyzjach szeroką i szczegółową argumentację w zakresie oceny poszczególnych dowodów, a zwłaszcza ich przydatności dla ustalenia tego co było w sprawie istotne.

Istotny był natomiast stan faktyczny przedmiotowych gruntów rolnych w zakresie powierzchni upraw, ich rodzaju, a także przestrzegania wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Nie było natomiast rzeczą organów wyjaśnienie przyczyn stwierdzonego podczas kontroli nieprawidłowego stanu tych gruntów.

Zaznaczyć trzeba, że system monitorowania i kontroli składanych wniosków

o dopłaty unijne jest jednym ze środków prowadzących do osiągnięcia celu jakim jest to, aby gospodarowanie na gruntach rolnych odbywało się w sposób gwarantujący utrzymanie ich w dobrej kulturze rolnej.

Przypomnieć ponadto należy, że system płatności bezpośrednich, będący wyrazem Wspólnej Polityki Rolnej Unii, określonej w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jest jednym z rodzajów wsparcia finansowego rolników i ma na celu zapewnienie wspólnej organizacji rynków rolnych i rozwoju wsi. Cały system prawa wspólnotowego i krajowego w zakresie płatności bezpośrednich określa nie tylko uprawnienia rolników do uzyskania określonych dopłat, ale też ustanawia odpowiadające im obowiązki producentów rolnych. Zasadniczym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych jest takie gospodarowanie, aby zadeklarowane do dopłat grunty rolne utrzymane były w stanie gwarantującym prawidłową gospodarkę.

Przewidziane procedury kontrolowania wniosków mają zapewnić to, aby rolnicy na wnioskach deklarowali do dopłat grunty rolne zgodnie ze stanem faktycznym co do ich powierzchni, rodzaju i stanu jego zagospodarowania, tzn. by deklarowali grunty utrzymane w dobrej kulturze rolnej i aby grunty te utrzymywali

w takiej kulturze w dalszym ciągu. Niezachowanie tych wymagań przez skarżącego, jako producenta rolnego ubiegającego się o płatności bezpośrednie, skutkować musiało odmową ich przyznania i zastosowaniem określonych w decyzji sankcji. Organy w sposób precyzyjny przedstawiły przepisy i sposób obliczeń prowadzących do ustalenia procentowo wyrażonej wielkości niezgodności między stanem zadeklarowanym we wniosku, a stanem rzeczywistym gruntów, a konsekwencji do podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Organy obu instancji trafnie też przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania przepisów określających przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, warunkujących odstąpienie od zastosowania ujemnych konsekwencji niezgodności między stanem rzeczywistym stwierdzonym podczas kontroli terenowej a stanem zadeklarowanym we wniosku.

Nie powtarzając zawartej w zaskarżonej decyzji argumentacji stwierdzić trzeba, że organy rozpatrujące sprawę w wystarczający sposób odniosły się do twierdzeń strony podnoszonych w tym zakresie.

Odnosząc się na zakończenie do treści skargi stwierdzić należy, że zawarte

w niej zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie gromadzenia i oceny dowodów oraz udziału strony w postępowaniu są chybione.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organy obu instancji realizując wymagania procedury administracyjnej zapewniły stronie czynny udział w toku całego postępowania. Skarżący był wielokrotnie, stosownie do etapu sprawy, informowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także wielokrotnie akta były udostępniane.

Był również zawiadamiany o wyznaczonych terminach rozprawy administracyjnej. Pewne uchybienia dotyczące odpowiedniej do miejsca zamieszkania skarżącego terminowości wysyłanych zawiadomień pozostały bez wpływu na wynik czynności procesowych. Skarżący miał bowiem możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i ustosunkowania się do niego. Podkreślenia wymaga też to, że na żądanie skarżącego przesyłano mu wielokrotnie kopie dokumentów z akt sprawy i kopie materiału dowodowego (zdjęcia, mapy).

W aktach sprawy znajduje się niezwykle obfita korespondencja, protokoły i notatki dotyczące czynności podejmowanych przez organy administracji w związku

z licznymi wnioskami strony. Organ udzielał też skarżącemu żądanych wyjaśnień,

w tym co do wyników kontroli i zastosowanych w rozprawie kodów błędu.

Organy obu instancji w wydanych przez siebie decyzjach szczegółowo przedstawiły czynności podejmowane w toku całego postępowania, a mające na celu zapewnienie stronie ochrony jej interesu. W decyzjach organów zawarta jest też szeroka argumentacja odnosząca się do twierdzeń strony ponoszonych w szeregu pismach i wnioskach. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji odniósł się też rzeczowo do zarzutów odwołania słusznie zauważając, że w istocie strona

w odwołaniu nie podważa konkretnych ustaleń stanu faktycznego, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz podnosi wiele zarzutów o charakterze formalnym.

Konstatacja ta w dużej mierze ma też zastosowanie do wniesionej skargi. Mianowicie skarżący sformułował liczne zarzuty dotyczące czynności procesowych organu, które jednak nie odnoszą się do istotnych dla sprawy zagadnień.

Znamienne jest to, że w złożonych środkach zaskarżenia, jak też

w działaniach podejmowanych w postępowaniu administracyjnym, skarżący koncentrował się na okolicznościach drugorzędnych pomijając to co było ważne dla meritum sprawy. Skarżący pewne zarzuty stawia zupełnie w oderwaniu od tego co jest udokumentowane w aktach sprawy. Przykładowo podniósł całkowicie nieuprawniony i gołosłowny zarzut, iż organ "łamiąc prawo dopuścił jako materiał dowodowy niekompletny protokół z kontroli terenowej z dnia [...] października 2005r.", lub, że "w wyniku braku otrzymania lub umożliwienia przeglądu akt i sporządzenia odpisów do dzisiaj nie mam czynnego udziału w postępowaniu".

Za nieuzasadniony należało również uznać zarzut dotyczący wydanych w sprawie postanowień, w tym postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wykoszenia traw. Ograny w wydanych decyzjach zawarły trafną argumentację uzasadniającą podjęte postanowienia i nie ma potrzeby jej ponownego przytaczania.

Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut co do błędnego uznania przez organy obu instancji, iż skarżący zaakceptował podpisany przez siebie protokół kontroli.

Wbrew twierdzeniom skarżącego wnioskowanie organów co do niezakwestionowania przez skarżącego protokołu z czynności kontrolnych było uzasadnione, skoro strona uczestnicząc w kontroli miała wiedzę co do jej przebiegu i wyników, a następnie protokół podpisała. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że skarżący złożył podpisy na wszystkich dziewięciu stronach protokołu, a w rubryce przeznaczonej

na uwagi wpisał tylko, że załącza do protokołu wyjaśnienie zawarte w piśmie

z [...] października 2005r.

Uwzględniając więc treść protokołu oraz wyjaśnień strony, za nielogiczny należy uznać wywód skarżącego zmierzający do wykazania, że mimo podpisania protokołu w istocie go nie zaakceptował. Skoro skarżący rzeczywiście miałby wątpliwości co do znaczenia kodów wpisanych w raporcie , bądź co do stwierdzonych nieprawidłowości przez kontrolujących, to powinien zażądać na miejscu wyjaśnień. Fakt, że dopiero

w późniejszym terminie otrzymał kopie dokumentacji zdjęciowej i pisemne wyjaśnienia znaczenia kodów użytych w raporcie nie oznacza, że wiedzy w tym zakresie nie miał w dniu kontroli. Będąc obecny przy czynnościach sprawdzających skarżący wiedział jaki stan przedmiotowych gruntów utrwalony został w dokumentacji fotograficznej. Uwzględniając powyższe, jak też uwagi poczynione wcześniej, należało uznać, że ograny administracji zasadnie przy rozstrzyganiu sprawy oparły się na wynikach kontroli na miejscu i dokumentacji z nią związanej.

Zaznaczyć również trzeba, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało wyczerpująco, zawiera ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o logicznie oceniony materiał dowodowy, ze wskazaniem okoliczności istotnych dla tej oceny,

a w szczególności wyjaśnieniem przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącego.

Warto dodać, że przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji Sąd miał również na uwadze to, że w postępowaniu administracyjnym mającym za przedmiot przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stosuje się przepisy prawa krajowego i unijnego. Jeśli więc w zakresie prowadzonego postępowania przepisy unijne mające bezpośrednie zastosowanie przewidują odmienne od Kodeksu postępowania administracyjnego zasady postępowania (np. regulacja dotycząca kontroli), to przepisy te mają pierwszeństwo przed normami k.p.a., co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Nie bez znaczenia jest także to, że procedura przyznawania wsparcia dla rolników jest w znacznym stopniu sformalizowana i uproszczona w celu sprawnej obsługi wnioskodawców, co implikuje konieczne dostosowanie trybu kontroli i rozpoznawania wniosków do założeń całego systemu obejmującego regulacje wspólnotowe i krajowe.

Tego aspektu sprawy nie uwzględniają zarzuty skargi odwołujące się wyłącznie do przepisów k.p.a., z pominięciem regulacji zawartych w prawie unijnym. Z tych wszystkich względów skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.