Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1661/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] września 2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału w kwocie 200 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 2 lipca 2015r. A. K. wystąpił do Kierownika GOPS w [...] z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał A.K. zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału w wysokości 200 zł.

Organ I instancji wskazał, że podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i na podstawie posiadanej dokumentacji ustalono, że A.K. jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zamieszkuje w lokalu, który stanowił własność nieżyjącej matki, nie posiada żadnego dochodu. Ustalono ponadto, że wnioskodawca w miesiącu marcu 2015r. uzyskał jednorazowy dochód z ubezpieczenia rodzinnego na życie - świadczenie w wysokości 3.400 zł. Dochód ten przekroczył pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 542 zł.

Wnioskodawca przedłożył wyrok Sądu z dnia 4 stycznia 2008r., na podstawie którego zobowiązany jest do płacenia alimentów na dwoje dzieci w łącznej wysokości 1.000 zł. W miesiącu czerwcu 2015r. A. K. zapłacił alimenty w wysokości 283,33 zł., w związku z czym organ uznał, ze dochód należało pomniejszyć o zapłacone alimenty.

Organ podniósł, że ze względu na trudną sytuację finansową osób i rodzin uprawnionych do objęcia pomocą społeczną w formie zasiłków celowych i pomocą w naturze- ponad 115 rodzin Gminy [...], Ośrodek musi tak rozdzielać środki finansowe aby pomóc każdej rodzinie zgłaszającej się o pomoc. Organ dodał, że zasiłki celowe i pomoc w naturze jest to pomoc udzielana na najniezbędniejsze potrzeby, w pierwszej kolejności kierowana jest ona na dofinansowanie zakupu żywności, a następnie lekarstw, gdyż przydzielone środki na 2015r. na zasiłki celowe i pomoc w naturze nie zabezpieczają w pełni wszystkich potrzeb. W związku z powyższym Ośrodek zmuszony jest do stosowania swego rodzaju hierarchizacji celów pomocy społecznej. Wysokość świadczenia jest zróżnicowana także w zależności od struktury rodziny-wielodzietność, rodzina niepełna, niepełnosprawność, bezrobocie itp.

Organ przyznaje, że kwota zasiłku w niniejszej sprawie nie jest wygórowana, ale szczupłość środków finansowych nie pozwala na przyznanie pomocy w wyższej kwocie. Organ wskazał, że na wypłatę zasiłków celowych oraz na pomoc w naturze w 2015r. Ośrodek posiada kwotę 80.000 zł. Kwota ta podzielona przez liczbę planowanych zasiłków w 2015r.-324 świadczenia, powoduje, że przeciętna kwota zasiłku celowego wynosi 246,91 zł.

Organ I instancji dodał, że w roku 2015 A. K. korzystał z pomocy w formie zasiłków okresowych w okresie od 1 stycznia 2015r. do 30 czerwca 2015r. w wysokości 271 zł miesięcznie. Ponadto w 2015r. wnioskodawca otrzymywał zasiłki celowe: w styczniu 250 zł, w lutym 300 zł, w marcu 250 zł, w kwietniu 250 zł, w czerwcu 252 zł z wniosku o udzielenie pomocy z maja 2015r., 200 zł, 150 zł. Ponadto przyznano zasiłek okresowy od 1 lipca 2015r. do 30 września 2015r. w wysokości 271 zł miesięcznie. Zatem łączna wysokość udzielonej pomocy finansowej w lipcu 2015r. wynosi 471 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...]powyższą decyzję utrzymało w mocy.

Kolegium podkreśliło, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, które przejawia się nie tylko w rozstrzygnięciu samej kwestii przyznania świadczenia lecz także jego wysokości. Wyznacznikiem zaś wysokości są z jednej strony sytuacja materialna i bytowa wnioskodawcy i cel, a z drugiej strony możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Organ II instancji podniósł, że z orzecznictwa sądowego wynika jednoznacznie, że udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczenie środków finansowych, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej oraz że wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Dlatego też w sytuacji, kiedy środki te są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, że organ pomocy społecznej zmuszony jest do stosowania swego rodzaju hierarchizacji celów pomocy społecznej, co odpowiada wskazaniom orzecznictwa sądowego.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przyznając A. K. zasiłek celowy w wysokości 200 zł nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić dowolności i naruszenia prawa materialnego i formalnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że kwestia prawidłowości funkcjonowania GOPS-u podlega kontroli Wójta Gminy oraz Rady Gminy, a nie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. K. zarzucając mu brak odniesienia się do zgłaszanych zastrzeżeń dotyczących weryfikacji osób uprawnionych do zasiłku celowego w Gminie [...], które przyznane im środki przeznaczają na alkohol i papierosy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r. poz. 163), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zatem, w myśl ww przepisu, zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu, przy czym użycie sformułowania "w szczególności" świadczy o tym, że jest to katalog przykładowy.

Tym samym z brzmienia powołanych unormowań i użytego w nich zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Oczywistym jest przy tym, że owo uznanie administracyjne doznaje ograniczeń. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 cytowanej ustawy). Jednocześnie z treści art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że polityka społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Reasumując powyższe należy wskazać, iż pomoc społeczna realizowana jest w stosunku do osób, które nie potrafią same w sposób obiektywny przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły. Jednocześnie udzielenie tej pomocy zmierzać ma do usamodzielnienia się tychże osób. Przyznanie zasiłku celowego, jako pomocy udzielanej na konkretny cel, podlega uznaniu administracyjnemu, które obejmuje również prawo organu da oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w odniesieniu do konkretnej osoby, jak i w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżący jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje dochodu. Skarżący mieszka w domu jednorodzinnym i zajmuje pięć izb. W 2015r. skarżący korzystał z pomocy w formie zasiłków okresowych przyznanych od 1 stycznia 2015r. do 30 czerwca 2015r. w wysokości 271 zł miesięcznie oraz z zasiłków celowych : w styczniu 2015r. w wysokości 250 zł, w lutym 2015r. w wysokości 300 zł, w marcu 2015r. w wysokości 250 zł, w kwietniu w wysokości 250 zł, w czerwcu 2015r. w wysokości 252 zł, 200 zł i 150. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015r. przyznano skarżącemu zasiłek okresowy od dnia 1 lipca 2015r. do dnia 30 września 2015r. w wysokości 271 zł miesięcznie.

Należy przypomnieć, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).

W ocenie Sądu należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wynikającego z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przyznając skarżącemu zasiłek celowy na zakup opału w wysokości 200 zł. Przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak wskazano powyżej, przesądza bowiem, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jednakże treść ww przepisu nie uzasadnia stwierdzenia, że organ pomocy społecznej musi przyznać ją w wysokości oczekiwanej. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest wniosek skarżącego o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na zakup opału. Wnioskowaną pomoc skarżący otrzymał, jednakże nie w wysokości przez niego oczekiwanej. Należy zauważyć, że świadczenia z pomocy społecznej stanowią formę wspomożenia osób w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej się znalazły i mają jedynie charakter pomocniczy, tzn. są przyznawane w zakresie w jakim osoby ubiegające się o ich przyznanie same we własnym zakresie nie są w stanie ich zapewnić. Jednocześnie ośrodek pomocy ma ograniczone możliwości finansowe, przy czym skarżący nie został pozbawiony pomocy w tym zakresie, albowiem jak wskazano wyżej korzysta on z pomocy społecznej regularnie.

Powyższe oznacza, że organy przyznając zasiłek celowy na zakup opału nie pozbawiły skarżącego pomocy, a jedynie miarkując środki finansowe jakimi dysponowały oraz sytuację skarżącego, jak również potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc ograniczyły ją do kwoty jaką mogły przyznać.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących braku weryfikacji przez organ pomocy społecznej wykorzystywania przyznanych środków, należy wyjaśnić, że sąd administracyjny powołany jest jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów i czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej, nie posiada natomiast kompetencji do przeprowadzania kontroli prawidłowości funkcjonowania ośrodków pomocy społecznej czy też innych organów administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.