Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 58/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca),, SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz, Protokolant Sekretarz sądowy Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ), po rozpatrzeniu odwołania J. B., utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie określenia J. B. wysokości opłaty targowej za dzień 7 maja 2012 r. w kwocie 10 zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że J. B. (strona) złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...], w przedmiocie określenia wysokości opłaty targowej za dzień 7 maja 2012 r. We wniosku tym strona powołała się na art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749 ze zm. – o.p.) i argumentowała, że ujawniły się dowody, istotne dla wyniku sprawy, które nie były znane organowi podatkowemu, tj. orzeczenie w sprawie sygn. I SA/Wr 211/13. Strona podkreślała, że w orzeczeniu tym dogłębnie i przekonująco wyjaśniono kto jest płatnikiem podatku od nieruchomości. W następstwie domagała się uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości opłaty targowej za dzień 7 maja 2012 r. Organ zauważył, że strona, podobnie jak w postępowaniu prowadzonym w celu określenia wysokości opłaty targowej, konsekwentnie wykazywała, że jest zobowiązana do zapłaty podatku od nieruchomości z tytułu władania gruntem, na którym dokonywała sprzedaży, bowiem jest jego najemcą na podstawie umowy z A. W związku z tym nie ma podstaw faktycznych i prawnych do obciążenia jej obowiązkiem uiszczenia opłaty targowej. Następnie, po wznowieniu postępowania podatkowego, strona powołała się na nowe dowody w postaci upoważnień, jakie B w C. udzieliła do poboru dziennej opłaty targowej w drodze inkasa na terenie Miasta C., do sporządzania protokołu odmowy zapłaty tej opłaty.

Oceniając stanowisko strony, organ doszedł do przekonania, że nie zaistniały żadne przesłanki wznowienia postępowania podatkowego określone w art. 240 § 1 o.p. W szczególności powoływany przez nią wyrok w sprawie sygn. I SA/Wr 211/13 nie jest ani nowym dowodem w sprawie, ani też nie ujawnia żadnych nowych istotnych okoliczności faktycznych, które mogłyby rzutować na określenie stronie wysokości opłaty targowej za omawiany dzień.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] strona podkreśliła, że złożyła urzędowe dowody, potwierdzające słuszność jej żądania i obszernie przytaczała wybrane fragmenty orzeczeń sądowych, w których wyjaśniano jak prawidłowo powinno być prowadzone wznowione postępowanie podatkowe.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji organ utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W uzasadnieniu powtórzył za organem pierwszej instancji, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia stronie wysokości opłaty targowej, wymienione w art. 240 § 1 o.p. Natomiast odnosząc się ściśle do twierdzeń i argumentów strony, organ wyjaśnił, że ani orzeczenie sądowe w innej sprawie, ani też sposób wykonywania obowiązków przez inkasenta, nie podważają ustaleń faktycznych i oceny prawnej, jakie zostały przyjęte u podstaw ostatecznej decyzji, określającej stronie wysokość opłaty targowej za omawiany dzień.

Strona (skarżąca) złożyła skargę na powyższą decyzję organu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z dnia [...]. Motywowała, że przedstawiła organowi nowe i istotne dowody. Wcześniej pracownicy inkasenta zataili fakt istnienia upoważnień, w oparciu o które wykonywali swoje czynności, domagali się zapłaty opłaty targowej. W przekonaniu skarżącej, żadne przepisy prawa podatkowego nie nakładają na pośrednika podatkowego obowiązku obliczenia opłaty targowej. Podmiot pośredniczący pomiędzy sprzedawcą a gminnym organem podatkowym w rozliczeniu należności podatkowej nie ma prawnego umocowania do określania kwoty zobowiązania podatkowego. Ciążą na nim obowiązki pobrania od podatnika należności podatkowej i wpłacenia jej do gminy. Zakres obowiązków wynikających z prawa podatkowego przesądza o uznaniu takiego pośrednika podatkowego za inkasenta. Zobowiązanie podatkowe z tytułu opłaty targowej powstaje z mocy samego prawa z chwilą dokonania sprzedaży na targowisku. Przepisy prawa podatkowego nie określają techniki obliczania tej należności podatkowej. Inkasent może pobrać opłatę targową jedynie wówczas, gdy wcześniej zostanie określona jej wysokość.

Tymczasem w stosunku do skarżącej nie była prowadzona kontrola podatkowa przez osoby, które mogły być upoważnione przez Prezydenta Miasta C.

W dalszej kolejności skarżąca obszernie przytaczała wybrane fragmenty orzeczeń sądowych, dotyczące rozumienia i prawidłowego stosowania zasad postępowania podatkowego, wynikających z nich obowiązków organów podatkowych, w szczególności w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, uzasadnienia decyzji rozstrzygającej sprawę, a także omawiające istotę i zakres postępowania prowadzonego w wyniku wznowienia.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Skarżąca domagała się od organu wznowienia postępowania podatkowego i uchylenia w jego wyniku ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie określenia jej wysokości opłaty targowej za dzień 7 maja 2012 r. Powołała się przy tym na przesłankę wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., w myśl której w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Należy w pełni zgodzić się z organem co do tego, że zarówno wyrok w sprawie sygn. I SA/Wr 211/13, jak też okoliczność udzielania upoważnień przez spółkę wykonującą obowiązki inkasenta, nie wyczerpują przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, o której stanowi art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Natomiast odmienne stanowisko skarżącej jest wynikiem dowolnej interpretacji powyższej regulacji prawnej, całkowicie oderwanej od jej literalnego brzmienia.

Trzeba zatem przypomnieć, że nowe okoliczności lub dowody stanowią podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: (1) są nowe, (2) istniały w dniu wydania decyzji, (3) są istotne dla sprawy, (4) nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Tom II, Toruń 2007 r., s. 543). W braku jednej z wymienionych cech tych okoliczności czy dowodów nie można uznać, aby zaistniała przesłanka do wznowienia określona we wskazanym przepisie. Wyjaśnić należy, że "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" to zarówno okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne (zaistniałe zdarzenia, wydarzenia), aby spełniały podstawy wznowienia postępowania muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznanymi organowi, ale też muszą mieć przymiot nowości, czyli być nowoodkrytymi w sprawie. Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały. Ponadto ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie może oznaczać sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną (por. wyroki w sprawach sygn.: FSK 170/04, II FSK 254/10). Podkreślić należy, że celem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach faktycznych i prawnych, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 o.p. (por. wyrok w sprawie sygn. II FSK 300/12). Za niedopuszczalne uznać należy wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego (por. S. Presnarowicz, Komentarz do art. 240 ustawy - Ordynacja podatkowa, J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz., LEX 2013). Wymaga zaakcentowania, że możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasad dwuinstancyjności postępowania podatkowego oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i art. 128 o.p.). Z powyższego założenia ogólnego wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji (postanowienia) lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. W przypadku wznowienia postępowania podatkowego chodzi o sprawdzenie czy w czynnościach procesowych - poprzedzających wydanie decyzji - doszło do naruszenia prawa sklasyfikowanego do jednej z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 o.p., a trzeba pamiętać, że przepis ten zawiera zamknięty katalog podstaw do wznowienia postępowania podatkowego. W konsekwencji, sądowa kontrola legalności decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania podatkowego ma istotnie węższe granice niż w przypadku takiej kontroli dotyczącej decyzji wydanej w trybie zwykłego postępowania podatkowego. Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, w tym wypadku po wznowieniu postępowania podatkowego, jest więc to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny pierwszej instancji w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego, będącego przedmiotem takiej analizy w toku kontroli decyzji wymiarowej wydanej w trybie zwykłym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności analizowanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek wznowienia postępowania podatkowego w sprawie określenia jej wysokości opłaty targowej za dzień 7 maja 2012 r. Skarżąca w istocie nie godzi się z ustaleniami faktycznymi i sposobem zastosowania materialnego prawa podatkowego w postępowaniu zwykłym, zakończonym ostateczną decyzją, nakładającą na nią obowiązek zapłaty opłaty targowej w określonej kwocie. Jednak ten brak zgody skarżącej na zapłatę opłaty targowej w określonej wysokości (wynikającej z ostatecznej decyzji) nie ma żadnego związku z przesłankami wznowienia postępowania podatkowego.

Wyrok w sprawie sygn. I SA/Wr 211/13 - bez względu na stanowisko w nim zaprezentowane - nie jest ani nowym dowodem, ani nową okolicznością faktyczną, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Jest orzeczeniem sądowym, wyrażającym stanowisko prawne, wiążące w danej sprawie. Skarżąca pomija, że, co do zasady, stanowisko prawne zawarte w orzeczeniu sądowym nie zostało ujęte w katalogu przesłanek wznowienia postępowania podatkowego. Jedynie dla wyczerpującego odniesienia się do toku argumentacji skarżącej wypada zauważyć, że w powoływanej przez nią sprawie sygn. I SA/Wr 211/13 ocena prawna dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości posiadacza bez tytułu prawnego nieruchomości lub obiektów budowlanych, stanowiących własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Tymczasem w analizowanej sprawie skarżąca była adresatem ostatecznej decyzji określającej wysokość opłaty targowej z tytułu sprzedaży na powierzchni wynajmowanej od A. Te zasadnicze różnice w stanach faktycznych i prawnych skarżąca dowolnie pomija.

Także opisywana przez skarżącą kwestia czy i komu spółka, wykonująca obowiązki inkasenta, udzielała upoważnień, nie miała żadnego związku z powoływaną przez nią przesłanką wznowienia postępowania podatkowego, zawartą w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Odmienne przekonanie skarżącej w tej mierze ma charakter subiektywny, bowiem nie znajduje ono żadnego uzasadnienia w treści przesłanek wznowienia postępowania podatkowego. Trzeba wyjaśnić, że podstawą faktyczną decyzji ostatecznej w sprawie określenia skarżącej wysokości opłaty targowej za dzień 7 maja 2012 r. były przede wszystkim twierdzenia samej skarżącej o tym, że w tym dniu dokonywała sprzedaży na stole, poza zorganizowanym targowiskiem, zajmując powierzchnię 1 m², na gruncie wynajmowanym przez nią od A. Taki stan faktyczny przedstawiła skarżąca, składając zeznania jako strona postępowania podatkowego, a była ona przesłuchiwana przez pracowników organu pierwszej instancji. Zatem czy i jakie upoważnienia były udzielane osobom, które w dniu 7 maja 2012 r. reprezentowały inkasenta (sporządzały protokół odmowy zapłaty opłaty targowej, którego skarżąca nie chciała podpisać) i czy w ogóle były potrzebne jakiekolwiek pełnomocnictwa, stanowi zagadnienie bez znaczenia dla wyniku analizowanej sprawy, wymiaru opłaty targowej.

Zasadnicze znaczenie dla wyniku omawianej sprawy miały bowiem okoliczności dotyczące czasu, miejsca prowadzonej przez skarżącą sprzedaży i powierzchni zajętej na ten cel oraz brak dobrowolnej zapłaty opłaty targowej. Te właśnie okoliczności były istotne z punktu widzenia art. 240 § 1 pkt 5 o.p., a do nich z kolei skarżąca w żaden sposób nie nawiązuje w swojej argumentacji. Skarżąca pomija, że bez względu na istnienie czy też nie upoważnień dla reprezentantów inkasenta, prowadziła ona sprzedaż w czasie i miejscu ustalonym w treści ostatecznej decyzji określającej wysokość opłaty targowej, a w każdym razie, domagając się wznowienia, skarżąca nie wykazała, aby miało być inaczej. W istocie więc skarżąca prowadzi z organem spór o prawo, gdyż w jej przekonaniu, nie ma ona obowiązku ponoszenia opłaty targowej z tytułu prowadzonej sprzedaży na powierzchni wynajmowanej od A. Powyższy spór o prawo nie wyczerpuje przesłanek z art. 240 § 1 o.p. i w tym zakresie należy w pełni zaakceptować stanowisko organu. Jest ono zgodne z prawem.

Podsumowując, w realiach rozpoznawanej sprawy podstawę wznowienia postępowania podatkowego stanowić miały - według skarżącej - nowe i istotne okoliczności faktyczne oraz dowody. Jednak skarżąca nie przedstawiła organowi ani nowych okoliczności faktycznych, ani nowych dowodów o istotnym znaczeniu dla sprawy dotyczącej określenia jej wysokości opłaty targowej. Podkreślić trzeba, że ani wyrok w sprawie sygn. I SA/Wr 211/13, ani też przedkładane upoważnienia, pochodzące od spółki o statusie inkasenta, nie podważają stanu faktycznego przyjętego w decyzji ostatecznej dla potrzeb wymiaru skarżącej opłaty targowej z tytułu prowadzenia przez nią sprzedaży w określonym czasie, w określonym miejscu i na określonej powierzchni. Natomiast ocena prawna, jaką skarżąca wyprowadza z powyższego wyroku i upoważnień, zasadniczo odmienna od tej zaprezentowanej w decyzji ostatecznej, nie może uzasadniać wznowienia postępowania podatkowego, bowiem pozostaje poza zakresem przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 o.p. Jak to zostało wyjaśnione wyżej, art. 240 § 1 o.p. zawiera zamknięty katalog podstaw wznowienia postępowania podatkowego. W żadnym razie nie może być uznany za nową istotną okoliczność faktyczną sam proces myślowy, wnioskowanie, związek pomiędzy różnymi okolicznościami faktycznymi czy też związek z przepisami prawa i jego wykładnią. Odmienna ocena tego samego stanu faktycznego i prawnego nie może być przesłanką uzasadniającą zmianę decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Tymczasem skarżąca nie podważa ustaleń faktycznych, dotyczących okoliczności w jakich prowadziła sprzedaż. Twierdzi natomiast, że te okoliczności, w świetle obowiązującego prawa, nie mogą uzasadniać obciążenia jej obowiązkiem uiszczenia opłaty targowej. Jednak powyższa sytuacja nie realizuje przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zaistniała sytuacja sprowadza się natomiast do odmiennej oceny prawnej niespornego stanu faktycznego jaki był istotny dla wymiaru opłaty targowej.

Wobec powyższego argumentacja skarżącej, oferowana organowi, a następnie sądowi w skardze, nie podważa legalności kontrolowanej decyzji. Zapatrywanie prezentowane przez skarżącą nie daje żadnych podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, w myśl którego nie zaistniały przesłanki z art. 240 § 1 o.p. i wobec tego nie jest uzasadnione wyeliminowanie z obrotu prawnego w tym nadzwyczajnym trybie decyzji ostatecznej, określającej wysokość opłaty targowej za ww. dzień.

Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo wyjaśnił, że w związku z czynnościami pracowników inkasenta i organu podatkowego pierwszej instancji skarżąca zainicjowała postępowanie karne, dotyczące przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych. Dotychczas jednak nie zapadł wyrok w tej sprawie. Prokurator odmówił wszczęcia postępowania, przy czym postanowienie w tej kwestii nie jest prawomocne, bowiem zostało złożone zażalenie.

W kontekście tych argumentów strony skarżącej trzeba podkreślić, że jak dotąd nie zapadło orzeczenie w sprawie karnej, potwierdzające zastrzeżenia skarżącej co do prawidłowości czynności pracowników organu podatkowego pierwszej instancji czy inkasenta (por. art. 240 § 1 pkt 1 i 2, § 2 o.p.). Wobec tego analizowanie powyższych okoliczności z punktu widzenia przesłanek wznowienia postępowania podatkowego jest przedwczesne. Aktualnie skarżąca nie wykazała organowi, ani też następnie w postępowaniu sądowym, aby, co do zasady, miało dojść do sfałszowania dowodu czy popełnienia przestępstwa, rzutujących na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Ponadto okoliczności faktyczne istotne dla wymiaru opłaty targowej zostały w sprawie ustalone w oparciu o twierdzenia samej skarżącej, złożone w postępowaniu podatkowym. Także we wznowionym postępowaniu podatkowym skarżąca nie twierdziła, aby stan faktyczny sprawy miał przedstawiać się inaczej. Natomiast opowiadała się za zasadniczo odmienną oceną prawną od tej przyjętej w ostatecznej decyzji wymiarowej.

Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.).