Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1271/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 137 par. 3, art. 169
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Monika Osial, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. W. S. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 39/10 w sprawie ze skargi A. W. S. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 kwietnia 2010 r., sygn. VIII SA/Wa 39/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." skargę A. W. S. P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 listopada 2009 r. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania.

W uzasadnieniu do tego wyroku Sąd w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy stan sprawy. W tych ramach Sąd wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 169 § 4 w zw. z art. 168 i art. 235 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej "O.p." pozostawił bez rozpoznania odwołanie skarżącej spółki od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z 31 marca 2009 r., w której organ ten określił skarżącej spółce kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za okresy od września do grudnia 2005 r. i od stycznia do grudnia 2006 r. Organ odwoławczy uznał bowiem, że odwołanie spółki zawierało braki formalne, gdyż nie dołączono do niego oryginału pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego P. W. lub uwierzytelnionego jego odpisu. Organ wskazał, że w aktach postępowania podatkowego znajdowała się wyłącznie kserokopia takiego pełnomocnictwa. Organ podniósł również, że pełnomocnik spółki mimo doręczenia mu (9 października 2009 r.) wezwania do usunięcia dostrzeżonego braku formalnego odwołania ze stosownym pouczeniem, nie uzupełnił tego braku w zakreślonym terminie.

W skardze do Sądu administracyjnego skarżąca spółka wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W., wskazując na naruszenie art. 169 O.p. Zdaniem skarżącej spółki organ odwoławczy błędnie uznał, że wniesione odwołanie zawierało braki formalne. Strona skarżąca podniosła, że w aktach sprawy oryginał pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej spółki przez doradcę podatkowego P. W. został złożony już na etapie postępowania kontrolnego. Pełnomocnictwo to uprawniało pełnomocnika do reprezentacji spółki na etapie postępowania podatkowego i ewentualnego postępowania odwoławczego. Ponadto spółka podniosła, że organ pierwszej instancji nie kwestionował umocowania pełnomocnika spółki, skoro doręczył mu wydaną decyzję.

Po rozpoznaniu skargi, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W., że brak oryginału pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu jest brakiem formalnym w rozumieniu art. 169 O.p. Skoro zaś pełnomocnik skarżącej mimo wezwania braku tego nie uzupełnił, to podatkowy organ odwoławczy uprawniony był – zdaniem WSA – do pozostawienia wniesionego odwołania bez rozpoznania. Jednocześnie, odnosząc się do argumentacji skargi, Sąd stwierdził, że fakt dość późnego ujawnienia i to przez organ odwoławczy braku pełnomocnictwa oraz okoliczność doręczenia pełnomocnikowi decyzji organu pierwszej instancji pozostają bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia.

Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną A. W. S. P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w której wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 137, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 169 O.p. przez:

- brak wyczerpującego przeprowadzenia oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie wniosków i okoliczności wskazanych przez stronę podczas rozprawy i podnoszonych w skardze,

- uznanie, iż Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo zastosował art. 169 O.p.,

- nie wywiązanie się z obowiązku wyjaśnienia stronie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej i faktycznej,

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" oraz art. 151 i art. 135 p.p.s.a. przez nie uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. w całości, mimo iż naruszała ona przepisy prawa materialnego jak i procesowego wskazane powyżej oraz bezzasadne oddalenie skargi.

W uzasadnieniu do podniesionych zarzutów kasator ponownie mocno zaakcentował, że oryginał pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej spółki został złożony jako załącznik do zastrzeżeń wniesionych do protokołu kontroli podatkowej z 26 czerwca 2008 r. Następnie strona przedłożyła kserokopię tego samego pełnomocnictwa. W związku z tym, skoro w aktach sprawy znajdował się oryginał pełnomocnictwa, to podatkowy organ odwoławczy błędnie zastosował art. 169 Ordynacji podatkowej, gdyż odwołanie skarżącej spółki nie zawierało braków formalnych.

Ponadto autor skargi kasacyjnej zauważył, że zarówno organy podatkowe jak i Sąd pierwszej instancji w swej argumentacji są niekonsekwentne. Kwestionuję bowiem umocowanie pełnomocnika skarżącej spółki do wniesienia odwołania, podczas gdy właśnie temu pełnomocnikowi doręczono decyzję organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadna, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy nie może odnieść zamierzonego skutku.

Przedmiotem sądowej kontroli legalności, przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Było to więc rozstrzygnięcie procesowe. W związku z tym, Sąd pierwszej instancji, związany granicami orzekania, w sposób prawidłowy skontrolował jedynie, czy organ odwoławczy w sposób prawidłowy ustalił istnienie braku formalnego odwołania oraz fakt nie uzupełnienia tego braku w wyznaczonym terminie. Ustalenia faktyczne i ocena zawarta w zaskarżonym wyroku jest, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, prawidłowa.

Przede wszystkim należy wskazać, że trafnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, iż w aktach sprawy nie zostało złożone pełnomocnictwo procesowe. Zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Z treści cytowanego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 137 § 3 O.p., ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako właśnie pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. I FSK 1802/08 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy innym organom, bądź w innym postępowaniu, takie pełnomocnictwo zostało udzielone (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r., I FSK 1843/07 oraz wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06, http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym zasadnie organ odwoławczy uznał, że złożone w trakcie postępowania kontrolnego pełnomocnictwo nie spełnia wymogów z art. 137 § 3 O.p. Później złożone pełnomocnictwo do akt postępowania podatkowego było zaś kserokopią bez poświadczenia za zgodność z oryginałem, wymaganym przez tą normę prawną.

Ponieważ w toku postępowania podatkowego pełnomocnik podatnika nie wywiązał się z obowiązku ustawowego, określonego w art. 137 § 3 O.p. Sąd I instancji trafnie zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, że złożone odwołanie zawiera braki formalne w postaci braku oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. Stąd istniały podstawy faktyczne do zastosowania trybu wskazanego w art. 169 O.p. Bez znaczenia jest okoliczność, podnoszona w skardze kasacyjnej, że ów brak formalny dostrzeżony został przez organ odwoławczy po pewnym czasie od złożenia tego pisma procesowego. Organ podatkowy drugiej instancji zobowiązany jest do badania, czy złożone odwołanie spełnia wszystkie wymogi formalne. Oczywiście ten proces kontroli powinien być przeprowadzony bezpośrednio po zainicjowaniu postępowania odwoławczego. Nie jest jednak naruszeniem przepisów postępowania stwierdzenie tych braków w późniejszym okresie.

Ponieważ odwołanie nie spełniało wszystkich wymogów zasadnie organ odwoławczy wezwał do ich uzupełnienia. W wezwaniu organ precyzyjnie wskazał jakie braki odwołania mają być uzupełnione, w jakim terminie. Pouczono jednocześnie o skutkach ich nieusunięcia. Wezwanie zostało w sposób prawidłowy doręczone osobie wnoszącej odwołanie. Okolicznością bezsporną, nie kwestionowaną przez stronę jest to, że nie złożono oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa, a więc nie uzupełniono tego braku. W związku z powyższym zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy zasadnie wydał na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji, dokonując sądowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie naruszył przepisów postępowania, szczegółowo wskazanych w skardze kasacyjnej. Organ odwoławczy dokonał wyżej wskazanych ustaleń faktycznych, które były niezbędne do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym nie naruszono zasady prawdy materialnej, określonej w art. 122 O.p. i rozwiniętej w art. 187 § 1 O.p. Ocena zgromadzonego materiału aktowego była prawidłowa i zgodna z regułami przewidzianymi w art. 191 O.p. Tym samym organ odwoławczy przestrzegał w swym postępowaniu zasady praworządności. W konsekwencji zaś Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że Dyrektor Izby Skarbowej nie naruszył art. 169 O.p. Zresztą pełnomocnik w swojej skardze kasacyjnej nie wskazuje, która jednostka redakcyjna art. 169 O.p. została naruszona. Przepis ten zaś składa się z czterech paragrafów.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia ustawowe wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w sposób jasny i klarowny przedstawił stan sprawy oraz wyłożył swoją argumentację. Ustosunkował się także do wszystkich istotnych dla sprawy zarzutów zawartych w skardze.

W skardze kasacyjna podniesiona została okoliczność braku konsekwencji organów przejawiający się tym, że z jednej strony kwestionuje się umocowanie pełnomocnika skarżącej spółki do wniesienia odwołania, a z drugiej strony właśnie temu pełnomocnikowi doręczono decyzję organu pierwszej instancji. W związku z tym należy podkreślić, że pewne wadliwości w postępowaniu organu pierwszej instancji nie mogą przesądzić o zasadności skargi kasacyjnej. To, że organ podatkowy pierwszej instancji nie wzywał pełnomocnika do złożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa nie ma żadnego wpływu na legalność postanowienia organu odwoławczego, będącego przedmiotem sądowej kontroli.

Nie są trafne również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji skoro nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, dlatego też zasadnie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono ten środek zaskarżenia.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną z uwagi na brak uzasadnionych podstaw.