Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 427/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 60 art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy [...] po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty adiacenckiej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") decyzją z dnia

[...] listopada 2017 r. nr [...] ustalił T. W. (dalej: "strona" lub "skarżąca") opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z ich podziałem.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. strona, reprezentowana przez męża, zwróciła się z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu opłaty adiacenckiej, uzasadniając go swoją bardzo trudną sytuacją materialną i rodzinną, wynikającą z niepełnosprawności. Strona wskazała, że pobiera zasiłek z tytułu niepełnosprawności w kwocie [...]zł, zasiłek opiekuńczy w kwocie [...]zł, zasiłek stały w kwocie [...]zł. Wydatki obciążające budżet domowy to: energia elektryczna w kwocie [...]zł, gaz w kwocie [...]zł, oplata za telefon w kwocie [...]zł, woda w kwocie [...]zł, koszty ogrzewania mieszkania w kwocie [...]zł miesięcznie. Strona pozostaje pod stałą opieką męża, który z tego powodu nie pracuje. Strona wykazała majątek w postaci działki [...]

o pow. 1967 m kw., położonej w K. zabudowanej domem o pow. 80 m kw.,

w którym mieszka wraz z mężem, oszczędności w kwocie ok. [...] zł ze sprzedaży działki, które zostały wykorzystane na sfinansowanie przystosowania domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej oraz na spłatę długów spadkowych.

Do wniosku strona dołączyła zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia; zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. ; umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego działki; pełnomocnictwo dla męża w formie aktu notarialnego, oświadczenie o stanie majątkowym; rodzinnym i o sytuacji materialnej; dwie karty leczenia szpitalnego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr Fn. [...], wydaną na podstawie art. 55, 61 ust.1 pkt 4 i art. 64 ust.1 w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia

2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 .z późn. zm.), dalej: "u.f.p." i art. 67 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

(Dz.U. z 2018 r. poz. 800, dalej: "o.p." ) Wójt odmówił stronie umorzenia zaległości

z tytułu opłaty adiacenckiej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił znaczenie przesłanek umorzenia określonych w art. 67a § 1 o.p., tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz wskazał na uznaniowy charakter decyzji w sprawie ulgi. Następnie po przedstawieniu opisu sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej strony, stwierdził,

że sytuacja ta nie uzasadnia umorzenia wskazując, że strona w dniu [...] marca 2017 r. sprzedała działkę gruntu nr [...] położoną w K. , gmina K., powiat policki za cenę [...] zł, z której kupujący zapłacił stronie kwotę [...]zł w dniu [...].06.2016 r. i [...] zł w dniu [...] marca 2017 r. Zdaniem organu I instancji, strona nie potwierdziła żadnymi dowodami podnoszonej we wniosku o umorzenie okoliczności,

że środki pieniężne ze sprzedaży nieruchomości zostały przeznaczone na częściowe przystosowanie domu do potrzeb osoby niepełnosprawnej oraz na zakup specjalistycznego łóżka, czy na remont domu, zatem nie wykazała, że wydatkowała otrzymaną kwotę na takie wydatki lub inne znaczące wydatki, w tym na koszty codziennego utrzymania od czasu jej otrzymania do czasu wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką. Organ I instancji zauważył także, że strona w dniu [...] kwietnia 2018r. darowała synowi część nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę nr [...] położoną w miejscowości K., wyzbywając się w ten sposób części majątku po ustaleniu opłaty adiacenckiej i świadomie pogarszając swoją sytuację materialną

i udaremniając dokonanie zabezpieczenia lub egzekucji obowiązku. W ocenie organu

I instancji, zły stan zdrowia, brak środków finansowych nie spowodowany nadzwyczajnym okolicznościami, czy obniżenie dochodu ze zwykłych powodów nie ma żadnego wpływu na konieczność spełnienia obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej. Wskazał także, że opłata adiacencka stanowi dochód budżetu gminy, którego rolą jest realizacja celów społecznych, których strona również jest beneficjentem.

Strona nie zgodziła się z takim stanowiskiem organu i złożyła odwołanie od wydanej decyzji, wnosząc o ponowne, sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania strony, wydało decyzję w dniu [...] marca 2019 r. nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy powołał treść art. 60 pkt 7, art. 55, art. 56 ust. 1 u.f.p. oraz art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium, przedstawiło ustalenia dotyczące sytuacji materialnej strony oraz podzieliło stanowisko organu I instancji, że strona nie udokumentowała wydatkowania oszczędności na zakup sprzętu specjalistycznego oraz remont domu w okresie gdy zobowiązana była do zapłaty opłaty adiacenckiej, a także co do tego, że działania strony (tj. darowizna działki na rzecz syna) to działania zmierzające świadomie do zmniejszenia majątku i uniemożliwiające zabezpieczenie lub egzekucję obowiązku. W ocenie Kolegium, na podstawie ustalonego stanu faktycznego a więc sytuacji majątkowej strony, nie występują w sprawie nadzwyczajne i wyjątkowe okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika, o której mowa

w mającym zastosowanie art. 67a § 1 o.p. Ponadto strona nie przedstawiła w odwołaniu żadnego argumentu dotyczącego zaistnienia w sprawie przesłanki "interesu publicznego". Zdaniem Kolegium, decyzja odmawiająca umorzenia opłaty adiacenckiej została wydana zgodnie z obowiązującymi zasadami prawnymi i brak podstaw do jej uchylenia bądź zmiany.

Strona złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W ocenie skarżącej, organy błędnie rozumieją pojęcie ważnego interesu dłużnika, nie uznając za taką sytuację, okoliczności, że zapłata opłaty adiacenckiej doprowadzi skarżącą do skrajnego ubóstwa i pozbawi ją domu, w którym mieszka wraz z opiekującym się nią mężem.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Reprezentujący skarżącą pełnomocnik z urzędu na rozprawie zarzucił naruszenie w sprawie art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., wskazując, że organ niewłaściwie przeciwstawił interes publiczny i słuszny interes strony. Zarzucił, że organ nie uwzględnił dramatycznej sytuacji skarżącej, która utrzymuje się wyłącznie z zasiłku

z opieki społecznej, jest osobą schorowaną i niepełnosprawną w stopniu znacznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Spór w sprawie dotyczył odmowy umorzenia opłaty adiacenckiej.

Na wstępie wskazać należało, że Sądowi z urzędu jest wiadome, że sprawa zasadności ustalenia skarżącej powyższej opłaty, zakończyła się w tutejszym Sądzie wydaniem w dniu 20 września 2018 r. wyroku (sygn. akt II SA/Sz 218/18) oddalającego skargę i orzeczenie stało się prawomocne.

Skarżąca w rozpoznawanej sprawie dotyczącej odmowy umorzenia zarzuciła,

że nie rozważono prawidłowo jej ważnego interesu. Organy obu instancji przyznały,

że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej była trudna, ale w ich ocenie, nie stanowiła okoliczności nadzwyczajnej, spełniającej przesłanki wynikające z art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania,

że naruszała ona prawo procesowe, a przez to winna zostać wyeliminowana

z obrotu prawnego.

Należy mieć na uwadze, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nakazywało Sądowi dokonanie oceny prawidłowości działań podejmowanych przez organ administracyjny dla należytego wyjaśnienia sprawy i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego.

Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji został wskazany art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Zgodnie z art. 60 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są, min. dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego w nim wymienione. Przepis ten nie ma charakteru zamkniętego. Wskazać należy, że należności z tytułu opłaty adiacenckiej jako dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego stanowią niepodatkową należność publicznoprawną pobraną na podstawie odrębnych ustaw (ustawa o gospodarce nieruchomościami).

Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 pkt 4 u.f.p., organem pierwszej instancji właściwej do wydania decyzji w odniesieniu do należności o których mowa w art. 60 (o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej) w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego jest, m.in. wójt, zaś organem odwoławczym jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:

1) z urzędu umarzać w całości- w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1;

2) na wniosek zobowiązanego:

a) w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Brzmienie powyższego przepisu wprowadzono na podstawie art. 1 pkt 10 ustawy

o zmianie ustawy o finansach publicznych z dnia 10 lutego 2017 r. (Dz.U. z 2017 r.

poz. 659) z dniem 28 kwietnia 2017 r. Z tym dniem w przepisach u.f.p. ustawodawca wprowadził regulację (pełną) dotyczącą umarzania nieopodatkowanych należności publicznoprawnych.

Przed wejściem w życie ww. zmiany umarzanie tych należności oparte było

o poprzednie brzmienie art. 64 ust. 1 u.f.p. (właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60) w zw. z art. 67 u.f.p. w zw. z art. 67a § 1 o.p.

Wskazać należy, że przepis art. 67 u.f.p. pozostał bez zmian.

Zgodnie z art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących niepodatkowych należności publicznoprawnych, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.).

Na podstawie tego odesłania do kwestii umorzenia nieopodatkowanych należności publicznoprawnych stosowano przesłanki wynikające z art. 67a § 1 o.p., tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Wobec czego wskazana przez organy obu instancji podstawa art. 67a § 1 pkt 3 o.p. była błędna, lecz treść art. 67a § 1 pkt 3 o.p. ma swój odpowiednik w przesłankach określonych art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., tj. ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego.

Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, decyzja organu dotycząca umorzenia opłaty adiacenckiej ma charakter uznaniowy, lecz musi uwzględniać przesłanki zawarte w przepisach prawa, a więc w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Organ przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny. Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu.

Wyjaśniając przesłanki umorzenia należności, ustawodawca w dyspozycji ww. przepisów u.f.p. użył zwrotów niedookreślonych: "ważny interes zobowiązanego" oraz "interes publiczny", co uznaje się za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych. Przyjmuje się (na gruncie identycznie brzmiącego art. 67a o.p.),

że klauzula ta określa dyrektywy wyboru organu, co każdorazowo wymaga dokonania oceny skutków rozstrzygnięcia, przy czym obie przesłanki o jakich mowa mają charakter równorzędny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, w myśl którego "interes publiczny" to sytuacja, gdy zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych (wyrok NSA z dnia

22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98). Z kolei "ważny interes zobowiązanego" to sytuacja, gdy z powodu losowych przypadków strona nie jest w stanie uregulować zaległości. Będzie to między innymi utrata losowa majątku, utrata możliwości zarobkowania, nieporadność życiowa związana ze stanem zdrowia, etc.

Należało stanowczo podkreślić, że pojęcia ważnego interesu zobowiązanego (dłużnika) nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i obciążających go wydatków. Zawężanie ustawowych wymagań umarzania należności pieniężnych do przypadków, w których dłużnik – wskutek uiszczenia należności – miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać ze środków pomocy społecznej, jest niedopuszczalną interpretacją na niekorzyść strony (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 170/12).

W orzecznictwie dotyczącym umorzenia podkreśla się również, że zwłaszcza negatywne rozstrzygniecie dotyczące umorzenia należności pieniężnej powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów i co do prawa, ale także co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji, tak aby nie było wątpliwości,

że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 260/16).

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy należycie ustaliły stan faktyczny. W istocie był to stan niesporny. Natomiast, w ocenie Sądu, organy niewystarczająco rozważyły i oceniły cały materiał dowodowy i zachodzące w sprawie przesłanki, na podstawie których odmówiono skarżącej umorzenia opłaty adiacenckiej.

Z akt sprawy oraz z zaskarżonej decyzji wynikało, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niesamodzielną, wymagającą stałej opieki, którą sprawuje jej mąż, który w tym celu zrezygnował z pracy. Skarżąca utrzymuje się

z mężem jedynie z zasiłków z pomocy społecznej z tytułu niepełnosprawności w łącznej kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Ponoszone wydatki na opłaty (energia elektryczna, gaz, woda, telefon, koszty ogrzewania) wynosiły ok [...] zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, ustalony dochód oraz podstawowe wydatki obiektywnie nie pozwalały na poczynienie jakichkolwiek oszczędności, dających perspektywę spłaty należności. Wskazany dochód nie dawał też możliwości samodzielnego utrzymania się i opłacenia niezbędnych świadczeń zdrowotnych. Z jednej strony organ nie zaprzeczył, że skarżąca ze względu na niskie dochody i zły stan zdrowia znalazła się w trudnej sytuacji jednakże uznał, że sytuacja ta nie została spowodowana nadzwyczajnymi okolicznościami i nie może mieć wpływu na konieczność spełnienia obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej, stanowiącej dochód budżetu gminy, którego strona również jest beneficjentem gdyż korzysta, m.in. z pomocy społecznej. Zwrócił także uwagę na okoliczność posiadania wcześniej środków pieniężnych, wystarczających na spłatę należności oraz przekazania części majątku na rzecz syna.

W ocenie Sądu, w opisanej wyżej sytuacji materialnej, nie można skarżącej czynić zarzutu, że uzyskane wcześniej środki ze sprzedaży działki gruntu, które jak wyjaśniła, a co jest wysoce prawdopodobne przy tak niskich dochodach, spożytkowała na cele związane ze swoją niepełnosprawnością, czy na bieżące utrzymanie, zamiast zapłacić opłatę adiacencką. Na niekorzyść skarżącej nie mogła także świadczyć okoliczność darowania gruntu synowi. Skarżąca przekazała wprawdzie darowizną nieruchomość (z czego organ wywiódł wniosek o wyzbywaniu się majątku w celu udaremnienia egzekucji), ale organ nie ustalił czy w zamian uzyskała pomoc materialną. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy, przekazanie części synowi mogło być usprawiedliwione, a przynajmniej w świetle doświadczenia życiowego było naturalnym zachowaniem.

W ocenie Sądu, opisana sytuacja finansowa, rodzinna i zdrowotna skarżącej uzasadniała uznanie ważnego interesu dłużnika. Skarżąca uzyskiwała bowiem bardzo niskie dochody, nie dysponowała również już żadnym majątkiem, z którego mógłby pozyskać należne środki. Jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, po operacjach kręgosłupa, chorująca na padaczkę, po udarze mózgu, z prawostronnym niedowładem ciała była niezdolna do pracy i nie miała ona ponadto żadnych możliwości podjęcia pracy zarobkowej celem poprawy swojej sytuacji majątkowej. Możliwości takich nie miał także jej mąż, z uwagi na sprawowanie stałej opieki nad skarżącą.

Odnosząc się natomiast do przesłanki "interesu publicznego" organ skoncentrował się na tym, że opłata adiacencka stanowi dochód gminy przeznaczany na cele społeczne, z których strona korzysta, pomijając w swoich rozważaniach kwestię faktycznej możliwości wywiązania się skarżącej aktualnie ze swojego zobowiązania oraz ewentualne skutki egzekucji.

Organ winien dokonać ważenia skutków społecznych egzekucji należności, ocenić konsekwencje po stronie dłużniczki, jakie przyniesie taka egzekucja.

Nie wyczerpywało wykonania tego obowiązku dość lakoniczne wskazanie, że strona wyzbyła się części majątku uniemożliwiając dokonanie zabezpieczenia czy egzekucji, bez uwzględnienia realiów ekonomicznych, w jakich się ona faktycznie znajduje oraz stanu, rodzaju i położenia danej nieruchomości, a więc bez stwierdzenia, że realnie istniała możliwość zbycia tej nieruchomości.

Należy przecież pamiętać, że na podstawie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p., organ może umorzyć z urzędu w całości należności, o których mowa art. 60, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Ponadto, organ w ogóle nie wyjaśnił na czym polegałoby naruszenie uzasadnionego interesu publicznego w przypadku umorzenia wnioskowanej kwoty,

tj. w praktyce jaki skutek dla budżetu gminy miałoby umorzenie tej należności. Zamiast dokonać analizy tej przesłanki na tle rozpatrywanej sprawy, stwierdził jedynie,

że z budżetu gminy realizowane są rozliczne cele społeczne, z których korzysta wspólnota jej mieszkańców, w tym skarżąca. Podkreślenia wymagało, że wnioskowana ulga stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia należności, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji dłużników, korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy należności publicznoprawne obowiązani są płacić w terminie, zważywszy na konieczność zaistnienia ww. przesłanek ulgi. Ulgi wymienione w art. 64 u.f.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo czy jednostkę samorządu terytorialnego dłużnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady egzekwowania należności nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak indywidualnego, odnoszącego się do osoby dłużnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od wnioskodawcy. Wprowadzenie do art. 64 u.f.p. przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje,

w których odstąpienie od dochodzenia należności publicznoprawnych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem.

W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków, innych należności publicznoprawnych w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Ustalając istnienie przesłanki "interesu publicznego" organ nie może abstrahować od wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Tak właśnie, w ocenie Sądu, należy postrzegać przesłankę interesu publicznego, określoną w art. 64 u.f.p. Odnoszenie rozumienia tej przesłanki wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie zobowiązań, gdyż są one źródłem dochodu gminy, z którego czerpie również skarżąca, jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia.

Organ winien mieć również na względzie, że wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie.

Organ powinien był rozważyć, czy brak umorzenia na gruncie niniejszej sprawy może doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia budżetu gminy. Należało ocenić, czy przy tak bardzo niskich dochodach uzyskiwanych przez skarżącą, które ledwie pokrywają bieżące koszty utrzymania, przy znacznej niepełnosprawności, braku majątku podlegającego spieniężeniu, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo,

że zapłata opłaty adiacenckiej pozbawi ją środków niezbędnych do minimum egzystencji, doprowadzi do ubóstwa, co z kolei może skutkować sięgnięciem po pomoc publiczną (gminy). Tymczasem organ w ogóle nie zastanawiał się nad tym, czy zapłata należności nie spowoduje pogorszenia sytuacji finansowej skarżącej w takim zakresie, że będzie ona ubiegała się o kolejne zasiłki, co w efekcie może oznaczać, że budżet lokalny poniesie większe koszty niż w przypadku zaniechania skorzystania z umorzenia. Taka sytuacja bowiem w istocie powoduje tylko przesunięcie środków finansowych obciążających budżet gminy.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zabrakło wszechstronnej

i przekonywającej oceny obu przesłanek wskazanych w art. 64 u.f.p.

Przede wszystkim Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie została spełniona przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego". Jak już wskazywano, ocena zaistnienia tej przesłanki nie może ograniczać się tylko do sytuacji nadzwyczajnych.

W ocenie Sądu, organ nie dokonał w należyty sposób oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście zaistnienia przesłanki "interesu publicznego".

W swoich ocenach organ nie uwzględnił bowiem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nie dokonał też właściwej wykładni przesłanek, od których uzależnione jest zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Przywołane przez Sąd orzeczenia sądów administracyjny dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Na marginesie warto wskazać, że kwestia ważnego interesu zobowiązanego i ważnego interesu publicznego była przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych na tle przepisów o ubezpieczeniu społecznym.

Powyższe stanowiło zatem o naruszeniu zarówno art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., jak

i przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Uznając zatem, iż w rozpoznawanej sprawie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ ponownie przeanalizuje sytuację skarżącej pod kątem przesłanek ważnego interesu dłużnika oraz interesu publicznego, w znaczeniu przedstawionym wyżej oraz mając na względzie również ocenę wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Pamiętać przy tym należy, iż możliwość skorzystania z ulgi w postaci umorzenia nie może być iluzoryczna. Organ winien zatem ustalić w sposób całościowy stan faktyczny w zakresie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej strony oraz ocenić, czy w kontekście należycie pojmowanego interesu publicznego jest ona w stanie zapłacić w całości lub w części należność.

Z powyższych względów na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), dalej "p.p.s.a", Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach nie orzeczono, albowiem skarżąca była od nich zwolniona, zaś

o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, orzeknie referendarz sądowy w odrębnym trybie na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.