Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2007/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 1,art.28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50  par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skarg A H i E H oraz A S na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] czerwca 2015 r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań E H i A S – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z przebudową i rozbudową budynku mieszkalnego, jednorodzinnego przy ul. [...] w [...] :

Organ wskazał, że 7.08.2013 r. wpłynęło podanie E H o wyjaśnienie różnic pomiędzy projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Architekta Dzielnicowego [...] z [...] .07.1973 r. udzielającą pozwolenia na budowę segmentu bliźniacz ego przy ul. [...] w [...] z faktycznie wykonanym obiektem budowlanym.

Podczas czynności kontrolnych [...] .09.2013 r. organ powiatowy stwierdził rozbieżności między aktualnym stanem ww. budynku w stosunku do projektu budowlanego, bowiem zabudowano loggię na parterze i I piętrze w północno-wschodnim narożniku budynku. Według oświadczenia M B zabudowy dokonano w trakcie realizacji budynku, w latach 1973-1975. E H wniosła do protokołu, iż ściana zabudowanych logii posiadająca otwory okienne jest zlokalizowana 1,80 m od granicy z sąsiednią działką przy ul. [...] , a budynek posadowiono na czynnym wodociągu, którego instalację przełożono dopiero w 1996 r.

Organ powiatowy postanowieniem z dnia [...].11.2013 r., na podstawie art. 81c ust. 2 Prawo budowlane, zobowiązał M B do przedłożenia oceny technicznej. Została złożona Inwentaryzacja architektoniczno-budowlana segmentu jednorodzinnego z oceną techniczną wykonanych robót budowlanych sporządzona przez dr inż. W S, która zawiera opinię w sprawie usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, sporządzoną przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń ppoż - mgr inż. J P.

Organ powiatowy decyzja z [...].08.2014 r. umarzył ww. postępowanie. [...]WINB decyzją z [...].11.2014 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi powiatowemu do ponownego rozpatrzenia.

W wykonaniu wezwania do wykazania interesu prawnego z art. 28 kpa E H, dołączyła akt notarialny poświadczenia dziedziczenia z 05.09.2014 r., z którego wynika, że spadek po zmarłej 13.08.2013 r. I H nabyły córki: A H (w 1/2 części spadku) i E H (w ½ części spadku) oraz akt notarialny z 4.03.1999 r. umowy o oddanie gruntu (działka nr ew. [...] o pow. 670 m2, przy ul. [...] w [...] ) w użytkowanie wieczyste I H i E H.

Organ powiatowy poinformował E H, że nie uznaje jej za stronę, bo zabudowa działki przy ul. [...] , z uwagi na znaczną odległość nie oddziałuje na nieruchomość przy ul. [...].

W dniu 14.01.2015 r. wpłynął wniosek A S o przyznanie statusu strony, jako właścicielowi nieruchomości przy ul. [...] sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością przy ul. [...].

Pismem z 19.01.2015 r. E H podniosła, że zabudowa przy ul. [...] oddziałuje na jej nieruchomość, gdyż działka nr ew. [...] powstała w wyniku podziału, a przez tą działkę przebiega instalacja wodociągowa do budynku przy ul. [...]. Ponadto, przed Sądem Rejonowym dla [...] toczy się postępowanie o zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu i dostępie do instalacji wodociągowej ze studzienką doprowadzającej wodę do nieruchomości przy ul. [...] w.

Przy piśmie z 5.02.2015 r. A S przekazał dwie opinie techniczne dot.: ochrony przeciwpożarowej budynków mieszkalnych na działkach nr ew. [...],[...],[...],sporządzoną w styczniu 2015 r. przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń ppoż - mgr inż. A Z i stanu zabudowy działek nr ew. [...],[...] i [...], sporządzoną w lutym 2015 r. przez mgr inż. J Z.

Dalej organ podkreślił, iż postępowanie w tej sprawie wszczęto na wniosek E H. Organ powiatowy od zawiadomienia o wszczęciu postępowania [tj. od dnia [...].09.2013 r.] do wydania decyzji nr [...] [tj. do dnia [...].08.2014 r.] jako strony traktował E H, I H, M B oraz S K. W oparciu o powyższe ustalenia organ powiatowy stwierdził, że E H nie przysługuje przymiot strony w tej sprawie, o czym zawiadomił pismem z dnia [...].12.2014 r. i nie kierował dalszej korespondencji do E H. Działał zatem nieprawidłowo, bowiem winien orzekł o umorzeniu postępowania z tego powodu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania E H co do nieprawidłowego wykluczenia jej z kręgu stron, organ odwoławczy wskazał, że z map sytuacyjnych wynika, iż budynek przy ul. [...] usytuowany jest w znacznej odległości od granicy z działką przy ul. [...]. Jeszcze większa odległość (ok. 16 m) jest między bryłą ww. budynku a bryłą budynku E H. Ponadto zabudowane loggie usytuowane są od strony działki przy ul. [...] i [...], a nie działki E H. Dlatego kwestionowana zabudowa nie oddziałuje negatywnie na jej działkę i budynek mieszkalny.

Organ dalej wyjaśnił pojęcie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa i stwierdził, że z uwagi na sposób usytuowania spornego budynku względem granicy z działką E i A H nie oddziałuje on negatywnie.

Na marginesie dodał, iż wg informacji E H przed Sądem Rejonowym dla [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej polegającej na korzystaniu i dostępie do instalacji wodociągowej ze studzienką, na działce nr ew. [...], doprowadzającej wodę do sąsiedniej nieruchomości nr ew. [...] ([...]). Sąd postanowieniem z [...].02.2012 r. zabezpieczył ww. roszczenie poprzez nakazanie wpisania ostrzeżenia w KW [...]. W ocenie [...]WINB z powyższego sądowego postanowienia zabezpieczającego nie można wywieść interesu prawnego E H. W związku z zabudową loggii nie prowadzi się robót odkrywkowych ziemnych.

Kwestie, na które powoływała się E H w odwołaniu świadczą wyłącznie o interesie faktycznym.

W tym przypadku umorzenie postępowania jest właściwe, choć powinno być podjęte ze względu na to, że wszczęto je na wniosek nieuprawnionego podmiotu.

Zdaniem organu winno dojść do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, tym niemniej z urzędu.

Odnośnie odwołania A S organ wyjaśnił, że w związku ze wszczęciem postepowania na wniosek nieuprawnionego podmiotu kwestie merytoryczne odwołania nie mogły zostać rozpatrzone, co jednak nie zwalnia organu powiatowego z obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu.

Skargi na powyższą decyzję złożyli: A i E H oraz A S.

A i E H wniosły o uchylenie obu decyzji ze względu na naruszenie art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 7, 77 §1, 78 § 1, i 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem skarżących pomijanie oryginalnej dokumentacji ww. budynku, na podstawie której powstał wniosek do PINB z dnia [...] .08.2013 r. pozwoliło na ukrycie problemu, o którego wyjaśnienie E H wnioskowała, na zniekształcenie procedury, wykluczenie z kręgu stron i umorzenie postępowania.

Skarżące wskazały, że wystąpiły jako strony z ww. wnioskiem o wyjaśnienie samowoli budowlanej, czyli różnic między dokumentacją zatwierdzoną decyzją o pozwoleniu na budowę z dn. [...] lipca 1973r. (dalej dokumentacja oryginalna A), a budynkiem faktycznie zrealizowanym przy ul. [...] na dz. ew. nr [...].

Podstawą procedury PINB stał się (wprowadzony nieoficjalnie poprzez opracowanie "Inwentaryzacja i ocena techniczna" dr. inż. W S) dokument z [...].09.1976 r. "Inwentaryzacja budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] (obecnie [...]), (dalej Dokumentacja B). Dokumentacja A i B nie są tożsame. Dokumentacja B jest opatrzona napisem - sprawdzono w terenie, [...].09.1976 r., pieczęć St. Inspektor Dzielnicowy inż. arch. B S co oznacza jedynie, że budynek jest zgodny z rysunkami inwentaryzacyjnymi dokumentacji B w dniu oględzin [...].09.1976 r.

Różnice między dokumentacją oryginalną A i B są opisane w pkt 5.1 "Opinii technicznej dotycząca stanu zabudowy działek nr ew. [...],[...] i [...] inż. J. Z.

Według skarżących podstawową różnicą jest ukrywana przez organy samowola na kondygnacji piwnicznej już przy wznoszeniu fundamentów w 1973 r. ściany zewnętrzne nośne powstały w odległości 177 cm od wschodniej granicy z działkami [...] i [...]. Opisane jest również w protokole oględzin PINB posadowienie budynku na czynnym wodociągu zasilającym nieruchomość skarżących.

Dalej skarżące podniosły, że zgodnie z Prawem budowlanym obiekt budowlany stanowi budynek wraz z instalacjami. Istotny fragment ich obiektu budowlanego znajdował się zatem od 1973 do 1994r. pod budynkiem na dz. [...], a po 1994 r., po samowolnym przełożeniu fragmentu przewodu wokół budynku w nieokreślonej i niezgodnej z przepisami (w tym wytycznymi MPWiK) odległości od granicy działki, lub/i od ściany budynku. Fakty te pominął [...]WINB, pomimo zalecenia w decyzji z [...].11.2014 r. organowi I instancji ustosunkowanie się do pisma E H z 4.04.2014 r., czym, bez uzasadnienia, odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dokumentacji oryginalnej budynku na działce nr ew. [...].

Zdaniem skarżących, na podstawie analizy dokumentacji oryginalnej A z 1973 r. w obszarze oddziaływania samowolnej rozbudowy ww. budynku, obejmującej wszystkie zmiany istotne w do projektu, w obszarze oddziaływania znalazły się działki ew. nr [...] (skarżących), [...],[...],[...].

W skardze A S zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 28 kpa poprzez nieuzasadnione wykluczenie z kręgu stron postępowania wnioskodawczym - E H w konsekwencji błędnego uznania, że nie posiada ona interesu prawnego a jedynie interes faktyczny;

b) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z przebudową i rozbudową budynku mieszkalnego przy ul [...] stało się bezprzedmiotowe w całości, a w konsekwencji umorzenie tegoż postępowania - mimo iż istniały wszelkie podstawy do rozpatrzenia sprawy co do jej istoty, a także wnioskodawczyni i uczestnik postępowania - A S, stanowczo żądali stwierdzenia samowoli budowlanej, co niewątpliwie organ II instancji mógł uczynić na podstawie zgromadzonego, obszernego materiału dowodowego;

c) art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 61 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione umorzenie postępowania i zaniechanie działania w sytuacji, w której nie tylko interes stron, ale też interes społeczny uzasadniały działania organu, który zobowiązany był podjąć z urzędu stosowne czynności w sytuacji zawiadomienia o dokonaniu samowoli budowlanej, którym to zaniechaniem organ II instancji naruszył zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania obywateli do władz państwowych;

d) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak należytej analizy wszystkich okoliczności ustalonych w tej sprawie, jednostronność w ich ocenie i nieuwzględnienie słusznego interesu tak wnioskodawczyni jak i A S, w konsekwencji organ II instancji błędnie uznał, że E H nie posiada interesu prawnego, co czyni postępowanie wszczęte na wniosek osoby - zdaniem organu - nieuprawnionej, bezprzedmiotowym;

e) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy i poprzestanie na lakonicznym stwierdzeniu, iż samo rozstrzygnięcie sprawy poprzez umorzenie postępowania jest właściwe, choć powinno być ono podjęte z tego względu, że postępowanie wszczęto na wniosek nieuprawnionego podmiotu, a nie z przyczyn, jakie wskazał organ powiatowy, ograniczeniu się przez organ II instancji jedynie do stwierdzenia, że E H nie jest stroną postępowania, która to okoliczność nie była wcześniej kwestionowana, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia, które może być zaskarżone tylko w drodze skargi do WSA, mimo iż okoliczność związana z ustaleniem kręgu stron postępowania powinna być zbadana w pierwszej fazie rozpatrywania sprawy i powinna podlegać możliwości kontroli instancyjnej; a także poprzez uchylenie się przez organ wyższego stopnia w stosunku do powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego od zajęcia merytorycznego stanowiska w postępowaniu, w którym zgromadzony materiał dowodowy umożliwiał rozpatrzenie meritum sprawy;

f) art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego i szybkiego działania, mimo stwierdzenia przez organy obu instancji, że doszło do nielegalnej rozbudowy budynku przy ul. [...] i podkreślenia przez organ II instancji, iż winno dojść do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i umorzenie sprawy, mimo iż zebrany materiał dowodowy umożliwiał organowi zajęcie merytorycznego stanowiska i zakończenie sprawy bez konieczności wszczynania odrębnego postępowania, które to działanie byłoby zgodne z zasadą prostoty (ekonomiki) postępowania administracyjnego.

Skarżący wniósł m.in. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji i kontynuowanie postępowania stosownie do art. 48 Prawo budowlane, w celu ukarania sprawców samowoli budowlanej i doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem;

W uzasadnieniu skargi – po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy – skarżący zakwestionował w pierwszej kolejności stanowisko organu - który po przejściu sprawy przez dwie instancje, uchyleniu decyzji do ponownego rozpoznania i jej kolejnym rozpatrzeniu przez PINB, po upływie półtora roku od dnia wszczęcia postępowania - wykluczył z kręgu stron E i A H.

Dalej skarżący przedstawił obszerną argumentację odnośnie posiadania przymiotu strony przez E H, uznając za bezpodstawne przyjęcie przez organ II instancji, że możliwe było umorzenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Następnie wskazał, jak w doktrynie i orzecznictwie pojmowane jest pojęcie bezprzedmiotowości postępowania.

Ponadto, w ocenie skarżącego, organ II instancji nie zrealizował zasady wynikającej z art. 12 kpa, skoro mimo zgromadzenia obszernego materiału dowodowego umorzył postępowanie odmawiając rozpoznania meritum sprawy.

Jednocześnie organ wskazał, że postępowanie powinno być wszczęte z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu. Niezrozumiały jest zatem powód, dla którego organ mimo stwierdzenia samowoli budowlanej i dysponowania materiałem dowodowym nie wydał merytorycznej decyzji i nie pociągnął do odpowiedzialności osób winnych doprowadzenia do nielegalnej rozbudowy budynku i nie wydał nakazu przywrócenia budowli do stanu zgodnego z prawem, ani nie uchylił zaskarżonej decyzji i nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeżeli uznał, że materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia co do meritum sprawy.

Skarżący wskazał, że [...] WINB jako organ, do kompetencji którego należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, umarzając postępowanie, mimo stwierdzenia samowoli budowlanej - zaniechał ponadto realizacji swoich ustawowych obowiązków.

Odnosząc się do zarzutów odwołujących się wskazał jedynie, że z uwagi na stwierdzoną konieczność umorzenia postępowania w związku z wszczęciem go na wniosek nieuprawnionego podmiotu kwestie merytoryczne podnoszone w odwołaniu A S nie mogą zostać rozpatrzone. Taki sposób działania organu jest niezgodny z zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.).

W świetle powyższych okoliczności, zdaniem skarżącego, organ II instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności, o której mowa w art. 15 k.p.a.

Następnie wskazał, konfrontując zasadę legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. z celami i zasadami działania organów nadzoru budowlanego. Prawo budowlane nakłada na owe organy konkretne obowiązki, do których należy m.in. eliminowanie przypadków samowoli budowlanej, karanie ich sprawców i wydawanie nakazów rozbiórki obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę. W przypadku samego tylko podejrzenia, iż doszło do wykonania robót budowlanych bez odpowiedniego zezwolenia, organ nadzoru budowlanego powinien o fakcie tym poinformować z urzędu organy ścigania.

Nawet zatem uznając, że brak w tej sprawie wniosku osoby uprawnionej, WINB mógł nie tylko zwrócić się do A S jako osoby uprawnionej o sprecyzowanie stanowiska - jeżeli miał jakiekolwiek wątpliwości co do jego woli, mimo iż wielokrotnie formułował on swoje oczekiwania na piśmie - ale też mógł i powinien był prowadzić postępowanie z urzędu i doprowadzić do jego merytorycznego rozstrzygnięcia, które to rozstrzygnięcie było pożądane z punktu widzenia interesu społecznego. Ustawodawca nakłada bowiem na sprawców samowoli budowlanej sankcje karne, co świadczy o tym, iż ich działania są uznawane za absolutnie niedopuszczalne.

Wielość i ranga naruszeń przepisów postępowania, których dopuściły się organy obu instancji, a w szczególności [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołanie, w ocenie skarżącego, uzasadniają stwierdzenie, że nie tylko mogły, ale niewątpliwie miały one istotny wpływ na wynik sprawy, istnieją zatem wszelkie podstawy do uchylenia skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Według skarżącego, wydając skarżoną decyzję organ II instancji przyczynił się do utrwalenia stanu samowoli budowlanej i umożliwił osobom, które dopuściły się samowoli uniknięcie odpowiedzialności tak na gruncie przepisów prawa administracyjnego, jak i na gruncie prawa karnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawione stanowisko.

Na rozprawie w dniu 5 lipca 2016r. Sąd zarządził połączenie sprawy o sygn.. akt VII SA/Wa 2007/15 i VII SA/Wa 2008/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić postepowanie pod sygnaturą akt VII SA/Wa 2007/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

W świetle kryteriów wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie administracyjne stanowi uregulowany prawem procesowym ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty postępowania w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 5.wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2003, s. 427).

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd co do tego, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 – stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sparwie - mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe (tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str.620). Jednocześnie z art. 61 § 1 k.p.a. jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie osoby, która posiada przymiot strony. Brak takiego przymiotu skutkuje koniecznością załatwienia jej wniosku w sposób formalny. Należy przy tym zauważyć, że do daty wejścia w życie noweli do kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz.U. z 2011 r., nr 6, poz. 18) i dodania art. 61a § 1 omawiana ustawa nie przewidywała formy odmowy wszczęcia postępowania, w tym m.in. w sytuacji gdy żądanie zostało złożone przez osobę nie będącą stroną w sprawie. Natomiast w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż w omawianej sytuacji organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe wobec wszczęcia go na wniosek podmiotu niebędącego legitymowanym do skutecznego złożenia żądania. Powyższe – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - nie stało na przeszkodzie wszczęciu, z urzędu, odrębnego postępowania w tym samym przedmiocie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 597/10, LEX 1080370), które odnosi się wprawdzie do postępowania nieważnościowego jednakże, w ocenie Sądu, znajduje w pełni zastosowanie również w okolicznościach niniejszej sprawy.

Nie ma zatem racji skarżący A S twierdząc, że organ naruszył art. 105 § 1 kpa, bowiem istniały podstawy do rozpatrzenia sprawy co do jej istoty, skoro zarówno skarżący, jak i E H żądali stwierdzenia samowoli budowlanej. Należy jednoznacznie wskazać, że postępowanie wszczęte na wniosek podmiotu nie posiadającego legitymacji do żądania podejmowania przez organ czynności należy umorzyć a organ winien rozważyć możliwość wszczęcia tegoż postępowania z urzędu, bądź na wniosek podmiotu uprawnionego.

W rozpatrywanej sprawie E H nie posiadała bowiem interesu prawnego do skutecznego wszczęcia postępowania w trybie nadzoru budowlanego, w celu wyjaśnienia różnic pomiędzy projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Architekta Dzielnicowego [...] z 19.07.1973 r. udzielającą pozwolenia na budowę segmentu bliźniaczego przy ul. [...] w [...] z faktycznie wykonanym obiektem budowlanym.

Wskazać ponownie należy, że w art. 28 kpa ustawodawca przymiot strony w postępowaniu administracyjnym powiązał z istnieniem interesu prawnego lub obowiązku podmiotu żądającego podjęcia czynności organu.

Interes prawny, o którym mowa w ww. przepisie pojmowany jest jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes prawny musi być własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a więc nie ewentualny. Natomiast sytuacja, w której dany podmiot pomimo, iż jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może wskazać przepisów prawa powszechnie obowiązującego, dających podstawę do skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Wskazuje jedynie na interes faktyczny. Czynnikiem odróżniającym interes prawny i interes faktyczny jest zatem istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu zaś interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Tym samym interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawa materialnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu.

Wobec przedstawionej wyżej argumentacji oraz ustaleń poczynionych przez organy w toku postępowania, należy podzielić stanowisko, że E H nie posiadała legitymacji do skutecznego zainicjowania postępowania w przedmiotowej sprawie.

Z materiału dowodowego wynika bowiem, że E H jest współużytkownikiem wieczystym działki przy ul. [...] oraz współwłaścicielką położonego na tej działce budynku mieszkalnego (działka nr ew. [...]). Natomiast budynek, którego zbadania legalności domagała się wnioskodawczyni położony jest przy ul. [...] (działka nr ew. [...]). Usytuowanie budynku na działce nr ew. [...] w stosunku do działki nr ew. [...] nie wskazuje, na takie oddziaływanie, z którego wynikałby interes prawny E H. Z akt sprawy wynika bowiem, że budynek na działce nr ew. [...] położony jest w znacznej odległości od granicy z działką nr ew. [...] oraz 16 m od budynku na tej działce posadowionego. Ponadto, część samowolnie rozbudowana znajduje się z innej strony niż działka wnioskodawczyni, bo od strony działek przy ul. [...] i ul. [...]. Prawidłowo zatem stwierdził organ odwoławczy, że sporny budynek nie oddziałuje na nieruchomość E H.

W kontekście rozważań przedstawionych odnośnie pojmowania interesu prawnego, bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawał również fakt, że przed Sądem Rejonowym dla [...] toczy się postępowanie o zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu i dostępie do instalacji wodociągowej wraz ze studzienką doprowadzającej wodę do budynku przy ul. [...] (sygn. akt: [...] ).

Zauważyć przy tym trzeba, abstrahując od braku przymiotu strony E H, skoro interes prawny musi być własny i indywidualny, A S nie mógł skutecznie domagać się prowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w niniejszej sprawie powołując się na interes prawny wnioskodawczyni.

W konsekwencji słusznie wskazał organ odwoławczy, że w związku ze wszczęciem postępowania na wniosek nieuprawnionego podmiotu kwestie merytoryczne podnoszone w odwołaniach nie mogły zostać uwzględnione, co nie zwalnia organu stopnia podstawowego z obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu.

Odnośnie natomiast skargi w części dotyczącej A H odmienne są podstawy prawne rozstrzygnięcia Sądu.

Wskazać trzeba, że jak stanowi art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Jak już wyżej zostało wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym interes prawny musi być wywodzony z przepisów prawa materialnego. Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest zatem od wykazania interesu prawnego pojmowanego jako istnienie związku między strefą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Inaczej rzecz ujmując uprawnienie do złożenia skargi wiąże się z istnieniem norm prawa materialnego, z których wynikają dla podmiotu wnoszącego skargę określone prawa i obowiązki związane z wydaniem konkretnej decyzji.

W konsekwencji osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji skarga wniesiona przez podmiot, który nie legitymuje się interesem prawnym prowadzi do jej oddalenia (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424, podobnie WSA w Białymstoku w postanowieniu z 9 października 2012 r., II SO/Bk 13/12, LEX nr 1289343).

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Należy mieć bowiem na uwadze, że skarżąca A H złożyła skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015r., utrzymującą w mocy decyzję organu powiatowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem E H, wobec braku przymiotu strony wnioskodawczyni. Nie budzi zatem watpliwości, że A H nie posiadała interesu prawnego - w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa - do kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji skierowanej wyłącznie do E H.

Z podanych przyczyn, poza kontrolą Sądu pozostawały zarzuty merytoryczne skarg A S i E oraz A H związane z samowolną rozbudową budynku na działce nr ww. [...] przy ul. [...] w [...] .

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.