Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1103/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skarg F. Sp. z o.o. z siedzibą w K. i Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w O. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych przy zabytku oddala skargi


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 2014 poz. 1446, j.t.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania F. sp. z o. o., z siedzibą w K., z dnia [...].10.2014 r. oraz odwołania S. "[...]" z siedzibą w O., z dnia [...].10.2014 r. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z dnia [...].09.2014 r., pozwalającej spółce F. Sp. z o. o., z siedzibą w K. przy ul. K. na wykonanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku - zespołu zabudowy Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., polegających na rozbiórce obiektu - kompleksu chłodni i trybowni, oznaczonych na mapie usytuowania nr [...], na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., działka nr [...]obręb [...], zlokalizowanych w granicach prawnej ochrony konserwatorskiej byłych Zakładów Mięsnych (nr rej [...]) (...) oraz odmawiającej wyżej wymienionej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku - zespołu zabudowy Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., polegających na rozbiórce obiektu — budynku maszynowni przy kompleksie chłodni i trybowni, oznaczonego na mapie usytuowania nr [...], na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., działka nr [...]obręb [...], zlokalizowanych w granicach prawnej ochrony konserwatorskiej byłych Zakładów Mięsnych (nr rej [...]) – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, F. sp. z o. o., z siedzibą w K., współwłaściciel budynków, będących przedmiotem wniosku, stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, działając w imieniu własnym, a także w imieniu pozostałych współwłaścicieli przedmiotowych budynków, zwróciła się do [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem złożonym w dniu [...].09.2013 r. o wydanie pozwolenia na rozbiórkę obiektu - kompleksu chłodni i trybowni oraz budynku maszynowni, oznaczonych na mapie usytuowania nr [...]i [...], położonych na ternie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., działka nr [...], obręb [...]. Do wniosku dołączono projekt prac rozbiórkowych obiektu nr [...]i [...], opracowany w lipcu 2013 r. przez inż. M. M.. We wniosku wskazano, że stan techniczny wnioskowanych do rozbiórki obiektów uniemożliwia przeprowadzenie remontu. Powołano się także na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].12.2012 r. znak: [...], skreślającą z rejestru zabytków budynek chłodni i magazyn, wchodzące w skład zabytkowego zespołu rzeźni miejskiej w C.. W trakcie prowadzonego postępowania [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na wniosek S. "[...]", z siedzibą w B. przy Placu S., złożonego w dniu [...].11.2013 r., postanowieniem z dnia [...].12.2013 r., znak: [...], dopuścił ww. S. do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę obiektu - kompleksu chłodni i trybowni oraz budynku maszynowni, położonych na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., zaś działając na wniosek S." [...]", z siedzibą w O. przy ul. K., złożonego w dniu [...].11.2013 r., postanowieniem z dnia [...].01.2014 r., znak: [...], dopuścił ww. S. do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.

W lipcu 2014 r. została opracowana na zlecenie organu Ekspertyza o stanie konstrukcji i przyczynach zniszczeń, z analiza możliwości i celowości remontu oraz ze szczegółowym programem naprawczym budynków: trybowni, chłodni i maszynowni w XX-wiecznych dawnych Zakładach Mięsnych w C., ul. K., autorstwa dr inż. L. J. E.oraz dr inż. T. N..

Następnie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją Nr [...]z dnia [...].09.2014 r. pozwolił na wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektu - kompleksu chłodni i trybowni, oznaczonych na mapie usytuowania nr [...], na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., działka nr [...]obręb [...], wskazując termin ważności pozwolenia do dnia [...].03.2015 r., oraz odmówił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce obiektu - budynku maszynowni przy kompleksie chłodni i trybowni, oznaczonego na mapie usytuowania nr [...], na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K..

F. sp. z o. o., z siedzibą w K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie odmowy pozwolenia na rozbiórkę budynku maszynowni, zaś S. "[...]" złożyło odwołanie od przedmiotowej decyzji w części dotyczącej pozwolenia na rozbiórkę kompleksu chłodni i trybowni. Oba odwołania zostały złożone w ustawowym terminie.

W toku postępowania odwoławczego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że z akt sprawy wynika, iż budynki wraz z ogrodzeniem i portiernią w Zakładach Mięsnych znajdujących się w C. przy ul. K., nr działki [...], zostały wpisane do rejestru zabytków pod numerem [...]decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].06.1985 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano jakie obiekty, wybudowane w latach 1900-1901, tworzą zabytkowy zespół budynków ww. Zakładów. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu wniosku F. sp. z o. o., orzeczeniem z dnia [...].12.2012 r., znak: [...], skreślił z rejestru zabytków budynek chłodni i magazynu, wchodzące w skład zabytkowego zespołu rzeźni miejskiej w C. przy ul. K., wpisanego do rejestru zabytków ww. decyzją. Organ stwierdził w związku z tym, że kompetencje organu ochrony zabytków do orzekania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę kompleksu chłodni i trybowni oraz budynku maszynowni, wynikają z faktu, że wnioskowane do rozbiórki obiekty położone są nadal na terenie zabytkowej nieruchomości gruntowej (działka nr [...]), wpisanej do rejestru zabytków wraz z pozostałym zespołem budynków Zakładów Mięsnych w C..

Dalej organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo uznał w zaskarżonej decyzji, iż przedmiotem wniosku F. sp. z o. o. jest wykonanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku - zespołu zabudowy Zakładów Mięsnych w C., a w konsekwencji nieprawidłowo wskazał podstawę prawną rozpatrywanej decyzji, jako przepis art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami. Materialnoprawną podstawę rozpatrywanego orzeczenia stanowi zaś art. 36 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.

Powyższe uchybienie, w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego mogło być jednak sanowane przez organ odwoławczy.

Odnośnie do obiektu - kompleksu chłodni i trybowni, oznaczonych na mapie usytuowania nr [...], [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że przychyla się do oceny stanu technicznego tego obiektu, wyrażonej w trzech ekspertyzach: zleconej w 2008 r. przez spółkę F. sp. z o. o., autorstwa inż. Z.K., opinii opracowanej przez M. M. w 2012 r. oraz wymienionej wyżej ekspertyzy z 2014 r. Zdaniem organu pierwszej instancji, budynek chłodni i trybowni nie nadają się do remontu z uwagi na duży zakres remontu oraz silne zawilgocenie konstrukcji żelbetowej i zaawansowaną korozję zbrojenia. Organ odwoławczy podzielił powyższą ocenę, zwłaszcza ze względu na wnioski wynikające z uzyskanej Ekspertyzy o stanie konstrukcji i przyczynach zniszczeń (...), autorstwa dr inż. L. J. E. oraz dr inż. T. N.. Zdaniem organu odwoławczego, przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy należało wziąć pod uwagę jedynie opinię biegłych wyrażoną w obecnej sytuacji prawnej i faktycznej, a zatem już po skreśleniu z rejestru zabytków rzeczonych obiektów, wcześniej należących do zabytkowego zespołu. Z tego powodu, mniej miarodajne są wcześniejsze opinie, zacytowane przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także wskazywana przez skarżące Stowarzyszenie opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego w K. z dnia [...].09.2012 r. przygotowana na potrzeby odrębnego postępowania, zakończonego ww. decyzją skreślającą. Podkreślono, że organ pierwszej instancji zasadnie w tej sytuacji zlecił rzeczoznawcom wykonanie aktualnej opinii w zakresie analizy możliwości i celowości remontu przedmiotowych budynków. Powołanie przez organ pierwszej instancji biegłego jest zgodne z art. 77 Kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także zgodne z art. 84 § 1 Kpa, stosownie do którego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Stosownie zaś do art. 75 § 1 Kpa, jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...].Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał rozstrzygnięcia niniejszej sprawy opierając się na stwierdzeniach zaczerpniętych z uzyskanych opinii, w tym z ww. Ekspertyzy, po weryfikacji miarodajności stanowiska biegłych. Dodano, że przedmiotowy dowód w postaci Ekspertyzy nie został zakwestionowany, a dokonanym ustaleniom faktycznym w sprawie nie można postawić zarzutu sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału. Taka sprzeczność zachodzi wtedy, gdy powstaje dysharmonia pomiędzy materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a konkluzją, do jakiej dochodzi organ na podstawie tego materiału.

Odpowiadając na zarzuty wskazane w odwołaniu Stowarzyszenia "[...]." , organ odwoławczy wyjaśnił, iż wbrew stanowisku Stowarzyszenia, obiekt - kompleks chłodni i trybowni nie posiada indywidualnych wartości zabytkowych, co potwierdziła ostateczna decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]..12.2012 r., znak: [...]., skreślająca z rejestru zabytków budynek chłodni. Obiekt ten nie jest obecnie zabytkiem, stanowi jedynie element przestrzennej kompozycji zabytkowego zespołu dawnych Zakładów Mięsnych w C.. Zatem w przypadku obiektu, który nie jest zabytkiem, brak jest podstaw do uznania, iż przy rozstrzyganiu sprawy pozwolenia na jego rozbiórkę nie należy brać pod uwagę ocen stanu technicznego.

Wyjaśniono, że co do zasady, w przypadku objęcia ochroną konserwatorską zespołu zabudowy, trzeba przyjąć, że choć autentyzm obiektów jest warunkiem koniecznym do ich ochrony, nie jest to jedyne kryterium, wystarczające do nałożenia na właściciela nieruchomości daleko idących ograniczeń. Nie każdy bowiem obiekt pochodzący z okresu powstania zespołu zabudowy będzie obiektem cennym i wartym zachowania, bez względu na jego stan techniczny. Prowadzi to do wniosku, że poszczególne elementy historycznej zabudowy, nie prezentujące obecnie większych wartości architektonicznych, historycznych bądź naukowych, mogą podlegać wymianie, zwłaszcza w przypadkach uzasadnionych względami technicznymi, pod warunkiem jednak ich odpowiedniego udokumentowania i wprowadzenia w ich miejsce budynków dostosowanych skalą i charakterem do zachowanej oryginalnej zabudowy.

Odnośnie do obiektu - budynku maszynowi, oznaczonego na mapie usytuowania nr 15[...].[...].Wojewódzki Konserwator Zabytków w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że opowiada się za ratowaniem budynku maszynowni, pomimo potrzeby wykonania remontu o znacznym zakresie z otworzeniem części stropów, części elewacji oraz partii dachu mansardowego. Zgodnie bowiem z uzyskaną Ekspertyzą, wykonanie niniejszych prac jest możliwe przy uniknięciu całkowitej rozbiórki ww. budynku, z jego odbudową na bazie zachowanych partii zawierających się w niższej części obiektu, przy częściowym wykorzystaniu materiałów budowlanych z odzysku. Organ pierwszej instancji wskazał także, iż budynek maszynowni został ujęty w wykazie zabytków, przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków (Gmina [...].). Wnioskodawca w odwołaniu podnosił, iż w jego ocenie obiekt ten nie jest już budynkiem, nadal wskazując na katastrofalny stan techniczny wnioskowanej do rozbiórki maszynowni. Odpowiadając na ww. zarzuty odwołania wskazano, że nietrafne jest twierdzenie Wnioskodawcy, jakoby ze względu na zły stan techniczny maszynownia przestała stanowić budynek, w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Trzeba też wyjaśnić, że katastrofalny stan techniczny przedmiotowego budynku nie ulega wątpliwości, niemniej z ostatnich ustaleń rzeczoznawców wynika, iż możliwe i wskazane jest przeprowadzenie remontu rzeczonego budynku, bez konieczności całkowitej wymiany oryginalnej substancji budowlanej. Nadto w rozpatrywanej decyzji organ pierwszej instancji prawidłowo odniósł się do kwestii dotyczącej stanu zachowania przedmiotowego budynku, oceniając materiał dowodowy, a także dokonując własnych ustaleń.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę na te decyzję złożyli: F. sp. z o. o., z siedzibą w K. oraz Stowarzyszenie "[...]." z siedzibą w O..

F. sp. z o. o., z siedzibą w K. zaskarżyła decyzję w zakresie utrzymania w mocy pkt II decyzji organu i instancji i zarzuciła jej naruszenie:

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ww. decyzję przepisów:

- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że maszynownia może zostać poddana remontowi, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że zakres prac koniecznych do przeprowadzenia wskazanych w ekspertyzie dr inż. L. E.oraz dr inż. T. N. przekracza prace mogące zostać uznane za remont;

- art. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej ekspertyzom sporządzonym przez inż. Z. K., z 2012 r. oraz przez M. M.;

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 3 pkt) 1 i pkt. 2 oraz art. 39 ust. 3 ustawy Prawo Budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że maszynownia przy kompleksie chłodni i trybowni oznaczona na mapie usytuowania nr [...]., na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K., działka nr [...].obręb [...]., stanowi budynek w rozumieniu ustawy Prawo Budowlane, pomimo że maszynownia oznaczona nr [...].nie posiada cech budynku,

- art. 3 pkt. 8) ustawy Prawo Budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że maszynownia przy kompleksie chłodni i trybowni oznaczona na mapie usytuowania nr [...].na trenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K. winna zostać zachowana po wykonaniu remontu podczas, gdy mając na uwadze stan techniczny maszynowni ewentualne prace jakie należałoby wykonać zgodnie z opinią opracowaną przez dr inż. L. E. oraz dr inż. T. N. stanowiłyby budowę, o której mowa w art. 3 pkt. 6) ustawy Prawo Budowlane;

- art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. e) ustawy o Ochronie Zbytków i Opiece nad Zabytkami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że maszynownia przy kompleksie chłodni i trybowni oznaczona na mapie usytuowania nr [...]., na terenie byłych Zakładów Mięsnych w C. przy ul. K.stanowi obiekt techniki, zakład przemysłowy, który podlega ochronie bez względu na stan zachowania.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca Spółka wnosiła uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz uchylenie w części decyzji ją poprzedzającej tj. w zakresie pkt II decyzji [...].Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].września 2014 r.

Stowarzyszenia "[...]." z/s w O. wnosząc skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]..03.2015 r., zarzucił jej naruszenie art. 7 i 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak należytej analizy argumentów Stowarzyszenia oraz poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego odmiennego od rzeczywistego stanu faktycznego oraz naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. e/ u.o.z. poprzez zaakceptowanie częściowej rozbiórki obiektu będącego zabytkiem techniki, a więc takiego, który podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew bowiem twierdzeniom organu odwoławczego, obiekt będący zabytkiem (mający wartość historyczną i architektoniczną) podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, a więc jego stan techniczny nie powinien mieć ma większego znaczenia tak w postępowaniu o skreślenie z rejestru zabytków, jaki w postępowaniu o wydanie pozwolenia na rozbiórkę. Tak więc argumenty odwołujące się do stanu technicznego obiektu są naruszeniem art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. e/ u.o.z.

Poza tym wskazano, iż z zaskarżonej decyzji (s. 4, wiersz 11 - 19 od góry) wynika, że budynek chłodni i trybowni nie jest zabytkiem, gdyż został skreślony z rejestru zabytków. Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że to, czy jakiś obiekt jest zabytkiem, nie wynika z wpisu do rejestru zabytków, a z właściwości danego obiektu.

Ponieważ z opinii NID z dnia [...]..09.2012 r. wynika, że obiekt w dalszym ciągu posiada wartość historyczną i architektoniczną, zatem jest zabytkiem w znaczeniu materialnym, tak więc twierdzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego mija się całkowicie z prawdą.

Wskazano również, że obecny stan techniczny obiektu to wina organów ochrony zabytków, które całymi latami nie wywiązywały się z obowiązków określonych w art. 4 u.o.z., jak również jest to wina właścicieli obiektu nie wywiązujących się całymi latami z obowiązków wynikających z art. 5 u.o.z.

W odpowiedzi na te skargi organ wnosił o ich oddalenie podtrzymując argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu stawiane zarzuty nie podważyły prawidłowych ustaleń i dokonanej oceny prawnej zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że poza sporem pozostaje fakt, iż budynki wraz z ogrodzeniem i portiernią w Zakładach Mięsnych znajdujących się w C. przy ul. K., nr działki [...]., zostały wpisane do rejestru zabytków pod numerem [...].decyzją [...].Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...]..06.1985 r. a w uzasadnieniu tej decyzji wskazano jakie obiekty, wybudowane w latach 1900-1901, tworzą zabytkowy zespół budynków ww. Zakładów.

Następnie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzeczeniem z dnia [...]..12.2012 r., skreślił z rejestru zabytków budynek chłodni i magazynu wchodzące w skład zabytkowego zespołu rzeźni miejskiej w C. przy ul. K., wpisanego do rejestru zabytków ww. decyzją. Przy czym budynek maszynowni wchodził w skład chłodni.

Na tle tego stanu faktycznego za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego co do charakteru ochrony konserwatorskiej ustanowionej decyzją [...].Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...]..06.1985 r.

Wpis do rejestru zabytków odbywał się na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury. Zgodnie zaś z art. 5 pkt 1 ustawy pod względem rzeczowym przedmiotem ochrony mogły być dzieła budownictwa, urbanistyki i architektury, jak też zespoły budowlane o wartości architektonicznej. Wskazana wyżej ustawa nie określała pojęcia "zespoły budowlane o wartości historycznej". Natomiast ustawa z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem "zespół budowlany". Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytkiem nieruchomym może być zespół nieruchomości, a w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b/ w związku z art. 3 pkt 13 tej ustawy mowa jest o tym, że zabytkiem nieruchomym może być zespół budowlany, który tworzy powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcje, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół.

Przypomnieć też należy, że w katalogu zabytków nieruchomych określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wyodrębniono dwie kategorie zabytków:

- zabytki przestrzenne (krajobraz kulturowy, układy urbanistyczne i ruralistyczne, zespoły budowlane),

- zabytki indywidualne (dzieła architektury i budownictwa).

Przedmiotem ochrony w wypadku zabytków przestrzennych są wartości zawarte w określonym założeniu przestrzennym. Natomiast przedmiotem ochrony zabytków indywidualnych są wartości zapisane w ich substancji.

Konsekwencją stanowiska, iż wpisanie zespołu budowlanego do rejestru zabytków jest ochroną obszarową jest uznanie, że prowadzenie robót budowlanych na terenie wpisanego do rejestru zabytków zespołu wymaga zgody konserwatora zbytków.

Natomiast konsekwencją wykreślenia z rejestru zabytków poszczególnych obiektów wchodzących w skład zespołu budowlanego jest to, iż nie są one objęte ochroną konserwatora w ramach tego zespołu ale nadal znajdują się na obszarze chronionego zespołu budowlanego. Oznacza to, że nie są objęte żadną formą ochrony konserwatorskiej, natomiast właściwość konserwatora zabytku w sprawie rozbiórki takiego obiektu wynika z faktu położenia obiektu na terenie zespołu budowlanego.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru. Przez zabytek wpisany do rejestru należy przy tym rozumieć także figurujący w rejestrze układ urbanistyczny, park czy zespół budowlany. Tym samym wymóg uzyskania zezwolenia konserwatora zabytków będzie odnosił się także do prowadzenia robót budowlanych przy obiekcie, który nie posiada co prawda samoistnej wartości zabytkowej, ale znajduje się na obszarze figurującym w rejestrze zabytków jako całość.

Przechodząc do dalszej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który należy podzielić w niniejszej sprawie, że decyzje wydawane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy prawa nie określają w jakich przypadkach konieczne jest wydawanie pozwolenia, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniu, jaki wpływ konkretna inwestycja będzie miała na chronione wartości danego obszaru zabytkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r., II OSK 1441/11, Lex nr 1232718). Decyzja wydawana w oparciu o uznanie administracyjne podlega ocenie sądu administracyjnego jedynie od strony formalno-prawnej, tj. czy decyzja została wydana z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego. Kontroli sądu administracyjnego poddana jest spójność argumentacji przytoczonej w rozstrzygnięciu indywidualnym opartym na uznaniu administracyjnym.

Sąd stwierdza, że organy wyczerpująco wyjaśniły i ustaliły stan faktyczny sprawy, zgromadziły materiał dowodowy i przeprowadziły właściwą jego ocenę. Organy obu instancji wypełniły nałożone na nie obowiązki w szczególności wynikające z art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., a ocena sformułowana przez organ administracji publicznej, w ramach uznania administracyjnego, nie nosi cech dowolności.

Należy podkreślić, że właściwe organy w przedmiocie ochrony zabytków samodzielnie, jako wyspecjalizowane służby, są władne do dokonania oceny w zakresie wniosku, który dotyczył udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynków nie objętych indywidualną ochroną konserwatorską. Organy wyczerpująco uzasadniły powody, które z punktu widzenia ochrony zabytku umożliwiają rozbiórkę niektórych z objętych wnioskiem budynków a niektórych nie.

Nie można pominąć i tego, że w niniejszej sprawie przedmiotem ochrony jest zabytek obszarowy - będący dziełem architektury i budownictwa historyczny zespół budowlany tworzący dawny zakład przemysłowy, gdzie walory zabytkowe należy wiązać z powiązaniami przestrzennymi grupy budynków. Z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej istotne znaczenie ma zatem parcelacja, gabaryty zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy, a także wygląd zewnętrzny budynków położonych na przedmiotowym obszarze.

Z tego też względu wszelka ingerencja w powołane wyżej uwarunkowania wymaga oceny przez konserwatora zabytków.

Sąd podziela argumentacje organów konserwatorskich obu instancji co do zasadności odmowy udzielenia zgody na rozbiórkę budynku maszynowni. Słusznie organy wskazują, że zgodnie z ekspertyzą autorstwa dr inż. L. J. E. oraz dr inż. T. N.., wykonanie prac remontowych przy przedmiotowym budynku jest możliwe przy uniknięciu całkowitej rozbiórki ww. budynku. Nie bez znaczenia jest też fakt, że budynek maszynowni został ujęty w wykazie zabytków, przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków (Gmina C.). Nie można natomiast podzielić poglądu Skarżącej Spółki jakoby obiekt ten nie był już budynkiem ze względu na jego katastrofalny stan. Trzeba w związku z tym wyjaśnić, że katastrofalny stan techniczny przedmiotowego budynku nie pozbawia go cech budynku, natomiast z ostatnich ustaleń rzeczoznawców wynika, iż możliwe i wskazane jest przeprowadzenie remontu rzeczonego budynku, bez konieczności całkowitej wymiany oryginalnej substancji budowlanej. Nie można tez zgodzić się z zarzutem wskazującym na naruszenie przez organy przepisów procesowych, w szczególności w zakresie gromadzenia i oceny dowodów. Przede wszystkim organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy zwłaszcza dotyczący stanu technicznego budynków wnioskowanych do rozbiórki. Prawidłowo też ocenił materiał dowodowy wskazując z jakich względów za najbardziej miarodajną uznaje ekspertyzę dr inż. Lecha J. E. oraz dr inż. T. N., a także dokonując własnych ustaleń. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wskazać należy, że z samego brzmienia tego przepisu wynika, że chronione są zabytki bez względu na stan zachowania.

W toku rozprawy przed Sądem Skarżąca Spółka przedstawiła dokumentację świadczącą o tym, że przedmiotowy budynek spłonął, co miało świadczyć o bezprzedmiotowości postepowania w tym zakresie. Odnosząc się do tej kwestii wskazać ponownie należy, że Sąd ocenia sprawę według stanu faktycznego i prawnego z chwili wydawania decyzji przez organ II instancji. W związku z tym ewentualne zniszczenie budynku po wydaniu decyzji przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku budynków, co do których organy wyraziły zgodę na rozbiórkę.

W zgodnej ocenie wyrażonej w trzech ekspertyzach: zleconej w 2008 r. przez spółkę F. sp. z o. o., autorstwa inż. Z. K., opinii opracowanej przez M. M. w 2012 r. oraz ekspertyzy z 2014 r. autorstwa dr inż. L. J. E. oraz dr inż. T. N., budynek chłodni i trybowni nie nadają się do remontu z uwagi na duży zakres remontu oraz silne zawilgocenie konstrukcji żelbetowej i zaawansowaną korozję zbrojenia.

Nie ma więc możliwości przeprowadzenia remontu tych obiektów.

Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego Stowarzyszenia wskazującego, że to, czy jakiś obiekt jest zabytkiem, nie wynika z wpisu do rejestru zabytków, a z właściwości danego obiektu należy się z tym stanowiskiem zgodzić niemniej ochronie w oparciu o ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami podlegają jedynie te zabytki, które zostały wpisane do rejestru zabytków.

Podzielić należy natomiast tezę postawioną w końcowej części skargi Stowarzyszenia. Lektura akt niniejszego postepowania może budzić zasadnicze wątpliwości co do wywiązywania się ze swoich obowiązków zarówno przez właściciela nieruchomości jak i organów zajmujących się ochroną zabytków.

Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd uznał, że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.