Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 178/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1 pkt 15
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] obejmującego należność główną w kwocie [...]zł z tytułu zwrotu zasiłku celowego za straty powstałe w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej. W toku podjętych czynności egzekucyjnych, zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Credit Agricole Bank [...] S.A., mBank S.A. oraz Banku [...] Kasa Opieki S.A. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego używanego w produkcji rolnej. Wójt Gminy w K. , jako dłużnik zajętej wierzytelności, uznał zajętą wierzytelność i oświadczył, że przekaże organowi egzekucyjnemu z tego tytułu kwotę [...]zł.

W dniu [...] r. skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego, wnioskując jednocześnie o uchylenie zaskarżonej czynności, a także poinformowanie Gminy K. o braku przeciwwskazań do wypłaty zwrotu podatku akcyzowego. Dokonanej czynności egzekucyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 8 § 1 pkt 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.), a także art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.), które to wyłączają przedmiotową wierzytelność spod egzekucji.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, że organ egzekucyjny nie wyjaśnił na jakim wyodrębnionym koncie bankowym znajdowała się zajęta dotacja celowa z budżetu państwa. Skarżący podniósł, że art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. mówi o wyłączeniu takich środków spod egzekucji i nie precyzuje czyje ma być wyodrębnione konto bankowe prowadzone dla obsługi bankowej dotacji. Tym samym błędna wydaje się sama czynność egzekucyjna, gdyż te środki pieniężne mogły znajdować się na gminnym albo wojewódzkim koncie bankowym.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny oceniał czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej u dłużnika zajętej wierzytelności - Wójta Gminy w K. . Jak wynika z akt sprawy, czynność ta dokonana została na podstawie zawiadomienia z dnia [...] r., z dniem doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności tego zawiadomienia, co miało miejsce w dniu [...] r. Zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., przez przesłanie do dłużnika zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi ze stosownym wezwaniem, aby zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego: a) czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Ponadto, stosownie do treści art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny doręczając w dniu [...] r. zawiadomienie o zajęciu, pouczył skarżącego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem. Podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiło prawidłowo sporządzone zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, które zawierało wszystkie wymagane dla tego dokumentu elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zajęcie wierzytelności pieniężnej dokonane zostało z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu - w dniu [...] r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ stwierdził, że słusznie w zaskarżonym postanowieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wywiódł, że nie można utożsamiać pojęć "zwrot podatku" i "dotacja celowa". Organ w tym zakresie wskazał na treść art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2188 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, skarżący nie jest beneficjentem zwolnionych od egzekucji środków pochodzących z dotacji. Organ egzekucyjny słusznie zauważył, że w niniejszej sprawie nie zastosował egzekucji z rachunku bankowego, na którym dotacje się znajdowały. W myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy, należna stronie wierzytelność jest zwrotem podatku, a nie przyznaną dotacją znajdującą się na wyodrębnionym rachunku bankowym. Natomiast badanie źródła pozyskania środków na wypłaty kwot zwrotu podatku akcyzowego, jak i ścieżki ich przepływu wykraczają poza kompetencje organu egzekucyjnego.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, zajęta wierzytelność pieniężna z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, nie jest wolna od egzekucji na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., dlatego skierowanie egzekucji do tego składnika majątkowego jest dopuszczalne. Za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., który wyłącza przedmiotową wierzytelność spod egzekucji. Skarżący wskazał, że podstawowym zarzutem do skarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, jest brak informacji od urzędów skarbowych, gdzie znajdowały się zajęte środki (kwota 1.100 zł) w dniu ich zajęcia (27 września 2021 r.). Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie wyjaśnił, na jakim rachunku wojewódzkim czy gminnym znajdowały się środki pieniężne w chwili zajęcia. Zarzucił, że zaskarżone postanowienie sprzeczne jest z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.

z dnia [...] r. nr [...], którą uchylono decyzję Wójta [...]

o uznaniu zajętej wierzytelności i przekazaniu jej do organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.

Przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Przedmiotem skargi Zobowiązanego wniesionej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. jest czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, a konkretnie wierzytelności Zobowiązanego wobec Gminy K. z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Zajęcie to, w ocenie Skarżącego, zostało dokonane z naruszeniem prawa, gdyż "art. 8 ust. 1 pkt 15 u.p.e.a. wyłącza przedmiotową wierzytelność spod egzekucji w administracji."

W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.

Na wstępie podać należy, że skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie z 6 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07 i z 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07; wyrok WSA w Kielcach z 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 679/17; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 lit. a tiret piąte u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego używanego w produkcji rolnej. Sposób dokonania tej czynności, w ocenie Sądu, odpowiada bowiem przepisom art. 89 u.p.e.a. Z art. 89 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Cech tego zawiadomienia przepis ten nie precyzuje. Jest ono zaś charakteryzowane w sposób ogólny w przepisie art. 67 u.p.e.a., wspólnie dla zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności.

W sprawie organ egzekucyjny podjął czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, przesyłając stosowne zawiadomienie z [...] r. Wójtowi Gminy K. oraz Skarżącemu. Przedmiotowe zajęcie zostało sporządzone oraz doręczone prawidłowo, z uwzględnieniem przepisów procedury egzekucyjnej.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., na podstawie którego nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone.

Zdaniem tut. Sądu, przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie i nie został naruszony przez organy, wbrew zarzutom skargi. Podnieść należy, że Gmina, a nie Skarżący otrzymuje z budżetu Państwa środki finansowe (dotację) na realizację zadania polegającego na zwrocie rolnikom podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Ponadto przedmiotem skargi jest zajęcie wierzytelności Zobowiązanego wobec Gminy, a nie zajęcie środków pochodzących z dotacji i znajdujących się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji (co jest warunkiem stosowania wyłączenia). O rachunku do obsługi dotacji można mówić w stosunku do rachunku tego podmiotu, który otrzymuje bezpośrednio dotację z budżetu Państwa, którym jest Wójt Gminy. Skarżący nie otrzymuje dotacji z budżetu Państwa, lecz zwrot podatku akcyzowego. Czym innym jest dotacja z budżetu Państwa, a czym innym zwrot podatku. Są to dwie odrębne instytucje prawne. Skoro Skarżący otrzymuje zwrot podatku akcyzowego, to nie można go utożsamiać z otrzymaniem dotacji z budżetu Państwa. Nie ma znaczenia dla oceny przedmiotu zwrotu Skarżącemu podatku, okoliczność, że podmiot zobowiązany do zwrotu tego podatku, czyli Wójt otrzymuje dotację z budżetu Państwa. Z pojęciem otrzymania dotacji z budżetu Państwa mamy do czynienia na poziomie budżet Państwa – Wójt Gminy. Z kolei ze zwrotem podatku mamy do czynienia na poziomie Wójt Gminy – Skarżący. Tych dwóch etapów nie można utożsamiać (por. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 982/21, WSA w Kielcach z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 679/17; wyroki dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto oczywistym jest, że sporna wierzytelność nie podlega wyłączeniu na podstawie dalszej części przepisu art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., gdyż w sprawie nie chodzi o zajęcie środków pochodzących z programów finansowanych ze środków z budżetu Unii Europejskiej lub ze środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.

Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego przez zajęcie, wbrew przepisom u.p.e.a., zwrotu akcyzy od paliwa wykorzystywanego produkcji rolnej. Zajęcie wierzytelności pieniężnej innej niż określone w art. 72-85 stanowi środek przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a zatem jest dopuszczalny. Ponadto prowadzenie egzekucji z wierzytelności z tytułu zwrotu akcyzy nie podlega ograniczeniom określonym w art. 8 i 8a u.p.e.a. Kwestie zwrotu akcyzy reguluje ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 2188 ze zm.).

W ocenie tut. Sądu, organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo, w zgodzie z przepisami prawa, przewidziany w u.p.e.a. - w art. 1a pkt 12 lit. a tiret piąte - środek egzekucyjny i skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej nie jest zasadna. Tym samy organ nie naruszył art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a.

Odnośnie podniesienia w skardze, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. uchylona została decyzja Wójta Gminy K. o uznaniu zajętej wierzytelności i przekazaniu jej do organu egzekucyjnego, zauważyć należy, że nie jest przedmiotem oceny tut. Sądu wskazana decyzja. W przedmiotowej sprawie ocenie podlegają postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny i organ nadzoru. Postanowienia te zostały wydane w datach wcześniejszych niż wskazywana decyzja. Ponadto – jak podaje Skarżący – decyzja ta dotyczyła przekazania sprawy do organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z postanowieniem organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.) i postanowieniem organu nadzoru.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.