Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 63/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87
journal: Dz.U. 2011 nr 116 poz 675
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U.z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.) i art. 23 ust. 1 w związku z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757), po rozpatrzeniu odwołania A. M., utrzymał w mocy decyzję Komendanta X. Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

A. M. decyzją Komendanta Y. Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] października 2006 r. został zawieszony w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, w związku z informacją, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wydał postanowienie o postawieniu mu zarzutów popełnienia czynów z art. 228 § 3 w związku z art. 12 Kodeksu karnego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Komendant Y. Oddziału Straży Granicznej przedłużył okres zawieszenia w czynnościach służbowych ww. funkcjonariusza do czasu zakończenia postępowania karnego.

Rozkazem personalnym Komendanta X. Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. A. M. został zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 2014 r., na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej.

Wnioskiem z dnia 16 lipca 2014 r., który wpłynął do organu w dniu 21 lipca 2014 r., A. M. zwrócił się do Komendanta X. Oddziału Straży Granicznej o naliczenie i wypłatę m. in. wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby.

Komendant X. Oddziału Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wydaną na podstawie art. 118 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w zw. z art. 23 ust. 1 i art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych odmówił wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, tj. 962 godziny.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z rocznymi kartami obecności funkcjonariusza w służbie A. M. posiadał 962 nadgodziny wypracowane do dnia 23 sierpnia 2005 r. i 39 nadgodzin wypracowanych od dnia 24 sierpnia 2005 r.

Następnie przytaczając treść art. 118 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej organ podniósł, iż na podstawie art. 23 ust. 1 w związku z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli po dniu 23 sierpnia 2005 r. Ustawodawca przewidział zatem wypłatę w dniu zwolnienia ze służby w Straży Granicznej ekwiwalentu tylko za te nadgodziny, które zostały wypracowane od 24 sierpnia 2005 r.

Ekwiwalent za 39 nadgodzin wypracowanych od 24 sierpnia 2005 r. został funkcjonariuszowi wypłacony. Brak jest natomiast podstaw do wypłaty tego ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane do 23 sierpnia 2005 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Komendanta Głównego Straży Granicznej A. M. zarzucił decyzji organu I instancji:

1. błąd w ustaleniach prawnych i faktycznych, w wyniku czego bezzasadnie odmówiono mu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze 962 godziny,

2. pominięcie w sprawie, że z przyczyn stojących po stronie Straży Granicznej, nie udzielono mu czasu wolnego w zamian za ponadnormatywny czas służby, a nadto, że nie miał możliwości wykorzystania czasu wolnego od służby we wskazanym w decyzji okresie,

3. pominięcie w sprawie, że obowiązek skierowania go na wolne i umożliwienia mu zrekompensowania nadgodzin w formie czasu wolnego spoczywał na Straży Granicznej, który to obowiązek Straż Graniczna sukcesywnie naruszała przez poszczególne lata jego służby w Straży Granicznej,

4. mające wpływ na wynik sprawy rażące naruszenie art. 37 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 118 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej,

5. mające wpływ na wynik sprawy rażące naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej,

6. pominięcie w sprawie zmian wprowadzonych do ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), przez co również decyzję oparto na nieaktualnym stanie prawnym,

7. naruszenie ustawy zasadniczej, w szczególności art. 32 Konstytucji RP, poprzez wprowadzenie w interpretacji organu administracji, dyskryminacji funkcjonariuszy, którzy mieli godziny ponadnormatywne sprzed 24 sierpnia 2005 r., w porównaniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej po tym okresie,

8. pominięcie przy wydawaniu decyzji przepisu z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej - iż, czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić, który to obowiązek został naruszony przez organy Straży Granicznej.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu równoważnika pieniężnego za niewykorzystany czas w Straży Granicznej w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej w wysokości 962 godzin.

W uzasadnieniu odwołania zaznaczył, że zgodnie z nowelizacją ustawy o Straży Granicznej wprowadzoną ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw, zniesiono 3 letnie ograniczenie czasowe, do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3 ustawy. Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 5 grudnia 2013 r., natomiast on został zwolniony ze służby w dniu 22 stycznia 2014 r., a zatem w okresie kiedy nowelizacja już obowiązywała. Przy wydawaniu decyzji, zupełnie pominięto ten nowy stan prawny. Nowelizacja nie zawiera natomiast przepisów przejściowych, przez to wchodząc w życie dotyczy wszystkich funkcjonariuszy zwalnianych ze służby w Straży Granicznej po dacie 5 grudnia 2013 r. bez ograniczeń czasowych co do okresu, za który wypracowano godziny ponadnormatywne.

Komendant Główny Straży Granicznej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej i art. 23 ust. 1 w związku z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta X. Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw stanowi, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z art. 26 tej ustawy zawierającego przepisy przejściowe wynika z kolei, że art. 1 pkt 36 (dotyczący art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a w brzmieniu przyznającym prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny) wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r. (art. 26 pkt 1, natomiast art. 23 wszedł w życie z dniem 24 czerwca 2005 r. (zdanie wstępne w art. 26).

Organ zaznaczył jednocześnie, iż wbrew twierdzeniom A. M. fakt, iż nie wykorzystał on wypracowanych nadgodzin nie obciąża Straży Granicznej. Straż Graniczna nie dysponuje bowiem jego raportami o udzielenie czasu wolnego (zaopatrzonymi w adnotację o odmowie jego udzielenia bądź innymi dowodami wskazującymi na odmowę) ani z okresu od dnia wypracowania nadgodzin do daty wejścia w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r, ani nawet później do dnia zawieszenia w czynnościach (10 października 2006 r.). Straż Graniczna nie odpowiada również za niemożliwość wykorzystania wypracowanych nadgodzin w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych, ponieważ zawieszenie w czynnościach służbowych było jedną z czynności następczych wobec wszczęcia w stosunku do funkcjonariusza postępowania karnego.

Organ zauważył też, że powołane w pkt 8 odwołania rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 95, poz. 794 z późn. zm.). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 4 lipca 2009 r. i nie zawiera przepisu odpowiadającego treścią przepisowi § 10 ust. 4 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2002 r., na który powołuje się odwołujący stanowiącemu, iż czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić.

Z powyższych względów organ odwoławczy uznaje za bezpodstawne zarzuty przedstawione w pkt 2, 3 i 8 odwołania.

Organ podniósł również, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 8 wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 uznał, że "Art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe" jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji oraz, że nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.".

Nie oznacza to jednak, że Trybunał Konstytucyjny uznał również niekonstytucyjność art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, czy też art. 118 ust. 2 i 2a tej ustawy, ponieważ Trybunał nie odnosił się w tym wyroku do żadnego przepisu ustawy o Straży Granicznej.

W wykonaniu powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. Przepis art. 2 tej ustawy zmienił m. in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i uchylił art. 118 ust. 2a ustawy o Straży Granicznej, ograniczające do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3.

Organ zaznaczył, że ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zawiera przepisu przejściowego, który by określał sposób traktowania okresów niewykorzystanych urlopów i czasu wolnego do których funkcjonariusz nabył prawo przed dniem jej wejścia w życie. Z uzasadnienia projektu tej ustawy (senacki druk nr 387 z dnia 15 marca 2012 r.) wynika jednak, że ... obradujące wspólnie komisje senackie - Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej i Komisja Ustawodawcza, wprowadziły do projektu jedną poprawkę polegającą na skreśleniu przepisu art. 10 przewidującego retroaktywne działanie nowego prawa. Komisje przychyliły się też do poglądu, że przyznanie prawa do ekwiwalentu z mocą wsteczną rodziłoby poważne konsekwencje dla finansów publicznych.

Organ podkreślił, że zrezygnowanie przez ustawodawcę z występującego w art. 118 ust. 2 ograniczenia wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata, nie spowodowało przyznania prawa do ekwiwalentu "za nadgodziny" wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r., gdyż po pierwsze nie było to intencją ustawodawcy, a po drugie, przed tym dniem funkcjonariuszom Straży Granicznej (a także innych służb) nie przysługiwało prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby (czy ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy dodatkowe).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. nie uznał natomiast za niezgodny z Konstytucją art. 23 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. W konsekwencji tego ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zmieniła art. 23 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r.

Skoro zatem przepis wprowadzający do ustawy o Straży Granicznej możliwość wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby tj. art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r., a art. 23 uregulował, że ekwiwalent przysługuje za służbę ... pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy to nie można odmowy wypłaty ekwiwalentu za czas przed przyznaniem tego prawa uważać za rażące naruszenie prawa, czy też za przejaw jakiejkolwiek dyskryminacji.

Z przedstawionych względów także zarzuty zawarte w pkt 4 - 7 i pkt 1 odwołania organ odwoławczy uznał za bezpodstawne.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. zarzucił organowi:

1. mający istotny wpływ na wynik sprawy, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na pominięciu, że:

- skarżący nie miał możliwości wybrania czasu wolnego od służby w zamian za ponadnormatywny czas w służbie, albowiem ciągle przebywał w zawieszeniu w czynnościach służbowych, zaś w okresie gdy został przeniesiony do dyspozycji w służbie (bezpośrednio przed zwolnieniem go ze służby stałej w Straży Granicznej) nie skierowano go do wyczerpania czasu wolnego od służby, o którym mowa, pomimo iż istniała taka możliwość,

- z przyczyn stojących po stronie Straży Granicznej, nie udzielono skarżącemu czasu wolnego w zamian za ponadnormatywny czas służby;

2. pominięcie przez organy Straży Granicznej obu instancji rozpatrzenia i ustosunkowania się do stawianych przez skarżącego zarzutów i argumentów w odwołaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co nieprawidłowo nie uwzględniono żądania skarżącego;

3. nieprawidłowe przyjęcie przez organy Straży Granicznej obu instancji, że obowiązek skierowania skarżącego w celu wykorzystania czasu wolnego od służby nie spoczywał na Straży Granicznej, przez co uniemożliwiono skarżącemu zrekompensowania nadgodzin w formie czasu wolnego, a w konsekwencji wobec czego skarżącemu należałoby wypłacić ekwiwalent z tego tytułu niewykorzystanego czasu wolnego od służby;

4. nieprawidłowe pominięcie przez organy obu instancji, że Straż Graniczna sukcesywnie naruszała przez poszczególne lata służby skarżącego w Straży Granicznej, obowiązek udzielenia mu corocznie czasu wolnego od służby, wobec czego skarżącemu narosły prawie 3 lata (969 godzin) do wykorzystania jako czasu wolnego od służby w zamian za nadgodziny, który to czas w żaden sposób nie został skarżącemu skompensowany;

5. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 37 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 118

ust. 2 ustawy o Straży Granicznej;

6. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 26 pkt ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej, skutkiem czego skarżącemu nieprawidłowo odmówiono wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby;

7. pominięcie w sprawie zmian wprowadzonych nowelizacją do ustawy o Straży Granicznej - ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw, przez co również decyzję oparto na nieaktualnym stanie prawnym;

8. naruszenie Ustawy Zasadniczej RP, tj.

- art. 32 Konstytucji RP, poprzez wprowadzenie w interpretacji organu administracji, dyskryminacji funkcjonariuszy, którzy mieli godziny ponadnormatywne sprzed 24 sierpnia 2005 r., w porównaniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej po tym okresie,

- zasady praw słusznie nabytych skarżącego do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, które to prawo aktualnie jest skarżącemu odbierane, pod pretekstem późniejszej zmiany przepisów;

9. pominięcie przy wydawaniu decyzji przepisu z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej - iż, czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić, który to obowiązek został naruszony przez organy Straży Granicznej, a w wyniku czego skarżącemu nieprawidłowo odmówiono wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wypłacenia skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze 969 godzin.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji zupełnie pominięto nowy stan prawny wprowadzony ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw.

Ponadto, Komendant Główny Straży Granicznej SG niesłusznie zarzuca mu, że nie chciał wybrać czasu wolnego od służby. Mając na względzie władczy charakter służby polegającej na podporządkowaniu oraz regulacje w tym zakresie, należy zająć stanowisko, że wybranie przez skarżącego czasu wolnego od służby w zmian za czas ponadnormatywny w służbie, było obowiązkiem Straży Granicznej. Tymczasem w materiale sprawy nie sposób dopatrzeć się, ażeby na przestrzeni kilku lat Straż Graniczna ten obowiązek realizowała. Organ doprowadził tym samym do kumulacji nadgodzin w służbie aż do 969 godzin, co stanowi okres prawie 3 lat. Powyższe świadczy o rażącym lekceważeniu przez organy obu instancji przepisów dotyczących czasu w służbie podczas, gdy z uwagi na władczy charakter służby i poddanie skarżącego reżimowi służby mundurowej, był on zdany na swoich przełożonych.

Zatem na organie Straży Granicznej spoczywa obowiązek wypłaty skarżącemu pełnego świadczenia - ekwiwalentu pieniężnego wraz z odsetkami ustawowymi, o których to naliczenie i wypłacenie również się zwracał.

Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta X. Oddziału Straży Granicznej w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący może skutecznie ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za ponadnormatywny czas służby, z tym zastrzeżeniem, że owe nadgodziny zostały przez niego wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r.

W myśl art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402) czas pełnienia służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zgodnie zaś z ust. 2 cytowanego artykułu czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie przekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 ww. artykułu stanowi, iż w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze.

Świadczenie w postaci ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, zostało wprowadzone do ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757).

Wcześniej ustawa o Straży Granicznej w ogóle nie przewidywała takiego świadczenia.

Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. wprowadziła uprawnienie dla zwolnionych funkcjonariuszy do otrzymania m.in. ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, udzielony na podstawie art. 37 ust. 3 nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata. Jednocześnie w art. 23 ust. 1 omawianej noweli zastrzeżono, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. Ta zaś weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2005 r. Z powyższego zapisu ustawy nowelizującej wynika, że uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r. Tym samym ma rację organ, że skarżący nie może skutecznie ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za służbę w wymiarze ponadnormatywnym pełnioną, do dnia 23 sierpnia 2005 r.

W związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej, na wynik rozpatrywanej sprawy nie może mieć wpływu podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przez przełożonych art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, który przewiduje w zamian za czas służby przekraczający określoną przepisem normę czas wolny od służby w tym samym wymiarze, a także § 10 ust. 4 nie obowiązującego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej, bowiem dla oceny zasadności roszczenia o ekwiwalent pieniężny nie ma znaczenia to, dlaczego skarżący tego czasu wolnego nie wykorzystał.

Wbrew zarzutom skargi, organ zaskarżonym rozstrzygnięciem nie naruszył normy art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego o równości wszystkich wobec prawa, ponieważ przepis ten ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić samoistnej podstawy dochodzenia roszczeń. Taką podstawę stanowi zaś w przypadku wypracowania przez funkcjonariusza Straży Granicznej godzin ponadnormatywnych art. 118 ustawy o Straży Granicznej. Regulacja w nim zawarta, odnosząca się do możliwości przyznawania ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, w związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, wprowadza jednak cezurę czasową, którą stanowi wspomniany wyżej dzień 24 sierpnia 2005 r. Za godziny ponadnormatywne, wypracowane przed tym dniem, ww. ekwiwalent zatem nie przysługuje.

Czy ta regulacja jest słuszną i celową a w szczególności dlaczego nie nadano ww. przepisowi mocy wstecznej, jest, jak zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1982/06 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) i który to pogląd skład orzekający w tej sprawie podziela, zagadnieniem leżącym poza zakresem badania Sądu. Kwestia ta - jak przyjmuje się zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie - należy bowiem do sfery objętej swobodą przysługującą organowi władzy ustawodawczej, której członkowie ponoszą odpowiedzialność polityczną.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, na ocenę zasadności roszczenia skarżącego nie może mieć też wpływu nowelizacja art. 118 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o Straży Granicznej wprowadzona ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), która zniosła ograniczenie, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje "nie więcej niż za ostatnie 3 lata".

Przyczyną odmowy wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, nie było to, że ubiegał się o wypłatę ekwiwalentu za więcej niż 3 lata wstecz.

Istota problemu w tej sprawie dotyczyła natomiast tego, że z mocy art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. nowelizującej ustawę o Straży Granicznej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r., a przepis ten nadal obowiązuje i nie został zmieniony ani uchylony przez ustawę nowelizującą z dnia 27 września 2013 r. W związku z powyższym brak było podstawy prawnej do przyznania skarżącemu dochodzonego przez niego ekwiwalentu pieniężnego za służbę pełnioną przed tą datą.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.