Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1470/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116, 122, 187
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 11, art. 21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1655/15 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu za zaległość podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu I instancji.

1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1655/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę M. S. (dalej "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej "organ II instancji, organ odwoławczy") z 22 czerwca 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu za zaległość podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

2. Przedstawiony przez Sąd I instancji przebieg postępowania podatkowego.

2.1. Decyzją z 27 maja 2014 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. określił R. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej "spółka") podatek od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r.

2.2. W związku z nieuregulowaniem przez spółkę zobowiązań wynikających z powyższej decyzji, po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z 20 marca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. (dalej "organ I instancji") orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako byłego prezesa zarządu za zobowiązania spółki w zakresie podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r.

2.3. Decyzją z 22 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że z akt rejestrowych spółki jak i protokołów zgromadzeń wspólników wynikało, że skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu spółki od 21 lutego 2012 r. do 19 lipca 2012 r., tj. w okresie, w którym powstało zobowiązanie podatkowe oraz w którym upłynął termin jego płatności. Prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne ze względu na brak wskazania majątku ruchomego jak i nieruchomego, jak również jakichkolwiek wierzytelności mogących stanowić podstawę skutecznego wyegzekwowania zaległości podatkowych.

Organ II instancji podkreślił, że czasem właściwym do zgłoszenia upadłości spółki był czerwiec 2012 r., tj. okres kiedy spółka zaprzestała regulowania bieżących zobowiązań publicznoprawnych wobec Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W kolejnych miesiącach działalności spółki, tj. od lipca 2012 r. spółka zaprzestała regulowania wszelkich zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jak i Urzędu Skarbowego.

Skarżąca – jak zaznaczył organ II instancji – nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie wykazała także, że nie złożenie wniosku nastąpiło bez jej winy, tym samym nie wykazała istnienia przesłanek stanowiących podstawę zwolnienia jej z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Za przesłankę taką nie można było uznać – w ocenie organu odwoławczego – nieświadomość skarżącej o wystawianiu przez spółkę faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji gospodarczych oraz brak faktycznego sprawowania funkcji prezesa zarządu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że skarżąca za sprawowaną funkcję prezesa zarządu, objętą dobrowolnie, otrzymywała wynagrodzenie.

Organ odwoławczy podkreślił, że sama forma nabycia przez skarżącą udziałów w spółce powinna wzbudzić u niej podejrzenia, że działalność spółki może być niezgodna z prawem. Skarżąca nie podjęła żadnych czynności mających na celu sprawdzenie faktycznej sytuacji finansowej spółki, dając w tym względzie pełną wiarę zapewnieniom K. i I. S. o rzetelnym zarządzaniu przedsiębiorstwem.

3. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

3.1. W wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze skarżąca opisując stan faktyczny sprawy podniosła, że zobowiązanie, za które orzeczono o jej odpowiedzialności jest wynikiem działalności zorganizowanej grupy przestępczej, z którą nie ma nic wspólnego i za którą nie ponosi winy.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.

4. Wyrok Sądu I instancji.

4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę, podkreślił w uzasadnieniu wyroku, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że zaległości podatkowe spółki powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu przez skarżącą. Organ odwoławczy w sposób jednoznaczny wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości winien być złożony nie później niż z końcem czerwca 2012 r. kiedy to spółka zaprzestała regulowania bieżących zobowiązań, a dalsza działalność powodowała wzrost zadłużenia.

4.2. Sąd I instancji podkreślił, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że wina skarżącej w niezgłoszeniu w terminie wniosku o upadłość spółki jest bezsporna. Prawo do prowadzenia spraw spółki, a zatem również posiadania informacji o stanie majątkowym i finansowym spółki jest bowiem obowiązkiem ustawowym członka zarządu wynikającym z przepisów ustawy z 8 listopada 2000 r. Kodeks spółek handlowych. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca mimo że objęła funkcje członka zarządu nie podjęła żadnych czynności mających na celu ustalenie fatycznej sytuacji finansowej spółki, jak i prawdziwego przedmiotu jej działalności. Już same okoliczności towarzyszące objęciu stanowiska członka zarządu powinny wzbudzić u skarżącej wątpliwości co do działania spółki zgodnie z przepisami prawa. Swoją bierną postawą skarżąca przyczyniła się uczestnictwa spółki w zorganizowanej grupie przestępczej. Tym samym prawidłowo organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności podatkowej skarżącej za zobowiązania spółki.

4.3. W pkt 2 wyroku Sąd I instancji przyznał od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy adw. M. K. kwotę 295,20 zł uwzględniając podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.

5. Skarga kasacyjna.

5.1. Od powyższego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w zakresie punkt I i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 2, przez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. M. K. kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w wysokości 8.856 zł brutto oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

5.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. zwana dalej " ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieprawidłowe przyjęcie, że organ wydający decyzję wyjaśnił w sposób wyczerpujący niniejszą sprawę, co skutkowało utrzymaniem decyzji dyrektora Izby Skarbowej i oddaleniem skargi jako niezasadnej.

5.3. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

5.3.1. art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej "Ordynacja podatkowa), przez błędne ustalenie, że w sprawie zachodzą przesłanki wydania orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki, w sytuacji gdy nie było podstaw do złożenia wniosku o upadłość oraz po stronie skarżącej brak jest winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki;

5.3.2. art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 10, 11 oraz art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60 poz. 535 ze zm.), przez uznanie, że w sposób precyzyjny ustalony został moment niewypłacalności spółki, co skutkowało błędnym przyjęciem daty, w której powstał obowiązek skarżącej do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;

5.3.3. art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej, przez błędne przeprowadzenie postępowania, w szczególności w zakresie gromadzenia dowodów w sprawie, w szczególności w zakresie ustalenia daty powstania niewypłacalności spółki i właściwego momentu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości, co skutkowało wydaniem orzeczenia w oparciu o niepełny i błędnie oceniony materiał dowodowy;

5.3.4. art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), przez jego błędne zastosowanie;

5.3.5. art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przez jego niezastosowanie.

5.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

6.2. Naczelny Sąd Administracyjny na wstępie zwraca uwagę na to, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponieważ przytoczenie podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), rozumiane jest jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, to związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub przepis postępowania procesowego, który – jej zdaniem – został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu (por. uchwała Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – CBOSA).

Innymi słowy, nawet jeżeli ustalone fakty i twierdzenia strony skarżącej wskazują, że w sprawie mogło dojść do naruszenia innego przepisu prawa, niewskazanego jednak w zarzutach (petitum) lub w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie wolno brać tej okoliczności pod uwagę (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2013, s. 595 i 597).

6.3. Powyższe przypomnienie miało w realiach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano prawidłowo zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które były podstawą prowadzenia przez organy podatkowe postępowania i przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych.

Jeżeli bowiem chodzi o podniesiony w pkt 5.2. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, to wskazano w nim wyłącznie przepis art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bez powiązania z właściwymi przepisami postępowania podatkowego, które były podstawą przyjętych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych.

W skardze kasacyjnej nie dostrzeżono, że przepis art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter przepisu kompetencyjnego, który sam przez się nie może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na to, że art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, - c tej ustawy są tzw. przepisami wynikowymi i ich naruszenie jest zawsze następstwem naruszenia przez sąd pierwszej instancji innych przepisów, co ma tę konsekwencję, że nie może on stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (zob. wyroki z: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10, z 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12, CBOSA). Aby zarzuty naruszenia tych przepisów mogły wywołać zamierzony przez skarżącą skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne było wskazanie konkretnych przepisów postępowania podatkowego, których zastosowanie zostało niewłaściwie ocenione przez Sąd I instancji naruszone w ten sposób, że sąd ten nie dostrzegł lub niewłaściwie ocenił naruszenie przez organ normatywnego wzorca postępowania i przez to bezpodstawnie przyjął działania w sprawie za prawidłowe. Takiego powiązania skarga kasacyjna nie zawiera, co uwzględniając wskazany już zakres kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, uniemożliwiało poszukiwanie takich naruszeń z urzędu.

6.4. Wprawdzie w pkt 5.3.3. skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie "art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej, przez błędne przeprowadzenie postępowania", ale całkowicie błędnie przyjęto, że są to przepisy prawa materialnego, podczas gdy oczywistym jest, że są to przepisy postępowania podatkowego.

Odnotować przy tym należy, kierując się interesem skarżącej reprezentowanej przez kwalifikowanego pełnomocnika (adwokata), przyznanego jej w ramach prawa pomocy, mimo braku właściwego powiązania z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że oddalając skargę Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że przepisy wskazane w skardze kasacyjnej (błędnie traktowane jako przepisy prawa materialnego) nie zostały naruszone i że przez swoje zaniechania skarżąca pozbawiła się możliwości poznania faktycznej działalności oraz sytuacji finansowej spółki. Nie wykazała także – jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji – że nie ponosi winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej był zatem chybiony. Nie podważono ustalenia, jakie poczynił w tej sprawie Sąd I instancji, a mianowicie, że "(...) skarżąca mimo że objęła funkcje członka zarządu nie podjęła żadnych czynności mających na celu ustalenie fatycznej sytuacji finansowej spółki, jak i prawdziwego przedmiotu jej działalności" oraz że "okoliczności towarzyszące objęciu stanowiska członka zarządu powinny wzbudzić u skarżącej wątpliwości co do działania spółki zgodnie z przepisami prawa". Nie było w związku z tym dotknięte błędem ustalenie przyjęte przez Sąd I instancji", że przeprowadzona przez organy podatkowe ocena dowodów i przyjęta data "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości została ustalona na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, tj. zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej (zarzut naruszenia tego przepisu nie został sformułowany ani w zarzutach ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej).

Podkreślić także trzeba, że zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej ograniczono w skardze kasacyjnej do "nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości" i zarzut ten nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Pozostawiając na uboczu to, że w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej mówiącego o opinii biegłego w postępowaniu podatkowym, kwestia daty niewypłacalności spółki, która – jak wynikało z przyjętych ustaleń – wystawiała tzw. puste faktury (art. 108 ust. 1 ustawy o VAT) i której określono podatek do zapłaty za I kwartał w wysokości 10.019.276,00 zł została bowiem prawidłowo rozstrzygnięta, bez potrzeby zasięgania opinii biegłego.

6.5. Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. niewłaściwego zastosowania art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że oceny takiej dokonuje się na tle przyjętego przez organy podatkowe i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego.

Innymi słowy, zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie nie może opierać się na kwestionowaniu przyjętego stanu faktycznego, gdyż zarzut błędów w przeprowadzeniu lub ocenie dowodów i ustaleniu stanu faktycznego, powinien być formułowany w ramach podstawy kasacyjnej opartej na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Powyższe przypomnienie ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej, a zwłaszcza przedstawiony w nim sposób ujęcia naruszenia prawa materialnego, świadczy o pomieszaniu elementów składających się na naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. niewłaściwego zastosowania art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, skupiono się bowiem przede wszystkim na wykazaniu, że organy podatkowe, a w ślad za nimi Sąd I instancji, błędnie ustaliły kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.

Tak sformułowany i uzasadniony zarzut naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wskazywał na to, że kwestionowano nim ustalenia faktyczne dotyczącego właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), a nie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.

Niezależnie od powyższego, stawiając w skardze kasacyjnej zarzut niewłaściwego zastosowania art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, pominięto istotną okoliczność, która wiązała się z przyczyną powstania zaległości podatkowych, tj. z ustaleniem, że spółka uczestniczyła w zorganizowanym oszustwie wewnątrzwspólnotowym, mającym na celu zaniżenie zobowiązań w podatku od towarów i usług w zakresie obrotu paliwami ciekłymi i że wystawiała tzw. "puste faktury".

Nie może budzić wątpliwości to, że wystawianie "pustych faktur" VAT w okresie, w którym prezesem zarządu spółki była skarżąca w istotny sposób fałszowało sytuację finansową spółki i miało podstawowe znaczenie dla ustalenia "właściwego czasu" zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Sytuacje taka (wystawianie "pustych faktur") ma bezpośredni wpływ na sytuację finansową spółki i wobec tego nie może być prawnie obojętna dla ustalenia, czy wystąpiły przesłanki wyłączające odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki.

Nie można w tym miejscu pominąć tego, że zgodnie z treścią art. 116 § 1 pkt 1 lit b. Ordynacji podatkowej to na członku zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spoczywał ciężar wykazania, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Wina w ujęciu art. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci lekkomyślności lub niedbalstwa, które zakłada brak "świadomości" ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych.

W tych kategoriach, tj. co najmniej powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych mieściła się niewątpliwie sytuacja, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, tj. systematyczne wystawianie przez spółkę, której członkiem zarządu była skarżąca tzw. "pustych faktur". W rezultacie skarżąca mogłaby się uwolnić od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, gdyby wykazała, że przy dochowaniu należytej staranności nie miała wpływu na podane wyżej nieprawidłowości. Takich okoliczności w skardze kasacyjnej nie powołano i trzeba się zgodzić ze stanowiskiem, jakie zajęły w tej sprawie organy podatkowe i Sąd I instancji, tj. że osoby reprezentujące spółkę powinny się spodziewać określenia zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż wykazanego w deklaracji, skoro choćby w sposób milczący akceptują działania polegające na wystawianiu tzw. "pustych faktur" lub nie wykonują należycie swoich obowiązków wynikających z pełnionej funkcji (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1516/13 – CBOSA).

6.6. Całkowicie chybione były podniesione w pkt 5.3.4 – 5 skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), przez jego błędne zastosowanie.

Wbrew temu co zarzucono w skardze kasacyjnej Sąd I instancji ustalając w pkt 2 zaskarżonego wyroku wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy prawidłowo przyjął, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie nie była należność pieniężna.

Jeżeli przedmiotem skargi jest decyzja organu podatkowego w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, w której organ nie określił wysokości należności (to uczyniono w odrębnym postępowaniu), a jedynie badał wystąpienie ustawowych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za te właśnie zaległości, to tym samym nie można uznać, że przedmiotem zaskarżonego aktu była należność pieniężna, stanowiąca wartość przedmiotu zaskarżenia, o której mowa w art. 216 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FZ 118/09, CBOSA oraz S. Babiarz, Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych, Prawo i Podatki z 2008 r. z 5, s. 1–15).

Tym samym ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi (adwokatowi) należała się – jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji – opłata "w innej sprawie" niż w sprawie, w której przedmiotem była należność pieniężna.

6.7. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, stosownie do art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 oraz art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 cytowanej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 z późn. zm.).

Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu kasacyjnym oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków wyda referendarz sądowy (art. 258 § 1 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).