Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 182/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 pkt 14, pkt 16, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 13
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 11 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. S. na okres od dnia 1 października 2017 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 pkt 14 i pkt 16, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1851 ze zm., dalej jako: "ustawa").

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniósł P. S., który wskazał na naruszenie :

- art. 2 pkt 16 ustawy, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że opieka naprzemienna obojga rodziców rozwiedzionych musi wynikać z orzeczenia sądu;

- art. 4 oraz art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie odwołującemu świadczenia wychowawczego, podczas gdy odwołujący wykonuje tzw. opiekę naprzemienną;

- art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257, dalej jako: "K.p.a."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak właściwej oceny materiału dowodowego, poprze pominięcie przy ocenie stanu faktycznego innej okoliczności podnoszonej w toku postępowania, polegającej na wykonywaniu władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców na zasadach tzw. opieki naprzemiennej.

Opierając się na wskazanych zarzutach odwołania jego autor wniósł o uchylenie w całości decyzji i orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego, lub alternatywnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Ł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przedstawił treść regulacji ustawowych akcentując, że zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Następnie Kolegium podkreśliło, że P. S. w dniu 3 sierpnia 2017 roku złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko – M. S., traktując syna jako kolejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Żądanie strony nie obejmowało ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. P. S., w członkach rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, poza synem M. S., wskazał córkę z pierwszego małżeństwa – Z. S. Do akt sprawy dołączono wyrok Sądu Okręgowego w Ł. Wydział XII Cywilny Rodzinny z dnia 19 grudnia 2002 roku, sygn. akt:[...], którym:

- powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią Z. S. obojgu rodzicom;

- ustalono, iż miejscem zamieszkania dzieci będzie każdorazowo, miejsce zamieszkania matki oraz

- zasądzono od P. S. alimenty na rzecz córki.

W sprawie niewątpliwym jest, iż P. S. jest ojcem Z. S., w której utrzymaniu zobowiązany jest partycypować, a wychowaniu uczestniczyć. Kwestią odrębną i budzącą wątpliwości Kolegium pozostaje zaś wliczenie córki do rodziny strony i uznanie jej za pierwsze dziecko wnioskodawcy w rozumieniu przepisów ustawy. Jak podkreśliło Kolegium, ustawodawca w art. 2 pkt 16 ustawy uregulował sytuację rodziców zamieszkujących osobno i wychowujących wspólnie dzieci, stanowiąc, iż w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Jak wskazało Kolegium, warunkiem uwzględnienia dziecka w członkach rodziny obojga rodziców, jest orzeczenie przez sąd o obowiązku sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem przez każdego z nich. Ani ustawa, ani ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 682, dalej jako: "K.r.io."), nie posługuje się wprost definicją opieki naprzemiennej. W dniu 29 sierpnia 2015 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o zmianach do ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz Kodeks postępowania cywilnego z dnia 5 czerwca 2015 roku (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1822 ze zm.) – w zakresie wprowadzenia do prawa polskiego instytucji opieki naprzemiennej, pozwalającej na wywiedzenie, w jaki sposób rodzice powinni sprawować opiekę nad dzieckiem, by miała charakter pieczy naprzemiennej.

Przepis art. 58 K.r.io. stanowi, iż w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 K.r.io.). W braku porozumienia sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie (art. 58 § 1a K.r.io.).

Dodatkowo regulacje zawarte w art. 59822 i art. 7562 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1822 ze zm.) odnoszą się także do takiego orzeczenia sądu, w którym opieka rodzicielska będzie wykonywana, w ten sposób, że "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach".

Kolegium w tej sytuacji podkreśliło, iż dopiero z dniem 29 sierpnia 2015 roku sądy powszechne zostały uprawnione do orzekania o pieczy naprzemiennej zarówno w przypadku zgodnego wniosku obojga rodziców (tzn. na podstawie ich pisemnego porozumienia lub planu wychowawczego), jak i w sytuacji, kiedy między rodzicami porozumienia takiego brak. Przed nowelizacją przepisów, tj. przed dniem 29 sierpnia 2015 roku opieka sprawowana naprzemiennie mogła zostać orzeczona przez sąd jedynie wówczas, gdy rodzice dziecka zawarli pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Ponadto Kolegium dokonując wykładni funkcjonalnej i celowościowej powołanych norm, mając przy tym na uwadze słownikową definicję słowa "naprzemienny" (czyli następujący po sobie na przemian – słownik PWN) stwierdziło, że opieka naprzemienna jest systemem sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem, w którym to systemie dziecko, po rozstaniu rodziców, przebywa raz u jednego, raz u drugiego rodzica w podobnych okresach czasu i następujących po sobie w sposób cykliczny (np. po dwa tygodnie, po miesiącu). Taka forma wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej zapewnia bowiem równy kontakt obojga rodziców z dzieckiem i taki sam udział w jego wychowywaniu, wykluczając przy tym jedynie weekendowo-wakacyjną formę kontaktów.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy Kolegium stwierdziło, iż w dniu wydawania wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Wydział XII Cywilny Rodzinny z dnia 19 grudnia 2002 roku, sygn. akt: [...], pojęcie opieki naprzemiennej nie było znane i nie znajdowało żadnego uregulowania w obowiązujących wówczas przepisach prawa. Tymczasem z literalnego brzmienia art. 2 pkt 16 ustawy wynika, iż aby zaliczyć dziecko do członków rodziny obojga rodziców, w orzeczeniu sądu musi znajdować się zapis, że jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Oznacza, to że w wyroku sądowym powinny znajdować się sformułowania: "opieka naprzemienna" lub "miejsce zamieszkania u obojga rodziców".

Kolegium kierując się wykładnią przytoczonych regulacji uznało, iż ich treść w żaden sposób nie wskazuje by opieka sprawowana nad Z. S. miała charakter naprzemienny. W dacie wydania regulującego sposób sprawowania władzy rodzicielskiej nad dziećmi wyroku przez Sąd Okręgowy w Ł. (tj. w dniu 9 grudnia 2002 roku), orzeczenie o opiece naprzemiennej przez organ wymagało podpisania porozumienia (tzw. planu wychowawczego) pomiędzy rodzicami. Ani z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, ani z treści aktów wydanych przez sąd nie wynika, by porozumienie takie między rodzicami dziecka zostało zawarte.

Wewnętrze, niesformalizowane zaś uzgodnienia, w tym zakresie, między rodzicami małoletniej nie mają wpływu na wynik prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do zmiany, bądź uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł.

Z opisanych powodów Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż opieka sprawowana przez rodziców – J. S. i P. S. nad córką – Z. S. nie ma charakteru pieczy naprzemiennej w konsekwencji czego, na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, wliczenie dziecka do członków rodziny strony i potraktowania go jako pierwszego dziecka w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jest niedopuszczalne.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowanie kontaktów pomiędzy rodzicami, a dzieckiem – jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny – są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego, a dokładnie tę część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Ustanowienie zatem opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w przypadku braku orzeczenia z takim wskazaniem, istnienia tego rodzaju opieki – nie można w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego wywodzić z oświadczeń stron oraz samej treści orzeczenia sądu. Tym samym – co do zasady – organy administracji publicznej orzekając w przedmiocie uprawnienia do świadczenia wychowawczego nie są zobowiązane do badania, jaki charakter ma opieka sprawowana przez rodziców rozwiedzionych (lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu) nad małoletnim dzieckiem. Do oceny, czy zachodzi przesłanka do zaliczenia dziecka do członków rodzin obydwojga z nich wystarczającym jest ustalenie, czy w wyroku sądu, regulującym kontakty z dzieckiem zostało użyte sformułowanie "opieka naprzemienna" bądź, czy sformułowania takiego brak. Pozostałe okoliczności faktyczne pozostają poza oceną organów obu instancji.

W skardze P. S. kwestionując powyższą decyzję w całości i wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 4 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącemu świadczenia wychowawczego, podczas gdy skarżący wykonuje tzw. opiekę naprzemienną, sprawuje pełną władzę rodzicielską nad dzieckiem oraz wykonuje kontakty z dzieckiem w powtarzających się okresach, podczas których dziecko pozostaje pod wyłączną opieką ojca;

2. art. 2 pkt 16 ustawy, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, iż zgodnie z definicją rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 ustawy rodzic wykonujący tzw. "opiekę naprzemienną" nie może wpisać dziecka w skład rodziny oraz konkluzję, iż intencją ustawodawcy było umożliwienie wpisania dziecka w skład rodziny obojga rodziców rozwiedzionych jedynie gdy wyrokiem sądowym orzeczono o opiece naprzemiennej, a tym samym wywołanie negatywnych skutków dla stron, które faktycznie sprawują tzw. opiekę naprzemienną, podczas gdy art. 58 K.r.io. określający zakres rozstrzygania w wyroku rozwodowego nie posługuje się w ogóle sformułowaniem "opieka naprzemienna" oraz poprzez niewłaściwą wykładnię powołanego przepisu ustawy polegającą na uznaniu, że miejsce zamieszkania dziecka ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy jest ona członkiem rodziny, podczas gdy w przypadku rodziców rozwiedzionych należy ustalić, czy faktycznie istnieje tzw. opieka naprzemienna między rodzicami mającymi pełnię władzy rodzicielskiej;

3. art. 32 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie i wyeliminowanie z grona osób, którym przysługuje świadczenie wychowawcze, osób wykonujących tzw. opiekę naprzemienną.

Ponadto skarżący wskazał na naruszenie prawa procesowego:

1. art. 7 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 22 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie wszystkich dostępnych środków w celu ustalenia bezspornego stanu faktycznego, w szczególności niezwrócenie się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie wywiadu rodzinnego i wskazanie, kto sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, a tym samym załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony wskutek naruszenia zasady praworządności, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego poprzez uznanie, iż skarżący nie opiekuje się dzieckiem w ramach tzw. "opieki naprzemiennej", kiedy w rzeczywistości Z. S. przebywa pod wyłączną opieką i pieczą rodzicielską skarżącego przez okres 12-15 dni w każdym miesiącu roku kalendarzowego, skarżący utrzymuje z nią stały kontakt telefoniczny, mailowy i osobisty;

2. art. 80 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak właściwej oceny materiału dowodowego, tj. uznanie, iż skarżący nie sprawuje tzw. "opieki naprzemiennej", kiedy w rzeczywistości skarżący podczas swoich kontaktów z dzieckiem wykonuje władzę rodzicielską, jednocześnie współdziałając we wszystkich sprawach dotyczących dziecka oraz sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem, gdy nie przebywa ono z matką;

3. art. 104 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewskazanie co organ rozumie przez pojęcie "opieki naprzemiennej" oraz na jakiej podstawie prawnej oparł swoją konkluzję, podczas gdy sformułowanie "opieka naprzemienna" nie zostało ani w Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym ani w ustawie zdefiniowane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części Sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).

W stanie faktycznym sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. S. na okres od dnia 1 października 2017 roku.

W ocenie składu orzekającego, organ obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie mu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. S. W sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący wspólnie z żoną wychowuje syna – M. S., ale jednocześnie we wniosku o przyznanie świadczenia skarżący uwzględnił córkę z pierwszego małżeństwa – Z. S. Skarżący z matką Z. S. jest rozwiedziony, a sposób kontaktów skarżącego z córką określa wyrok Sądu Okręgowego w Ł. XII Wydziału Cywilnego Rodzinnego z dnia 19 grudnia 2002 roku, sygn. [...] zgodnie, z którym sąd wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką – Z. S. powierzył obojgu rodzicom i ustalił miejsce stałego zamieszkania dziecka w miejscu zamieszkania matki – J. S.

W sprawie nie jest zatem sporne, że wnioskodawca (w dacie orzekania przez organy) nie legitymował się orzeczeniem sądu powszechnego o pozostawaniu córki pod opieką naprzemienną obojga rozwiedzionych rodziców, gdyż sąd wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią wprawdzie powierzył obojgu rodzicom, ale ustalił jednocześnie, że miejscem zamieszkania córki będzie miejsce zamieszkania matki a ponadto zasądził od ojca na rzecz córki stosowne świadczenia alimentacyjne. Z tych powodów – zdaniem organów obu instancji – wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna – M. S., jako drugiego dziecka w rodzinie, nie mógł być uwzględniony.

Stanowisko w tym przedmiocie podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Niekwestionowane w sprawie jest to, iż sprawowana przez skarżącego opieka nie stanowi opieki naprzemiennej obojga rodziców, o której mowa w art. 2 pkt 16 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy i nie wynika z wyroku sądu powszechnego.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kwestionowanej decyzji, ilekroć w tej ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 162 i 972 oraz z 2017 roku, poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z powyższej regulacji wynika, że na gruncie omawianej ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Wyjątek ten następuje w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, co jednak – jak wyżej wskazano – w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

W związku z powyższym, zdaniem składu orzekającego, skoro w ustawie ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia rodziny, a językowa wykładnia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, to należy uznać, że ustawodawca – na gruncie przepisów ustawy – instytucję rodziny rozumiał tak, jak wyraził to w przywołanej definicji. Powyższy przepis jest przepisem szczególnym i jako taki musi być wykładany ściśle. Jakakolwiek zatem jego wykładnia rozszerzająca nie jest uzasadniona.

W ocenie Sądu, brzmienie art. 2 pkt 16 ustawy jest jasne i nie powoduje trudności interpretacyjnych. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego co do naprzemiennej opieki obojga rodziców wynika, że pozostawanie dziecka pod taką opieką nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu (por. wyroki NSA z dnia: 17 listopada 2017 roku, sygn. I OSK 1046/17, 4 października 2017 roku, sygn. I OSK 778/17, 22 sierpnia 2017 roku, sygn. I OSK 947/17, 11 grudnia 2017 roku, sygn. I OSK 1506/17; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to tym bardziej należy zatem odnieść do sytuacji, w której wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu zostało powierzone tylko jednemu (a nie obojgu) z rodziców. Oznacza to, że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez danego z rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy do właściwości sądu powszechnego. Fakt, iż skarżący – jak twierdzi – sprawuje faktyczną opiekę nad córką, nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia. W tej sytuacji, skoro zaszły zmiany w sytuacji rodziny i opiekę sprawuje osoba, która nie ma przyznanej władzy rodzicielskiej na mocy orzeczenia sądu, to powinna ona uregulować sytuacją prawną rodziny przed sądem powszechnym. Zawarte bowiem między rodzicami dziećmi porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dziećmi oraz jego faktyczna realizacja, nie może w żaden sposób zastąpić właściwego orzeczenia sądu. Innymi słowy, poza zakresem zainteresowania zarówno organów administracji, jak i Sądu była okoliczność w jakim wymiarze opiekę nad córką sprawuje skarżący, bowiem nawet jeżeli sprawuje on opiekę w większym wymiarze niż określona w wyroku sądu, opieka ta nie ma swojego źródła w orzeczeniu sądu, zatem nie stanowi opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 2 pkt 16 w zw. z art. 5 ust. 2a ustawy, zatem nie może stanowić podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skład orzekający uważa, iż organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem konfliktów pomiędzy rodzicami i dziećmi – jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny – są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego a dokładnie tę jego części, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw – jak wskazano wcześniej – należy do właściwości sądu powszechnego. Zgodnie bowiem z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, kodeks ten normuje postępowania sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu m.in. prawa rodzinnego i opiekuńczego. Powyższe oznacza że – na zasadzie art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można – w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego – domniemywać.

Sprawowanie opieki naprzemiennej – w swojej istocie – może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy niepozostający w związku małżeńskim rodzice dziecka na tyle dobrze ze sobą współpracują, że w danym przypadku mogą dziecku tego rodzaju opiekę zapewnić. Przejawem sprawowania opieki naprzemiennej nie jest ustalona przez sąd opiekuńczy duża częstotliwość kontaktów dziecka z jednym z rodziców.

Z tych powodów Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, zasadnie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, iż – wbrew twierdzeniom skarżącego – w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego, z przyczyn opisanych powyżej. Za zbędną Sąd uznaje podniesioną w skardze konieczność ustalenia przez organy w toku postępowania w jaki sposób skarżący sprawuje opiekę nad córką, bowiem nawet jeżeli opieka ta w istocie obejmuje okres 12 – 15 dni w miesiącu, nie ma swojego źródła w orzeczeniu sądu ustanawiającego opiekę naprzemienną. Zaakcentować wypada, iż opieka naprzemienna w rozumieniu art. 2 pkt 16 w zw. z art. 5 ust. 2a ustawy musi mieć swoje źródło w stosownym orzeczeniu sądu. W sprawie – jak oświadczył skarżący w dniu 22 września 2017 roku – nie dysponuje on innym wyrokiem sądu, poza dołączonym do akt wyrokiem z dnia 19 grudnia 2002 roku.

Konkludując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości.

Lp/