Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 989/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
article: art. 153, art. 184, art. 204
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 136/06 w sprawie ze skargi W. B. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przejęcia mienia na podstawie umów międzynarodowych 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 złotych (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 136/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi W. B. oraz [...] sp. z o.o. z s. w K., na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] nr [...]. Decyzją tą Minister uchylił swoją decyzję z dnia [...] i na podstawie art. 1, 2, 3 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w zw. z układem zawartym i wchodzącym w życie 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 11/12 w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], należącego uprzednio do I. L.

Wojewódzki Sąd wyjaśnił:

Zaskarżona decyzja została wydana, po uprzednim uchyleniu decyzji Ministra Finansów z dnia [...], wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2004 r. IV SA/Wa 4224/03, w którym zarzucono niewskazanie w uchylonej decyzji [...] I. L. jako b. właściciela ww. nieruchomości. W skardze bezpodstawność decyzji z dnia [...] skarżący uzasadniali tym, że nie zaistniały przesłanki wynikające z art. 1 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., ponieważ Minister wskazał jako właściciela nieruchomości I. L., który uzyskał odszkodowanie od Rządu Stanów Jednoczonych Ameryki, podczas gdy wg stanu wieczystoksięgowego na dzień [...] poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, I. L. nie był zaliczony do współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Skarżący podnieśli też zarzut niewykonalności decyzji, ponieważ prawo własności nieruchomości zostało zbyte przez I. L., a nabywcy udziałów chronieni są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a nadto, że kasacja Skarbu Państwa od wyroku odmawiającego uznania umów zbycia za nieważne została oddalona przez Sąd Najwyższy. Wpis do księgi wieczystej prawa własności Skarbu Państwa, zdaniem skarżących – nie może być dokonany.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził:

Oceny prawnej spełnienia w sprawie przesłanek określonych w ustawie z dnia 9 kwietnia 1968 r. dokonał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r. IV SA/Wa 4224/03. Uchylając decyzję z dnia [...] Sąd ten wskazał, że do przejścia własności nieruchomości doszło ex lege, na skutek zrzeczenia się przez I. L. swojego prawa własności wobec przyznania mu i wypłaty należnego odszkodowania, a wobec tego Minister był uprawniony i zobowiązany do wydania decyzji deklaratoryjnej w sprawie, zaś uchylenie miało miejsce tylko z uwagi na niewskazanie w niej I. L. jako b. właściciela. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia, a wyłączenie oceny mogło by mieć miejsce wówczas, gdyby w sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego, na podstawie którego Sąd sformułował taką ocenę lub pojawiły się nowe okoliczności w sprawie. W sprawie natomiast nie nastąpiła ani zmiana stanu prawnego, ani nie ujawniły się nowe okoliczności, zatem w sprawie pozostaje związanie oceną Sądu, wyrażoną w wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r.

Reprezentowana przez radcę prawnego, [...] sp. z o.o. z s. w K. wniosła skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przez pominięcie konsekwencji trwałej niewykonalności zaskarżonej decyzji Ministra Finansów;

2) naruszenie prawa materialnego art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez pominięcie znaczenia skutecznego nabycia od I. L. udziałów w nieruchomości będących przedmiotem decyzji Ministra Finansów przez [...] Sp. z o.o. z s. w K., działająca w dobrej wierze.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że cel ustawy z 9 kwietnia 1968 r., którym było dokonywanie wpisów własności Skarbu Państwa w księgach wieczystych, musi być rozpatrywany przy ocenie wykonalności decyzji będących podstawą tych wpisów, zaś w niniejszej sprawie decyzja Ministra Finansów nie może być wykonana, gdyż I. L. zbył swój udział w prawie własności skutecznie na rzecz osób trzecich. Decyzja Ministra Finansów jest zatem niewykonalna i jej niewykonalność ma charakter trwały, (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), gdyż okoliczności prawne, a konkretnie art. 5 ustawy o księgach wieczystych, który nakazuje każdorazowe rozstrzyganie rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym, a stanem ujawnionym w księdze na korzyść nabywcy działającego w dobrej wierze, staje się przeszkodą wykonalności decyzji.

Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zaś uczestnik postępowania [...] S.A. – o jej uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie przesłanki nieważności, wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a., nie występują, a wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny mógł rozpoznać sprawę tylko w granicach przytoczonych podstaw skargi kasacyjnej.

Podstawy skargi kasacyjnej wskazuje art. 174 P.p.s.a. i są nimi: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie (pkt 2). Odpowiadające temu przepisowi przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej będzie polegało zatem na wskazaniu konkretnego przepisu, konkretnego aktu oraz charakteru naruszenia. Przytoczenie podstaw w niniejszej skardze nie do końca odpowiada temu przepisowi.

Zaskarżonemu wyrokowi postawiono dwa zarzuty - naruszenia i prawa materialnego i przepisów postępowania, w obu wypadkach nie wskazując charakteru naruszenia.

W ramach podstawy dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, wskazany został art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przez pominięcie konsekwencji trwałej niewykonalności decyzji Ministra Finansów. Pomijając już, że art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jako charakter naruszenia przepisów postępowania wskazuje istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, to i tak zarzut ten został postawiony nietrafnie. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, które procedują wg przepisów postępowania właściwych dla nich. Tymi przepisami postępowania są przepisy P.p.s.a. – ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to te przepisy należy wskazać w podstawach skargi kasacyjnej, jako zarzut przewidziany w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., gdyż tylko te przepisy sądy wojewódzkie mogły naruszyć w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast przepisy k.p.a., które są oczywiście przepisami o postępowaniu, nie mogą być przez sądy wojewódzkie naruszone jako takie. Przepisów tych w swoim postępowaniu sądy te nie stosują, jedynie w ich świetle oceniają działanie organów i tylko powiązanie ich z przepisami P.p.s.a. uczyniłoby zarzut skargi kasacyjnej pozwalającym na jego rozpoznanie w sposób jakiego oczekuje wnoszący skargę kasacyjną.

W niniejszej sprawie przepisem postępowania jaki Sąd Wojewódzki brał pod uwagę był art. 153 P.p.s.a.

Z kolei jako zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie wyjaśniając charakteru naruszenia, bowiem podano jedynie, że pominięto znaczenie skutecznego nabycia przez skarżącą udziału w nieruchomości od I. L., a w uzasadnieniu wskazano, że przepis ten stoi na przeszkodzie wykonalności decyzji Ministra Finansów.

Związanie granicami skargi oznacza nie tylko to, że Naczelny Sąd może wyłącznie poruszać się w ramach przytoczonych zarzutów i ich uzasadnienia, ale także, że nie jest on ani uprawniony ani zobligowany do ich poprawiania, uzupełniania czy interpretowania. Jak powiedziano wyżej, w podstawach skargi kasacyjnej nie podano charakteru naruszenia art. 5 ustawy o księgach wieczystych, z uzasadnienia także jasno nie wynika charakter naruszenia go przez Wojewódzki Sąd. Skoro podniesiono w uzasadnieniu, że stoi on na przeszkodzie wykonalności decyzji, to pewnie skarżącej chodziło o jego niezastosowanie przez niedokonanie oceny możliwości wykonania decyzji w jego świetle.

Wojewódzki Sąd istotnie nie stosował tego przepisu, gdyż jak powiedziano wyżej, zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie miał art. 153 P.p.s.a. z tego względu, że sprawa została już oceniona pod kątem spełniania przesłanek ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. prawomocnym wyrokiem.

Z takim stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu należy się zgodzić, bowiem ocena zawarta w wyroku WSA z dnia 16 grudnia 2004 r. IV SA/Wa 4224/03 była w sprawie wiążąca, a nie wystąpiły żadne okoliczności, które mogłyby ją wyłączyć, gdyż ani stan prawny, ani okoliczności faktyczne nie zmieniły się.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a.