Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 798/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 197 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: Art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2008 r. przy udziale sprawy M. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu im. [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. nr [...] Dziekan Wydziału Historycznego Uniwersytetu [...] poinformował skarżącego M. P., iż został skreślony z listy doktorantów, gdyż nie wypełniał obowiązków doktoranta (dowód: karta nr 5 akt administracyjnych). Pismo to zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] r. (dowód: karty akt sądowych nr 11, 50 i 51). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 115 poz. 964) oraz ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164 poz. 1365 – art. 197 ppkt 4).

W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący w dniu [...] r. wniósł do Rektora Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie zwany Rektorem) pismo zatytułowane "wezwanie", w którym podniósł, iż pomimo toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, w ramach którego dochodzi zobowiązania Uniwersytetu do wydania decyzji w przedmiocie bezprawnego pozbawienia go stypendium doktoranckiego oraz stwierdzenia uniemożliwienia mu ukończenia studiów doktoranckich i uzyskania stopnia naukowego doktora, nadal łamane jest prawo. Zarzucił Rektorowi zaniechanie przeprowadzenia postępowania w sprawie podniesionego zarzutu matactwa i fałszowania dokumentów, wskazując, iż w celu wyjaśnienia tych kwestii Rektor winien przesłuchać wskazanych przez niego wykładowców, profesorów Uniwersytetu. Wyjaśnił, iż z wyjaśnień tych powinny zostać sporządzone protokoły, których odpisy nie zostały mu przesłane do wiadomości i nie zostały złożone w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, a poznanie wyjaśnień tych osób umożliwi mu dochodzenie swoich praw na drodze sądowej. Zdaniem M. P. Dziekan Wydziału Historycznego nie wskazała podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia w postaci konkretnych przepisów prawa oraz uzasadnionej podstawy faktycznej stanowiącej powód jego wydania, jak również nie poinformowała go o przysługującym mu prawie złożenia środka odwoławczego. Podniósł również, iż organ nie zawiadomił go o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, a doręczone pismo nie spełnia wymogów stawianych decyzji administracyjnej. Skarżący wskazał również, iż Dziekan Wydziału w świetle obowiązującego prawa nie jest osobą kompetentną do podjęcia decyzji w sprawie skreślenia z listy studiów doktoranckich, gdyż w świetle art. § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich (Dz. U. nr 115, poz. 964) oraz art. 197 pkt. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), właściwym do podjęcia takiej decyzji jest kierownik studiów doktoranckich. Wskazał, iż przepisy powoływanego przez organ rozporządzenia utraciły moc. W tych okolicznościach doręczonego pisma nie sposób uznać za decyzję administracyjną, a działanie Dziekana w zakresie skreślenia go z uczestników studiów doktoranckich uznać należy za nielegalne i całkowicie bezprawne. Wezwał Rektora do wydania decyzji w sprawie skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich zgodnie z wymogami prawa oraz do przesłania uwierzytelnionych odpisów protokołów z przesłuchania wskazanych osób, w terminie 7 dni od otrzymania pisma.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Rektor Uniwersytetu i[...] uchylił decyzję Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. nr [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W sentencji tej decyzji powołano przepis art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) oraz art. 138 §2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej w skrócie kpa).

W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, iż zgodnie z art. 257 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym dla studiów doktoranckich rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tej ustawy, a także, że w świetle regulacji zawartych w art. 207 ust. 1 przedmiotowej ustawy w zakresie indywidualnych decyzji dotyczących doktorantów zastosowanie znajdą przepisy kpa. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 197 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym właściwy do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich jest Kierownik Studiów Doktoranckich na Wydziale Historycznym, a nie Dziekan Wydziału Historycznego. Wskazano także, że w sprawie nie znajdują zastosowania powołane w decyzji przepisy rozporządzenia z dnia 25 maja 2005 r., z uwagi na wejście w życie rozporządzenia z dnia 13 stycznia 2007 r. W świetle powyższego za uzasadnione uznano uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Decyzję doręczono stronie w dniu [...] r. (karta nr 10 akt administracyjnych).

Wnosząc skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. zarzucił naruszenie:

- art. 73 Konstytucji RP przez nie zapewnienie prowadzenia swobody badań naukowych, przez nieuzasadnione skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich

- art. 6 Kpa przez powoływanie się na nieistniejące i nieobowiązujące akty prawne,

- art. 9 i 10 Kpa przez nie powiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich,

- art. 197 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez jego niezastosowanie

- naruszenie przepisów o właściwości.

Wniósł o stwierdzanie nieważności decyzji Rektora oraz o uznanie za nieważne poprzedzającego ją pisma Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. [...].

Skarżący wskazał, iż Rektor bezprawnie nadał czynności materialno-technicznej, jaką było pismo Dziekana z dnia [...] r., status decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego należy uznać, iż organ pozostawał w bezczynności w zakresie wydania decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich, stąd pismem z dnia [...] r. wezwał Rektora do wydania decyzji w tej sprawie. Ponadto zdaniem skarżącego Rektor bez uzasadnienia nadał sobie status organu II instancji do załatwienia sprawy, zamiast skorzystać z uprawnień mu przysługujących jako organowi kontrolnemu, zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Skarżący podniósł również, iż z nieznanych przyczyn organ II instancji jego wezwanie potraktował jako odwołanie. Wskazał również, iż Dziekan nie pouczyła go o prawie do wniesienia odwołania od decyzji, stąd wystosował do Rektora wezwanie do wydania decyzji w sprawie. Skarżący zarzucił Rektorowi, iż ten nie podjął żadnej próby wyjaśnienia sprawy do czego był zobowiązany w świetle art. 7, 75 i 77 kpa, a uzasadnienie jego decyzji nie opowiada wymogom stawianym przez przepisy prawa. Zdaniem Skarżącego umarzając postępowanie organu I instancji Rektor nie wskazał podstawy prawnej i faktycznej takiego rozstrzygnięcia, nie można było przy tym umorzyć postępowania, skoro kierownik studium nie podjął żadnych działań w niniejszej sprawie. Do skargi załączył kserokopie decyzji oraz korespondencji wymienionej z władzami Wydziału i Rektorem, w tym kopię koperty, w której otrzymał pismo Dziekana z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż decyzja Rektora wydana została zgodnie z powszechnie obowiązującym prawem, co przesądza o tym, iż brak jest przesłanek do uznania tezy o konieczności stwierdzenia jej nieważności. Wskazano, że akta skarżącego zostały przekazane do Sądu w związku ze sprawą o sygn. IV SAB/Po 16/07.

Na rozprawie przeprowadzonej przed tut. Sądem M. P. wyjaśnił, iż żąda merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd sprawy skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich co wiąże się z oceną działania władz Uniwersytetu i Studium oraz oceny jego uprawnień jako uczestnika tych studiów. Oświadczył, iż studia doktoranckie rozpoczął w [...] roku, a czteroletni okres, w jakim powinien je zakończyć, minął [...] r. Wyjaśnił, iż poza zaskarżoną decyzją później nie były wydawane żadne inne decyzje w jego sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, a zauważone uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy.

Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymieniona w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa). W rozpatrywanej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Rektora, za pośrednictwem tego organu, w terminie określonym w art. 53 § 1 ppsa. Decyzję z dnia [...] r. doręczono skarżącemu w dniu [...] r., a z informacji przekazanych przez Biura Rektora Uniwersytetu [...] wynika, iż skarga wpłynęła do organu w dniu [...] r. (dowód: karty nr 25 i 39 akt sądowych), co oznacza, iż termin do wniesienia skargi został zachowany. Stąd skarga podlega ocenie merytorycznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Zgodnie z art. 134 §1 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wskazać należy, iż pismem z dnia [...] r. skarżący zakwestionował treść rozstrzygnięcia Dziekana Wydziału Historycznego, które w jego ocenie jest kontynuacją wadliwego działania organów Uniwersytetu oraz wezwał Rektora do wydania decyzji w sprawie skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich zgodnie z wymogami prawa na podstawie art. 104 kpa oraz do przesłania uwierzytelnionych odpisów protokołów z przesłuchania wskazanych osób, w terminie 7 dni od otrzymania pisma. W odpowiedzi na powyższe pismo Rektor wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], którą uchylił decyzję Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. nr [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Wniesiona skarga dotyczy tej właśnie decyzji, a w jej treści Skarżący sformułował żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Rektora oraz uznania poprzedzającego ją pisma Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. za nieważne. Tym samym zakres przedmiotowy niniejszej sprawy ograniczony jest, zgodnie z tak sformułowanym żądaniem, do kontroli legalności decyzji Rektora z dnia [...] r. Poza zakresem tej sprawy pozostaje natomiast kwestia oceny bezczynności Rektora w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu Skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zasadności podjęcia takiego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 1 §1 wyżej powołanej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W rozpatrywanej sprawie Sąd dokonał tej kontroli na podstawie akt sprawy, według stanu prawnego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonego aktu, oraz akt sprawy zarejestrowanej w tut. Sądzie pod sygnaturą IV SAB/Po 16/07.

Zaskarżoną decyzją Rektor uchylił decyzję Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. nr [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Rozstrzygniecie to wydane zostało w oparciu o przepis art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa, przy czym w sentencji decyzji wadliwie przytoczono art. 138 §2 pkt 2 kpa. Ponieważ przepisu takiego kpa nie zawiera, okoliczność ta oraz uzasadnienie samego rozstrzygnięcia pozwalają uznać, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił w istocie niepowołany przepis art. 138 §1 pkt 2 kpa., stąd w ocenie Sądu uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę Rektor prawidłowo ocenił, że pismo Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. jest decyzją administracyjną. Jeżeli przyjąć wynikającą z doktryny i orzecznictwa definicję decyzji administracyjnej, że jest to kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administrujących w państwie organów, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego, o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretną sprawę konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej, w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1988 r. sygn. akt III AZP 1/88, OSPiKA 1989, nr 3, poz. 59), to taki właśnie charakter ma pismo Dziekana Wydziału Historycznego z dnia [...] r. Rozstrzygnięcie to zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji: oznaczenie organu, wskazanie adresata aktu, rozstrzygniecie o istocie sprawy, podpis osoby reprezentującej organ administracji. wyższym. W tych okolicznościach Rektor, do którego Skarżący zwrócił się w terminie do wniesienia odwołania "o podjęcie działań zgodnie z obowiązującym prawem" (strona 4 "wezwania" z dnia [...] r. – karta nr 4-verte akt administracyjnych), miał na mocy art. 207 ust. 1 oraz art. 197 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym umocowanie do wyeliminowania z obrotu prawnego zakwestionowanego przez Skarżącego rozstrzygnięcia. W obrocie prawnym nie mógł bowiem pozostać akt wadliwy, podjęty z naruszeniem przepisów o właściwości. W konsekwencji uznać należy, iż wobec żądania usunięcia naruszenia prawa Rektor miał umocowanie do wyeliminowanie tego aktu w trybie postępowania odwoławczego, działając jako organ II instancji.

Zgodnie z art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1-3, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. A zgodnie z ust. 5 tego art. od decyzji, o której mowa w ust. 4, służy odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna.

W rozpatrywanej sprawie decyzję o skreśleniu Skarżącego z listy doktorantów podjął Dziekan Wydziału Historycznego, a więc organ niewłaściwy. W ocenie Sądu umocowania Dziekana do podjęcia decyzji o skreśleniu ze studiów nie sposób upatrywać w upoważnieniu, które wg oświadczenia Kierownika Studium Doktoranckiego udzielił Dziekan Wydziału Historycznego (dowód karta akt administracyjnych nr 11), bowiem zarówno przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jak i przepisy rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2006 r. oraz Regulaminu studiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] (uchwała nr [...] Senatu [...] z dnia [...] r., dostępna na stronach internetowych: [...]) możliwości udzielenia takiego upoważnienia nie przewidują. Nie stanowią o tym także postanowienia Statutu Uniwersytetu oraz Regulaminu organizacyjnego tej Uczelni (również dostępne na stronach internetowych). Wskazać należy, iż co do zasady przeniesienie kompetencji wymaga podstawy ustawowej i jest wyjątkiem od zasady generalnej nieprzenoszalności kompetencji, bowiem przepisy upoważniające do przeniesienia kompetencji jako przepisy szczególne nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Od przeniesienia kompetencji odróżnić należy tzw. upoważnienie do wykonywania kompetencji, w tym przypadku organ, któremu powierzono wykonanie kompetencji organu, nie przejmuje tych kompetencji, a tylko wykonuje je w imieniu i na rachunek organu, do którego one należą. Organ administracji nadal bowiem zachowuje swoje uprawnienia. Instytucja ta bywa określana mianem pełnomocnictwa administracyjnego i wzorowana jest na pełnomocnictwie w prawie cywilnym, z tym że oczywiście dotyczy sfery prawa publicznego. Od przeniesienia kompetencji upoważnienie różni się tym, że organ nie traci swoich kompetencji, a podmiot upoważniony nie nabywa ich jako własnych, lecz wykonuje je na rachunek i w imieniu organu, do którego kompetencje należą. W wyniku upoważnienia podmiot upoważniony uzyskuje prawo do wykonywania czynności ze skutkiem prawnym dla organu upoważniającego (por. wyrok NSA z dnia z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA 3033/00 Lex nr 82683). Na takie upoważnienie w treści podjętej decyzji Dziekan Wydziału nie powołała się. W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że Kierownik Studium Doktoranckich nie mógł skutecznie udzielić upoważnienia Dziekan Wydziału Historycznego do wydawania decyzji w sprawach uregulowanych przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Tym samym zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki wskazane w art. 105 kpa, bowiem rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej przez Dziekana Wydziału Historycznego nie miało oparcia w materialnych przepisach prawa administracyjnego i leżało we właściwości innego organu – Kierownika Studium. Zachodzi więc bezprzedmiotowość postępowania, co stanowi podstawę do jego umorzenia w oparciu o art. 105 § 1 kpa. Stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 kpa bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B.Adamiak,J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz", Warszawa 1996 r., s. 462). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Zważywszy na powyższe uznać należało, iż decyzja Rektora o uchyleniu decyzji Dziekana z dnia [...] r. oraz o umorzeniu postępowania była decyzją prawidłową. W zaskarżonej decyzji Rektor powołał art. 138 § 1 pkt 2 kpa, lecz w istocie zastosował art. 105 § 1 kpa, w uzasadnieniu decyzji przytoczono bowiem argumentację, z której wynika, że postępowanie jest bezprzedmiotowe od początku. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż wyłącznie przepis art. 105 kpa wymienia przyczyny stanowiące podstawę umorzenia postępowania, natomiast art. 138 § 1 pkt 2 kpa wskazuje przypadek (sytuację), w której postępowanie należy umorzyć. Przepisu art. 105 kpa w zaskarżonej decyzji nie przytoczono, jednakże w orzecznictwie NSA wskazywano, iż przez brak podstawy prawnej rozumie się fakt, iż decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (wyr. NSA z 8.02.1983 r. sygn. I SA 1294/82 publ. ONSA 1983 Nr 1 poz. 5). W rozpatrywanej sprawie podstawa taka istniała, działanie Rektora miało bowiem umocowanie w art. 105 § 1 kpa, stąd uznać należało, iż uchybienie polegające na niepowołaniu tego przepisu w treści zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na wynik sprawy.

Z uwagi na treść zaskarżonej decyzji za chybiony uznać należy zarzut skargi o zaniechaniu przez Rektora oceny merytorycznej sprawy skreślenia Skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. Wskazać należy, iż organ II instancji w przypadku stwierdzenia, iż organ pierwszej instancji wydał decyzję bez podstawy prawnej, nie ma kompetencji do wydania decyzji merytorycznej (por. wyrok NSA z 12.10.2006 sygn. akt II GSK 142/2006). Taką ocenę Rektor zobligowany byłby przeprowadzić, gdyby decyzja o skreśleniu ze studiów doktoranckich podjęta została przez organ właściwy – Kierownika Studium Doktoranckiego. Tymczasem decyzji takiej Kierownik Studium nie podjął, a z dniem [...] roku upłynął czteroletni okres, w którym Skarżący powinien zakończyć studia doktoranckie. Jednocześnie Skarżący i nie występował do Kierownika Studium o przedłużenie okresu ich odbywania, a zważyć należy, iż rozpatrzenie takiego wniosku wymagałoby zajęcia stanowiska przez ten organ, co z kolei umożliwiałoby merytoryczną ocenę dotychczasowego okresu studiów.

W sprawie bezspornym jest, iż Skarżący w [...]roku rozpoczął studia doktoranckie, a czteroletni okres na ich ukończenie upływał z dniem [...] r. (dowód: protokół rozprawy – karta akt 76). Niewątpliwie Skarżący dąży do dokonania przez Rektora Uniwersytetu merytorycznej oceny okresu czterech lat studiów doktoranckich oraz przyczyn nie zakończenia przewodu doktorskiego w terminie. Swoje oczekiwania w tym zakresie Skarżący określił w skierowanym do Rektora piśmie z dnia [...] r., a następnie na rozprawie przeprowadzonej przez tut. Sąd w dniu 09 kwietnia 2008 r. Tymczasem jak wyżej wyjaśniono treść skargi nie pozwalała na jej zadekretowanie jako skargi na bezczynność Rektora w powyższym zakresie. W konsekwencji zakres przedmiotowy niniejszej sprawy uniemożliwia w tym postępowaniu ocenę, czy Rektor pozostaje w bezczynności.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd przeprowadził dowód z akt sprawy IV SAB/Po 16/07, w ramach której rozpatrywana była skarga Skarżącego na bezczynność Rektora w przedmiocie wstrzymania wypłaty stypendium oraz wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów dotyczących jego osoby, a znajdujących się w posiadaniu organu. Postanowieniem z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt IV SAB/Po 16/07 tut. Sąd umorzył postępowanie w powyższej sprawie z uwagi na wznowienie przez organ wypłaty stypendium oraz wydanie Skarżącemu żądanych dokumentów. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem [...] r. (dowód: karty nr 350, 352-353 akt sądowych sygn. IV SAB/Po 16/07). Wskazać należy, iż w postępowaniu tym Skarżący jasno i precyzyjnie sformułował skargę na bezczynność Rektora, przy czym jego oczekiwania, podobnie jak w niniejszym postępowaniu, dotyczyły działań władz Uczelni w aspekcie przebiegu studiów doktoranckich, które uniemożliwiały zakończenie przez Skarżącego studiów w terminie (dowód: karta nr 257, 282 akt sądowych IV SAB/Po 16/07). Skarga, która jest rozpatrywana w niniejszym postępowaniu, takich zarzutów nie zawiera, a jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 134 ppsa Sąd związany jest zarzutami skargi. Wskazać także należy, iż w piśmie z dnia 11 września 2007 r. Skarżący wezwał Rektora do wydania decyzji w sprawie skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich zgodnie z wymogami prawa, a zważyć należy, iż Rektor nie jest organem właściwym do wydania takiej decyzji. Jednocześnie Rektor nie miał obowiązku przekazania sprawy organowi właściwemu – Kierownikowi Studium Doktoranckiego, bowiem decyzja taka wydawana jest w postępowaniu wszczętym z urzędu, a nie na wniosek doktoranta. Tym samym chybionym byłby zarzut bezczynności Rektora w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich. Z ewentualnym takim wnioskiem Skarżący może w ocenie Sądu wystąpić do Kierownika Studium Doktoranckiego, choć wówczas rozważenia wymaga, czy Kierownik Studium zobligowany jest do wydania decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu upływu okresu wskazanego w przepisach regulujących czas ich trwania, skoro kwestia ta nie została wprost uregulowana w przepisach prawa. Wskazać jednakże należy, iż w regulacjach prawnych dotyczących studiów doktoranckich istnieje wymóg wydania przez Kierownika Studium decyzji administracyjnych o zaliczeniu kolejnych lat studiów oraz o skreśleniu z listy uczestników tych studiów (art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, §7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. 2007 Nr 1 poz. 03), co przemawiałoby za uznaniem, iż również skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu upływu okresu wskazanego w przepisach regulujących czas ich trwania powinno zostać stwierdzone w drodze decyzji administracyjnej. Rozważania te pozostają jednakże poza zakresem niniejszej sprawy. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę ocena merytoryczna przyczyn nie zakończenia przez Skarżącego studiów w terminie być może mogłaby zostać przeprowadzona w przypadku podjęcia decyzji o zaliczeniu kolejnych lat studiów (akta spraw nie zawierają informacji, czy takie decyzje wydano i czy zostały zaskarżone) lub w ramach rozpatrywania ewentualnego jego wniosku o przedłużenie okresu odbywania studiów. Wskazać jednakże należy, iż przepisy obowiązującego od dnia 13 stycznia 2007 r. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. nie stanowią o obowiązku wydawania decyzji w przedmiocie przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich – zgodnie z §7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. kierownik studium wyraża zgodę na przedłużenie tego okresu, przepis nie określa w jakiej formie zgoda ta ma zostać wyrażona oraz jaki charakter można przypisać takiemu oświadczeniu. Rozwiązanie takie było natomiast zawarte w przepisach aktu poprzedzającego – na mocy §3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich (Dz.U. Nr 115 poz. 964) decyzję podejmował rektor szkoły wyższej. Pod rządami aktualnie obowiązującego rozporządzenia takiej regulacji nie ma, co jednakże nie wyklucza możliwości kontroli działania kierownika studium przez rektora uczelni na mocy art. 207 przedmiotowej ustawy.

Wobec oczekiwań Skarżącego, aby Rektor skorzystał z przysługujących mu uprawnień nadzorczych wskazać należy, iż osobie występującej do rektora o podjecie działań w ramach nadzoru (art. 66 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) nie można przepisać statusu strony w tym postępowaniu, bowiem w przepisach tej ustawy brak przepisu, który wyraźnie o tym stanowi. Wnioskowi Skarżącego do rektora, który zawarł w piśmie z dnia [...] r. należy zatem przypisać jedynie charakter sygnału, po którego zbadaniu rektor może, ale nie jest zobowiązany, wszcząć z urzędu postępowanie nadzorcze. W konsekwencji uznać należy, iż Skarżący nie ma interesu prawnego, w rozumieniu art. 50 ppsa, w zaskarżeniu bezczynności Rektora, który nie wszczął postępowania nadzorczego, stąd również w tym zakresie zarzuty skargi są chybione.

W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ppsa warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Skoro zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski

AT