Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2421/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 209 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Teza: Przepis art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 nie stanowi przeszkody do wyrażenia zgody wnioskodawcy na rozłożenie na raty należności w terminach innych niż wskazane w tym przepisie.

TEZY

Przepis art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 nie stanowi przeszkody do wyrażenia zgody wnioskodawcy na rozłożenie na raty należności w terminach innych niż wskazane w tym przepisie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty spłaty należności oraz odmowy umorzenia odsetek od należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz C. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez C. M. (dalej: strona, skarżący, rolnik) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2012 r. nr [...], którą organ odmówił skarżącemu rozłożenia na raty spłaty należności ustalonej decyzją z [...] marca 2009r., nr [...] oraz odmówił umorzenia odsetek od przedmiotowej należności. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] marca 2009 r. Prezes ARiMR ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010r. W wyniku złożenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 października 2011r. oddalił skargę na decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010r.

Wnioskiem z 8 marca 2012r., uzupełnionym pismem z 25 marca 2012r. skarżący zwrócił się o rozłożenie na raty nienależnie pobranych płatności oraz umorzenia odsetek od należnej sumy. Zobowiązany zadeklarował spłatę zadłużenia w ratach miesięcznych w wysokości 500 złotych.

Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Prezes ARiMR odmówił rozłożenia na raty spłaty należności oraz umorzenia odsetek od przedmiotowej należności. W ocenie organu pierwszej instancji nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), zwanego dalej rozporządzeniem RM z 21 grudnia 2010r. Organ wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L Nr 365, str. 52, ze zm.). Z uwagi na fakt, iż zadłużenie strony ustalone decyzją z 18 marca 2009r. stanowiło kwotę [...] zł, a tym samym kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 27 lutego 2009r. wynosił 4,7030 zł, a więc kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła 470,30 zł, organ uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku.

Ponadto Prezes ARiMR ustalił, że skarżący posiada nieruchomość o powierzchni 6,68 ha, której szacunkowa wartość, zgodnie z cenami zakupu/sprzedaży użytków rolnych w IV kwartale 2011 r., wg GUS, w województwie śląskim wynosi około [...] zł (6,68 ha x [...] zł/ha). Zatem dłużnik posiada majątek podlegający egzekucji i to o wartości, która przekracza wysokość zadłużenia oraz potencjalnych kosztów egzekucji tej należności wobec ARiMR.

W związku z powyższym w ocenie organu I instancji, w przedmiotowym przypadku nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a co za tym idzie nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Wyjaśnił przy tym, że umorzenie odsetek jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy są spełnione przesłanki do umorzenia należności głównej.

W odniesieniu do wniosku o rozłożenie na raty Prezes ARiMR wskazał, że zgodnie z § 7 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi właściwy organ agencji płatniczej na wniosek dłużnika może (...) rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Organ I instancji mając na uwadze zgromadzone w aktach sprawy dokumenty oraz wysokość kwoty zadłużenia wskazał, że zaproponowane przez skarżącego warunki spłaty zadłużenia w ratach miesięcznych w wysokości 500 zł nie mogą zostać przyjęte z uwagi na zbyt długi okres całkowitej spłaty długu tj. ponad 15 lat. Zdaniem organu propozycja strony nie zapewnia realnej obsługi istniejącego zadłużenia w możliwym do przyjęcia czasie. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. UE L Nr 209, s.1 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) nr 1290/2005, jeżeli odzyskanie kwoty nie nastąpiło w terminie czterech lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50% zainteresowane Państwo Członkowskie oraz w 50% budżet wspólnotowy. W związku z tym Prezes ARiMR mając na uwadze datę pierwszego ustalenia administracyjnego (18 marca 2009r.) wskazał, że rozłożenie na raty spłaty istniejącego zadłużenia na warunkach zaproponowanych przez skarżącego, wiązałoby się z koniecznością poniesienia przez Polskę konsekwencji finansowych.

Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2012r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, ponownie analizując przesłanki określone w rozporządzeniu RM z 21 grudnia 2010 r., podzielił w całości argumentację zawartą w decyzji Prezesa ARiMR w [...] zakresie braku przesłanek do umorzenia odsetek od dochodzonych należności.

Odnosząc się do kwestii rozłożenia na raty Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że decyzja organu I instancji w tym zakresie jest również słuszna. Zdaniem organu odwoławczego przesłanki, o których mowa w § 7 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. mają charakter indywidualny, a ich przyznanie pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu.

Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 jednoznacznie wskazuje, iż państwo członkowskie powinno odzyskać należność w maksymalnym okresie 4 lat, a wiec na taki okres można rozłożyć ratalną spłatę należności. Podkreślił, że ww. 4 letni okres liczony jest od dnia pierwszego ustalenia administracyjnego i w przedmiotowej sprawie liczony winien być od 18 marca 2009 r. (decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności). W związku z powyższym organ odnosząc się do zmodyfikowanego wniosku o rozłożenie na raty należności w wysokości 20.000 złotych rocznie stwierdził, iż rozłożenie na raty istniejącego zadłużenia na warunkach zaproponowanych przez skarżącego spowodowałoby, że kwota nienależnie pobranych płatności byłaby spłacana przez okres dłuższy niż 4 lata, co w rezultacie wiązałoby się z koniecznością poniesienia przez Skarb Państwa konsekwencji finansowych. Dlatego też stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozłożenia spłaty całej należności wraz z odsetkami na raty w zaproponowanej przez niego wysokości, bowiem splata tej należności wraz z odsetkami trwałaby ponad 4 lata licząc od dnia pierwszego ustalenia administracyjnego. Natomiast stosownie do art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 spłata należności winna nastąpić w maksymalnym okresie 4 lat od pierwszego ustalenia administracyjnego.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2012r. wraz z uprzednią decyzją Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2012r. oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1, § 6 i § 7 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. polegającą na przyjęciu, że umorzenie należności możliwe jest wyłącznie z urzędu oraz pominięcie (§ 7 rozporządzenia) względów społecznych i gospodarczych przemawiających za umorzeniem lub rozłożeniem na raty należności skarżącego, w sytuacji w której skarżący deklarował spłatę swoich zobowiązań w ratach: po 500,00 zł miesięcznie ([....] zł rocznie), a następnie po [....] zł rocznie.

Skarżący wskazał, że skoro rozporządzenie RM z 21 grudnia 2010r. dopuszcza możliwość rozkładania na raty oraz umarzania należności z urzędu, to nie wyklucza rozkładania należności na raty i jej umarzania na wniosek zainteresowanego.

Stwierdził także, że zupełnie poza zakresem zainteresowania organów rozpoznających jego sprawę pozostawała jego sytuacja majątkowa oraz kontekst gospodarczy jego działalności. Zarówno organ I jak i II instancji pominął okoliczność, że skarżący nie posiada aktywów wystarczających na jednorazową spłatę wymaganej kwoty oraz że, co sygnalizowano wcześniej, jego majątek został zawyżony. Pominięto również przyczyny dla których skarżący zmuszony jest zwrócić otrzymane środki.

Zdaniem Skarżącego rozporządzenie RM z 21 grudnia 2010r. w sposób wyczerpujący określa możliwości rozkładania na raty bądź umarzania należności nie odwołuje się przy tym do innych aktów prawnych np. rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 - co wyklucza rozszerzającą wykładnię. Brak jest zatem, zdaniem skarżącego, argumentu dla uzasadnienia odmowy rozłożenia na raty i zaspokojenia roszczeń Agencji w nieco dłuższym terminie, ale z utrzymaniem potencjału zarobkowania przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie w zakresie odmowy umorzenia odsetek, a zaskarżona decyzja w tym przedmiocie znajduje oparcie w powołanych przez organy administracyjne przepisach prawa.

W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), zwanej dalej ustawą o finansach publicznych.

W myśl § 6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. w przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności, przy czym w stosunku do umorzenia należności, o którym mowa w § 4 ust. 1, umorzenie odsetek nie może przekroczyć kwoty stanowiącej równowartość 50 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem wymienionym w § 4 ust. 1.

Dlatego też umorzenie odsetek za zwlokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej.

Zatem zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. należność pieniężna umarzana jest z urzędu, o ile należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] marca 2009 r. wynosiła [...] zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 27 lutego 2009 r. wynosił 4,7030 zł. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą od 470,30 zł. Niewątpliwie również kwota dochodzonych odsetek przekroczyła 50 euro, tj. 235,15 złotych, skoro do obliczana odsetek stosuje się przepisy dotyczące zaległości podatkowych.

Przechodząc do dalszej analizy przepisów dotyczących możliwości umorzenia odsetek należy zauważyć, że w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek o których stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności. Zatem w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych niniejszym przepisem organ może z urzędu (a zatem nawet bez wniosku strony, co oczywiście nie wyklucza złożenia takiego wniosku przez skarżącego) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej.

Przesłanki te są następujące :

1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego;

2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych;

3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności;

6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej w wypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek organ może (nie musi) umorzyć określone należności. Natomiast brak zaistnienia tej przesłanki w ogóle wyklucza możliwość umorzenia należności. W związku z tym twierdzenia skarżącego odnoszące się do okoliczności powstania nienależnie pobranych płatności, czy też kontekst gospodarczy prowadzonej przez niego działalności nie mógł przyczynić się do umorzenia odsetek.

Dlatego też tylko kwestie związane z niskimi dochodami i posiadanym majątkiem mogły podlegać ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5-6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. (gdyż innych przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-4 skarżący nie spełnia). Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. W tym miejscu Sąd zgadza się z dokonaną przez organy płatnicze oceną sytuacja materialna, w której znajduje się skarżący. Strona bowiem osiąga dochody (zobowiązał się płacić raty w wypadku uwzględnienia jego wniosku) oraz co najważniejsze posiadana nieruchomość o szacunkowej wartości ok. [...]. złotych. Powyższe nie daje podstaw do przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

W zakresie oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki z § 3 ust.1 pkt 6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r., należy zauważyć, że jeżeli postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne, to Prezes ARiMR może z urzędu umorzyć należności w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nie jest to jednak możliwe bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie stwierdzenia nieściągalności należności dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W aktach administracyjnych brak jest dokumentu potwierdzającego wszczęcie i prowadzenie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Zatem przesłanka, ta również nie wystąpiła.

Wskazać należy, że zarówno agencja płatnicza, jak również Instytucja Zarządzająca – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171, str. 90, ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 885/2006, wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle.

Reasumując w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi w zakresie odmowy umorzenia odsetek od dochodzonych należności.

Sąd natomiast stwierdza, że skarga jest zasadna w części dotyczącej rozłożenia należności na raty. Zdaniem WSA w Warszawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów dotyczących rozłożenia należności na raty. Organ II instancji orzekając w tym zakresie ograniczył bowiem możliwość rozłożenia na raty należności do 4 lat od dnia pierwszego ustalenia administracyjnego.

Powyższe nie jest zasadne, gdyż wbrew twierdzeniom Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przepisy Unii Europejskiej nie regulują zagadnienia związanego z odzyskiwaniem należnych kwot. Powołany art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 również nie jest tym przepisem. Zgodnie z ww. przepisem jeżeli odzyskanie nie nastąpiło w terminie czterech lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50 % zainteresowane Państwo Członkowskie oraz w 50 % budżet wspólnotowy.

W związku z powyższym przepis ten reguluje jedynie instytucję współodpowiedzialności finansowej Państwa Członkowskiego i Unii Europejskiej za nieodzyskanie kwot należnych ze względu na nieprawidłowości lub zaniedbania. Należy podkreślić, że z preambuły tego rozporządzenia, a w szczególności motywu 25 i 26 wynika, że celem tego uregulowania była ochron interesów budżetu wspólnotowego poprzez stworzenie sytemu odpowiedzialności finansowej (stworzono procedurę pozwalającą Komisji chronić interesy budżetu wspólnotowego poprzez podejmowanie decyzji o obciążeniu danego Państwa Członkowskiego częścią kwot, które zostały utracone w wyniku nieprawidłowości i które nie zostały odzyskane w rozsądnym terminie). Zatem powołany art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 nie reguluje stosunków pomiędzy Państwem Członkowskim a producentem rolnym, który nienależnie pobrał płatności. Co więcej terminy wskazane w tym przepisie nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego, gdyż akapit piąty tego przepisu przewiduje (po spełnieniu dodatkowych warunków), że Komisja może, na wniosek Państwa Członkowskiego, przedłużyć te terminy o nie więcej niż 50 % długości terminów początkowych. Ustawodawca unijny w motywie 27 preambuły przewidział, że procedury windykacji stosowane przez Państwa Członkowskie mogą opóźniać odzyskiwanie środków o wiele lat oraz wskazał w akapicie trzecim art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 na obowiązek Państwa Członkowskiego w kontynuowaniu procedur windykacji (po okresie wskazanym w akapicie pierwszym art. 32 ust. 5), a kwoty odzyskane w ten sposób są w 50 % przeznaczane na rzecz EFRG, po zastosowaniu potrącenia przewidzianego w ust. 2 art. 32. Należy zatem podkreślić, że argument organu odwoławczego wskazujący, że Polska po okresie 4 lat od pierwszego ustalenia będzie zobowiązana do poniesienia konsekwencji finansowych odnosi się w równej mierze do instytucji rozłożenia na raty, jak i przymusowego ściągnięcia (egzekucji). Z akt administracyjnych wynika także, że skarżący nie ma wystarczających środków finansowych do jednorazowego uregulowania należności, zatem – przyjmując rozumowanie organu - w celu odzyskania należności ARiMR będzie zobowiązana wszcząć postępowanie egzekucyjne, które będzie polegało na zastosowaniu wobec skarżącego najpierw najmniej dolegliwych środków egzekucyjnych, a dopiero w wyniku stwierdzenia braku ich skuteczności zastosowania najbardziej dolegliwego tj. egzekucji z nieruchomości, która to nieruchomość stanowi źródło utrzymania skarżącego (pismo z 8 marca 2012r. – karta 19 akt administracyjnych). Dlatego też może się tak zdarzyć, że postępowanie egzekucyjne przeciągnie się ponad wskazany okres i w tym też wypadku Polska poniesie konsekwencje finansowe.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że powołany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 nie stanowi przeszkody do wyrażenia zgody wnioskodawcy na rozłożenie na raty należności w terminach innych niż wskazane w tym przepisie. Trzeba bowiem ponownie podkreślić, że przepisy wspólnotowe nie regulują odzyskiwania należności pozostawiając tę kwestię Państwom Członkowskim. O zasadności powyższej tezy świadczy rozporządzenie Komisji (WE) nr 885/2006, które w Rozdziale 1a "Windykacja długów" art. 5b "Sposób odzyskiwania" wskazuje, że bez uszczerbku dla wszelkich innych działań mających na celu egzekwowanie prawa przewidzianych przez przepisy krajowe, państwa członkowskie odliczają wszelkie zaległe należności dłużnika, których wysokość została ustalona zgodnie z krajowym ustawodawstwem, od wszelkich płatności wypłacanych mu przez agencję płatniczą, odpowiedzialną za odzyskanie długu od tego samego beneficjenta. Zatem dochodzenie należności winno odbywać się zgodnie z przepisami krajowymi, co również zostało potwierdzone w wyroku Sądu (dawniej Sądu Pierwszej Instancji) z 22 kwietnia 2010r. w sprawie Republika W. przeciwko Komisji Europejskiej (sprawy połączone T-274/08 i T-275/08, http://eur-lex.europa.eu), który w motywie 49 wyroku wskazał, że cyt. "spory dotyczące zwrotu kwot wypłaconych nienależnie w świetle prawa wspólnotowego powinny, wobec braku przepisów wspólnotowych, być rozstrzygane przez sądy krajowe na podstawie ich prawa krajowego z zastrzeżeniem ograniczeń, jakie nakłada prawo wspólnotowe, w efekcie czego zastosowanie szczegółowych zasad wynikających z prawa krajowego nie może prowadzić do uniemożliwienia w praktyce wykonania przepisów wspólnotowych (...)". W przedmiotowej sprawie przepisy krajowe nie wprowadzają żadnych ograniczeń w wykonaniu przepisów wspólnotowych.

Dlatego też organ II instancji przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o rozłożenie na raty winien stosować przepis art. 209 ustawy o finansach publicznych w związku z § 7 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r., które to przepisy kompleksowo uregulowały przesłanki warunkujące możliwość rozłożenia należności na raty.

Oczywistym również jest, że rozpoznając wniosek skarżącego w ramach uznania administracyjnego organ winien mieć na uwadze interes finansów publicznych Polski i to zarówno dotyczący konsekwencji finansowych nieodzyskania w terminie dochodzonych należności, jak również w wypadku wszczęcia egzekucji z nieruchomości i jej sprzedaży (źródło utrzymania skarżącego) możliwość świadczenia pomocy przez państwo w utrzymaniu wnioskodawcy (np. zasiłek dla bezrobotnych, ewentualnie inne formy pomocy). Dlatego też rozpoznając ponownie odwołanie skarżącego organ odwoławczy uwzględni wykładnię przepisów wskazaną przez Sąd oraz zważy wskazane powyżej interesy finansów publicznych i stosownie do poczynionych ustaleń faktycznych wyda określoną decyzję stosując art. 209 ustawy o finansach publicznych w związku z § 7 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).