Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1983/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Go 257/14 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania strony za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości od M. P. na rzecz Wojewody L.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Go 257/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P.o na decyzję Wojewody L. z dnia [..] stycznia 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uznania strony za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia [..]. grudnia 2013 r., nr [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Starosta Z., działając na podstawie art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2012 r. o uznaniu skarżącego M. P. z dniem [...] grudnia 2010 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu bezrobotnemu prawa do zasiłku od dnia [...] grudnia 2010 r. do dnia [...] czerwca 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz [...] zł miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Starosta Z., powołując się na przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), zwanej dalej u.p.z. oraz art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 104 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. i orzekł o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...] grudnia 2010 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia [...] grudnia 2010 r.

Uzasadniając wydaną w trybie nadzwyczajnym decyzję organ wskazał, iż na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, że w dniu [...] września 2010 r. dokonano w Krajowym Rejestrze Sądowym rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "R.", w której skarżący pełni funkcję wiceprezesa zarządu. Uwzględniając dyspozycję art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), na mocy którego zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę, organ I instancji uznał, że do momentu podjęcia uchwały o odwołaniu członka zarządu, albo do czasu złożenia rezygnacji z pełnionej funkcji skarżący ma określone prawa i obowiązki względem Spółki. Obowiązki te, zdaniem organu, wykluczają możliwość posiadania statusu bezrobotnego, bowiem nie można przypisać stronie gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, stanowiącej na gruncie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. przesłankę nieodzowną dla uznania za bezrobotnego. Organ wskazał także, iż w złożonym dnia [...] grudnia 2013 r. w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy w Z. oświadczeniu skarżący poinformował, iż z tytułu pełnienia funkcji nie pozostaje w stosunku pracy i nie osiąga dochodu.

Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda L. zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., bezrobotny to osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej. Uznając, że zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia musi być pełna i niczym niezakłócona, organ odwoławczy stwierdził, że pełnienie funkcji wiceprezesa zarządu spółki, która prowadzi działalność gospodarczą powoduje, że nie można przyjąć, aby bezrobotny wykazywał się gotowością i zdolnością do podjęcia zatrudnienia. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ II instancji wskazał, że obowiązki członka zarządu wynikające z Kodeksu spółek handlowych oraz postanowień statutu spółki, wykluczają przyjęcie, że taka osoba jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał, iż będąc powołanym na funkcję wiceprezesa zarządu nie pozostawał ze Spółką w żadnym stosunku zatrudnienia (ani na umowę o pracę, ani na umowę cywilnoprawną), w związku z czym nie pobierał jakiegokolwiek wynagrodzenia. Podał w skardze także, że "R." Spółka z o.o. od dnia jej powołania, tj. od [...]września 2010 r. do dnia [...] kwietnia 2013 r., czyli do dnia zmiany nazwy nie podejmowała żadnej działalności, w tym działalności operacyjnej. Dowodami potwierdzającymi te informacje miały być: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za okres od dnia [...] stycznia do dnia [..] grudnia 2012 r. oraz sprawozdanie Zarządu spółki R. za 2013 rok, stwierdzające, że spółka ta podjęła działalność operacyjną dopiero w maju 2013 roku. Skarżący podkreślił, że do dnia [...] czerwca 2011 r., wobec braku jakiejkolwiek aktywności obecnej spółki "R.", jako wiceprezes jej zarządu nie miał żadnych obowiązków i zajęć. Jego stanowisko było w istocie tytularne i nie wiązało się z koniecznością podejmowania jakichkolwiek działań uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia na pełen etat. Tym samym spełniał on warunki do uznania za osobę bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący nadesłał kserokopie umów o pracę, obejmujących okres od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] października 2012 r. oraz od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] maja 2014 r., które w jego ocenie potwierdzać mają - niezależną od pełnionej funkcji członka zarządu ww. Spółki - gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uwzględniając skargę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uznał kontrolowane rozstrzygnięcia za wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd pierwszej instancji wskazał na wstępie swoich rozważań, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawało, czy skarżący będąc członkiem zarządu spółki prawa handlowego mógł od dnia [...] grudnia 2010 r. legitymować się statusem osoby bezrobotnej oraz pobierać od dnia [...] grudnia 2010 r. zasiłek dla bezrobotnych. Dalej Sąd przypomniał, że obowiązująca w dniu rejestracji skarżącego definicja osoby bezrobotnej wymieniała w odniesieniu do osób pełnosprawnych, jako jeden z warunków nieodzownych dla jej wypełnienia, zdolność i gotowość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej. Dla uzyskania, jak i kontynuowania statusu bezrobotnego nieodzownym było, by warunek ten był spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez dalszy okres korzystania z tego statusu. Sąd dokonał też analizy pojęcia "gotowości podjęcia zatrudnienia" na gruncie doktryny i orzecznictwa sądowoadministracyjnego.

Odnosząc się do sformułowanej przez orzekające w sprawie organy oceny o braku gotowości skarżącego do podjęcia zatrudnienia, powodowanego pełnieniem przez skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu, Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na ugruntowane stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym za błędną uznaje się konstatację, że samo pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi przeszkodę do uznania za osobę bezrobotną. W świetle tak rozumianego pojęcia gotowości do podjęcia zatrudnienia odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej nastąpić może tylko wówczas, gdy w konkretnym przypadku organ ustali, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, np. z uwagi na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

Sąd pierwszej instancji za przedwczesne jednakże uznał stanowisko organów, że skarżący na dzień [...] grudnia 2010 r., tj. na dzień wydania przez Starostę Z. decyzji nie spełniał tejże przesłanki z powodu pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu Spółki. Analiza zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wskazuje bowiem, że orzekające w sprawie organy nie dysponowały dowodami niezbędnymi dla dokonania prawidłowych i istotnych, z punktu widzenia materialnej podstawy rozstrzygnięcia, ustaleń faktycznych. Organy zaniechały bowiem uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie ad casum, czy Spółka "A." (obecnie "R." Sp. z o.o.) faktycznie prowadziła działalność i jaki był zakres obowiązków skarżącego jako członka jej zarządu. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe ograniczyło się de facto do zgromadzenia przez organ I instancji, poza odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego (potwierdzającym m.in. datę rejestracji Spółki oraz fakt pełnienia przez skarżącego funkcji wiceprezesa jej zarządu), rachunku zysków i strat Spółki na dzień [...] sierpnia 2013 r. oraz zbiorczego bilansu za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] sierpnia 2013 r., na podstawie których nie można ustalić, czy w dacie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, jak i w poszczególnych miesiącach przedziału czasowego objętego uchyloną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Spółka ta prowadziła działalność.

W dalszej kolejności Sąd pierwszej instancji, z uwagi na odwołanie się przez organ I instancji do treści przepisu art. 201 § 1 k.s.h., jak i sformułowaną przez organy obu instancji ocenę, iż obowiązki członka zarządu spółki powodują brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, wskazał, iż organy nie wyjaśniły jaki był zakres ciążących na skarżącym względem Spółki obowiązków. Celem wyjaśnienia tejże kwestii rolą organów winno być - w przypadku potwierdzenia okoliczności prowadzenia przez Spółkę działalności - ustalenie ówczesnej wewnętrznej organizacji Spółki, w tym obowiązujących w Spółce regulacji dotyczących stosunków wewnętrznych, czy też sfery jej reprezentacji obejmującej dokonywanie czynności w stosunkach zewnętrznych. Sąd zaznaczył przy tym, iż na możliwość samodzielnego prowadzenia przez prezesa zarządu Spółki jej spraw, bez porozumienia i zgody wiceprezesa zarządu, skarżący zwracał uwagę, powołując się na zapisy Statutu Spółki, w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z uwagi na brak w aktach sprawy dowodów wskazujących precyzyjnie w jakim okresie Spółka prowadziła swą działalność, uznać należało, że w rozpoznawanej sprawie organy nie dokonały ustaleń pozwalających na sformułowanie oceny zaangażowania skarżącego w działalność Spółki, a tym samym nie wykazały, że pełnienie przez skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu wiązało się z obowiązkami, które mogłyby ograniczać jego gotowość do podjęcia pracy w pełnym wymiarze. Brak było zatem w ocenie Sądu wystarczających podstaw do uznania, że okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia wywiera bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej Starosty Z. z dnia [...] listopada 2012 r., a tym samym do stwierdzenia na tym etapie postępowania, iż skarżący nie spełniał przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda L., zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w gotowości do podjęcia zatrudnienia pozostaje osoba będąca członkiem zarządu spółki kapitałowej, której uczestnictwo w czynnościach reprezentacji jest niezbędne do spełnienia warunku reprezentacji łącznej;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w podstawie faktycznej sprawy informacji dotyczących sposobu reprezentacji wynikających z treści ogłoszeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym dotyczących spółki, w której skarżący pełnił funkcję wiceprezesa zarządu spółki;

III. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j, art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3, art. 134 § 1 p.p.s.a. polegającego na nieuwzględnieniu (nierozważeniu) wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy i akt postępowania sądowego, mających wpływ na ocenę, że pełnienie przez skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu spółki z o.o. wiązało się z obowiązkami, które ograniczały jego gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Wojewody L. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie stawianych zarzutów odwołując się przy tym do wybranych orzeczeń sądów administracyjnych. Konkludując stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowe jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że pełnienie przez skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu, wiążące się z obowiązkami, które mogą ograniczać gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu, stanowiło wystarczający warunek do odmowy przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej. Organom administracji nie można zatem skutecznie zarzucić, iż nie dokonały ustaleń pozwalających na sformułowanie oceny zaangażowania skarżącego w działalność spółki, a tym samym nie można zarzucić, że nie wykazały, iż pełnienie przez skarżącego funkcji prezesa zarządu wiązało się z obowiązkami, które mogły ograniczać jego gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze. Sam fakt pełnienia takiej funkcji przez skarżącego wystarcza do uznania, że nie spełnia on przesłanek osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie albowiem za zasadny należało uznać zarzut nieuwzględnienia wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy i akt postępowania sądowego, mających wpływ na ocenę, że pełnienie przez skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu spółki z o.o. wiązało się z obowiązkami, które ograniczały jego gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze. To naruszenie doprowadziło z kolei do błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. poprzez przyjęcie, że w gotowości do podjęcia zatrudnienia, co do zasady, pozostaje osoba będąca członkiem zarządu spółki kapitałowej.

W pierwszym rzędzie przypomnieć należy, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy adresowana jest do dwóch grup osób, tj. poszukujących pracy i bezrobotnych. Pojęcie poszukującego pracy jest bardzo szerokie. Obejmuje wszystkich zainteresowanych (osoby, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1-3, lub cudzoziemców - członków rodziny obywatela polskiego) poszukujących zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy. Ze statusem osoby poszukującej pracy wiążą się ograniczone uprawnienia i obowiązki. W związku z tym ustawa nie przypisuje takiej osobie identycznych wymogów, jak w przypadku bezrobotnego. Nie ma zatem znaczenia, czy osoby te w dacie rejestracji w charakterze poszukującego pracy pozostają w jakimkolwiek zatrudnieniu czy prowadzą inną działalność zawodową, a także na jakiej podstawie i w jakim wymiarze wykonują takie czynności oraz w jakiej wysokości osiągają z tego tytułu dochody. Pozwala to zainteresowanym zmianą pracy, ewentualnie podjęciem dodatkowej pracy, na zarejestrowanie się w urzędzie pracy w charakterze poszukującego pracy w czasie jeszcze trwającego na przykład stosunku pracy czy przed zakończeniem innej działalności zarobkowej.

Inaczej jednakże unormowana jest sytuacja osób bezrobotnych. Pojęcie bezrobotnego ustawa łączy bowiem ze znacznie szerszymi uprawnieniami, stosując je w przepisach regulujących prawa podmiotowe do określonych świadczeń o charakterze roszczeniowym z tytułu pozostawania bez pracy. W związku z tym koniecznym było bardziej rygorystyczne i dość precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. Przyjęta przez ustawodawcę konwencja terminologiczna musiała przy tym uwzględniać niewątpliwie zarówno cele polityki rynku pracy, jak i ograniczoną ilość środków finansowych, które na realizację takich zadań mogą być przeznaczone, a także fakt, iż przeciwdziałanie bezrobociu i łagodzenie ich skutków stanowi najpoważniejsze oraz stale rosnące obciążenie finansowe Funduszu Pracy, skąd wydatki na świadczenia dla omawianej grupy beneficjentów są pokrywane. Niezbędne zatem było objęcie ochroną socjalną maksymalnie dużej grupy rzeczywistych ofiar bezrobocia przymusowego, a jednocześnie wyeliminowanie z kręgu uprawnionych tych, którzy zainteresowani są nie tyle podjęciem pracy, ile otrzymywaniem raczej świadczeń z Funduszu Pracy i zdobyciem w ten sposób pewnych środków umożliwiających realizację innych planów osobistych i zawodowych.

Definicję osoby bezrobotnej zawiera art. 2 ust.1 pkt 2 u.p.z. Definicja ta skonstruowana jest w istocie z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które musza być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za bezrobotnego. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycia czy zachowania omawianego statusu. Nie jest możliwe odstąpienie od nich nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego nie zależą od uznania organów orzekających. Brzmienie art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności poza wymienionymi w ustawie nie mogą mieć zatem w przedmiotowych sprawach istotnego znaczenia. Stąd też, bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu.

Celem rejestracji w charakterze bezrobotnego z założenia ustawodawcy jest nie tylko uzyskanie określonych świadczeń z Funduszu Pracy, ale przede wszystkim znalezienie dla zainteresowanego pracy. Nie ulega zatem wątpliwości, ze status bezrobotnego może otrzymać tylko osoba wykazująca określone cechy, zarówno psychiczne, fizyczne jak i biologiczne. Koniecznym zatem jest, aby ta osoba była pełnoletnia i nie przekroczyła ustalonego limitu wieku oraz posiadała zdolność do czynności prawnych (pełną bądź ograniczoną), a także by stan jej zdrowia pozwalał na podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, a w przypadku niepełnosprawności - na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy.

W niniejszej sprawie zagadnienie prawne sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy osoba pełniąca funkcję członka zarządu spółki z o.o. może posiadać status bezrobotnego w okresie pozostawania w zarządzie spółki. Dla rozstrzygnięcia tej kwestii wskazać przyjdzie, że z postanowień art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. wynika również jeszcze jeden warunek stanowiący nader istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Jednakże kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Niewątpliwie taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć, iż musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, gdyż z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych.

Z brakiem gotowości do podjęcia pracy związana jest między innymi przesłanka uczenia się w szkole w systemie dziennym. Ustawodawca wyszedł z założenia, że uczniowie nie są w stanie podejmować pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym pozbawienie ich możliwości uzyskania statusu bezrobotnego jest uzasadnione i nigdy nie budziło wątpliwości.

W podobny sposób należy podchodzić do osób pełniących funkcję w zarządach spółek prawa handlowego. W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, iż na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 z późn. zm.), zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tejże działalności. W niniejszej sprawie te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącego, jako że został on wybrany do pełnienia funkcji członka zarządu, nie zrzekł się tej funkcji, nie został zawieszony w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazał, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Okoliczność, iż nie pobiera wynagrodzenia, nie wpływa na ocenę, iż skarżący jest co najmniej współprowadzącym działalność spółki.

Nie sposób też w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że Spółka "A." (obecnie "R." Sp. z o.o.), była w okresie ubiegania się przez skarżącego o status osoby bezrobotnej, spółką "martwą" lub "uśpioną", a piastowana przez niego funkcja miała charakter wyłącznie "tytularny". Przeczą temu dokonane przez organy ustalenia w zakresie wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz informacji publikowanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

W świetle powyższych okoliczności i wywodów, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że skarżący w okresie objętym kontrolowanymi decyzjami nie spełniał warunku gotowości do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. W ocenie składu orzekającego pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek do uzyskania statusu bezrobotnego.

Powyższe skutkować musiało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, a wobec uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał również skargę, oddalając ją na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Uwzględniając skargę kasacyjną, pomimo zawartego w niej wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, odstąpiono od zasądzenia tych kosztów od M. P. uznając, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a.