Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 557/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 24 ust. 4, art. 28 ust. 1, ust.2, ust. 3, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi D. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział z dnia 14 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2010 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku D. K. z dnia 7 stycznia 2010 r. w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odmówił umorzenia należności z tytułu:

- składek na ubezpieczenia społeczne – za okres: 11/2000-02/2007 na łączną kwotę 47. 292,23 zł w tym: składek na kwotę 28 123,23 zł. oraz odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 13.01.2010 r. na kwotę 19 169,00 zł.;

- składek na ubezpieczenie zdrowotne – za okres 11/2000-02/2007 na łączną kwotę 14. 186,20 zł w tym: składek na kwotę 8 577,20 zł. oraz odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 13.01.2010 r. na kwotę 5.609,00 zł.;

- składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 09/2002-02/2007 na łączną kwotę 2.919,79 zł., w tym: składek na kwotę 1806,79 zł. oraz odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 13.01.2010 r. na kwotę1.113,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w dniu 7 stycznia 2010 r. wpłynął wniosek D. K. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 11/2000 r. do 02/2007 r. Wniosek był motywowany trudną sytuacją życiową. Płatnik prowadził działalność.gospodarczą w okresie od 01.09.2000 r. do 02.03.2001 r., od 01.072002 r. do 01.03.2007 r., w przedmiocie – M.-S. Z uwagi na niespełnienie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na koncie płatnika powstało zadłużenie.

Zakład prowadził we własnym zakresie postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalono następujące fakty: zobowiązany nie miał ustalonego prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, nie korzystał z pomocy materialnej z uwagi na trudną sytuację rodzinną w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej, nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów, nie jest właścicielem nieruchomości. Organ ustalił ponadto, że aktualnie wnioskodawca przebywa w areszcie śledczym w S., odbywa karę pozbawienia wolności do lipca 2018 r. Dodatkowo ubezpieczony nie pracuje, nie osiąga obecnie żadnych dochodów. Do wniosku nie dołączono żadnej dokumentacji dotyczącej członków rodziny, a jedynie oświadczenie dłużnika, że jego żona wniosła o rozwód i wyjechała z córką zobowiązanego za granicę.

Organ przytoczył podstawy prawne umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tj. art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Badając w przedmiotowej sprawie istnienie powyższych przesłanek umorzenia należności organ rentowy stwierdził, że fakt przebywania w areszcie śledczym, nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika, z wywiązania się z ciążących na nim obowiązków, m. in. obowiązku uregulowania zaległych składek wobec ZUS. Wskazał, że po odbyciu kary pozbawienia wolności zobowiązany winien przedsięwziąć kroki zmierzające do uregulowania zaległości.

Zdaniem organu z analizy całego materiału dowodowego wynika, że w powyższej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie powyższych przepisów.

Na podstawie przedłożonych dokumentów Zakład uznał, że choć aktualne możliwości płatnicze wnioskodawcy są ograniczone, to jednak nie kwalifikuje się do umorzenia należności. Stwierdził brak w mniejszej sprawie podstaw prawnych i faktycznych do umorzenia przedmiotowych należności z tytułu składek w myśl przepisów art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Zakładu przedstawione przez płatnika argumenty i okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż zaległości te i ich rozmiar nie wynikają z nagłych, losowych okoliczności. Organ nadmienił ponadto, iż ryzyko z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi płatnik, który powinien poszukać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału budżetu państwa.

W końcowej części uzasadnienia organ rentowy podkreślił uznaniowy charakter niniejszej decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. K. podniósł, iż powyższa decyzja została wydana pochopnie i bez należytego zapoznania się ze sprawą. Zobowiązany wskazał ponadto, że zmiana z 5 na 10 letni okres przedawnienia należności z tytułu składek weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., a część jego należności pochodzi sprzed tego okresu. Z uwagi na powyższe ubezpieczony wniósł o ponowne rozpoznanie jego wniosku o umorzenie całości lub części należności z okresu do 1 stycznia 2003 r.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2010 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu przedawnienia. Zakład wyjaśnił, że w chwili obecnej, zgodnie z zasadą zawartą w art. 24. ust. 4 ustawy z dni 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 209, poz. 1585. ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (do których stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) przedawniają się z upływem 10 lat od daty ich wymagalności. Dziesięcioletni okres przedawnienia wprowadzony został ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 roku. Do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 01/1987 do 12/2002, których bieg terminu przedawnienia nie został przerwany, stosowało się pięcioletni okres przedawnienia. W konsekwencji 10 letni okres przedawnienia dotyczy wszystkich wymagalnych zobowiązań powstałych do dnia 31 grudnia 2002 roku (o ile nie uległy przedawnieniu i nie wygasły przed dniem 1 stycznia 2003 r.), jak i zobowiązań powstałych od dnia 1 stycznia 2003 roku.

Organ zwrócił uwagę, że w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych brak jest przepisów przejściowych dotyczących stosowania okresów przedawnienia, co do składek na ubezpieczenia społeczne obejmujących okresy sprzed wejścia w życie nowelizacji z dnia 18 grudnia 2002 r. W kwestii stosowania tych przepisów podobne jak przedstawione powyżej stanowisko Zakładu prezentuje Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 maja 2004 roku SK 39/2003 (OTK ZU 2004/5A poz. 40 str. 561) wskazał, że "fakt, iż w jakimś zakresie ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie co do kwestii intertemporalnej (stosowania ustawy do sytuacji zapoczątkowanych przed wejściem w życie ustawy) - bynajmniej nie oznacza luki w prawie. Ustawodawca, nie regulując wyraźnie kwestii intertemporalnej, otwiera drogę do tego, aby w danej sytuacji stosować zasadę tempus regit aktum. Tak więc i wobec braku wyraźnej regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa i tak będzie rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej, od momentu wejścia jej w życie, do stosunków nowo powstających i tych, które trwając w momencie wejścia w życie ustawy, nawiązały się wcześniej". W konsekwencji Zakład stwierdził, że jest podstaw do uznania za przedawnione zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11/2000 do 03/2001, od 07/2002 do 02/2007 skoro termin ich przedawnienia według zasad obowiązujących przed 2003 rokiem upłynąłby już po wejściu w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r.

Zakład podkreślił również, iż inne przepisy regulują problematykę przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Od dnia 1 lipca 2004 roku przedawnienie tych należności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 ze zm.). Wprowadza ona zasadę, zgodnie z którą należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Zasad tych nie stosuje się jednak do oceny przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które wygasły przed 1 lipca 2004 roku. Dotyczy to należności za okres od 01/1999 do 05/1999, których bieg 5 letniego terminu przedawnienia nie został przerwany. Wcześniej tematykę przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne regulował art. 28 ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.). Przepis ten obowiązywał w okresie od1 stycznia 1999 roku do 31 marca 2003 roku, a od 1 kwietnia 2003 roku zastąpiony został przez przepis art. 33 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.). Według tych przepisów należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 30 czerwca 2004 roku ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Jeżeli termin ten został przerwany, to termin przedawnienia ulegał wydłużeniu do lat 10, licząc od dnia wymagalności.

Ponadto zgodnie z art. 24 pkt 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. , Nr 205 , poz. 1585 ze zm.) bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się , a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony , do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc z kolei do badania istnienie przesłanek umorzenia organ rentowy stwierdził, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dłużnik nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ostateczne i rozstrzygnięcie. Wobec powyższego podczas rozpatrywania wniosku uwzględniono materiał dowodowy będący w posiadaniu Zakładu.

Przytaczając treść art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ odwoławczy stwierdził, że wobec wnioskodawcy nie ma zastosowania powyższy przepis.

Zdaniem Zakładu z przyczyn oczywistych nie zachodzi przesłanka występująca w pkt 1 w/w przepisu, jak również przesłanki wymienione w punkcie 2, ponieważ zobowiązany nie zgłaszał wniosku u ogłoszenie upadłości. W odniesieniu do pkt 4 wskazać należy, że w stosunku do firmy wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia (pkt 4a). Wobec zobowiązanego żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził braku całkowitej nieściągalności. W tej sytuacji nie zostaje spełniona przesłanka zawarta w pkt 3 i 5 art. 28. W odniesieniu do kwestii zawartej w pkt 6- jest oczywistym, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym istnieje możliwość uzyskania kwoty wyższej od wysokości wydatków egzekucyjnych.

W ocenie Zakładu przedstawione przez zobowiązanego argumenty i okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Organ stwierdził, że w odniesieniu do pkt. 2 rozporządzenia - zobowiązany nie dokonał likwidacji działalności w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, w wyniku którego opłacenie należności uniemożliwiłoby dalsze jej prowadzenie. Ze względu na fakt, iż zobowiązany jak i członkowie rodziny są osobami zdrowymi i stan zdrowia nie uniemożliwia uzyskania zatrudnienia w celu spłaty należności, nie ma zastosowania przesłanka wymieniona w pkt 3 rozporządzenia.

Ostatecznie organ stwierdził, iż ponieważ w sprawie nie wskazano na nowe okoliczności, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, jak również biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa oraz stan sprawy uznaje, zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i orzeczenie przedawnienia części należności za ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Skarżący podniósł, że organ wykorzystał lukę prawną i odrzucił jego wniosek o umorzenie części należności z uwagi na ich przedawnienie. Zdaniem zobowiązanego Zakład bezprawnie przedłużył z 5 do 10 lat okres przedawnienia wymagalności składek. Jak wskazał skarżący takie działanie organu narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem.

Wobec treści skargi, w pierwszej kolejności za niezasadny należy uznać zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne do 1 stycznia 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych słusznie przyjął, że do okresu przedawnienia wskazanych zobowiązań należy stosować przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu uwzględniającym zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2003 r. Przepis art. 24 wskazanej ustawy nie reguluje w sposób wyraźny kwestii związanej z okresem przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, których wymagalność nastąpiła przed 1 stycznia 2003 r., takiej regulacji nie zawierają również przepisy przejściowe, zatem zasadnie wskazał Zakład, że w tej sytuacji zastosowanie znajduje zasada legalizmu nakazująca działać na podstawie przepisów prawnych obowiązujących w dacie podejmowania czynności przez organy administracji państwowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 466/08 (Lex nr 549018) brak przepisów intertemporalnych nie oznacza braku regulacji w zakresie obowiązywania nowelizowanych przepisów, ale przesądza o obowiązku stosowania przepisów znowelizowanych od dnia ich wejścia w życie. Nie prowadzi to w żadnym razie do naruszenia zasady lex retro non agit i art. 2 Konstytucji RP, ponieważ znowelizowane przepisy wcale nie działają wstecz, tylko zastępują dawną regulację z dniem wejścia w życie nowelizacji.

Jeśli chodzi o kwestię przedawnienia zaległości składkowych wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to niewątpliwie przepisy, które weszły w życie dnia 1 stycznia 2003 r., mają zastosowanie do trwającego w momencie ich wejścia w życie zdarzenia w postaci niewykonania obowiązku uregulowania wspomnianych składek. Nie mają one natomiast zastosowania do zaległości składkowych, które uległy przedawnieniu zgodnie z poprzednio obowiązującymi zasadami. Skoro zatem, jak wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., w sprawie o sygn. akt II GSK 651/08, w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, iż pogląd ten jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2007 r., I UK 147/07, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., I UZP 4/08, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2008 r., III UZP2/08 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z dnia 14 października 2008 r., I SA/Kr 952/08 i w Kielcach z dnia 22 stycznia 2009 r., I SA/Ke 432/08).

Ponieważ zatem w rozpoznawanej sprawie należności skarżącego z tytułu składek nie uległy przedawnieniu przed wejściem w życie nowelizacji art. 24 ust. 4 u.s.u.s., czyli przed dniem 1 stycznia 2003 r., do należności tych ma zastosowanie znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowiący, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy), a zatem w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, a zatem w przypadku braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności według powyższego katalogu, organ pozbawiony jest możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. W niniejszej sprawie organ odniósł się do wszystkich wskazanych powyżej przesłanek i prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącego nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności.

Ponadto w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w związku z art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s.

Warunkiem niezbędnym (ale nie wystarczającym) jest wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na jego stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku (§ 3 ust. 1 rozporządzenia):

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego.

Należy przy tym zauważyć, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Organ zobowiązany jest jednakże do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

Przepis § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, do którego odwoływał się skarżący w niniejszej sprawie, wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji zobowiązanego, tak, aby organ miał podstawy do przyjęcia, że zapłata należności przez zobowiązanego, czy to jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji, oznacza niemożność zapewnienia koniecznych potrzeb bytowych zobowiązanego i jego rodziny.

W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, które zresztą nie były kwestionowane przez niego. Jak wynika z ustaleń Zakładu aktualnie skarżący przebywa w zakładzie karnym i dopiero w lipcu 2018 r. kończy karę pozbawienia wolności. Ponadto żona zobowiązanego wraz z córką wyjechała za granicę. Zatem obecnie zobowiązany nie ma nikogo na utrzymaniu. W konsekwencji nie można stwierdzić, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu Zakład zasadnie podkreślił, iż fakt przebywania w zakładzie karnym nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika z wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków, między innymi zaległych składek wobec ZUS.

Rozważając z kolei istnienie przesłanki z pkt 2 ust. 1 § 3 powołanego rozporządzenia zasadnie organ rentowy stwierdził, że zobowiązany nie dokonał likwidacji działalności gospodarczej w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, w wyniku którego opłacenie należności uniemożliwiłoby dalsze jej prowadzenie. We wniosku z dnia 7 stycznia 2010 r. skarżący podniósł, iż w grudniu 2005 r. w jego sklepie w O. miało miejsce włamanie i zaprószenie ognia, w konsekwencji spaliło się wszystko co miał. Jednak nie przedłożył na powyższe okoliczności żadnych dowodów, z których wynikałoby, iż zdarzenie to było przyczyną zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.

Prawidłowa jest także argumentacja Zakładu odnośnie przesłanki z pkt 3 ust. 1 § 3 powołanego rozporządzenia. Rację ma organ rentowym, że zobowiązany jak i członkowie jego rodziny są osobami zdrowymi, zatem stan zdrowia nie uniemożliwia uzyskania zatrudnienia w celu spłaty należności.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia określone w pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ust. 1 § 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż działanie organu mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

Mając powyższe na względzie, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).