Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 315/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1 .ust.2, art. 28 ust 3 a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par.3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 października 2010r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. B. w dniu 19.05.2009r. zwrócił się do ZUS Oddział w Opolu z wnioskiem o umorzenie całości należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) za okres od stycznia 1999 do września 2003. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną podnosząc, iż nie posiada żadnego majątku, a zadłużenie powstało bez jego winy .

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu decyzją z dnia 21.08.2009r. Nr [...] odmówił umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 85 059,95 zł.

Uzasadniając decyzję zrelacjonowano przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie i wskazano, że w celu ustalenia sytuacji finansowej strony skierowano wniosek do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnie o podanie wysokości dochodów osiągniętych w latach 1999 -2000. Wystąpiono także do Starostwa Powiatowego w Oleśnie Wydziału Geodezji o podanie informacji w zakresie posiadanych przez Pana P. B. i K. B. nieruchomości oraz udostępnienie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Organ zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy w Oleśnie o udzielenie informacji, czy Państwo B. zarejestrowani są jako osoby bezrobotne oraz czy pobierają zasiłek dla bezrobotnych. Nadto Pan P. B. przedłożył do wniosku:

- dokumentację medyczną i orzeczenie o niepełnosprawności Pani K. B.,

-opłacone faktury VAT za zużycie energii elektrycznej za okres 01/2009-05/2009 na kwotę 170,02 zł i 242,32 zł

- decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości,

- rozliczenie opłat za zużycie wody wg stanu na dzień 31.03.2009r.,

- zaświadczenie PUP z dnia 30.06.2009r. potwierdzające zarejestrowanie Pani K. B. jako osoby bezrobotnej,

- zeznania podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu / poniesionej straty / za lata 2004-2008,

- zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Oleśnie z dnia 23.06.2009r. stwierdzające zaległości z tytułu podatku VAT,

- oświadczenie płatnika - przedsiębiorcy o nie korzystaniu z pomocy publicznej,

- kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek.

Według informacji Powiatowego Urzędu Pracy w Oleśnie Pani K. B. zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, od 5.09.2001r. nie otrzymała żadnej propozycji pracy .

Ustalono, iż P. B. jest właścicielem oraz współwłaścicielem we wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości opisanych w księgach wieczystych KW {...],[...] i [...]. W drodze egzekucji z nieruchomości Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oleśnie dokonał sprzedaży nieruchomości należących do zobowiązanego za kwotę 41 100zł i 62 930,00 zł. Ostatecznie nie został sporządzony plan podziału kwot uzyskanych ze sprzedaży powyższych nieruchomości. Nadmieniono, iż należności ZUS figurują jako pierwszy wpis w dziale IV księgi wieczystej.

Ustalono, iż P. B. nie opłacał wymaganych ustawą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za okres od stycznia 1999r. do czerwca 2002r., od grudnia 2002r. do stycznia 2003r. i za wrzesień 2003 r. W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej zobowiązany zatrudniał pracowników, za których również nie opłacał wymaganych składek.

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Zakład stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność, stąd brak było podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., nr 11 poz. 74 ze zm.).

Organ stwierdził również, iż brak było podstaw do umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. (Dz.U. nr 141, poz.1365 ).

Zdaniem ZUS zobowiązany nie podjął żadnych działań w celu spłaty zadłużenia. Wskazano, iż Pan P. B. od 6 lat nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu dzieci, przy tym nie cierpi na żadne dolegliwości lub schorzenia, nie wystąpiły też w sprawie żadne nadzwyczajne okoliczności czy wydarzenia losowe, które uniemożliwiłyby podjęcie pracy zarobkowej. Podkreślono, iż nietrafne decyzje gospodarcze nie uzasadniają spełnienia przesłanki ważnego interesu płatnika, która jest warunkiem koniecznym do umorzenia zaległości. Ocena materiału dowodowego w kontekście powołanych przepisów doprowadziła do wniosku, że w przypadku Pana B. nie zachodzą szczególne okoliczności wymienione w powyższych przepisach. Rodzina zobowiązanego nigdy nie korzystała z żadnej formy wsparcia ze świadczeń pomocy społecznej. Z drugiej strony ZUS podkreślił, iż do zakresu jego działania należy realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Zakład rozpatrując sprawę o umorzenie należności z tytułu składek czyni to w granicach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Pismem z dnia 17.09.2009r. skarżący zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię, w szczególności art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie przez ZUS stanowiska, że po jego stronie nie zachodzą żadne przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek .

Decyzją Prezesa ZUS z dnia 23.03.2010r. utrzymana została w mocy decyzja Nr [...] z dnia 21.08.2009r., którą odmówiono umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 85 059, 95 zł. Uzasadniając decyzję, szczegółowo opisano przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie i wskazano, iż postępowanie egzekucyjne z nieruchomości nie można uznać za zakończone. Nie stwierdzono więc braku majątku, z którego można egzekwować należności. Wskazano ponadto, iż należności ZUS figurują jako pierwszy wpis w dziale IV księgi wieczystej, a Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonuje podziału uzyskanych kwot na podstawie art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie art. 1025 kpc, jak uważała strona postępowania. Reasumując, stwierdzono, że całkowita nieściągalność nie zachodzi.

Zbadano również przesłanki w kierunku umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że Pan P. nie korzystał i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nie podjął żadnej stałej pracy, choć we wniosku wskazywał, iż podejmuje usilne starania w znalezieniu pracy. Organ ustalił, że Pan P. B. nie posiada ruchomości, zalega z płatnością podatku od nieruchomości w kwocie 181 zł za IV kwartał 2009r. Ustalono, iż otrzymał dopłaty do rolnictwa, które w 2008r. wyniosły 2 830,38 zł. Na dochód rodziny składa się; pomoc finansowa dzieci mieszkających za granicą - 500zł miesięcznie, dochody wnioskodawcy z prac dorywczych w kwocie 200 zł miesięcznie, dochód córki pracującej na umowie o pracę w kwocie 840 zł brutto, dochód syna z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenia w kwocie 1 276,00 zł brutto za miesiące wrzesień i październik 2009 oraz 560 zł brutto za listopad 2009. Miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 690 zł, co mimo opóźnień pozwala na w miarę regularne opłacanie bieżących należności. Żona wnioskodawcy - K. B. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, nie pracuje, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki innych osób, zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Z powyższych okoliczności, zdaniem organu wynika, iż małżonka strony może podjąć lekką pracę. Po dokonaniu oceny powyższych dowodów i okoliczności, zdaniem organu, brak było podstaw prawnych i faktycznych do umorzenia zaległych składek w myśl przepisów art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych i nie zachodzą również uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek, zgodnie z art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Pan P. B. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji dowolnej oraz sprzecznej z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż do powstania trudnej sytuacji w żaden sposób nie przyczynił się P. B. i nie można upatrywać winy ubezpieczonego w powstaniu zadłużenia. Powstało ono bowiem w sposób całkowicie niezależny od ubezpieczonego, na skutek trudnych do przewidzenia okoliczności. 1 października 2003 roku P. B. zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Z tych względów nie jest zarejestrowany w PUP. Znając panującą sytuację na rynku niewątpliwie okoliczność rejestracji w Urzędzie Pracy nie wpłynęłaby na poprawę jego sytuacji materialnej i gospodarczej.

Ubezpieczony stale poszukuje pracy ,, na własną rękę". Śledzi ogłoszeni w prasie, na tablicy ogłoszeń w PUP, pyta znajomych.

Pomimo tego udaje mu się znajdować jedynie prace dorywcze, z których średnio osiąga dochód 200 zł miesięcznie.

Stałe zatrudnienie jest również utrudnione wskutek choroby żony. Zebrana w sprawie dokumentacja medyczna K. B. potwierdza, że cierpi ona na poważne schorzenia. Z upływem czasu jej stan zdrowia się pogarsza. Zaliczenie jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oznacza, że jest całkowicie niezdolna do pracy.

Ubezpieczony wozi żonę do lekarza, do apteki. Musi robić zakupy oraz pomagać we wszystkich pracach domowych. Stan jej zdrowia oraz schorzenia, na które cierpi nie pozwalają , aby była przez dłuższy czas sama w domu.

K. B. nie posiada prawa do renty z powodu braku spełnienia warunków poza niezdolnością do pracy , określonych ustawą o emeryturach i rentach z FUS.

Okolicznością obciążającą ubezpieczonego nie może być również i to, że nie korzysta z pomocy społecznej.

Wręcz przeciwnie fakt ten powinien przemawiać na korzyść P. B..

Co więcej obowiązuje podstawowa zasada, że przy nakładaniu obowiązków spłaty zadłużenia należy mieć na uwadze fakt, czy okoliczność ta nie spowoduje konieczności objęcia osoby pomocą społeczną.

Ubezpieczony nie posiada żadnego majątku, który został mu zlicytowany przez komornika. Nie jest bowiem właścicielem nieruchomości, ani też cennych ruchomości. Nie posiada również zdolności kredytowej. P. B. nie posiada samochodów, choć organ usilnie próbował przypisać mu fakt bycia właścicielem dwóch pojazdów.

W chwili obecnej również z ubezpieczonym nie mieszka wskazywana wcześnie córka.

Ubezpieczony posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP płatnika składek oraz osób nie będących płatnikami składek.

W świetle orzecznictwa sądowego oraz obowiązujących przepisów zasadne jest umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP płatnika składek oraz odsetek za zwłokę, kosztów egzekucji, upomnienia z tytuły nieopłaconych w/w składek finansowanych przez osoby nie będące płatnikami składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 22.10.2010r. skarżący wskazał, iż decyzją Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznano małżonce skarżącego świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz składki zdrowotnej od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. Jednocześnie strona podniosła, iż obecnie córka W. straciła pracę i zmuszona była wyjechać za granicę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej – p.p.s.a., sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich legalności i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego, Sąd uznał, iż organ prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm.)- zwana dalej - u.s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 cytowanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3 a). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, iż decyzja o umorzeniu należności składkowych ma charakter decyzji uznaniowej, bowiem ustawodawca w ust. 1 art. 28 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład". Sformułowanie "mogą być umarzane" znalazło się także w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. Oznacza to, że organ przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru przy podejmowaniu decyzji i nawet gdy spełnione zostaną przesłanki warunkujące umorzenie należności, organ może, ale nie musi ich umorzyć. Zakład ma bowiem, stosownie do wskazanych przepisów możliwość umorzenia, ale nie ma obowiązku umorzenia należności. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust.3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości. Oznacza to tyle, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek ustalenia, czy zachodzą okoliczności wskazane w treści wniosku i czy spełnione są przesłanki całkowitej nieściągalności albo przesłanka niemożności opłacenia tych należności ze względu na sytuację materialną i rodzinną. Ale nawet wówczas, gdy organ ustali, iż zachodzą przesłanki przyznania ulgi może jej nie przyznać. I działanie takie jest działaniem prawnym. W związku z konstrukcją uznania administracyjnego kognicja Sądu jest ograniczona w zasadzie do kontroli przestrzegania prawa w procesie dokonywania ustaleń faktycznych, wydania i doręczenia decyzji. Poza tą kognicją pozostaje natomiast samo uznanie (zob. wyrok WSA z 20.07.2010r., I SA/Łd 573/10).

W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z kpa oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego (zob. wyrok WSA z 13.01.2010r., I SA/Op 455/09).

Na podstawie dokonanej analizy materiału dowodowego organ zasadnie przyjął, iż w stosunku do skarżącego nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności w takim rozumieniu, jakie przewiduje przepis art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., skoro jest on współwłaścicielem w małżeńskiej wspólności ustawowej nieruchomości, do której nie toczy się postepowanie egzekucyjne. Ponadto, co szczególnie istotne w sprawie, nie została zakończona egzekucja z nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych KW [...] [...] i [...] (nie został sporządzony plan podziału uzyskanych ze sprzedaży kwot między wierzycieli).

W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy w pełni potwierdza stanowisko zajęte przez organy w obu decyzjach, iż w rozpatrywanej sprawie przesłanka całkowitej nieściągalności nie występuje, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Pozytywne dla skarżącego rozstrzygnięcie nie mogło zostać również oparte o przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy o Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Także i w tym przypadku organ ma możliwość, ale nie ma obowiązku, działając na zasadzie "uznania administracyjnego" umorzenia należności w razie spełnienia przesłanek określonych w powyższych przepisach.

Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości.

Analiza wynikających z przedstawionego unormowania przesłanek umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne prowadzi do wniosku, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone wyłącznie do sytuacji szczególnych, gdy m. in. ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy losowe oraz uzyskiwanie znikomych przychodów, utrzymanie siebie i rodziny przy jednoczesnym wywiązywaniu się ze zobowiązań wobec ZUS - u, jest realnie niemożliwe.

Postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie dostarczyło jednak danych o występowaniu, którejś z przedstawionych wyżej okoliczności.

Organ ustalił - i dał temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - aktualną na dzień wydania decyzji sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, wysokość dochodów oraz wydatków, określając zarazem ogólną kondycję ekonomiczną rodziny skarżącego. Ponadto organ zajął stanowisko, iż małżonka zobowiązanego posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, a z przedstawionego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż nie ma konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby. Powyższe okoliczności świadczą o tym, iż organ trafnie ocenił, że w sprawie nie występuje sytuacja zmuszająca dłużnika do sprawowania stałej opieki nad chorą małżonką, co pozbawiałoby skarżącego szans podjęcia pracy i uzyskiwania wynagrodzenia. Sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, niewątpliwie trudna, pozwala jednak , jak stwierdził organ, na w miarę regularną spłatę bieżących należności. Fakt, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej, wbrew zarzutom skargi, nie obciąża skarżącego, ale pozwala wnioskować, że dochód wystarcza na pokrycie miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem.

Powyższe ustalenia doprowadziły organ do wniosku, że nie istnieją podstawy do umorzenia zaległości skarżącego także na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 31.07.2003r., ponieważ skarżący nie wykazał istnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Odnosząc się z kolei do wyjaśnień skarżącego, dotyczącego sposobu powstania zaległości z tytułu składek, wynikający z niepowodzenia działalności gospodarczej, to podnieść wypada, iż argument ten nie mógł automatycznie przemawiać za umorzeniem zaległych składek. Okoliczności powstania zaległości nie wpływają bowiem bezpośrednio na udzielenie bądź odmowę udzielenia umorzenia. Analizując przyczyny powstania zaległości z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób przekonujący umotywował zajęte stanowisko. Sąd przychylił się do wywiedzionej przez organ oceny, że ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej obciąża przedsiębiorcę. W tym zakresie ustawodawca bowiem wiąże z posiadaniem statusu przedsiębiorcy bardziej rygorystyczny katalog wymagań. W ramach ryzyka związanego z byciem przedsiębiorcą wpisana jest bowiem odpowiedzialność za sposób prowadzenia tej działalności. Natomiast przewidziana w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych instytucja umorzenia nie może stanowić rekompensaty za skutki finansowe tych decyzji (zob. wyrok WSA z dnia 28.10.2009r., III SA/Wr 428/09).

W ocenie Sądu organ odwoławczy, nie naruszył zasad prowadzenia postępowania, organ podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zdaniem Sądu, dokonując oceny postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, wskazać należało, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy, a zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy podjęły wszelkie niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego działania i wyjaśniły sytuację rodzinną i majątkową skarżącego i jej rodziny oraz rozważyły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącego, a wyciągniętym z poczynionych ustaleń wnioskom, nie można zarzucić dowolności. Zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż przekroczono granice swobodnego uznania, a w konsekwencji brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W świetle powyższego, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, bowiem organ rozpatrzył całokształt zebranego materiału dowodowego i ocenił go w kontekście przesłanek umorzenia ujętych w powołanych przepisach prawa. Przed wydaniem decyzji umożliwił stronie zapoznanie i wypowiedzenie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Podkreślenia wymaga, iż organ dokonując oceny w konkretnej sprawie musi czynić to w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności, bo zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Wreszcie należy mieć na względzie i to, że organy administracyjne zasadnie przyjmują, iż istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma i musi mieć zatem charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. wyrok WSA z dnia 25.08.2010r., III SA/Po 166/10).

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany okoliczności faktycznych (sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub bytowej zainteresowanego lub jego rodziny) i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie, bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta, z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Sytuacja taka może mieć miejsce np., gdy małżonka będzie korzystała z pomocy społecznej, egzekucja z nieruchomości zostanie zakończona, czy zmienią się dochody rodziny (gdyż np. córka straciła pracę), co było podnoszone w sprawie, ale dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego.

Te nowe okoliczności podniesione w skardze nie mogły być brane pod uwagę przez Sąd, bowiem Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonych decyzji, czyli ocenia prawidłowość podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w dacie decyzji na podstawie tego materiału dowodowego, którym dysponował organ.

Na zakończenie, jeszcze raz należy podkreślić, że decyzja wydana w niniejszej sprawie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że wybór skutku prawnego wyprowadzonego ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie leży w gestii organu administracyjnego. Gdy tylko więc organ swoją decyzję należycie uzasadni i przy jej podejmowaniu nie naruszy przepisów, to Sąd nie ma podstaw, by tak podjętej decyzji odmówić waloru legalności.

Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.