Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 766/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Teresa Randak (spr.), Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału ZUS w R. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej określanej "kpa")) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm. dalej określanej też "ustawa" lub "u.s.u.s.") utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] odmawiającą P. H. (dalej określanym zamiennie: "wnioskodawca", "zobowiązany" lub "skarżący" umorzenia zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia do września 2016 r.

Uzasadniając decyzję, organ wskazał, że wyczerpujący katalog okoliczności, w których całkowita nieściągalność zachodzi zawiera art. 28 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym należność może być uznana za całkowicie nieściągalną, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r - prawo upadłościowe i naprawcze (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 z późn. zm.),

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 201),

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ podniósł nadto, że oceniając wniosek zobowiązano uwzględniono również przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do jego postanowień zakład może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności, lub

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Uwzględniając powołane wyżej przepisy stwierdzono, iż nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby podjąć decyzję zgodnie z wnioskiem, gdyż nie wystąpiły okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt. 1, 2, 3, 4, 4a, 5 powołanej ustawy. W zakresie elementów wynikających z pkt. 6 organ stwierdził, że aktualnie w stosunku do zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2016 r. do września 2016 r. nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne i naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W ocenie Dyrektora ZUS całkowita nieściągalność to również trwała nieściągalność, a o takiej trudno mówić w odniesieniu do wnioskodawcy, gdyż nadal prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu osiąga przychód.

Organ ustalił nadto, że wnioskodawca:

- wygenerował stratę w wysokości [...]zł za okres styczeń – listopad 2016 r. ,

- nie uzyskuje dochodów z innych źródeł,

- prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe,

- ponosi stałe koszty utrzymania z tytułu miesięcznych opłat w wysokości [...] zł, związane z leczeniem w kwocie [...] zł oraz z wyżywieniem ok. [...] zł- [...] zł,

- nie posiada majątku nieruchomego i innych praw majątkowych oraz wierzytelności,

- posiada samochód [...]- rok prod. 2007,

- oprócz zaległości z tytułu składek posiada zobowiązania wobec A S.A., co do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem Komornika oraz u mechanika z tytułu napraw pojazdu,

- wykazał, że posiada majątek firmowy na kwotę [...]zł,

- nie figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy społecznej,

- wskazuje na stan zdrowia wymagający stałego zażywania lekarstw;

- posiada nieruchomość tj. grunt oddany w użytkowanie wieczyste.

Dyrektor ZUS wskazał, że:

- w poszczególnych miesiącach roku podatkowego PIT-16A za 2014 r. zobowiązany zapłacił składki zdrowotne w łącznej wysokości [...]zł, a odliczył od karty podatkowej składki w łącznej wysokości [...]zł;

- w poszczególnych miesiącach roku podatkowego PIT-16A za 2015 r. zobowiązany zapłacił składki zdrowotne w łącznej wysokości [...]zł, a odliczył od karty podatkowej składki w łącznej wysokości [...]zł.;

- z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki podatkowej na rok podatkowy 2015 wynika, że z tytułu prowadzenia działalności w 2015 r. zobowiązany był uprawniony do opłacenia zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości [...] zł, który po uwzględnieniu obniżki 20% ustalono w miesięcznej kwocie [...] zł.

Organ wskazał nadto, że w stosunku do zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.

W przedstawionym stanie faktycznym organ uznał, że nie wystąpiły przesłanki warunkujące umorzenie zaległości. Jak zaznaczył ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który powinien poszukać możliwości rozwiązania swojej sytuacji płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności nie są równoznaczne z niemożliwością zapłaty składek i nie stanowią automatycznej podstawy umorzenia zaległych składek. Za niezasadne uznał Dyrektor ZUS domaganie się przez zobowiązanego umorzenia składek i przerzucania konsekwencji prywatnych decyzji na tę jednostkę. Jak podniósł organ spłata zadłużenia może być dokonywana w systemie ratalnym, który ogranicza negatywne konsekwencje wynikające z przymusowego ich dochodzenia. Organ zwrócił nadto uwagę, że zadłużenie jest nieodległe co uzasadnia przyjęcie założenia, że istnieje realna możliwość jego zaspokojenia do upływu terminu przedawnienia. Jak zaznaczył ZUS umorzenie oznacza definitywną rezygnację z należnych ZUS składek. Organ podkreślił, że nie wystąpiły też przesłanki określone w ust. 2 i 3 § 3 Rozporządzenia, cytując ich treść.

Końcowo organ wskazał, że sprawa dotycząca umorzenia zaległości od stycznia 2014 r. nie może być rozpoznana, gdyż jest aktualnie zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zobowiązany zarzucił Dyrektorowi ZUS naruszenie:

1. art. 7 kpa i art. 8 kpa w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zw. z art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez przeprowadzenie w sposób nierzetelny oceny dowodów i nieprawidłowe uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności oraz uzasadnienie swojego stanowiska przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji w sposób pozbawiony logiki;

2. art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez nieprawidłowe uznanie, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, o której mowa w powołanym wyżej przepisie.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że w toku postępowania, przedstawił szereg dokumentów, z których wynika, że nie ma możliwości finansowych, aby uregulować zadłużenie. Jak wskazał takie same dowody składał również do Biura KRRiT w sprawie o umorzenie należności z tytułu opłaty abonamentowej, która decyzją z dnia [...] umorzyła w całości zadłużenie z tytułu opłaty abonamentowej. Tymczasem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie umorzył nawet w części zadłużenia. W ocenie skarżącego nie sposób zrozumieć, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie potrafił ustalić na podstawie przedłożonych dowodów oraz wyjaśnień, że jego sytuacja życiowa i finansowa uzasadnia umorzenie zadłużenia, podczas gdy KRRiT potrafiła dokonać takich ustaleń na podstawie tylko części tych samych dowodów, które znajdują się w posiadaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i umorzyć zaległości w całości. Skarżący uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przeprowadził rzetelnie oceny zgromadzonych dowodów, albowiem z tychże dowodów wynika, że należności powinny być umorzone co najmniej w części, w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Za nielogiczne uznał stanowisko organu, cytując sprzeczne ze sobą fragmenty uzasadnienia decyzji. Wskazał nadto, że nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych takich jak zakup ubrania czy żywności. Za błędne uznał stanowisko organu, że niekorzystanie z pomocy społecznej dyskwalifikuje go z możliwości uzyskania ulgi. W ocenie skarżącego ZUS rażąco przekroczył granice uznania administracyjnego.

Skarżący zarzucił organowi błędną ocenę istnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez zastosowanie jego rozszerzającej wykładni.

Końcowo podkreślił, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na ratalną spłatę zadłużenia.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; a nadto:

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z treści decyzji KRRiT z dnia [...] na okoliczność wskazaną w treści uzasadnienia.

Dyrektor Oddziału ZUS, wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kontroli Sądu – w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) – podlegała decyzja z [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] z dnia [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2016 r. do września 2016 r.

Skarga jest niezasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Wymaga nadto zaakcentowania, że tut. Sąd rozstrzygał już sprawę umorzenia skarżącemu składek za okres od stycznia 2014 r. do maja 2015 r. oddalając skargę wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 75/16 (dostęp. na http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmując, że rozważania prawne i podniesiona argumentacja w w/w wyroku jest zasadna, orzekający w sprawie skład przyjmują za własną i w całości odwoła się do jej treści, poza tymi elementami, które różnią się w sprawie a dotyczą straty z prowadzonej działalności gospodarczej i umorzenia skarżącemu należności z tytułu abonamentu przez KRRiT.

Jak przyjął Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 75/16 decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd zaznacza, że oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostają następujące fakty:

- prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej (osobowy przewóz pasażerów),

- prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego,

- osiąganie przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2012-2016 (w kwotach wskazanych wyżej).

Jak wynika nadto z oświadczenia majątkowego skarżącego zamieszkuje on w mieszkaniu będącego własnością syna ponosząc wydatki w wysokości łącznej około [...] zł. miesięcznie, z tego na wyżywienie [...] – [...] zł, lekarstwa – [...] zł i ponoszenie opłat z tytułu korzystania z mieszkania około [...] zł. Skarżący wskazał nadto, że prowadzona działalność gospodarcza w formie przewozu osób (taksówkarz) przynosi straty. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Wymaga podkreślenia, że nawet pobieżna analiza wskazanych wartości tj. zestawienie ponoszonych kosztów i straty uprawnia wniosek, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji w sposób rzetelny. Trudno bowiem za odpowiadającą prawdzie uznać sytuację, w której ponosząc – jak to przedstawił skarżący – permanentną stratę – ponosić jednocześnie wydatki wskazane w oświadczeniu, nie mając innego źródła przychodu. Wskazane wartości są nie do pogodzenia, a to uzasadnia wniosek, że skarżący nie przedstawił rzeczywistej sytuacji. Na marginesie należałoby wskazać, że opłaty trv obciążają właściciela odbiorników, stąd też twierdzenie skarżącego, że nie posiada żadnego mienia ruchomego – poza [...]– może budzić uzasadnione wątpliwości.

Przyjdzie wskazać, że w postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne ZUS zobowiązany jest zbadać występowanie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i ewentualnie w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b w związku z ust. 3a u.s.u.s. Na gruncie tej sprawy organ dostatecznie wywiązał się z tego obowiązku.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w ww. przepisie jest wyczerpujące, a to oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w odniesieniu do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki określone w pkt 1, 2, 3, 4 i 4a. Z kolei z zakresie przesłanek określonych w pkt 5 i 6 ZUS, (orzekając w II instancji) stwierdził, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku podlegającego egzekucji, zatem przedwczesne jest stwierdzenie, że w ramach tego postępowania nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jak wynika z akt wobec skarżącego prowadzone jest przez Komornika Sądowego postępowanie egzekucyjne, które obejmuje należności wobec B i ZUS na podstawie wystawionych w dniu [...] tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości wobec zakładu od stycznia 2014 r. Postępowanie to nie zostało umorzone, a to oznacza, że wymieniona w pkt 5 przesłanka nie została spełniona. W odniesieniu do należności będących przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie, postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze wszczęte.

W ocenie skarżącego, organ błędnie przyjął, że posiada majątek, z którego możliwa byłaby egzekucja a to w jego ocenie przesądza o istnieniu przesłanki uzasadniającej umorzenie należności.

Zasadne jest zatem wskazanie, że ZUS ustalił – co nie jest sporne – że nieuregulowane należności nie stanowią przedmiotu egzekucji a więc oczywistym jest, że brak jest aktu czy to naczelnika urzędu skarbowego czy komornika sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Przepis w tym zakresie wymaga by okoliczność braku majątku wynikała z aktu wskazanego w tymże przepisie przez uprawniony organ. Ustalenie zatem braku przesłanki w tym zakresie nie stanowiło naruszenia prawa.

Co do przesłanki wskazanej w pkt 6 w/w przepisu, to oczywiste jest, że nie została ona spełniona, skoro sam skarżący – w oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym – wskazuje na ponoszenie miesięcznych wydatków w kwocie około [...] zł miesięcznie i posiadanie mienia ruchomego w postaci [...].

W opisanej sytuacji, zasadnie organ przyjął, że nie jest możliwe umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne skarżącego z tytułu ich całkowitej nieściągalności, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.

Wymaga szczególnego zaakcentowania, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym/niezbędnym do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Niezależnie jednak od powyższej konstatacji na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności na podstawie ust. 3a sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie skarżącego organ naruszył § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, gdyż uregulowanie zaległych składek uderzy w podstawy jego egzystencji. W tym miejscu należy wskazać, że organ przyjął, że sytuacja wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku jest trudna, jednakże uznał, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciąża prowadzącego tę działalność. Wymaga nadto podkreślenia, że skarżący jeszcze w 2014 r. wykazywał przychód w kwocie [...]zł, koszty [...]zł i dochód w kwocie ok. [...]zł. We wniosku dotyczącym umorzenia należności za 2016 r. skarżący wykazał z kolei stratę, podnosząc, że spada liczba klientów. Przyjęcie przez ZUS, że sytuacja skarżącego może się zmienić i może on w przyszłości osiągać przychody wydaje się uzasadnione. Skoro bowiem w 2014 r., skarżący uzyskiwał przychód rzędu [...] zł miesięcznie to działalność ta była opłacalna. Przejściowe kłopoty nie przesądzają jeszcze o tym, że skarżący nie będzie w stanie uiścić przynajmniej części należności wobec ZUS, chociażby w systemie ratalnym. Trudno bowiem uznać, że skarżący będzie prowadził działalność gospodarczą, która przynosi stałe straty.

Odnosząc się do z kolei do stanowiska KRRiT przyjdzie jeszcze raz wskazać, że decyzje o umorzeniu są tzw. decyzjami uznaniowymi, a to oznacza, że organ nie jest zobowiązany do umorzenia należności nawet w sytuacji, gdy stwierdzi istnienie przesłanek warunkujących ich umorzenie. To, że KRRiT umorzyła skarżącemu należności z tytułu zaległych opłat z tytułu posiadania odbiorników, nie oznacza, że ZUS był zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia tożsamej treści. Przyjdzie wskazać, że należności wobec ZUS mają szczególne znaczenie społeczne. Umorzenie ich oznacza całkowitą rezygnację z ich uregulowania, co w konsekwencji oznacza, zmniejszenie środków na prowadzoną przez ZUS działalność.

Oczywistym jest przy tym, że dochodzenie przez ZUS należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak zaspokojenia tychże potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb. Nie każda bowiem potrzeba to potrzeba niezbędna.

Argumentacja skargi sprowadza się do wyrażenia stanowiska, że skarżący nie akceptuje oceny organu, że nie spełnia warunków do umorzenia zaległości, ponieważ jest chory, uzyskuje stratę w prowadzonej działalności, nie ma oszczędności i majątku. Twierdzenia te nie wnoszą niczego nowego do oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej wyżej. Zasadnie, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, organ uznał, że nie ma przesłanek prawnych do ostatecznej rezygnacji z należności. Skoro skarżący nie posiada na ten moment majątku na zaspokojenie należności, istnienie zaległości niczego nie zmienia w jego sytuacji majątkowej, wpływa to jedynie na brak możliwości prowadzenia skutecznie egzekucji. Nie jest to jednak wystarczająca przesłanka do rezygnacji przez organ ze swoich należności.

W wyżej wskazanych kwestiach wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA przyjął, że "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 K.p.a. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym".

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a na podstawie art. 77 § 1 K.p.a., zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast zgodnie z art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zdaniem Sądu organ sprostał tym wymaganiom i nie naruszył – wbrew twierdzeniu skarżącego – przepisów postępowania zarówno w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., jak i na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia.

Nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, co uzasadnia wniosek, że stratę potraktował, jako przejściowe trudności. Trudno bowiem z zasadami doświadczenia życiowego i logiki przyjąć, że skarżący będzie prowadził działalność gospodarczą w dłuższym okresie czasu generującą stratę.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową i finansową strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Końcowo, przyjdzie wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5600/16 oddalił skargę skarżącego na odmowę umorzenia składek za okres od stycznia 2014 r. do maja 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy administracji publicznej w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, a Sąd I instancji - dokonując kontroli judykacyjnej - trafnie uznał, że w aspekcie procesowym działania organu były prawidłowe i zgodne z naczelnymi zasadami tego postępowania. NSA podkreślił nadto, że "decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek. Świadczy o tym sposobie normowania użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 Rozporządzenia terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia okoliczności unormowanych w ww. przepisach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych".

Z przyczyn powyżej wskazanych, Sąd uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.