Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 248/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 55 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt. 3 w związku z art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję [...] sp. z o.o. w T. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] sp. z o.o. w T. z dnia [...] września 2014 r. L.dz. [...]; 2. zasądza od [...] sp. z o.o. w T. na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. w [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

PolGuard Consulting Sp. z o.o. (zwana dalej: skarżąca, Spółka, wnioskodawca) na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt. 3 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm., [przyp. sądu – faktycznie zaś Dz.U. z 2014 r., poz. 782] zwanej dalej: ustawa, Udip) złożyła wniosek do Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w [...] (zwanej dalej: Przedsiębiorstwo; [...]) o udzielenie i przesłanie informacji publicznej w związku z zawarciem przez Przedsiębiorstwo w dniu [...] stycznia 2013 r. umowy, której przedmiotem była usługa aktualizacji dokumentacji bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych (pismo do [...] Sp. z o.o. z dnia [...] czerwca 2014 r. L. dz. [...]). Wnioskodawca zażądał udostępnienia informacji, w postaci następujących danych dotyczących wskazanej umowy:

1. daty zawarcia umowy;

2. danych podmiotu z którym zawarto umowę;

3. zakresu prac zleconych na podstawie umowy (przedmiotu umowy);

4. wynagrodzenia umownego przewidzianego umową za wykonanie przedmiotu umowy,

wyłącznie droga mailową na wskazany adres poczty elektronicznej

Pismem z dnia [...] września 2014 r., w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2014 r. Przedsiębiorstwo poinformowało wnioskodawcę, że data zawarcia przez Przedsiębiorcę umowy oraz jej przedmiot, zostały wskazane przez samego Wnioskodawcę we wniosku i w tej mierze uznano wniosek za bezprzedmiotowy oraz potwierdzono, że wskazane informacje są zgodne z rzeczywistością. Na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 Udip w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 z późn. zm., zwanej dalej: ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) odmówiono jednocześnie udostępnienia informacji w zakresie danych podmiotu, z którym zawarto umowę oraz wynagrodzenia przewidzianego za wykonanie tej umowy.

W uzasadnieniu wskazano, powołując się na art.. 5 ust. 2 Udip, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Podniesiono, że w zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Wskazano, że w Przedsiębiorstwie obowiązuje Regulamin ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa (zwany dalej: Regulamin). Określono w nim działania, których celem jest zachowanie w tajemnicy nieujawionych do wiadomości publicznej informacji technicznych, technologicznych i organizacyjno - finansowych lub innych informacji posiadających wartość gospodarczą dla Spółki, których wykorzystanie, przekazanie lub ujawnienie zagraża lub narusza interesom Spółki. Ponadto zgodnie z Regulaminem tajemnicą Spółki jest również tajemnica przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 Udip. Wywodzono, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu "Wykaz informacji stanowiących Tajemnicę Spółki w [...]", objęte tajemnicą Spółki, są również objęte dane kontrahentów oraz warunki handlowe ze szczególnym uwzględnieniem cen.

W ocenie Przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, podjęło ono niezbędne działania w celu zachowania w poufności protokołów danych kontrahentów oraz warunków handlowych ze szczególnym uwzględnieniem cen. Informacje te stanowią zatem tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust, 2 Udip i w stosunku do nich prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się ze stanowiskiem Przedsiębiorcy. Zarzucono, że jeżeli Przedsiębiorstwo powołuje się na tajemnicę przedsiębiorcy, to powinno w pierwszej kolejności wykazać, że dany przedsiębiorca, którego dane mają być podane, podjął w ogóle niezbędne kroki mające na celu zachowanie tych danych w poufności.

Zdaniem Spółki powoływanie się przez organ na istniejący u niego Regulamin ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa jest pozbawione podstawy prawnej, gdyż ten regulamin jest sprzeczny z aktem powszechnie obowiązującego prawa, czyli z ustawą.

Pismem z dnia [...] października 2014 r., na podstawie art. 5 ust. 2 i art, 12 ust. i w zw. z art. 16 Udip w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Przedsiębiorstwo podtrzymało decyzję z dnia [...] września 2014 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podniesiono, że należy zgodzić się z Wnioskodawcą, że organ powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, powinien w pierwszej kolejności wykazać, że przedsiębiorca, którego dane mają być podane podjął w ogóle niezbędne kroki mające na celu zachowanie tych danych w poufności. Jednakże, zdaniem Przedsiębiorstwa, Wnioskodawca nie dostrzegł faktu, że [...] jest również przedsiębiorcą działającym na konkurencyjnym rynku. Podkreślono, że właśnie w celu ochrony informacji, które mają dla [...] wartość gospodarczą został przyjęty Regulamin ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa. Przyjęcie tego Regulaminu stanowiło niezbędne działanie w celu zachowania poufności ważnych dla Spółki informacji, w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wywodzono, że odmawiając udostępnienia żądanych informacji [...] nie powoływał się na tajemnicę przedsiębiorcy, z którym zawarła umowę, której przedmiotem była usługa aktualizacji dokumentacji bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych, lecz na tajemnicę ustanowioną Regulaminem ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa obowiązującym w Spółce. Jak wykazano w piśmie z dnia [...] września 2014 r, ochroną objęte są m in.: dane kontrahentów oraz warunki handlowe ze szczególnym uwzględnieniem cen.

Zdaniem Przedsiębiorstwa podjęło ono działania mające na celu zachowanie w poufności informacji, których udostępnienia domaga się Wnioskodawca, Okoliczności te zostały wykazane w piśmie z dnia [...] września 2014 r. i w pełni uzasadniają odmowę udostępnienia informacji ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

Za bezzasadny uznało Przedsiębiorstwo zarzut nieważności Regulaminu. Podkreślono także, że [...], niezależnie od tego, że jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, jest również przedsiębiorcą działającym na rynku konkurencyjnym. [...] - jak każdy innych przedsiębiorca ma zatem prawo do chronienia informacji mających dla niego wartość gospodarczą.

Powołując sie na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej podniesiono, że skoro ustawa nie przewiduje, że ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy nie dotyczy informacji o Spółkach jednostek samorządu terytorialnego, to brak jest podstaw do kwestionowania ważności obowiązującego w [...] Regulaminu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Spółka zaskarżając decyzje organów obu instancji w całości i zarzucając: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 10 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013, poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem, decyzji uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez zapoznania się ze stanowiskiem Skarżącego i w konsekwencji pozbawiło go możliwości obrony swoich praw, a więc z następczą koniecznością złożenia skargi da Sądu i narażeniem go na koszty związane z koniecznością wniesienia takiej skargi; art, 107 § 2 Kpa w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 2 Udip poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niezamieszczenie w decyzji odmownej wymaganych prawem elementów decyzji, które winna ona zawierać; po wtóre naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: art. 5 ust. 2 Udip - poprzez jego błędną wykładnię i w efekcie uznanie, że wskazany przepis ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy daje możliwość odmówienia udzielenia informacji publicznej; art. 4 ust. 1 pkt 5 Udip poprzez jego złą interpretację i w efekcie odmówienie Skarżącej udzielenia informacji, mimo iż podmiot ten jest do udzielenia takiej informacji zobowiązany. Spółka wniosła o uchylenie obu decyzji i podtrzymała stanowisko zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie skargi w całości, podnosząc, że Zarzuty podniesione przez Skarżącego są bezzasadne i dlatego skarga powinna zostać oddalona.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, [...] stanęło na stanowisku, że nie jest organem władzy publicznej i przepisy art. 16 ustawy stosuje się do niego odpowiednio. Podkreślono, że artykuł 10 Kpa odnosi się przede wszystkim do postępowania dowodowego mającego na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Natomiast, biorąc po uwagę specyfikę postępowania w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, do rozstrzygnięcia sprawy wystarczające było stanowisko Skarżącej wyrażone we wniosku, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że nawet gdyby doszło do naruszenia art. 10 Kpa, to naruszenie to nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 2 Kpa w zw. z 16 ust. 2 pkt 2 Udip, wskazano, że [...] nie jest organem władzy publicznej, zatem brak jest uzasadnienia do stosowania przez [...] art. 16 ust. 2 pkt 2, w zakresie wskazania w uzasadnieniu decyzji odmownej imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Natomiast w uzasadnieniu wskazano, że odmowa następuję z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa [...].

Skarżąca nie wykazała też wpływu tego rzekomego naruszenia na wynik sprawy.

Odnosząc się do zrzutów naruszenia prawa materialnego, ponad stanowisko zawarte w decyzjach organu, które podtrzymano w skardze, wskazano, że Regulamin ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa został przyjęty uchwałą nr [...] Zarządu [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. W chwili rozpoznawania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej obowiązywał Regulamin w brzmieniu przyjętym uchwałą nr [...] Zarządu [...] z dnia [...] maja 2014 r., które jest nadal aktualne. Załącznik nr [...] do Regulaminu stanowi Wykaz informacji stanowiących Tajemnicę Spółki w [...]. Zgodnie z tym załącznikiem wszystkie komórki organizacyjne są zobowiązane do zachowania w tajemnicy wykazu kontrahentów oraz warunków handlowych ze szczególnym uwzględnieniem cen. Zdaniem Przedsiębiorstwa oczywistym jest, że akurat te informacje mają wartość gospodarczą dla niego i ich ujawnienie mogłoby wpływać na pozycję [...] na rynku. Zdaniem Przedsiębiorstwa nie trudno wyobrazić sobie sytuacje, w której podmioty konkurencyjne posiadające informację o podmiotach świadczących usługi na rzecz [...] i o warunkach świadczenia tych usług wchodzą w porozumienie w celu zawyżenia cen oferowanych [...]. Właśnie w celu uniknięcia takich sytuacji oraz w celu zapewnienia [...] możliwości pozyskiwania kontrahentów oferujących najkorzystniejsze warunki handlowe, wykaz kontrahentów oraz warunki handlowe ze szczególnym uwzględnieniem cen zostały objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Skonstatowano, żę [...] jest przedsiębiorcą działającym na rynku konkurencyjnym i ma prawo chronić informację mającą dla niego wartość gospodarczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dlaej: Ppsa) Ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa, uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W wyniku przeprowadzenia w powyższym zakresie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 Ppsa - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzić należało, że decyzje te naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Przedsiębiorstwa z dnia [...] września 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2014 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej na wniosek Spółki, która domagała się udostępnienia informacji w zakresie daty zawarcia umowy (zawartej przez Przedsiębiorstwo dnia [...] stycznia 2013 r. w zakresie aktualizacji dokumentacji bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych); danych podmiotu z którym zawarto umowę; zakresu prac zleconych na podstawie umowy (przedmiotu umowy); oraz wynagrodzenia umownego przewidzianego umową za wykonanie przedmiotu umowy.

W drugiej kolejności wskazać trzeba, że – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. (sygn. akt: I OSK 1438/15, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) w sprawach, które przepis nakazuje rozstrzygać w drodze decyzji, uznaje się za decyzje pisma nie spełniające w całości formy przewidzianej art. 107 Kpa, ale zawierające przynajmniej: oznaczenie organu, który je wydał, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy (chociażby dorozumiane) oraz podpis osoby reprezentującej organ administracyjny. W ocenie sądu orzekającego w składzie niniejszym, pisma Przedsiębiorstwa z dat [...] września 2014 r. i [...] stycznia 2013 r. spełniają owe minimum wymogów stawianych decyzjom administracyjnym i pomimo ich niedoskonałości, za takie należy je traktować.

W tym miejscu sąd wskazuje także, iż uchybienia formalne zarzucane tym decyzjom sąd dostrzega, jednak w ocenie sądu nie miały one wpływu na wynik postępowania.

Podobnie zarzucane naruszenie art. 10 Kpa. Jak wskazuje się w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 747/14, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 Kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W ocenie sądu strona takiego związku nie wykazała.

Przechodząc w następnej kolejności do kwestii ustalenia, czy Przedsiębiorstwo jest zobowiązane do udostępnienia żądanych informacji wskazać należy, że adresat wniosku skarżącej jest organem w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, gdyż w rozumieniu przepisów tego aktu organem nie jest wyłącznie organ władzy, lecz każdy podmiot wykonujący zadania publiczne. Może to być również spółka prawa handlowego, która zajmuje się wykonywaniem zadań publicznych. Argumentem jednoznacznie przemawiającym za słusznością takiego stanowiska jest brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 5 Udip, który stanowi, że obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Użycie przez ustawodawcę terminu "zadania publiczne" nie było przypadkowe - miało na celu wyeliminowanie elementu podmiotowego - i oznacza ono, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. W orzecznictwie sądowowadministracyjnym podkreśla się, że wymienione w tym przepisie pojęcie "zadania publiczne" jest szersze od zakresu pojęcia "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych pojęć abstrahuje od elementu podmiotowego, co implikuje wniosek, że zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i są użytecznie dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach (wyrok NSA z: 18.8.2010 r., I OSK 851/10; 13.12.2013 r., I OSK 1858/13, cbosa). Obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są zatem również inne podmioty wykonujące zadania publiczne – w szczególności podmioty, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 Udip). Takim podmiotem jest [...], której jedynym wspólnikiem posiadającym 100% udziałów jest Gmina Miejska T., a której przedmiotem działalności jest świadczenie usług komunalnych objętych dyspozycją art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Dz.U.2016.446 j.t.) określającej zadania własne gminy (por. wyrok Naczelnego Sadu Admnistracyjnego z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn, akt I OSK 3156/14, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć również należy, że z uwagi na treść art. 6 ust. 1 pkt 3 pkt b Udip żądana przez skarżącą Spółkę informacja stanowi informację publiczną. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany należy uznać pogląd, w myśl którego informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku (por. np. wyrok NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 903/12, wyroki WSA w Kielcach z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SAB/Ke 14/08, wyrok WSA w Opolu z 30 września 2010 r., sygn. akt II SAB/Op 12/10, WSA w Poznaniu z 11 października 2012 r. sygn. akt IV SAB/Po 65/12, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrażone w wyroku z dnia 12 sierpnia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Po 324/15, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) i stwierdza, że fakt, iż konkretna informacja stanowi informację publiczną, nie oznacza jeszcze, że winna ona być w ogóle udostępniona wnioskodawcy. Choć bowiem zasadą jest, że informacja publiczna podlega udostępnieniu, to jednak zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 Udip prawo do takiej informacji podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Legalną definicję pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa zawiera art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazując iż przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Tym samym ustawodawca pozostawił uznaniu przedsiębiorcy ocenę czy z uwagi na charakter informacji podejmie on działania w celu zachowania ich w poufności.

Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, chociaż tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Jak wynika z powyższego na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny - sprowadzający się do posiadania przez informację określonej wartości dla przedsiębiorcy oraz formalny - wola utajnienia danych informacji (por. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 192/13, oraz z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 511/13, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny. Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana przez samego przedsiębiorcę ( a więc, w niniejszej sprawie, kontrahenta [...] - a nie jego samego). To na nim spoczywa bowiem, w razie sporu, ciężar wykazania, że określone dane stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy. Ponadto jak wspomniano wyżej musi zostać spełniona przesłanka materialna tzn. aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą, ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2112/13, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie zaznaczyć należy, że z art. 33 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885) wynika zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi (zasada transparentności). Ponadto z art. 35 tej ustawy wynika zasada domniemania niezastrzeżenia klauzuli dotyczącej wyłączenia jawności w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. Przepis ten przewiduje bowiem, że klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa.

Powyższe oznacza, że zastrzeżenie tajemnicy stanowi wyjątek od zasady jawności i z tego względu jednostka sektora publicznego nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy, co do jej istnienia, ale powinna samodzielnie dokonać oceny złożonego przez przedsiębiorcę zastrzeżenia pod kątem istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Jeżeli w wyniku weryfikacji okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1483/12, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2013 r.,sygn. akt II SA/Gd 321/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 50/14 dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu przepis art. 35 ustawy o finansach publicznych znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem stroną żądanych umów była jednostka sektora finansów publicznych, a nadto umowa cywilnoprawna, o udostępnienie której, a dokładnie danych zawartych w tej umowie, zwróciła się strona skarżąca dotyczyły gospodarowania środkami publicznymi. Sąd stwierdza, że umowy cywilnoprawne będące podstawą wydatkowania środków publicznych nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorcy, o ile w sprawie nie zostaną wykazane konkretne wartości przemawiające za utajnieniem tej informacji. Warunkiem bowiem uznania żądanych informacji za tajemnicę przedsiębiorcy było wykazanie przez organ (dysponenta informacji publicznej) konkretnych posiadających wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy t.j. strony umowy zawartej z Przedsiębiorcą, nie zaś samego [...] – informacji, czego Przedsiębiorstwo nie uczyniło.

Za takie nie można bowiem uznać wysokości kwot wydawanych z budżetu jednostki sektora publicznego. Tym samym uznać należało, że organy w niniejszej sprawie w sposób całkowicie nieuprawniony ograniczyły prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej w zakresie gospodarowania środkami publicznymi.

W ocenie Sądu możliwość uzyskania przez inne konkurencyjne podmioty informacji w zakresie ustalonego przez jednostkę sektora finansów publicznych sposobu wynagradzania za wykonaną usługę nie może stanowić podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Istnienie konkurencji jest jednym z istotnych elementów społecznej gospodarki rynkowej, stanowiącej, w świetle art. 20 Konstytucji, podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji za cenione przez ustrojo- i ustawodawcę należy uznać wszelkie działania służące wspieraniu i rozwojowi konkurencji - czego dowodzi choćby obowiązywanie w polskim systemie prawa odrębnej ustawy poświęconej tej problematyce (obecnie: ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów; Dz. U. z 2015 r. poz. 184) - a za niepożądane: działania zmierzające do blokowania lub ograniczania konkurencji (vide: wyrok WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. IV SA/Po 80/15, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, Sąd uznał, że żądane przez skarżące Stowarzyszenie informacje stanowiły informacje publiczną. Odmawiając udostępnienia tych informacji organy nie wykazały w sposób przekonujący, że stanowią one tajemnicę przedsiębiorcy.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 35 ustawy o finansach publicznych, a żądana informacja powinna podlegać udostępnieniu.

Końcowo należy wskazać, iż zgodnie z art. 55 § 1 i 2 Ppsa w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 (obowiązek przekazania skargi do sądu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania), sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Jeżeli organ nie przekazał jednak sądowi skargi, mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Sąd stwierdza, iż nie budzi wątpliwości, że spełnione są trzy kolejno wymienione wyżej przesłanki dopuszczalności zastosowania trybu opisanego w art. 55 § 2 Ppsa. Skarga nie została bowiem przez Przedsiębiorstwo przekazana do sądu do momentu wydania orzeczenia w niniejszej sprawie. Bezsprzecznie również wymierzona została organowi grzywna za nieprzekazanie skargi (postanowienie z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SO/Po 7/15), a strona skarżąca wystąpiła z żądaniem rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi. W związku z powyższym sąd orzekł w niniejszej sprawie na podstawie nadesłanego odpisu skargi, posiłkując się także ustaleniami poczynionymi w toku postępowania o wymierzenie grzywny, uznając, że tak ustalony stan faktyczny i prawny nie budzi wątpliwości.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) zapadło na podstawie art. 200 Ppsa.