Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 36/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 5 zd. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Teza: Oprócz "wglądu do akt" (np. przejrzenie akt w sekretariacie, czytelni), o którym stanowi art. 156 § 5 zdanie 2 ustawy z 06 czerwca 1999r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), podmiot niebędący stroną postępowania przygotowawczego ma prawo żądać udostępnienia informacji publicznej również poprzez uzyskanie kserokopii czy odpisu dokumentu z akt, jak również informacji stanowiącej "wycinek" akt, "wyprowadzonej" z treści akt postępowania, informacji "na podstawie" akt sprawy, ale niezmaterializowanej fizycznie w jednym konkretnym dokumencie w aktach. Zdaniem sądu wykładnia gramatyczna przepisu art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk uprawnia do wniosku, że nie reguluje on dostępu do informacji publicznej z akt postępowania przygotowawczego w podanych wyżej formach innych niż fizyczny "wgląd do akt sprawy", co uzasadnia zastosowanie w tych nieuregulowanych przypadkach trybu z ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.).

TEZY

Oprócz "wglądu do akt" (np. przejrzenie akt w sekretariacie, czytelni), o którym stanowi art. 156 § 5 zdanie 2 ustawy z 06 czerwca 1999r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), podmiot niebędący stroną postępowania przygotowawczego ma prawo żądać udostępnienia informacji publicznej również poprzez uzyskanie kserokopii czy odpisu dokumentu z akt, jak również informacji stanowiącej "wycinek" akt, "wyprowadzonej" z treści akt postępowania, informacji "na podstawie" akt sprawy, ale niezmaterializowanej fizycznie w jednym konkretnym dokumencie w aktach. Zdaniem sądu wykładnia gramatyczna przepisu art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk uprawnia do wniosku, że nie reguluje on dostępu do informacji publicznej z akt postępowania przygotowawczego w podanych wyżej formach innych niż fizyczny "wgląd do akt sprawy", co uzasadnia zastosowanie w tych nieuregulowanych przypadkach trybu z ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 05 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi G. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na bezczynność Prokuratury Apelacyjnej w B. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji zobowiązuje Prokuratora Apelacyjnego w B. do załatwienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i w terminie 14 dni od zwrotu akt, wniosku G. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. z dnia 29.12.2009 r. o udzielenie informacji publicznej,


UZASADNIENIE

II SAB/Bk 36/10

UZASADNIENIE

Wnioskiem datowanym na 29 grudnia 2009r. a złożonym w dniu 05 stycznia 2010 r. G. P. Sp. z o.o. we W., reprezentowana przez Prezes Zarządu B. B., zwróciła się do Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji Zarządu w B. o udzielenie, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji, ile automatów do gier o niskich wygranych zatrzymanych w dniach 02 – 03 kwietnia 2009 r. zostało poddanych specjalistycznym badaniom w celu ustalenia prawidłowości ich działania oraz o podanie wyników tej kontroli. We wniosku przywołana została sygnatura akt postępowania przygotowawczego prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Apelacyjnej w B. – Ap. V Ds. [...].

Naczelnik Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej Centralnego Biura Śledczego Zarządu w B. w dniu 05 stycznia 2010 r. przekazał pismo według właściwości Prokuraturze Apelacyjnej Wydziałowi V ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w B. do sprawy o sygnaturze Ap V Ds. [...].

Pismem z 20 stycznia 2010 r. Prokuratura Apelacyjna w B. poinformowała wnioskodawcę, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie stanowi podstawy do udzielenia żądanych w piśmie danych, dotyczących prowadzonego postępowania karnego Ap V Ds. [...]. Zdaniem Prokuratury podstawę prawną w powyższym zakresie stanowi art. 156 Kpk.

W międzyczasie G. P. Sp. z o.o. we W. złożyła do Prokuratury Apelacyjnej w B. skargę na przewlekłe prowadzenie czynności przez CBŚ KGP w sprawie Ap V Ds. [...]. W odpowiedzi na powyższe CBŚ KGP Zarząd w B. poinformowało wnioskodawcę, że nie jest możliwe przyspieszenie wykonania badań automatów, zaś termin wykonania badań urządzeń należących do wnioskodawcy został określony na koniec marca 2010 r.

Przy takich okolicznościach sprawy G. P. Sp. z o.o. we W. złożyła do sądu administracyjnego niniejszą skargę na bezczynność Prokuratury Apelacyjnej w B. wnosząc o wyznaczenie organowi terminu do załatwienia wniosku złożonego w dniu 05 stycznia 2009 r. o udzielenie informacji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podała, że w trakcie ogólnopolskiej akcji CBŚ zatrzymano trzy automaty do gier o niskich wygranych (tzw. ANW) należące do Spółki – na potrzeby postępowania karnego Ap V DS. [...] prowadzonego przez CBŚ KGP Zarząd w B. oraz Prokuraturę Apelacyjną w B. Jak podały publicznie organy ścigania automaty miały zostać poddane specjalistycznym badaniom w celu stwierdzenia prawidłowości ich działania. W piśmie z 18 sierpnia 2009 r. wystosowanym w odpowiedzi na skargę na przewlekłość postępowania Prokuratura Apelacyjna w B. poinformowała wnioskodawcę, że automaty nadal poddawane są badaniom oraz że "zakres wykonanych czynności przez CBŚ KGP Zarząd w B. kształtuje się na poziomie 25 %". Jak podała skarżąca, wystosowała ona 29 grudnia 2009 r. wniosek o udzielenie informacji o ilości zbadanych automatów oraz o wynikach kontroli, na który otrzymała odpowiedź pismem z 20 stycznia 2010 r. Jej zdaniem do daty złożenia skargi nie otrzymała żądanej informacji publicznej ani decyzji o odmowie jej udostępnienia. W ocenie skarżącej dopełniła ona wymogów formalnych złożenia skargi, bowiem kwestionowanie bezczynności w sprawie o udostępnienie informacji publicznej nie wymaga uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa. Również pismo z 20 stycznia 2010 r. nie stanowi, zdaniem strony, decyzji, bowiem choć wskazano w nim organ, adresata i osobę sporządzającą pismo, nie zawiera ono rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącej żądana informacja ma charakter publiczny, bowiem Prokuratura jest organem władzy publicznej, a wnioskowane dane dotyczą jej działalności, zatem są informacjami o działalności organów władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W ocenie strony w sprawie nie ma zastosowania art. 156 – 159 Kpk, bowiem w szczególności art. 156 Kpk dotyczy "przeglądania akt i sporządzania z nich odpisów", zaś przedmiotem wniosku z 29 grudnia 2009 r. nie było żądanie udostępnienia akt czy wydania z nich kserokopii lub odpisów. Jak podkreślono, zamiarem wnioskodawcy było uzyskanie ogólnych informacji o działalności organu władzy publicznej – o badaniach przez niego prowadzonych na zatrzymanych automatach, tym bardziej, że informacje w tym przedmiocie były wcześniej przekazywanie stronie (pismem z 18 sierpnia 2009 r.), a także opinii publicznej. Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z rozszerzającą interpretacją przepisu art. 156 Kpk zastosowaną przez Prokuraturę Apelacyjną w B. w piśmie z 20 stycznia 2010 r. Jej zdaniem art. 156 Kpk jako podstawa prawna odmowy udostępnienia informacji z akt postępowania karnego ma zastosowanie wówczas, gdy żądanie udzielenia informacji publicznej pokrywa się z zakresem stosowania tego przepisu. Stosowanie normy art. 156 Kpk do wszystkich informacji z akt postępowania karnego, w tym także mających charakter informacji publicznych, ale nieobjętych dyspozycją wymienionego przepisu, prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia dostępu do informacji publicznej i to bez konieczności uzasadniania tego stanowiska ochroną tajemnicy prawnie chronionej lub ochroną prawa do prywatności.

Zdaniem skarżącej organ pozostaje w stanie bezczynności, bowiem od dnia przekazania mu wniosku do dnia 19 maja 2010 r. nie udzielił informacji, jak również nie wydał decyzji odmownej czy umarzającej postępowanie, nie informując również o przyczynach zwłoki. Stanowi to naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który wyznacza organowi określone terminy na załatwienie sprawy: dwa tygodnie na powiadomienie o przyczynach opóźnienia oraz dwa miesiące na zakończenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Podniósł, że wniosek z 29 grudnia 2009 r. dotyczy danych nie tylko mających zwykły charakter ilościowy, ale także danych o treści opinii – wynikach kontroli automatów. Zdaniem organu w ten sposób strona podjęła próbę uzyskania informacji z postępowania karnego na podstawie przepisów ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W ocenie organu odpowiedź z 20 stycznia 2010 r. sporządzona przez Prokuraturę Apelacyjną w B. udzielona na przedmiotowy wniosek z 29 grudnia 2009 r. była mało precyzyjna, ale trafna co do treści i formy. Nie odmówiono bowiem wprost żądanych informacji, które są informacjami publicznymi, ale wskazano na możliwość ich uzyskania w trybie Kpk. Organ podał, że wniosek strony dotyczył faktycznie udostępnienia informacji o treści sporządzanej w sprawie opinii, co jest równoznaczne z żądaniem ujawnienia dokumentu opinii. W procedurze karnej obowiązuje zasada, że stronom i innym osobom przysługują uprawnienia wyraźnie wskazane w ustawie. Osobom nie będącym stronami, a w takiej roli występuje w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawca, przysługuje prawo do informacji o przebiegu czynności śledczych i ich wynikach (art. 299 § 2 Kpk), natomiast tylko podejrzanemu i jego obrońcy oraz pokrzywdzonemu i jego pełnomocnikowi przysługuje prawo do zapoznania się z opinią (art. 318 Kpk). Podał również organ, że w przypadku gdy żądana informacja nie ma charakteru publicznego lub też nie może być udostępniona w trybie ustawy z 06 września 2001 r. – załatwienie wniosku o jej udostępnienie może nastąpić pismem informacyjnym i zbędne jest wydawanie decyzji. W taki sposób załatwiono wniosek z 29 grudnia 2009 r. w sprawie niniejszej. Organ wywiódł również, że informacje z postępowania przygotowawczego mają co do zasady charakter niejawny i nie powinny być udostępniane osobom nieuprawnionym, zaś naruszenie tajemnicy tego postępowania jest przestępstwem z art. 241 Kk.

W odpowiedzi na skargę wskazano również, że odpowiedzi na żądanie z 29 grudnia 2009 r. udzieliło CBŚ w dniu 26 stycznia 2010 r.

Pismem procesowym z 22 lipca 2010 r. skarżąca Spółka ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę. Oświadczyła, że organ nie może usprawiedliwiać własnej bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej wskazaniem, że wniosek zostanie rozpoznany przez inny organ tzn. CBŚ Zarząd w B. Zdaniem skarżącej w ten sposób wskazano, że wniosek przez organ, do którego został skierowany, czyli Prokuraturę Apelacyjną w B., faktycznie nie został załatwiony. Sprecyzowano również w piśmie, że stronie nie chodziło o uzyskanie dostępu do opinii z badań czy dostępu do akt, jak błędnie wskazano w odpowiedzi na skargę, ale o uzyskanie informacji o charakterze ilościowym o działalności organu prowadzącego postępowanie karne. Skarżąca nie podzieliła również argumentacji organu dotyczącej znaczenia dla sprawy przepisu art. 241 Kk.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Problem prawny w niniejszej sprawie dotyczy relacji ustawy o dostępie do informacji publicznej do przepisów Kodeksu postępowania karnego regulujących dostęp osób trzecich do informacji wynikających z akt postępowania karnego, będącego w fazie postępowania przygotowawczego. Punkt wyjścia do oceny tej relacji stanowić winny przepisy Konstytucji. Prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej, ogólnie definiowanej przez Konstytucję jako informacja o działalności organów władzy publicznej, zostało zagwarantowane w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Natomiast w ust. 3 tego artykułu przewidziana została możliwość ograniczenia tego prawa wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i prawa innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Artykuł 61 Konstytucji RP w ust. 4 stanowi zaś, iż tryb udzielania informacji, o której mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, określają ustawy.

Podstawową ustawą regulującą tryb dostępu do informacji publicznej i określającą przedmiotowy i podmiotowy zasięg pojęcia "dostępności do informacji publicznej" jest ustawa z dnia 06.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Ustawa ta w art. 1 ust. 2 stanowi, iż jej uregulowania nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Dotyczy to szeregu ustaw regulujących w sposób odrębny od przewidzianego we wskazanym akcie prawnym z 06.09.2001 r., dostęp do informacji, między innymi takich jak: ustawa z 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), ustawa z 24.05.2000 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 292 ze zm.), czy też wszelkich ustaw proceduralnych określających jawność postępowań i dostęp do akt postępowań karnych, cywilnych, czy administracyjnych.

Zdaniem sądu norma kolizyjna zawarta w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącza stosowanie jej przepisów zawsze w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. Wskazany przepis należy, zdaniem sądu, rozumieć w ten sposób, że wyłącza on ustawę o dostępie do informacji publicznych w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych. Wynika to z ogólnego, uniwersalnego charakteru norm w niej zawartych i zasady jawności życia publicznego (vide J. Piechocki, B. Sadowski "Jawne nie dla wszystkich", Rzeczpospolita 2004/8/24, Lex nr 44454/1, G. Wierczyński, glosa do wyroku NSA z 19.12.2002 r., II SA 3301/02, GSP – Przegląd Orzecznictwa 2005/1-2/7, Lex nr 48368/1).

W postępowaniu karnym kwestie dostępu do akt postępowania sądowego reguluje art. 156 § 1 Kpk, natomiast do akt postępowania karnego przygotowawczego art. 156 § 5 Kpk. Jeśli chodzi o przedsądową fazę postępowania karnego tj. postępowanie przygotowawcze, przepis art. 156 § 5 Kpk stanowi, iż o ile ustawa nie stanowi inaczej, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydaje odpisy uwierzytelnione tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. W końcowej części natomiast przepis stanowi, iż innym niż wymienione wcześniej osobom, w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach za zgodą prokuratora udostępnione akta postępowania przygotowawczego. Odczytywany literalnie przepis art. 156 § 5 Kpk nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż osobom innym niż strona postępowania karnego przygotowawczego, akta postępowania karnego mogą być udostępnione za zgodą prokuratora jedynie do wglądu (np. przejrzenia w sekretariacie). Przywołany zatem przez organ przepis, wskazany jako unormowanie szczególne, bo wyłączające przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji wynikającej z akt postępowania karnego przygotowawczego, w rzeczywistości normuje jedynie jeden ze sposobów dostępu do informacji publicznej. Skoro bowiem dostęp do informacji publicznej obejmuje dostęp do samej treści informacji, która ma charakter niematerialny i nie musi być identyfikowana z żadnym fizycznym jej wytworem (dokumentem) (vide E. Czarny –Drożdżejko "Funkcjonowanie prokuratury a dostęp do informacji publicznej", Prokuratoura i Prawo 2008/11 s. 83), to dostęp ten może być realizowany w różnych formach. Oprócz "wglądu do akt" (np. przejrzenie akt w sekretariacie, czytelni), o którym stanowi art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk, podmiot niebędący stroną postępowania przygotowawczego ma prawo żądać udostępnienia informacji publicznej również poprzez uzyskanie kserokopii czy odpisu dokumentu z akt, jak również informacji stanowiącej "wycinek" akt, "wyprowadzonej" z treści akt postępowania, informacji "na podstawie" akt sprawy, ale niezmaterializowanej fizycznie w jednym konkretnym dokumencie w aktach. Zdaniem sądu wykładnia gramatyczna przepisu art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk uprawnia do wniosku, że nie reguluje on dostępu do informacji publicznej z akt postępowania przygotowawczego w podanych wyżej formach innych niż fizyczny "wgląd do akt sprawy", co uzasadnia zastosowanie w tych nieuregulowanych przypadkach trybu z ustawy z 06.09.2001 r.

Kodeks postępowania karnego nie przewiduje też możliwości wniesienia przez osobę trzecią zażalenia na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym, bowiem dopuszczalność wniesienia zażalenia na odmowę udostępnienia akt została zastrzeżona wyłącznie dla stron postępowania (art. 159 Kpk). Zatem podmioty niebędące stronami, którym prokurator na podstawie art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk odmówi udostępnienia informacji publicznej, nie mają możliwości poddania tej decyzji kontroli w trybie postępowania karnego, co rodzi obawę arbitralności.

W wyroku z dnia 22.04.2005r. sygn. II SAB/Rz 5/05 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) wypowiedziany został na tle relacji ustawy o dostępie do informacji publicznej do treści art. 156 § 1 Kpk, regulującego dostęp do akt i materiałów z akt postępowania karnego sądowego, pogląd, iż art. 156 § 1 Kpk, o ile nie dotyczy stron postępowania, nie określa w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmiennych zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Stąd też karne akta sądowe, osobom innym niż strony postępowania, podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w tym przepisie i w ustawie z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej pogląd ten można przenieść także na grunt relacji przepisu art. 156 § 5 Kpk do treści ustawy o dostępie do informacji publicznej w kontekście relacji tej normy do treści informacji publicznej. Również na etapie karnego postępowania przygotowawczego dostęp osób trzecich do dokumentów z akt postępowania przygotowawczego oraz informacji wynikających z akt tego postępowania, odbywa się na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Kodeks postępowania karnego reguluje bowiem wyłącznie kwestię fizycznego wglądu osób trzecich do akt postępowania karnego przygotowawczego, nie zawiera natomiast samodzielnej regulacji dostępu osób trzecich do jednostkowych, konkretnych treści mogących wynikać z akt postępowania karnego przygotowawczego, a będących informacjami publicznymi.

Należy zwrócić uwagę na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.12.2005r. sygn. OSK 1782/04, w której stwierdzono, iż z chwilą wejścia w życie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeżeli żądana informacja ma charakter informacji publicznej, a jej udostępnienia domaga się podmiot nie będący uczestnikiem postępowania, zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzecznictwo sądowoadministracyjne wykazuje jednolitość poglądów w kwestii wyłączenia stosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jedynie do oceny dostępności stron postępowań do informacji wynikających z akt postępowań prowadzonych przez organy władzy publicznej (vide: wyrok WSA w Warszawie sygn. II SAB/Wa 148/08, mocą którego odrzucona została skarga strony postępowania administracyjnego zarzucająca organowi bezczynność w zakresie udostępnienia informacji, której źródłem były akta prowadzonego z udziałem wnioskodawcy postępowania administracyjnego, wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt IV SAB/Po 4/09, mocą którego odrzucona została skarga strony postępowań cywilnych zarzucająca prezesowi sądu bezczynność w zakresie udzielenia informacji na temat prowadzonych z udziałem skarżącego postępowań cywilnych, czy wyrok WSA w Rzeszowie sygn. II SAB /Rz 59/09, oddalający skargę strony postępowania karnego na bezczynność prokuratora w przedmiocie udostępnienia akt postępowania karnego przygotowawczego). Również w literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na potrzebę odróżnienia pochodzących od stron wniosków o udostępnienie informacji znajdujących się w aktach postępowań, od wniosków podmiotów niebędących uczestnikami postępowań (vide: M. Jaśkowska "Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego" Toruń 2002). Uprawniony jest zatem pogląd, że dostęp tych ostatnich, niebędących uczestnikami postępowań (osób trzecich) do informacji zawartych w aktach prowadzonych postępowań, w zakresie nieuregulowanym w art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk odbywać się powinien według procedury przewidzianej w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Powyższej oceny nie zmienia, zdaniem sądu orzeczenie, na które powołuje się Prokurator Apelacyjny w B. w odpowiedzi na skargę. Wyrok NSA z dnia 7.03.2003r. sygn. II SA 3572/02 zapadł bowiem na tle żądania wglądu osoby trzeciej do całości akt zamkniętego postępowania karnego, a zatem nie dotyczył żądania udzielenia informacji fragmentarycznej, mającej wynikać z akt prowadzonego jeszcze postępowania przygotowawczego. Aby przenieść tezę powołanego wyroku NSA na grunt niniejszego postępowania, należałoby stwierdzić tożsamość stanów faktycznych obydwu spraw, co nie zachodzi w przypadku sprawy niniejszej ze sprawą będącą przedmiotem przytaczanego wyroku.

W kontekście powyższych uwag ocenić należy, że organ, kwalifikując żądanie zawarte we wniosku z 05 stycznia 2010 r. jako podlegające w całości załatwieniu w trybie art. 156 Kpk, nie wykonał jego właściwej analizy. Tymczasem wniosek nie dotyczył wglądu w akta sprawy w rozumieniu art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk przedstawionym powyżej, ale zawierał w istocie dwa żądania dotyczące uzyskania informacji "wyprowadzonej" z akt sprawy: wskazania ilości przebadanych automatów i informacji o wynikach prowadzonej w stosunku do nich kontroli. Przedmiotowe żądania już na etapie ich załatwiania powinny zostać poddane wyczerpującej ocenie pod kątem odpowiedzi na pytanie, czy stanowią informację publiczną oraz czy sposób jej załatwienia mieści się w dyspozycji art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk, czy też wymaga zastosowania innych przepisów.

Powyższa analiza nie nastąpiła, mimo że stan faktyczny sprawy niniejszej nakazywał rozpatrzenie wniosku przy zastosowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przede wszystkim bowiem podmiot żądający informacji nie korzystał ze statusu strony prowadzonego postępowania karnego przygotowawczego, co Prokurator potwierdził w odpowiedzi na skargę oraz nie domagał się wglądu do akt postępowania karnego, a jedynie konkretnej fragmentarycznej informacji mającej wynikać z materiału zgromadzonego w aktach, co wyłączało ocenę wniosku w oparciu o art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk.

Żądana informacja, w ocenie sądu, ma przedmiotowo i podmiotowo charakter informacji publicznej Akta postępowań przygotowawczych, zakończonych jak i toczących się, niewątpliwie zawierają dane o działalności organów władzy publicznej i znajdują się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz będącego w posiadaniu takich danych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej są organy władzy publicznej, w pojęciu których mieści się również prokuratura. W orzecznictwie podkreśla się, że dostęp do akt postępowania, również przygotowawczego, realizuje dyspozycję art. 61 Konstytucji, statuującego publiczne prawo obywatela do informacji (vide wyrok WSA w Łodzi z 11.03.2009 r. II SA/Łd 974/08 oraz wyrok NSA z 07.03.2003 r., OSK 1113/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe potwierdza treść art. 5 ust. 3 ustawy z 06 września 2001 r., który stanowi, iż nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. Przepis ten, przez sam fakt odwołania się do postępowania karnego wskazuje, iż ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można całkowicie pomijać przy ocenie dostępu do danych z tego postępowania (por. T. Grzegorczyk "Kodeks postępowania karnego. Komentarz", Zakamycze 2003, teza 4 do art. 156 Kpk). Stanowisko przeciwne powodowałoby, że art. 5 ust. 3 nigdy nie mógłby zostać zastosowany (vide wyrok WSA w Szczecinie z 09.12.2009 r., II SAB/Sz 147/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać trzeba, że oceny żądanej informacji jako publicznej nie kwestionuje również Prokurator, który jedynie nie widział potrzeby jej załatwienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Niewątpliwie w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada tajności postępowania przygotowawczego, w przeciwieństwie do zasady publiczności obowiązującej w procesie sądowym. Jeśli chodzi o dostęp do informacji publicznej – prawo dostępu jest zasadą, a jego ograniczenia powinny być wyjątkiem. Próbując pogodzić powyższe stwierdzić trzeba, że Prokurator, kwalifikując określoną informację znajdującą się w aktach prowadzonego postępowania przygotowawczego jako publiczną – ma obowiązek kierować się zasadą, iż informacje wynikające z akt nie powinny być udostępniane jako publiczne "innym osobom" (art. 156 § 1 i § 5 Kpk) tyko w takim zakresie w jakim są niedostępne jako objęte ustawowo chronioną tajemnicą oraz w takim, w którym ujawnienie zakłóciłoby prawidłowy tok postępowania przygotowawczego. Zatem, jak w sprawie niniejszej, jeśli nie miał zastosowania tryb z art. 156 § 5 zdanie 2 Kpk a ustawa o dostępie do informacji publicznej – należało ocenić, czy informacja może być udostępniona, czy nie i w zależności od wyniku oceny – dokonać jej udostępnienia lub wydać na podstawie art. 16 ustawy z 06 września 2001 r. decyzję o odmowie dostępu do informacji z powołaniem się na chronioną ustawowo tajemnicę. Pamiętać jednak należy, że w żadnym razie nie może być tak, aby organ odmawiał udostępnienia określonych informacji jako publicznych bez żadnych ustaleń tzn. bez nadania im charakteru tajemnicy służbowej czy innej tajemnicy ustawowo chronionej.

Zdaniem sądu organ bezkrytycznie podszedł do treści żądań zawartych we wniosku z 05 stycznia 2010 r., których charakter powinien mieć wpływ na sposób ich załatwienia. Dotyczyły one, jak wyżej wskazano: ilości automatów poddanych badaniom oraz wyników tych badań. Tę dwutorowość wniosku i konieczność głębszej jego analizy organ dostrzegł dopiero na etapie postępowania sądowego stwierdzając w odpowiedzi na skargę, że "spółka zażądała danych nie tylko mających zwykły charakter ilościowy, ale także danych o treści opinii" określając je nietrafnie jako "wyniki kontroli". Przy ocenie dopuszczalności udostępnienia powyższych informacji w trybie ustawy z 06.09.2001 r. nie mogło ujść uwadze, że pismem z 18 sierpnia 2009 r. Prokuratura Apelacyjna w B. przekazała obecnej stronie skarżącej, iż zakres wykonanych czynności związanych ze specjalistycznym badaniem automatów kształtuje się na poziomie 25 % (k. 13). Przedmiotowa informacja została udzielona w podobnej jak kontrolowana sytuacji tj. gdy skarżący nie był stroną postępowania przygotowawczego (vide oświadczenie Prokuratora złożone na rozprawie w dniu 05 sierpnia 2010 r.). Przy ponownym rozpoznaniu wniosku z 05 stycznia 2010 r. należy zatem rozważyć, czy z uwagi na cel tajemnicy śledztwa obydwie informacje w nim wskazane mają dla śledztwa takie same znaczenie i czy ma to wpływ na możliwość ich udostępnienia. Z dotychczasowego postępowania wynika bowiem, że informacja o ilości zbadanych automatów jest – o czym świadczy pismo z 18 sierpnia 2009 r. - jakościowo odmienna od informacji o "wynikach kontroli automatów" (czyli faktycznie o treści dowodu znajdującego się w aktach sprawy - ocenie biegłego) i obydwie one mogą mieć inne znaczenie dla zachowania przedmiotowej tajemnicy.

W świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej załatwienie wniosku przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji następuje poprzez:

1. udzielenie informacji, co jest czynnością materialno – techniczną,

2. udzielenie w formie pisma odpowiedzi, iż wniosek nie dotyczy informacji publicznej, bądź, iż organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji, mimo iż ma charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 ustawy) lub iż obowiązuje inny tryb udostępnienia informacji (art. 1 ust. 2 ustawy)

3. odmowę udostępnienia informacji publicznej lub umorzenie postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ustawy)

4. odmowę udostępnienia informacji publicznej – przetworzonej ze względu na niewykazanie , że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego – w formie decyzji administracyjnej, po uprzednim wezwaniu wnioskodawcy do przedstawienia okoliczności, iż przetworzenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Z uwagi na to, iż sąd jest odmiennego niż organ zdania co do obowiązywania trybu udostępnienia żądanej informacji stwierdzić należało bezczynność Prokuratora w załatwieniu wniosku z zastosowaniem trybu wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podkreślić jednak trzeba, że uwzględnienie skargi na bezczynność nie przesądza o sposobie załatwienia wniosku, zatem ocena, czy w tym konkretnym przypadku dobro śledztwa, którego gospodarzem jest prokurator, nie stoi na przeszkodzie udzieleniu żądanych informacji – należy do organu prowadzącego postępowanie. W przypadku jednak oceny, że żadna z informacji nie może być udostępniona z uwagi na tajemnicę śledztwa, decyzyjna odmowa załatwienia wniosku (art. 16 ust. 1 ustawy z 06.09.2001 r.) powinna być uzasadniona (z powołaniem się na konieczność szybkiego osiągnięcia celu postępowania przygotowawczego, ogólne informacje o stanie jego zaawansowania). Ponadto Prokurator winien wniosek poddać ocenie, czy żądane informacje wymagają przetworzenia, a tym samym czy dostęp do nich nie jest obwarowany szczególnymi przesłankami.

Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że pismo z 20 stycznia 2010 r. stanowiące odpowiedź na wniosek nie mogło stanowić prawidłowego jego załatwienia. Nawet jeśli, zdaniem Prokuratora, żądana informacja była informacją publiczną podlegającą załatwieniu nie w trybie ustawy z 06 września 2001 r., ale w trybie art. 156 Kpk – to organ był obowiązany do zastosowania tego trybu, a nie jedynie informowania strony o możliwości jego innego załatwienia, czy też jak wskazano w odpowiedzi na skargę – o możliwości jego załatwienia przez inny organ (CBŚ). Tym bardziej, że skoro Prokuratura uznała się za właściwą do załatwienia wniosku nie kwestionując przekazania wniosku przez CBŚ (k. 19), to nie może tłumaczyć się ewentualnym udzieleniem odpowiedzi przez inny podmiot (s. 2 odpowiedzi na skargę, k. 22). Zatem przedmiotowe pismo z 20 stycznia 2010 r. nie spełniało wymogów załatwienia sprawy udostępnienia informacji publicznej w żaden ze sposobów podanych wyżej w punktach od 1 do 4.

Na skutek uwzględnienia skargi organ ponownie przeprowadzi ocenę wniosku z 05 stycznia 2010 r. z uwzględnieniem uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu oraz załatwi wniosek w trybie ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w terminie wskazanym w sentencji wyroku.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania skarżącemu od organu na podstawie art. 200 cyt. ustawy, bowiem brak było wniosku skarżącego w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.p.s.a.).