Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1095/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) Joanna Runge-Lissowska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2005r. sygn. akt I SA/Wa 1566/04 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. O. wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i 80/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 14 września 2005 r. sygn. Akt I SA/Wa 1566/04 oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji podał, iż Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej [...] decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o przyznaniu M. K. świadczeń w postaci: zasiłku rodzinnego na dziecko K. K. w kwocie 43 złote miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na K. K. w kwocie 250 złotych miesięcznie na okres od 1 czerwca 2004 r. do 28 lutego 2005 r., a po wygaśnięciu orzeczenia o niepełnosprawności dziecka tj. od 1 marca 2005 do 31 sierpnia 2005 r. po 170 zł miesięcznie, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – K. K. w kwocie 70 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2004 r. do 28 lutego 2005 oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 90 złotych.

Sąd pierwszej instancji stwierdził następnie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł M. K. w której zarzucił organom administracji publicznej naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. nr 228 poz. 2255 ze zm.) poprzez przyjęcie, że świadczenia należy przyznać skarżącemu od dnia 1 czerwca 2004 r. zamiast od 1 maja 2004 r. Skarżący twierdził, że wniosek w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] złożył 21 maja 2004 r. Dołączył do niego wymagane dokumenty z wyjątkiem zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości uzyskiwanych dochodów, którego odbiór wyznaczono skarżącemu w dniu 31.05.2004 r. Tego też dnia M. K. odebrał zaświadczenie, natomiast dostarczył je do Ośrodka Pomocy Społecznej dopiero 7 czerwca 2004 r., bowiem 1 czerwca 2004 r. zachorował i przebywał w szpitalu do 3 czerwca 2004 r. Z tego też powodu zdaniem skarżącego organy administracji publicznej winny przyjąć, że zasiłek rodzinny i dodatki do niego należy mu przyznać od 1.05.2004 r.

W konkluzji M. K. wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w .[...] z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę M. K. wskazał, że stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228/03, poz. 2255 ze zmianami) ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści powołanego wyżej przepisu prawa. Jednocześnie przepis art. 23 ust. 3 w/w ustawy precyzyjnie wskazuje co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, a przepis ust. 4 ustawy określa dokumenty jakie winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalna bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot, zawierającego informacje podane w/w przepisach prawa oraz zaopatrzonego w dokumenty, o których mowa w powołanym wyżej przepisie art. 23 ust. 4 ustawy. Obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. W razie jakichkolwiek wątpliwości, organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku. Dalej Sąd I instancji podkreśli, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, a decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data wpływu wniosku do właściwego organu realizującego świadczenie rodzinne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że M. K. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożył, bezpośrednio w Ośrodku Pomocy Społecznej [...], w dniu 7 czerwca 2004 roku. Stąd zarzuty skargi uznano za chybione, a rozstrzygnięcia organów administracji publicznej za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K., zaskarżając wyrok w całości.

M. K., reprezentowany przez adwokata J. O. zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę przy istnieniu przesłanek naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. nr 45 poz. 433) mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz uzasadniających uwzględnienie przedmiotowej skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Wskazując na powyższy zarzut kasacyjny M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, która nie została dotychczas opłacona.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że już 21 maja 2004 r. usiłował złożyć w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Wniosek ten nie został przez urzędnika Ośrodka przyjęty z uwagi na brak zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach.

Zdaniem skarżącego fakt ten jest bezsporny, bowiem dokumenty stanowiące załączniki do wniosku z 21.05.2004 r., a znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej posiadają adnotację "poświadczono za zgodność z oryginałem" z datą 21 maja 2004 r. Pod poświadczeniem figuruje podpis pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej [...] – Barbary Przeździeckiej. Tego samego dnia skarżący udał się do urzędu skarbowego, z którego zaświadczenie o dochodach uzyskał najprawdopodobniej 28 maja 2004 r. Ponieważ pierwszego czerwca 2004 r. skarżący musiał się udać do szpitala i przebywał w nim do 3.06.2004 r., dopiero 7.06.2004 r. był w stanie ponownie złożyć wniosek.

Zdaniem skarżącego odmowa przyjęcia przez urzędnika Ośrodka Pomocy Społecznej wniosku – ze względu na brak dokumentacji, stanowiła naruszenie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5.03.2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. nr 45 poz. 433). Zaniechanie jakiego dopuścił się organ narusza zasadę wyrażoną w art. 9 K.P.A., a pominięcie przez organy okoliczności złożenia wniosku w dniu 21.05.2004 r. narusza także zasadę wyrażoną w art. 7 K.P.A.

W konkluzji skarga kasacyjna wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrując się w postępowaniu organów administracyjnych wskazanych w skardze naruszeń, mających istotny wpływ na wynik sprawy dopuścił się obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Oddalając skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], Sąd I instancji przyjął, że art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. nr 228 poz. 2255) kompleksowo reguluje zasady składania wniosku oraz wymogi jakie powinien spełniać, natomiast art. 24 ustala okres zasiłkowy, w tym ust. 2 tegoż artykułu reguluje początek przyznania świadczeń.

Jednak ocena zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd Administracyjny pierwszej instancji wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie i to w określonej kolejności. Wykluczając kontrolę z punktu widzenia istnienia wad powodujących nieważność decyzji, która to wada w niniejszej sprawie nie występuje, Sąd administracyjny winien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.), a w ostatniej kolejności przestrzegania norm prawa materialnego.

Art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. nr 45 poz. 433) w § 12 ust. 2 wyjaśnia, że w przypadku złożenia wadliwie wypełnionego wniosku podmiot realizujący wzywa pisemnie osobę ubiegającą się do poprawienia lub uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W przypadku niezastosowania się do wezwania wniosek pozostawia się bez rozpoznania.

Z powyżej przytoczonych uregulowań ustawy i aktu wykonawczego wydanego na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2005 r. o świadczeniach rodzinnych nie wynika, by organ administracji publicznej był upoważniony do odmowy przyjęcia wniosku, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący M. K. wskazywał Sądowi I instancji, że usiłował złożyć wniosek. Na dokumentach załączonych do wniosku, a znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy widnieje prezentata, z której wynika, że wnioskodawca faktycznie usiłował złożyć wniosek 21 maja 2004 r., a organ wykonywał czynności przewidziane w art. 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 marca 2004 r. Przytoczone okoliczności wskazują że, naruszenie zasad postępowania wynikających z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 12 ust. 2 przytoczonego wyżej rozporządzenia wykonawczego do ustawy art. 7 i 9 K.P.A. nastąpiło już w toku postępowania administracyjnego.

Dla skarżącego istotne znaczenie miało to, czy w dniu 21 maja 2004 r. usiłował złożyć wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego, nie jest bowiem kwestionowane co do zasady stanowisko iż skarżącemu zasiłek i dodatek rodzinny się należą, istotą sprawy jest natomiast data początkowa przyznanych świadczeń. Zastosowanie instytucji "odmowy przyjęcia wniosku" nie przewidzianej przepisami prawa, winno skutkować określonymi przez prawo o postępowaniach przed sądami administracyjnymi konsekwencjami.

Niezauważenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanych uchybień odpowiada naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnił skargę kasacyjną oraz uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.