Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 30/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 2 w zw. z art. 151 art. 64 par. 3 i art. 193
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia del. WSA. Wojciech Jakimowicz, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Złotoryjskiego z 17 lutego 2015 r. nr RS.6341.1.2015 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Złotoryjskim a Wójtem Gminy Pielgrzymka przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie zmiany stanu wody na gruncie postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 17 lutego 2015 r. Starosta Złotoryjski wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Pielgrzymka przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.O. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie.

W uzasadnieniu Starosta Złotoryjski wyjaśnił, że 26 sierpnia 2010 r. Z.O. złożył wniosek w sprawie podtapiania domu.

W ocenie Starosty Złotoryjskiego, sprawa dotyczy zmiany stanu wody na gruncie i kierunku spływu, co zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2015, poz. 469 – dalej jako "Prawo wodne"), uzasadniało przekazanie jej Wójtowi Gmina Pielgrzymka do załatwienia zgodnie z właściwością.

Wójt Gminy Pielgrzymka przeprowadził postępowanie administracyjne, dokonał wizji lokalnej oraz uzyskał opinie specjalistów. Następnie postanowieniem z 1 sierpnia 2014 r. przekazał sprawę Staroście Złotoryjskiemu.

Starosta Złotoryjski wyjaśnił ponadto, że w sprawie postępowanie administracyjne prowadził także Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Złotoryi, który postanowieniem z 5 stycznia 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie. W ocenie Starosty Złotoryjskiego, umorzenie to jest nieprawidłowe, ponieważ jak wynika z opinii biegłego J.P., doszło do zabudowania otwartego rowu melioracyjnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co powinno skutkować wydaniem nakazu rozbiórki lub legalizacji.

Starosta Złotoryjski, po przeanalizowaniu pism Z.O. oraz opinii biegłego J.P., doszedł do przekonania, że główną przyczyną pogorszenia stanu wody na działce jest usypanie grobli. W sprawie powinien więc mieć zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Ponadto, jak wynika z protokołu z 4 listopada 2010 r. dotyczącego porozumienia stron, Wójt mógł problem naruszenia stosunków wodnych rozwiązać w trybie ugody, o której stanowi art. 30 Prawa wodnego i zatwierdzić ją w drodze decyzji.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Pielgrzymka wyjaśnił, że analiza przedmiotu sprawy jednoznacznie wskazuje, że sprawa kwalifikuje się do dalszego postępowania dopiero po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego wykonanych urządzeń melioracji wodnych. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest Starosta Złotoryjski.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Jednak, o sporze w rozumieniu powyższych przepisów, można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie.

Przez spór należy więc rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Ponadto, warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest oczywiście precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ.

W niniejszej sprawie powyższa przesłanka nie została jednak spełniona. Pismem z 26 sierpnia 2010 r. Z.O. wniósł o "przeprowadzenie wizji lokalnej w Sędzimirowie u O.Z." wskazując na zasypanie rowu i "obłożenie działki wałem". Postanowieniem z 1 sierpnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Wójt Gminy Pielgrzymka przekazał sprawę Staroście Złotoryjskiemu "w celu rozpatrzenia w kwestii legalizacji (bądź likwidacji) wykonania przez PP. M. urządzenia wodnego polegającego na zabudowaniu (orurowaniu) rowu melioracyjnego i usypania grobli". W piśmie z 5 stycznia 2015 r. Starosta Złotoryjski zwrócił się do Wójta Gminy Pielgrzymka "w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym w sprawie interwencji Pana Z.O. w sprawie podtapiania jego domu w wyniku usypania nasypu przy działce nr [...]", wskazując na konieczne dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przed wniesieniem wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na to pismo Wójt Gmina Pielgrzymka podkreślił, że "problem Pana Z.O. [...] kwalifikuje się do dalszego postępowania dopiero po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego wykonanych urządzeń melioracji wodnych". Oznacza to, że organy prowadzą spór co do przedmiotu postępowania. Wójt Gminy Pielgrzymka przyjmuje, że w sprawie chodzi o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, natomiast Starosta Złotoryjski zakłada konieczność podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 Prawo wodnego. Żaden z organów nie ustalił natomiast, jakie były rzeczywiste intencje strony, a te nie zostały wprost wyrażone w piśmie z 26 sierpnia 2010 r. Organy prowadzą więc spór na podstawie nieustalonego precyzyjnie stanu faktycznego sprawy. Organy administracji nie powinny domniemywać stanu faktycznego sprawy, ponieważ to precyzyjnie ustalony stan faktyczny zakreśla przedmiot postępowania. Ponadto w razie wątpliwości, organy dysponują odpowiednimi środkami prawnymi pozwalającymi jednoznacznie ustalić stan faktyczny sprawy i sposób załatwienia żądania strony. Wyjaśnienie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim ustalenie jakie były intencje strony składającej wniosek, ma w sprawie zasadnicze znaczenie, bowiem wokół tych okoliczności koncentruje się obecnie spór. W niniejszej sprawie nie doszło więc do ustalenia stanu faktycznego w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Powyższe oznacza, że organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w niniejszej sprawie nie formułuje tego wniosku na tle konkretnej sprawy administracyjnej, w której doszło do sporu. Nie można bowiem mówić o sporze o właściwość w sytuacji, gdy przedmiotem sporu miedzy organami jest nieustalony jednoznacznie stan faktyczny sprawy, a więc gdy spór jest sporem co do faktów (w tym wypadku – co do przedmiotu postępowania), a nie co do prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie domniemywać zakresu przedmiotowego sprawy, która ma być rozstrzygnięta przez właściwy organ w sytuacji braku prawidłowego ustalenia jej stanu faktycznego. Sąd nie dysponuje ponadto środkami prawnymi, które pozwalałyby na przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie objętym wnioskiem, nie może bowiem przeprowadzać oględzin czy powoływać biegłych, którzy oceniliby w oparciu o fachową wiedzę opisane wyżej okoliczności faktyczne sprawy. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające spór nie może być abstrakcyjne, czyli pozbawione odniesienia do konkretnej sprawy.

Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.