Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 975/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

IV SA/Po 975/18

Uzasadnienie

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 17.04.2018r. nr [...] [...] wydaną na podstawie art. 5 ust 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm., dalej u.d.o.a.) odmówił S. S. (dalej skarżący) potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów w/w ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

Skarżący spełnił przesłankę formalną do wydania na podstawie art. 5 ust. 3 u.d.o.a. decyzji merytorycznej, gdyż zgodnie z art. 5 ust.3 u.d.o.a. przedstawił decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi [...] (dalej zwanego "Prezesem IPN"), którą potwierdzono, że skarżący spełnia przesłanki określone w art.4 u.d.o.a.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 5 ust. 3 pkt 1) u.d.o.a. Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w przypadku, gdy przedstawiona przez stronę okoliczność spełnia przesłankę z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a. i zostanie potwierdzona materiałem dowodowym,

W myśl art. 2 ust 1 u.d.o.a., działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Według art. 3 u.d.o.a., osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1. przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b)ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2. przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi [...] (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075) poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4. była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Skarżący nie przedstawił materiału dowodowego, na podstawie którego można potwierdzić spełnianie przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a. Okoliczności działalności opozycyjnej lub represji, w myśl ustawy o działaczach, nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej. Mając powyższe na uwadze organ I instancji działając na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.o.a. odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej ze względów politycznych.

S. S. w ustawowym terminie wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Wskazał, że nie załącza dodatkowych informacji o jego działalności na rzecz niepodległego bytu państwowego, gdyż byłoby to dodatkowym zagrożeniem dla niego i jego bliskich o czym poinformowano go podczas przesłuchania przez oficerów kontrwywiadu wojskowego w Wyższej Oficerskiej Szkole Samochodowej w 1986 r. w P.. Zauważył, że żyjemy w kraju w którym prezydenci tzw. Wolnej Polski, jak i premierzy, za wyłączeniem nielicznych to byli, a nawet czynni konfidenci, stąd też zasadnym jest domniemanie iż inne ważne urzędy nie są wolne od agentury.

Polska ratyfikowała Międzynarodowy Pakt Praw C., a więc każdy ma prawo do bezstronnego rozpoznania sprawy, a urzędnik, jak i sędzia, będący informatorem służb nie daje gwarancji bezstronności, a nawet sprzeniewierza się wymaganiom posiadania "nieskazitelnego charakteru" jakiego odeń wymaga ustawa.

Dlatego postawił pytanie, czy Szef Urzędu nie jest tajnym współpracownikiem którejś ze służb a w szczególności Wojskowej Służby Informacyjnej.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 03.09.2018r. nr [...] utrzymał w mocy decyzją własną z dnia 17 kwietnia 2018 r. Nr [...]

W jej uzasadnieniu Szef Urzędu wyjaśnił, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji własnej z dnia 17.04.2018 r. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z, powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017r. poz.1386, dalej u.d.o.a.) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi [...], iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o.a.

Skarżący w dniu 05.12.2017 r. przesłał do Urzędu decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30.11.2017r., którą stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora łub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 u.d.o.a.

Materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności skarżącego określonej przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej. Skarżący wskazał, iż prowadził działalność antykomunistyczną, jak i był represjonowany z powodów politycznych. Z jego wniosku wynika, że działalność opozycyjna była prowadzona od 1979 r. i polegała na domaganiu się uzasadnienia prawnego od MSW i MON na jakiej podstawie prawnej żołnierze zawodowi są członkami ORMO oraz ustalenia przed jakim sądem odpowiadają. Skarżący podniósł również okoliczność zorganizowania trzyosobowego zespołu do rozpracowywania członków Solidarności co do ich "uwikłań agenturalnych" , rozpowszechnianie wraz z siostrą min. kaset z nagraniami kazań księdza J. P., inwigilacji oraz grożenia śmiercią.

W kolejnych pismach skarżący twierdził, że był rozpracowywany przez służby bezpieczeństwa, namawiany do zwolnienia z pracy na własną prośbę oraz został zatrzymany i przesłuchany w dniu 16.12.1981 r. w miejscu pracy w T. po zorganizowaniu zebrania w celu wyrażenia sprzeciwu co do wprowadzenia stanu wojennego. Wskazał również na śmierć siostry w 1986 r. na skutek utonięcia (akt zgonu) natomiast jego zdaniem na skutek uprowadzenia i torturowania.

W aktach sprawy znajdują się również przesłane przez stronę wyciągi z notatek służbowych dotyczących skarżącego z których wynika min., że od września 1981r. skarżący był zaangażowany w tworzenie wolnych związków zawodowych na terenie Wojewódzkiego Urzędu Pocztowego w P., przez cały okres istnienia i funkcjonowania Solidarności był jej aktywnym działaczem, a w listopadzie 1981 r. został wybrany jej przewodniczącym. (..) Przy podpisywaniu listy osób objętych przydziałem mobilizacyjnym w zw. z militaryzacją jednostek PPTiT skarżący obok podpisu dopisał słowa "bez Zgody". W tym samym dniu przyprowadzono z nim rozmowę ostrzegawczą, w wyniku, której podpisał oświadczenie o lojalności i zobowiązał się do zaprzestania wszelkiej wrogiej działalności. Od tej pory w toku kontroli, nie stwierdzono by podejmował na terenie WUP jakiekolwiek wrogie przedsięwzięcia. Natomiast pozostawał w tym okresie w stałym konflikcie z kierownictwem WUP nie respektując (..) obowiązków pracowniczych. (..) Z innych dokumentów przedłożonych przez skarżącego, (uzyskanych z IPN), wynika, że po wprowadzeniu stanu wojennego nie podejmował działalności politycznej oraz, że w dniu 1 września 1984 r., zwolnił się z WUP i podjął pracę w Powogazie. Skarżący przedłożył również kserokopie oświadczenia złożonego w dniu 16.12.1981 r. o treści: Ja, niżej podpisany oświadczam i zobowiązuje się do zaniechania wszelkiej działalności szkodliwej dla Rzeczpospolitej Ludowej, w szczególności do przestrzegania obowiązującego porządku prawnego (z własnym dopiskiem) ww. rozumiem jako, że nie podejmę żadnej działalności.

Organ zwrócił się w dniu 31.08.2017 r., na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a. do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie informacji odnośnie działalności skarżącego. W odpowiedzi Instytut Pamięci Narodowej, przesłał notatkę służbową z której wynika, że skarżący był objęty kontrolą operacyjną ze strony SB., w związku z podejrzeniem o "kontakt z obcym wywiadem", jako aktywny działacz ruchu Solidarności, w listopadzie 1981 r. Inwigilację zakończono z powodu nie potwierdzenia współpracy z "obcymi służbami specjalnymi".

W dniu 07.06.2018 r. organ odwoławczy poinformował skarżącego o treści przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, prosząc o wskazanie jakiego rodzaju działalność opozycyjną będącą podstawą represji podjął po wprowadzeniu stanu wojennego, jednocześnie zwracając się z prośbą o przesłanie dowodów na wnioskowane okoliczności.

W odpowiedzi z dnia 03.07.2018 r. (data wpływu do Urzędu) skarżący wskazał na swe zatrzymanie w dniu 16.12.1981r., uszkodzenie auta, zorganizowanie w połowie 1982 r. zespołu do rozpracowywania członków Solidarności, inwigilowanie oraz przyznanie statusu osoby pokrzywdzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na podnoszone okoliczności skarżący przedłożył jedynie kartę zgonu siostry.

Mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazano, iż okoliczności powoływane przez skarżącego nie spełniają przesłanek określonych w ustawie o działach opozycji antykomunistycznej. Z akt sprawy, wyjaśnień skarżącego i dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej jednoznacznie wynika, że skarżący prowadził działalność legalną. Natomiast na prowadzenie działalności antykomunistycznej, czy doznanych represji po wprowadzeniu stanu wojennego skarżący nie przedłożył - prócz oświadczeń własnych - żadnych dowodów.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zaangażowania w tworzenie i działalność związkową w latach 1980-1981, czyli podczas gdy związek ten został już formalnie zalegalizowany, wskazano, iż okoliczność ta nie stanowi podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W aktach sprawy, brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających działalność skarżącego w okresie późniejszym. Inwigilacja skarżącego miała związek z podejrzeniem skarżącego o współpracę z obcym wywiadem i jego zaangażowaniem w tworzenie i działalność legalnego związku NSZZ Solidarność, a nie z działalnością prowadzoną w okresie stanu wojennego, jak i okresie późniejszym. Ponadto sam fakt inwigilacji nie jest wystarczający do uzyskania statusu osoby represjonowanej. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wiążę bowiem inwigilację z podjęciem wobec takiej osoby bezprawnego działanie polegającego na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia o czym stanowi art. 3 ust. 3 lit.b). (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 17.11.2016 r. sygn. akt IISA/Lu 733/16).

Skarżący powoływał się również na okoliczność zatrzymania i przesłuchania w dniu 16.12.1981 r., na okoliczność rozprowadzania kaset z kazaniami księdza J. P., ale również na te okoliczności w sprawie brak dostatecznych dowodów. Ze szczegółowych notatek sporządzonych podczas rozpracowywania strony wynika, że strona nie została aresztowana, a jedynie została z nią przeprowadzona rozmowa ostrzegawcza.

W aktach sprawy brak również jakichkolwiek dowodów potwierdzających udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym, którego skutkiem byłoby rozwiązanie umowy o pracę. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący sam złożył wypowiedzenie.

Wobec powyższego wskazano, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mieszczą się w katalogu działalności antykomunistycznej i represji wskazanych w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej

Podkreślono, iż organ administracji działa na podstawie prawa. Oznacza to, że zgodnie z przepisem art. 5 u.d.o.a. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, może w drodze decyzji administracyjnej w trybie cytowanej ustaw) potwierdzić status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący doznał represji określonych w art. 3 u.d.o.a., bądź też prowadził działalność, określoną w art. 2 u.d.o.a. Wobec powyższego Szef Urzędu nie znalazł podstaw do przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. S. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z przedstawionymi faktami i w większości wbrew faktom dotyczącym jego działalności i represji, jakie go spotkały od służb komunistycznych w związku z jego działalnością, na rzecz niepodległego bytu państwowego.

W uzasadnieniu wskazał, że uważa się za osobę represjonowaną, która brała czynny udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka i w związku z tym był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i została z nim rozwiązana umowa o pracę.

Spełnienie tego warunku jest udokumentowane jego uczestnictwem w zebraniu i głosowaniu o odwołanie stanu wojennego i zwolnienie internowanych w dniu 16 grudnia 1981 r. w siedzibie Wojewódzkiego Urzędu Poczty. Zebranie to było zwołane z jego inicjatywy w przedsiębiorstwie zmilitaryzowanym i w związku z tym został zatrzymany przez SB i przewieziony z T. do aresztu Komendy Wojewódzkiej w P.. Po wielogodzinnym przebywaniu w KW MO w P. zażądano od niego podpisania tzw. lojalki, która po dopisaniu uwagi skarżącego stała się jej zaprzeczeniem.

Następnie skarżący zarzucił pracownicy Urzędu do Spraw K. E. S. stronnicze analizowanie dokumentów m.in. aktu zgonu jego siostry R. w 1986r., w którym wpisano : przyczyna śmierci nieustalona, badania w toku podejrzenie utonięcia.

Co do rozprowadzania kaset z nagraniami i komentarzem dotyczących księdza J. P. zachował się tylko dokument pośredni w postaci raportu mjr S. S. z SB. Wskazał, że w 1984 r. odszedł z pracy za porozumieniem, SB miała nie "czynić mi wstrętów w innym miejscu pracy". Jednak notatka funkcjonariusza SB z dnia 3 lutego 1984 r. stwierdza ,że dyrektor WZEC w P. został poinformowany, że jest on byłym działaczem Solidarności, by dyrektor natychmiast zrezygnował z jego oferty ,pomimo ,ze już było wszystko ustalone.

W jego ocenie stwierdzenie, że prócz oświadczeń własnych nie ma żadnych dowodów, śmiało można włożyć między klechdy.

W marcu 1982 r. ukarano go karą grzywny, karą roku pozbawienia prawa jazdy z podaniem do publicznej wiadomości w miejscu pracy. Była to kara za naruszenie tabu, że żołnierze zawodowi są ormowcami.

Dalej wskazał, że nie chce już podawać przykładów bezprawia jakie jego i jego bliskich dotknęło za sprawną, a dla starego systemu dokuczliwą, działalność. Jego brak w jakichś tam strukturach podziemnych pozwolił zachować mu anonimowość.

Zagadkowe jest dlaczego IPN oddział w P. przyznał mu status osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1988 r. o Instytucie Pamięci Narodowej, a Urząd Kombatantów jest przeciwnego zdania.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 03.09.2018r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzją własną z dnia 17 kwietnia 2018 r. Nr [...], którą to decyzją odmówiono S. S. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z, powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017r. poz.1386, dalej u.d.o.a.).

Zgodnie z przepisem art. 2 ust.1 u.d.o.a. działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym w myśl art.2 ust.2 u.d.o.a. do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust.1, nie zalicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31.08.1980r. do 12.12.1981r.

Według art. 3 u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. prowadziła określone enumeratywnie w ustawie działania lub doznała wymienionych w przepisie represji, t.j.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154, z późn.zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi [...] (Dz U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e)została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Przyjmuje się, że za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ww. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość. (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 maja 2018 r., o sygn. II SA/Ke 130/18,, publ. LEX nr 2509305). Status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy z 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. (tak wyrok WSA w Gdańsku z 25.07.2018r., sygn.II SA/Gd 301/18, publ. LEX nr 2527175)

W myśl art.4 u.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zbieraniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Artykuł 5 ust. 1 u.d.o.a. stanowi, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W aktach kontrolowanej sprawy znajduje się decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30.11.2017 r. w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu. Jednakże - jak słusznie wskazał organ - nie potwierdza ona, iż skarżący spełnia pozytywne przesłanki określone w art. 2 lub 3 u.d.o.a. Innymi słowy według organów obu instancji w przypadku skarżącego wprawdzie nie występują przesłanki negatywne wykluczające przyznanie mu żądanego statusu, lecz nie wykazano przesłanek pozytywnych umożliwiających przyznanie mu tego statusu.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy występują przesłanki pozytywne umożliwiające przyznanie skarżącemu wnioskowanego statusu.

Sąd orzekający aprobuje ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji, a także ich rozważania prawne, w szczególności organu odwoławczego.

Organ I instancji prawidłowo zwrócił się do Archiwum IPN o przekazanie na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a. informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego i je uzyskał.

W kontrolowanej sprawie organy administracji oparły się na dowodach przedstawionych przez skarżącego oraz uzyskanych z IPN. Organy administracji wzywały także skarżącego do wskazania dowodów na poparcie jego twierdzeń. Jednakże bezskutecznie. Prócz tego zgodnie z obowiązkiem określonym w art.5 ust.3 pkt 2 u.d.o.a., uzyskano decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 30.11.2017 r. nr [...] w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W ocenie Sądu orzekającego organy administracji dochowały należytej staranności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego. Dały bowiem skarżącemu możliwość złożenia dowodów potwierdzających jego twierdzenia, a jednocześnie w miarę posiadanych możliwości uzyskały dotyczącą osoby skarżącego dostępną dokumentację z IPN.

Na podstawie tak przeprowadzonego postępowania dowodowego i uzyskanych dokumentów organy obu instancji trafnie przyjęły, że przedstawione i udowodnione przez skarżącego okoliczności i dowody nie spełniają przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a.

W ocenie Sądu orzekającego organy obu instancji powołały prawidłową podstawę materialnoprawną oraz wyciągnęły prawidłowe wnioski w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

Należy jeszcze raz podkreślić, że organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, gdyż umożliwiły skarżącemu złożenie posiadanych dowodów, a także zwróciły się o posiadaną dokumentację dotyczącą skarżącego do wyspecjalizowanego podmiotu jakim jest Instytut Pamięci Narodowej. Sąd orzekający ma świadomość, że w tej kategorii spraw z uwagi na często konspiracyjny charakter działań zainteresowanych osób, z uwagi na znaczny upływ czasu, a także z uwagi na zniszczenie przez ówczesną władzę części dokumentów dotyczących zwalczania ówczesnej opozycji, dotarcie do prawdy obiektywnej jest znacznie utrudnione, a często niemożliwe. Tym niemniej organy administracji i sądy administracyjne prowadzą postępowania wyłącznie na podstawie przepisów prawa procesowego i materialnego w granicach i na zasadach w nich określonych (m.in. art.6 k.p.a. i art.176 ust. 2 Konstytucji RP). Ustalenia faktyczne w sprawie nie mogą być oparte na domniemaniach, przypuszczeniach i subiektywnym przekonaniu. Nie mogą też być oparte wyłącznie na twierdzeniach strony nie znajdujących poparcia w innych dowodach. Ich podstawą są konkretne dowody podlegające ocenie. Tymczasem w kontrolowanej sprawie prócz twierdzeń skarżącego brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających spełnienie przez niego przesłanek określonych w art.2 i 3 u.d.o.a.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący spełniał przesłanki określone w art. 2 i art. 3 u.d.o.a., gdyż nie udowodnił on zaistnienia okoliczności i przesłanek wskazanych w przepisach art.2 i 3 u.d.o.a.

Podnoszone okoliczności dotyczące śmierci siostry i brata skarżącego nie mają żadnego oparcia w dokumentach. To samo dotyczy uszkodzenia jego auta oraz zorganizowania zespołu do rozpracowywania członków Solidarności. Brak jest także dokumentów potwierdzających doznania represji (w rozumieniu tej ustawy) przez skarżącego. Organ słusznie wskazał, że działalność związkowa skarżącego w okresie od 31.08.1980r. do 12.12.1981 nie stanowi podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W tych latach związek był formalnie zalegalizowany i działalność w nim nie była zagrożona odpowiedzialnością karną.

Inwigilacja prowadzona wobec skarżącego związana była z podejrzeniem współpracy z obcym wywiadem oraz z zaangażowaniem w działalność NSZZ Solidarność, a nie z działalnością prowadzoną w okresie stanu wojennego. Ponadto brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność, że na skutek inwigilacji podjęto wobec skarżącego bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia.

Z dokumentów nie wynika, aby skarżący został aresztowany, a jedynie przeprowadzono z nim rozmowę ostrzegawczą w dniu 16.12.1981 r. Sam skarżący w skardze wskazał, że po wielogodzinnym (a więc krótszym od doby) pobycie w KW MO w P. został on zwolniony. Tymczasem w myśl art.3 pkt 1 lit. a) u.d.o.a. osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy z 20.03.2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która od 01.01.1956r. do dnia 31.07.1990r. przebywała w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia przez okres dłuższy niż 48 godzin. Brak jest dowodów, by skarżący co najmniej tak długo był pozostawiony wolności.

Brak jest także dowodów potwierdzających udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym, którego skutkiem byłoby rozwiązanie umowy o pracę.

Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony m.in. przez WSA w Opolu w wyroku z 16.02.2017r. o sygn. II SA/Op 556/16 (publ. CBOSA), że skoro w myśl art. 5 ust. 3 pkt 1 u.d.o.a., do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, to wobec tego ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę (tu skarżącego). Fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, lecz ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę.

Należy wskazać, że organy administracji w tym postępowaniu podjęły działania zmierzające do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, gdyż zwróciły się do IPN o treść dokumentów dotyczących skarżącego. Natomiast skarżący nie podołał obowiązkowi wykazania swoich twierdzeń. Nie przedłożył bowiem i nie wskazał dowodów, które by mogły je potwierdzić.

Wobec powyższego na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.