Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1483/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy R. K. w sprawie ze skargi R. K., Fundacji [...], Stowarzyszenia [...] w likwidacji, Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez R. K. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie wskazał posiadania dochodów ani majątku.

Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 18 września br. wnioskodawca został zobowiązany na podstawie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:

- właściwego uzasadnienia wniosku (należało podać okoliczności wskazujące na trudną sytuację materialną),

- wskazania z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje, skoro jak zaznaczył mieszka sam i nie uzyskuje żadnego dochodu,

- wykazania czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako bezrobotny, należało nadesłać zaświadczenie o pozostawaniu osobą bezrobotną;

- wskazania kto jest właścicielem lokalu przy ul. R. [...] w B., wskazanym jako adres do korespondencji;

- wskazania czy wnioskodawca jest właścicielem mieszkania (w formularzu PPF rubryka dotycząca wskazania posiadania mieszkania nie została ani wypełniona, ani zakreślona);

- podania miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności kosztów żywności, opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy (gaz, prąd, woda, ścieki) a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości - w celu uprawdopodobnienia wysokości ww. kosztów należało załączyć odpowiednie kopie faktur, przelewów itp.

- wskazania czy wnioskodawca posiada pojazdy mechaniczne jeżeli tak należało wskazać ich markę i rocznik oraz szacunkowe koszty utrzymania,

- nadesłania kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które się rozliczały z urzędem skarbowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016, ew. zaświadczenia o nierozliczaniu się z urzędem skarbowym;

- wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega,

- wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc;

- nadesłania kopii wyciągu bankowego z wszystkich kont bankowych posiadanych przez wnioskodawcę i wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące..

Wnioskodawca odebrał wezwanie w dniu 29 września 2017 r. i nadesłał pismo w którym wskazał, że jest osobą bezrobotną, obecnie na szkoleniu jako osoba długotrwale bezrobotna, adres przy ul. R. jest udostępniany nieodpłatnie dzięki wsparciu rodziny, prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie ponosi kosztów żywności i utrzymania, zasłaniając się ochroną danych osobowych wnioskodawca odmówił nadesłania "dokumentów", wskazał, że nie posiada majątku, na temat uzyskania kopii dokumentów PIT wskazał, że należy zawrócić się do właściwego urzędy skarbowego, korzysta z opieki społecznej (zasiłek celowy 300 zł., na zakup żywności – o kopię wnioskodawca wskazał, że należy zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej). W dalszej części pisma wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 4 000 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy.

Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej.

Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260).

Rozpoznając złożony przez R. K. wniosek należało wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należało wskazać, że złożony wniosek nie wyjaśnia sytuacji materialnej i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawcy.

W ocenie starszego referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Po nadesłaniu dodatkowych wyjaśnień w dalszym ciągu wnioskodawca nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej w sposób jasny i rzetelny. W początkowej części pisma z dnia 3 października 2017 r. wskazuje że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, w dalszej części pisma wskazuje jednak rodziców jako osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe. Nie jest zatem wiadome czy wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, czy z rodzicami, z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdzie mieszka, czy posiada mieszkanie, czy jest obiektywnie niezdolny do podjęcia pracy, czy nadal jest zarejestrowany jako bezrobotny. Trudno przyjąć by prawo pomocy należało przyznać osobie zdolnej do pracy, która obiektywnie ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej, jednak tylko z wiadomych sobie powodów tego nie czyni. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem orzekając o przyznaniu prawa pomocy należy mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego. Wnioskodawca nie wskazał by istniały przeciwwskazania do pracy zarobkowej (całkowita lub częściowa niezdolność do pracy). Skoro wnioskodawca posiada możliwości zarobkowe to powinien dążyć do poprawy sytuacji finansowej i majątkowej.

Przypomnieć należy także, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W niniejszej sprawie wnioskodawca z tej inicjatywy nie skorzystał. Na zarządzenie wydane w trybie art. 255 p.p.s.a., udzielił informacji zdawkowych i ogólnikowych. Nie nadesłał także żadnych dokumentów źródłowych - dokumentów PIT, wyciągów ze stanu konta, ani nie ustosunkowano się do okoliczności posiadania kont bankowych. Wskazał jedynie, że o ww. dokumenty może zwrócić się Sąd.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.

Podkreślić należy, że to na wnioskodawcach spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej. Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.