Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 204/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 305 ust.1, art. 303 ust. 1, 3 i 5 pkt 1, art 552 ust. 1, 2 i 2a pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 9, art. 8 ust. 1, 2a i 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1069
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku Nr [...] w przedmiocie opłaty zmiennej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego [...] w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2018 roku, nr [...] , działając na podstawie art. 335 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 334 pkt 2 i 3 oraz art. 337 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1566 ze zm.) Państwowe Gospodarstwo [...] w [...] zawiadomiło [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] o zamiarze wszczęcia kontroli gospodarowania wodami w zakresie: – poboru wód podziemnych, – wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, w celu ustalenia ilości pobieranych wód oraz ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Pismem z dnia [...] października 2018 roku [...] sp. z o.o. w [...] (zwana dalej: [...] sp. z o.o.), w odpowiedzi na zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli gospodarowania wodami, przesłało między innymi oświadczenie ze zgodą na przeprowadzenie kontroli oraz wypełniony formularz zawierający informacje o ilości i jakości pobranej wody podziemnej i wody powierzchniowej oraz wykaz zawierający informacje o ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Na podstawie przedstawionych danych Dyrektor Zarządu [...] w [...] [...] (zwany dalej "Dyrektorem Zarządu [...]") przeprowadził w trybie art. 335 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 334 pkt 2 i 3 oraz art. 552 ust. 2 ustawy Prawo wodne kontrolę, z której sporządzono protokół z dnia [...] listopada 2018 roku, nr [...] (k. 23 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 roku Dyrektor [...] w [...] wystosował skierowaną do [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] informację ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne. W dokumencie tym, sporządzonym na podstawie art. 272 ust. 17 Prawo wodne, organ ustalił za okres [...] 2018 roku opłatę zmienną w wysokości: 1) [...] zł za pobór wód podziemnych, 2) [...] zł za wprowadzenie ścieków przemysłowych do wód lub do ziemi.

W odniesieniu do opłaty za pobór wód podziemnych Dyrektor Zarządu [...] wskazał, że obliczono ją zgodnie z art. 272 ust. 1 i 2 P.w. jako sumę iloczynu:

– jednostkowej stawki opłaty zmiennej "do celów administracji publicznej i obrony narodowej, obowiązkowego zabezpieczenia społecznego" ([...]) pomnożonej przez współczynnik różnicujący ([...]) i ilość pobranych wód podziemnych ([...]), co stanowi [...] zł oraz

– jednostkowej stawki opłaty zmiennej "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" ([...]) pomnożonej przez współczynnik różnicujący ([...]) i ilość pobranych wód podziemnych ([...]), co stanowi [...] zł.

Dalej organ wskazał, że wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona odpowiednio w § 5 ust. 1 pkt 34 lit. a (pkt a) oraz w § 5 ust. 1 pkt 40 lit. c (pkt b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 roku w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku., poz. 2502) określane dalej jako "rozp.1".

Do ustalenia wysokości opłaty z tytułu poboru wód:

– "do celów administracji publicznej i obrony narodowej, obowiązkowego zabezpieczenia społecznego", spośród procesów uzdatniania wód stosowanych przez podmiot korzystający z usług wodnych przyjęto proces polegający na usuwaniu amonu, koagulacji lub adsorpcji, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący (§ 5 ust. 2 pkt 4 w zw. z ust. 4 rozp.1),

– "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" spośród procesów uzdatniania wód stosowanych przez podmiot korzystający z usług wodnych, przyjęto proces polegający na odżelazianiu lub utlenianiu, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący (§ 5 ust. 2 pkt 4 w zw. z ust. 6 rozp.1). W tym miejscu należy zaznaczyć, że w odniesieniu do drugiego z wyżej wymienionych celów poboru wód organ w części opisowej informacji o wysokości opłaty omyłkowo wskazał błędną podstawę prawną "§ 5 ust. 2 pkt 4" rozp.1 zamiast "§ 5 ust. 2 pkt 2" rozp.1; dane te nie odpowiadały ostatecznemu wyliczeniu i zostały skorygowane w późniejszej decyzji – uwaga Sądu.

Dyrektor Zarządu [...] wyjaśnił, że opłata za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód i do ziemi została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 Prawo wodne jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej ([...]), substancji wprowadzonych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu (ChZT) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (1) oraz ilości tej substancji (3,632 kg ChZT). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik ChZT, została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozp.1. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik (ChZT), który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 Prawo wodne). Organ zaznaczył, że dla ścieków przemysłowych współczynnik różnicujący dla jednostkowej stawki opłaty za substancję wyrażoną jako wskaźnik ChZT określa § 10 ust. 7 rozp.1.

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 roku [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] złożyło reklamację w trybie art. 273 ust. 1 Prawo wodne. Zastrzeżenia spółki dotyczyły tylko części ustaleń Dyrektora Zarządu [...], to jest zastosowania współczynnika różnicującego w zakresie ustalenia opłaty zmiennej w części dotyczącej poboru wody podziemnej "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi".

Spółka podniosła, że w reklamowanej informacji do wyliczenia opłaty za pobór wód podziemnych "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" przyjęto współczynnik różnicujący 1,25. Podstawą takiego stanowiska był rzekomy brak prowadzenia pomiaru za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej. Jednak we wskazanej informacji nie uzasadniono dlaczego założono, że [...] sp. z o.o. nie korzysta z takich przyrządów.

Spółka wyjaśniła, że w myśl § 5 ust. 5 rozp.1, jeżeli podmiot dokonujący poboru wód w ramach pozwoleń wodnoprawnych albo pozwoleń zintegrowanych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi prowadzi – za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu art. 4 pkt 9 Prawo o miarach – pomiar ilości wód uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania, wysokość opłat ustala się z uwzględnieniem ilości wód uzdatnionych przy pomocy poszczególnych procesów uzdatniania. Alternatywnie, w przypadku nie prowadzenia pomiaru za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej, do ustalenia opłaty za usługi wodne przyjmuje się proces uzdatniania, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący (§ 5 ust. 6 rozp.1).

Wnosząca reklamację wskazała dalej, że zgodnie z art. 4 pkt 5 Prawo o miarach przyrząd pomiarowy to urządzenie, układ pomiarowy lub jego elementy, przeznaczone do wykonywania pomiarów samodzielnie lub w połączeniu z jednym lub wieloma urządzeniami dodatkowymi. Natomiast w § 4 pkt 1 rozp. 2. została zawarta definicja wodomierza, zgodnie z którą jest to przyrząd pomiarowy służący do ciągłego pomiaru objętości przepływającej w całkowicie wypełnionym przewodzie zamkniętym.

[...] sp. z o.o. stwierdziła wreszcie, że prowadzi pomiar ilości wód uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania za pomocą wodomierzy, które posiadają ważną legalizację. Używane wodomierze odpowiadają przywołanym definicjom i stanowią przyrządy spełniające wymagania prawnej kontroli metrologicznej. Z wymienionych przyczyn przyjęcie przez Dyrektora Zarządu [...] współczynnika różnicującego 1,25 było błędne. Należało bowiem w oparciu o § 5 ust. 4 rozp.1. zastosować współczynnik różnicujący 0,5. [...] sp. z o.o. dodała, że taki współczynnik był zresztą stosowany za I kwartał 2018 roku.

W rezultacie [...] w [...] wskazało że łączna wykładnia przepisów art. 36 ust. l, art. 303 ust. 1 i 552 ust. 1 Prawo wodne oraz przepisów § 5 ust. 4-6 rozp.1 pozwalała przyjąć dwie odrębne koncepcje interpretacji tych norm. Wedle pierwszej z koncepcji, przepisów § 5 ust. 5 i 6 rozporządzenia nie stosuje się do 31 grudnia 2020 roku, co wynika z momentu wejścia w życie przepisów statuujących obowiązek stosowania przyrządów pomiarowych oraz zasady hierarchiczności aktów normatywnych (rozporządzenie jako akt prawa niższego rzędu powinien być interpretowany w zgodzie z aktem wyższego rzędu, tj. ustawą). Druga z koncepcji związana jest z obowiązkiem zapewnienia urządzeń pomiarowych przez Wody [...] który wyjątkowo pozostaje wyłączony, np. w przypadku, w którym podmioty korzystające z usług wodnych posiadają już takie przyrządy pomiarowe. Okoliczność ta pozwala przyjąć zatem taką wykładnię, która "wynagradza" podmioty korzystające z usług wodnych za wcześniejsze, nieobligatoryjne stosowanie urządzeń pomiarowych poprzez nie stosowanie wyższego współczynnika różnicującego. [...] sp. z o.o. korzysta już z urządzeń pomiarowych przez co organ przy obliczaniu opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych również nie miał prawa zastosować § 5 ust. 6 rozporządzenia 1.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] Dyrektor Zarządu [...] w [...], powołując się na art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 1, 2, 6 pkt 2 oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 Prawo wodne, ponownie w tych samych kwotach (jak w informacji z dnia [...] grudnia 2018 roku) określił [...] sp. z o.o. opłatę zmienną za pobór wód podziemnych oraz wprowadzenie ścieków przemysłowych do wód lub ziemi.

Organ wyjaśnił, że art. 36 Prawo wodne nakłada na podmioty korzystające z usług wodnych dokonujących poboru wód, a także wprowadzających ścieki do wód lub do ziemi, obowiązek stosowania przyrządów pomiarowych lub systemów pomiarowych. Ponadto w myśl art. 303 ust. 3 Prawo wodne do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków używa się przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu Prawo o miarach. Jednak zgodnie z art. 552 Prawo wodne wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilość i ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3 P.w., stosuje się od dnia [...] grudnia 2020 roku.

Dyrektor Zarządu [...] zaznaczył dalej, że rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 roku w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz.U. z 2017 roku, poz. 885) określane dalej jako "rozp.3" określa rodzaje przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej. Nie wymienia jednak przyrządów do pomiaru ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków, tak więc przyrządy te nie podlegają prawnej kontroli metrologicznej w Polsce. W obowiązującym stanie prawnym nie ma również przepisów określających wymagania, którym powinien odpowiadać ten rodzaj przyrządów pomiarowych oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń tych przyrządów pomiarowych, a także sposobów i metod ich przeprowadzania.

Niezależnie Dyrektor Zarządu [...] stwierdził, że zgodnie ze stanowiskiem [...] do tego typu pomiarów nie powinny być stosowane wodomierze. W myśl załącznika 1 do rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie wymagań dla przyrządów pomiarowych z dnia 2 czerwca 2016 roku (Dz. U. z 2016 roku, poz. 815) określane dalej jako "rozp.4" wodomierze są urządzeniami do pomiaru przepływu wody czystej (pitnej), a dokumenty prawnej kontroli metrologicznej wydawane dla wodomierzy odnoszą się do tego rodzaju obszaru ich użytkowania (w przeciwieństwie do pomiarów ilości wód powierzchniowych lub wód podziemnych). Ponadto organ zaznaczył, ze trwają prace nad objęciem przyrządów pomiarowych wymienionych w prawie wodnym, prawną kontrolą metrologiczną. Opracowywane są koncepcje i założenia do przygotowania projektów rozporządzeń dotyczących wymagań metrologicznych urządzeń służących do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków oraz w dalszym etapie projekty rozporządzeń wydawanych na podstawie art. 8 ust 6, art. 9 oraz art. 9a ustawy Prawo o miarach.

Dalej Dyrektor Zarządu [...] przedstawił obliczenia opłat zbieżne z przedstawionymi wcześniej w informacji z dnia [...] grudnia 2018 roku.

W skardze [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zakwestionowała ustalenia Dyrektora Zarządu [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku, w części dotyczącej wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych z zastosowaniem współczynnika różnicującego 1,25 stwierdzając, że w zaistniałym stanie faktycznym oraz prawnym nie zachodziły podstawy do jego zastosowania. Spółka zarzuciła przy tym naruszenie:

– art. 552 w zw. z art. 36 oraz art. 303 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2268 ze zm.) określana dalej jako "Prawo wodne"; poprzez nieuwzględnienie okoliczności dotyczącej obowiązku stosowania przyrządów do pomiaru pobranej wody w okresie przejściowym przy ustalaniu opłaty zmiennej;

– § 5 ust. 4 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 roku w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502) określane dalej jako "rozp.1";rozp.1. poprzez jego niezastosowanie, a zamiast tego zastosowanie § 5 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 roku w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku., poz. 2502) określane jako "rozp.1";

– art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (obecnie t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 376) określana będzie dalej jako "P.m." w zw. z § 4 pkt 1 rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 23 października 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wodomierze, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 209, poz. 1513) określane będzie dalej jako "rozp.2" w zw. z § 5 ust. 6 rozp.1. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie używa urządzeń pomiarowych.

Jednocześnie mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części ustalającej wysokość kwestionowanej opłaty i zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnej z przepisami prawa. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi spółka wyjaśniła, że w świetle art. 36 ust. 1 Prawo wodne podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód. Konsekwentnie w myśl art. 303 ust. 1 Prawo wodne w celu ustalenia ilości pobranych wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz ilości lub temperatury ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na potrzeby ustalenia wysokości opłat za usługi wodne podmioty korzystające z usług wodnych obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne są obowiązane posiadać między innymi przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych. Przywołane powyżej regulacje wchodzą w życie od 1 stycznia 2021 roku. Z wymienionymi przepisami koresponduje art. 552 ust. 1, zgodnie z którym wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, stosuje się od dnia 31 grudnia 2020 roku. Ponadto zgodnie z art. 303 ust. 3 Prawo wodne do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków używa się przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu przepisów Prawo o miarach. Zatem, docelowo opłata zmienna ma być ustalana na podstawie odczytów z przyrządów pomiarowych. Dalej skarżąca wskazała, że w myśl art. 36 ust. 4 oraz art. 303 ust. 5 Prawo wodne Wody [...] wyposażają podmioty korzystające z usług wodnych w przyrządy pomiarowe, o których mowa powyżej. Jednocześnie Prawo wodne zwalnia Wody [...] z obowiązku wyposażenia w przyrządy pomiarowe, jeżeli podmioty korzystające z usług wodnych posiadają już takie przyrządy pomiarowe (art. 36 ust. 5 oraz art. 303 ust. 5).

Skarżąca podkreśliła, że pomimo braku prawnego obowiązku korzysta obecnie z przyrządu pomiarowego – wodomierza posiadającą ważną cechę legalizacyjną. Skarżąca wywiodła, że urządzenie to odpowiada definicji urządzenia pomiarowego z art. 4 pkt 5 Prawo o miarach oraz definicji wodomierza z § 4 pkt 1 rozp. 2. [...] sp. z o.o. uwypukliła także, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 Prawo o miarach przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych i są określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6, podlegają prawnej kontroli metrologicznej. Przepisami wydanymi na podstawie art. 8 ust. 6 Prawo o miarach jest rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz.U. z 2017 r., poz. 885). Wśród przyrządów pomiarowych, które wymienia, znaleźć można wodomierze o ciągłym strumieniu objętości nie większym niż 500 mł/h.

[...] sp. z o.o. podkreśliła, że prowadzi pomiar ilości wód podziemnych uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania za pomocą wodomierzy, które posiadają ważną cechę legalizacyjną. Wodomierze używane przez skarżącą spełniają warunki przywołanych powyżej definicji i tym samym stanowią przyrządy pomiarowe spełniające wymagania prawnej kontroli metrologicznej. W ocenie spółki nie do zaakceptowania jest konstatacja Dyrektora Zarządu [...] w [...] jakoby wodomierz nie stanowił przyrządu spełniającego wymagania prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu ustawy – Prawa wodnego i Prawa o miarach. W konsekwencji zastosowanie przez organ współczynnika różnicującego na poziomie [...] jest błędne.

Skarżąca wywiodła z analizy art. 36 ust. 1, art. 303 ust. 1 i art. 552 ust. 1 Prawa wodnego oraz § 5 ust. 4-6 rozp.1 dwie koncepcje dotyczące stosowania tych norm. Jedna zakłada, że skoro ustawodawca odłożył w czasie wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3 prawo wodne, nakazując zresztą Wodom [...] wyposażenie zainteresowanych podmiotów w niezbędne urządzenia pomiarowe (art. 36 ust. 4 Prawo wodne), to nie sposób wywodzić, że nakazałby stosowanie w okresie przejściowym maksymalnych stawek za pobór tych wód (skarżąca zaznaczyła, że taki pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku z dnia [...] listopada 2018 r., II SA/Ol [...]). Druga z zaproponowanych koncepcji stosowania art. 36 ust. 1, art. 303 ust. 1 i art. 552 ust. 1 Prawo wodne w kontekście opłat za usługi wodne zakłada, że prawodawca wynagradza podmioty korzystające z usług wodnych za wcześniejsze, nieobligatoryjne stosowanie urządzeń pomiarowych i stosownie do tego należałoby odczytać § 5 ust. 4-6 rozp.1.

Skarżąca podkreśliła, że korzysta już z urządzeń pomiarowych, a więc organ przy obliczaniu opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych również nie miał prawa zastosować § 5 ust. 6 rozp.1.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu [...]i w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że ustalenia faktyczne towarzyszące wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2019 roku, nie są przedmiotem sporu między organem a skarżącą. Co więcej, treść skargi pozwala przyjąć, że [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] w zasadzie akceptuje rozstrzygnięcie Dyrektora Zarządu [...] w [...]. W szczególności spółka przyjęła, że w odniesieniu do części ustalonej opłaty dotyczącej poboru wód podziemnych "do celów administracji publicznej i obrony narodowej, obowiązkowego zabezpieczenia społecznego" należało stosować stawkę [...] zł za [...] pomnożoną przez ilość pobranych wód podziemnych ([...]), a "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" stawkę [...] zł za 1 [...] pomnożoną przez ilość pobranych wód podziemnych ([...]). Strony (organ, skarżąca) nie są zgodne tylko co do jednego elementu determinującego wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne określonej w zaskarżonej decyzji: współczynnika różnicującego w części dotyczącej poboru wód "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi".

Dyrektor Zarządu [...] twierdzi, że tzw. "współczynnik różnicujący" opłatę za pobrane wody (czyli współczynnik obciążający albo premiujący podmioty korzystające z usług wodnych w zależności od tego, czy stosują określone procesy uzdatniania określone w § 5 ust. 2 pkt 2-5 rozp.1) należy wobec [...] sp. z o.o. ustalić z uwzględnieniem niekorzystnego dla spółki § 5 ust. 6 rozp.1 przyjmując z góry założenie, że nie prowadzi ona pomiaru wód uzdatnianych "za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej" (w rozumieniu Prawa o miarach). Oznacza to zastosowanie współczynnika najwyższego 1,25 (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozp.1). Organ stoi bowiem na stanowisku, że obecnie urządzenia do poboru wód podziemnych co do zasady nie są objęte prawną kontrolą metrologiczną. Stanowisko swe uzasadnił tym, że przepisy dotyczące obowiązku dokonywania pomiarów poboru takich wód (art. 36 ust. 1, 303 ust. 1 Prawo wodne) mają wejść dopiero w życie od stycznia 2021 roku. Dyrektor Zarządu [...] powołał się także na stanowisko Głównego Urzędu Miar (nie wskazując jednak konkretnego źródła), że stosownie do załącznika 1 do rozp.4 wodomierze są urządzeniami do pomiaru przepływu wody czystej (pitnej), a dokumenty prawnej kontroli metrologicznej wydawane dla wodomierzy odnoszą się do tego rodzaju obszaru ich użytkowania.

Skarżąca spółka nie zgadzając się z organem stanowczo i konsekwentnie twierdzi natomiast, że po pierwsze stosuje procesy uzdatniania uzasadniające stosowanie stawki współczynnika różnicującego z § 5 ust. 2 pkt 4 rozp.1 (pobrane wody podlegają procesom usuwania amonu, koagulacji lub adsorpcji), a po drugie pomiar wód uzdatnianych podlega pomiarowi przy pomocy wodomierza posiadającego ważną legalizację. Zdaniem skarżącej przepisów Prawo wodne i rozp.1 nie powinno się odczytywać względem niej przy założeniu, że nie dokonuje ona pomiaru wód przy pomocy przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej oraz nie należy określać dla niej najwyższej stawki za pobór wód. Spółka przyznała, że choć art. 36 ust. 1 i 303 ust. 1 Prawo wodne mają dopiero wejść w życie, to jednak dotyczą one powstania obowiązku posiadania urządzeń pomiarowych, a nie zakazują ich stosowania i nie wykluczają, że określony podmiot takie urządzenia będzie posiadał już wcześniej. Stosowanie procesów uzdatniania i posiadanie legalnych przyrządów pomiarowych powinno być zdaniem [...] sp. z o.o. w świetle rozp.1 premiowane w sposób określony w § 5 ust. 5 rozp.1.

Odnosząc się do powyższego Sąd podkreśla, że istotą sporu w sprawie jest zagadnienie, które można przedstawić w formie pytania: – czy wodomierze wykorzystywane do pomiaru ilości pobranych wód podziemnych i powierzchniowych, uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania, czyli takie, o których stanowi § 5 ust. 5 rozp.1, podlegają prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu Prawa o miarach?

Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie wymaga odrębnego zajęcia stanowiska w dwóch kwestiach, które uwypuklał organ:

1. ustalenia jakie znaczenie dla sprawy mają przepisy art. 36 ust. 1, art. 303 ust. 1 i art. 552 ust. 1 Prawo wodne oraz opóźniona data wejścia w życie tych pierwszych (art. 574 pkt 5 Prawo wodne),

2. ustalenia ram prawnych dla funkcjonowania wodomierzy w kontekście dopuszczalności ich stosowania przy pomiarze poboru wód.

Co do pierwszej z wymienionych kwestii wskazać należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 Prawo wodne "Podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód". W podobnym celu wprowadzono do ustawy art. 303 ust. 1 Prawo wodne, który uszczegóławia, że "w celu ustalenia ilości pobranych wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz ilości lub temperatury ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na potrzeby ustalenia wysokości opłat za usługi wodne podmioty korzystające z usług wodnych obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne są obowiązane posiadać: 1) przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych; 2) przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, jeżeli wprowadzają do wód lub do ziemi ścieki w ilości średniej dobowej powyżej 0,01 m3/s; 3) przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru temperatury na wlocie do ujęcia wody oraz na wylocie do odbiornika dla wód z systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni". Wreszcie art. 552 ust. 1 Prawo wodne stanowi, że "wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, stosuje się od dnia 31 grudnia 2020 r.".

W ocenie Sądu analiza art. 36 ust. 1, art. 303 ust. 1 i art. 552 ust. 1 Prawo wodne nie pozwala wyprowadzić wniosku – który wynika z decyzji Dyrektora Zarządu [...] – że przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych stanowią jakoby odrębną i nową kategorię przyrządów pomiarowych, dla których nie ma w obszarze Prawa o miarach ram prawnych (o tym też niżej). Wszystkie trzy wymienione przepisy (należałoby także wymienić art. 36 ust. 2 Prawo wodne) przewidują tylko, że od 2021 r. zaktualizuje się po stronie podmiotów korzystających z usług wodnych dokonujących poboru wód powierzchniowych lub podziemnych albo wprowadzających ścieki do wód lub do ziemi "obowiązek stosowania" (art. 36 ust. 1 i 2 Prawo wodne), "obowiązek posiadania" (art. 303 ust. 1 Prawo wodne), względnie "wymóg stosowania" (art. 552 ust. 1 Prawo wodne) przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości i temperatury wprowadzonych ścieków. Pewne jest więc, że ustawodawca od 2021 roku będzie wymagał od wymienionych podmiotów korzystających z usług wodnych, aby te stosowały odpowiednie przyrządy pomiarowe. W ocenie Sądu z art. 36 ust. 1 i 2, art. 303 ust. 1 i 552 ust. 1 Prawo wodne nie wynika natomiast, że przed datą zaktualizowania się omawianego obowiązku zainteresowane podmioty nie mogą korzystać z właściwych przyrządów pomiarowych (ze wszelkimi tego konsekwencjami).

Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 303 ust. 5 pkt 1 Prawo wodne (obowiązującym obecnie) Wody [...] wyposażają podmioty korzystające z usług wodnych w przyrządy pomiarowe, o których mowa w art. 303 ust. 1 Prawo wodne, z wyłączeniem przypadków, w których podmioty korzystające z usług wodnych posiadają już takie przyrządy pomiarowe. Przepis ten dotyczy co prawda określonego w nim obowiązku Wód [...], niemniej wymowny jest wydźwięk zawartego w nim wyjątku, że nie wyposaża się zainteresowanych podmiotów w przyrządy pomiarowe, jeżeli te "posiadają już takie przyrządy". Z tego fragmentu przepisu jasno wynika, że ustawodawca bierze pod uwagę i dopuszcza, iż przed datą wejścia w życie art. 303 ust. 1 Prawo wodne pewne podmioty korzystające z usług wodnych skutecznie wyposażą swe instalacje w wymagane przyrządy pomiarowe odpowiadające art. 303 ust. 1 Prawo wodne i które docelowo do 2021 roku zostaną objęte obowiązkiem z tego przepisu. Konstatację taką potwierdza fakt, że bez terminu odroczenia wszedł w życie art. 303 ust. 3 Prawo wodne stanowiący, że "do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków używa się przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 roku - Prawo o miarach".

Wreszcie odnotować trzeba, że w art. 552 ust. 2 Prawo wodne, który przecież dotyczy okresu przejściowego związanego z wdrożeniem do końca 2020 roku obowiązków z art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 303 ust. 1 Prawo wodne, przewiduje się między innymi, że "ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne" następuje między innymi na podstawie "pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami".

Dodać można uzupełniająco, że dnia 20 września 2018 roku weszła w życie nowelizacja art. 552 Prawo wodne, która wprowadziła dodatkowe podstawy (metody) ustalania ilości wód na potrzeby opłat za usługi wodne. W okresie "do dnia [...] grudnia 2020 roku" następować to może również na podstawie "odczytów z przyrządów pomiarowych" dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami (art. 552 ust. 2a pkt 1 Prawo wodne.). Analizując treści zawarte w art. 552 Prawo wodne należy pamiętać, iż przepis ten dotyczy między innymi metod ustalania opłat z art. 272 ust. 1 i 2 Prawo wodne (nowelizacja art. 552 Prawo wodne nie dotyczy wprost niniejszej sprawy, jako że odnosi się do późniejszych kwartałów, natomiast dla szerszego zobrazowania zagadnienia istotne jest uzmysłowienie, że ustawodawca dopuścił w niej posługiwanie się na potrzeby opłat danymi z "przyrządów pomiarowych" w okresie przed wejściem w życie art. 36 ust. 1 i art. 303 ust. 1 Prawo wodne).

Konkludując, zdaniem Sądu z treści art. 36 ust. 1 i 2, art. 303 ust. 1 i art. 552 Prawo wodne oraz z faktu odroczenia wejścia w życie dwóch pierwszych z tych przepisów nie można wyprowadzić wniosku, że nowe Prawo wodne spowodowało zmianę generalnych uwarunkowań co do możliwości stosowania przyrządów pomiarowych przez podmioty dokonujące poboru wód lub odprowadzania ścieków, a tym bardziej wniosku, że przesądzono jakie to mają być przyrządy pomiarowe. Z art. 36 ust. 1 i art. 303 ust. 1 Prawo wodne wprost wynika tylko, że od 2021 roku zaktualizuje się po stronie podmiotów korzystających z wymienionych usług wodnych obowiązek stosowania takich przyrządów pomiarowych. Odnotować natomiast można, że pewne elementy rozważanych tu regulacji (art. 303 ust. 5 pkt 1, art. 303 ust. 3, art. 552 ust. 2, art. 552 ust. 2a pkt 1 Prawo wodne) mogą sugerować, iż ustawodawca dopuszcza możliwość stosowania jeszcze przed końcem 2020 roku przez podmioty korzystające z usług wodnych w zakresie poboru wód i odprowadzania ścieków przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej, jeżeli same się w nie wyposażą (zob. zwłaszcza obwiązujące już art. 303 ust. 3 i art. 303 ust. 5 pkt 1 Prawo wodne).

Drugie zagadnienie, do którego należy się odnieść w niniejszej sprawie, dotyczy ustalenia ram prawnych dla funkcjonowania wodomierzy w kontekście dopuszczalności ich stosowania przy pomiarze poboru wód. Jak już zaznaczono, od stosowania do pomiaru ilości pobranych wód "przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej" (§ 5 ust. 5 rozp.1) zależy możliwość zastosowania korzystniejszego dla zobowiązanego współczynnika różnicującego (§ 5 ust. 2 rozp.1).

Zagadnienie dotyczące podlegania wodomierzy prawnej kontroli metrologicznej jest zdaniem Sądu znacząco bardziej skomplikowane, aniżeli przedstawił to Dyrektor Zarządu [...] Organ stwierdził tylko, że przyrządy pomiarowe do pomiaru "ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków" nie zostały wymienione w rozp.3, a zgodnie ze stanowiskiem Głównego Urzędu Miar do tego rodzaju pomiarów nie należy stosować wodomierzy, gdyż te zgodnie z załącznikiem 1 do rozp.4 służą do pomiaru wody czystej.

Po pierwsze zauważyć należy, że w rozp.3, który to akt prawny wydano na podstawie art. 8 ust. 6 Prawo wodne nakazującego określić "rodzaje przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej", w § 5 pkt 11 i § 6 pkt 4 wprost wymienia się wodomierze, czyli urządzenia służące pomiarowi przepływu wody. W ocenie Sądu fakt, iż w rozp.3 nie wskazano, że ma ono dotyczyć wodomierzy do pomiaru "ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków" nie oznacza jeszcze, że przyrządy te, użyte w takim właśnie celu, nie podlegają kontroli metrologicznej. Zastanawiające jest natomiast stanowisko Głównego Urzędu Miar, na które powołał się organ (bez wskazania źródła). Sąd ustalił, że Dyrektor Zarządu [...] oparł się na opublikowanym w Internecie komunikacie Głównego Urzędu Miar z dnia 2 marca 2018 roku (https://www.gum.gov.pl/pl/aktualnosci/2205,Komunikat-dotyczacy-prawnej-kontroli-metrologicznej-przyrzadow-do-pomiaru-przepl.html). Co więcej, znaczna część zaskarżonej decyzji stanowi kopię tego komunikatu.

Zgodnie z art. 4 pkt 9 Prawo o miarach prawna kontrola metrologiczna to działanie zmierzające do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone we właściwych przepisach. W art. 8 Prawo o miarach określono jakie przyrządy, w jaki sposób i w jakim zakresie objęte są prawną kontrolą metrologiczną.

Ramy prawne prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych mają charakter rozbudowany i skomplikowany. Są one przedmiotem branżowych, a także naukowych opracowań (zob. np. M. Siarkiewicz, Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych, "Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej" 2018, Nr 54, s. 199).

Poruszając się wyłącznie w sferze ustawodawstwa polskiego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Prawo o miarach prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe stosowane w:

1. w ochronie zdrowia, życia i środowiska,

2. w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego,

3. w ochronie praw konsumenta,

4. przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń,

5. przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej,

6. w obrocie

– i które są określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6 Prawo o miarach.

Zgodnie z art. 8 ust. 5 Prawo o miarach zakres prawnej kontroli metrologicznej w zależności od rodzaju przyrządu pomiarowego może obejmować: 1) zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową oraz legalizację ponowną; 2) zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową; 3) wyłącznie zatwierdzenie typu; 4) legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową i legalizację ponowną; 5) wyłącznie legalizację ponowną.

Najczęściej stosowanym zakresem prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych jest zatwierdzenie typu, po którym wykonywana jest legalizacja pierwotna (dla przyrządów nowych, wprowadzanych do obrotu lub oddawanych do użytkowania) oraz legalizacja ponowna stosowana do przyrządów pomiarowych znajdujących się w użytkowaniu (które wcześniej przeszły etap zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej). Z opisanymi powyżej regulacjami Prawo o miarach koresponduje § 6 rozp.3., który stanowi, że: "Prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji ponownej podlegają następujące rodzaje przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem [...] stycznia 2007 roku lub legalizacji pierwotnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu ich wprowadzenia do obrotu lub użytkowania" i dalej wymienia "wodomierze o nominalnym strumieniu objętości qp, Qn nie większym niż 500 mł/h". Podsumowując, wedle § 6 rozp.3 prawnej kontroli metrologicznej podlegają wodomierze dopuszczone do obrotu lub użytkowania według dawniejszych regulacji, które roboczo można określić "polskim ustawodawstwem".

W tym miejscu trzeba natomiast zaznaczyć, iż współcześnie szereg uwarunkowań dotyczących procedur i warunków dopuszczania do obrotu wodomierzy wynika z prawa unijnego i jest wynikiem ujednolicania, a także harmonizacji ustawodawstw na obszarze Unii Europejskiej. Nawiązuje do tego art. 8 ust. 2a Prawo o miarach, który stanowi, że "Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 roku ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008 roku, s. 30), zwanej dalej <>, które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej".

Regulacja zawarta w art. 8 ust. 2a Prawo o miarach związana jest z ujednolicaniem zasad obowiązujących na rynku wewnętrznym w zakresie zapewnienia określonych wymagań dla towarów objętych swobodnym przepływem na terenie Unii Europejskiej (zob. pierwszy z motywów rozporządzenia 765/2008).

Materialne wymogi dotyczące towarów objętych powyższymi regulacjami określone zostały w szeregu dyrektyw unijnych zwanych "dyrektywami nowego podejścia", które przełożyły się na przepisy techniczne państw członkowskich, w tym Polski (zob. art. 4 pkt 7 i art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 roku o systemach oceny zgodności i nadzoru ryku, obecnie Dz. U. z 2019 roku, poz. 544). Ma to znaczenie dla niniejszej sprawy, gdyż jedną spośród bardzo wielu tego typu dyrektyw jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/32/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku przyrządów pomiarowych (Dz. Urz. UE L 96, z dnia 29 marca 2014 r., s. 149-250) określana jako "dyrektywa 2014/32".

Analizując przepisy dyrektywy 2014/32 zwraca uwagę fakt, że dotyczy ona "wodomierzy przeznaczonych do pomiaru objętości czystej, zimnej lub ciepłej wody w użytku domowym, w usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym". To właśnie ten przepis przyczynił się do zawarcia w załączniku 1 do rozp.4, na które powołuje się Główny Urząd Miar (cytowany de facto przez Dyrektora Zarządu [...]) polskiej regulacji, zgodnie z którą "Wymagania określone w rozdziale 2 rozporządzenia oraz w załączniku stosuje się do wodomierzy przeznaczonych do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub ciepłej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym".

Podsumowując można stwierdzić, że w przypadku przyrządów pomiarowych prawna kontrola metrologiczna obejmuje zakres zawarty w art. 8 ust. 5 Prawo o miarach, z tym jednak zastrzeżeniem, że alternatywnie niektóre z nich – które unijny prawodawca wedle dyrektyw nowego podejścia uznał za towary wymagające standaryzacji jakościowej na wewnętrznym rynku – objęte zostały prawną kontrolą metrologiczną w formie właściwej prawu unijnemu, czyli w formie "oceny zgodności" (art. 8 ust. 2a Prawo o miarach), a później legalizacją ponowną.

Przedstawiony wyżej, dość skomplikowany wywód prawny był konieczny, aby wykazać, że istocie w polskim systemie prawnym co do zakresu prawnej kontroli metrologicznej ujawnia się luka. Otóż zgodnie z rozp.3, prawnej kontroli metrologicznej podlegają: – albo wodomierze poddane ocenie zgodności (§ 5 pkt 11); – albo wodomierze dopuszczone do obrotu lub użytkowania według zasad obowiązujących do początku 2007 roku (§ 6 pkt 4). Trzeba jednak zauważyć, że ocena zgodności wymagana według dyrektywy 2014/32 i w jej konsekwencji w rozp.4 nie dotyczy wszystkich możliwych wodomierzy, a konkretnie wodomierzy "przeznaczonych do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub ciepłej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym". Wszystko to pozwala stwierdzić, że istotnie zaistnieć mogą pewne wątpliwości co do kompletności ram prawnych w odniesieniu do prawnej kontroli metrologicznej wodomierzy, zwłaszcza wodomierzy innych aniżeli określone w rozp.4. W ocenie Sądu zapewne takich właśnie wątpliwości dotyczył komunikat Głównego Urzędu Miar z dnia [...] marca 2018 roku, na którego powołał się Dyrektor Zarządu [...]

Wracając do okoliczności niniejszej sprawy Sąd odnotował, że w § 6 rozp.3 prawną kontrolą metrologiczną obejmuje się przyrządy pomiarowe "wprowadzone do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem [...] stycznia 2007 roku lub legalizacji pierwotnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu ich wprowadzenia do obrotu lub użytkowania" i tego typu przyrządy podlegają legalizacji ponownej (por. także art. 10 ustawy z dnia 15 grudnia 2006 roku o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 249, poz. 1834).

Skarżąca spółka twierdzi, że dokonuje pomiaru poboru wód, uzdatnianych przy pomocy procesów uzdatniania i że czyni to przy pomocy wodomierza posiadającego legalizację. Nie można zatem wykluczyć, mając na uwadze § 6 rozp.3, że skarżąca posługuje się przyrządami pomiarowymi dopuszczonymi do obrotu i użytkowania jeszcze na podstawie zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej (czyli na podstawie ustawodawstwa polskiego), które są nadal legalne, mogą służyć pomiarowi poboru wód i które podlegają prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji ponownej. Dodać w tym miejscu należy, że niegdyś prawnej kontroli metrologicznej w zakresie zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej (oraz legalizacji ponownej) podlegały wszelkie wodomierze (o nominalnym strumieniu objętości nie większym niż 500 mł/h) bez żadnych ograniczeń dotyczących ich stosowania. Kwestie te powinny zostać przez organ wyjaśnione.

Niezależnie od powyższego Sąd doszedł również do przekonania, że nawet jeżeli hipotetycznie okazałoby się, że [...] sp. z o.o. stosuje do poboru wód podziemnych wodomierzy dopuszczonych do obrotu lub użytkowania na podstawie oceny zgodności (art. 8 ust. 2a P.m.), to i tak stosowanie § 5 ust. 5 rozp.1 nie byłoby wykluczone.

Zdaniem Sądu stan, wedle którego zakłada się, iż mogą istnieć wodomierze, które formalnie nie podpadają pod rozp.3, a więc i formalnie nie podlegają prawnej kontroli metrologicznej, jest ewidentnie nie zamierzony przez prawodawcę, stanowi wynik przeoczenia i nie jest spójny z innymi regulacjami dotyczącymi prawnej kontroli metrologicznej. Podkreślić należy, że samo rozp.3 stanowi w § 5 tylko o wodomierzach. Dopiero na podstawie wzmianki, że chodzi o przyrządy "wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności" można podjąć próbę odtworzenia wielostopniowego odesłania: poprzez sięgnięcie do rozporządzenia 765/2008, dalej do dyrektywy 2014/32 i wreszcie do przepisów polskich, a konkretnie załącznika 1 do rozp.4. Na końcu rzeczywiście dowiadujemy się, że ocena zgodności obejmuje wodomierze do wody czystej, natomiast nie wydaje się, aby prawodawca poprzez odesłanie do oceny zgodności chciał dać wyraz temu, że ogranicza prawną kontrolę metrologiczną do pewnych tylko rodzajów wodomierzy (zdefiniowanych w załączniku 1 do rozp.4).

Warto jeszcze raz przypomnieć, że dawne rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 marca 2005 roku w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz. U. Nr 74, poz. 653), obowiązujące jeszcze przed wdrożeniem systemu oceny zgodności, dotyczyło wszelkich wodomierzy (pomijając tu parametr ich maksymalnego strumienia). W kolejnym zastępującym je rozporządzeniu (z dnia 27 grudnia 2007 r., t. j. Dz. U z 2014 roku, poz. 1066) wprost wskazano, że prawna kontrola metrologiczna dotyczy wodomierzy "przeznaczonych do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym". W obecnie obowiązującym rozp.3 nie ma już takiego zastrzeżenia, co zdaje się sugerować, że prawodawca – mimo, iż pozostawił odesłanie do oceny zgodności – chciał objąć wszelkie wodomierze prawną kontrolą metrologiczną. Zamiar taki został zresztą jednoznacznie wyrażony w uzasadnieniu do projektu rozp.3 (zob. tabelę - https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12288850/katalog/ 12373730#12373730).

Podsumowując, zdaniem Sądu przyjąć należy, że jeżeli skarżąca spółka dokonuje pomiaru ilości wód uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania z użyciem wodomierzy, o których można stwierdzić, że zostały legalnie dopuszczone do użytkowania, to do ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne należy stosować § 5 ust. 5 rozp.1. Sąd zaznacza, że powyższa konkluzja jest tym bardziej uzasadniona, że prawodawca zarówno w art. 36 ust. 1, art. 303 ust. 1 Prawo wodne, jak i w § 5 ust. 5 rozp.1 traktuje stan, w którym podmiot korzystający z usług wodnych dokonuje pomiaru pobranych wód, za stan docelowy i pożądany.

Z wymienionych przyczyn Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Decyzję uchylono w całości – mimo, że była ona merytorycznie kwestionowana w części – z uwagi na fakt, że skargą objęto postępowanie szczególne, w którym decyzję wydano w jednej instancji (art. 273 ust. 8 Prawo wodne) na podstawie reklamacji (art. 273 ust. 1 Prawo wodne) od całości informacji o opłacie (art. 272 ust. 17 Prawo wodne) za okres kwartalny (art. 272 ust. 10 Prawo wodne). Uchylenie części decyzji spowodowałoby, że na skutek orzeczenia w obrocie pozostawałyby dwie decyzje w oparciu o reklamację, co mogłoby rodzić pewne wątpliwości w kontekście art. 273 ust. 9 Prawo wodne, który stanowi, że reklamacja przysługuje raz w okresie rozliczeniowym. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie radcy prawnego.