Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 432/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 995
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 08 września 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyeliminowania naruszeń oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] lutego 2021 roku,

nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 995 z późn. zm.) oraz ustaleń kontroli działalności rolniczej prowadzonej przez A. S. pod nazwą G. R. A. S. z siedzibą ul. [...], [...] przeprowadzonej w dniach od [...].10.2020 r. do [...].11.2020 r. udokumentowanych protokołem kontroli Nr [...], do którego wniesiono uwagi i zastrzeżenia, do których W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustosunkował się pismem z dnia [...].12.2020 r. znak [...], podtrzymując ustalenia kontroli, W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził, aby A. S. prowadzący S. G. R. A. S. w C. :

1. zapewnił ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w terminie: niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych;

2. podjął działania w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie poboru wód podziemnych w ilości średniorocznej powyżej 5 m3 na dobę w celach pojenia zwierząt gospodarskich i mycia budynków inwentarskich, w terminie: niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych;

3. podjął działania w celu legalizacji studni do poboru wód podziemnych, w terminie: niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych;

4. dokonał zgłoszenia Staroście P. instalacji do chowu lub hodowli trzody chlewnej w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, w terminie: niezwłocznie dostosować do wymagań prawa;

Dodatkowo, wyznaczono termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] marca 2021 r.

W motywach uzasadnienia wskazano, że podczas kontroli przeprowadzonej przez upoważnionego inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. (zwanego dalej także "organem" lub "Inspektorem") działalności rolniczej prowadzonej przez A. S. pod nazwą G. R. A. S. (zwanego dalej także "podmiotem kontrolowanym" lub "kontrolowanym") przeprowadzonej w dniach od [...].10.2020 r. do [...].11.2020 r., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.

Po pierwsze, organ wskazał na nieprawidłowości w zakresie wytwarzania ścieków przemysłowych z mycia pomieszczenia inwentarskiego w związku ze stosowaniem preparatu chemicznego o nazwie Virkon S. W tym zakresie, organ ustalił, że kontrolowany podmiot prowadzi chów lub hodowlę trzody chlewnej o obsadzie średniorocznej ok. 32 DJP na rusztach, w związku z powyższym powstaje gnojowica. Zdaniem Inspektora, w związku z eksploatacją ww. instalacji są wytwarzane ścieki przemysłowe z mycia pomieszczenia inwentarskiego, w którym prowadzony jest chów lub hodowla trzody chlewnej. Inspektor ustalił, że budynek inwentarski był myty myjką ciśnieniową wodą bez użycia środków chemicznych i dezynfekowany opryskiwaczem plecakowym. Dezynfekcja odbywała się preparatem chemicznym o nazwie Virkon S. Budynki inwentarskie były myte co 3 miesiące. Inspektor ustalił na podstawie karty charakterystyki, że środek Virkon S zawiera w swoim składzie bis(peroksomonosiarczano) bis(siarczan)pentapotasu, peroksodisiarczan(VI) dipotasu i dipenten. Zdaniem Inspektora, na podstawie okazanej karty charakterystyki zauważyć należy, że Virkon S jest środkiem stwarzającym zagrożenie dla środowiska wodnego - zagrożenie przewlekłe, kategoria zagrożenia 3 (Aąuatic Chronić 3). Wskazano, że środek ten działa szkodliwie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki (H412). Przy wysokich stężeniach produktu odprowadzanego w ściekach istnieje zagrożenie dla środowiska wodnego (niskie pH). Inspektor ustawił, że wskazany środek do dezynfekcji był przygotowywany w 1% stężeniu (dawka 100 mg środka była rozpuszczana w 10 m3 wody), a następnie wykonywane były opryski chlewni. Powstające ścieki przemysłowe z mycia chlewni były wywożone wraz z gnojowicą na pola, w związku z powyższym Inspektor stwierdził, że kontrolowany rolniczo wykorzystywał ścieki przemysłowe.

Powyższą ocenę, że kontrolowany wykorzystywał rolniczo ścieki przemysłowe, Inspektor oparł na ustaleniu, że zgodnie z art. 16 pkt 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 z późn. zm.) przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi m. in. ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w przepisach działu III rozdziału 4 oraz w przepisach ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2021 r. poz. 76). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, termin nawozy naturalne określa: gnojówkę, gnojowicę i obornik. Z kolei nawozami naturalnymi płynnymi w myśl art. 16 pkt 30b ustawy Prawo wodne określa się gnojowicę - mieszaninę kału i moczu zwierząt z domieszką wody. Inspektor wskazał zatem, że kontrolowany stosował gnojowicę wraz ze ściekami przemysłowymi powstałymi po myciu chlewni, zawierającymi środek Virkon S, co skutkowało utratą przez taką gnojowicę statusu nawozu naturalnego. W wyniku zmieszania gnojowicy ze środkiem dezynfekcyjnym powstały ścieki przemysłowe, które kontrolowany wprowadzał do ziemi, co mogło skutkować zanieczyszczeniem wód gruntowych wbrew art. 83 ustawy Prawo wodne, poprzez wsiąkanie ścieków w kolejne warstwy gleby i dalej przenikanie do wód gruntowych. W związku z powyższym podczas kontroli Inspektor stwierdził, że podmiot poprzez rolnicze wykorzystanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szkodliwe dla środowiska wodnego nie zapewnił ochrony wód gruntowych przed zanieczyszczeniem wbrew art. 83 ww. ustawy.

Po drugie, ustalono że woda w kontrolowanym gospodarstwie na cele pojenia zwierząt gospodarskich (bydła, trzody chlewnej i kóz) oraz mycia budynków inwentarskich była pobierana ze studni znajdującej się na terenie siedziby gospodarstwa, a kontrolowany nie dokonywał pomiaru pobieranej wody ze względu na brak zamontowanego wodomierza. Inspektor wskazał w tym zakresie, że podczas kontroli A. S. nie okazał ani dowodu zakupu wodomierza, ani umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków ze spółką "A. " S.A. z siedzibą w P.. W związku z powyższym na podstawie stanu średniorocznego zwierząt gospodarczych hodowanych na terenie Gospodarstwa w roku gospodarczym [...] oraz tabeli nr [...] do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r., nr 8, poz. 70), Inspektor oszacował średnioroczny pobór wody na [...] na dobę. Odnosząc się do przedłożonej przez kontrolowanego dokumentacji oraz ustnych informacji, Inspektor wskazał, że kontrolowany nie szacował jaką ilością wody w ciągu doby jest pojone bydło, w związku z powyższym kontrolowany nie udowodnił, że średnioroczna ilość pobranej wody wynosi poniżej [...] na dobę. Inspektor zwrócił uwagę na to, że studnia, z której następuje pobór wody do pojenia zwierząt gospodarskich oraz do czyszczenia pomieszczeń inwentarskich, została wybudowana na początku lat 70-tych XX wieku. Studnia ta ma [...] kręgów o wysokości [...] m każdy, w związku z powyższym ustalono, że studnia jest głęboka na ok. [...] m. Dodatkowo Inspektor wskazał, że od momentu wybudowania studnia nie była modernizowana, ani ponownie wiercona, a w niej zamontowana była pompa firmy G. typu [...] o wydajności [...] na godzinę i mocy [...]. Kontrolowany nie przedstawił pozwolenia wodnoprawnego. W związku z powyższym Inspektor stwierdził, że wydajność pompy gwarantuje pobór wód w ilości powyżej 5 m3 na dobę, za czym ustalił, że kontrolowany szczególnie korzysta z wody choć nie posiada stosownego pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie.

Powyższą ocenę, że kontrolowany szczególnie korzysta z wody, Inspektor oparł na tym, że w związku z faktem, że woda pobierana ze studni jest wykorzystywana do pojenia zwierząt, a zatem do prowadzenia działalności rolniczej, jej wykorzystanie nie stanowi zwykłego korzystania z wód. Kontrolowany zgodnie z art. 3 pkt 20 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2020 r., poz. 1219 z późn. zm.) jest podmiotem korzystającym ze środowiska z uwagi na fakt, że prowadzi działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu lub hodowli zwierząt. W myśl art. 34 pkt 12 Prawa ochrony środowiska szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące: korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 pojęcie gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1256 i 1309), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę. Zgodnie z art. 389 pkt 2 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. Kontrolowany korzysta szczególnie z wód pomimo braku wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie.

Po trzecie, jak ustalono, podmiot kontrolowany nie zalegalizował studni do poboru wód podziemnych istniejącej na terenie jego gospodarstwa i wykorzystywanej w prowadzonej przez niego działalności rolniczej.

Przywołując już wcześniejsze ustalenia, Inspektor wskazał, że pobór wód w gospodarstwie wynoszący średniorocznie powyżej 5 m3 na dobę nie stanowi zwykłego korzystania z wód, a zgodnie z art. 395 pkt 5 ustawy Prawo wodne nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m. W związku ze szczególnym korzystaniem z wód, a nie zwykłym korzystaniem w wód przez kontrolowanego, posiadana przez kontrolowanego studnia wymaga legalizacji na podstawie art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne, co dotychczas nie zostało potwierdzone dokumentacją przedstawioną przez kontrolowanego.

Po czwarte, podmiot kontrolowany nie zgłosił we właściwym organie wentylacji mechanicznej zamontowana w chlewni o obsadzie poniżej [...] w zakresie emisji gazów lub pyłów do powietrza. Inspektor ustalił, że w chlewni znajdowały się trzy wentylatory i trzy kominy wentylacyjne.

Powyższą ocenę, że na kontrolowanym ciążył obowiązek zgłoszenia wentylacji mechanicznej, Inspektor oparł na tym, że przedmiotowa wentylacja mechaniczna zamontowana jest w chlewni, w której obsada trzody chlewnej w roku gospodarczym [...] wynosiła [...], w roku gospodarczym [...] - [...], a na rok gospodarczy [...] oszacowano na [...]. Ustalono dalej, że instalacja ta znajduje się w odległości mniejszej niż [...] m od terenów lub gruntów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., poz. 454), tj. od terenów mieszkaniowych. Skutkuje to stwierdzeniem, że taka instalacja nie wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, ale wymaga zgłoszenia Staroście P. w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, zgodnie z art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz z § 2 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. z 2010 r., nr 130, poz. 880), co dotychczas nie zostało potwierdzone dokumentacją przedstawioną przez kontrolowanego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego A. S. przedstawił "Stanowisko kontrolowanego w związku z odmowa podpisania protokołu kontroli nr [...]" (karta nienumerowana). Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że wyliczenia WIOŚ dotyczące poboru wód w gospodarstwie Skarżącego nie uwzględniają szeregu okoliczności, w konsekwencji prowadzą do błędnych wniosków, że Skarżący pobiera średniodobowo powyżej [...] wód podziemnych. Uzasadniając to stanowisko pełnomocnik Skarżącego wskazał, że w toku kontroli Skarżący podał, że na cele pojenia zwierząt, ze studni pobierane jest średnio [...] na dobę, tak więc nie można Skarżącemu postawić zarzutu, że nie oszacował on iż ilość pobranej wody wynosi mniej niż [...]. Dalej wskazano, że przyjęty do obliczeń WIOŚ wskaźnik średniego dobowego zużycia wody wynoszący [...] litrów na dobę na jedną sztukę nie odpowiada rzeczywistości i nie uwzględnia cieląt do ˝ roku życia, które spożywają dziennie znacznie mniej wody. Zwrócono tez uwagę, że Skarżący przedłożył faktury na zakup wywaru gorzelnianego do karmienia i pojenia bydła, z których wynikało, że co miesiąc jest kupowane [...] wywaru. Powołano się na przedstawiona w toku kontroli fakturę nr [...] z dnia [...].10.2020 (karta nienumerowana) oraz przedłożono druga fakturę – nr [...] z dnia [...].11.2020 (karta nienumerowana). Dalej wskazano, że w dniu [...] listopada 2020 r. została zawarta umowa i woda do pojenia byków jest aktualnie pobierana z wodociągu, przy użyciu podlicznika, zlecenie na zakup którego również dołączono do pisma (karta nienumerowana). Zakwestionowano również ustalenie, jakoby zmieszanie gnojowicy z [...] miało prowadzić do powstania ścieków przemysłowych.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. WIOŚ w "Odniesieniu do zastrzeżenia" (karta nienumerowana) wskazał, że Skarżący dopiero w trakcie trwania kontroli zamontował wodomierz w celu monitorowania ilości zużytej wody oraz zawarł umowę na jej dostarczanie i odprowadzanie ścieków. Podczas kontroli A. S. nie okazał ani dowodu zakupu wodomierza, ani wspomnianej umowy. Szczegółowo omówiono również w jaki sposób oszacowano ilość pobieranej w gospodarstwie wody. W konsekwencji podtrzymano stanowisko o konieczności legalizacji studni. Wskazano, też, że dezynfekcja Virkonem S i jego przedostawanie się do gnojowicy powoduje, że w gospodarstwie powstają ścieki przemysłowe. Ustaleń tych nie zmieniają informacje producenta na temat środka do dezynfekcji [...]

W przewidzianym prawie terminie pismem z dnia [...] marca 2021 r. A. S. (zwany dalej także "Skarżącym"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne Inspektora z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], zaskarżając je - w części - tj. w zakresie punktów 1, 2 i 3.

Zaskarżonemu zarządzeniu pokontrolnemu zarzucono:

1. naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o inspekcji ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 995, z późn. zm.) poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego bez poczynienia w toku kontroli i bez wykazania w protokole kontroli ustaleń stanu faktycznego w zakresie:

a. zanieczyszczenia gnojowicy wprowadzanej przez Skarżącego do gleby środkiem dezynfekującym, a w konsekwencji wytwarzania w gospodarstwie Skarżącego ścieków przemysłowych;

b. faktycznego poboru wód podziemnych przez Skarżącego w celu pojenia zwierząt gospodarskich i mycia budynków inwentarskich, a w konsekwencji istnienia obowiązku legalizacji studni;

2. naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o inspekcji ochrony środowiska poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego z pominięciem umotywowanych zastrzeżeń Skarżącego złożonych do protokołu kontroli – w sytuacji, w której w protokole kontroli nie wykazano stanu faktycznego mogącego stanowić podstawę wydania zarządzenia pokontrolnego,

3. naruszenie art. 16 pkt 30b ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 310, z późn. zm.) w zw. z art. 16 pkt 61 Prawa wodnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie na skutek dowolnego uznania przez organ, iż gnojowica, powstająca z hodowli trzody chlewnej wskutek dezynfekcji budynku inwentarskiego, zostaje zmieszana ze środkiem dezynfekcyjnym, a w konsekwencji dowolne uznanie, że gnojowica ta stanowi ściek przemysłowy, pomimo niewykazania przez Organ w protokole kontroli, iż gnojowica rzeczywiście ulega zmieszaniu z tymi środkami zawiera inne substancje niż wskazane w przepisie art 16 pkt 30b prawa wodnego.

Jednocześnie, sformułowano wnioski o:

1. uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w zakresie pkt 1, pkt 2 i pkt 3;

2. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W motywach uzasadnienia Skarżący wskazał, że od dnia [...] października 2020 roku do dnia [...] listopada 2020 roku Inspektor przeprowadził kontrolę działalności rolniczej prowadzonej przez Skarżącego pod nazwą G. R. A. S. udokumentowaną protokołem kontroli Nr [...]. Inspektor wydał w konsekwencji skarżone zarządzenie pokontrolne z dnia [...] lutego 2021 r., które zdaniem Skarżącego powinno zostać uchylone w zakresie pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ze względu na naruszenia prawa, w szczególności niedokonanie ustaleń faktycznych, pozwalających na uznanie, iż Skarżący dopuścił się wymienionych w zarządzeniu pokontrolnym naruszeń.

Odnosząc się do pierwszego punktu zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego o zapewnieniu ochrony wód przed zanieczyszczeniem, Skarżący podniósł, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę do wydania zarządzenia Inspektor poczynił na podstawie własnych domniemań, nie dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych w protokole kontroli lub zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym. Zdaniem Skarżącego, budynki inwentarskie dezynfekowane są co trzy miesiące, a na każdą dezynfekcję zużywane jest około 30 litrów mieszanki, przy czym mieszanką tą dezynfekowane są ściany budynku, sprzęty maty i w końcu podłoga, na którą składają się ruszty przez które środek może dostawać się do gnojowicy. W konsekwencji, jak wywiódł Skarżący, logicznym jest to, iż tylko niewielka część z tych 30 litrów mieszanki przeznaczona jest do dezynfekcji rusztów i tylko niewielka część może przedostać się do gnojowicy poprzez otwory w rusztach. Idąc dalej, Skarżący zwrócił uwagę na to, że środek [...] używany jest w stężeniu 1% (środek jest rozcieńczany w wodzie w proporcji 100 mg środka na 10 dm3 wody), a więc w 30 litrach mieszanki przeznaczonej do dezynfekcji wszystkich sprzętów, ścian i podłogi zawiera się jedynie 0,3 litra preparatu. Natomiast gnojowica powstająca z hodowli trzody chlewnej, której ilość pod rusztami to około [...], wywożona jest na pola minimalnie po 3 miesiącach, a maksymalnie po 4 miesiącach od dezynfekcji. Toteż organ nie ustalił, czy gnojowica wywożona już na pola zawiera jakiekolwiek substancje szkodliwe, gdyż nie zbadano czy do gnojowicy w ogóle dostaje się środek dezynfekujący i w jakiej ilości, a także czy w gnojowicy w momencie jej wywożenia na pola faktycznie znajdują się jakiekolwiek inne substancje pozwalające na uznanie, że gnojowica stanowi ściek przemysłowy i stwarza jakiekolwiek zagrożenia dla środowiska. Zdaniem Skarżącego, wykazał on w zastrzeżeniach do protokołu kontroli, na podstawie informacji uzyskanych od producenta na temat używanego środka Virkon S, że środek ten stosowany w stężeniu 1%, co Skarżący czyni, ulega szybkiej degradacji w gnojowicy, w związku z czym gnojowica wykorzystywana rolniczo przez Skarżącego nie zawiera substancji szkodliwych. Virkon S jest wobec powyższego całkowicie bezpieczny dla środowiska i zgodnie z europejskimi standardami nie jest klasyfikowany jako niebezpieczny. Skarżący zwrócił także uwagę na to, że produkt biobójczy [...] został dopuszczony do obrotu na podstawie decyzji Ministra Zdrowia z dnia 7 października 2009 r. o wydaniu pozwolenia nr [...] zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] kwietnia 2014 r. Zdaniem Skarżącego, oznacza to, że środek musi posiadać odpowiedni profil środowiskowy oraz sam produkt, ani jego pozostałości nie mogą powodować niedopuszczalnego działania na środowisko, za czym uznać należy, że produkt [...] jest bezpieczny i może być stosowany do dezynfekcji budynków inwentarskich. Wskazano także, że kwestia oddziaływania [...] na środowisko stanowiła przedmiot interpelacji poselskiej nr 20391 do Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi. W świetle tak przedstawionych zastrzeżeń do ustaleń faktycznych stanowiących podstawę do nałożenia obowiązku z pkt 1 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, Skarżący wskazał, że organ, wydając zarządzenie pokontrolne naruszył art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o inspekcji ochrony środowiska, a także art. 16 pkt 30b Prawa wodnego w zw. z art. 16 pkt 61 Prawa wodnego.

Odnosząc się do drugiego punktu zaskarżonego zastrzeżenia pokontrolnego, Skarżący również podniósł, że, nakładając obowiązek podjęcia działania w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie poboru wód podziemnych w ilości średniorocznej powyżej [...] m3 na dobę w celach pojenia zwierząt gospodarskich i mycia budynków inwentarskich, Inspektor oparł się na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. W tym zakresie, zdaniem Skarżącego, organ całkowicie pominął, że bydło oprócz wody pojone jest również wywarem gorzelnianym, co powoduje, iż bydło wykazuje zmniejszone zapotrzebowanie na wodę. Tak samo, Skarżący podniósł, że szacunki co do średniodobowej ilości pobieranej przez skarżącego wody na poziomie [...] m3 przyjęte jako podstawa rozstrzygnięcia przez organ nie odpowiadają rzeczywistości. Dla obliczenia średniego zużycia wody przez bydło opasowe w oparciu o średnie wskaźniki zawarte w tabeli nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 roku w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r., nr 8, poz. 70), organ przyjął wskaźnik średniego dobowego zużycia wody, wynoszący [...] litrów na dobę, niezależnie od wieku zwierząt. Zdaniem Skarżącego, wskaźnik ten jest znacznie zawyżony, jako że w gospodarstwie Skarżonego, obok dorosłych zwierząt, występują także młode cielęta, które spożywają mniejszą ilość wody. Dodano także, że rzeczywiście w toku kontroli Skarżący nie posiadał licznika, wskazującego ilość wody pobranej ze studni, jednak już po przeprowadzeniu kontroli zamontował licznik. Aktualne pomiary poboru wody wskazują, że średniodobowy pobór wody ze studni wynosi [...] (słownie: [...]) litrów, a zatem [...] m (słownie: jeden [...] metrów sześciennych). W ocenie Skarżącego, brak posiadania licznika przez Skarżącego nie może powodować dowolnego przyjęcia przez organ, w oderwaniu od rzeczywistego poboru wód dokonywanego przez Skarżącego i w oparciu o abstrakcyjne wskaźniki, jaka jest średnioroczna dobowa ilość wód pobieranych ze studni. Podkreślono przy tym, że organ, ustalając ilość pobieranej wody przez Skarżącego, nie dokonał w tym zakresie żadnych badań ani ustaleń i poprzestał jedynie na dokonaniu matematycznych obliczeń w oparciu o uśrednione, nieodpowiadające rzeczywistości wskaźniki. Tak obliczone szacunkowe, niemające pokrycia w rzeczywistości, wartości nie mogą zdaniem Skarżącego stanowić ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą wydania zarządzenia pokontrolnego w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o inspekcji ochrony środowiska. Dodatkowo Skarżący podniósł, że całkowicie nieuprawnione jest przerzucenie przez organ na Skarżącego obowiązku wykazania braku naruszeń, gdyż, jak wskazał organ, to Skarżący powinien wykazać, że nie dokonuje poboru wód w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę. Zdaniem Skarżącego, stosownie do przepisów ustawy o inspekcji ochrony środowiska, to na organie ciąży obowiązek dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i ich przedstawienia w protokole kontroli, co nie zostało w niniejszej sprawie dokonane. Uzupełniająco, Skarżący podniósł także, że jeżeli organ stwierdził uchybienie Skarżącego w zakresie braku dokonywania pomiaru ilości pobieranych wód stosowanie do przepisu art. 101 ust. 1 Prawa wodnego, winien on zobowiązać Skarżącego do dokonywania takich pomiarów i dopiero na ich podstawie zbadać, czy średnioroczny dobowy pomiar w rzeczywistości przekracza [...] m3 na dobę. Tymczasem, jak wynika z odniesienia do zastrzeżeń do protokołu kontroli, organ przyjął, że "liczba pojonych zwierząt jest zmienna z roku na rok, więc trudno oszacować jaki będzie pobór wody w przyszłych latach w Gospodarstwie, bez zamontowania wodomierza". Z powyższego stwierdzenia i treści zarządzenia pokontrolnego wynika zatem, zdaniem Skarżącego, że organ pomimo braku dokonania jednoznacznych ustaleń co do ilości pobieranej wody, niejako "na wszelki wypadek" uznał, że Skarżący dopuszcza się naruszenia polegającego na nieuzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powyżej średniorocznie [...] m3 na dobę, co jest całkowicie nieuprawnione i sprzeczne z przepisem art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o inspekcji ochrony środowiska.

Odnosząc się do trzeciego punktu zaskarżonego zastrzeżenia pokontrolnego, mając na uwadze wcześniej poczynione zarzuty co do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, Skarżący podniósł, że legalizacja studni do poboru wody nie jest wymagana. Pobór wody w ilości średniorocznie mniejszej niż 5 m3 na dobę ze studni, co zdaniem Skarżącego ma miejsce w jego gospodarstwie, nie stanowi bowiem szczególnego korzystania z wód (art. 34 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego). W związku z tym, jak wywiódł dalej Skarżący, stosownie do art. 395 pkt 5 Prawa wodnego przedmiotowa studnia nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, w konsekwencji czego nie jest wymagana jej legalizacja na podstawie art. 190 ust 1 Prawa wodnego.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2021 r. Inspektor wniósł o jej oddalenie, szczegółowo odnosząc się do uzasadnienia skargi A. S..

W zakresie punktu 1 zarządzenia o zapewnieniu ochrony wód przed zanieczyszczeniem, organ przywołał treść protokołu kontroli, zwrócił uwagę na wiadomości zawarte w informacji od producenta [...] oraz odniósł się do decyzji Ministra Zdrowia z dnia 7 października 2009 r. o wydaniu pozwolenia nr [...] zmienioną decyzją Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] kwietnia 2014 roku, na podstawie których produkt [...] został dopuszczony do obrotu.

W zakresie punktu 2 zarządzenia o podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie poboru wód podziemnych w ilości średniorocznej powyżej [...] m3 na dobę w celach pojenia zwierząt gospodarskich i mycia budynków inwentarskich, organ przywołał tabelę nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r., nr 8, poz. 70), wskazując na zastosowanie do obliczenia średnioroczny pobór wód podziemnych na terenie gospodarstwa Skarżącego normy [...] dm3 na dobę, która została określona dla bydła mlecznego do 1,5 roku życia. Pozostałe normy dla bydła we wspomnianym rozporządzeniu wynoszą odpowiednio: krowy mleczne i sztuki wyrośnięte - [...] dm3 na dobę, jałówki i bukaty powyżej 1,5 roku życia - [...] dm3 na dobę, buhaje - [...] dm3 na dobę. W związku z powyższym, jak wskazał organ, do obliczeń zastosowano najniższą normę spożycia wody przez bydło określoną w rozporządzeniu, tj. obliczono najmniejszą ilość poboru. Ponadto, organ zwrócił uwagę na to, że przedstawione obliczenia odnoszą się do planowanej średniorocznej obsady w roku gospodarczym [...], a wykonując analogiczne obliczenia dla poprzednich lat gospodarczych, obliczona ilość pobranej wody podziemnej za rok gospodarczy [...] wynosiła [...] m3, a z rok gospodarczy [...] - [...] m3, zatem w każdym kontrolowanym roku pobór wód podziemnych wynosił średniorocznie powyżej [...] m3 na dobę. Organ doprecyzował, że liczba pojonych zwierząt jest zmienna z roku na rok, więc trudno obliczyć jaki będzie pobór wody w przyszłych latach w gospodarstwie, bez zamontowania wodomierza. Wskazane powyżej obliczenia organ przedstawił Skarżącemu pismem z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] Organ zwrócił także uwagę na to, że zamontowana przez Skarżącego w studni pompa służąca do poboru wody umożliwiała funkcjonalnie pobór wody w ilości powyżej [...] m3 na dobę (pompa firmy G. typu [...] o wydajności 5,5 m3 na godzinę i mocy 2,2 kW), a głębokość studni wynosi ok. [...] m ([...] kręgów o wysokości [...] m każdy). Toteż, zdaniem organu, ilość pobranej wody podziemnej w gospodarstwie wiarygodnie nie mogła wynosić średnio poniżej [...] m3 na dobę, a na pojenie zwierząt przeznaczona jest jej mniejsza ilość niż normy prawne, do respektowania których Skarżący jest zobowiązany. Organ przywołał także fakt nieposiadania wymaganego wodomierza w dniu kontroli oraz przypomniał, że Skarżący, zgodnie z jego zeznaniami w dniu [...] marca 2021 r., zamontował wodomierz mierzący pobór wody ze studni dopiero w dniu [...] lutego 2021 r. Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, że organ winien zobowiązać Skarżącego do dokonywania pomiarów poboru wody i dopiero na ich podstawie zbadać, czy średnioroczny dobowy pomiar w rzeczywistości przekracza [...] m3 na dobę, Inspektor przywołał art. 12 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, z którego treści wynika, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wydaje zarządzenie pokontrolne na podstawie ustaleń kontroli, a nie przeprowadzonych w późniejszym okresie badań. Nadto, zdaniem organu, doraźne, jednorazowe pomiary ilości pobranej wody są niewystarczające, aby określić przeciętny roczny pobór wód, tym bardziej pomiary dokonane zimą, kiedy zwierzęta mniej zużywają wody. Jednocześnie, Inspektor zwrócił uwagę na to, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie leży w jego kompetencji, gdyż pozwolenie wodnoprawne jest udzielane na wniosek podmiotu decyzją dyrektora zarządu zlewni, w tym przypadku Dyrektora Zarządu Zlewni w P. PGW Wody [...]. W związku z powyższym, na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, Inspektor skierował wystąpienie po kontroli do Dyrektora Zarządu Zlewni w P. PGW Wody [...] w dniu [...].02.2021 r. znak [...] w przedmiotowej sprawie.

W zakresie punktu 3 zarządzenia o podjęcia działań w celu legalizacji studni do poboru wód podziemnych, organ przypomniał ponownie, że ustalenia dotyczące ilości pobieranej wody poczynił na podstawie norm zużycia wody określonych w tabeli nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody. Ponieważ Skarżący podczas kontroli, ani później nie udowodnił, że pobór wód wynosił średniorocznie poniżej [...] m3 na dobę, uznać należało, że w związku ze szczególnym korzystaniem z wód posiadana przez Skarżącego studnia wymaga legalizacji na podstawie art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zarządzeniem nr 26/20 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 oraz w zw. z Zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Mając na uwadze, że Miasto Poznań, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 - dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

W badanej sprawie strony zostały zawiadomione o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego. Zarządzenie w tej sprawie wraz z informacją o możliwości składania na piśmie wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być poruszone na rozprawie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego [...] maja 2021 r., a organowi [...] maja 2021 r. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnikSskarżącego oświadczyła, że Skarżący podtrzymuje w całości wszelkie swoje twierdzenia i wnioski i wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z fotografii stanu wodomierza w okresie od [...] kwietnia 2021 r. do [...] maja 2021 r. Odnosząc się do tego wniosku Sąd wskazuje, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić - dowody uzupełniające - z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W okolicznościach badanej sprawy nie zaistniały wątpliwości tego rodzaju, które uzasadniałyby przeprowadzenie dowodów uzupełniających, tym bardziej, że żądaniem skargi objęto przeprowadzenie dowodu na okoliczność poboru wód w okresie kwietnia i maja 2021 r., a więc kilka miesięcy - po zakończeniu - kontroli, na podstawie której wydano zaskarżone zarządzenie pokontrolne.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolne Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 22 lutego 2021 r. wydane na postawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2020, poz. 995, z późn. zm., aktualnie t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1070, dalej zwanego także "uIOŚ"). Zgodnie z tym przepisem, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. W myśl zaś art. 12 ust. 2 uIOŚ, kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

W orzecznictwie przyjęto, że zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 uIOŚ może być zaskarżone do sądu administracyjnego jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm., zwanej dalej także "p.p.s.a."). Władczy charakter zarządzenia przejawia się tu w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 uIOŚ, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a uIOŚ (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że ów władczy charakter zarządzeń pokontrolnych jest ograniczony do wskazanych wyżej obowiązków informacyjnych z art. 12 ust. 2 uIOŚ. W szczególności zarządzenia te nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne (por. np. T. Czech, "Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska"; ZNSA 3/2011, s. 93). Wynika z tego m. in., że strona może nie zgodzić się z zarządzeniami pokontrolnymi i poinformować o tym organ. Jeżeli strona uczyni to w terminie określonym w zarządzeniu pokontrolnym, nie poniesienie odpowiedzialności z art. 31a uIOŚ. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska (albo innej osoby fizycznej) – por. np. wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1156/15 - CBOSA.

Sąd rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 uIOŚ bada przede wszystkim:

1) czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ;

2) czy treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; a także

3) czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w toku przeprowadzonej kontroli oraz treści (stanowiących konsekwencję tych ustaleń) zarządzeń zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.

Sąd stanął na stanowisku, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (zob. art. 2 ust. 1 uIOŚ), treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 koresponduje z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w protokole kontroli, a prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne stały się następnie podstawą do sformułowania zaskarżonego zarządzenia w oparciu o poprawnie zastosowane powszechnie obowiązujące przepisy prawa.

I tak, odnosząc się kolejno do nałożonych zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym obowiązków, należy wskazać, że po pierwsze nakazano zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem przez niezwłoczne dostosowanie do wymagań prawnych.

Organ wskazał na nieprawidłowości w zakresie wytwarzania ścieków przemysłowych z mycia pomieszczenia inwentarskiego, w związku ze stosowaniem preparatu chemicznego o nazwie [...] Ustalenia organu Skarżący kwestionuje wskazując, że budynki inwentarskie dezynfekowane są co trzy miesiące, a na każdą dezynfekcję zużywane jest około [...] litrów mieszanki, i tylko niewielka część z tych [...] litrów mieszanki przeznaczona jest do dezynfekcji rusztów, a więc tylko niewielka część może przedostać się do gnojowicy poprzez otwory w rusztach. Skarżący wywiódł, że środek Virkon S używany jest w stężeniu 1% (środek jest rozcieńczany w wodzie w proporcji 100 mg środka na 10 dm3 wody), a więc w 30 litrach mieszanki przeznaczonej do dezynfekcji wszystkich sprzętów, ścian i podłogi zawiera się jedynie 0,3 litra preparatu. Natomiast gnojowica powstająca z hodowli trzody chlewnej, której ilość - pod rusztami - to około 220m3, wywożona jest na pola minimalnie po 3 miesiącach, a maksymalnie po 4 miesiącach od dezynfekcji. Skarżący podniósł, że organ nie ustalił, czy gnojowica wywożona na pola zawiera jakiekolwiek substancje szkodliwe, gdyż nie zbadano czy do gnojowicy w ogóle dostaje się środek dezynfekujący i w jakiej ilości, a także czy w gnojowicy w momencie jej wywożenia na pola faktycznie znajdują się jakiekolwiek inne substancje pozwalające na uznanie, że gnojowica stanowi ściek przemysłowy i stwarza jakiekolwiek zagrożenia dla środowiska. Zdaniem Skarżącego, Virkon S jest całkowicie bezpieczny dla środowiska i zgodnie z europejskimi standardami nie jest klasyfikowany jako niebezpieczny.

Odnosząc się do argumentacji skargi należy wskazać, że wydając zarządzenie pokontrolne organ swoje ustalenia oparł na - ustaleniach kontroli. Na stronie 18 i 19 protokołu kontroli wskazano, że sam Skarżący zeznał, że wody do mycia budynków inwentarskich zużywa około [...] na 3 miesiące, tj. [...] na rok (s. 3 protokołu przesłuchania Skarżącego z dnia [...].10.2020 r. – karta nienumerowana). W protokole wyliczono, że ilość powstałych ścieków na rok wynosi ok. [...] m3, tj. [...] m3 na dobę (...)". Z zebranego w aktach sprawy materiału wynika, że Skarżący podał, iż zbiorniki na gnojowicę mają pojemność 220m3 (s. 2 protokołu przesłuchania Skarżącego, z dnia [...].10.2020 – karta nienumerowana). Ilość powstającej gnojowicy została obliczona na podstawie obsady zwierząt gospodarskich i przedstawiona tabeli na s. 10 protokołu kontroli (karta nienumerowana). Analiza akt sprawy, w tym "Stanowiska kontrolowanego" (z [...].12.2020r. – karta nienumerowana) wskazuje, że w zakresie ilości powstającej - rocznie - gnojowicy, ustalenia organu nie były i nie są przez Skarżącego kwestionowane. Ustalenia te zostały precyzyjnie przez organ wyliczone, a wyliczenia te zostały przedstawione na s. 10 protokołu kontroli.

Natomiast już w "Stanowisku kontrolowanego" (z [...].12.2020r. – karta nienumerowana) Skarżący zakwestionował ustalenia organu, jakoby wykorzystywanie przez niego środka Virkon S miałoby być szkodliwe dla środowiska. Skarżący akcentował, że środek ten jest przez niego bardzo rozcieńczany, oraz że zgodnie z danymi od producenta, nie może on stanowić zagrożenia dla środowiska.

Odnosząc się do tych zarzutów należy wskazać, że trafnie, też zdaniem Sądu, organ zarówno w protokole kontroli, jak i w zarządzeniu pokontrolnym oparł się na przepisach prawa, a konkretnie art. 16 pkt 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020, poz. 310 ze zm. – dalej jako: "pr.wod."), który stanowi, że przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi m. in. ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w przepisach działu III rozdziału 4 oraz w przepisach ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2021 r. poz. 76). Trafnie też w ocenie Sądu organ ustalił, że na postawie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. 2021, poz. 61) pojęcie "nawozy naturalne" oznacza: gnojówkę, gnojowicę i obornik. Z kolei nawozami naturalnymi płynnymi w myśl art. 16 pkt 30b pr. wod. określa się gnojowicę stanowiącą mieszaninę kału i moczu zwierząt z domieszką wody. Należy zauważyć, że ustalenia dotyczące wykorzystywania [...] do dezynfekcji budynku oraz spłukiwania tego środka do gnojowicy są - faktem przyznanym – przez Skarżącego i potwierdzonym przez reprezentującego go pełnomocnika (s.5 "Stanowiska kontrolowanego" z [...].12.2020r. (załącznik nr [...]) – karta nienumerowana). Skarżący zasadności swojego stanowiska o braku podstaw do zobowiązania go do "zapewnienia ochrony wód przed zanieczyszczeniem" (pkt 1 zarządzenia pokontrolnego) upatruje w deklarowanym przez niego, niewielkim stężeniu w jakim jest wykorzystywany [...] Swoje stanowisko Skarżący (i reprezentujący go pełnomocnik) opierają na danych od producenta tego preparatu, tj. że preparat ten jest biodegradowalny, właściwości [...] są takie, że wskazuje się na jego zdolność utylizacji jako składnika gnojowicy. W ocenie Skarżącego, należy zatem przyjąć, że gnojowica wywożona na pola nie zawiera substancji szkodliwych i nie stwarza zagrożenia dla gleby i wód gruntowych.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego należy wskazać, że na podstawie art. 16 pkt 30b pr. wod. gnojowica stanowi mieszaninę kału i moczu zwierząt z domieszką wody. Natomiast na podstawie art. 16 pkt 61 pr.wod. przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi m. in. ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy. W okolicznościach badanej sprawy Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, nie kwestionuje, że gnojowica w jego gospodarstwie rolnym jest mieszana ze środkiem do dezynfekcji o nazwie [...] Mieszanka gnojowicy - w rozumieniu art. 16 pkt 30b pr. wod.- ze środkiem do dezynfekcji, stanowi - jak prawidłowo przyjął organ - ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 pr.wod. Należy zwrócić uwagę, że ustawowa definicja wyklucza uznanie za gnojowicę - jakiejkolwiek mieszkanki - innej niż kału i moczu zwierząt z domieszką wody. Mieszanina taka (kału i moczu zwierząt z domieszką wody) staje się ściekiem przemysłowym - w rozumieniu ustawy - jeżeli zawiera środki dezynfekcyjne. W okolicznościach badanej sprawy ustalenie, że dochodzi do zmieszania gnojowicy ze środkiem dezynfekcyjnym [...] pozostaje niesporne. Natomiast okoliczności takie, jak stężenie tego środka oraz deklarowany przez producenta tego środka brak szkodliwości dla środowiska, pozostają bez wpływu na - ustawową kwalifikację -mieszaniny gnojowicy ze środkiem dezynfekcyjnym. Ustalenia protokołu kontroli, w tym zakresie zostały oparte na oświadczeniu złożonym przez samego Skarżącego do - podpisanego przez niego - protokołu przesłuchania w dniu [...].10.2020 r. (s. 2 protokołu przesłuchania (Załącznik nr [...]) – karta nienumerowana). Z oświadczenia samego Skarżącego wynika zatem, że ścieki przemysłowe (gnojowica ze środkiem dezynfekcyjnym) powstają w jego gospodarstwie i trafiają do zbiornika na gnojowicę, a ze zbiornika są one wywożone na pola. Oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Zgodzić też trzeba się z argumentacją odpowiedzi na skargę, co do decyzji Ministra Zdrowia Organ, zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych o dopuszczeniu do obrotu środka [...]. Organ bowiem nie kwestionował legalności obrotu środkiem [...] ani jego dopuszczenia do obrotu. W zarządzeniu pokontrolnym nie zarządzono niestosowania tego środka, a jedynie zapewnienie ochrony wód przed zanieczyszczeniem. Zgodzić się trzeba, że organ zwrócił uwagę na to, że dopuszczalne jest rolnicze wykorzystanie ścieków przemysłowych, jednak pod warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym. Na podstawie art. 84 ust. 1 pr. wod. ścieki bytowe, ścieki komunalne oraz ścieki przemysłowe biologicznie rozkładalne mogą być oczyszczane przez ich rolnicze wykorzystanie. W myśl art. 84 ust. 2 ustawy Prawo wodne przez rolnicze wykorzystanie ścieków rozumie się zastosowanie ścieków m.in. do nawadniania użytków rolnych, nawożenia użytków rolnych przez dodanie materiałów do gleby albo przez rozprowadzenie na powierzchni, albo przez wstrzykiwanie do gruntu, umieszczenie pod powierzchnią gruntu lub mieszanie z warstwami powierzchniowymi gruntu. Zgodnie zaś z art. 84 ust. 3 ustawy Prawo wodne ścieki mogą być wykorzystywane rolniczo w przypadku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, w którym zostaną określone roczne i sezonowe dawki ścieków wykorzystywanych rolniczo, które nie mogą przekroczyć zapotrzebowania roślin na azot, potas i wodę oraz utrudniać przebiegu procesów samooczyszczania się gleby. Zgodzić należy się zatem, że zarządzając zapewnienie ochrony wód przed zanieczyszczeniem, organ kierował się ochroną środowiska przed działaniem środka [...] opisanym w karcie charakterystyki tego produktu.

Reasumując, analiza akt sprawy wskazuje, że trafnie przyjął organ, że gnojowica zawierająca środek dezynfekcyjny straciła status nawozu naturalnego, gdyż w wyniku zmieszania gnojowicy ze środkiem dezynfekcyjnym - w rozumieniu ustawy - powstały ścieki przemysłowe, które kontrolowany wprowadzał do ziemi, co mogło skutkować zanieczyszczeniem wód gruntowych wbrew art. 83 pr. wod., poprzez wsiąkanie ścieków w kolejne warstwy gleby i dalej przenikanie do wód gruntowych.

W pkt. 2 zarządzenia pokontrolnego zobowiązano Skarżącego aby podjął działania w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie poboru wód podziemnych w ilości średniorocznej powyżej 5 m3 na dobę w celach pojenia zwierząt gospodarskich i mycia budynków inwentarskich. Skarżący zarządzenie pokontrolne kwestionuje w tym zakresie podnosząc przede wszystkim, że Inspektor oparł się na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. W tym zakresie, zdaniem Skarżącego, organ całkowicie pominął, że bydło oprócz wody, pojone jest również wywarem gorzelnianym, co powoduje, iż bydło wykazuje zmniejszone zapotrzebowanie na wodę. Tak samo, Skarżący podniósł, że szacunki co do średniodobowej ilości pobieranej przez Skarżącego wody, na poziomie [...] m3 przyjęte jako podstawa rozstrzygnięcia przez organ nie odpowiadają rzeczywistości. W ocenie Skarżącego, dla obliczenia średniego zużycia wody przez bydło opasowe w oparciu o średnie wskaźniki zawarte w tabeli nr [...] do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 roku w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r., nr 8, poz. 70), przy czym organ przyjął wskaźnik średniego dobowego zużycia wody, wynoszący 35 litrów na dobę, niezależnie od wieku zwierząt. Zdaniem Skarżącego, wskaźnik ten jest znacznie zawyżony, jako że w gospodarstwie Skarżonego, obok dorosłych zwierząt, występują także młode cielęta, które spożywają mniejszą ilość wody.

Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że kwestią bezsporną pozostaje, że Skarżący prowadzi działalność, zarejestrowaną w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, polegającą na prowadzeniu gospodarstwa rolnego prowadzącego chów lub hodowlę zwierząt o obsadzie poniżej [...]. Kwestią bezsporną pozostaje również, że na potrzeby pojenia zwierząt – w okresie kontroli, tj. (od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r.) - wykorzystywana była studnia. Ustalenia protokołu kontroli, w tym zakresie zostały oparte na oświadczeniu złożonym przez samego Skarżącego do - podpisanego przez niego - protokołu przesłuchania w dniu [...].10.2020 r. (s. 2 protokołu przesłuchania (Załącznik nr [...]) - karta nienumerowana). Oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Zgodnie natomiast z oświadczeniem Skarżącego, złożonym podczas przesłuchania w dniu [...] marca 2021 r. - również złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej - " w dniu [...].02.2021 r. (Skarżący – uw. Sądu) zakupił wodomierz oraz w tym samym dniu został on zamontowany w celu opomiarowania poboru wody ze studni" (s. 4 Protokołu przesłuchania osoby podejrzanej o wykroczenie – karta nienumerowana). Z oświadczenia samego Skarżącego wynika zatem, że do zakupu i montażu wodomierza doszło ponad 2 miesiące po zakończeniu kontroli.

Kwestią bezsporną pozostaje zatem, że wykorzystywana na potrzeby pojenia zwierząt studnia - w okresie kontroli, tj. (od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r.) - nie była opomiarowana , w związku z czym brak było możliwości - ustalenia - rzeczywistego poboru wód podziemnych średniodobowych. Dlatego też średniodobowy pobór wód przez Skarżącego, w celach pojenia zwierząt gospodarskich został oszacowany przez organ na podstawie Tabeli nr 4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r., nr 8, poz. 70 – dalej jako: rozp.MI z 2002 r.). Szacowania tego organ dokonał stosując do obliczenia średnioroczny poboru wód podziemnych na terenie gospodarstwa Skarżącego normę [...] dm3 na dobę. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi, iż przy szacunkach tych organ nie uwzględnił wieku poszczególnych zwierząt oraz faktu, że obok dorosłych zwierząt występują cielęta należy wskazać, że do kwestionowanych przez Skarżącego szacunków - organ przyjął najniższą przeciętną normę - zużycia wody w fermach i obiektach inwentarskich przewidzianą w Tabeli 4, która została określona dla bydła mlecznego do 1,5 roku życia. Pozostałe normy dla bydła we wspomnianym rozporządzeniu wynoszą odpowiednio: krowy mleczne i sztuki wyrośnięte - [...] dm3 na dobę, jałówki i bukaty powyżej 1,5 roku życia - [...] dm3 na dobę, buhaje - [...] dm3 na dobę. W związku z powyższym organ, do obliczeń zastosował najniższą normę spożycia wody przez bydło określoną w rozp.MI z 2002 r., tj. obliczono najmniejszą ilość poboru. Ponadto, organ zwrócił uwagę na to, że przedstawione obliczenia odnoszą się do planowanej średniorocznej obsady w roku gospodarczym [...], a wykonując analogiczne obliczenia dla poprzednich lat gospodarczych, obliczona ilość pobranej wody podziemnej za rok gospodarczy [...] wynosiła [...] m3, a z rok gospodarczy [...] - [...] m3, zatem w każdym kontrolowanym roku pobór wód podziemnych wynosił średniorocznie powyżej [...] m3 na dobę. Organ doprecyzował też, że liczba pojonych zwierząt jest zmienna z roku na rok, więc trudno - bez zamontowania wodomierza - obliczyć jaki będzie pobór wody w przyszłych latach w gospodarstwie. Wskazane powyżej obliczenia organ przedstawił Skarżącemu w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] w "Odniesieniu do zastrzeżenia" (karta nienumerowana). Organ zwrócił także uwagę na to, że zamontowana przez Skarżącego w studni pompa służąca do poboru wody umożliwiała funkcjonalnie pobór wody w ilości powyżej [...] m3 na dobę (pompa firmy G. typu [...] o wydajności 5,5 m3 na godzinę i mocy 2,2 kW), a głębokość studni wynosi ok. [...] m ([...] kręgów o wysokości [...] m każdy).Tych ustaleń Skarżący na żadnym etapie nie kwestionował. Toteż, zdaniem organu, ilość pobranej wody podziemnej w gospodarstwie wiarygodnie mogła wynosić średnio poniżej [...] m3 na dobę, a na pojenie zwierząt przeznaczona jest jej mniejsza ilość niż normy prawne, do respektowania których Skarżący jest zobowiązany.

Analiza akt sprawy wskazuje, że szacunki organu zostały przeprowadzone z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy, a Skarżący tych szacunków nie zakwestionował skutecznie. Na podstawie art. 12 ust. 1 uIOŚ wojewódzki inspektor ochrony środowiska wydaje zarządzenie pokontrolne - na podstawie ustaleń kontroli - a nie przeprowadzonych w późniejszym okresie badań. Prawidłowo zatem organ na podstawie stanu średniorocznego zwierząt gospodarczych na terenie Gospodarstwa w roku gospodarczym [...] oraz Tabeli 4 rozp.MI z 2002 r. oszacował Skarżącemu średniodobowy pobór wody, który określono na [...]m3 na dobę. Odnosząc się do "Stanowiska Kontrolowanego" z dnia [...].12.2020 r. (- karta nienumerowana) oraz argumentacji skargi należy wskazać, że co do zasady, ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Skoro zatem Skarżący zadecydował o wykorzystywaniu na potrzeby prowadzonej działalności studni, która - w okresie kontroli - nie była opomiarowana, to przyjął na siebie ryzyko, że pobór wód zostanie oszacowany z uwzględnieniem poczynionych ustaleń faktycznych. Podkreślić należy, że jakkolwiek Skarżący kwestionuje prawidłowość wyliczeń organów wskazując, że nie są one dostatecznie precyzyjne, to sam nie przedstawił żadnych dokumentów, które wyliczenia te ewentualnie by podważały. Za niewystarczające do skutecznego podważenia precyzyjnych wyliczeń organu, uznać należy gołosłowne oświadczenie Skarżącego, że woda do pojenia zwierząt jest pobierana ze studni "ok. [...]" (s. 3 Protokołu przesłuchania z [...].10.2020 (załącznik nr [...]) – karta nienumerowana. Zauważyć trzeba, że już samo oświadczenie Skarżącego, wskazuje przybliżoną jedynie wartość. Skarżący w żaden sposób stanowiska swojego w tym zakresie nie umotywował. Wbrew wywodom zawartym "Stanowisku kontrolowanego" z [...].12.2020 r. (karta nienumerowana) Skarżący nie udokumentował faktu mniejszego niż wyliczone przez organ poboru wód na potrzeby pojenia bydła. W kwestii wykorzystywanego do pojenia zwierząt wywaru gorzelnianego, należy zauważyć, że - w toku kontroli - przedstawiona została tylko - jedna - faktura na zakup wywaru (faktura nr [...] z [...] październik 2020 r.) na [...] wywaru. Druga faktura została załączona do "Stanowiska kontrolowanego" z [...].12.2020 r. (karta nienumerowana) - faktura nr [...] z [...] listopada 2020 r. Jakkolwiek zatem Skarżący wywodzi, że wywar gorzelniany jest kupowany przez niego regularnie (co miesiąc), to był w stanie wykazać jedynie dwukrotne dokonanie przez niego zakupu tego wywaru. Dokonując oceny tego dowodu nie sposób również nie wziąć pod uwagę, że obydwie faktury dotyczyły zakupu dokonanego już - w trakcie trwania kontroli - prowadzonej w niniejszej sprawie. Kontrola była prowadzona w okresie od [...].10.2020- do [...].11.2020 r., a faktury wystawiono: [...].10.2020 - faktura nr [...] oraz [...].11.2020 - faktura nr [...]. Zestawiając te ustalenia z faktem, że - w toku kontroli - Skarżący nie był w stanie udokumentować swojej deklaracji o regularnym wykorzystywaniu wywaru gorzelnianego w jego gospodarstwie, trafnie organ odmówił wiarygodności szacunkom Skarżącego, że woda do pojenia zwierząt jest pobierana ze studni "ok. [...]". Ubocznie należy ponadto zauważyć, że sam fakt zakupienia wywaru gorzelnianego w październiku i listopadzie 2020 r. nie oznacza, że faktycznie jest on stale i regularnie wykorzystany w gospodarstwie Skarżącego. Zgodzić też trzeba się ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że jednorazowe pomiary ilości pobranej wody (już po montażu wodomierza, w lutym 2021 r.) są niewystarczające, aby określić przeciętny roczny pobór wód, tym bardziej pomiary dokonane zimą, kiedy zwierzęta mniej zużywają wody.

Jakkolwiek zatem Skarżący nie zgadza się z szacunkami organu, to w ocenie Sądu, ich prawidłowość potwierdza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Ocena zebranych przez organ dowodów staje się dowolną dopiero wtedy, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Skuteczne zarzucenie organowi wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego wymaga wykazania, że organ uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organ. Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego może być bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Jakkolwiek Skarżący nie zgadza się z oceną materiału dowodowego przedstawioną przez organ, to ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie skutecznie nie podważył. Twierdzenia Skarżącego, co do mniejszego niż oszacowane przez organ, rzeczywistego poboru wód pozostaje w istocie gołosłowne.

W punkcie trzecim zarządzenia pokontrolnego nakazano podjąć działania w celu legalizacji studni do poboru wód podziemnych poprzez niezwłoczne dostosowanie do wymagań prawnych. Konsekwencją argumentacji Skarżącego, co do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, stało się przyjęcie przez niego, że legalizacja studni do poboru wody nie jest wymagana. Skarżący wskazuje, że pobór wody w ilości średniorocznie mniejszej niż 5 m3 na dobę ze studni, co zdaniem Skarżącego ma miejsce w jego gospodarstwie, nie stanowi bowiem szczególnego korzystania z wód. W związku z tym, jak wywiódł dalej Skarżący, stosownie do art. 395 pkt 5 pr.wod. przedmiotowa studnia nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, w konsekwencji czego nie jest wymagana jej legalizacja na podstawie art. 190 ust 1 pr.wod. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że ustalenia dotyczące ilości pobieranej wody organ poczynił na podstawie norm zużycia wody określonych w Tabeli nr 4 do rozp.MI z 2002 r. oraz prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponieważ Skarżący podczas kontroli, ani później nie wykazał, że pobór wód wynosił średniorocznie poniżej [...] m3 na dobę, uznać należało, że w związku ze szczególnym korzystaniem z wód posiadana przez Skarżącego studnia wymaga legalizacji na podstawie art. 190 ust. 1 pr.wod.

Stwierdzając zatem, że ustalenia faktyczne w sprawie - niezbędne - do wydania rozstrzygnięcia są zupełne oraz że znajdują oparcie w przedstawionym materiale dowodowym a zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał, że skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.