Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 550/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77, art. 145, art. 145 a par. 1 art, 149 par. 2, art. 151 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 i par. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.51 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art.14 ust. 2, ust.3
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz L. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania L. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości i o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 15 maja 2005 r. L. M. złożył Wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. We wniosku tym zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 33,01 ha W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] decyzję o przyznaniu mu wnioskowanych płatności w łącznej wysokości 8714,64 zł.

Po wydaniu w/w decyzji stwierdzono, że wniosek na te same działki, na które przyznano płatność L. M., tj. działki ewidencyjne nr: [...] , [...], [...] , [...], [...], [...] oraz [...] położone w województwie: [...] , powiat: [...] , gmina: [...] , obręb: [...] złożył również inny producent rolny – M. B. W związku z tym, w dniu [...] organ pierwszej instancji wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] o przyznaniu L. M. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005.

Po zebraniu w sprawie materiału dowodowego i przeprowadzeniu w dniu 17 kwietnia 2007 r. oraz 31 maja 2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR rozpraw administracyjnych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] decyzję o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości, która to decyzja po wniesieniu odwołania przez stronę została w dniu [...] uchylona przez organ odwoławczy, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego - rozprawy administracyjnej w dniu 22 stycznia 2008 r. oraz wizytacji terenowej w dniu 7 maja 2008 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości i o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości.

Od tej decyzji L. M. również wniósł odwołanie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, ze zm.) płatność ONW udziela się producentowi rolnemu: 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.) oraz 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Zgodnie z § 4 ust 1 w/w rozporządzenia wysokość płatności ONW, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu rolnego i deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponadto § 4 ust. 2 stanowi, że płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe ( . .). Natomiast w myśl § 6 ust. 2 płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76), za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Powołując się na powyższe przepisy, organ odwoławczy stwierdził, że decyzje w sprawie przyznania płatności kierownik biura powiatowego wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku, a przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest ustalenie spełniania przesłanek do ubiegania się o ich przyznanie. Płatności przysługują podmiotowi, który posiada gospodarstwo rolne. Posiadanie gruntów rolnych jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania dopłat z tychże gruntów. Definicja posiadania, została uregulowana w art. 336 i 337 Kodeksu cywilnego, z których wynika, iż o uznaniu za posiadanie decyduje faktyczne władztwo nad rzeczą sprawowane przez właściciela, jej użytkownika, zastawnika, najemcę, dzierżawcę lub mającego inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą.

Powołując się na powyższe uregulowania, organ odwoławczy podkreślił, że zadaniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, kto jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, czyli kto faktycznie prowadzi działalność rolniczą na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE.

Za działalność rolniczą, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb (§ 2 ust 2 w/w rozporządzenia). Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie: stosowania nawozów i ich przechowywania, rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego, rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych, stosowania i przechowywania środków ochrony roślin, gospodarki na użytkach zielonych, utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym, ochrony siedlisk przyrodniczych, ochrony gleb, gospodarki wodnej określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 3 w/w rozporządzenia).

Odnosząc powołane przepisy do rozstrzyganej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że kluczową w niej kwestią jest ustalenie, który z producentów rolnych: L. M. czy M. B., w 2005 r. był posiadaczem działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...], [...], położonych w województwie [...], powiat w., gmina H., obręb U., czyli działek, na które obaj złożyli wnioski o przyznanie płatności.

Celem ustalenia faktycznego użytkownika w/w działek, organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 17 kwietnia 2007 r. rozprawę administracyjną, na którą stawili się L. M. oraz S. B. (pełnomocnik M. B.), a także świadkowie: A. G. oraz L. G. Następnie w związku ze złożeniem przez L. M.. dodatkowych wyjaśnień w formie pisemnej wyznaczono na dzień 31 maja 2007 r. kolejną rozprawę administracyjną, w czasie której przesłuchano świadków: Z. D., P. Z., H. S., W. M., S. L. oraz T. K. Na następnej rozprawie, wyznaczonej w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w dniu 22 stycznia 2008 r. L. M., S. B. podtrzymali swoje wcześniejsze zeznania. Swoje wcześniejsze zeznania podtrzymali również: S. L., L. G., W. M., A. G. oraz T. K. Natomiast Z.. D. oraz L. W. stwierdziły, że na podstawie przedstawionej mapy nie mogą stwierdzić, które działki użytkował L. M., a które M. B. Mogą to wskazać fizycznie w terenie. W związku z tym w dniu 7 maja 2008 r. pracownicy Biura Powiatowego ARiMR przeprowadzili wizytacje terenową w miejscowości U. celem zebrania dodatkowego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Podczas wizytacji przesłuchano P. Z., A. G., S. P. oraz M. B.

Zdaniem organu odwoławczego, zebrany w wyżej określony sposób materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w 2005 r. na działkach o numerach [...], [...], [..], [...] oraz [...] żadna ze stron sporu nie wykonywała pełnych zabiegów agrarnych. Z działek nr [...] , [...] , [...] , [...] siano co prawda skosił L. M., jednak w wyniku złożenia doniesienia do prokuratury przez L. B. odstąpił on od użytkowania w/w działek. Jak zeznali świadkowie, siano z tych działek zebrał M. B. L. M. użytkował natomiast przez cały 2005 r. działki o numerach [...] i [...]. Prawidłowo zatem ustalono, że L. M. nie mógł uzyskać przyznania płatności ONW na rok 2005 na działki ewidencyjne o numerach [...] , [...], [...] , [...] oraz [...] , które wskazał we wniosku, a zatem deklarowana przez niego powierzchnia uprawniona do uzyskania płatności uległa zmniejszeniu.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych jako uprawnioną do uzyskania płatności. Powyższe reguluje rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.L 153, z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.). Zawarty w tym rozporządzeniu przepis art. 70 nakazuje stosowanie między innymi art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności przyznawanych na bazie powierzchni gruntów rolnych zatem m.in. w odniesieniu do płatności ONW.

W myśl artykułu 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdziały 6, 9, 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa.

Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny oraz w/w przepisy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował sankcję z cytowanego art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i dokonał redukcji przyznanej kwoty o dwukrotność stwierdzonej różnicy, tj. 2 x 3,47 ha, co znalazło wyraz w jego decyzji z dnia [..]

Na powyższą decyzję organu odwoławczego L. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Wskazał, że od 2003 r., czyli od czasu zawarcia z J. B. umowy dzierżawy działek [...] , [...] , [...] , [...] , [..] , [...], dokonywał na tych działkach wszelkich zabiegów agrarnych, a w szczególności dokonywał na nich koszenia i zbierania siana i z tego tytułu otrzymywał dopłaty ONW i JPO w pełnej wysokości. W 2005 r. J. B. zmarł, a skoszone przez skarżącego siano zostało zabrane przez M. B. i S. B., którzy nie mieli uprawnień do jego zebrania, a zatem uczyniły to wbrew prawu. Dotychczas nie przeprowadzono bowiem postępowania w przedmiocie nabycia spadku po J. B., zatem osoby te nie miały prawa do dysponowania tą nieruchomością i nie mogły wypowiedzieć mu umowy dzierżawy zawartej z J. B. Skarżący ponadto zarzucił organom, że nie wzięły pod uwagę powodów, dla których nie dokonał on pełnych zabiegów agrarnych na działkach nr [...], [...] , [...] , [...] i [...] oraz, że na tych działkach osoby nieuprawnione naruszyły jego posiadanie.

Niezależnie od powyższego, skarżący wskazał na błędy w protokole rozprawy dotyczące niejasnego wskazania osób składających zeznania.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uchyla zaskarżaną decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie z naruszeniem przepisów art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z uregulowania tego jasno wynika, że w w/w decyzji organ ma obowiązek wskazania przesłanki występującej w sprawie i skutków jej wystąpienia. Jednocześnie powinien uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego w efekcie przeprowadzonego postępowania (po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a.) stwierdził wystąpienie przyczyny wznowienia (powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej).

Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia [...] wznowił z urzędu na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. o przyznaniu L. M. płatności na 2005 r. z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Czyli w postanowieniu tym wskazał na przesłankę wyjścia na jaw, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe oraz przesłankę wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję.

W decyzji z dnia [...] kończącej to postępowanie i uchylającej decyzję ostateczną z dnia [...] oraz rozstrzygającej ponownie sprawę, organ ten nie wskazał, która z w/w przesłanek wystąpiła w rozstrzyganej sprawie i stała się powodem uchylenia decyzji.

Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji można się jedynie domyślać, że organ ten uznał, iż w sprawie ujawniła się istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, której nie znał wydając decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności na 2005 r. z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a mianowicie, że L. M. w 2005 r. nie wykonał pełnych zabiegów agrarnych na działkach nr [...] , [...] , [...] , [...] oraz [...], które wskazał we wniosku o przyznanie płatności.

Uzasadniając wystąpienie tej okoliczności, zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy stwierdziły, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w 2005 r. co prawda z działek tych siano skosił L. M., jednak w wyniku złożenia doniesienia do prokuratury przez L. B. odstąpił on od użytkowania w/w działek, a siano z tych działek zebrał M. B., drugi z producentów rolnych ubiegających się o dopłaty do przedmiotowych działek.

W związku z powyższym, ponownie rozstrzygając sprawę, zastosował sankcję z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i dokonał redukcji przyznanej kwoty o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Podstawą wydawanych decyzji w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 153, z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.).

W myśl § 2 i § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie między innymi gospodarki na użytkach zielonych. Rozporządzenie nr 1782/2003 zawiera w art. 2 lit. a definicję "rolnika" stanowiąc, iż termin ten oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 TWE, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Stosownie do art. 2 lit. b rozporządzenia, przez "gospodarstwo" należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. "Działalnością rolniczą" jest z kolei produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5 (art. 2 lit. c cyt. rozporządzenia). Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Jako, że w/w przepisy nie zawierają definicji "posiadania gospodarstwa rolnego", należy w tym zakresie posiłkować się definicją ustawową "posiadania" zawartą w art. 336 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Wskazanie w ustawie na "posiadanie" przez rolnika gospodarstwa rolnego, a nie dysponowanie do niego prawem własności, wynika z tego, że idea płatności dotyczy pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych.

Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie organ administracji nie ustalił w postępowaniu administracyjnym w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie był posiadaczem w 2005 r. działek nr [...] , [...] , [...] , [...] oraz [...] ani, że nie przestrzegał na tych użytkach wymagań w zakresie prawidłowej gospodarki rolniczej.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji oraz z akt sprawy, rozstrzygając sprawę organ oparł się na zeznaniach kilku świadków i na złożonych przez nich pisemnych oświadczeniach, w których podają, że M.

B. był w 2005 r. użytkownikiem w/w gruntów oraz, że L. M. w 2005 r. skosił siano w/w działek, a inne osoby je zebrały.

Zauważyć jednak należy, że te zeznania i oświadczenia nie są w całości wiarygodne i spójne. Przykładowo, L. W. najpierw w dniu 9 lutego 2007 r. pisemnie oświadczyła, że działki o podanych numerach uprawiał M. B., następnie na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. stwierdziła, że nie może wskazać na mapie, a jedynie w terenie, które działki uprawiał. To, że sporne działki uprawiał M. B., potwierdzili także A. i L. G. Jednak z informacji udzielonych przez skarżącego w piśmie z dnia 16 kwietnia 2007 r. (i niezweryfikowanych przez organ) wynika, że w 2006 r. otrzymali oni od niego możliwość korzystania z tych działek. Ponadto z zeznań W. M. złożonych na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. wynika także, że L. G. zabrał w 2005 r. siano z działek nr [...] , [...] , [...] i [...]. Takie informacje, o ile zgodne są z rzeczywistością, mogą świadczyć o braku bezstronności tych świadków.

Podkreślenia wymaga, że świadkowie twierdzący, że M. B. był użytkownikiem spornych działek (które jak wynika z zebranego materiału dowodowego w większości skosił P. Z.), nie wyjaśnili z czego to wywodzą - jakich czynności faktycznych M. B. dokonywał na tych gruntach w 2005 r.

Niezależnie od stwierdzenia opisanych nieścisłości, sąd uznał, że organ niewłaściwie ocenił także dowód z postanowienia Asesora Prokuratury Rejonowej z dnia 29 lipca 2005 r., sygn. akt [...]. Z jego uzasadnienia wynika jedynie, że skarżący oświadczył, iż nie będzie użytkował działek nr [...], [...], [...] , [...] oraz [...] bez zgody właścicielki, a nie, że faktycznie odstąpił od ich użytkowania.

W przeprowadzonym postępowaniu, organ nie zbadał, kiedy dokładnie skarżący dokonał czynności koszenia na działkach nr [...], [...], [...], [...] i kiedy skoszone przez niego siano zebrały inne osoby. Ustalenie dat (lub progu czasowego) tych czynności jest kwestią zasadniczą, bowiem jak wynika z akt sprawy, właściciel przedmiotowej nieruchomości – J. B. na mocy umowy z dnia 14 listopada 2003 r. wydzierżawił ją L. M. na 5 lat, czyli do końca 2008 r. W uzasadnieniu postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia 29 lipca 2005 r. podano, że J. B. zmarł [...] 2005 r. Zatem rozważenia wymaga, czy czynności dokonane przed tą datą przez inne osoby bez zgody skarżącego na dzierżawionych przez niego działkach nie stanowiły naruszenia jego posiadania. Ponadto, zdaniem sądu, samo zebranie po tej dacie siana przez inne osoby niż skarżący nie oznacza, że L. M. trwale utracił posiadanie przedmiotowych działek ani, że nie prowadził na nich działalności zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE.

Biorąc to pod uwagę, sąd stwierdził, że w rozpoznanej sprawie organ administracji publicznej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a ten zebrany ocenił z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów.

Z powyższych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało zaskarżoną decyzję uchylić. Orzeczenie w przedmiocie wykonalności uzasadnia art. 152, a w przedmiocie kosztów art. 200 w związku z art. 205 tej ustawy.