Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 745/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. Spółki Akcyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. Spółki Akcyjnej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Spółka A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2019 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 18 kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew.

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 27 lipca 2018 r. Spółka A, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.), zwanej dalej u.o.p., wniosła o wydanie zezwolenia na usunięcie 14 drzew rosnących w pasie technologicznym linii 110 kV na działce nr [...], obręb K. wskazując, że drzewa te są zagrożeniem dla prawidłowego funkcjonowania linii elektroenergetycznej. Spółka, jako właściciel urządzeń elektroenergetycznych, jest zobowiązana do utrzymywania zdolności tych urządzeń, instalacji i sieci dla realizacji zaopatrzenia odbiorców w energię, w sposób ciągły przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. W tym zakresie wnioskodawca wskazał, że zgodnie z normą PN-EN 50341-3-22:2010, szerokość pasa wycinki podstawowej S w świetle koron drzew na trasie przedmiotowej linii wynosi 16,1 m. W ocenie Spółki, usunięcie drzew pozwoli na uniknięcie przerw w dostawach energii elektrycznej i ograniczy zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Decyzją z dnia 31 października 2018 r., nr [...], Wójt Gminy odmówił wydania zezwolenia na usunięcie 14 sztuk drzew gatunków wskazanych we wniosku. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku oględzin ustalono, że żadne z drzew wnioskowanych do wycinki nie wchodzi w kolizję z liniami energetycznymi. Ich odległość od linii zapewnia prawidłową pracę sieci, w związku z czym nie można potwierdzić, aby drzewa te powodowały uszkodzenia linii czy też jej awarie. Organ uznał, że nie ma podstaw do wydania wnioskowanego zezwolenia. Dalsze bezpieczne i niezakłócone funkcjonowanie linii umożliwi wykonanie cięć korygujących korony drzew, aby nie dochodziło do styku gałęzi z linią.

Na skutek odwołania wniesionego przez Spółkę, Kolegium decyzją z dnia 14 grudnia 2018 r., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, przekroczył granice uznania administracyjnego. Wprawdzie w sprawie bezsporne jest, że korony drzew znajdujących się w pasie technologicznym odcinka sieci nie stykają się z przewodami napowietrznej linii elektroenergetycznej, niemniej jednak organ nie odniósł się do treści wytycznych Polskiej Normy PN-EN 50341-3-22:2010 ani do relacji i wpływu tych wytycznych (norm) względem obowiązujących przepisów prawa, a przy tym nie wskazał powodów, dla których odmówił wiarygodności ww. dowodowi. Organ pierwszej I nie ustosunkował się zarówno do wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, jak i do samego żądania strony w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprzeciw Z. B., właściciela działki [...], od decyzji Kolegium z dnia 14 grudnia 2018 r. wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 215/19, oddalił sprzeciw. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie ocenił, że postępowanie wyjaśniające i dowodowe prowadzone przez Wójta Gminy naruszało przepisy prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na wycięcie drzew w trybie art. 83 u.o.p., był stan zagrożenia jaki stwarzają znajdujące się na działce drzewa w stosunku do linii energetycznej przechodzącej nad tą nieruchomością. Sąd wyjaśnił, że urządzenia przesyłowe są urządzeniami specjalistycznymi, mającymi duże znaczenie dla całego systemu dostarczania energii, a więc stan zagrożenia, o którym mowa w powyższym przepisie, powinien być rozpatrywany w odniesieniu do specyfiki obiektu i jego uwarunkowań technicznych, takich jak konieczność ustanowienia pasa technologicznego. Sąd wskazał jednocześnie, że z racji, że organy administracji nie dysponują w tej materii odpowiednią wiedzą techniczną, przy rozpoznaniu sprawy pomocne mogą być wytyczne branżowe, którymi kieruje się przedsiębiorstwo energetyczne przy budowie i eksploatacji urządzeń sieci energetycznej. Sąd wskazał, że ze względu na charakter urządzeń przesyłowych, w odniesieniu do kwestii zagrożenia wywołanego obecnością drzew w pasie technologicznym linii energetycznej, nie może wystarczyć prosta ocena, czy drzewa dotykają linii, czy też nie. Należy bowiem badać nie tylko fakt, czy drzewa mają bezpośredni kontakt z linią, lecz również uwzględniać wpływ jaki wywołuje ich obecność na urządzenia przesyłowe.

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy D., decyzją z dnia 18 kwietnia 2019 r. odmówił wydania zezwolenia na usunięcie 14 sztuk drzew gatunków wskazanych we wniosku Spółki z dnia 27 lipca 2018 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że drzewa, których dotyczy wniosek rosną w pasie wycinki ustalonym przez wnioskodawcę na podstawie normy PN-EN 50341-2-22:2016, ale skoro nie dotykają one linii energetycznych to nie powodują jej zniszczenia czy awarii. Odległość koron drzew od linii zapewnia ich prawidłową pracę. W ocenie organu, biorąc pod uwagę treść normy PN-EN 50341-2-22:2016 oraz dowód z oględzin, w celu dalszego bezpiecznego i niezakłóconego funkcjonowania linii energetycznej zasadne jest dokonywanie cięć korygujących korony drzew tak, aby w miarę ich wzrostu nie dochodziło do styku gałęzi z linią energetyczną.

Rozpoznając odwołanie skarżącej Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 września 2019 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium uznało, że organ I instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie wyczerpująco wyjaśnił, z jakich powodów nie zezwolił na usunięcie drzew. Zawarty w uzasadnieniu decyzji wywód jest spójny, logiczny i odnosi się do całokształtu materiału dowodowego, w tym również do zagadnienia obowiązywania normy PN-EN 50341-2-22:2016 (poprzednio normy PN-EN 50341-3-22:2010. W ocenie Kolegium organ wydając decyzję z dnia 18 kwietnia 2019 r. nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ stwierdził, że Spółka poprzestała na ogólnym wskazaniu, że istnieje zagrożenie przerw w dostawie energii elektrycznej i bezpieczeństwa ludzi i mienia. Nie można jednak przyjąć, że wystarczającymi argumentami w tym zakresie ma być norma PN-EN 50341-2-22:2016, skoro sama w sobie nie zawiera nakazu usuwania drzew rosnących pod liniami energetycznymi, a ponadto jej stosowanie ma charakter dobrowolny. Z samego faktu zlokalizowania drzew w pobliżu linii energetycznych nie wynika jeszcze powstanie zagrożenia w postaci przerw w dostawie energii elektrycznej i bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wątpliwości Kolegium budził również sposób ustalenia przez wnioskodawcę szerokości pasa wycinki, w szczególności podstawa przyjęcia, że jeśli odległość pozioma od drzew wynosi 2,5 + Del, to w szczególnie uzasadnionych przypadkach odległość ta powinna zostać poszerzona o co najmniej 1 metr. Strona nie wyjaśniła na czym, w realiach niniejszej sprawy, mają polegać szczególne okoliczności uzasadniające poszerzenie pasa wycinki, a co za tym idzie zwiększające bezpieczeństwo funkcjonowania linii energetycznej. Z samego faktu posiadania przez stronę statusu przedsiębiorcy energetycznego nie wynika jeszcze obowiązek szczególnego traktowania w toku postępowania administracyjnego, co miałoby się przekładać na uwzględnianie wniosków złożonych przez stronę w sytuacji, w której nie wykazała ona okoliczności go uzasadniających.

W skardze Spółka A wniosła o uchylenie i orzeczenie w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w tym o zobowiązanie organu do orzeczenia o zezwoleniu na wycinkę roślinności określonej złożonym wnioskiem.

Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez odmowę wydania zezwolenia na usunięcie drzew w wyniku dowolnego uznania, że drzewa nie zagrażają funkcjonowaniu napowietrznej linii elektroenergetycznej, podczas gdy stwarzają one realne zagrożenie przerw w dostawie energii elektrycznej i bezpieczeństwa ludzi i mienia. Szerokość pasa technologicznego określała norma PN-EN 50341-3-22:2010, a obecnie norma PN-EN 50341-2-22:2016, a drzewa znajdują się w jego obrębie. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie dowodu z treści normy PN-EN 50341-2-22:2016, w konsekwencji czego błędnie przyjęto, że nie ma potrzeby dokonania wycinki w pasie wskazanym przez skarżącą. Końcowo podniosła zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności chronionych interesów oraz poprzez wydanie decyzji jedynie w oparciu o własne ustalenia, przypuszczenia i obserwacje, nie będące wiedzą specjalistyczną.

Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie zawiera kryteriów ustawowych określających zagrożenie dla funkcjonowania linii ze strony roślinności, dlatego norma branżowa określająca szerokość pasa podstawowej wycinki powinna być przez orzekające w sprawie organy brana pod uwagę. Normę tę ustalono dla zachowania izolacji i bezpieczeństwa w obrębie linii energetycznej. Normy branżowe bazują na wiadomościach specjalnych, a ich nieuwzględnienie powinno być uzasadnione równie fachową opinią, a nie dowolnym uznaniem organu. Istotą normy jest umożliwienie właścicielowi urządzeń zapewnienia prawidłowego funkcjonowania tych urządzeń. Niezbędna szerokość pasa zapewniająca prawidłową eksploatację została ustalona na 16,1 m na podstawie normy PN-EN 50341-2-22:2016. Bezpośrednia bliskość przewodów i innych urządzeń względem istniejącej roślinności stwarza bezpośrednie zagrożenie wyłączenia linii spod napięcia, szczególnie wskutek gwałtownych warunków pogodowych, a także zagraża osobom wykonującym bezpośrednio czynności związane z eksploatacją i utrzymaniem urządzeń. Organ nie może opierać swojego rozstrzygnięcia na stawianych hipotezach lub dowolnym uznaniu w sytuacji istnienia normy opartej na wiedzy specjalnej. Zasada przekonywania i właściwego uzasadnienia decyzji nie została zrealizowana w niniejszej sprawie, gdyż pominięto niektóre dowody i argumenty i nie odniesiono się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę popartych normą branżową.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i wskazało, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, a na dzień wydania decyzji nie występują przesłanki wskazujące na konieczność usunięcia drzew. Z normy PN-EN 50341-2-22:2016 nie wynika, że pod linią energetyczną nie mogą rosnąć drzewa, a jedynie, że drzewa powinny zachować odpowiednie odległości od linii energetycznej. Skarżąca, powołując się na istniejące jej zdaniem zagrożenie przerw w dostawie energii elektrycznej i bezpieczeństwa ludzi i mienia, które wywodzi z faktu znajdowania się określonych drzew w pasie technicznym, nie wykazała w żaden sposób prawdziwości swoich twierdzeń. Spółka nie wskazała także okoliczności, których istnienie wymaga zwiększenia pasa wycinki. Tym samym nie można uznać, że działania organów były dowolne, skoro sama strona nie wykazała istnienia okoliczności, na które się powołuje przy fakultatywności stosowania norm branżowych. W treści zaskarżonej decyzji wielokrotnie i w sposób szczegółowy odniesiono się do powyższej normy i wskazano na jakiej podstawie prawnej nie ma ona charakteru wiążącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 18 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew. W wyniku tej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Zaskarżone decyzje zostały wydane w toku ponownego rozpoznania sprawy wszczętej wnioskiem skarżącej Spółki o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew usytuowanych w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110kV na działce nr [...] obręb K., po uchyleniu przez Kolegium, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzji Wójta Gminy D. z dnia 31 października 2018 r.

Decyzja kasacyjna Kolegium z dnia 14 grudnia 2018 r. została zaakceptowana w toku sądowej kontroli legalności przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 215/19, oddalił sprzeciw Z. B. na wskazaną decyzję potwierdzając tym samym konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. Sąd oddalając sprzeciw stwierdził, że w odniesieniu do kwestii zagrożenia wywołanego obecnością drzew w pasie technologicznym linii energetycznej nie może wystarczać prosta ocena, czy drzewa dotykają linii, czy też nie. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji zachodzi konieczność uwzględnienia wpływu jaki wywołuje obecność drzew na urządzenia przesyłowe, z uwzględnieniem ich specyfiki i uwarunkowań technicznych, takich jak konieczność ustanowienia pasa technologicznego. Jako, że w tej materii organy administracji nie posiadają odpowiedniej wiedzy technicznej, pomocne mogą być wytyczne branżowe, którymi kieruje się przedsiębiorstwo energetyczne przy budowie i eksploatacji urządzeń sieci energetycznej. W sytuacji, gdy istnieją branżowe wytyczne, które wprawdzie nie mają prawnie wiążącego charakteru, lecz którymi kieruje się przedsiębiorstwo przesyłowe w swoich działaniach, i które dotyczą kwestii (szerokość pasa technologicznego) mogących pomóc ustalić kluczowe dla sprawy okoliczności (stan zagrożenia związany z drzewami znajdującymi się na działce), to organ I instancji powinien odnieść się do takiego dowodu, a jego przeprowadzenie i wyniki analizy, bądź też odmowa uwzględnienia – muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższy wyrok w zakresie sformułowanych w nim ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania wiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznające odwołanie od decyzji Wójta Gminy D. z dnia 18 kwietnia 2019 r., na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd w wyroku rozpoznającym sprzeciw od decyzji kasacyjnej ocenił konieczny do wyjaśnienia, w świetle art. 138 § 2 k.p.a., zakres sprawy przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć w niej zastosowanie. Oceniając bowiem czy zostały należycie wyjaśnione okoliczności sprawy konieczne do jej rozstrzygnięcia, nie można abstrahować od przepisów prawa materialnego.

W specyficznym układzie chronologicznym niniejszej sprawy, gdy organ I instancji rozpoznawał ponownie wniosek o zezwolenie na wycinkę drzew jeszcze przed rozstrzygnięciem przez Sąd sprawy ze sprzeciwu, to na Kolegium orzekającym merytorycznie już po wydaniu wyroku spoczywał obowiązek uwzględnienia stanowiska wyrażonego w jego uzasadnieniu. Tylko wówczas wyniki kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie byłyby fikcyjne i zbędne, a mogłyby przysłużyć się do prawidłowego procedowania w sprawie i właściwego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Ze wskazanego wyroku wynikał zasadniczy kierunek przyszłego postępowania wyjaśniającego, który należało uwzględnić ponownie rozpoznając sprawę, a nie zignorować. Sąd wyraźnie wskazał po pierwsze, na potrzebę uwzględniania standardów branżowych określonych w przedłożonej w toku postępowania przez skarżącą Spółkę obowiązującej Polskiej Normie PN-EN 50341-2-22:2016, a po drugie na konieczność ustalenia wpływu jaki wywołuje obecność drzew na urządzenia przesyłowe, a nie poprzestanie na ustaleniu, że drzewa nie dotykają linii energetycznej w pasie technologicznym.

Tymczasem, w zaskarżonej decyzji Kolegium zaakceptowało rozstrzygnięcie Wójta Gminy D. o odmowie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej o szerokości wytyczonej przez skarżącą Spółkę, oparte na ustaleniu, że brak kolizji konarów czy gałęzi drzew zlokalizowanych w pasie technologicznym linii świadczy o tym, że nie powodują one zniszczenia czy awarii linii, a odległość od linii energetycznej (pod nią oraz obok niej) zapewnia prawidłową pracę. Powyższe stanowisko organ I instancji oparł na materiale dowodowym uzyskanym w wyniku przeprowadzonych w dniu 24 września 2018 r. oględzin oraz na treści Polskiej Normy PN-EN 50341-2-22:2016, której wersję przetłumaczoną na język polski przedłożyła do akt sprawy skarżąca Spółka. Tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w ocenie Kolegium, dostarczyło wystarczającego materiału dowodowego do sformułowania prawidłowych wniosków umożliwiających podjęcie rozstrzygnięcia odmawiającego zezwolenia.

W ocenie Sądu, decyzji Wójta Gminy D. z dnia 18 kwietnia 2019 r. nie można było utrzymać w mocy z powodu uchybień procesowych prowadzących do niewłaściwego zastosowania przepisów art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.), zwanej dalej u.o.p. Tym samym, zaskarżona decyzja Kolegium jako akceptująca, mimo istotnych wadliwości, decyzję organu I instancji, nie mogła się ostać w obrocie prawnym.

Zdaniem Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy w sposób nieprawidłowy, działając w oparciu o niepełny materiał dowodowy, uchybiły obowiązkowi dokonania ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przedwcześnie, w sposób dowolny, odmówiły wydania zezwolenia na usunięcie drzew.

Materialnoprawną podstawą orzekania organów był przepis art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p., który przewiduje, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 i 1104), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym", tj. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że zasadniczą przesłanką wydania właścicielowi ww. urządzeń przesyłowych zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów rosnących na danej nieruchomości, jest stwierdzenie, że drzewa stwarzają zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych. Rozstrzygnięcie tego rodzaju sprawy administracyjnej wymaga od organów poczynienia niebudzących wątpliwości ustaleń, czy zachodzi określone w art. 83 u.o.p. zagrożenie dla funkcjonowania urządzeń przesyłowych. Ustawodawca nie dał żadnych wskazówek co do sposobu weryfikacji wskazanej przesłanki, dlatego też w procesie dokonywania ustaleń organy winny skorzystać ze wszelkich możliwych, adekwatnych do okoliczności, środków dowodowych, nie stroniąc również od wiadomości specjalnych, w razie potrzeby. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 108). Przy tym podkreślić należy, że konieczność ochrony interesu publicznego (np. w sprawach związanych z ochroną środowiska czy przyrody) powoduje, że organ administracji publicznej nie może ograniczyć czynności ustalenia stanu faktycznego wyłącznie do czynności podejmowanych na wniosek stron. Redakcja art. 7 k.p.a. przy użyciu słów "na wniosek stron" nie może stanowić podstawy do wykładni, która przerzuca obowiązek ustalenia stanu faktycznego w oparciu o czynności dowodowe wnioskowane przez stronę (strony) postępowania i nie podważa obowiązków ustalenia stanu faktycznego przez organ administracji publicznej z urzędu. Wobec tego nawet lakoniczność i brak szczegółowości wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew nie mogły zwolnić organów rozpoznających sprawę z ustawowego obowiązku określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz ich przeprowadzenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całej rozciągłości popiera tezę wyroku NSA z dnia 26 października 1984 r., II SA 1205/84 (ONSA 1984, Nr 2, poz. 98): "Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Jednakże na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę".

W niniejszej sprawie organy nie poczyniły ustaleń, które w sposób niewątpliwy potwierdziłby, że w danych okolicznościach faktycznych drzewa rosnące w pasie technologicznym linii energetycznej przebiegającej przez działkę nr [...] obręb K., nie zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń przesyłowych. Organy poprzestały wyłącznie na wynikach oględzin przeprowadzonych w dniu 24 września 2018 r. oraz na pobieżnym i w istocie niezindywidualizowanym do konkretnej linii zastosowaniu Polskiej Normy PN-EN 50341-2-22:2016.

W toku oględzin ustalono, że żadne z drzew nie dotyka linii oraz określono obwody pni tych drzew na wysokości 130 cm. Ustalono zatem okoliczności, w świetle których nie było możliwe zweryfikowanie, czy drzewa rosnące pod linią energetyczną zagrażają jej funkcjonowaniu. Zgodnie z oceną wyrażoną przez tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 215/19 sam brak fizycznego kontaktu drzew z przewodami linii energetycznej nie jest wystarczający do stwierdzenia, że drzewa nie wywołują zagrożenia dla funkcjonowania tych urządzeń.

W ocenie Sądu zasadnicze znaczenie, z punktu widzenia właściwej procedury i możliwych rozstrzygnięć, miało ustalenie stanu zagrożenia wywołanego obecnością drzew w pasie technologicznym linii energetycznej. Dla kompletności i wszechstronności oceny w niniejszej sprawie zabrakło ustaleń w terenie, co do rzeczywistych odległości drzew od linii energetycznej. Konieczne było bowiem ustalenie szczegółowych danych dotyczących drzew i ich usytuowania w odniesieniu do linii energetycznej przy uwzględnieniu parametrów określonych w Polskiej Normie PN-EN 50341-2-22:2016. Norma ta w tablicy 5.10/PL.1 określa minimalne zewnętrzne odstępy izolacyjne od powierzchni ziemi na obszarach oddalonych od budynków, dróg, linii kolejowych i żeglownych dróg wodnych dla linii o znamionowym napięciu sieci >45 kV od drzew pod linią – 2,5 m + Del oraz drzew obok linii (odległość pozioma) – 2,5 m + Del, przy czym wskaźnik Del ustalany jest zgodnie z Tablicą 5.6/PL.1 – Minimalne odstępy w powietrzu Del i Dpp. Określone w ten sposób parametry odległości drzew od linii energetycznej z jednej strony służą przedsiębiorstwu energetycznemu do określenia szerokości pasa technologicznego, w którym nie powinny znajdować się obiekty utrudniające bądź uniemożliwiające nie tylko funkcjonowanie linii, ale również czynności naprawcze, a z drugiej strony winny być traktowane jako wskazówki do weryfikacji in casu wpływu obecności drzew na urządzenia przesyłowe. Drzewa rosnące pod lub obok linii w zbyt małej odległości mogą stanowić zagrożenie dla jej prawidłowej pracy, bezpieczeństwa osób ją obsługujących oraz dla nieprzerwanych dostaw energii dla ludności.

Należało zatem poczynić szczegółowe ustalenia w terenie, jaka jest odległość poszczególnych drzew rosnących pod linią od jej przewodów oraz w jakiej odległości usytuowane są drzewa obok linii i stwierdzić, czy odległości te spełniają wymagania wskazanej wyżej Polskiej Normy, a jeśli nie to czy brak spełnienia tych parametrów powoduje zagrożenie dla funkcjonowania urządzeń przesyłowych. Nie wykluczone, że weryfikacja, czy nienormatywne odległości drzew od linii energetycznej nie wywierają negatywnego wpływu na jej funkcjonowanie, wymagać będzie pozyskania wiadomości specjalnych. Ustalenia wykraczające poza standardy norm branżowych mogą bowiem skutecznie oprzeć się zarzutom o dowolność wówczas, gdy bazować będą na wiarygodnym materiale dowodowym. W sytuacji, gdyby organ chciał podważyć ustalenia wynikające z wskazanych wytycznych branżowych wymagających fachowych wiadomości specjalistycznych, powinien oprzeć rozstrzygnięcie na ustaleniach wynikających z opinii biegłego. Pomimo tego, że Polskie Normy nie mają prawnie wiążącego charakteru i ich stosowanie jest dobrowolne, to jednak przedsiębiorstwa przesyłowe uwzględniają wynikające z nich wytyczne w swoich działaniach. Normy te bowiem uwzględniają aktualny stan wiedzy oraz poziom techniki w danej dziedzinie i służą ujednoliceniu tego poziomu, a w konsekwencji wpływają na usprawnienie świadczenia określonych usług i ich bezpieczeństwa technicznego. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że Polskie Normy mogą służyć organom administracji jako środek pomocniczy przy wyjaśnianiu kwestii technicznych, które pojawiły się w prowadzonym przez nie postępowaniu.

W niniejszej sprawie organy nie poczyniły żadnych ustaleń szczegółowych w zakresie wysokości drzew. Nie ustaliły jaka jest odległość gałęzi i koron drzew od przewodów energetycznych zarówno pod linią, jak i obok niej. Bez tych danych wyjściowych nie można było ocenić wpływu drzew i ich obecności w pasie technologicznym na funkcjonowanie linii, a przesłanką zezwolenia na usunięcie drzew jest wykluczenie zagrożenia ze strony drzew dla funkcjonowania linii. W gruncie rzeczy organy nie zweryfikowały prawidłowo przesłanki z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p., a uwzględnienie wymogów Polskiej Normy było, w ocenie Sądu, iluzoryczne.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy w kontrolowanej decyzji przedwcześnie, albowiem na materiale dowodowym niepełnym, dotkniętym wadliwościami wynikającymi z naruszenia art. 153 p.p.s.a., utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu I instancji o odmowie wydania zezwolenia na usunięcie drzew. W ocenie Sądu, naruszenie przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i przedwczesnego podjęcia rozstrzygnięcia zarówno przez organ I instancji, jak i II instancji. Żaden z organów nie zgromadził materiału dowodowego dającego podstawy do załatwienia sprawy. Kolegium, z pominięciem wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przeprowadziło postępowanie w zasadzie nie rozpoznając istoty sprawy, która sprowadza się do wyjaśnienia, czy obecność drzew w pasie technologicznym zagraża funkcjonowaniu linii energetycznej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D.. Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią dokonaną w wyroku ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego toku postępowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej Spółki kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).