Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2293/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156, art. 180 par. 1, art. 7, 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 28 ust. 3a, art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... sierpnia 2007 r., wniesionej przez W. P., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... czerwca 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z ... kwietnia 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia, w łącznej kwocie ... zł.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z ... stycznia 2007 r. (wpływ do organu w dniu 17 stycznia 2007 r.), W. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w imieniu własnym i w imieniu swojej żony, L. P., o pomoc w spłacie zobowiązań z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu podania powołał się na trudną sytuację materialną swojej rodziny. Wskazał, że z uwagi na kłopoty finansowe, prosił Zakład Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia, ale jego podanie nie zostało uwzględnione. Uzyskał jedynie informację, że w sytuacji w jakiej się znajduje winien złożyć wniosek o rozłożenie długu na raty. Wyjaśnił, iż z takim wnioskiem do organu wystąpił, przy czym zaznaczył, że ze względu na brak środków na życie nie był w stanie powstałego wobec ZUS długu nawet w systemie ratalnym spłacać. Wskazał też na przyczyny, które doprowadziły do powstania zadłużenia w opłacaniu składek. Na koniec powołał się na kłopoty zdrowotne swoje oraz swojej żony.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z ... stycznia 2007 r. zawiadomił wnioskodawcę, że w dniu... stycznia 2007 r., tj. w dniu złożenia przez niego wniosku, wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. W piśmie tym organ pouczył również stronę m.in. o przepisach prawa materialnego regulujących ulgę w postaci umorzenia należności składkowych oraz wezwał ją do złożenia dokumentów, które pozwolą na rozpatrzenie wniosku, w tym potwierdzających bieżące wydatki, zobowiązania oraz dochody.

W odpowiedzi, zainteresowany w piśmie z ... lutego 2007 r. oświadczył, iż po dokładnym rozważeniu swojej sytuacji życiowej i finansowej zmuszony jest prosić ZUS o umorzenie zaległości. W związku z tym zwrócił się o wycofanie i uznanie za nieaktualną jego wcześniejszą prośbę o zawarcie układu ratalnego. Do pisma tego wnioskodawca załączył m.in. oświadczenie własne z ... lutego 2007 r. stwierdzające, że nie korzysta z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej oraz kwestionariusz o stanie majątkowym. W kwestionariuszu tym podał, że razem z żoną jest współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni ... ha i budynku mieszkalnego o powierzchni ... m-. Wyjaśnił, iż obecnie prowadzi wspólnie z żoną gospodarstwo rolno-ogrodnicze, uzyskując przychód roczny z tego gospodarstwa w kwocie ... zł. Podał też, że posiada ... samochody osobowe (z [...] roku). Oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i bezrobotnym synem.

Do akt sprawy organ włączył kopię sprawozdania z czynności podjętych w dniu ... maja 2006 r. przez pracownika Zakładu celem ustalenia możliwości dłużnika w spłacie zadłużenia. Z dokumentu tego wynika, że zobowiązany na części gruntu, który posiada, uprawia kwiaty rabatowe. Z prowadzonej działalności ogrodniczej uzyskuje ... zł netto dochodu rocznie. Swoje koszty utrzymania określił na kwotę ... zł i ... zł na opał rocznie. Podał, że posiada zadłużenie w KRUS i Urzędzie Miasta w K..

Decyzją z... kwietnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-3 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74), po rozpatrzeniu wniosku z ... stycznia 2007 r., odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od października 1996 r. do listopada 1996 r., kosztów upomnienia i odsetek za zwłokę naliczonych do ... stycznia 2007 r., w łącznej kwocie ... zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oceniając sprawę w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 ww. ustawy, który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, organ uznał, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wskazał w tym zakresie, że dłużnik wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, które rocznie przynosi dochód w kwocie ... zł. Podał też, że zainteresowany jest współwłaścicielem majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości i ... samochodów osobowych, oraz że w odniesieniu do należności składkowych występujących w sprawie toczy się postępowanie egzekucyjne. Następnie, badając sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, organ podał, że wnioskodawca nie wykazał w sprawie okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie zadłużenia na tej podstawie. Ponownie wskazał, iż zainteresowany wraz żoną prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze i uzyskuje z tego tytułu dochód oraz jest właścicielem majątku. Nadto dodał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej, wnioskodawca nie korzysta z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Organ zaznaczył też, iż dłużnik nie udowodnił, że minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby go oraz członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nie zgadzając się z wydanym orzeczeniem, w dniu ... kwietnia 2007 r. zobowiązany wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że żądanie to wnosi zarówno w imieniu własnym jak i w imieniu swojej żony, której stan zdrowia uniemożliwia podjęcie osobistych starań. Jednocześnie w obszernym uzasadnieniu zainteresowany odniósł się do argumentów podniesionych w decyzjach ZUS wydanych (w dniu ... kwietnia 2007 r.) w stosunku do niego oraz jego małżonki. W tym zakresie m.in. zaznaczył, iż dochód ... zł rocznie, który uzyskują, stanowi około ... zł miesięcznie na jedną osobę w rodzinie. Podał też, że korzystał z pomocy społecznej oraz z pomocy Banku C. prowadzonego przez G. C.. Nie wykazywał tego w kwestionariuszu, albowiem sądził, iż pytanie dotyczy pomocy udzielonej firmom, a takiej pomocy nigdy nie uzyskał. Wyjaśnił przy tym, iż fakt korzystania z pomocy ośrodka pomocy społecznej jest dla niego sprawą bardzo bolesną i przykrą. Na koniec podniósł kwestię przedawnienia należności występujących w sprawie, zauważając, iż minęło więcej niż 10 lat a to uzasadniałoby umorzenie przynajmniej części jego zadłużenia.

Decyzją z ... czerwca 2007 r. Prezes ZUS, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z ... kwietnia 2007 r. i odmówić umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od października 1996 r. do listopada 1996 r., kosztów upomnienia i odsetek za zwłokę naliczonych do ... stycznia 2007 r., w łącznej kwocie ... zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że dokonana analiza zebranego materiału dowodowego pokazała, iż rozstrzygnięcie wydane w I instancji było zasadne oraz zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ I instancji trafnie przeanalizował stan faktyczny sprawy i w oparciu o niego wydał prawidłowe orzeczenie. Dalej, Prezes ZUS stwierdził, iż przedstawiony w decyzji przez organ I instancji stan faktyczny oraz prawny nie uległ zmianie. W złożonym odwołaniu zainteresowany nie wniósł żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na decyzję Prezesa ZUS w przedmiocie umorzenia zaległych składek. Następnie organ podtrzymał argumenty przedstawione w decyzji I instancji co do braku w sprawie przesłanek świadczących o całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Analizując sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ww. ustawy, Prezes ZUS również podzielił stanowisko zawarte w skarżonej decyzji Zakładu. Stwierdził, iż wnioskodawca nie udowodnił w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiają za umorzeniem należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Zauważył, iż dłużnik wraz żoną prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, uzyskuje z tego tytułu dochód, jest współwłaścicielem majątku oraz, pomimo trudnej sytuacji finansowej, nie korzysta z żądnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ZUS, skarżący wniósł o jej uwzględnienie. W uzasadnieniu skargi powołał się na trudną sytuację finansową swojej rodziny. Powołał się też na przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem w tym przepisie upatrywał podstaw do uwzględnienia jego żądania. Podał, że nie zgadza się z uzasadnieniem skarżonej decyzji, której nie rozumie i nie akceptuje. Między innymi podniósł, że błędne jest stanowisko organu, iż dochód z gospodarstwa w wysokości ... zł rocznie umożliwia jego rodzinie utrzymanie się oraz ratalne regulowanie należności składkowych. Zaznaczył też, że samochody które posiada, służą mu jako narzędzie pracy, tj. do przewozu produktów rolnych, i nie stanowią żadnej realnej wartości.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z ... stycznia 2008 r. skarżący podał, że obecnie otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie ... zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przed wskazaniem przyczyn uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sąd zauważa, iż wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. Stosownie natomiast do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

Sąd zauważa również, iż skarżący inicjując postępowanie -pismem z ... stycznia 2007 r. uzupełnionym pismem z ... lutego 2007 r.- wniósł o umorzenie należności z tytułu składek, których obowiązek opłacenia powstał w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W korespondencji kierowanej do organu, uzasadniając żądanie, powoływał się na trudną sytuację finansową swojej rodziny. Wskazywał na brak środków na utrzymanie oraz na spłatę długu wobec ZUS nawet w systemie ratalnym. Wskazywał też na problemy zdrowotne swoje a przede wszystkim swojej żony.

W tej sytuacji szczególne znaczenie przy rozpatrywaniu tego wniosku miał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "może umorzyć", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Podkreślić jednak trzeba, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. W wyroku z 20 marca 2007 r. (sygn. akt GSK 345/06) Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż "ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał dowodowy będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W wyroku z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93, OSNC 1994/9/181) Sąd Najwyższy przyjął, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

W ocenie Sądu, z uwagi na podniesione przez skarżącego okoliczności i złożone dowody, niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skoro zaś przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to organ orzekający w sprawie miał obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego i ustalenia, czy zapłata składek wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji. Zatem, obowiązkiem organu orzekającego -w świetle omawianego przepisu- było zbadanie sytuacji finansowej wnioskodawcy, a więc tak jego dochodów jak i niezbędnych wydatków. Postępowanie to powinno w efekcie pozwolić na ustalenie, czy opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanego oraz jego najbliższych, pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wynik postępowania organu prowadzonego w tym zakresie winien zaś znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. W tym miejscu warto dodać, iż uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż uzasadnienie skarżonej decyzji Prezesa ZUS wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., nie spełnia. Z uzasadnienia tego nie wynika bowiem, aby organ przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające w stopniu umożliwiającym prawidłowe zastosowanie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Treść uzasadnienia wskazuje, że organ rentowy ograniczył się właściwie do powtórzenia argumentacji podniesionej w decyzji wydanej w I instancji, pomijając w swojej ocenie twierdzenia skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które jedynie w części przedstawione zostały w uzasadnieniu decyzji.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż z akt administracyjnych wynika, że skarżący prowadzi wspólnie z małżonką gospodarstwo rolno-ogrodnicze. Zadeklarował, iż dochód z tego gospodarstwa wynosi około ... zł rocznie. Zaznaczył, że miesięcznie uzyskują oboje z żoną około ... zł dochodu. Wyjaśnił, iż jest to jedyne źródło utrzymania 3-osobowej rodziny (w tym syna, pozostającego bez pracy). W pismach kierowanych do organu zainteresowany przedstawił wydatki swojej rodziny (kwestionariusz o stanie majątkowym). Wydatki te wynikają także ze sprawozdania sporządzonego przez pracownika organu z czynności podjętych w dniu ... maja 2006 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca odniósł się szczegółowo do kwestii poruszonych w negatywnej dla niego decyzji ZUS. Wskazał na stan techniczny i wartość posiadanych przez siebie pojazdów, a także na ich przeznaczenie. Wskazał też na stan techniczny swojego domu. Dodatkowo zauważył, że korzystał z pomocy społecznej i Banku C. Pana G. C., wyjaśniając przy tym powody, dla których okoliczności tych nie zgłosił wcześniej. Podał również, że stan zdrowia jego oraz jego żony uległ pogorszeniu.

Prezes ZUS w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia -kierując się przesłanką wynikającą z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia- stwierdził, iż zobowiązany nie udowodnił w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiają za umorzeniem należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Podał, że zainteresowany wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo rolno-ogrodnicze, które rocznie przynosi dochód w kwocie ... zł. Jest właścicielem majątku o wartości egzekucyjnej w postaci dwóch pojazdów mechanicznych, a także współwłaścicielem nieruchomości. Dalej, organ podniósł, iż zobowiązany mimo dość trudnej sytuacji finansowej nie korzysta z żadnych form pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Stwierdził też, że wnioskodawca nie udowodnił także, iż nawet minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby jego oraz członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przytoczona argumentacja nie uzasadnia -zdaniem Sądu- wydanego orzeczenia, a jedynie świadczy o pobieżnej ocenie stanu faktycznego sprawy.

Po pierwsze, należy podnieść, iż w zaskarżonej decyzji brak jest w rozważań Prezesa Zakładu, odnoszących się bezpośrednio do możliwości płatniczych wnioskodawcy. Co prawda organ zaznaczył, że skarżący wraz z małżonką uzyskuje dochód, jednakże posłużył się roczną kwotą tego dochodu, nie wskazując miesięcznej jego wysokości. Nie analizował też miesięcznego dochodu strony w kontekście miesięcznych i podstawowych jej wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego trzyosobowej rodziny, a także w kontekście wysokości powstałego wobec ZUS zadłużenia. Organ rentowy winien zaś skonfrontować sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności i wskazać dochody, które -jego zdaniem- byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia, a tego w sprawie nie uczynił.

Po drugie, trzeba zaznaczyć, iż organ powołał się na posiadany przez skarżącego majątek ruchomy, nie wskazując nawet w przybliżeniu jego wartości oraz nie zauważając, iż samochody należące do wnioskodawcy stanowią narzędzie jego pracy. Powołał się również na nieruchomość, tj. dom zajmowany przez skarżącego i jego rodzinę, zupełnie pomijając konsekwencje ewentualnego pozbawienia strony mieszkania w kontekście jej sytuacji życiowej i majątkowej. W tym miejscu Sąd dodatkowo zauważa, iż przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, a to oznacza, że nawet w sytuacji prowadzenia skutecznej egzekucji z majątku dłużnika ustawodawca dopuszcza umorzenie zadłużenia w uzasadnionych przypadkach.

Po trzecie, zauważyć należy, iż organ nie wyjaśnił sprawy w zakresie twierdzenia skarżącego co do korzystania przez niego z pomocy finansowej pochodzącej z ośrodka pomocy społecznej.

Sąd w tym miejscu zaznacza, iż do akt sprawy w I instancji skarżący złożył oświadczenie o niekorzystaniu z pomocy społecznej, natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, iż z pomocy finansowej ośrodka pomocy społecznej korzystał. Kwestia ta została pominięta przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, natomiast zadaniem organu w takiej sytuacji było wyjaśnienie rozbieżności co do wskazanej okoliczności, występującej w twierdzeniach zainteresowanego, i ustalenie czy wnioskodawca rzeczywiście korzystał oraz czy nadal korzysta z takiej pomocy. W tym zaś celu należało rozważyć, czy akta sprawy nie powinny być uzupełnione o zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej. Informacja udzielona przez ośrodek pomocy społecznej mogłaby okazać się przydatna także w ocenie aktualnej sytuacji bytowej skarżącego i jego rodziny.

Sąd podkreśla też, iż organ winien ocenić także oświadczenie strony w zakresie korzystania przez nią z B. C. i wskazać znaczenie tej okoliczności w sprawie. Wymienienie powyższego w uzasadnieniu decyzji, bez żadnej analizy, jeszcze nie świadczy o wydaniu decyzji z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych. Zauważyć również należy, iż zawarte w treści § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. sformułowanie "zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny", nie zwalnia organów z poczynienia ustaleń w zakresie sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego strony - stosownie do zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a.

W konsekwencji należało przyjąć, iż organ nie ustalił w sprawie możliwości finansowych skarżącego. Ustalenia te są zaś niezbędne -w świetle brzmienia § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.- do dokonania oceny, czy wnioskodawca jest w stanie spłacić powstałe wobec ZUS zadłużenie, czy też spowoduje to pozbawienie jego oraz jego najbliższych możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nadto, Sąd zaznacza, iż w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek analizy sprawy w zakresie okoliczności dotyczących choroby skarżącego oraz jego żony. Wprawdzie organ opisując stan faktyczny wskazał na problemy zdrowotne wnioskodawcy oraz jego małżonki, jednakże okoliczności tych zupełnie nie rozważył, tj. nie poddał żadnej ocenie w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 powyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Reasumując, z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika aby organ w sposób kompleksowy rozważył wszystkie okoliczności występujące w sprawie w świetle art. 28 ust. 3a ustawy systemowej. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków w istocie oderwanych od tych okoliczności i zgromadzonego materiału dowodowego, bądź niemających dostatecznego w nich potwierdzenia. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera.

Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie organu w zakresie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. jest dowolne i wykracza poza przyznane uznanie administracyjne. Z tych wszystkich względów należało też stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z wymienionych powód Sąd uznał skargę za zasadną i podzielił podniesione w niej zarzuty.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż Prezes ZUS swoją decyzję winien oprzeć na aktualnych okolicznościach dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego, a te jak wynika z pisma procesowego skarżącego złożonego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uległy zmianie. Skarżący obecnie pobiera bowiem świadczenie emerytalne w kwocie ... zł. Sąd zauważa również, iż organ ma obowiązek odnieść się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. argumentów strony w nim zawartych, w tym do kwestii przedawnienia poruszonej przez skarżącego. Przy czym Sąd podkreśla, iż z decyzji powinno niewątpliwie w pierwszej kolejności wynikać, iż zadłużenie, którego wniosek -złożony w trybie art. 28 u.s.u.s.- dotyczy, jest nadal wymagalne. Skarżona decyzja odnosi się do składek za okres od października 1996 r. do listopada 1996 r., natomiast z jej uzasadnienia w ogóle nie wynika, czy składki te i na jakiej podstawie prawnej zdaniem organu nie uległy przedawnieniu.

Na koniec, zauważenia wymaga, iż sformułowanie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji jako wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., jest błędne. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i (jednocześnie) odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Drugi człon tego sformułowania jest zupełnie niepotrzebny, co więcej - wadliwy. Decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy może jedynie odnosić się do wcześniejszej decyzji i musi odpowiadać jednemu z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 k.p.a. Nie może natomiast równocześnie "utrzymywać w mocy decyzji o odmowie umorzenia" i "odmawiać umorzenia".

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.