Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1060/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 348 ust 1 lit a
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.),, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. P. z [...] sierpnia 2016 r. o zobowiązaniu cudzoziemca – p. R. D., obywatela U. – do powrotuoraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru [...] na okres 6 miesięcy od dnia wydania decyzji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał następujące uwarunkowania prawne i okoliczności faktyczne sprawy:

- Cudzoziemiec po raz pierwszy wjechał na terytorium Polski [...] grudnia 2014 r. przez drogowe przejście graniczne, gdzie - za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej - złożył wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej; [...] maja 2015 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęło oświadczenie Cudzoziemca o cofnięciu wniosku ze względu na zamiar dobrowolnego powrotu do kraju pochodzenia; postępowanie zostało umorzone decyzją z [...] maja 2015 r.; [...] czerwca 2015 r. Cudzoziemiec opuścił terytorium Polski przez przejście graniczne w D.; po raz kolejny wjechał na terytorium Polski przez drogowe przejście graniczne [...] lipca 2015 r.; ponownie złożył wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej; wskazując okoliczności i przyczyny ubiegania się o udzielenie ochrony zeznał: "Chcę otrzymać status uchodźcy ponieważ na U. nie widzę dla siebie przyszłości. W D. nasze mieszkanie zostało zniszczone, nie ma tam do czego wracać. Na Zachodzie trudno jest żyć. Gdy byłem tam w listopadzie 2014 r. przez 2 miesiące otrzymałem 440 h. jako przesiedleniec. Teraz, gdy wróciłem w czerwcu 2015 r. powiedzieli mi, że drugi raz taka pomoc mi nie przysługuje"; decyzją z [...] października 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił Cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia mu ochrony uzupełniającej; rozstrzygnięcie to utrzymała w mocy [...] marca 2016 r. Rada do Spraw Uchodźców; jej decyzja została doręczona [...] kwietnia 2016 r.; Cudzoziemiec [...] kwietnia 2016 r. złożył kolejny (trzeci) wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej; [...] września 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję o niedopuszczalności tego wniosku w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1836 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o udzielaniu ochrony"; zgodnie z tym przepisem wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest niedopuszczalny, gdy jest kolejnym i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej,

- [...] czerwca 2016 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w B. P. przeprowadzili kontrolę legalności pobytu Cudzoziemca; w jej wyniku stwierdzono, że wydano co do niego decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej a nie opuścił on terytorium Polski w terminie; w trakcie kontroli Cudzoziemiec okazał kontrolującym Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca wydane przez Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] kwietnia 2016 r., z terminem ważności do [...] lipca 2016 r.; tego samego dnia wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu,

- w trakcie postępowania - także [...] czerwca 2016 r. – Cudzoziemiec został przesłuchany do protokołu; zeznał, że jest to jego drugi pobyt w Polsce; oświadczył, że - podczas swojego pierwszego pobytu - złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy; zrezygnował jednakże z ubiegania się o ten status i wyjechał na U.; po powrocie do kraju pochodzenia zamieszkał w rejonie r. (w D.); wynajmował tam mieszkanie i szukał pracy; zwracał się do urzędu pracy z prośbą o pomoc w znalezieniu zatrudnienia; jednakże jej nie uzyskał; następnie przez tydzień przebywał w obwodzie [...], lecz tam również nie znalazł pracy; wskazał, że nie może wrócić do D., ponieważ jego mieszkanie znajduje się ok. 5 km od granicy U. z D. R. L. i jest bardzo zniszczone; ponadto w rejonie jego miejsca zamieszkania jest bardzo niebezpiecznie; zeznał, że jego rodzice również nie zamieszkują w D. - obecnie mieszkają w T.; starają się o załatwienie dokumentów, które pozwolą uzyskać im świadczenia emerytalne; wskazał również: "Ponadto obawiam się, że po powrocie do D. moi koledzy, którzy obecnie służą po stronie separatystów spowodowaliby moje aresztowanie i skazanie na karę więzienia za opowiadanie się po stronie władz u.. Wiem, że podczas mojego pobytu w Polsce do moich rodziców dzwonili ich znajomi oraz pracownicy komisji poborowej z D., pytając o mnie"; w kraju pochodzenia spotkał się z dyskryminacją ze strony mieszkańców zachodniej U.; w Polsce po raz drugi ubiega się o udzielenie ochrony międzynarodowej; od urodzenia zamieszkiwał w D. na U.; z zawodu jest nauczycielem gry na fortepianie; studiował w technicznej szkole wyższej oraz pracował na budowie jako spawacz; nie ukończył jednak studiów i musiał wyjechać z powodu wojny; na terytorium Polski nie ma rodziny; na U. nie brał udziału w działaniach wojennych; nie był tam prześladowany; nie miał żadnych problemów z uzyskaniem paszportu oraz z poruszaniem się po terytorium U.; obawia się powrotu do kraju pochodzenia z uwagi na prowadzone działania wojenne oraz ze względu na to, że w D. mógłby trafić do więzienia; zapytany, czy te same powody wyjazdu z kraju pochodzenia jak również obawy związane z powrotem na U. podawał podczas składania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, cudzoziemiec odpowiedział twierdząco; natomiast na pytanie: "Proszę się odnieść do ewentualnych konsekwencji prowadzonego postępowania tj. wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, w związku z którą musi Pan opuścić terytorium Polski ?", odpowiedział: "Nie chcę wyjeżdżać z Polski, zrobię wszystko na co pozwolą mi polskie przepisy",

- zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1990) decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny lub o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Polski w terminie; art. 299 ust. 6 pkt 2 tej ustawy stanowi, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić to terytorium w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, zaś - w przypadku orzekania przez organ wyższego stopnia - od dnia doręczenia mu decyzji ostatecznej,

- stosownie do art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo jego ucieczki; w myśl art. 315 ust. 3 pkt 1 ustawy prawdopodobieństwo takie istnieje w szczególności, gdy cudzoziemiec zadeklarował niepodporządkowanie się obowiązkom wynikającym z otrzymania decyzji o zobowiązaniu do powrotu; art. 318 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje, że w decyzji o zobowiązaniu do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Polski lub na jej terytorium i innych państw obszaru [...] oraz określa się okres tego zakazu; zgodnie z ust. 2 pkt 1 tego artykułu zakaz ponownego wjazdu do Polski i innych państw obszaru [...] orzeka się w przypadku wydania decyzji, w której nie określono terminu dobrowolnego powrotu; wedle art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się na okres od 6 miesięcy do 3 lat m.in. w przypadku, o którym mowa w art. 302 ust. 1 pkt 16,

- [...] marca 2016 r. zakończyło się pierwsze postępowanie o udzielenie Cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej, poprzez wydanie ostatecznej decyzji, którą utrzymano w mocy orzeczenie o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej; ostateczna decyzja została doręczona Cudzoziemcowi [...] kwietnia 2016 r.; na mocy art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach był on zobowiązany do opuszczenia Polski w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji - do [...] maja 2016 r.,

- w kontekście wydania ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2016 r. nie miał wobec Cudzoziemca zastosowania art. 299 ust. 9 ustawy o cudzoziemcach, w brzmieniu obowiązującym do 13 listopada 2015 r., wyłączający stosowanie art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy i nie ma zastosowania ten przepis w brzmieniu obecnie obowiązującym; decyzja organu I. instancji z [...] października 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej została wydana w związku ze złożeniem drugiego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a w czasie wydania tej decyzji, jak również utrzymującej ją w mocy decyzji, Strona nie przebywała w strzeżonym ośrodku,

- jak wynika z materiału dowodowego Cudzoziemiec nie opuścił Polski w terminie określonym w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, pomimo otrzymania ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej; w sprawie zachodzi więc przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach; wobec Cudzoziemca została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścił on terytorium Polski w terminie,

- materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, kiedy decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wydaje się,

- Cudzoziemiec nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi, uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7; ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach; Cudzoziemcowi nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany – wedle art. 303 ust. 1 pkt 2,

- w kontekście przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 348 ustawy o cudzoziemcach, mając na uwadze przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a dotyczące praw gwarantowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), zwanej dalej "Konwencją Rzymską", wyjaśniono: art. 2-8 Konwencji nie nakładają na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, itd.; Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym; jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (tak wyroki ETPCz: Gül p-ko Szwajcaria z 19 lutego 1996 r. - skarga nr 23218/94, Rodrigues da Silva i Hoogkamer p-ko Królestwu Niderlandów z 31 stycznia 2006 r. - skarga nr 50435/99, Darren Omoregie i Inni p-ko Norwegii z 31 lipca 2008 r. - skarga nr 265/07, Nunez p-ko Norwegii z 28 czerwca 2011 r. - skarga nr 55597/09 oraz wyroki NSA o sygn. akt: II OSK 27/09 - niepubl., II OSK 1706/06 opubl. LEX nr 384287, i II OSK 438/07 opubl. LEX nr 505306); przepisy Konwencji Rzymskiej nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy; gorsza sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, czy gorszy stan służby zdrowia nie są równoznaczne z naruszeniem praw chronionych w Konwencji; w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 1123/10) stwierdzono: "przesłanki zapobiegającej wydaleniu nie stanowi fakt pogorszenia ekonomicznych warunków życia cudzoziemca w kraju jego pochodzenia. Co do zasady, nie przeciwdziałają wydaleniu również względy medyczne, łączone ze stanem służby zdrowia i lepszymi standardami wykonywania usług medycznych w kraju przebywania. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że ten ostatni czynnik może podlegać uwzględnieniu na podstawie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (zakaz tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania) tylko w odniesieniu do "bardzo wyjątkowych okoliczności" o charakterze humanitarnym (por. wyrok ETPCz z 27 maja 2008 r. w sprawie N. przeciwko Wielkiej Brytanii, nr 26565/05)".

- w kontekście przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, określonej w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, wskazano: uznanie, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji Rzymskiej jest uwarunkowane stwierdzeniem zindywidualizowanego, skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw; stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie sądowym, dotyczącym uchylonego z dniem 1 maja 2014 r. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (stanowiącego odpowiednik art. 348 pkt 1 ustawy z o cudzoziemcach z 2014 roku); w wyroku z 9 września 2010 r. (sygn. akt V SA/Wa 338/2010, publ. Lex Polonica nr 2555954) Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył: "Dla uznania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca" (analogicznie wyrok WSA o sygn. akt V SA/Wa 1252/2010, publ. LexPolonica nr 2502517); jak zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 29 marca 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 2219/2010, publ. Lex Polonica nr 2539088): "Do uzyskania prawa do pobytu tolerowanego uprawnione są osoby, które wykażą, iż po powrocie do kraju pochodzenia stanęłyby wobec indywidualnych zagrożeń zawartych w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności"; w wyroku z 9 maja 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 2492/2010, publ. Lex Polonica nr 2808663) Sąd ten stwierdził zaś: "Niskie postrzegania praw w kraju pochodzenia nie stanowi o samoistnej przesłance udzielenia którejkolwiek z form ochrony w konkretnej zindywidualizowanej sprawie"; z kolei w wyroku z 19 października 2012 r. (sygn. akt V SA/Wa 807/12, publ. LEX nr 1343766) ten Sąd podkreślił, że co do zasady "Zgoda na pobyt tolerowany nie może być traktowana jako konsekwencja ogólnej niestabilności w kraju pochodzenia, niedostatków praworządności, czy nawet ogólnego braku bezpieczeństwa. Przedmiotem oceny jest sytuacja cudzoziemca, a nie jego kraju pochodzenia.",

- uwzględniając sytuację na U. oraz deklarowane przez Cudzoziemca obawy przed powrotem tam i przyczyny wyjazdu z kraju pochodzenia organy orzekające w obu instancjach w postępowaniu o udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej stwierdziły, że - w jego przypadku - nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w przypadku powrotu do kraju pochodzenia; świadczy o tym również fakt, że Cudzoziemiec [...] czerwca 2015 r. dobrowolnie opuścił Polskę, udając się do kraju pochodzenia,

- organ odwoławczy, po wnikliwym zapoznaniu się z całością zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej jak również w sprawie zobowiązania go do powrotu, podzielił stanowisko, że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie będzie stanowił zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w rozumieniu Konwencji Rzymskiej oraz Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 ze zm.); okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy - trudna sytuacja w rejonie D. (w byłym miejscu zamieszkania Cudzoziemca) - były rozpatrywane w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej; Cudzoziemiec w trakcie przesłuchania [...] czerwca 2016 r. nie wskazał nowych okoliczności, na podstawie których można byłoby stwierdzić, że - w razie powrotu do kraju pochodzenia - mogłoby zostać naruszone jego prawo do życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego; oceniając możliwość wystąpienia wobec Cudzoziemca naruszenia jego praw podstawowych, określonych w Konwencji Rzymskiej, w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia, wzięto pod uwagę zgromadzone w trakcie postępowania w I. instancji opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC,

- ponadto Cudzoziemiec nie prowadzi w Polsce podlegającego ochronie życia prywatnego, które wskazywałoby na wysoki stopień integracji ze społeczeństwem i uzasadniałoby przyznanie ochrony z art. 8 Konwencji Rzymskiej; w trakcie przesłuchania [...] czerwca 2016 r. zeznał, że nie ma żony ani dzieci, a członkowie jego najbliższej rodziny mieszkają na U.,

- odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, uznano je za nieuzasadnione; organ I. instancji w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy oraz właściwie dokonał jego analizy; nie zgodzono się ze stwierdzeniem, jakoby nie sprawdzono, czy zobowiązanie do opuszczenia terytorium Polski nie następowało do państwa, w którym - w rozumieniu Konwencji Rzymskiej – Cudzoziemiec mógłby zostać poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu; ponadto organ I. instancji zapoznał się z aktualnymi informacjami, dotyczącymi sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych na U.; ze zgromadzonych informacji wynika, że Cudzoziemiec ma możliwość wewnętrznej relokacji oraz uzyskania statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej w kraju pochodzenia; organ I. instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie oraz nie naruszył przepisów K.p.a., ustawy o cudzoziemcach oraz Konwencji Rzymskiej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia; organ odwoławczy - po wnikliwym zapoznaniu się z całością zgromadzonego materiału dowodowego - podzielił stanowisko, że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie będzie stanowił zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w rozumieniu Konwencji Rzymskiej oraz Konwencji o ochronie praw dziecka,

- w decyzji organu I. instancji, wobec art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, nie został określony termin dobrowolnego powrotu, z uwagi na istniejące prawdopodobieństwo ucieczki Cudzoziemca; istnieje prawdopodobieństwo ucieczki Cudzoziemca, w celu uniknięcia konieczności wyjazdu do kraju pochodzenia; nie deklarował on bowiem chęci powrotu do kraju pochodzenia, a tym samym podporządkowania się obowiązkowi, wynikającemu z przedmiotowej decyzji; wobec nie określenia terminu dobrowolnego powrotu, organ był zobligowany - na mocy art. 318 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach - orzec o zakazie wjazdu do Polski i innych państw obszaru [...],

- stwierdzenie, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy obligowało rozpatrujący sprawę organ, do utrzymania w mocy decyzji wydanej w I. instancji; z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji art. 302 ust. 1 ustawy ("Decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się"), podjęcie rozstrzygnięcia było obligatoryjne; wobec tego - wynikająca z art. 7 K.p.a. - zasada załatwiania sprawy zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony, doznaje istotnego ograniczenia; jej zastosowanie nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów:

- prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 348 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędne uznanie, jakoby powrót do kraju pochodzenia nie stanowił zagrożenia dla życia Cudzoziemca, jak również, że nie będzie on w kraju pochodzenia poddawany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, gdyż nie ma poważnych przesłanek wystąpienia rzeczywistego ryzyka zagrożeń występujących w kraju; jest to konsekwencją braku wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; w konsekwencji nie udzielono Cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych,

- art. 3 Konwencji Rzymskiej, poprzez stwierdzenie, że w przypadku Cudzoziemca nie zachodzą okoliczności, uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych; nie rozważono, że sam powrót do kraju pochodzenia, w którym doświadczył traumatycznych przeżyć, wobec wspomnień oraz obaw, które są związane z tym krajem, stanowi naruszenie przepisów tej Konwencji,

- procesowego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania:

- art. 107 § 3, w zw. z art. 8, 11 i 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez:

nieodniesienie się przez organ odwoławczy merytorycznie do podnoszonych zarzutów i argumentów - zakwestionowano je wyłącznie na zasadzie, że Skarżący nie ma racji;

sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy; uzasadnienie winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia; zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa,

- art. 7, w zw. z art. 77, 80 oraz 107 § 3 wobec art. 11 i art. 138 § 1 pkt 1, K.p.a., poprzez:

niepodjęcie przez organ odwoławczy, przy wydaniu zaskarżonej decyzji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego; miało to przełożenie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji; sporządzono je z naruszeniem art. 107 § 3, w zw. z art. 11 K.p.a.; w konsekwencji doprowadziło to do utrzymania w mocy decyzji organu I. instancji,

zawarcie w uzasadnieniu decyzji wyłącznie stwierdzenia: "Oceniając możliwość wystąpienia wobec pan R. D. naruszenia jego praw podstawowych określonych w tzw. Konwencji rzymskiej w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia, organ odwoławczy wziął pod uwagę zgromadzone w trakcie postępowania pierwszej instancji opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC. (...) Z informacji zgromadzonych przez ww. organ wynika, że cudzoziemiec ma możliwość wewnętrznej relokacji oraz uzyskania statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej w kraju pochodzenia"; nie poczyniono natomiast własnych ustaleń, na dzień wydania decyzji, odnoszących się do sytuacji w kraju pochodzenia, z uwzględnieniem zeznań Skarżącego; ich wiarygodność nie została zakwestionowana; stało się to przyczyną dowolnego uznania przez organ, jakoby Cudzoziemiec miał możliwość wewnętrznej relokacji oraz uzyskania statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej w kraju pochodzenia;

dowolną ocenę zeznań Cudzoziemca, złożonych w toku przesłuchania, w szczególności tych, gdzie wskazywał, że podejmował próby zamieszkania w innych częściach U., ale okazało się to bezskuteczne; gdyby powrócił teraz do kraju pochodzenia, spotka się z odmową przyznania pomocy jako przesiedleńcowi wewnętrznemu; raz już z taką odmową się spotkał; twierdzenie to znajduje potwierdzenie w informacjach o kraju pochodzenia, w szczególności o sytuacji przesiedleńców wewnętrznych;

niepoczynienie przez organ odwoławczy ustaleń, co do bezpieczeństwa na U. na terenach kontrolowanych przez rząd w K., aby udzielić odpowiedzi czy gdyby Cudzoziemiec zamieszkał w innej części U., mógłby liczyć na skuteczną i trwałą pomoc w przypadku zagrożenia ze strony osób, których się obawia; organ nie poczynił również żadnych ustaleń dotyczących poboru do wojska,

- art. 15, w zw. z art. 107 § 3 wobec art. 11 K.p.a., poprzez nierozpoznanie przez organ odwoławczy i nierozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie zarówno pod kątem przepisów prawa materialnego oraz procesowego; w związku z tym nie zbadano wszystkich okoliczności sprawy jak i nie odniesienia się do okoliczności i argumentów podniesionych przez stronę w postępowaniu odwoławczym; skutkowało to utrzymaniem w mocy decyzji organu I. instancji;

niedokonanie własnych ustaleń przez organ odwoławczy - oparto się wyłącznie na ustaleniach w toku postępowania w I. instancji, bez ich zweryfikowania i aktualizacji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ administracji nie wyjaśnił w wystarczająco wnikliwie istotnych okoliczności sprawy, związanych z możliwością faktycznej relokacji Cudzoziemca na terenie U., jak i wiążących się z jego tam powrotem zagrożeń. Nie zbadano m.in., czy nie uległa zmianie sytuacja - w stosunku do stanu ocenianego na etapie rozpoznawania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym akcie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga została oddalona. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Generalnie trafnie organ administracji scharakteryzował stan faktyczny, jaki wynika z akt sprawy (opisany w uzasadnieniu), w następstwie wyczerpującego ustalenia istotnych okoliczności, oraz przywołał większość kluczowych uwarunkowań prawnych. Wobec poprzedniego szczegółowego zreferowania stanowiska organu, jego powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne, z zastrzeżeniem, sformułowanym w dalszej części uzasadnienia.

Należy odnotować na wstępie, że w rozpoznawanej sprawie nie kwestionowano w procedurze uchodźczej, pochodzenia Cudzoziemca z terenów, na których ewentualna konieczność pozostawania (powrotu) mogłaby stanowić podstawę objęcia ochroną międzynarodową w formie statusu uchodźcy bądź ochrony uzupełniającej, w myśl ustawy o udzielaniu ochrony. Ochrona nie została mu jednak udzielona. Ustalono bowiem, że realna jest możliwość jego relokacji do innej, bezpiecznej części U. i tam osiedlenie. Ustaleń tych dokonano mimo twierdzeń Cudzoziemca, że po powrocie na U. - gdy cofnął pierwszy wniosek o ochronę – osiedlenie się nie było możliwe. Orzeczenie w tym zakresie, na dzień wydawania zaskarżonej do Sądu decyzji, było bezspornie ostateczne. Z kolei zmiana okoliczności istotnych dla występowania warunków udzielenia ochrony międzynarodowej - w tym zakresie realnych możliwości relokacji, skoro kwestia ta była istotna - mogłaby stanowić przesłankę złożenia kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ewentualnie jej uzyskanie. Wynika to a cotrario z treści art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony.

Przepisy z zakresu udzielania ochrony międzynarodowej nie zakreślają z kolei szczegółowych kryteriów, w ramach których należy oceniać, czy możliwa jest wewnętrzna relokacja cudzoziemca. W art. 18 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony posłużono się zwrotem "istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej", przy czym "bierze się pod uwagę osobiste uwarunkowania cudzoziemca" (art. 18 ust. 2 wskazanej ustawy). Nie może budzić wątpliwości, że przeszkodą dla uznania możliwości relokacji byłoby ustalenie, iż prowadziłoby to do naruszenia prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w zakresie gwarantowanym Konwencją Rzymską bądź dana osoba mogłaby zostać poddana nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu (to przesłanki ochrony humanitarnej, zakreślone art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach).

Powyższe uwagi uzasadniają konstatacje, że - w przypadku osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową, gdzie ostatecznie orzeczono o odmowie w tym przedmiocie, analizując także możliwość relokacji - zmiana oceny wyrażonej w danym zakresie, możliwa byłaby wyłącznie:

- po wyeliminowaniu z obrotu stosownego aktu w przedmiocie ochrony bądź

- w drodze wydania późniejszej decyzji o udzieleniu ochrony, wobec zmiany stanu faktycznego, czy ujawnienia nowych faktów.

Odmienna ocena tych samych okoliczności - możliwości zamieszkiwania na nieobjętym konfliktem zbrojnym terenie U., z uwzględnieniem prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz wykluczeniem poniżającego traktowania - w kontekście relokacji wewnętrznej albo powrotu do kraju pochodzenia z innego, byłaby w państwie prawnym, jakim jest Rzeczpospolita Polska (art. 2 Konstytucji) niedopuszczalna. Godziłaby to bowiem w zasadę pewności prawa.

W niniejszym postępowaniu organy obu instancji, oceniające możliwość powrotu Cudzoziemca do kraju pochodzenia, musiały mieć na uwadze skutki prawne pozostawania w obrocie orzeczenia w przedmiocie ochrony międzynarodowej. W kwestii tej zajęto w nich stanowisko, wydając w następstwie tego konkretne rozstrzygnięcie. Chodzi więc o uwzględnienie tzw. prawomocności materialnej danego orzeczenia. Procedując w przedmiocie wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu organ był związany w takiej sytuacji oceną, że konieczność osiedlenia się przez Cudzoziemca na terytorium U., nie objętym konfliktem zbrojnym, nie może prowadzić do naruszenia gwarancji z Konwencji Rzymskiej, w kontekście prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz nie prowadzi do nieludzkiego bądź poniżającego traktowania. W danym zakresie nie zachodzą więc stosowne przeszkody dla wydania decyzji wobec art. 303 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach.

Jednocześnie Cudzoziemiec nie podnosił nawet w toku postępowania, aby zachodziły inne przeszkody dla wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu w kontekście innych przesłanek humanitarnych, wskazanych w art. 348 ustawy o cudzoziemcach – np. szczególnych uwarunkowań, wynikających z jego stanu zdrowia, co wykluczałoby podróż, więzi rodzinnych itd.

Organ podkreślał, że możliwość osiedlenia się na nieobjętym konfliktem zbrojnym terytorium U., była przedmiotem rozważań w postępowaniu uchodźczym. Nie wyciągnął jednak stąd stosownie daleko idących wniosków. Sformułował przy tym własną ocenę w danym zakresie, powołując zgromadzony materiał dowodowy. Ponieważ jednak sformułowane przezeń wnioski były tożsame z wyrażonymi w wiążących, prawomocnych orzeczeniach, uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wobec powołanych wcześniej uwarunkowań formalnych bezzasadne są więc zarzuty skargi, jakoby nie wyjaśniono - na gruncie aktualnych i rzetelnych informacji o kraju pochodzenia - w wystarczającym zakresie, czy możliwy jest powrót Cudzoziemca na U. w kontekście przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 348 pkt 1 lit. a, jakie mogłyby się z tym wiązać - np. zagrożenie ze strony konkretnych osób, społeczności lokalnej, czy ryzyko powołania do służby wojskowej, wobec reguł Konwencji Rzymskiej. Kwestie te mogą być - w realiach przedmiotowej sprawy - przedmiotem oceny wyłącznie w ramach procedowania w związku z postępowaniami w zakresie uzyskania ochrony międzynarodowej (tryby nadzwyczajne lub ponowny wniosek).

Chybione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, zakreślających warunki uzyskania zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Wadliwość oceny sformułowanej przez organ upatrywano w błędnej konkluzji, co do możliwości osiedlenia się Cudzoziemca na terenie U. w razie orzeczenia o jego powrocie, w kontekście przesłanek ochrony humanitarnej z art. 348 pkt 1 lit a i b wobec treści Konwencji Rzymskiej. Jak już wskazano, w danym postępowaniu organ był związany sformułowanymi wcześniej w ostatecznych orzeczeniach ocenami.

Zasadne są wyłącznie zarzuty, co do wadliwości fragmentów uzasadnienia, jednak nie w tym zakresie, w jakim upatrywano tego w skardze. Jak wskazano wcześniej, organ nie odnotował w treści uzasadnienia wprost, w jakim obszarze sprawa nie podległa jego ocenom, jako już przesądzona. Sformułował też własną argumentację. Uchybiono więc treści art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a. (obowiązek prawidłowego uzasadnienia orzeczenia). Nie mogło to mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie może być więc podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji. Wynika to a contrario z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji wyroku.