Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 765/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Pełnomocnik procesowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 par. 1 - 4, art. 168 par. 1, art. 169 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (spr.),, sędzia WSA Wiesława Pierechod, Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010r. sprawy ze skargi Z. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia "[...]" w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia, zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", którym pozostawiono bez rozpatrzenia złożony w imieniu Z.O., wniosek o rozłożenie na raty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r..

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że w dniu 28 kwietnia 2009 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego podpisane przez doradcę podatkowego – K.D., pismo Z.O. z wnioskiem o rozłożenie na 5 rat miesięcznych, zapłaty podatku dochodowego w kwocie 25.623 zł, wynikającego z zeznania rocznego PIT – 36L za 2008 r..

W dniu 7 maja 2009r. zostało doręczone K. D. wezwanie do usunięcia braków w wymienionym podaniu, m.in. poprzez złożenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania Z.O.. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego pouczył wezwanego, że nieusunięcie braków w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W odpowiedzi, pismem z dnia 13 maja 2009r. poinformowano organ, że w aktach Z. O. znajduje się odpowiednie pełnomocnictwo.

Postanowieniem z dnia "[...]" wniosek o ulgę w płacie w/w podatku, Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawił bez rozpatrzenia uznając, iż pomimo wezwania braki nie zostały usunięte. W uzasadnieniu podniósł, że w aktach rejestrowych podatnika znajduje się wprawdzie pełnomocnictwo ogólne udzielone K. D., jednak treść art. 137 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik chcąc występować w danym postępowaniu, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy, dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Tymczasem pełnomocnik Z.O., pomimo stosownego wezwania, tego braku pisma z dnia 28 kwietnia 2009 r. nie usunął. To zaś obligowało organ do pozostawienia pisma strony bez rozpatrzenia, stosownie do treści art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej.

W zażaleniu na to postanowienie, podpisanym przez doradcę podatkowego K.D. podniesiono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego błędnie powołał się na wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008r., o sygn. akt II FSK 128/08. Orzeczenie to dotyczyło bowiem sprawy o odmiennym stanie faktycznym. Zwrócono też uwagę, że w sieci informatycznej organu znajdują się dane pełnomocnika podatnika.

W związku z zażaleniem Dyrektor Izby Skarbowej wezwał Z.O. do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków pisma poprzez jego podpisanie lub złożenie pełnomocnictwa, pod rygorem pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia.

Odpowiadając na wezwanie K.D., w imieniu Z.O. wniósł o rozpatrzenie zażalenia. Wskazał jednocześnie, że w aktach i całym systemie komputerowym Urzędu Skarbowego znajduje się odpowiednie pełnomocnictwo i nie ma potrzeby jego ponawiania. Dlatego, żądanie przez organ dodatkowego pełnomocnictwa jest nieuprawnione.

Postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu pozostawił bez rozpatrzenia, stwierdzając nieusunięcie braków pisma we wskazanym terminie. W uzasadnieniu wskazał, że momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione jest złożenie do akt sprawy oryginału pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, albo też dzień zgłoszenia pełnomocnictwa ustnie do protokołu. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnictwo nie zostało dołączone do akt postępowania zażaleniowego, organ nie mógł kierować pism do strony za pośrednictwem pełnomocnika.

Utrzymując to postanowienie w mocy w związku z wniesionym zażaleniem Dyrektor Izby Skarbowej, w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" powołał jako podstawę prawną art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ zauważył, iż w świetle tej normy zażalenie stanowi jedną z postaci podań. Powinno zatem odpowiadać wymogom formalnym określonym w § 2 i 3 wymienionego artykułu. Wymogiem tym jest m.in. wskazanie osoby od której żądanie pochodzi i jej adresu oraz jej podpis. Z art. 137 § 3 zd. 1 Ordynacji podatkowej wynika, że pełnomocnik jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Dopiero od chwili doręczenia pełnomocnictwa organowi prowadzącemu postępowanie, pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich. Stosując się do powyższych zasad, wezwaniem z dnia 30 czerwca 2009r. zwrócono się do strony (a nie Jej pełnomocnika) o uzupełnienie braków złożonego zażalenia poprzez jego podpisanie lub złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania Jej w postępowaniu zażaleniowym. Jednak w wyznaczonym terminie podatnik braków tych nie uzupełnił. Powyższe skutkowało pozostawieniem zażalenia bez rozpatrzenia.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia wskazującej na istnienie w aktach rejestrowych bądź w systemie informatycznym pełnomocnictwa do reprezentowania podatnika, organ odwoławczy podniósł, że pełnomocnictwo takie nie uprawnia do występowania w postępowaniu w sprawie dotyczącej ulgi podatkowej, czy też w postępowaniu zażaleniowym, gdyż nie przedłożono go do akt konkretnej sprawy.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze Z.O. podniósł, że zapadłe w niniejszej sprawie postanowienia organów podatkowych wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię oraz z naruszeniem zasad ogólnych postępowania podatkowego.

Jak podano w skardze, bezzasadne było powoływanie się przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008 r., o sygn. akt II FSK 128/08. Orzeczenie to dotyczyło bowiem postępowania prowadzonego przed organem kontroli skarbowej, który nie dysponuje aktami rejestrowymi podatników, lecz jedynie aktami obejmującymi konkretne postępowania. Skarżący zwrócił uwagę, że informacja o pełnomocniku podatnika znajduje się w prowadzonym przez Urząd Skarbowy systemie informatycznym. Nie ma zatem potrzeby poszukiwania pełnomocnictwa. Skoro pełnomocnictwo zostało udzielone w sprawie rozliczania się z Urzędem Skarbowym, to powinno być respektowane również w postępowaniu o udzielenie ulgi podatkowej. Dotyczy bowiem tej samej sprawy podatkowej. Natomiast wywiedziona przez organy podatkowe nadinterpretacja prawa prowadzi do wyłudzania przez organ nienależnych pieniędzy. Zgodnie z wyprowadzoną przez organy oceną, każde złożenie deklaracji, zeznania podatkowego, czy jakiegokolwiek pisma będzie wymagało dołączenia pełnomocnictwa i stosownej opłaty skarbowej.

Uzasadniając zarzut naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego, skarżący zaznaczył, że Dyrektor Izby Skarbowej nie ustalił stanu faktycznego, a wszelkie wątpliwości rozstrzygnął na Jego niekorzyść. Powyższe skutkowało błędną interpretacją przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), a także art. 1 ust. 1 pkt 2, jak i art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność nieuznania przez Dyrektora izby Skarbowej, za wystarczające do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym, pełnomocnictwa znajdującego się w Urzędzie Skarbowym, w aktach rejestracyjnych podatnika. Na tle powyższego zagadnienia, wyjaśnienia wymagała też kwestia należytego wykazania zakresu umocowania w postępowaniu podatkowym, wskazanego jako pełnomocnik strony – doradcy podatkowego K.D.

Określając w art. 137 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) zasady reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym ustawodawcza wskazał w § 1, że pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (art. 137 § 2). § 3 wspomnianego przepisu nakłada na pełnomocnika obowiązek dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W wyroku z dnia 24 października 2007 r., o sygn. akt: II FSK 1217/06, LEX nr 341989) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że przez akta, o których mowa w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej nie można rozumieć ewidencji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 z późn. zm.), lecz akta konkretnego postępowania podatkowego, albo kontroli podatkowej. W art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej chodzi natomiast o akta wymienione w rozdziale 10 działu IV, a także w wielu innych przepisach tej ustawy, m.in. 146 § 2, 150 § 2, 177, 227 § 1 i 293 § 2 pkt 3". Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2008 r., o sygn. akt: I SA/Wa 2189/07, uznano wprawdzie, że okoliczności faktyczne mogą uzasadniać przyjęcie skuteczności działań organu podjętych z udziałem osoby, której umocowanie wynika z pełnomocnictwa złożonego do akt rejestrowych, jednak uzależnione jest to od złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy. Organ podatkowy nie może samodzielnie decydować o tym, czy strona postępowania działa przez pełnomocnika. Bez znaczenia jest bowiem dysponowanie przez Urząd Skarbowy pełnomocnictwem, znajdującym się w aktach rejestrowych Spółki, które w aktach sprawy znalazło się na skutek działania organu, a nie pełnomocnika.

W pełni podzielając powyższą wykładnię art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż organy podatkowe przepisu tego nie naruszyły. Sąd nie zgodził się tym samym z argumentacją skargi, w świetle której spełnieniem obowiązku wskazanego w wymienionym przepisie było wskazanie na załączone do akt rejestrowych pełnomocnictwo ogólne obejmujące swym zakresem "ustanowienie z prawem substytucji K.D. prowadzącego Biuro Rachunkowe i Doradztwa Podatkowego "[...]".... do działania w imieniu mocodawcy przed urzędami...., a w szczególności przed organami podatkowymi do składania oświadczeń woli dotyczących zobowiązań podatkowych oraz ZUS-em". Organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy, skoro żądane pełnomocnictwo nie zostało złożone.

Zauważyć należy, że w myśl art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, w zakresie nieuregulowanym w § 1 - 3a tego artykułu stosuje się przepisy prawa cywilnego. Stosownie zaś do art. 98 kodeksu cywilnego, pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (p.wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2000r. o sygn. akt: I SA/Wr 2034/97) podkreślano, że pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym przekracza czynności zwykłego zarządu. Dlatego też powinno być udzielone odrębnie lub potwierdzone w trakcie czynności postępowania.

Wdanie się w spór, poprzez złożenie zażalenia na rozstrzygnięcie procesowe Dyrektora Izby Skarbowej, mający co prawda na celu ochronę interesów mocodawcy, jednakże mogący narazić go również na dodatkowe nieprzewidziane koszty i inne konsekwencje – jest niewątpliwie czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a co za tym idzie, do skutecznego dokonania czynność ta wymaga pełnomocnictwa rodzajowego bądź szczególnego, (p. wyrok WSA w Rzeszowie z 7 sierpnia 2007r. sygn. akt I SA/Rz 439/07, Komentarz do Kodeksu Cywilnego K. Piasecki Zakamycze 2003).

Z akt niniejszej sprawy wynika, że zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" podpisał K. D. Dyrektor Izby Skarbowej skierował zaś do strony (prawidłowo sformułowane i skutecznie doręczone, a także opatrzone właściwym rygorem) wezwanie z dnia 30 czerwca 2009r. do usunięcia braku formalnego tego wniosku. Bezsporne jest również, że strona nie zastosowała się do wymogu zawartego w tymże wezwaniu, gdyż skierowała do organu podatkowego, podpisane przez doradcę podatkowego K.D. pismo z informacją, iż "...w aktach i całym systemie komputerowym Urzędu Skarbowego znajduje się odpowiednie pełnomocnictwo ... i nie ma potrzeby ponawiania takiego pełnomocnictwa".

Wskazanie w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej na obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy podatkowej miało niewątpliwie na celu zagwarantowanie pewności ustalenia zgodnej z wolą strony reprezentacji w konkretnym postępowaniu i zapobieżenie ewentualnemu decydowaniu za stronę o sposobie jej reprezentacji. Z uwagi na treść podjętej w imieniu podatnika czynności, postępowanie Dyrektora Izby Skarbowej, który w związku z opisanym wyżej brakiem pełnomocnictwa w konkretnej sprawie i wątpliwościami co do zakresu umocowania pełnomocnika, na podstawie wymienionego przepisu, wezwał Z. O. do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, było niewątpliwie prawidłowe.

Wobec nieusunięcia braku, organ słusznie stwierdził, iż pełnomocnictwo znajdujące się w aktach rejestracyjnych nie uprawniało do występowania w imieniu strony w postępowaniu zażaleniowym, a tym samym, że zaistniała przesłanka zastosowania art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, tj. pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia.

Utrzymując zaskarżonym postanowieniem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w mocy, nie naruszono przepisów prawa.

Z powyższych względów, skargę Z.O. należało uznać za niezasadną i oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).