Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1012/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 124 ust. 1 i 2, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 1 i  pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. znak: [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej E. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 128 ust. 1 i ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3 i ust. 6 w związku z art. 124 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) dalej: "u.g.n." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku E. Sp. z o.o. w P., o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...] ha, obręb S., gmina B., objętej decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, na rzecz właściciela nieruchomości E. K.. Odszkodowanie obejmuje należność w wysokości [...] zł z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oraz należność w wysokości [...] zł za czasowe zajęcie gruntu.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia

[...] października 2016 r. nr [...] [...] Starosta [...], ograniczył

w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami sposób korzystania

z nieruchomości oznaczonej działką o numerze [...] stanowiącej własność

E. K. (dalej: "strona", "skarżąca") poprzez zezwolenie dla E. Sp. z o.o. na zakładanie i przeprowadzenie przewodów oraz urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (linii napowietrznej 110 kV relacji M. - D. M.) w postaci 1 stanowiska słupowego wraz z fundamentami o wysokości do 36 m i powierzchni zajęcia gruntu nie przekraczającej [...] m2 oraz 6 przewodów roboczych i 2 odgromowych o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 9 m w przedziale wysokości ich zawieszenia od 5,85 m do 36 m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia [...] m2 wyznaczonej pasem technologicznym (zajęcia) o szerokości 20 m (2 x 10 metrów od osi linii).

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na ww. decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem sygn. akt II SA/Sz 430/17 z dnia 27 lipca 2017 r. oddalił skargę. Po rozpatrzeniu wniesionej przez stronę skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 142/18 uchylił powyższy wyrok, a także uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r..

Dalej organ I instancji, powołując się na treść 124 ust. 4 u.g.n., podkreślił,

że ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania

z nieruchomości może nastąpić dopiero po zakończeniu określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości robót, gdyż dopiero wtedy wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości, przy czym, jeżeli dany rodzaj infrastruktury był przewidziany

w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji lokalizacyjnej, wówczas brak jest podstaw do przyjęcia, że dopiero na skutek wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości nastąpiły wszystkie skutki wymienione w § 43 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r.

w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Organ stwierdził, iż z przekazanych przez wnioskodawcę dokumentów wynika,

że prace na przedmiotowej nieruchomości miały miejsce w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] października 2017 r., a przedmiotowa nieruchomość nie została przywrócona do stanu poprzedniego. Istniejąca na przedmiotowej działce napowietrzna, jednotorowa linia elektroenergetyczna 110 kV relacji M. - D. M. została przebudowana na dwutorową linię 110 kV, zgodnie z prawną lokalizacją linii w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] maja 2015 r. w spawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. dla przebiegu linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV w obrębach P., P., P., P., S., B. i K. oraz na podstawie decyzji Starosty [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z dnia [...] października 2016 r.

Nie stwierdzono uszkodzeń wynikających z prac przeprowadzonych przy budowie linii 110 KV.

Bezspornym jest fakt funkcjonowania w obrocie prawnym w okresie wykonywania tych prac decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, od istnienia których uzależniony jest publicznoprawny charakter ustalanego odszkodowania.

Powołując się na wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 413/17, według którego, w przypadku braku szczegółowego określenia w umowie roszczeń właściciela nieruchomości w związku z wybudowaniem na niej urządzenia infrastruktury technicznej w wyniku czasowego jej zajęcia na podstawie umowy, organ stwierdził, że właścicielowi przysługuje katalog roszczeń określonych w art. 124 ust. 4 i 5 oraz w art. 128 ust. 4 u.g.n.

Odszkodowanie przewidziane w art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n. nie ma charakteru cywilnoprawnego. Uszczerbek majątkowy (szkoda), jakiego doznaje właściciel na skutek ograniczenia jego prawa własności w trybie art. 124 u.g.n. jest bowiem wynikiem legalnego działania administracji, co w sposób oczywisty różni omawiane odszkodowanie od odszkodowania funkcjonującego w prawie cywilnym, skoro poddane zostało kognicji organów administracyjnych i na podstawie przepisów prawa administracyjnego jest realizowane; zatem jakkolwiek ma charakter majątkowy, to podlega jego regułom.

Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, zaś w myśl art. 156 ust. 1 ww. ustawy rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.

W związku z powyższym, podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania za czasowe zajęcie gruntu podczas przebudowy odcinka jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV na dwutorową linię go 110 kV oraz zmniejszenia wartości nieruchomości spowodowanego ograniczeniem sposobu korzystania z działki nr [...] obręb S., gmina B. stanowiła sporządzona przez rzeczoznawców majątkowych opinia. Biegli dokonali tej wyceny na kwotę [...]zł. Wartość zmniejszenia nieruchomości na skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie odcinka napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji M. - D. M. na działce nr [...] obręb S. , gmina B. wynosi [...] zł. Ponadto w związku z brakiem uszkodzeń na powierzchni działki wynikających z prac przeprowadzonych przez wykonawcę, rzeczoznawcy majątkowi ustalili wartość odszkodowania za czasowe zajęcie gruntu, które przyrównano do wartości czynszu dzierżawnego, którego wysokość wyniosłaby [...] zł.

W ocenie organu, operat szacunkowy spełnia wymogi zarówno ustawy

o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, a tym samym może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do pisma strony z dnia [...] października 2018 r. z żądaniem umorzenia postępowania organ wyjaśnił, że stosownie do art. 105 § 2 k.p.a. umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie może nastąpić tylko na wniosek E. Spółki z o.o.

Od decyzji Starosty [...] E. K. wniosła odwołanie żądając umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi

I instancji. Wydanej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez wydanie decyzji mimo istnienia przesłanek do umorzenia tego postępowania.

Zdaniem odwołującej się, w przedmiotowej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do dokonywania czynności administracyjnych i ingerowania organu w ustalanie odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek jej skargi kasacyjnej uchylił bowiem decyzje administracyjne ograniczające sposób korzystania z nieruchomości oraz zezwalającą na niezwłoczne jej zajęcie, wobec powyższego organ w dacie wydawania decyzji nie posiadał żadnego ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji upoważniającego do ingerowania w ustalenie odszkodowania, zważywszy na fakt stricte cywilnego charakteru roszczeń właścicieli w stosunku do inwestora i toczące się w tym zakresie postępowanie przed sądem powszechnym w zakresie ustalenia służebności przesyłu.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 128 ust.4, art. 129 ust. 1 i ust.5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust.2, ust.3, ust. 6 w związku z art. 124 ust. 1 oraz art. 6 pkt 2 u.g.n., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n., stwierdzając, że zgodnie z art. 128 ust. 4 ww. ustawy, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeśli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Do decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. odnosi się art. 129 ust. 5 pkt 1 i pkt 2, który mówi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:

1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126;

2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

Przepis § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2109 ze zm.). wskazuje na dwie daty istotne dla ustalenia odszkodowania. Pierwszą z nich jest dzień wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z danej nieruchomości. Drugą istotną datą jest dzień zakończenia działań na nieruchomości.

Zdaniem Wojewody, za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego

w Warszawie sygn. akt. I OSK 1389/06, należy stwierdzić, że starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ustala od razu odszkodowania, gdyż na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności ciąży, stosownie do ust. 4 art. 124 u.g.n., obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności, czy znaczne koszty, to właścicielowi nieruchomości służy odszkodowanie zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. Wysokość odszkodowania może zatem zostać określona w odrębnej decyzji dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, od istnienia których uzależniony jest publicznoprawny charakter ustalanego odszkodowania.

W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego, odszkodowanie przewidziane

w art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n. nie ma charakteru cywilnoprawnego.

Stosownie do art. 130 ust.2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Organ winien zatem dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Odszkodowanie powinno rekompensować jedynie te szkody, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem je wywołującym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2003 r. sygn. I SA 1774/01). Wartość szkód powiększona o zmniejszenie wartości nieruchomości stanowi podstawę dla starosty do ustalenia wysokości odszkodowania odrębną decyzją wydaną na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n.

W ocenie organu odwoławczego, operat szacunkowy w niniejszej sprawie został wykonany zgodnie z ww. przepisami, oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), a tym samym mógł stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

Odnosząc się do kwestii bezprzedmiotowości postępowania, Wojewoda wyjaśnił, że prace budowlane zostały wykonane w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] października 2017 r., a więc w czasie, gdy istniała w obrocie prawnym decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie tych działek, ponieważ na skutek wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem sygn. akt II SA/Sz 776/17 z 26 października 2017 r. oddalił skargę na powyższą decyzję. Dopiero wyrokiem z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 142/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Szczecinie, zaskarżoną decyzję Wojewody oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Poza tym – zdaniem Wojewody – o administracyjnym charakterze postępowania odszkodowawczego przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 17 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 477/15, w którym stwierdzono, że w każdym przypadku wejścia na nieruchomość i wykonania robót budowlanych w czasie obwiązywania decyzji zobowiązującej - ostatecznej, czy też nie - odszkodowanie z tego tytułu musi być ustalane w postępowaniu administracyjnym. W trybie cywilnym odszkodowanie może być przyznawane tylko w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości wyrazi zgodę na wejście na jego nieruchomość, natomiast nie dojdzie do porozumienia z inwestorem co do kwoty odszkodowania. Wówczas właściwy do ustalenia odszkodowania, jako będącego następstwem wcześniejszej umowy między stronami, będzie sąd powszechny.

W odniesieniu do wniosku o umorzenie postępowania, Wojewoda wyjaśnił,

iż stosownie do art. 105 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne

z interesem społecznym. W niniejszej sprawie stroną wnioskującą jest E. Sp. z o.o. P..

Powyższą decyzję E. K. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając organowi II instancji naruszenie:

1. art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1, art. 130 związku z art. 124 ust. 1 u.g.n. polegające na przyjęciu, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości, na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. dotyczących przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na niewyjaśnieniu przez organ

II instancji wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaniechania wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny tego materiału

z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, czego rezultatem było błędne ustalenie, że w przedmiotowej sprawie doszło do ograniczenia korzystania

z nieruchomości,

3. art. 107 § 3 w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a., poprzez brak odniesienia się organu II instancji do wszystkich zarzutów odwołania.

4. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód w wyniku realizacji inwestycji pn.: "Przebudowa linii napowietrznej 110 kV M.-D. M." nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

W ocenie skarżącej brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do ustalania odszkodowania na drodze administracyjnej, dlatego też uzasadnionym jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, zważywszy także na fakt stricte cywilnego charakteru roszczeń właścicieli w stosunku do inwestora i toczące się w tym zakresie postępowanie przed sądem powszechnym w zakresie ustalenia służebności przesyłu.

Skarżąca tak jak w odwołaniu podkreśliła, iż warunkiem przyznania odszkodowania na podstawie przepisów art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. jest szkoda powstała na skutek zdarzeń i okoliczności wymienionych w art. 120, 124 i 126 ustawy, które są ściśle przewidziane. Niedopuszczalne jest stosowanie w tym zakresie interpretacji rozszerzającej katalog tych zdarzeń. Starosta [...] posiadałby zatem kompetencje do przyznania jej odszkodowania w przypadku, gdyby zaistniały zdarzenia, określone w art. 124 u.g.n. W przedmiotowej sprawie nie doszło jednak do ograniczenia korzystania z nieruchomości, co potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018r. sygn. akt I OSK 142/18. Wobec braku pozytywnej decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 124 u.g.n. nie ma możliwości ustalenia odszkodowania na drodze administracyjnej.

Skarżąca przytoczyła dalej treść ww. wyroku NSA, w tym ustalenie, że w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., a także w akcie notarialnym z [...] 2016 r. wyraziła ona zgodę na zakładanie i przeprowadzenie na przedmiotowej działce przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych i naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń; na przebudowę linii wysokiego napięcia 110 kV; na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania robót związanych z przebudową linii, wejście osób oraz dojazd na teren nieruchomości sprzętu niezbędnego do wykonania stosownych prac.

W związku z powyższym, wobec zgody, którą organy obu instancji pomijały milczeniem w uzasadnieniach swoich decyzji, niezrozumiałe jest prezentowane przez organ II instancji stanowisko, iż odszkodowanie z tytułu wejścia na nieruchomość

i wykonania robót budowlanych musi być ustalone w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przeprowadzona, w określonych wyżej ramach, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja o ustaleniu na rzecz skarżącej od inwestora odszkodowania z tytułu wykonania przez inwestora prac związanych z przebudową przebiegającej przez nieruchomość skarżącej linii energetycznej z jedno- na dwutorową.

Zdaniem organów obu instancji podstawę materialnoprawną wydania ww. decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) dalej: "u.g.n.", a odszkodowanie ma charakter publicznoprawny z uwagi na to, iż w czasie wykonywania przedmiotowych robót istniały w obrocie prawnym wydane w oparciu o at. 124 ust. 1 i 2 u.g.n. decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez jej właściciela, jak również decyzja zezwalająca na niezwłoczne jej zajęcie. W tym stanie rzeczy znajdują zastosowanie przepisy art. 128 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym wwłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw a także art. 129 ust. 1 u.g.n. stanowiący, iż odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5.

Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., uprawnia starostę do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw, które do niej przysługiwały (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 993/19, Legalis nr 1941664).

Zdaniem skarżącej, stanowisko to jest bezzasadne, albowiem decyzja

o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na którą powołuje się organ, została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 142/18, stwierdzającym

m.in. iż nie było podstaw do wydania tej decyzji skoro skarżąca wyrażała zgodę na wykonanie przedmiotowych robót a spór między nią, a inwestorem dotyczył jedynie warunków ustanowienia służebności przesyłu.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi uznać należy za zasadne, albowiem organy obu instancji, wadliwie przyjęły, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki do ustalenia na podstawie ww. przepisów, tj. w trybie administracyjnym odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej.

W sprawie bezsporne jest, że wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 142/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 430/17

w sprawie ze skargi E. K. oraz zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...]

oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] ograniczającą w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości poprzez zezwolenie E. Sp. z o.o. wykonania praw związanych z przebudową odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji M.-D. M. wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Tak więc de facto na dzień wydawania decyzji odszkodowawczej ([...] stycznia 2019 r.) nie istniała w obrocie prawnym ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej w celu wykonania tych robót na nieruchomości skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., a także w akcie notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. wyraziła zgodę na zakładanie i przeprowadzenie na jej działce nr ew. [...] obr. S. , gm. B. przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych i naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń; na przebudowę linii wysokiego napięcia 110 kV; na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania robót związanych z przebudową linii, wejście osób oraz dojazd na teren nieruchomości sprzętu niezbędnego do wykonania stosownych prac.

Skarżąca słusznie podniosła, iż organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tego faktu, (co podnosiła także w odwołaniu), a co za tym idzie - błędnie, tak jak organ I instancji, przyjął, że uchylenie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie ma bezpośredniego wpływu na prawną podstawę i przesłanki wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Organ II instancji trafnie zresztą stwierdza w wydanej decyzji, że w trybie cywilnym odszkodowanie może być przyznawane tylko w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości wyrazi zgodę na wejście na jego nieruchomość, natomiast nie dojdzie do porozumienia z inwestorem co do kwoty odszkodowania i wówczas właściwy do ustalenia odszkodowania będzie sąd powszechny. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, czego jednak organ właściwie nie rozważył.

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę tak ukształtowany stan faktyczny i prawny sprawy należało ocenić, że do założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej na działce skarżącej doszło na podstawie jej zgody, o której mowa powyżej. Z tego też powodu NSA, wskazanym wyrokiem I OSK 142/18 uchylił decyzję w przedmiocie ograniczenia właścicielowi sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, uznając brak podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości. Wprawdzie w dacie wykonywania prac na przedmiotowej nieruchomości decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. funkcjonowała, jednakże w sytuacji jej wyeliminowania z tego obrotu wyrokiem NSA i uprzedniej zgody właściciela nieruchomości na wejście operatora energetycznego na tą nieruchomość w celu wykonania określonych prac, brak jest podstaw do uznania, iż podstawą tego wejścia były wydane decyzje administracyjne

a nie jednoznacznie wyrażona zgoda właściciela. Wobec czego znajduje zastosowanie administracyjny tryb ustalenia odszkodowania uregulowany w art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.

W następstwie ww. wyroku decyzja organów w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości utraciła byt prawny, a więc przestała istnieć podstawa umożliwiająca rozstrzygnięcie decyzją administracyjną przedmiotowego odszkodowania. W takiej sytuacji brak jest bowiem możliwości wpisania do ksiąg wieczystych prawa inwestora do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w oparciu o decyzję administracyjną, a zatem kwestia odszkodowania wymaga uregulowania umownego. Wówczas, jeżeli nie dojdzie do porozumienia między właścicielem nieruchomości a inwestorem co do kwoty odszkodowania za zajęcie nieruchomości w oparciu o wyrażoną przez właściciela zgodę, to spór w tym zakresie, mający charakter cywilno-prawny podlega rozstrzygnięciu w trybie przewidzianym dla tego trybu spraw.

Z treści skargi wynika, iż taki spór się toczy.

Podsumowując, należy przyznać rację argumentacji skarżącej, że w sprawie objętej zaskarżoną decyzją doszło do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten ma zastosowanie, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części i wówczas organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.

Sąd nie podziela stanowiska organów negującego możliwość umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż można to uczynić, gdy wystąpi o to strona, na rzecz której sprawa została wszczęta, co nie miało miejsca w konkretnej sprawie. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. ma miejsce, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Utrata mocy obowiązującej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza, że przestała istnieć jedna z koniecznych przesłanek materialnoprawnych do wydania decyzji na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. Skutecznego argumentu przeciwko stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego nie może stanowić argumentacja organu odwoławczego, że prace budowlane na nieruchomości skarżących zostały wykonane w czasie, gdy istniała w obrocie prawnym decyzja o zezwoleniu na zajęcie tych działek. Przesłanka umorzenia postępowania może zostać ujawniona, jak w realiach niniejszej sprawy, w wyniku kontroli zgodności z prawem wydanej w danej sprawie decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji należy przyznać rację skarżącej wyrażającej wolę wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie przyznania jej odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., skoro zainteresowana jest ona rozstrzygnięciem sporu w tym zakresie na drodze cywilno-prawnej, do czego w okolicznościach niniejszej sprawy jest uprawniona. Skoro zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie istniała w obrocie prawnym decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. do którego przepis art. 129 ust. 5 pkt 1 stanowiący stanowi prawną zaskarżonej decyzji jednoznacznie nawiązuje, to postępowanie administracyjne w oparciu o ww. przepis uznać należy za bezprzedmiotowe, co organ winien wziąć pod uwagę ponowienie rozpatrując sprawę.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji o czym orzekł, w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania zasądzonych od organu na rzecz skarżącej, Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.