Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 797/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 68
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia budynku mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. nakazał M. G., M. M., P. M. – współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w T. opróżnienie i wyłączenie z użytkowania budynku kamienicy położonej przy ul. [...] w T. w terminie do dnia [...] marca 2018 r. Organ zarządził nadto niezwłoczne umieszczenie na obiekcie zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie jego użytkowania.

Powyższą decyzję poprzedzały następujące okoliczności:

Do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T., [...].07.2017 r. wpłynął wniosek uczestnika postępowania - M. G., jednego ze współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w T., o przeprowadzenie kontroli stanu technicznego budynku usytuowanego przy ul. [...] w T. z uwagi na pogarszający się stan obiektu. Do powyższego wniosku załączona była opinia o stanie technicznym więźby dachowej i stropu nad drugim piętrem wykonana przez biegłego sądowego T. T. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno - budowlanej oraz uprawnienia budowlane do pełnienia funkcji projektanta w specjalności konstrukcyjno – budowlanej. Z wniosków zawartych w załączonej opinii wynika, iż "belki stropowe nad drugim piętrem uległy istotnym uszkodzeniom. Strefy podparcia w znacznej ilości belek uległy całkowitemu zniszczeniu. Strop nad drugim piętrem utracił nośność. Skutkiem uszkodzeń konstrukcji stropu było przemieszczenie jego elementów i opartej na nim konstrukcji więźby dachowej. Konstrukcja więźby dachowej nie jest już bezpiecznie podparta na konstrukcji stropu."

Wobec powyższego organ I instancji przeprowadził w dniu [...].08.2017 r. kontrolę przestrzegania przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.; dalej: pb.)., przeprowadzoną w ww. budynku. Podczas kontroli stwierdzono, że lokale znajdujące się na parterze, I piętrze oraz w piwnicy kontrolowanego budynku są użytkowane, natomiast lokal znajdujący się na II piętrze jest nieużytkowany. W wyniku dokonanych oględzin lokalu znajdującego się na drugiej kondygnacji organ I instancji stwierdził, że belki stropowe ponad tą kondygnacją zostały odsłonięte i widoczna jest ich korozja biologiczna. Belki te są podstęplowane.

Fragmenty niektórych belek zostały wymienione na nowe. W lokalu na II piętrze skuto tynki oraz zdemontowano i odcięto instalację elektryczną i wod-kan.

Następnie, PINB Powiatu Grodzkiego w T. pismem z dnia [...].09.2017 r. zawiadomił współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w T. o kontroli utrzymania stanu technicznego ww. obiektu przewidzianej na dzień [...].10.2017 r.

Dnia [...] października 2017 r. do ww. organu wpłynął wniosek M. G. z dnia [...] września 2017 r. o nakazanie, w drodze decyzji, opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub części ww. budynku wraz z wykonaniem doraźnych zabezpieczeń i usunięciem zagrożenia bezpieczeństwa ludzi łub mienia.

Następnie pismem z dnia [...].10.2017 r. uczestnik przedłożył opinię o stanie technicznym więźby dachowej i stropu nad drugim piętrem wykonaną przez biegłego sądowego T. T. z dnia [...] stycznia 2017 r. wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. XI Wydział Cywilny sygn. akt XI Ns 2534/15 oraz pozew o wydanie nieruchomości i umożliwienie korzystania z części wspólnej nieruchomości z dnia [...].08.2017 r. kierowany do Sądu Rejonowego w T. I Wydział Cywilny.

W dniu [...].10.2017 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego przeprowadził kontrolę stanu technicznego ww. budynku, podczas której ustalono, że na II piętrze elementy konstrukcji drewnianej (więźby dachowej i stropu) są w znacznym stopniu zdegradowane biologicznie. Belki stropowe w części przyściennej zdegradowane są w takim stopniu, że nie przenoszą obciążeń na ściany (zawieszone w powietrzu). Belki stropowe obciążone są ciężarem dachu (krokwie opierają się na belkach stropowych). Ze względu na stan belek stropowych zostały one występlowane a tym samych ciężar stropu i zarazem dachu opiera się na stropie pomiędzy I a II piętrem. [...] Ze względu na zły stan techniczny elementów konstrukcyjnych i występujący przejściowy układ obciążeń oraz nadchodzący sezon zimowy i dodatkowe obciążenie śniegiem budynek grozi katastrofą budowlaną. Nadto stwierdzono, iż strop nad lokalem znajdującym się nad I piętrem nie jest występlowany, wobec czego cały ciężar konstrukcji stropu nad I piętrem, stropu nad II piętrem oraz dachu opiera się na stropie nad I piętrem.

Tym samym organ nadzoru budowlanego I instancji zawiadomieniem z dnia [...].10.2018 r. wszczął postępowanie w sprawie wyłączenia z użytkowania budynku położonego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w T., w związku z nieodpowiednim stanem technicznym i orzekł, jak w ww. decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. (skarżąca) zarzuciła organowi, że ten oparł się na opinii opisowej, niepopartej wyliczeniami. W piśmie uzupełniającym do odwołania, wystosowanym przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, zarzucono nadto organowi pominięcie sporządzonej na zlecenie skarżącej opinii uprawnionego specjalisty mgra inż. R. S., zawierającej stosowne wyliczenia dla konstrukcji dachu i stropu. Zakwestionowano stwierdzone przez organ na podstawie opinii biegłego zagrożenie katastrofą budowlaną. W ocenie skarżącej organ, wydając decyzję nakazującą opróżnienie budynku nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki bezpośredniości zagrożenia z art. 68 §1 i §2 p.b., naruszając art. 7, 75 §1, 77 §1, 80 i 81a §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – "k.p.a."). Ponadto wskazała, że decyzja nie była opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności oraz nie stanowiła o zastosowaniu środków zabezpieczających przewidzianych w art. 69 p.b.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Przesłankę zastosowania art. 68 pb, stanowi ustalenie przez organ nadzoru budowlanego takiego stanu budynku, który bezpośrednio grozi zawaleniem, przy czym stan techniczny obiektu musi stwarzać realną i bezpośrednią groźbę zawalenia się obiektu.

W zaistniałym stanie faktycznym nieodpowiedni stan techniczny obiektu - budynku kamienicy przy ul. [...] w T., nie budzi wątpliwości, co zostało potwierdzone sporządzonymi przez organ nadzoru budowlanego I instancji protokołami z kontroli, oraz znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy opinią biegłego sądowego T. T..

Z powyższej opinii biegłego wynika m.in., iż "belki stropowe nad drugim piętrem uległy istotnym uszkodzeniom. Strefy podparcia w znacznej ilości belek uległy całkowitemu zniszczeniu. Strop nad drugim piętrem utracił nośność. Skutkiem uszkodzeń konstrukcji stropu było przemieszczenie jego elementów i opartej na nim konstrukcji więźby dachowej. Konstrukcja więźby dachowej nie jest już bezpiecznie podparta na konstrukcji stropu. [...] Po zniszczeniu oparcia części belek stropu nad drugim piętrem budynku przy ul. [...], konstrukcja stropu i oparta na niej więźba dachowa osiadły. Chwilowo znalazły oparcie na mniej uszkodzonych elementach. Była to jednak równowaga chwiejna. Naruszenie tej równowagi mogło zakończyć się katastrofą budowlaną. Jeśli w konstrukcji występują przemieszczenia spowodowane utratą nośności, nawet tylko części lej elementów, mamy do czynienia ze stanem awaryjnym." "Ponadto doszło do pęknięcia pomiędzy murem elewacji frontowej, a murem ściany podłużnej. Utrata powiązania stropu z murem frontowym i oddzielenie się tego muru od ściany usztywniającej może prowadzić do utraty stateczności ściany frontowej".

Podczas kontroli, przeprowadzonej dnia [...].10.2017 r., organ I instancji ustalił, że na II piętrze elementy konstrukcji drewnianej (więźby dachowej i stropu) są w znacznym stopniu zdegradowane biologicznie. Belki stropowe w części przyściennej zdegradowane są w takim stopniu, że nie przenoszą obciążeń na ściany (zawieszone w powietrzu). Belki stropowe obciążone są ciężarem dachu (krokwie opierają się na belkach stropowych). Ze względu na stan belek stropowych zostały one wystemplowane, a tym samych ciężar stropu i zarazem dachu opiera się na stropie pomiędzy I a II piętrem. [...] Ze względu na zły stan techniczny elementów konstrukcyjnych i występujący przejściowy układ obciążeń oraz nadchodzący sezon zimowy i dodatkowe obciążenie śniegiem budynek grozi katastrofą budowlaną.

Natomiast, dnia [...].04.2018 r., ponownie wykonując oględziny przedmiotowego budynku, powiatowy organ nadzoru budowlanego stwierdził, że w lokalu znajdującego się na II piętrze występują liczne stemple drewniane i systemowe szalunkowe podtrzymujące belki stropowe ponad II piętrem. Belki stropowe ponad pomieszczeniem w znacznym stopniu zdegradowane biologicznie, popękane, w miejscach przecieków dachu zgnite. Końcówki belek stropowych w miejscach koszy (w miejscu styku ze ścianą) znacznie zniszczone co nie pozwala na przenoszenie obciążeń z dachu na ściany konstrukcyjne. Belki stropowe oparte na ścianach około 10-15 cm. Stan belek stropowych, brak oparcia na ścianach konstrukcyjnych powoduje przenoszenie obciążeń stropu nad II p. oraz dachu na strop ponad Ip. Dodatkowe obciążenie działające na belki stropu nad Ip. powoduje realne zagrożenie katastrofą budowlaną. Ściana zewnętrzna od strony [...] wykonana w technologii "mur pruski" zaś przeciwległa murowana ściana ta ma liczne ubytki cegieł w poziomie belek stropowych ponad II piętrem. Stwierdzono rozwarstwienie się ściany frontowej od ścian bocznych. Na ścianie działowej równoległej do belek stropowych widoczne jej ugięcie, co może świadczyć o ugięciu belek stropowych pod I piętrem. Belki stropowe ponad II p, mają wyraźne ugięcie. PINB Powiatu Grodzkiego w T. jednoznacznie stwierdził, że budynek nie nadaje się do użytkowania i stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia grożąc katastrofą budowlaną. Za zły stan techniczny pokrycia dachowego, konstrukcji dachu i stropu nad drugim piętrem odpowiadają naturalne procesy biologiczne.

Powyższe ustalenia dot. stanu technicznego przedmiotowej kamienicy potwierdza również ekspertyza techniczna znajdująca się w projekcie budowlanym, opracowanym w kwietniu 2018 r. przez inż. M. B. na zlecenie uczestnika. Z ww. ekspertyzy wynika, iż stan techniczny poszczególnych elementów więźby dachowej oraz stropu nad II piętrem jest zły. Większość konstrukcji więźby dachowej "zniszczona jest przez owady żyjące w martwym drewnie oraz długotrwale wystawienie powierzchni na działanie wody opadowej dostającej się do wnętrza przez nieszczelne pokrycie. Konstrukcję dodatkowo osłabiają stare wycięcia złączy ciesielskich. Na siedemnaście wiązarów znajdujących się w konstrukcji dachu przypadają pięćdziesiąt dwa takie osłabienia. Głębokość wycięć sięga 1/3 przekroju elementów konstrukcyjnych, a usytuowanie ich przypada w większości w połowie rozpiętości między węzłami konstrukcji, gdzie występuje największe ugięcie [...]". Ponadto, większość zachowanych elementów drewnianych stropu również "[...] jest uszkodzona w wyniku zalania lub/i działalności owadów. Występują też uszkodzenia wynikające z działalności ognia. Obecnie część belek stropowych nie ma podparcia. Większość stropu jest oparta na stemplach [...]". Co więcej, w pkt 6 ekspertyzy stwierdzono, że "W chwili obecnej obiekt ten stanowi zagrożenie dla osób w nim przebywających, a jeśli nie podejmie się żadnych działań, w bliskiej przyszłości stanie się niebezpieczny dla osób postronnych, np. przechodniów. Brak podparcia belek stropowych lub ich za małe podparcie na ścianach oraz zniszczona materia, z której wykonane są elementy konstrukcji niosą zagrożenie dla samej konstrukcji kamienicy. Stan ten doprowadzić może do zawalenia się części lub całości obiektu [...] ".

Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego, tut. organ odmówił wiarygodności dokumentowi - Ekspertyzie budowlanej stanu technicznego konstrukcji stropów i poddasza budynku mieszkalnego z usługami opracowanej na zlecenie skarżącej przez mgr inż. R. S..

Z ww. ekspertyzy wynika, że stan przedmiotowego budynku jest zadowalający "nie ma więc potrzeby na obecnym etapie użytkowania stropu II-go piętra dodatkowo zabezpieczać poza zabezpieczeniem przed korozją biologiczną [...]. " Z obliczeń nośności stropów parteru, I piętra oraz II piętra, zawartych w ww. ekspertyzie wynika, że graniczne stany nośności tych elementów nie zostały przekroczone. Jednakże należy zwrócić uwagę na fakt, że przedstawione w ekspertyzie obliczenia nośności odnoszą się do belek nieuszkodzonych - dla bali z drewna sosnowego zachowanych "[...] od dawna w warunkach pomieszczeń ogrzewanych w dobrym stanie technicznym i wilgotności drewna poniżej 10% przyjęto klasy C30,C35 [...]". Do obliczeń autor ekspertyzy przyjął jedną z wyższych klas drewna - nie uwzględniając naturalnego zużycia konstrukcji drewnianych oraz ich degradacji biologicznej (porażenie owadami spuszczela, zawilgocenie/zgnicie elementów drewnianych), a także dodatkowego obciążenia jakie przenoszone jest na stropy poprzez stemple.

Co więcej, mgr inż. R. S. podczas kontroli przedmiotowego obiektu przeprowadzonej przez pracowników PINB Powiatu Grodzkiego w T. dnia [...].04.2018 r. "nie stwierdził ugięć belek stropowych ponad II p. a jedynie porażenie ich owadami spuszczela oraz biologiczne zniszczenie końcówek belek przy połączeniu z krokwiami oraz w miejscu oparcia na szkielecie drenowym (muru pruskiego)". Przy czym należy zauważyć, że mgr inż. R. S. w opracowanej przez siebie ekspertyzie również potwierdził nieodpowiedni stan techniczny konstrukcji drewnianych, jednakże nie uwzględnił tego faktu przy sporządzaniu obliczeń nośności poszczególnych elementów obiektu. Z uwagi na powyższe, jego ekspertyza nie może stanowić wiarygodnego dowodu. W obliczu ustaleń dokonanych przez organ I instancji oraz korespondujących z nimi ustaleniami niezależnego biegłego sądowego T. T., należało odmówić temu opracowaniu mocy dowodowej w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez organ II instancji.

Wyżej wymienione ustalenia uzasadniały rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy na podstawie art. 68 pb. W przypadku stwierdzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. istnienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku, organ ten jest nie tylko uprawniony, ale obowiązany do wydania nakazu opróżnienia tego budynku.

Dodatkowo wskazać należy na wyspecjalizowany charakter organu nadzoru budowlanego prowadzącego postępowanie i tym samym mającego wiedzę specjalistyczną posiadaną przez jego pracowników, która umożliwia im rzetelną i profesjonalną ocenę stanu technicznego obiektów budowlanych w aspekcie zagrożeń dla zdrowia, życia i mienia. Wobec tego materiał dowodowy uzyskany w trakcie oględzin przeprowadzonych przez powiatowy organ nadzoru budowlanego mógł w sposób kompleksowy posłużyć do wykazania wystąpienia przesłanek zastosowania sankcji z art. 68 pb.

Stan rzeczonego budynku stwarza realne zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w tym obiekcie, jak również w jego otoczeniu. Niemniej właściciel ma prawo usunąć stan zagrożenia i doprowadzić budynek do należytego stanu, co może stanowić podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

Natomiast odnosząc się do treści odwołania, to wskazany przepis nie uszczegóławia środków dowodowych, przy pomocy których należy wykazać wystąpienie przesłanek uzasadniających zastosowanie jego dyspozycji, poza jedynie wskazaniem w pkt 1, że wydanie decyzji obejmującej nakazy winno nastąpić na podstawie protokołu oględzin. Takie oględziny w rozpatrywanej sprawie miały miejsce w budynku przy ul. [...] w T. w dniach [...].10.2017 r. oraz [...].04.2018 r., co potwierdzają sporządzone z nich protokoły znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy. Z treści protokołów oględzin przeprowadzonych w obecności współwłaścicieli obiektu wynika, że organ w sposób bardzo szczegółowy ustalił stan całego budynku w tym poszczególnych lokali, stwierdzając realne zagrożenie katastrofą budowlaną. Na podstawie poczynionych w trakcie oględzin ustaleń organ nadzoru budowlanego I instancji uznał, że wypełniła się hipoteza przepisu art. 68 pb, co uzasadniało wydanie nakazu wyłączenia z użytkowania w określonym terminie całego obiektu zagrożonego zawaleniem się.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niezastosowania doraźnych zabezpieczeń przez powiatowy organ nadzoru budowlanego, należy zauważyć, iż organ ten decyzją z dnia [...].03.2014 r. znak: [...] na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 pb, nakazał właścicielom budynku położonego przy ul. [...] w T., wykonanie w terminie do dnia [...].05.2014 r. robót zabezpieczających polegających na:

- uzupełnieniu wymurówki kominów w miejscu gdzie występują ubytki cegieł,

- podparciu na poziomie pierwszego piętra stemplami belek stropowych stropu Il-piętra.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. z dnia [...] stycznia 2018 r., [...]. oraz o zsądzenia od organu odwoławczego kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I/ naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a/ art. 7, 75 par 1, 77 par 1 ,80 i 81 a par 1 przez to , że organ I instancji nie dokonał analizy treści i nie wykorzystał przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy opinii budowlanej dot. wyliczeń w zakresie statyki i obciążeń z dnia [...].03.2015r., sporządzonej na zlecenie skarżącej przez mgr inż. R. S., zaś organ II instancji na skutek podniesienia tego zarzutu w odwołaniu skarżącej, mając w aktach sprawy 2 opinie ( z których jedna opinia inż. M.. B. nie jest znana skarżącej) ze skrajnie odmiennymi wnioskami, wzajemnie sprzeczne, sporządzone jednak przez uprawnionych inżynierów konstruktorów, nie wykazał dlaczego dał wiarę wyłącznie opinii kwestionującej stabilność budynku, choć zdaniem skarżącej w tej sytuacji faktycznej i prawnej powinien dokonać co najmniej ekspertyzy porównawczej odnoszącej się do wyliczeń obciążeń i wytrzymałości materiałów jakie zawiera opinia inż R.. S., do wyliczeń jeśli zawiera (skarżąca nie została zawiadomiona o złożeniu jako dowodu tejże opinii) opinia inż. M. B., organ II Instancji naruszył zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego dokonując dowolnej oceny przywołanej opinii, bezpodstawnie wskazując, że sporządzona ekspertyza nie odnosi sie do warunków konstrukcji danego obiektu, zawiera rzekomo wyliczenia nie odpowiadające zastosowanym materiałom budowlanym, przekrojom istniejących belek stropowych, zaś wyliczenia wytrzymałościowe nie odpowiadają stanowi faktycznemu, gdy w istocie inż. R..S. autor ekspertyzy wskazuje (str. 10), we wnioskach opinii, " że przekroje belek są w rzeczywistości większe niż przyjęte do obliczeń, a stan techniczny i warunki zachowania lepsze niż jak wynikałoby to z przyjętej klasy drewna" .Ekspert w konkluzji, nie stwierdza realnego zagrożenia dla ludzi i mienia, stanowiącego przesłankę dla wydania zaskarżonej decyzji.

Potwierdzeniem słuszności wniosków opinii jest m.in. nienadanie rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji organu I instancji.

b/ naruszenia art. 10 par 1 kpa przez zaniechanie zawiadomienia skarżącej o złożonym do akt sprawy w postępowaniu przed organem II instancji, w dniu [...].05.2018r przez uczestnika, projekcie budowlanym, ekspertyzie stanu technicznego wraz inwentaryzacją przedmiotowego budynku - skarżąca powzięła o tym informację dopiero z treści zaskarżonej decyzji organu II instancji.

c/ naruszenia art. 107 kpa poprzez brak wskazania wymiernych przyczyn (np. błędu w wyliczeniach, czy niewłaściwych założeń konstrukcyjnych, czy też złej oceny stanu faktycznego konstrukcji budynku )pominięcia lub odmowy uznania wiarygodności dowodu w postaci sporządzonej przez R.. S. opinii wytrzymałościowej dla budynku, oceny budowlanej, a w szczególności precyzyjnych wyliczeń w zakresie obciążeń i statyki budynku.

W konsekwencji uchybień opisanych w pkt. 1.1. i 1.2., organ I instancji oparł swe ustalenia w zakresie przesłanek warunkujących nakazanie opróżnienia i wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku w związku z zagrożenia dla życia i zdrowia ,ponownie na opinii biegłego sądowego T. T. sporządzonej w dniu [...].01.2017r na inne okoliczności niż wskazane w zaskarżonym nakazie, tj. dla ustalenia stanu technicznego konstrukcji dachu i stropu II piętra w celu rozpoczęcia i kontynuowania remontu przedmiotowego budynku. Przedmiotowa opinia nie zawiera istotnych dla prawidłowej oceny stanu obiektu, obliczeń statycznych dla konstrukcji dachu i stropu, w zakresie ich wytrzymałości. ( wyliczenia takie zawiera pominięta przez organ I instancji opinia R.. S.).

Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego tj. art. 68 pb, przez nieuzasadnione stanem faktycznym , dowolne , ocenne przyjęcie przez organy, że w obiekcie przy ul. [...] w T. istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia osób w nim przebywających.

W uzasadnieniu skargi podano, co następuje:

W realiach niniejszej skargi, skarżąca wnosi o dokonanie oceny prawidłowości wydanej decyzji przez organ I i II instancji, sprowadzającej się do analizy całego materiału dowodowego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, a w szczególności co do znaczenia i poprawności opinii R. S. w zakresie wytrzymałości konstrukcji całego obiektu, w związku z nakazaniem wyłączenia z użytkowania budynku.

Skarżąca kwestionuje trafność i prawidłowość decyzji organu II instancji, który na podstawie ponownych oględzin budynku, dokonanych przez tych samych pracowników organu I instancji, uznał za niewłaściwe precyzyjne wyliczenia obciążeń konstrukcji, zaś za wystarczającą uznał wizualna ocenę stanu budynku, i arbitralne stwierdzenie o realności zagrożenia zawaleniem sie budynku. Nietrafność oceny materiału dowodowego polega także na tym, że wizja w budynku wykonana na polecenie organu II instancji, nie zawiera żadnych stwierdzeń dowodzących pogorszenia sie stanu budynku, nie opisuje na czym miałoby polegać zagrożenie.

Brak ustawowej przesłanki bezpośredniości i realnego zagrożenia katastrofą budowlaną, i ten stan rzeczy nie uległ zmianie.

Zdaniem skarżącej, stan budynku, choć wymaga podjęcia prac remontowych, co jest niesporne i na te okoliczność sporządzano opinie przez biegłego sądowego T. ), nie zagraża jednak bezpieczeństwu ludzi i mienia, w przypadku zezwolenia na dalsze jego użytkowanie, po wykonaniu niezbędnych prac remontowych. Zarówno organ I jak i II instancji, nie dokonały merytorycznej weryfikacji szczegółowych wyliczeń w ekspertyzie dotyczącej , wytrzymałości konstrukcji budynku, obejmującej wyliczenia wytrzymałościowe dla parteru, I i II piętra przedmiotowego budynku.

Opinia ta jednoznacznie wskazuje, że mamy do czynienia z tzw. nadwytrzymałością konstrukcji, mimo widocznych uszczerbków w elementach nośnych spowodowanych degradacją biologiczną dachu i belek stropowych. Dla skarżącej wyniki opinii wytrzymałościowej, oznaczają wprost, że obiekt wymaga prac remontowych i to jest niesporne w sprawie, ale jego stan nie stanowi realnego bezpośredniego zagrożenia o jakim mowa w art. 68 prawa budowlanego. Organ II instancji błędnie zarzuca, że wyliczenia w ekspertyzie obliczenia nośności odnoszą się do belek nieuszkodzonych, czy też, że do obliczeń ekspert przyjął "jedną z wyższych klas drewna, nie uwzględniając stanu konstrukcji w chwili obecnej". Wywody i zarzuty organu II instancji w tym zakresie są całkowicie bezpodstawne i wprost sprzeczne z treścią opinii. Ekspert R.. S., we wnioskach opinii str.10 pisze, że wyliczenia obciążeniowe zostały dokonane po sprawdzeniu stanu faktycznego, gdzie okazało sie, że przekroje faktyczne belek są większe niż przyjęte do wyliczeń, a wiec bardziej wytrzymałe), a stan techniczny i warunki zachowania drewna są lepsze niż jak wynikałoby z przyjętej (do obliczeń ) klasy drewna.

Ponadto ekspert wskazał na wcześniejszy w opinii inwentaryzacyjnej błędny schemat obciążenia stropu II piętra, wyliczył i wskazał na bardzo dużą rezerwę nośności konstrukcji i stropów.

Organ II instancji, nie przeprowadzając np. przy pomocy innych niezależnych biegłych konstruktorów, wyliczeń wytrzymałościowych, jedynie na podstawie oględzin stanu belek i krokwi, konstrukcji dachu, odmówił wiarygodności matematycznym wyliczeniom w ekspertyzie biegłego R.. S.. Zdaniem skarżącej uczynił to bez przedstawienia merytorycznych argumentów, a jedynie przytaczając ustawowe zwroty, że odmawia wiarygodności dla tegoż dowodu w sprawie.

Ocena stanu technicznego budynku dokonana na polecenie organu II instancji, nie wskazuje, jakie I elementy konstrukcji inne niż występujące w trakcie poprzednich wizji lokalnych ([...].08.2017 i [...].10.2017) dodatkowo nasiliły się, wystąpiły lub uległy pogorszeniu, w sposób potwierdzający realność zagrożenia o jakim mowa w art. 68 prawa budowlanego.

Organ II instancji nie poinformował skarżącej o nowym dowodzie w sprawie. Skarżąca nie zna treści i wniosków tej ekspertyzy ,nie ma więc możliwości ustosunkowania sie do niej w skardze. Skarżąca była jedynie zawiadomiona, w dniu [...].04.2018 o możliwości ostatecznego przejrzenia akt sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a przywołany dokument, powoływany w zaskarżonej decyzji jako mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, został przedłożony organowi II instancji na 5 dni przed wydaniem decyzji bez zawiadomienia o tym fakcie skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że przedstawiona przez skarżącą ekspertyza, jako jeden z elementów materiału dowodowego, poddany został ocenie organu, przy czym organ nie był związany zawartymi tam zaleceniami autora. Organ wskazał, że dostrzegając sprzeczność opracowanych na rzecz skarżącej oraz wnioskodawcy ekspertyz oparł się przede wszystkim na ustaleniach organu I instancji oraz korespondujących z nimi ustaleniach niezależnego biegłego sądowego T. T. – ekspertyzy dostarczone przez strony postępowania organ potraktował jako stanowiska stron w sprawie i nie opierał bezpośrednio na nich swojego rozstrzygnięcia, wyjaśniając jednak przyczyny odmowy wiarygodności ekspertyzie przedstawionej przez skarżącą. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 §1 k.p.a. organ stwierdził, że skarżąca nie skorzystała z prawa wglądu do akt, o którym organ zawiadomił strony pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r.; wskazał, że zarzut naruszenia art. 10 §1 k.p.a. może odnieść skutek tylko w sytuacji, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a takiej okoliczności skarżąca nie wykazała.

Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik M. G. wniósł o oddalenie skargi i dopuszczenie dowodu uzupełniającego w postaci opinii biegłego sądowego z dziedziny budownictwa R. P. sporządzonej w ramach postępowania przed Prokuraturą Rejonową T. [...] w T. na okoliczność stanu spornego budynku.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2019 r. Sąd dopuścił dowód uzupełniający w postaci powyższego dokumentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji współstanowił art. 68 pb. Zgodnie z jego treścią w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania (pkt 1); przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów (pkt 2); zarządzić: a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania (pkt 3).

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji, prowadząc postępowanie z wniosku M. G., przeprowadził w dniu [...] października 2017 r. w obecności wnioskodawcy i skarżącej oględziny nieruchomości przy ul. [...] w T.. Z protokołu sporządzonego na tę okoliczność (z jego części podsumowującej stwierdzony stan techniczny) wynika, że "(...) ze względu na zły stan techniczny elementów konstrukcyjnych i występujący przejściowy układ obciążeń oraz nadchodzący sezon zimowy i dodatkowe obciążenie śniegiem, budynek grozi katastrofą budowlaną". Podobnie, w wyniku powtórnie przeprowadzonych oględzin w toku postępowania odwoławczego (16 kwietnia 2018 r.) inspektorzy Powiatowej Inspekcji Nadzoru Budowlanego stwierdzili m.in., że "(...)belki stropowe ponad pomieszczeniem (na drugim piętrze – przyp. Sądu) w znacznym stopniu zdegradowane biologicznie, popękane, w miejsca przecieków dachu zgnite. Końcówki belek stropowych w miejscach koszy (w miejscy styku ze ścianą) znacznie zniszczone, co nie pozwala na przenoszenie obciążeń z dachu na ściany konstrukcyjne. (...) Dodatkowe obciążenie działające na belki stropu nad pierwszym piętrze powodują realne zagrożenie katastrofą budowlaną(...)".

Powyższe koresponduje z dołączonym do akt postępowania administracyjnego dowodem w postaci ekspertyzy biegłego sądowego mgra inż. T. T., sporządzonej na potrzeby postępowania toczącego się między współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości przed Sądem Rejonowym w T., a dotyczącej stanu technicznego konstrukcji dachu i stopu tego budynku. W opinii powyższej, sporządzonej [...] stycznia 2017 r., autor podkreślił m.in. awaryjny stan stropu nad drugim piętrem i konstrukcji więźby dachowej, zagrażający zdrowiu i życiu ludzi przebywających w budynku i jego sąsiedztwie oraz bezpieczeństwu mienia, a ponadto – przy zaniechaniu koniecznego remontu lub jego wadliwego przeprowadzenia – zagrożenie katastrofą budowlaną. Podobne wnioski zawarto też w ekspertyzie stanu technicznego autorstwa inż. M. B. i mgra T. K. z kwietnia 2018 r., sporządzonej na okoliczność zleconej przez wnioskodawcę inwentaryzacji spornego budynku. Powyższe obszerne opracowanie podsumowano stwierdzeniami, że konstrukcja budynku, wzniesiona niestarannie i niezgodnie ze sztuką budowlaną, uległa znacznej degradacji i korzystanie z niego nie jest bezpieczne; wskazano, że "w chwili obecnej obiekt ten stanowi zagrożenie dla osób w nim przebywających, a jeśli nie podejmie się żadnych działań, w bliskiej przyszłości stanie się niebezpieczny dla osób postronnych, np. przechodniów. Brak podparcia belek stropowych lub ich za małe podparcie na ścianach oraz zniszczona materia, z której wykonane są elementy konstrukcji niosą zagrożenie dla samej konstrukcji kamienicy. Stan ten doprowadzić może do zawalenia się części lub całości obiektu". Ekspertyza powyższa zawiera nadto obszerną część obliczeniową uwzględniającą bieżącą konfigurację obciążenia dachu, z której wynika przekroczenie warunków prawidłowych wartości ugięć elementów konstrukcji tego dachu.

Te same wnioski wynikają z dopuszczonego w postępowaniu sądowym dowodu w postaci dokumentu – opinii biegłego sądowego z dziedziny budownictwa mgra inż. R. P. z października 2018 r., w której stwierdzono, że konieczne jest pilne przeprowadzenie prac remontowo-naprawczych zniszczonych elementów budynku, a ich zaniechanie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia wielu osób oraz mienia w wielkich rozmiarach.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy pod względem spełnienia przesłanki do wydania decyzji z art. 68 p.b. Podstawowym w sprawie dowodem, ze względu na treść art. 68 p.b. były protokoły z oględzin przedmiotowego budynku, przy czym zauważyć należy, że oględziny te przeprowadzono dwukrotnie ([...] października 2017 r. i [...] kwietnia 2018 r.) i wnioski z nich wypływające były takie same. W protokołach tych szczegółowo scharakteryzowano poszczególne elementy konstrukcyjne budynku, podkreślając w wielu miejscach ich znacząco zły stan techniczny. Treść protokołów dwukrotnie przeprowadzonych oględzin na spornej nieruchomości dowodzi, że przedmiotowy budynek bezpośrednio grozi zawaleniem. Konstatację taką wyprowadził podmiot wyspecjalizowany w dziedzinie konstrukcyjno-budowlanej, w związku z czym prawidłowo zastosował art. 68 pb. Powzięte rozstrzygnięcie w sprawie należało uznać za właściwe tym bardziej, że zasadnicze dla przedmiotowej sprawy ustalenia zawarte w ww. protokołach, dodatkowo znajdują potwierdzenie w skompletowanym przez organy obu instancji materiale dowodowym: obszernych ekspertyzach specjalistów z zakresu budownictwa wskazujących na katastrofalny stan spornego obiektu i wynikające z niego zagrożenie zawaleniem. Okoliczność znacznej degradacji biologicznej i fizycznej elementów konstrukcji budynku, ich wygięcie, liczne w nich pęknięcia i ubytki, mająca wpływ na stabilność konstrukcji przedmiotowego obiektu – a w związku z tym bezpośrednie zagrożenie jego zawaleniem, potwierdzona została więc nie tylko przez działających z polecenia organu inspektorów nadzoru budowlanego, jak i dwóch niezależnie opiniujących stan techniczny budynku ekspertów. Niewątpliwie zachodziła zatem konieczność wydania decyzji na podstawie art. 68 p.b., do której wydania, w obliczu stwierdzonego bezpośredniego zagrożenia zawaleniem, organ był zobowiązany.

Odnośnie głównego zarzutu skarżącej, jakoby organy bezzasadnie odmówiły wiarygodności opinii specjalisty mgra inż. R. S., Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracyjny obowiązany jest ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ponadto – zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem Nie wzbudziło wątpliwości Sądu, że całokształt materiału dowodowego w sprawie, składającego się przede wszystkim – z racji na treść art. 68 p.b. – z protokołów dwukrotnych oględzin przedmiotowego budynku przeprowadzonych przez inspektorów nadzoru budowlanego, potwierdził, że budynek znajduje się w stanie bezpośrednio zagrażającym zawaleniem.

Wskazane protokoły stanowiły konieczny i najbardziej istotny element postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji , zgodnie z art. 68 pb. Takie unormowanie czyni czynność dowodową polegającą na dokonaniu kontroli oraz sporządzeniu z niej odpowiedniego protokołu regulacją zawartą w administracyjnym prawie materialnym, stanowiącą lex specialis w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego. Pominięcie w sprawie powyższego wymogu może nawet stanowić podstawę do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: Alicja Plucińska – Filipowicz, Komentarz do art. 68 Prawa budowlanego, LEX).

Trzeba też dodać, że w sytuacji stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, w drodze oględzin udokumentowanych protokołem, że całość lub część budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, z uwagi na zły stan techniczny bezpośrednio grozi zawaleniem, organ jest zobligowany do nakazania w drodze decyzji właścicielowi lub zarządcy tego obiektu jego opróżnienie bądź wyłączenie z użytkowania w określonym terminie całości lub części budynku.

Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przed podjęciem decyzji na podstawie art. 68 pkt 1 i 2 pb, nie oznacza obowiązku organu nadzoru budowlanego zasięgnięcia opinii biegłego. Organ może skorzystać z takiego środka dowodowego, jeżeli okoliczności sprawy wymagają wiedzy specjalistycznej, którą organ nie dysponuje, (vide: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Komentarz do art. 68 Prawa budowlanego, LEX), co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Zebrane w sprawie pomocnicze dowody potwierdziły tylko słuszność stanowiska organów. Dotyczy to w szczególności ekspertyzy autorstwa mgra inż. T. T. oraz inż. M. B., których szczegółowe ustalenia i wnioski popierają twierdzenie o konieczności opróżnienia i wyłączenia z użytkowania budynku przy ul. [...] w T.. Podkreślić należy, że każda z przedłożonych przez strony postępowania ocen stanu technicznego powyższego budynku jest jednym z dowodów w sprawie i jako taka podlega ocenie organów administracji. Organ bierze pod uwagę kwestię stanu technicznego budynku wynikającą z takich opracowań i sam ocenia, biorąc pod uwagę stosowne przepisy prawa, jakie nakazy należy zastosować. W niniejszej sprawie zarówno podstawowe dowody w postaci dwóch protokołów z oględzin budynku, jak i dwa dowody posiłkowe w postaci ekspertyz specjalistów z dziedziny konstrukcyjno-budowlanej jednoznacznie wskazują na istnienie danej okoliczności (istnienia stanu bezpośredniego zagrożenia zawaleniem). Ekspertyza przedstawiona przez skarżącą wysnuwała wnioski odmienne, ale prawidłowo organ II instancji zauważył, że obliczenia przedstawione w ekspertyzie autorstwa mgra inż. R. S. opierają się o wartości liczbowe przyjęte dla elementów konstrukcyjnych nieuszkodzonych ("(...)od dawna w warunkach pomieszczeń ogrzewanych w dobrym stanie technicznym i wilgotności drewna poniżej 10% przyjęto klasy C30 i C35"), przy czym sam autor w swojej ekspertyzie również stwierdził zły stan techniczny konstrukcji drewnianych. Na stronie dziesiątej zaś autor R. S. zawarł komentarz porównawczy do ekspertyzy autorstwa mgra inż. M. P., sporządzonej w 2014 r. na potrzeby postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...] o nakazie wykonania robót zabezpieczających. Autor w trybie spekulatywnym wypowiada się co do możliwości przeniesienia obciążenia przez ściany z desek na strop II piętra. Konkluzja o dużych rezerwach nośności nie została poparta, wbrew twierdzeniom skargi, stosownymi obliczeniami, skorygowanymi o wartości odpowiadające stanowi faktycznemu – uzasadniono ją krótkim pisemnym komentarzem porównawczym względem ekspertyzy autorstwa mgra inż. M. P.. Słusznie zatem organ II instancji odmówił wiarygodności powyższej ekspertyzie, wskazując tego powody w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodać, że mgr inż. R. S. w przedmiotowej sprawie występował niejako w podwójnej roli, jako autor opinii oraz jako pełnomocnik skarżącej (vide: 38 akt administracyjnych), albowiem złożył odwołanie w imieniu M. M. (z uwagi na brak pełnomocnictwa, odwołaniu temu nie nadano biegu). W świetle tej okoliczności, sporządzona przez niego opinia i ekspertyza nie mogą korzystać w pełni ze statusu w pełni obiektywnych.

Z powyższych względów nieuzasadnione w ocenie Sądu są zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 68 p.b. oraz prawa procesowego w postaci art. 7, 75 §1, 77 §1, 80 i 81a §1 i 107 §3 k.p.a.

Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 10 k p a., skoro do dnia [...] maja 2018 r., w którym organ II instancji wydał decyzję, skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, wniesienia uwag i zgłoszenia wniosków, mimo że w dniu [...] maja 2018 r. odebrała zawiadomienie o tym uprawnieniu. Zauważyć przy tym należy, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że na stronie składającej zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W skardze skarżąca nie wykazała, jakie okoliczności zamierzała podnieść przed organami obu instancji, a które mogły by mieć wpływ na wynik sprawy.

Za równie chybiony należy uznać zarzut braku nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, skoro nie wskazano, jaki przepis prawa został w ten sposób naruszony.

Należy też wyjaśnić, że dopuszczenie przez Sąd w trybie art. 106 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego miało na celu umożliwienie jak najszerszego zapoznania się z materiałami merytorycznymi dotyczącymi stanu technicznego omawianego budynku by nie pominąć ewentualnej okoliczności, w świetle której, zgromadzony materiał dowodowy mógłby ulec dodatkowej weryfikacji. Jednakże dopuszczony dowód nie wnosił żadnych nowych okoliczności do sprawy ponad już ustalone.

W świetle powyższego za prawidłowe Sąd uznał wydanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie obowiązków nałożonych na współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w T.. Organy przekonująco wykazały okoliczności aktualizujące obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 68 p.b. Z przedstawionych przyczyn, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.