Wyrok NSA, sygn. akt I SA 678/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1, art. 27 ust. 2b
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: Art. 27 ust. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ zezwala organowi prowadzącemu sprawę o przyznanie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, na wszczęcie postępowania opiniodawczego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności jedynie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynikają uzasadnione wątpliwości co do tego czy konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Wystąpienie okoliczności wyżej wskazanych organ obowiązany jest wykazać, bowiem konieczność wszczęcia postępowania opiniodawczego ma wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nie z bliżej niesprecyzowanej, niezawierającej żadnego uzasadnienia wątpliwości pracownika socjalnego.

TEZY

Art. 27 ust. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ zezwala organowi prowadzącemu sprawę o przyznanie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, na wszczęcie postępowania opiniodawczego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności jedynie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynikają uzasadnione wątpliwości co do tego czy konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Wystąpienie okoliczności wyżej wskazanych organ obowiązany jest wykazać, bowiem konieczność wszczęcia postępowania opiniodawczego ma wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nie z bliżej niesprecyzowanej, niezawierającej żadnego uzasadnienia wątpliwości pracownika socjalnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marioli G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 25 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego - uchyla decyzję I i II instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia 22.03.2000 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 25.02.2000 r., którą tenże odmówił Marioli G. przyznania zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że Mariola G. spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na córkę Agatę. Jednakże Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, prowadząc postępowanie o przyznanie zasiłku stałego, powziął wątpliwości co do konieczności sprawowania przez nią opieki nad córką i wystąpił do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w C. o wydanie opinii w tej kwestii. Z wydanej dnia 18.02.2000 r. opinii Zespołu wynika, iż stan zdrowia dziecka nie powoduje konieczności sprawowania stałej opieki nad nim i wobec tego brak było podstaw, zdaniem organu, do przyznania zasiłku stałego.

W skardze na decyzję Kolegium Mariola G. podniosła, iż ubiegając się o zasiłek stały załączyła zaświadczenie z Instytutu Matki i Dziecka, pod stałą opieką którego znajduje się jej córka Agata, o tym że jest to dziecko specjalnej troski, wymagające opieki ze strony matki celem dalszego leczenia i rehabilitacji. Podała, iż dziecko, które ma 2,5 roku, oprócz paru słów nic nie mówi, nie zgłasza potrzeb fizjologicznych, trzeba mu pomagać w jedzeniu, ćwiczyć język, buzię i ona jako matka je rozumie. Nie może posłać dziecka do przedszkola, a sama pójść do pracy nie tylko z uwagi na stan córki, ale również i dlatego, że ma jeszcze czworo dzieci, jest wdową i w takiej sytuacji nie może znaleźć pracy, a dzieciom zapewnić innej opieki oprócz własnej.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz niepozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Odmowa przyznania tego zasiłku może zatem nastąpić jedynie wówczas, gdy organ w postępowaniu udowodni, iż nie wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych tym przepisem.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca występując o zasiłek stały załączyła do wniosku o jego przyznanie dowody potwierdzające spełnianie przez nią przesłanek wymaganych wyżej cytowanym przepisem ustawy. Aktualizacja wywiadu środowiskowego stan udokumentowany przez skarżącą potwierdza. Mimo to znalazła się w nim wzmianka, iż pracownik socjalny powziął wątpliwość co do choroby córki skarżącej i konieczności sprawowania nad dzieckiem stałej opieki i wobec tego organ I instancji zwrócił się o opinię do powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności.

Art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy dopuszcza taki tryb działania organu prowadzącego postępowanie o przyznanie zasiłku, uzależniając jednak zwrócenie się o opinię od wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Przepis ten zezwala zatem organowi, prowadzącemu sprawę o przyznanie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, na wszczęcie postępowania opiniodawczego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności jedynie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynikają uzasadnione wątpliwości co do tego czy konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Wystąpienie okoliczności wyżej wskazanych organ obowiązany jest wykazać, bowiem konieczność wszczęcia postępowania opiniodawczego ma wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nie z bliżej niesprecyzowanej, niezawierającej żadnego uzasadnienia wątpliwości pracownika socjalnego.

Z akt sprawy zgromadzonych przez organ I instancji przed wystąpieniem o opinię Zespołu nie wynikało, aby wystąpiły okoliczności wskazujące na potrzebę wystąpienia o nią. Zaświadczenia Instytutu Matki i Dziecka co do stanu zdrowia dziecka i postępowania z nim, jak i aktualizacja wywiadu środowiskowego świadczyły o konieczności opieki nad dzieckiem w zakresie uniemożliwiającym zatrudnienie. Brak było natomiast jakichkolwiek przeciwdowodów wskazujących, iż rzeczywisty stan jest inny, tzn. budzący wątpliwości i to uzasadnione co do konieczności sprawowania opieki w takim stopniu i zakresie, który uniemożliwiałby podjęcie zatrudnienia.

Podstawą odmowy przyznania zasiłku stałego była właśnie negatywna opinia Zespołu /forma i tryb jej wydania pozostaje poza oceną Sądu, gdyż nie ona jest przedmiotem niniejszej sprawy/, która jednak nie zawierała uzasadnienia przyczyn zajęcia takiego stanowiska. Co przesądziło o tym, że temu dowodowi organy dały pierwszeństwo przed innymi, którym mocy dowodowej odmówiły, z uzasadnienia decyzji obu instancji nie wynika, choć taki obowiązek nakłada art. 107 par. 3 Kpa. Skoro okoliczności sprawy nie wynikało, aby zachodziła potrzeba zasięgania opinii Zespołu, a jego opinia nie wyjaśniała przyczyn stwierdzenia, iż dziecko nie wymaga stałej opieki, nie można było uznać za udowodnione okoliczności, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca odmowę przyznania zasiłku.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.