Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 595/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 151, art. 183 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 § 1, art. 29 § 1, art. 32, art. 33
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 27 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1496/08 w sprawie ze skargi H. F. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1496/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. F. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2008 r., nr [...]w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w L. decyzją z dnia [...] 2003r. [...] wezwał Jerzego F. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami prawa jego reprezentującymi do zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej osobnej kwatery stałej w L. przy ul. [...] 4 m.16 przydzielonej na czas pełnienia służby. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM w L. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Lu 26/06 oddalił skargę Jerzego F. na decyzję z dnia [...] 2004 r., zaś wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1124/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.

Upomnieniem z dnia [...] 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. wezwał męża skarżącej i skarżącą do opróżnienia i przekazania do dyspozycji Agencji zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu w L. przy ul. [...] 4 m.16. Z uwagi na niewykonanie wskazanego w upomnieniu obowiązku Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. w dniu [...] 2008 r. wystawił tytuł wykonawczy i postanowieniem z tej daty wezwał Halinę F. do natychmiastowego opróżnienia powyższego lokalu pod rygorem zastosowania przymusu bezpośredniego oraz zawiadomił o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w administracji w sprawie zwolnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego łącznie z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Podniosła, że nie istnieje obowiązek, który podlegałby egzekucji, ponieważ w decyzji z dnia [...] 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w L. wezwał skarżącą do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu. Dobrowolne wykonanie obowiązku nie nakłada na skarżącego obowiązku wydania kwatery, tj. natychmiastowego opróżnienia lokalu.

Postanowieniem z dnia [...] 2008 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. uznał zarzuty za nieuzasadnione oraz wstrzymał czynności wykwaterowania do czasu uprawomocnienia się postanowienia. Organ I instancji przyjął, że zarzut skarżącej wyczerpuje dyspozycję art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że podstawą zarzutu może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia wskazanego w art. 3 i art. 4 ustawy. Organ podkreślił, że decyzja z dnia [...] 2003 r. w sprawie zwolnienia kwatery jest ostateczna, prawomocna i podlega wykonaniu, a nadto stanowi samoistną podstawę do prowadzenia działań egzekucyjnych.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzut skarżącej jest nieuzasadniony, gdyż decyzją z dnia [...] 2003 r. H. F. została wezwana do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu, a wobec niewykonania tego wezwania oraz z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1124/06, decyzja ta stała się ostateczna, prawomocna i podlega wykonaniu - decyzja stanowi samoistną podstawę prowadzenia działań egzekucyjnych.

W skardze H. F. zarzuciła, że postanowienie Ministra Obrony Narodowej wydane zostało bez podstawy prawnej, bez uwzględnienia argumentów zawartych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji i zawiera błędną interpretację przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak podstawy prawnej wynika z tego, że upomnienie wzywające do opróżnienia lokalu nie jest decyzją administracyjną, a termin do opróżnienia lokalu nie wynika z decyzji z dnia [...] 2003 r. w sprawie zwolnienia kwatery. Nadto wezwanie, zawarte w tej decyzji, do dobrowolnego zwolnienia lokalu nie oznacza nakazu jego opuszczenia. A skoro w decyzji z dnia [...] 2003 r. nie nakazano zwolnienia lokalu, to nie istnieje taki obowiązek.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podał, że stosownie do treści art. 33 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy (czyli z decyzji lub postanowienia właściwego organu).

Podstawą wydania tytułu wykonawczego z dnia [...] 2008 r. była ostateczna i prawomocna decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] 2003 r. Decyzją tą nałożono na męża skarżącej oraz na osoby wspólnie z nim zamieszkałe i prawa jego reprezentujące obowiązek zwolnienia kwatery stałej w L. przy ul. [...] 4 m.16 do dnia [...] 2003 r. Celem tej decyzji było odzyskanie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową możliwości dysponowania przedmiotowym lokalem. Sąd stwierdził, że sytuacją najbardziej optymalną jest wykonanie decyzji przez stronę zobowiązaną bez konieczności zastosowania środków przymusu, stąd dobrowolne opróżnienie lokalu i przekazanie go przez skarżącą do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wykluczyłoby konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, iż wezwanie do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu nie oznacza dowolności w kwestii istnienia obowiązku, a w konsekwencji - w wykonaniu decyzji. Obowiązkiem wynikającym z decyzji z dnia [...] 2003 r. jest opuszczenie lokalu, natomiast postępowanie egzekucyjne, czyli użycie przez organ administracji publicznej środków przymusu, zmierza do pełnej realizacji tej decyzji.

Sąd podzielił zarzut skarżącej, że upomnienie z dnia [...] 2008 r. nie jest decyzją administracyjną, a określony w nim termin opróżnienia lokalu nie wynika z decyzji z dnia [...] 2003 r. Jednocześnie jednak Sąd podkreślił, że upomnienie stanowiło ostatnią próbę zmierzającą do dobrowolnego wykonania decyzji z dnia [...] 2003 r., którą nakazano skarżącej opróżnienie lokalu do dnia [...] 2003 r. Terminu tego skarżąca nie dotrzymała i do dnia doręczenia upomnienia nie wykonała obowiązku opróżnienia lokalu i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Konsekwencją niewykonania obowiązku, pomimo doręczenia upomnienia, było wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu nie jest również zasadny zarzut skarżącej kwestionujący podstawę prawną wydania upomnienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L., dążąc do wykonania decyzji z dnia [...] 2003 r., przesłał skarżącej upomnienie wydane na podstawie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyznaczył przewidziany powołanym przepisem termin. Doręczenie upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej konieczne jest do przymusowego zrealizowania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] 2003 r.

W tej sytuacji organy administracji publicznej słusznie uznały zarzuty H. F. za nieuzasadnione, ponieważ istniał niewykonany dobrowolnie przez skarżącą obowiązek, który podlega przymusowemu wyegzekwowaniu w drodze egzekucji administracyjnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. F., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu adwokata D. P.

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez Sąd podstawy oddalenia skargi w kontekście postawionych w niej zarzutów;

- 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) powołanej wyżej ustawy poprzez nieuwzględnienie skargi mimo, iż zasadne są zarzuty oparte na przesłankach art. 33 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w L. z dnia [...] 2008 r. wzywające do natychmiastowego opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w Lublinie przy ul. [...] 4/16 - pod rygorem zastosowania przymusu bezpośredniego - i utrzymujące to postanowienie w mocy postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2008 r., wydane zostały bez podstawy prawnej, gdyż nie istnieje obowiązek uzasadniający wszczęcie egzekucji a nadto określony został niezgodnie z treścią orzeczenia, tj. w efekcie naruszenie art. 143 § 1 pkt 2 oraz art. 27 pkt 3 oraz art. 33 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a ponadto art. 7 k.p.a. w związku z art. 33 pkt 1 i 3, art. 143 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne H. F. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku unika precyzyjnego przytoczenia treści osnowy decyzji z dnia [...] 2003 r. Podniosła, że tylko treść obowiązku, jaka wynika z powyższej decyzji, mogła być wpisana w tytule wykonawczym. Stosownie bowiem do art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera między innymi treść podlegającego egzekucji obowiązku. Obowiązek obejmował wyłącznie "dobrowolne" zwolnienie i przekazanie lokalu w terminie do dnia [...] 2003 r. Przy tak zredagowanym orzeczeniu nie można - w ocenie skarżącej - wywodzić, że obowiązkiem wynikającym z decyzji jest opuszczenie lokalu. Zatem w sytuacji niewykonania obowiązku w sposób dobrowolny przez zobowiązanego, tak określony decyzją obowiązek stał się niewykonalny. H. F. stwierdziła, że Sąd unika rzetelnego odniesienia się do zarzutu co do braku obowiązku i określenia go niezgodnie z treścią orzeczenia. Organy obu instancji oraz Sąd pominęły kwestię użycia w sentencji decyzji terminu "dobrowolnego zwolnienia...", co uzasadnia naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie skarżącej charakter rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej nie może pozostawiać wątpliwości co do jego treści - skoro obowiązek zawarty w rozstrzygnięciu ma być podstawą tytułu wykonawczego i być egzekwowanym także przy zastosowaniu środków przymusu. Analizując treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] 2003 r. w kontekście użycia w nim terminu " dobrowolnie" takie wątpliwości istnieją. Wyeliminowanie wątpliwości co do treści decyzji czy też sprostowanie decyzji mogło nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 113 k.p.a. a nie wątpliwej wykładni celowościowej ewidentnie sprzecznej z wykładnią gramatyczną, której w każdym przypadku przyznać należy pierwszeństwo. Zdaniem skarżącej odmienna treść obowiązku jaka znalazła się w tytule wykonawczym i miałaby być podstawą egzekucji nie znajduje podstawy prawnej i stanowi rażące naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 3, a w efekcie uzasadnia zarzut z art. 33 pkt 3 ustawy egzekucyjnej. Skoro zatem decyzja nie zawierała obowiązku wydania lokalu a orzekała o dobrowolnym zwolnieniu i przekazaniu lokalu, to również tytuł wykonawczy nie mógł zawierać takiego obowiązku. Tym samym egzekutor nie mógł wydać postanowienia w trybie art. 143 § 1 ustawy egzekucyjnej, gdyż obowiązek jako taki nie powstał.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego M. T. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Minister Obrony Narodowej podtrzymał stanowisko, iż decyzja z dnia [...] 2003 r. zobowiązująca J. F. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami prawa jego reprezentującymi do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej osobnej kwatery stałej w Lublinie przy ul. [...] 4 m. 16 w terminie do dnia [...] 2003 r. - wobec wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1124/06 - jest ostateczna, prawomocna i podlega wykonaniu. Decyzja ta stanowi samoistną podstawę prowadzenia działań egzekucyjnych, gdyż zobowiązani nie zwolnili przedmiotowego lokalu w terminie wyznaczonym upomnieniem z dnia [...] 2008 r. Tym samym możliwe stało się przymusowe wyegzekwowanie obowiązku zwolnienia w./w. lokalu mieszkalnego. Organ stwierdził, że obowiązkiem wynikającym z prawomocnej decyzji z dnia [...] 2003 r. jest opuszczenie lokalu bez użycia prawem przewidzianego przymusu, czego skarżąca nie wykonała, natomiast celem postępowania egzekucyjnego jest pełna realizacja tej decyzji.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Jerzy F. złożył pismo procesowe oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 6/09 stwierdzający nieważność postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2008 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia nr [...] z dnia [...] 2008 r. odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] 2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Po pierwsze, nie sposób się zgodzić z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 299/05, LEX, nr 187709).

Przedstawienie podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia zarówno w przypadku, gdy brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, jak i w przypadku, gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, przy czym nie każde naruszenie tego przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. W szczególności Sąd pierwszej instancji ocenił postanowienie organu, wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 p.p.s.a.) i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia.

Odrębną kwestię stanowi zasadność stanowiska wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji, o czym będzie mowa niżej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z mocy zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania (tj. inne niż naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem, aby Sąd pierwszej instancji mógł zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ustawa wymaga stwierdzenia, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sytuacja opisana w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. jak i w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie wystąpiła w niniejszej sprawie, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji oddalając skargę.

Przepis art. 145 p.p.s.a. - podobnie jak i przepis art. 151 p.p.s.a. - łączy sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania bądź przepisów ustrojowych. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się do tych przepisów i tak też postąpił Sąd pierwszej instancji wypowiadając się w zakresie wskazywanych przez skarżącego podstaw zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Przyczyny, które mogą być podstawą takich zarzutów wymienia taksatywnie przepis art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji był zobowiązany dokonać kontroli zaskarżonego aktu w świetle art. 33 pkt 1 i 3 u.p.e.a. I tak podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku - art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 - art. 33 pkt 3 tej ustawy.

Nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 143 § 1 pkt 2, art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 33 pkt 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie można bowiem podzielić stanowiska skarżącej, iż postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] 2008 r. wzywające do natychmiastowego opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego i utrzymujące je w mocy postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2008 r. wydane zostały bez podstawy prawnej jako, że nie istnieje obowiązek uzasadniający wszczęcie egzekucji a nadto określony został niezgodnie z treścią orzeczenia.

U podstaw tego zarzutu kasacyjnego leży błędne rozumienie przez skarżącą nie tylko obowiązku wynikającego z decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] 2003r. [...], ale i celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z faktu użycia w rozstrzygnięciu tej decyzji zwrotu "dobrowolnego zwolnienia" nie można wywodzić wniosków - jak czyni to skarżąca - że decyzja z dnia [...] 2003 r. może być wykonana wyłącznie w sposób dobrowolny, a nie wykonanie dobrowolne decyzji przez zobowiązanego powoduje, że obowiązek nie istnieje bądź staje się niewykonalny.

Sformułowanie rozstrzygnięcia tej decyzji przez wezwanie Jerzego F. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami prawa jego reprezentującymi do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej osobnej kwatery stałej w L. przy ul. [...] 4 m.16 nie oznacza, że decyzja ta nie może być wykonana w drodze przymusu egzekucyjnego. W powyższej decyzji zakreślono termin do dobrowolnego zwolnienia kwatery stałej (do dnia [...] 2003 r.) i jednoznacznie pouczono adresata decyzji o rygorze, jaki może zostać zastosowany w przypadku nie wykonania dobrowolnie tego obowiązku - pod rygorem egzekucji administracyjnej.

Organ egzekucyjny ma obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny - stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. - bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sprawa dotycząca oceny legalności decyzji nakładającej obowiązek nie jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej. Jak zasadnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] 2003 r. znajduje się w obrocie prawnym, jest ostateczna i prawomocna, a obowiązek nałożony tą decyzją, tj. obowiązek zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej osobnej kwatery stałej, nie został wykonany dobrowolnie przez zobowiązaną. To zaś oznacza, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i został określony zgodnie z powyższą decyzją. Sytuacja może ulec zmianie, jeśli w wyniku działań prawnych zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] 2003 r. stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

W myśl art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny. Skoro zobowiązany nie wykonał dobrowolnie obowiązku w terminie określonym w decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. z dnia [...] 2003r. tj. do dnia [...] 2003 r., to tym samym po uprzednim doręczeniu upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. mogła być wszczęta egzekucja administracyjna.

Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej będzie miało miejsce właśnie wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 u.p.e.a. i postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu (pomieszczenia) określonego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku zostanie zastosowany środek egzekucyjny w celu odebrania nieruchomości lub opróżnienia lokalu (pomieszczenia) - art. 143 § 1 u.p.e.a. Obowiązek objęty wskazaną wyżej decyzją dotyczy opróżnienia lokalu określonego w tytule wykonawczym. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 143 § 1 pkt 2, art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 33 pkt 1 i 3 u.p.e.a.

Z powyższych względów nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.