Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1284/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11
journal: Dz.U. 1989 nr 32 poz 172
law: Ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej § 6 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 maja 2004 r. w sprawie świadectw służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 128, poz. 1344 ze zm.) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355), utrzymał w mocy postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby [...] A. B. wydanego przez Dowódcę Wojsk Specjalnych w dniu [...] stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

[...] A. B. pełnił służbę w Wojsku Polskim od dnia [...] sierpnia 1974 r. do dnia [...] listopada 1982 r., kiedy to rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 1982 r. został zwolniony w trybie dyscyplinarnym z zawodowej służby wojskowej.

W związku z uchyleniem orzeczenia sądu honorowego oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 1982 r. w części dotyczącej ukarania usunięciem z zawodowej służby wojskowej, Minister Obrony Narodowej rozkazem z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] ponownie powołał oficera do zawodowej służby wojskowej, którą oficer pełnił od dnia [...] listopada 1991 r. do dnia [...] marca 1993 r.

Po raz kolejny oficer został powołany do zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2008 r. i pełnił ją do dnia [...] stycznia 2012 r.

Następnie oficer pełnił zawodową służbę wojskową w okresie od dnia [...] lutego 2013 r. do dnia [...] stycznia 2015 r.

W związku ze zwolnieniem oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2012 r. (rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez żołnierza zawodowego), w dniu [...] stycznia 2012 r. Dowódca Wojsk Specjalnych wydał oficerowi świadectwo służby. Świadectwo to doręczono zainteresowanemu w dniu [...] lutego 2012 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. oficer wystąpił do Dowódcy Wojsk Specjalnych z wnioskiem o sprostowanie punktu 17 świadectwa służby dotyczącego okresu pozostawania poza służbą wojskową podnosząc, że "świadectwo pracy nie uwzględnia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. i nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. Ministra Obrony Narodowej".

W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku oficer stwierdził, że pełnił służbę wojskową przez okres powyżej 20 lat, gdyż "okres od degradacji (listopad 1982 r.) do rehabilitacji i przywrócenia do stopnia wojskowego (maj 1991 r.) traktowany był jako służba wojskowa" i w związku z tym zażądał "uznania dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20% należnego uposażenia zasadniczego".

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Dowódca Wojsk Specjalnych odmówił oficerowi sprostowania świadectwa służby uzasadniając powyższe faktem, że ujęty w pkt 17 świadectwa służby okres pozostawania poza służbą wojskową, ustalono na podstawie przebiegu służby, znajdującego się w teczce akt personalnych oraz karcie ewidencji żołnierza.

A. B. wniósł do Szefa Sztabu Generalnego WP zażalenie na ww. postanowienie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane we wniosku o sprostowanie świadectwa służby, powołując się na przepisy ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz. U. z 1989 r. nr 32, poz. 172 ze zm.), dalej: "ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych" i wnosząc o wydanie nowego świadectwa służby.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, Szef Sztabu Generalnego WP postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego opinii nietrafna jest argumentacja strony, że przepisy art. 11 ust. 1-4 ww. ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych, mają do niej zastosowanie. Wskazał, że ww. przepisy mają zastosowanie do osób, które w terminie do [...] czerwca 1990 r. zgłosiły wniosek o przyjęcie do służby, co wynika z art. 1 oraz art. 121 ww. ustawy. Z teczki akt personalnych A. B. nie wynika, aby zgłosił on gotowość podjęcia służby na piśmie do dnia [...] czerwca 1990 r. , w związku z czym nie ma możliwości rozważenia zaliczenia tego okresu jako okresu pełnienia służby wojskowej w myśl postanowień ww. ustawy. Tym samym, biorąc pod uwagę ww. przepisy prawa oraz przebieg służby znajdujący się w teczce akt personalnych oraz w karcie ewidencji żołnierza, na podstawie których organ dokonał wpisów w pkt 17 świadectwa służby, w ocenie organu II instancji, zasadnie okres od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. został ujęty w pkt 17 świadectwa służby, w którym podaje się okresy pozostawania poza służbą wojskową.

Na skutek skargi A. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 1391/12) uchylił postanowienie Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] maja 2012r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził pogląd prawny, iż możliwość skorzystania z uprawnień pracowniczych wymienionych w art. 11 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych nie jest uzależniona od zachowania określonego w art. 1 tej ustawy terminu do zgłoszenia gotowości do ponownego podjęcia pracy w zakładzie pracy. Jednocześnie Sąd wskazał, iż nie wypowiadał się co do zasadności wniosku o sprostowanie świadectwa służby i zobligował organ wojskowy do dokonania wnikliwej oceny zasadności wniosku strony przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych.

Po uzyskaniu pisma Zastępcy Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] września 2013 r. (nr [...]), zawierającego stanowisko w kwestii charakteru zwolnienia oficera w 1982 r. z zawodowej służby wojskowej, Dowódca Wojsk Specjalnych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] odmówił sprostowania świadectwa służby.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej stwierdził, że zażalenie na postanowienie Dowódcy Wojsk Specjalnych nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, przewidzianego w § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 maja 2004 r. w sprawie świadectw służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 128, poz. 1344 ze zm.).

Na skutek skargi A. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 6 października 2014 r. (sygn. akt II SA/Wa 1198/14) uchylił postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. Sąd wskazał, że postanowienie Dowódcy Wojsk Specjalnych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] zawierało błędne pouczenie co do przysługującego mu prawa do wniesienia środka zaskarżenia, zaś strona postępowania, stosownie do art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", nie może ponosić negatywnych skutków procesowych zastosowania się do wadliwego pouczenia.

W następstwie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Dowódcy Wojsk Specjalnych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, tj. Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych - zgodnie z art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 852).

Minister Obrony Narodowej zalecił, by rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji podjął, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., działania zmierzające do sprecyzowania przez stronę wniosku z dnia [...] lutego 2012 r. poprzez jednoznaczne określenie sposobu sprostowania świadectwa służby. Wskazał, iż rozpatrując wniosek organ I instancji winien kierować się wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 1391/12).

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. pełnomocnik strony sprecyzował wniosek z dnia [...] lutego 2012 r. wskazując, iż żąda sprostowania świadectwa służby z dnia [...] stycznia 2012 r. w następujący sposób: (1) w pkt 1 dopisanie okresu pełnienia przez A. B. czynnej służby wojskowej w okresie od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r., (2) w pkt 16 dopisanie okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. jako okresu pełnienia przez A. B. czynnej służby wojskowej w charakterze skoczka spadochronowego, (3) w pkt 17 wykreślenia okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. (tj. stwierdzenia, że A. B. nie pozostawał w tym okresie poza służbą).

Dowódca Rodzajów Sił Zbrojnych postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] odmówił sprostowania świadectwa służby [...] A. B. wydanego przez Dowódcę Wojsk Specjalnych w dniu [...] stycznia 2012 r., w taki sposób, aby zaliczyć okres od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. do okresu pełnienia czynnej służby wojskowej (pkt 1. świadectwa służby) oraz do okresu pełnienia służby wojskowej uzasadniającej podwyższenie emerytury wojskowej, w związku z pełnieniem tej służby w charakterze skoczka spadochronowego (pkt 16. świadectwa służby), a także w taki sposób, aby przedmiotowego okresu nie uwzględniać jako okresu pozostawania poza służbą wojskową (pkt 17. świadectwa służby).

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. B. zakwestionował stanowisko organu I instancji. Podniósł, iż Minister Obrony Narodowej w rozkazie personalnym z dnia [...] maja 1991 r. nr [...] uchylił w trybie nadzoru orzeczenie sądu honorowego dla oficerów młodszych przy [...] batalionie Powietrzno-Desantowym [...] z dnia [...] sierpnia 1982 r. oraz rozkaz personalny MON z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] w sprawie ukarania ww. usunięciem z zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie utrzymał w mocy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących żołnierzom zawodowym zwalnianym z tej służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień oraz przyznaniem należności z tego tytułu według stawek aktualnie obowiązujących.

Wskazał również, że ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych stanowi podstawę do zaliczenia żołnierzowi okresu przebywania poza czynną służbą wojskową do wysługi lat, wskazanych w świadectwie służby.

Zaznaczył, iż stanowisko organu I instancji jest niezgodne z art. 11 ust. 6 ww. ustawy, który stanowi, iż przepisy o zaliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, okresu pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy pracownikom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania religijne i polityczne, mają zastosowanie także do osób, które nie skorzystają z prawa do ponownego nawiązania stosunku pracy.

Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Motywując powołane na wstępie postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. wskazał w pierwszej kolejności, iż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym postanowieniem została wszczęta wnioskiem oficera z dnia [...] lutego 2012 r., a zatem przed dniem [...] grudnia 2013 r. i do chwili obecnej nie została ostatecznie zakończona. Tym samym, na zasadzie ustanowionej w art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355) w sprawie tej mają zastosowanie wojskowe przepisy pragmatyczne obowiązujące przed dniem 5 grudnia 2013 r.

Następnie Minister podał, iż w prawomocnym wyroku z dnia 8 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 1391/12) WSA w Warszawie nie wypowiadał się co do zasadności wniosku o sprostowanie świadectwa służby i zobligował organ wojskowy do "dokonania wnikliwej oceny zasadności wniosku strony przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych. Sąd wyraził również ocenę prawną, zgodnie z którą możliwość skorzystania z uprawnień pracowniczych, wymienionych w art. 11 ww. ustawy, nie jest uzależniona od zachowania określonego w art. 1 ustawy terminu do zgłoszenia gotowości do ponownego podjęcia pracy w zakładzie pracy.

Dokonując oceny zasadności wniosku oficera organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych, okresy pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy z osobą, o której mowa w art. 1 ustawy (tj. pozbawioną zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne), wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym również z ubezpieczenia społecznego. Z przepisu art. 11 ust. 2 ww. ustawy wynika, że okres pozostawania bez pracy nie jest ani okresem zatrudnienia, ani okresem uznawanym za okres zatrudnienia, lecz jedynie okresem podlegającym wliczeniu do tzw. stażu pracy. Nie przyjmuje się tu bowiem fikcji prawnej pozostawania przez wspomniany okres w stosunku pracy. Powołany przepis stanowi jedynie ogólną zasadę doliczania do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze i uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, okresów pozostawania bez pracy, czyli - najogólniej rzecz ujmując - okresu od chwili rozwiązania stosunku pracy na warunkach opisanych w hipotezie art. 1 ustawy do daty przywrócenia do pracy na zasadach określonych w omawianej ustawie. Na mocy art. 121 ww. ustawy, jej przepisy stosuje się odpowiednio m.in. do byłych żołnierzy zawodowych, którzy zgłoszą wniosek o przyjęcie do służby, o ile spełniają oni warunki przewidziane w odrębnych przepisach.

Minister zaznaczył również, że zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 25 kwietnia 2001 r. (sygn. akt II SAB 176/00) - zapadłym na tle stosowania art. 2 ww. ustawy - odpowiednie stosowanie ustawy do stosunków służbowych oznacza, iż w przypadku stosunków służbowych, o roszczeniach zgłaszanych na podstawie jej przepisów rozstrzyga się w formie decyzji administracyjnej.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, wywodzone z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych roszczenie żołnierza o wliczenie okresu pozostawania poza służbą wojskową do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej może być rozstrzygane wyłącznie w formie decyzji administracyjnej. Przy tym, z orzecznictwa sądowego wynika, że nie istnieje odrębna sprawa administracyjna prowadzona na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o wliczenie okresu pozostawania żołnierza poza zawodową służbą wojskową do okresu pełnienia tej służby. Jeżeli bowiem nie uznaje się wcześniejszych zwolnień z pracy (służby) za niebyłe, a okres pozostawania bez pracy (poza służbą) nie jest ani okresem zatrudnienia (służby), ani okresem uznawanym za okres zatrudnienia (służby), to niemożliwe jest też wydanie abstrakcyjnego orzeczenia o uznaniu takiego okresu za okres służby. Wliczenie okresu pozostawania żołnierza poza zawodową służbą wojskową do okresu pełnienia tej służby może zatem nastąpić wyłącznie w konkretnych sprawach administracyjnych, np. w sprawie przyznania określonych należności pieniężnych, ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego itp.

Następnie Minister wskazał, iż z zestawienia przepisów dotyczących zaświadczeń oraz świadectw służby wynika, że świadectwo służby jest rodzajem zaświadczenia, o którym mowa w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak wydawanym z urzędu i uregulowanym w przepisach szczególnych, tj. w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) oraz w przepisach wykonawczych.

Do świadectw służby mają zatem również odpowiednie zastosowanie poglądy doktryny i orzecznictwa dotyczące zaświadczeń, gdzie podkreśla się, że zaświadczenie nie jest aktem administracyjnym, lecz czynnością faktyczną, nie stanowi bowiem oświadczenia woli, lecz wiedzy. Jeżeli zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem istnienia określonego stanu prawnego lub faktów, to przy jego pomocy organ stwierdza, co mu wiadome, nie rozstrzyga jednak żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu w oparciu o posiadane już dane, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia jedynie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia.

W świetle powyższych uwag, zdaniem Ministra, stwierdzić należy, że wniosek A. B. z dnia [...] lutego 2012 r., sprecyzowany pismem z dnia [...] lutego 2015r., nie dotyczy sprostowania świadectwa służby, lecz stanowi w istocie żądanie zaliczenia do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej (poprzez zmianę pkt 1 świadectwa służby) okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r., kiedy to oficer pozostawał poza zawodową służbą wojskową. W rezultacie dokonania takiego "zaliczenia" miałyby zostać odpowiednio zmienione kolejne punkty (pkt 16 i pkt 17) świadectwa służby. Oficer zażądał zatem w istocie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zaliczenia wspomnianego okresu do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej (a ponadto w szczególnym charakterze skoczka spadochronowego), przy czym uczynił to w postępowaniu dotyczącym sprostowania świadectwa służby (tj. sprostowania szczególnego zaświadczenia).

Żądanie oficera, w ocenie Ministra, jest zatem niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej i wykraczające poza ustawowy zakres sprawy wydania świadectwa służby. Wniosek oficera z dnia [...] lutego 2012 r. zmierzał w istocie nie do uzyskania świadectwa służby, zawierającego dane zgodne z istniejącym stanem faktycznym i prawnym, lecz do uzyskania dokumentu, który stany te miałby kształtować w myśl subiektywnych interpretacji strony.

Żądanie takie nie może być rozstrzygnięte poprzez sprostowanie świadectwa służby. W sytuacji, gdy w okresie od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. oficer pozostawał poza zawodową służbą wojskową, okres ten nie może być wykazany w świadectwie służby jako okres pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej. Zamieszczanie w świadectwie służby informacji, że w wymienionym okresie oficer służbę tę pełnił stanowiłoby poświadczenie nieprawdy.

Zdaniem Ministra, w świetle powyższych ustaleń oczywiście bezzasadne jest żądanie oficera dotyczące wykazania w pkt 16 świadectwa służby okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. jako okresu pełnienia przez oficera czynnej służby wojskowej w charakterze skoczka spadochronowego. Jeżeli bowiem w okresie od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. oficer nie pełnił zawodowej służby wojskowej, to nie mógł on wykonywać w tym okresie skoków spadochronowych w ramach zawodowej służby wojskowej. Z tego samego względu bezzasadne jest żądanie wykreślenia okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. z pkt 17 świadectwa służby (zawierającego wyszczególnienie okresów pozostawania żołnierza poza służbą).

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, uwzględniając ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 1391/12), że bezzasadność wniosku oficera z dnia [...] lutego 2012 r., sprecyzowanego pismem z dnia [...] lutego 2015 r., spowodowana jest przesłankami odrębnymi i niezależnymi od kwestii zachowania przez oficera, określonego w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych, terminu do pisemnego zgłoszenia gotowości do pracy (do pełnienia służby).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. A. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 11 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie art. 11 ust. 6 ww. ustawy przy wydawaniu decyzji w niniejszej sprawie - przez co organ działał na szkodę skarżącego,

- art. 11 ust. 2 ww. ustawy poprzez błędną interpretację i uznanie, że w świadectwie pracy skarżącego nie można wskazać okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. jako okresu służby - przez co organ działał na szkodę skarżącego.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący podniósł, iż w jego ocenie ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych stanowi podstawę do zaliczenia żołnierzowi okresu przebywania poza czynną służbą wojskową do wysługi, od której zależy wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową.

Wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2013 r. Zastępca Dyrektora Departamentu Kadr MON jednoznacznie uznał, iż zwolnienie skarżącego w 1982 r. nastąpiło w związku z jego przekonaniami politycznymi. Powyższe uprawnia skarżącego do skorzystania z uprawnień przysługujących mu na podstawie przepisów ww. ustawy z dnia 24 maja 1989 r. Uznać zatem należy, że okres służby wojskowej skarżącego wynosi ponad 20 lat, w związku z tym w świadectwie służby należy uwzględnić, zgodnie z wnioskiem skarżącego, okres od [...] listopada 1982 r. do [...] listopada 1991 r.

Świadectwo służby jest dokumentem na podstawie którego wydawane są decyzje w przedmiocie przysługujących skarżącemu uprawnień pracowniczych w tym dodatków za długoletnią służbę wojskową. Brak uwzględnienia w świadectwie służby okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. powoduje, iż decyzje w sprawie przyznania przedmiotowych dodatków za wieloletnią służbę wojskową wydawane zostały z pominięciem powyższego okresu a zatem ze szkodą na rzecz skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Skarga oceniana w świetle powołanych wyżej kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby nie narusza prawa.

Wydając ww. postanowienie organ zobligowany był uwzględnić prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1391/12 uchylający postanowienie Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dowódcy Wojsk Specjalnych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] o odmowie sprostowania świadectwa służby A. B. zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] lutego 2012r.

Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W świetle powołanego przepisu organ administracji jest zatem obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w zapadłym wcześniej wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych przez organ oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

W uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 8 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując przepisy ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz. U. z 1989 r. nr 32, poz. 172 ze zm.), stwierdził, iż wbrew twierdzeniom organu, możliwość skorzystania z uprawnień pracowniczych opisanych w art. 11 ww. ustawy nie jest uzależniona od zachowania terminu określonego w art. 1 tej ustawy, skoro sam ustawodawca nie uzależnił możliwości skorzystania z tych uprawnień od skorzystania z prawa do ponownego nawiązania stosunku pracy.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do dokonania wnikliwej oceny zasadności wniosku strony, przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż na obecnym etapie przedwczesnym byłoby wypowiadanie się co do zasadności spornego wniosku o sprostowanie świadectwa pracy. Sam organ bowiem nie zajął jeszcze merytorycznego stanowiska w tym zakresie.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym, Minister Obrony Narodowej wydając zaskarżone postanowienie uwzględnił ocenę prawną dokonaną przez Sąd w ww. wyroku z dnia 8 marca 2013 r., prawidłowo zastosował się również do wskazań Sądu co do dalszego postępowania. Zasadnie przy tym uznał, że nie istnieją okoliczności wyłączające związanie organu ww. wyrokiem Sądu, w szczególności nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, która czyniłaby stanowisko Sądu nieaktualnym.

W następstwie dokładnego wyjaśnienia zakresu żądania A. B. organ wnikliwie rozpatrzył wniosek o sprostowanie świadectwa służby. W konsekwencji trafnie przyjął, iż brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia ww. wniosku zgodnie z żądaniem skarżącego.

Skarżący we wniosku z dnia [...] lutego 2012 r., uzupełnionym następnie w dniu [...] marca 2012 r. wystąpił do Dowódcy Wojsk Specjalnych o sprostowanie punktu 17 świadectwa służby z dnia [...] stycznia 2012 r. w odniesieniu do okresu pozostawania poza służbą wojskową. Wskazał, iż pełnił służbę wojskową przez okres powyżej 20 lat, gdyż "okres od degradacji (listopad 1982 r.) do rehabilitacji i przywrócenia do stopnia wojskowego (maj 1991 r.) traktowany był jako służba wojskowa". W związku z tym zażądał "uznania dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20% należnego uposażenia zasadniczego". Następnie, w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] lutego 2015 r. skarżący doprecyzował, iż wnosi o sprostowanie świadectwa służby w następujący sposób: (1) w pkt 1 dopisanie okresu pełnienia czynnej służby wojskowej w okresie od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r., (2) w pkt 16 dopisanie okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. jako okresu pełnienia czynnej służby wojskowej w charakterze skoczka spadochronowego, (3) w pkt 17 wykreślenie okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. (tj. stwierdzenia, że skarżący nie pozostawał w tym okresie poza służbą).

Uzasadniając swe stanowisko o odmowie sprostowania świadectwa służby zgodnie z ww. żądaniem skarżącego Minister Obrony Narodowej zasadnie uznał, że w sytuacji, gdy sprawa niniejsza została wszczęta wnioskiem z dnia [...] lutego 2012r., a zatem przed dniem 5 grudnia 2013 r., i nie została ostatecznie zakończona, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355), w sprawie tej mają zastosowanie wojskowe przepisy pragmatyczne obowiązujące przed dniem 5 grudnia 2013 r.

Dalej, dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego, organ wskazał, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych, okresy pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy z osobą, o której mowa w art. 1 ustawy (tj. pozbawioną zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne), wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym również z ubezpieczenia społecznego.

Jak zasadnie przyjął organ, z przepisu art. 11 ust. 2 ww. ustawy wynika, że okres pozostawania bez pracy nie jest ani okresem zatrudnienia, ani okresem uznawanym za okres zatrudnienia, lecz jedynie okresem podlegającym wliczeniu do tzw. stażu pracy. Nie przyjmuje się tu bowiem fikcji prawnej pozostawania przez wspomniany okres w stosunku pracy. Orzeczenie o przywróceniu do pracy nie unieważnia zwolnienia z pracy z mocą wsteczną. Restytuuje ono stosunek pracy wyłącznie na przyszłość, to jest doprowadza do powstania stosunku pracy, jaki istniał przed bezprawnym zwolnieniem pracownika z pracy (por. wyrok SN z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II PK 265/09, publ. LEX nr 602244). Zatem wymieniony przepis ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych, stanowi jedynie ogólną zasadę doliczania do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze i uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, okresów pozostawania bez pracy, czyli okresu od chwili rozwiązania stosunku pracy na warunkach opisanych w hipotezie art. 1 ww. ustawy do daty przywrócenia do pracy na zasadach określonych w tej ustawie (por. wyrok SN z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt II UK 391/08, publ. https://saos.org.pl).

Wprowadzony ustawą z dnia 24 maja 1989 r. mechanizm "ponownego zatrudnienia" osób represjonowanych z prawnego punktu widzenia oznacza, że nie uznano wcześniejszych zwolnień z pracy (służby) za niebyłe. Nie przyjęto więc, że nie było w ogóle przerwy pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy (stosunku służbowego), a ponownym jego nawiązaniem na podstawie tej ustawy. Okresy pozostawania bez pracy z omawianych przyczyn podlegają zaliczeniu do stażu pracy, gdyż ustawodawca dopuścił taką możliwość specjalnym przepisem prawnym, to jest art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych (por. wyrok NSA z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1456/99, niepubl.).

Powołane powyżej poglądy orzecznictwa znajdują odpowiednie zastosowanie do stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 121 ww. ustawy, jej przepisy stosuje się odpowiednio m.in. do byłych żołnierzy zawodowych, którzy zgłoszą wniosek o przyjęcie do służby, o ile spełniają oni warunki przewidziane w odrębnych przepisach. Przy czym, zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2001r. o sygn. akt II SAB 176/00 (niepubl.), który zapadł na tle art. 2 ww. ustawy, odpowiednie stosowanie ustawy do stosunków służbowych oznacza, iż w przypadku stosunków służbowych, o roszczeniach zgłaszanych na podstawie jej przepisów rozstrzyga się w formie decyzji administracyjnych.

W świetle powyższego, jak zasadnie uznał organ, wywodzone z art. 11 ust. 2 ustawy roszczenie żołnierza o wliczenie okresu pozostawania poza służbą wojskową do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej może być rozstrzygane wyłącznie w formie decyzji administracyjnej wydanej w konkretnej sprawie administracyjnej, np. w sprawie przyznania określonych należności pieniężnych, ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego itp.

Zgodzić należy się również z organem, iż świadectwo służby ma charakter swego rodzaju zaświadczenia, o którym mowa w przepisach art. 217 i nast. Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym jest ono wydawane z urzędu i uregulowane w przepisach szczególnych, tj. w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w przepisach wykonawczych.

Podkreślić przy tym należy, że zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy. Zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem istnienia określonego stanu prawnego lub faktów, a przy jego pomocy organ stwierdza, co mu jest wiadome, nie rozstrzygając jednak żadnej sprawy (v. Z. Kmieciak: "Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalenia i weryfikacji jego treści", Państwo i Prawo 2004/10/58). Zaświadczenie nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego, zaś postępowanie wyjaśniające w sprawie o wydanie zaświadczenia może być przeprowadzone jedynie w koniecznym zakresie, o czym stanowi art. 218 § 2 k.p.a.

W świetle powyższych uwag uzasadnione jest stanowisko Ministra, iż wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r., doprecyzowany ostatecznie pismem z dnia [...] lutego 2015r., nie dotyczy sprostowania świadectwa służby, lecz - poprzez zmianę pkt 1 świadectwa służby - stanowi w istocie żądanie zaliczenia do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r., tj. okresu, w którym skarżący pozostawał poza zawodową służbą wojskową. W konsekwencji powyższego "zaliczenia" miałyby zostać odpowiednio zmienione kolejne punkty (pkt 16 i pkt 17) świadectwa służby. Intencją skarżącego jest zatem wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zaliczenia wspomnianego okresu do okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej (w tym w szczególnym charakterze skoczka spadochronowego). Skarżący nie może jednak domagać się realizacji tego żądania w postępowaniu dotyczącym sprostowania świadectwa służby jako szczególnego rodzaju zaświadczenia. Żądanie to bowiem wykracza poza ustawowy zakres sprawy wydania świadectwa służby i jako takie jest niedopuszczalne. Rację ma przy tym organ twierdząc, że wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r. zmierzał w istocie do uzyskania dokumentu, który kształtowałby określony stan zgodny z jego oczekiwaniami, nie zaś do uzyskania świadectwa służby, zawierającego dane zgodne z istniejącym stanem faktycznym i prawnym.

Zgodzić należy się zatem z organem, że żądanie skarżącego nie może być rozstrzygnięte poprzez sprostowanie świadectwa służby. W świadectwie służby organ wojskowy nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy administracyjnej, lecz zamieszcza tylko takie dane, które odpowiadają stanowi faktycznemu i prawnemu. W sytuacji, gdy w okresie od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r. skarżący pozostawał poza zawodową służbą wojskową, okres ten nie może być wykazany w świadectwie służby jako okres pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej.

W świetle powyższego, wniosek skarżącego dotyczący wykazania w pkt 16 świadectwa służby okresu od dnia [...] listopada 1982 r. do dnia [...] listopada 1991 r., jako okresu pełnienia przez oficera czynnej służby wojskowej w charakterze skoczka spadochronowego, nie mógł zostać uwzględniony (pkt. 16 świadectwa służby). Jeżeli bowiem w ww. okresie skarżący faktycznie nie pełnił zawodowej służby wojskowej, to nie mógł on wykonywać w tym okresie skoków spadochronowych w ramach zawodowej służby wojskowej. Z analogicznych powodów nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącego dotyczący sprostowania pkt 1 i pkt 17 świadectwa służby.

Jak podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r. spowodowana jest przesłankami odrębnymi i niezależnymi od kwestii zachowania przez skarżącego terminu do pisemnego zgłoszenia gotowości do pełnienia służby, określonego w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych. Organ bowiem, zgodnie z wytycznymi WSA w Warszawie zwartymi w wyroku z dnia 8 marca 2013r. dokonał oceny zasadności wniosku skarżącego uznając, iż z przedstawionych powyżej przyczyn nie może być on załatwiony zgodnie z żądaniem skarżącego. Żądanie to wykracza bowiem poza materię prostowania świadectwa służby.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 11 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych. Organ wydając postanowienie o odmowie sprostowania świadectwa służby dokonał prawidłowej oceny, iż w świetle obowiązujących przepisów żądanie skarżącego nie mogło zostać uwzględnione.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż przepis art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych przewiduje po stronie zakładu pracy obowiązek zamieszczenia w wydanym pracownikowi świadectwie pracy wyłącznie informacji wynikającej z przepisu ust. 1, tj. informacji, że rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem umowy o pracę, przy czym wniosek o zamieszczenie ww. informacji w świadectwie pracy może być zgłoszony w ciągu trzech lat od daty wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 5 art. 11). Powołane przepisy, zgodnie z art. 121 ustawy, stosuje się odpowiednio do byłych żołnierzy zawodowych, którzy zgłoszą wniosek o przyjęcie do służby, o ile spełniają oni warunki przewidziane w odrębnych przepisach.

W świetle powyższego, uznając iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.