Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 810/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie : WSA Barbara Rymaszewska, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr KO [...]i Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i zasiłku celowego oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu, na posiedzeniu w dniu [...], odwołania wniesionego przez E. W. od decyzji z dnia [...]Nr [...] wydanej przez Zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B. w Ł. z upoważnienia Rady Miejskiej w Ł., w sprawie przyznania zasiłku celowego bezzwrotnego w kwocie 50 złotych z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w miesiącu marcu 2003 roku, na podstawie art. l ust. l i 3, art.2 ust. l, 3 i 4, art.4 ust. l, art.32 ust. l. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 1998 roku, poz.414 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji

Decyzją Nr [...] z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu [...]odwołania wniesionego przez E. W. od decyzji Nr [...] z dnia [...]wydanej z upoważnienia Rady Miejskiej w L. przez Zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B. w Ł., w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego w miesiącu marcu 2003 roku, na podstawie art.2 ust.4, art. 31 ust. l, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 roku Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organy I instancji.

W uzasadnieniu pierwszej z powyższych decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...]organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku E. W. postanowił przyznać pomoc w miesiącu marcu 2003 roku, w postaci zasiłku celowego bezzwrotnego w kwocie 50 złotych miesięcznie z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania. Wysokość przyznanego zasiłku organ I instancji uzasadnił ograniczonymi środkami finansowymi jakie ma do dyspozycji. W 2002 roku M.O.P.S. Filia Ł.-B. dysponował środkami z przeznaczeniem na zasiłki celowe na zakup żywności dla około 2800 rodzin nie posiadających własnego źródła dochodów. W związku z powyższym średnia wysokość zasiłku wynosiła 50 złotych miesięcznie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. W.. W odwołaniu, powołując się na trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje, zakwestionował wysokość przyznanego zasiłku, podnosząc iż nie jest on wystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto wskazał, iż jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Jedyną formą pomocy jaką otrzymuje są zasiłki w wysokości 50 złotych miesięcznie. Wniósł więc o ponowne rozpatrzenie sprawy i zwiększenie kwoty przyznanego zasiłku celowego bezzwrotnego.

Organ I instancji przesyłając akta sprawy wraz z odwołaniem podtrzymał stanowisko zawarte w przedmiotowej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrzywszy wniesione odwołanie uznało, że należy powyższą decyzję utrzymać w mocy. Zgodnie bowiem z dyspozycją art.4 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 1998 roku, poz. 414 ze zm.) prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza:

-l. na osobę samotnie gospodarującą – 461 złotych,

-2. na pierwszą osobę w rodzinie – 418 złotych,

-3. na drugą i dalsze osoby powyżej 15 lat – 294 złotych,

-4. na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat – 210 złotych.

przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art.3 pkt. 2 – 11 to jest: sieroctwa, bezdomności, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezrobocia, upośledzenia fizycznego lub umysłowego, długotrwałej choroby, bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, alkoholizmu i narkomanii, trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy bezzwrotny może zostać przyznany w celu "zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek taki może być przyznany również na inne cele pod warunkiem, że odpowiada to celom i możliwościom pomocy społecznej.

Organ I instancji rozpatrując wnioski o przyznanie zasiłków celowych bezzwrotnych działa w granicach "uznania administracyjnego", co wynika wprost z powołanej powyżej normy. Wydanie każdej decyzji może być poprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego (rodzinnego), który pozwoli na obiektywną ocenę sytuacji i wydanie prawidłowej decyzji. Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że E. W. ma 56 lat i jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy od września 1992 roku bez prawa do zasiłku. Odwołujący się mieszka sam i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Cierpi na dolegliwości żołądka i owrzodzenie dwunastnicy. Mieszka w mieszkaniu kwaterunkowym, na poddaszu, bez ogrzewania i gazu. Mieszkanie to składa się z pokoju z kuchnią i wyposażone jest w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. Dochód jaki posiada odwołujący się, w kwocie 83,69 złotych z tytułu dodatku mieszkaniowego, spełnia wymogi kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej w formie bezzwrotnej, które w danym przypadku stanowi kwota 461 złotych miesięcznie.

Następnie organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż ośrodki pomocy społecznej udzielają pomocy na zasadach określonych w powołanej ustawie o pomocy społecznej. Pomoc ta może zostać przyznana wyłącznie w ramach przepisów wynikających z powyższej ustawy i w granicach posiadanych przez ośrodki środków finansowych. Zadania związane z pomocą społeczną są podzielone na obligatoryjne i fakultatywne, co powoduje, iż przy szczupłości posiadanych środków finansowych w pierwszej kolejności są realizowane zadania obligatoryjne, natomiast inne, do których należy przyznawanie zasiłków celowych są ograniczone.

Fundusze jakimi aktualnie dysponuje ośredek pomocy społecznej na realizację zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej, których częścią są świadczenia pieniężne o charakterze nieobowiązkowym w postaci zasiłku celowego, nie wystarczają na pełną realizację świadczeń udzielanych w ramach tych środków. Jak wynika z informacji uzyskanych z M.O.P.S. Filia Ł.-B. otrzymuje w 2003 roku. na zadania własne kwotę 1.104.484 złotych, co daje kwotę 92.040 złotych miesięcznie. Pomocą w formie zasiłków celowych na zakup żywności w I kwartale 2003 roku objęto 1360 rodzin. Średnia wysokość zasiłków celowych wypłacanych w 2002 roku wynosiła 50 złotych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, iż rozumie trudną sytuację materialną odwołującego się, który dysponuje minimalnym źródłem dochodów, lecz znajduje się on w nieco lepszej sytuacji niż osoby pozbawione jakiegokolwiek źródła dochodów. Sytuacja finansowa, w której znajdują się ośrodki pomocy społecznej, a która znajduje potwierdzenie w przedstawianych organowi odwoławczemu sprawozdaniach dotyczących przyznawanych świadczeń i wysokości wydatkowanych kwot, zmusza do dokonywania trudnych wyborów, co w konsekwencji sprowadza się do tego, iż przyznając pomoc danej osobie, należy odmówić przyznania pomocy innym osobom, również znajdującym się w niedostatku, bez żadnych źródeł dochodów, bądź w innej trudnej sytuacji życiowej.

Z uzyskanych z ośrodka pomocy społecznej informacji wynika, że odwołujący się był w 2003 roku objęty stałą pomocą społeczną w formie zasiłku celowego bezzwrotnego w kwocie 50 złotych miesięcznie w miesiącu: styczniu, lutym i marcu. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w tym konkretnym przypadku, organ pomocy społecznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego, bowiem nie miał możliwości przyznania większej pomocy ze względu na brak środków. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż zasiłki okresowe i celowe należą do zadań o charakterze nieobowiązkowym i realizowane są wówczas jeżeli są środki finansowe na ten cel.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, iż ośrodek pomocy społecznej jest zobligowany w pierwszej kolejności realizować zadania o charakterze obligatoryjnym (renty socjalne, zasiłki stałe, zasiłki okresowe gwarantowane, zasiłki dla kobiet w ciąży), a ponadto jest zobowiązany każdorazowo dokładnie przeanalizować sytuację rodziny. Pomoc powinna być bowiem kierowana przede wszystkim do osób i rodzin, które nie są w stanie pokonać trudnych sytuacji życiowych ze względu chociażby na wiek, czy stan zdrowia, i w takim nawet przypadku nie można traktować tej pomocy jako stałego źródła dochodu, pozwalającego zabezpieczyć wszystkie potrzeby.

Mając powyższe okoliczności na uwadze organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji, z uwagi na to, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wydając zaskarżoną decyzję przekroczono granicę uznania administracyjnego. Organ I instancji rozpatrując niniejszą sprawę nie miał możliwości udzielenia pomocy w wyższej kwocie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dysponuje w obecnym stanie rzeczy, ani dodatkowymi środkami finansowymi, ani też uprawnieniami do przyznawania pomocy fakultatywnej, zaś organ I instancji na miarę posiadanych środków realizuje cele wynikające z ustawy o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu drugiej z przytoczonych powyżej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, iż decyzją z dnia [...], Nr [...] organ pomocy społecznej odmówił przyznania E. W. zasiłku okresowego w miesiącu marcu 2003 roku. Decyzję tę organ I instancji uzasadnił brakiem środków finansowych przeznaczonych na ten cel, a także koniecznością realizacji w pierwszej kolejności zadań o charakterze obligatoryjnym.

Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożył E. W., motywując swe działania bardzo trudną sytuacją finansową. Odwołujący się wskazał, iż jest osobą samotną i bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Skromne środki finansowe jakimi dysponuje nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wnosi więc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie pomocy finansowej w formie godziwego zasiłku okresowego zgodnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polski.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując sprawę podniosło, iż zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.) przyznawanie zasiłków okresowych jest zadaniem zleconym gminie. Według art. 31 ust. l powołanej wyżej ustawy, zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na: długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia, brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Do dochodu, o którym mowa w ust. l nie wlicza się zasiłku okresowego wypłacanego w okresie bezpośrednio poprzedzającym jego ponowne przyznanie (art. 31 ust. 2). Okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 31 ust. 3).

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej zgodnie z art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza:

1. na osobę samotnie gospodarującą – 461 złotych,

2. na pierwszą osobę w rodzinie – 418 złotych,

3. na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat – 294 złotych,

4. na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat – 210 złotych.

Zasiłek okresowy ustala się w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. l, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie niższej jednak niż 19 złotych na rodzinę (obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 maja 2002 roku w sprawie wskaźników waloryzacji oraz kwot i świadczeń z pomocy społecznej, od l czerwca 2002 roku (M.P. Nr 19, poz.338)).

Według art. 2 ust. 4 powołanej ustawy – potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Analizując sytuację rodzinną i majątkową odwołującego się, która została ustalona na podstawie przedstawionego już powyżej wywiadu środowiskowego organ skonstatował, iż zgodnie z art. 4 ust. l i art. 31 ust. l ustawy o pomocy społecznej, odwołujący się spełnia warunki formalne uprawniające do ubiegania się o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.

Zasiłki okresowe są zadaniem zleconym gminie, którego realizacja jest uzależniona od środków przyznanych na ten cel. Przyznanie tych środków w bardzo ograniczonej wysokości powoduje odmowę przyznawania świadczeń. W niniejszej sprawie – zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pomocy społecznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego, bowiem nie miał możliwości przyznania pomocy ze względu na brak środków. Jednocześnie organ zaznaczył, iż zasiłki okresowe i celowe należą do zadań o charakterze nieobowiązkowym i realizowane są wówczas jeżeli są środki finansowe na ten cel. Ośrodek pomocy społecznej jest zobligowany w pierwszej kolejności realizować zadania o charakterze obligatoryjnym (renty socjalne, zasiłki stałe, zasiłki okresowe gwarantowane, zasiłki dla kobiet w ciąży), a ponadto jest zobowiązany każdorazowo dokładnie przeanalizować sytuację rodziny i pomoc powinna być kierowana przede wszystkim do osób i rodzin, które nie są w stanie pokonać trudnej sytuacji życiowej ze względu chociażby na wiek, czy stan zdrowia, i w takim nawet przypadku nie można traktować tej pomocy jako stałego źródła dochodu, pozwalającego zabezpieczyć wszystkie potrzeby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze skonstatowało, iż z uzyskanych z ośrodka pomocy społecznej informacji wynika, że ilość osób spełniająca warunki do uzyskania pomocy ciągle wzrasta, natomiast środki finansowe przyznane na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej w postaci zasiłków okresowych zostały "relatywnie" zmniejszone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze otrzymało z M.O.P.S. Filia Ł.-B. informację, z której wynika, iż w 2002 roku organ pomocy społecznej dysponował budżetem przeznaczonym na realizację zadań zleconych w ilości niewystarczającej nawet na wypłatę świadczeń obligatoryjnych. W tej sytuacji brak było środków na udzielenie pomocy fakultatywnej w postaci zasiłków okresowych.

Zgodnie natomiast z informacją przekazaną przez M.O.P.S. w Ł. w 2003 roku, zgodnie z planem finansowym M.O.P.S. Filia Ł.-B. otrzyma na zadania zlecone kwotę 9.397.687 złotych, co daje kwartalnie kwotę 2.349.421,75 złotych. W okresie I kwartału 2003 roku potrzeby w zakresie realizacji świadczeń obligatoryjnych wyniosły 2.572.738 zł. W tej sytuacji ośrodek nie może udzielać pomocy pieniężnej w formie świadczeń nieobowiązkowych. Zgodnie z aktualnym planem w 2003 roku M.O.P.S. Filia Ł.-B. nie otrzyma do dyspozycji, z przeznaczeniem na zadania zlecone, większych środków finansowych niż w roku ubiegłym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu również i tej decyzji podniosło, iż rozumie trudną sytuację materialną odwołującego się, który dysponuje minimalnym źródłem dochodów, lecz jednocześnie wskazało, iż znajduje się on w nieco lepszej sytuacji niż osoby pozbawione jakiegokolwiek źródła dochodów.

Sytuacja finansowa, w której znajdują się ośrodki pomocy społecznej, a która znajduje potwierdzenie w przedstawianych sprawozdaniach dotyczących przyznawanych świadczeń i wysokości wydatkowanych kwot, zmusza do dokonywania trudnych wyborów, co sprowadza się do tego, iż przyznając pomoc danej osobie, należy odmówić przyznania pomocy innym osobom, również znajdującym się w niedostatku, bez żadnych źródeł dochodów, bądź też w innej trudnej sytuacji życiowej.

Dalej organ odwoławczy podniósł, iż odwołujący się był w 2003 roku objęty pomocą społeczną w formie zasiłku celowego bezzwrotnego w kwocie 50 złotych w miesiącu styczniu, lutym i marcu.

Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany decyzji organu I instancji, bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wydając zaskarżoną decyzję przekroczono granicę uznania administracyjnego, bowiem to brak środków finansowych spowodował odmowę przyznania świadczonej pomocy. Organ dodatkowo wskazał, iż aktualna odmowa udzielenia pomocy nie stanowi przeszkody do ubiegania się o przyznanie świadczenia w tej postaci w przypadku uzyskania przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych umożliwiających realizację pomocy pieniężnej w postaci zasiłków okresowych.

Na zakończenie rozważań zawartych w uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż Konstytucja R.P. w art.67 ust.2 stanowi iż "Obywatel pozostający bez pracy bez własnej woli i nie mający środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa". Jednocześnie odwołuje się do ustawy o pomocy społecznej, bowiem to ta ustawa określa zakres i formy pomocy. W Konstytucji nie ma zapisu który nakładałby na organy administracji obowiązek wypłacenia świadczenia w oznaczonej kwocie, niezależnie czy dysponuje on środkami czy też nie.

W dniu 2 czerwca 2003 roku skargę na powyższe decyzje do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wywiódł E. W., który wniósł o przyznanie zasiłku okresowego na utrzymanie w wysokości minimum egzystencji z tytułu bezrobocia, "o którym mówi Konstytucja R.P.". Zdaniem skarżącego wysokość przyznanego zasiłku celowego na utrzymanie w kwocie 50 złotych jest poniżające i utrzymanie się za taką kwotę prowadzi do biologicznego wyniszczenia organizmu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)

Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w cześci, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.s.a.).

Organy administracji ferujące rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie prawidłowo wskazały na przepisy art. 31 ust. 1 – 4, oraz art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 1998 roku, poz. 414 ze zm.) jako na podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Pierwszy z powyższych przepisów regulując kwestie związane z zasiłkiem okresowym stanowi, iż świadczenie to z pomocy społecznej może być przyznane osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 omawianej ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na: długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia, brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Do dochodu, od którego wysokości zależy przyznanie zasiłku okresowego, nie wlicza się zasiłku okresowego wypłacanego w okresie bezpośrednio poprzedzającym jego ponowne przyznanie. Okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Wysokość owego zasiłku ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 omawianej ustawy., a dochodem tej osoby lub rodziny. (art. 31 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej).

Drugi z powyżej przytoczonych przepisów regulując kwestie związane z zasiłkiem celowym stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten może być przyznany również osobie i rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. (art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej)

Jest w niniejszej sprawie okolicznością niekwestionowaną, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe, o którym stanowi przepis art. 4 omawianej ustawy, a więc tym samym prawidłowo skonstatował organ w obu zaskarżonych decyzjach, iż przysługuje mu prawo do świadczeń z opieki społecznej. Prawo to jednak nie ma charakteru bezwzględnego, skutecznego erga omnes i w każdej sytuacji. Mając na uwadze brzmienie obu przepisów stanowiących, iż w razie spełnienia przez stronę określonych w tych przepisach przesłanek "organ administracji może" przyznać konkretny zasiłek, wskazać należy, iż mamy do czynienia w przypadku obu zasiłków z tak zwanym "uznaniem administracyjnym".

Przyznanie organowi uprawnienia do zdecydowania w ramach uznania administracyjnego o przyznaniu bądź odmowie przyznania niektórych świadczeń z opieki społecznej nie jest władzą dyskrecjonalną organu. Nie znaczy to w szczególności, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny. Organ jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 par. 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 stanowiącym , iż celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta powinna w miarę możliwości doprowadzić między innymi do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. (vide: wyrok NSA z dnia 9 lutego 2001 roku w sprawie I SA 2116/00, Lex Nr 79609)

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika to z przepisu art. 7 kpa w związku z art. 77 par. 1 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (vide wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku w sprawie I SA 945/00, Lex Nr 79608). Organ administracji ferując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zarówno z punktu widzenia słusznego interesu obywatela, mając w szczególności na uwadze cele pomocy społecznej, jak i z punktu widzenia interesu społecznego, a zwłaszcza możliwości organu z punktu widzenia posiadanych środków. Wskazane przez organ z jednej strony wielkości dostępnych środków finansowych przeznaczonych na pomoc społeczną, a z drugiej wielkości samych tylko potrzeb w zakresie świadczeń obligatoryjnych, a więc tych, których przyznania organ nie może stronie odmówić powołując się chociażby na brak środków, jednoznacznie wskazuje, iż środków tych jest o wiele za mało w stosunku do potrzeb. W takiej sytuacji odmowa przyznania stronie świadczenia o fakultatywnym charakterze, znajduje oparcie w przepisach prawa i nie może być uznana za dowolne działanie organu.

W realiach niniejszej sprawy skarżącemu odmówił organ przyznania zasiłku okresowego powołując się na przytoczone powyżej okoliczności związane z możliwościami organu, w szczególności z punktu widzenia posiadanych środków. Jednocześnie organ przyznał stronie zasiłek celowy bezzwrotny na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w miesiącu marcu 2003 roku w kwocie 50,00 złotych. W ocenie sądu takim działaniem organ stara się uwzględnić cele stojące przed opieką społeczną nawet przy bardzo ograniczonych na ten cel środkach i z tego punktu widzenia nie powinien mieć stawianego zarzutu.

Podnoszona przez skarżącego kwestia przyznanie stosownego świadczenia w "oparciu o Konstytucję" nie może zakończyć się dla skarżącego powodzeniem. Przepis art.67 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 roku Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) stanowi, iż obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, ponadto obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego. Regulacje te stanowią jednak, iż zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Stosownie natomiast do ugruntowanego już poglądu przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek stały z opieki społecznej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 roku w sprawie III RN 141/01, OSNP 2002/24/584)

Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej (art. 151 p.s.a.).