Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3734/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 36 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Teza: Przepisy art. 36 § 1 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć jako nakładające na organ egzekucyjny obowiązek, a nie uprawnienie, do podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia, czy zobowiązany ma i jaką inną wierzytelność możliwą do zajęcia na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a.

TEZY

Przepisy art. 36 § 1 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć jako nakładające na organ egzekucyjny obowiązek, a nie uprawnienie, do podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia, czy zobowiązany ma i jaką inną wierzytelność możliwą do zajęcia na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Krawczyk, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 323/17 w sprawie ze skargi E. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2016 r. nr [...] w całości, 3) uchyla postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 września 2016 r. nr [...] w całości, 4) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz E. A. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2017 r., I SA/Po 323/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. A. (zwanego dalej zobowiązanym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2016 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził wobec zobowiązanego egzekucję administracyjną na łączną kwotę należności głównej 5.672.715,10 zł. W celu wyegzekwowania zaległości organ zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. dokonał próby zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego, należnego od sądu w związku z pełnioną przez zobowiązanego funkcją biegłego sądowego. Zajęcie okazało się bezskuteczne. Sąd wskazał, że:

– aktualnie nie ma do wypłaty żadnych świadczeń na rzecz zobowiązanego,

– ostatniej wypłaty wynagrodzenia dla zobowiązanego z tytułu pełnienia funkcji biegłego sądowego dokonał w 2014 r.,

– zobowiązany nie widnieje aktualnie na liście biegłych sądowych sądu.

Pismem z dnia 5 września 2016 r. zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając, że:

– wystawiając zawiadomienie o zajęciu wierzytelności organ doprowadził do ujawnienia informacji dotyczących zobowiązanego wobec podmiotów nieuprawnionych do ich otrzymania (tj. sąd); sąd nie jest dłużnikiem zobowiązanego, nie było zatem konieczności zawiadamiania sądu o prowadzeniu wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego,

– naruszono dobro osobiste zobowiązanego, tj. jego prawo do prywatności,

a także tajemnicę służbową obowiązującą urzędników skarbowych.

Organ stwierdził, że kwestionowane zajęcie nie naruszało zasad prowadzenia egzekucji i dlatego postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne.

W zażaleniu zobowiązany podniósł, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego udzielił organowi wyczerpujących informacji na temat swoich aktualnych dochodów i źródeł utrzymania. Powtórzył, że dokonane zajęcie stanowi naruszenie prawa do prywatności, gdyż wiązało się z ujawnieniem szeregu informacji dotyczących zobowiązanego i jego zobowiązań.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, że w ramach skargi można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, a nieprawidłowości formalnoprawnych nie było. Dodał również, że zobowiązany wykonywał w przeszłości zlecenia na rzecz sądu, do którego skierowano wezwanie. To, że obecnie zobowiązany nie istnieje na liście biegłych nie oznacza, że nie przysługują mu zaległe wierzytelności z sądu z tytułu wynagrodzenia. Takowe mogły powstać w okresie wcześniejszym i nie zostać jeszcze wypłacone zobowiązanemu. Odnosząc się do podniesionego przez zobowiązanego "naruszenia dobra osobistego jakim jest prawo do prywatności" oraz do zarzutu naruszenia tajemnicy służbowej obowiązującej urzędników skarbowych, wyjaśnił, że w ramach postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zobowiązany jest nie tylko do egzekwowania zaległości, ale, w pierwszej kolejności, do poszukiwania składników majątkowych zobowiązanego podlegających zajęciu, postępowanie organu I instancji było zatem prawidłowe.

4. W skardze zobowiązany zarzucił naruszenie art. 138 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 68 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) przez utrzymanie w mocy orzeczenia oddalającego skargę na zajęcie wierzytelności, która nigdy nie istniała. Skarżący przyznał, że pełnił funkcje biegłego na zlecenie sądów i urzędów celnych; ale – jak zauważył – udzielił on organowi wyczerpujących informacji na temat swoich aktualnych dochodów i ich źródeł. Skarżący podniósł, że nieuprawnione jest twierdzenie jakoby organ egzekucyjny miał podstawy aby domniemywać o ewentualnej jego bieżącej współpracy z sądem,

w którym kiedyś był biegłym. Zdaniem zobowiązanego organ "w ciemno" rozsyłał zawiadomienia o zajęciu nieistniejących wierzytelności, podczas gdy stosunkowo łatwo mógł ustalić, czy zobowiązany świadczy rzeczywiście jakiekolwiek usługi na rzecz organów sądowych. Organ powinien najpierw skierować do sądu pytanie, czy zobowiązanemu przysługują jakieś wierzytelności. Sąd powszechny jest jednostką, która na mocy art. 36 u.p.e.a. byłaby zobowiązana do udzielenia informacji organowi egzekucyjnemu na temat tego, czy współpracuje z zobowiązanym oraz czy zobowiązany w ciągu ostatnich lat wykonywał na zlecenie tego sądu jakiekolwiek opinie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o przeprowadzenie rozprawy.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując, że nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie aktu. Podkreślił, że zobowiązany przez pewien czas pełnił we wskazanym sądzie funkcję biegłego sądowego, w dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności funkcji tej już nie pełnił. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy organ egzekucyjny przed wysłaniem zawiadomienia o zajęciu do sądu był zobowiązany wystąpić do tego sądu w trybie art. 36 u.p.e.a. o udzielenie informacji, czy zobowiązany posiada wierzytelności pieniężne wobec sądu.

Zdaniem sądu pierwszej instancji - wbrew twierdzeniom zobowiązanego – na organie egzekucyjnym nie ciążył obowiązek wystąpienia o udzielenie informacji, czy zobowiązany posiada wierzytelności pieniężne wobec sądu przepis art. Przepis daje organowi uprawnienie, a nie obowiązek żądania od określonych podmiotów wskazanych informacji. Faktu tego dowodzi użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może żądać". Skoro natomiast żądanie informacji jest jednym z uprawnień organu egzekucyjnego, to do tego organu należy też ocena, czy z przysługujących uprawnień w danej sytuacji skorzystać. Żaden inny przepis prawa, też nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku poprzedzenia czynności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności (art. 89 u.p.e.a.), uprzednim wystąpieniem o informację w trybie art. 36 u.p.e.a., na okoliczność poczynienia jakichkolwiek ustaleń. Dopiero po rozważeniu okoliczności sprawy organ egzekucyjny winien zdecydować czy w danej sprawie niezbędne jest uzyskanie informacji i wyjaśnień, o których mowa w art. 36 u.p.e.a.

a w razie uznania, że jest to konieczne może wystąpić o takie informacje. Bezspornie jednak, co do zasady, organ nie jest zobligowany do takiego wystąpienia, natomiast podstawową zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest jego celowość, czyli podejmowanie w nim takich czynności, które zmierzają najprostsza drogą do wykonania spoczywających na zobowiązanym obowiązków.

Sąd wskazał również, że bez znaczenia dla oceny legalności postanowienia oddalającego skargę na czynności egzekucyjne pozostaje przekonanie skarżącego

o naruszeniu jego prywatności i ujawnieniu tajemnicy. Należy bowiem zauważyć, że organ podejmował czynności przewidziane przepisami prawa, aby zrealizować cel postępowania egzekucyjnego.

Zaznaczył, że nie jest trafne stanowisko skarżącego, iż wskutek zawiadomienia o zajęciu wierzytelności sąd powziął wiadomość (na temat toczącego się przeciw skarżącemu postępowania egzekucyjnego), której by nie powziął gdyby organ zwrócił się do tego sądu o udzielenie informacji w trybie art. 36 u.p.e.a.

Podkreślił także, że postępowanie egzekucyjne ze swej istoty przynosi szczególnie dotkliwą, władczą ingerencję aparatu państwowego w sferę własności

i prywatności obywatela. Sam skarżący stał się dłużnikiem z tytułu należności publicznoprawnych i z tego powodu prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, które ma charakter przymusowy. Zobowiązany musi znosić działania egzekucyjne podejmowane w zakresie wytyczonym przepisami prawa, które to przepisy uprawniają organy egzekucyjne do ujawniania danych osobowych zobowiązanego i dochodzonych od niego kwot.

Dodał także, że bezzasadny jest zarzut skargi, jakoby sam fakt braku bieżącej współpracy skarżącego z sądem dowodził zasadności złożonej przez niego skargi na czynności egzekucyjne organu. Należy podkreślić, że jakkolwiek współpraca pomiędzy skarżącym a sądem ustała, to samo ustanie stosunku łączącego zobowiązanego z organem w którym pełnił on przez pewien czas określoną funkcję, nie jest tożsame z nieistnieniem wierzytelności tego sądu względem zobowiązanego.

6. Powyższy wyrok zobowiązany zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:

– przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 47 i 51 w związku z art. 8 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP) przez ich niezastosowanie w sprawie, a to przez uznanie, że organy prowadzące postępowanie egzekucyjne kierując się zasadami szybkości postępowania oraz jego celowości nie mają obowiązku skorzystania z regulacji art. 36 u.p.e.a., co

w rezultacie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo iż postępowanie organów egzekucyjnych doprowadziło do naruszenia prywatności skarżącego;

– przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

2) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 7, 8 § 1, 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd

dokonania wnikliwej kontroli zaskarżonego postanowienia, w tym przez

nieuwzględnienie faktu, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu tym powinny znaleźć zastosowanie również zasady ogólne wyrażone ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego, w tym zasada praworządności oraz zasada pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów prowadziłoby do uznania, że organy egzekucyjne winne były przy przyprowadzeniu czynności egzekucyjnych

zastosować wyżej wskazane zasady – a w związku z tym skorzystać

z uprawnienia wskazanego w art. 36 u.p.e.a. i zwrócić się do potencjalnych dłużników zobowiązanego celem wyjaśnienia, czy przysługują mu jakiekolwiek wierzytelności mogące ulegać zajęciu;

3) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) przez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia.

Mając na uwadze powyższe, zobowiązany wniósł o:

– uchylenie wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

– zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o:

– oddalenie skargi kasacyjnej,

– rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie,

– zasądzenie od zobowiązanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go postanowienia organów administracyjnych podlegają uchyleniu.

7. Zgodnie z art. 36 § 1–1b: "§1. § 1. W zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny lub wierzyciel, o którym mowa w art. 5, może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.

§ 1a. Informacje i wyjaśnienia, o których mowa w § 1, udzielane są nieodpłatnie przez uczestników postępowania egzekucyjnego oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane.

§ 1b. Udostępnianie informacji przez organy i jednostki, o których mowa w § 1a, oraz dłużników zajętej wierzytelności nie narusza obowiązku zachowania przez nich tajemnicy określonej w odrębnych przepisach."

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości to, że zajęcie innej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym nastąpiło już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a to oznacza, że powyższe przepisy miały zastosowanie w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W § 1 tego artykułu wskazano, że w zakresie niezbędnym organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 5 u.p.e.a. może żądać informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych, a także do innych podmiotów o udzielenie informacji. Organem administracji publicznej jest niewątpliwie Prezes Sądu Rejonowego w K. i O., w którym zajęto inną wierzytelność zobowiązanego, a Sąd Rejonowy w K. i O. jest tym podmiotem, o który w tej sprawie chodzi. Określenie "może żądać", wbrew argumentacji sądu pierwszej instancji powołującego się na pogląd zawarty w wyrokach NSA z dnia 24 sierpnia 2007 r., II OSK 1146/06 i z dnia 27 października 2011 r., I OSK 2125/10, CBOSA, nie jest określeniem uprawnienia jako elementu prawa podmiotowego, lecz przepisem kompetencyjnym. Przepis ten należy bowiem odczytywać łącznie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wedle którego: "Ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej (tu art. 89 § 1 w zw. z art. 36 § 1 u.p.e.a.) (...) należy przez to rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego".

Zatem przepisy art. 36 § 1 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć

jako nakładające na organ egzekucyjny obowiązek, a nie uprawnienie, do

podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia, czy zobowiązany ma

i jaką inną wierzytelność możliwą do zajęcia na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. Ustawodawca w art. 36 § 1 u.p.e.a. używa wprawdzie określenia, że organ egzekucyjny może żądać informacji i wyjaśnień, to przecież w piśmiennictwie od wielu lat zwraca się uwagę na to, że "organy administracyjne, które konkretyzują

w drodze decyzji administracyjnych sytuację obywateli (...) nie mogą być podmiotem publicznych praw podmiotowych również z tego względu nie mają własnych interesów (...). Interesy jako przesłanki ingerencji administracji są zawsze wartościami zewnętrznymi wobec organów administracji (...). Organy te mają wyłącznie zadania i kompetencje, a w ich obrębie realizują określone interesy".

Stąd niedopuszczalne jest utożsamianie publicznych praw podmiotowych

z kompetencją organu administracji publicznej (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Kraków 2002, s. 216–217). Dlatego też w piśmiennictwie z zakresu problematyki i zasad redagowania tekstów prawnych (zob. S. Wronkowska,

M. Zieliński, Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych, Warszawa 1993, s. 57 i nast.) postuluje się, aby prawodawca upoważniający jakiś podmiot do dokonywania czynności konwencjonalnych danego rodzaju posługiwał się terminem "upoważnienie" lub "kompetencja" w odniesieniu do kompetencji organów państwa,

a terminami "możność", "zdolność" – w odniesieniu do indywidualnych jednostek, co byłoby już pewnym zabiegiem porządkującym, bo eliminującym terminy szczególnie wieloznaczne, takie jak "prawo", "ma prawo", "uprawnienie". Ustawodawca do wyznaczenia komuś sytuacji prawnej, którą określamy jako "kompetencje" danego podmiotu, posługuje się na ogół takimi zwrotami, jak: "może", "ma prawo", "możliwość", "zdolność", "moc", "uprawnienie". Dlatego też autorzy zwracają uwagę na konieczność ustalenia treści (zakresu podmiotowego i przedmiotowego) normy kompetencyjnej przez odczytywanie jej nie tylko z jednego przepisu, a zwracają uwagę na konieczność poszukiwania jej jeszcze w innych (Tamże, s. 50–54).

8. W rozpoznawanej sprawie z niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych wynika, na co zresztą uwagę zwracał trafnie skarżący, że organ egzekucyjny nie miał żadnych informacji, danych faktycznych, które wskazywałyby na to, iż Sąd Rejonowy

w K. czy w O. były dłużnikami skarżącego, z tytułu należącego mu wynagrodzenia za czynności biegłego. Co więcej, z informacji zawartej w piśmie Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 września 2016 r. wynika, że skarżący nie figuruje jako biegły na liście biegłych sądowych Sądu Okręgowego

w . z dnia 30 sierpnia 2016 r. W tej sytuacji dokonanie zajęcia innej wierzytelności skarżącego w tych podmiotach było bezzasadne, albowiem nie można było skonkretyzować wierzytelności skarżącego, którą można byłoby zająć.

W piśmiennictwie (zob. M. Faryna (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji. Komentarz, red. D.R. Kijowski, praca zbiorowa, Warszawa 2015, LEX/el., komentarz do art. 89 u.p.e.a. pkt 3), a także w orzecznictwie (zob. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2006 r., III CK 335/05, LEX nr 176064) zwraca się uwagę na to, że w trybie tego przepisu zająć można tylko wierzytelność istniejącą, a więc wierzytelność konkretną, osadzoną w ramach określonego statusu zobowiązaniowego pomiędzy zindywidualizowanymi podmiotami, mającą sprecyzowaną treść. Oczywiście nie wszystkie elementy konkretyzujące wierzytelność zajmowaną muszą być poborcy skarbowemu czy komornikowi znane już w chwili zajęcia należności przysługujących dłużnikowi zajętej wierzytelności, to przecież powołany przepis art. 36 § 1 u.p.e.a. służy do ich wyjaśnienia. W tej sprawie organ egzekucyjny nie miał żadnych podstaw faktycznych by przyjąć, że skarżącemu jako zobowiązanemu przysługiwała wierzytelność od Sądu Rejonowego w K., czy Sądu Rejonowego w O.

9. Ustawa nie określa wprawdzie rodzaju informacji, jakich organ może żądać, ale możliwość wystosowania powyższych żądań do wskazanych wyżej podmiotów przez organ egzekucyjny, w świetle art. 36 § 1 u.p.e.a., jest jednak uzależniona od uznania, czy będzie to niezbędne do prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny ma więc obowiązek ocenić przesłankę niezbędności, o której mowa w art. 36 § 1 u.p.e.a., z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego i dać wyraz tym rozważaniom np. w uzasadnieniu podejmowanego postanowienia o ukaraniu grzywną podmiotu, który odmawia udzielenia tych informacji (por. powołany wyżej wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 września 2008 r., I SA/Po 645/08 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., III SA/Wa 1002/04, LEX nr 164969).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, domagając się takiej informacji dla celów postępowania egzekucyjnego wystarczające będzie, gdy organ egzekucyjny

w sposób klarowny przedstawi taką potrzebę oraz przede wszystkim odpowiednio udokumentuje jej istnienie. W takiej sytuacji, gdy organ egzekucyjny zwraca się

w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. o udzielenie informacji, organ administracji publicznej, do którego zwrócił się ten organ, powinien udzielić takich informacji, jakimi dysponuje na dany temat, bądź też poinformować organ egzekucyjny, że nie posiada żadnych informacji na dany temat (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 września 2012 r., II SA/Wr 415/12, LEX nr 1222417). Z kolei zdaniem WSA we Wrocławiu wyrażonym

w wyroku z dnia 19 lutego 2010 r., II SA/Wr 675/09, LEX nr 592815, niezbędność informacji do prowadzenia egzekucji nie jest przedmiotem oceny podmiotu, do którego wystąpił organ egzekucyjny, ale zależy od uzasadnionego uznania organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wyroku zastrzeżono jednak, że powinny być to informacje, których zbieranie przez władze publiczne jest niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.

10. Trafny jest także zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 36 § 1 u.p.e.a. Otóż żądając informacji i wyjaśnień na podstawie art. 36 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny musi przeprowadzić swego rodzaju postępowanie wyjaśniające, a tego nie uczynił. Do tego postępowania stosuje się przepisy ogólne z k.p.a., gdyż jego zakresu i rodzaju ustawa egzekucyjna nie reguluje. Przepis art. 36 § 1 u.p.e.a. normuje tylko kompetencję do jego przeprowadzenia w zakresie niezbędnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zakres tego niezbędnego postępowania wyjaśniającego regulują zgodnie z art. 18 u.p.e.a. przepisy k.p.a. Tego zakresu organ nie ustalił,

nie określił i w konsekwencji postępowania wyjaśniającego nie przeprowadził. Niezbędny zakres do przeprowadzenia skutecznego postępowania

egzekucyjnego powinien dać odpowiedź na to czy skarżący był biegłym, czy

i w jakim sądzie, organie administracyjnym wykonywał czynności biegłego i czy

z tego tytułu posiadał jakieś wierzytelności. Wystarczyło tylko w ramach postępowania o wyjawienie majątku (wykaz majątku) z dnia 3 października 2016 r., czy w protokole o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 12 sierpnia 2016 r. okoliczności te ustalić, bądź wyjaśnić.

11. Nietrafny jest zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 47, art. 51 w zw. z art. 8 Konstytucji RP i w zw. z art. 36 u.p.e.a. Zauważyć tu należy, że z art. 36 § 1b u.p.e.a. wynika, że udostępnienie informacji przez organy

i jednostki, co których mowa w § 1a (uczestnicy postępowania egzekucyjnego, organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane) oraz dłużników zajętej wierzytelności nie narusza obowiązku zachowania przez nich tajemnicy określonej w tych przepisach. Oznacza to, że organy administracji publicznej udzielające informacji muszą przestrzegać przepisów odnoszących się do tajemnic szczególnie chronionych (państwowej, zawodowej, służbowej, notarialnej, adwokackiej, radcowskiej, lekarskiej, dziennikarskiej). W tej sprawie udzielając informacji negatywnej w zakresie przysługiwania skarżącemu innej wierzytelności organy administracji publicznej prawa nie naruszyły. Nie naruszyły także prawa skarżącego do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia (art. 47 Konstytucji RP), albowiem informacja udzielona organowi egzekucyjnemu nie była objęta zakresem przedmiotowym tego przepisu. Z kolei z art. 51 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawnienia informacji dotyczących jego osoby. Takim przepisem ustawowym były zarówno art. 36 § 1 u.p.e.a., którego organ egzekucyjny nie zastosował, a powinien był, czy art. 89 § 1 u.p.e.a., który przedwcześnie zastosował. Udzielenie informacji dotyczących skarżącego, które nastąpiłoby na podstawie art. 36 § 1 u.p.e.a. nie mogło więc naruszać art. 51 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jednakże nie przypisano ani sądowi pierwszej instancji, ani organom

egzekucyjnym jego naruszenia. Zwalnia to Naczelny Sąd Administracyjny

z obowiązku przedstawienia argumentacji, czy działania organu egzekucyjnego naruszyły zasadę proporcjonalności określoną w tym przepisie.

12. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 188 p.p.s.a., a w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.

z 2015 r., poz. 1800).