Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 664/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 3 ust 2 pkt 2 i 4
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2008 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku do Biura Powiatu [...]Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Producenta [...]o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2008, w którym do płatności

w ramach jednolitej płatności obszarowej została zgłoszona powierzchnia [...]ha, w tym powierzchnia [...]ha trwałych zielonych oraz do płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych powierzchnia [...]ha. Do wniosku zostało załączonych 9 załączników graficznych z oznaczeniem powierzchni użytkowanej rolniczo deklarowanych do płatności działek rolnych.

Gospodarstwo Pana [...]zostało wytypowane do kontroli na miejscu, która została przeprowadzona w dniu [...]roku. Z kontroli sporządzono raport [...] który w związku z wykrytymi nieprawidłowościami został przekazany Producentowi w dniu [...]roku.

W wyniku kontroli na miejscu stwierdzono, iż [...]prowadzi działalność rolniczą na obszarze [...]ha. Dla działek rolnych oznaczonych identyfikatorem [...]nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw. Producent dla działki rolnej [...]wskazał we Wniosku o przyznanie płatności, w oświadczeniu o sposobie wykorzystywania działek rolnych mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, natomiast inspektorzy terenowi nie potwierdzili tej deklaracji. Dla działki rolnej [...]stwierdzono mniejszą powierzchnię od powierzchni deklarowanej przez Producenta we wniosku o przyznanie płatności.

W dniu [...]roku odbyło się spotkanie Pana [...]

z inspektorem teronowym odpowiedzialnym za przeprowadzenie kontroli

w gospodarstwie, w sprawie omówienia wyników kontroli zrealizowanej metodą FOTO. Ze spotkania z producentem została sporządzona notatka, w której zamieszczono wyjaśnienia producenta i inspektora dotyczące działek rolnych oznaczonych identyfikatorem [...].

Pan [...]wyjaśnił, iż na działce rolnej [...]wczesną wiosną była posiana mieszanka roślin motylkowych z trawami, w wyniku suszy pierwsze wzeszły trawy, a motylkowe wzeszły po opadach. Wskazał, że mieszanka roślin motylkowych z trawami " jest na tej działce faktem"; Natomiast działka rolna [...] jest położona

w bliskiej odległości od rozlewiska wodnego, które po opadach deszczu i zatkanym drenie powiększyło swoją powierzchnię wylewając na łąkę, co uniemożliwiło producentowi wjechanie na działkę i jej wykoszenie.

Do Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR z siedzibą

w [...]w dniu [...]roku wpłynęło odwołanie [...], od wyników kontroli gospodarstwa przeprowadzonej w dniu [...]roku,

w którym skarżący wnosi o przeprowadzenie ponownej kontroli gospodarstwa.

W dniu [...]roku Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR z siedzibą w [...]wystosował do Pana [...]pismo informując, iż kontrola przeprowadzona w dniu [...]r. przez konsorcjum [...]" S.A. [...]działającego na zlecenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została przeprowadzona właściwie.

W dniu [...]roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą

w [...]decyzją nr [...]w sprawie przyznania płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznał Panu [...]jednolitą płatność obszarową o wysokości [...]zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz odmówił przyznania uzupełniającej obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...]zł która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm,

tj. stwierdzenie w wyniku kontroli, iż działka rolna I nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.

W dniu [...]roku do Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą

w [...]wpłynęło odwołanie Pana [...]od decyzji nr [...]. Skarżący wniósł zastrzeżenia w związku z nałożeniem sankcji

w wysokości pomniejszenia o 3% całości JPO z powodu nieprzestrzegania zasad dobrej kultury rolnej na części łąki, która była skoszona do 31 lipca wskazując, iż jego gospodarstwo podlega planowi rolnośrodowiskowemu, stąd obowiązującym wnioskodawcę terminem na wykoszenie łąk jest dzień 31 października. Pan [...] odwołał się również od odmowy wypłaty płatności uzupełniającej

i nałożenia sankcji wieloletnich na okres 3 lat.

W odwołaniu wskazał, iż kontrola przeprowadzona w dniu [...]roku była przeprowadzona bezpośrednio po okresie wystąpienia suszy, co mogło spowodować, że niedoświadczona osoba mogła nie zauważyć roślin drobnonasiennych w trawie. Fakt natomiast istnienia deklarowanych roślin potwierdziła Komisja powołana przez Wojewodę [...]wyznaczona do szacowania szkód spowodowanych klęską suszy. Nadto wskazuje iż Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. w [...]Oddział Badań i Certyfikacji w [...]nie stwierdził na zadeklarowanych działkach nieprawidłowości.

Skarżący wniósł zastrzeżenia dotyczące jakości i rzetelności przeprowadzenia kontroli. Do odwołania dołączył oświadczenia członków komisji - [...] oraz [...] kopię protokołu z oszacowania zakresu

i wysokości szkód kopię opinii Wojewody oraz fakturę VAT

Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji w dniu [...]roku wydał decyzję nr [...] w której utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji bowiem w wyniku dokonania prawnej i merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji uznał, że została wydana zgodnie

z obowiązującymi przepisami prawa.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał, iż Gospodarstwo Skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu, która została przeprowadzona w dniu [...]roku. Kontrola na miejscu przeprowadzone na działkach rolnych zadeklarowanych przez [...]we wniosku

o przyznanie płatności miała na celu sprawdzenie, czy powierzchnia działek wpisana we wniosku jest zgodna z powierzchnią działek w terenie, a także sprawdzenie czy grunty rolne zadeklarowane we wniosku o płatność są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Kontrola gospodarstwa została przeprowadzona metodą inspekcji terenowej. Sporządzono z niej raport [...], szkic z pomiaru działek rolnych oraz materiał fotograficzny. Po zakończeniu każdej kontroli w terenie, trwa proces weryfikacji pracy inspektorów terenowych, przeprowadzana jest kontrola formalna jakości wykonanych pomiarów oraz oceny stwierdzonej uprawy. Raport został zatwierdzony w dniu [...].

Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR z siedzibą

w [...]odnosząc się do prośby Skarżącego, a także wskazanych w odwołaniu wyjaśnień, poinformował, iż zgodnie z przepisem art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz Urz. L 141 z 30.04.2004 r., str. 18) jeżeli zmienił się stan na działkach rolnych i nie kwalifikują się one do uzyskania płatności po złożeniu przez Producenta wniosku, [...]mógł wycofać w każdej chwili wniosek lub jego część, przy czym wycofanie nie zostanie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości, jeżeli rolnik został poinformowany o nieprawidłowościach we wniosku "albo o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W przypadku działania siły wyższej lub

w wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 796/2004 / dnu 21 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. L 141 z 30.04.2004 r., str. 18) wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu (określonymi

w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r.

w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności; Dz.U z 2007r. nr 46, poz. 308) podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu. Działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności jest określane

w przypadkach śmierci rolnika, długookresowej niezdolności rolnika do pracy, poważnej klęski żywiołowej w znacznym stopniu dotykającej grunty rolne gospodarstwa w drodze wypadku, epidemii dotykającej część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Dowodem potwierdzającym działanie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w przypadku suszy jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych spowodowany przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstań a szkody. Dokument taki został dołączony do odwołania, a oględzin, z których ten protokół sporządzony dokonano w dniu [...]roku W wyniku oględzin Komisji stwierdzono wystąpienie szkody na powierzchni [...]ha porośniętych mieszanką motylkowych drobnonasiennych z trawami w wysokości 50%. W opinii wojewody stwierdzono wystąpienie szkody powstałej na skutek klęski suszy w okresie od dnia [...]. do dnia [...]roku. Oględziny takie dokonywane są na działkach wskazanych przez Producenta, nie są zaś lokalizowane za pomocą map czy sprzętu specjalistycznego. Na raporcie brak jest informacji odnośnie metod dokonywania pomiaru oraz wskazania numerów działek, na których stwierdzono wystąpienie szkody.

Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, podpisując go

w sekcji VIII wniosku Oświadczenia i zobowiązania, zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności, gdy zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw

Skarżący o niekorzystnych warunkach atmosferycznych, które doprowadziły do wyschnięcia roślin motylkowych poinformował dopiero w odwołaniu od wyników

z kontroli na miejscu.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. kontrolą objęto wszystkie działki rolne zadeklarowane we wniosku. Kontrola metodą inspekcji terenowej, oprócz ustalenia granic działek rolnych i dokonania ich pomiaru, obejmuje również przeprowadzenie przez kontrolującego m.in. takich czynności w terenie jak stwierdzenie rodzaju użytku gruntowego na danej działce rolnej, a także określenie czy na działce rolnej przestrzegane są minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych dobrej kulturze rolnej zgodnie

z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2007, Nr 46, poz. 306). Działki są lokalizowane przez inspektorów w terenie za pomocą map i GPS-u, a pomiary wykonywane są za pomocą GPS-u lub innych metod pomiarowych. Raport z kontroli ma wartość dowodową, bowiem stanowi obiektywne odzwierciedlenie sytuacji na kontrolowanych działkach rolnych, poprzez zatwierdzony system kontroli, lokalizowania działek oraz zdjęcia obrazujące w sposób obiektywny sytuację w terenie. Specjalistyczne oprogramowanie jest zintegrowane z urządzeniami pomiarowymi, przystosowanymi do pracy w trudnych warunkach terenowych, które z dużą dokładnością określają powierzchnię działek rolnych.

Dalej organ dokonał oceny poprawności przeprowadzonej kontroli nie dopatrując się w niej jakichkolwiek uchybień.

W związku z taką oceną organ przyjął ustalenie, iż prawidłowo Inspektorzy terenowi nie stwierdzili na kontrolowanych działkach, do których Skarżący wnosi zastrzeżenia, występowania mieszanki wieloletniej traw z drobnonasiennymi.

Przez wzgląd na fakt, iż raport z kontroli na miejscu stanowi obiektywne odzwierciedlenie na kontrolowanych działkach rolnych, poprzez zatwierdzony system kontroli, lokalizowania działek oraz zdjęcia obrazujące w sposób obiektywny sytuację w terenie to decyzja drugiej instancji opiera się o ustalenia dokonane w trakcie kontroli wykonanej metodą inspekcji terenowej, Skarżący w odwołaniu jak również w trakcie toczącego się postępowania nie przedstawił zdaniem organu odwoławczego wiarygodnych dowodów, które podważyć mogłyby wyniki kontroli.

W ocenie organu prawidłowo Kierownik Biura Powiatowego ARMiR z siedzibą w [...]przyjął iż kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm stwierdzając iż w dniu kontroli w dobrej kulturze rolnej nie była utrzymywana działka rolna [...].

Pan [...]na przedmiotowych działkach rolnych realizuje program rolnośrodowiskowy wobec tego organ, przyjął obowiązujące Skarżącego terminy koszenia, zgodnie z którymi koszenie odbywa się do dnia 31 października, odstąpił od zastosowania zmniejszenia płatności z powodu zastosowania przez inspektorów terenowych kodów DR14 dla działek rolnych dla której jako uprawę stwierdzoną wskazano łąkę. Organ dalej podkreślił, iż inspektorzy stwierdzili, iż część działki rolnej I wynoszącej [...]ha stanowi ugór.

W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej organ wyliczył wielkość kwoty w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek a następnie pomniejszyły płatność ze względu na nieprzestrzeganie norm.

Odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...]zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z wniosków składanych

w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Mając na względzie powyższe Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji w dniu [...]roku wydał decyzję nr [...]w której utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji bowiem

w wyniku dokonania oceny zasadności zaskarżonej decyzji uznał, że została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W dniu [...]roku do Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego siedzibą w [...]wpłynęła skarga na decyzję organu II instancji. Skarżący podnosi w niej, iż w decyzji organu odwoławczego występuje wiele nieprawidłowości i .wykluczających się dat. Skarżący wskazał, na występującą

w jego gospodarstwie suszę, po której nastąpiła dalsza wegetacja roślin wieloletnich. W ocenie skarżącego ,gdyby organ ponownie przeprowadziłby kontrolę pozwoliłoby to na potwierdzenie występowania motylkowych na działkach zgłoszonych do płatności. Skarżący wskazał, iż posiada [...]z roślinami wieloletnimi - trawą

z roślinami motylkowatymi, a szkoda w postaci suszy wystąpiła na [...] ha wysokości 50%. Pan [...]nie zgadza się z decyzją Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR, która nie uwzględnia załączonej do odwołania kopii protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód

w jego gospodarstwie. Jak również jego zastrzeżenia budzi fakt nie uwzględnienia oświadczeń doświadczonych geodetów szacujących straty. Wskazuje również na fakt, iż wegetacja roślin wieloletnich jest uwarunkowana czynnikami pogodowymi, które są bardzo zmienne i rozłożone w czasie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art.145 p.p.s.a. Sąd Administracyjny może uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie każde naruszenie przepisów prawa daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności

z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności ze względu na wady postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego, co z kolei nie pozwoliło uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2008, jak trafnie wskazały organy administracyjne, stanowią: ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2007 r. Nr 35, poz. 217, ze zm.), dalej ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; rozporządzenie Rady (WE)

nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz.UE.L.03.270.1), dalej rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003; rozporządzenie Komisji (WE)

nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003, (Dz.U.UE.L.04.141.18), dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004; rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV

i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 z późn. zm.), dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004.

Przechodząc do oceny zasadności zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy podkreślić, że proces przyznawania dotacji unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania konkretnych świadczeń z tego zakresu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące

w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia

nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności

Powyższe oznacza m.in., że grunty musza być utrzymane zgodnie z wymaganymi normami. Co z kolei warunkuje możliwość uzyskania płatności lub jej wysokość. Postanowienia art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazują, że wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności na 1 ha tej powierzchni.

Zgodnie z art. 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - uwzględniając art. 5 rozporządzenia

nr 1782/2003 oraz załącznik IV do tego rozporządzenia (dotyczący zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska) - wydał rozporządzenie z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306). Powołane rozporządzenie określa niezbędne minimum wymagań, które podmioty starające się o uzyskanie dopłat do gruntów rolnych powinny spełnić. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 lit.b tego rozporządzenia, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania program rolnośrodowiskowy okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;

Natomiast w przypadku łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku,

w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych

i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października. W przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione powyżej - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

W myśl § 2 ww. rozporządzenia, uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Bezspornym jest, że jeżeli strona w złożonym wniosku, osobiście podpisanym, zadeklarowała konkretny obszar rolny i wskazała numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to zobowiązana była do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej.

Ustalając stan faktyczny sprawy organ powinien w pierwszej kolejności zbadać, więc czy wnioskodawca, któremu nadano numer identyfikacyjny w trybie przepisów

o krajowym systemie ewidencji producentów spełnia warunki uprawniające do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, w tym m.in. czy grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami oraz ustalić faktyczną powierzchnię działek rolnych. Przy ustalaniu okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy organ powinien stać na straży praworządności i co do zasady stosować przepisy Kpa, a także zobowiązany jest

w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy

W niniejszej sprawie spór wywołało, ustalenie inspektorów terenowych odzwierciedlone w protokole kontroli, iż zadeklarowane we wniosku grunty – działka I nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.

W wyroku z 4 [...] (nie pub.), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wskazał, że o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie

z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, patrz. art. 34 ustawy o płatnościach) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.

Niemniej podkreślić należy, że na etapie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 i 4 i ust. 3 ustawy płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ administracji publicznej: jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Wskazuje to, ze strona uczestnicząca w postępowaniu, może przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe oznacza, że organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym znaczeniu, że jeżeli strona przedstawi stosowane dowody,

to organ będzie zobowiązany do ich rozpatrzenia. W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy nie uczynił zadość wskazanemu powyżej obowiązkowi.

Producent w odwołaniu wskazał, iż na działce rolnej były wysiewane nasiona motylkowych drobnonasiennych w roku 2008 oraz w latach poprzednich jednak

w dniu kontroli nie stwierdzono motylkowych drobnonasiennych, ponieważ panujące wcześniej warunki atmosferyczne (długo trwająca susza i wysoka temperatura powietrza) spowodowały wyschnięcie a zarazem wypadnięcie roślin jednak później wystąpiła wegetacja roślin. Znajduje to potwierdzenie w oświadczeniach członków komisji - [...], w protokole

z oszacowania zakresu i wysokości szkód oraz opinii Wojewody.

Organ w skarżonej decyzji odnosząc się do tych wyjaśnień Producenta wskazał iż

w przypadku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 / dnu 21 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. L 141 z 30.04.2004 r., str. 18) wraz ze stosownymi dokumentami zgodnymi z wymogami właściwego organu (określonymi w Rozporządzeniu Ministra i Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 roku w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności; Dz. U , nr 46, poz. 308) podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu. Dokument taki został dołączony do odwołania, a oględzin, z których ten protokół został sporządzony dokonano w dniu

[...]roku. W wyniku oględzin Komisji stwierdzono wystąpienie szkody na powierzchni [...]ha porośniętych mieszanką motylkowych drobnonasiennych

z trawami w wysokości 50%. W opinii wojewody stwierdzono wystąpienie szkody powstałej na skutek klęski suszy w okresie od dnia 1 maja 2008 roku do dnia

1 czerwca 2008 roku. Dalej organ wskazał, iż Pan [...]o suszy

i niekorzystnych warunkach atmosferycznych, które doprowadziły do wyschnięcia roślin motylkowych poinformował dopiero w odwołaniu od wyników z kontroli na miejscu.

Niewątpliwie, jak trafnie wskazał organ drugiej instancji, Pan [...]nie zachował terminu do zgłoszenia wystąpienia siły wyższej jednak nie oznacza to, iż wskazane przez niego dowody nie mogą potwierdzać faktu występowania deklarowanych upraw na kwestionowanych gruntach.

Rację ma organ, iż przedmiot kontroli wykonywanych przez Jednostkę Certyfikującą jak i jej cel jest odmienny od inspekcji terenowych wykonywanych ARiMR. Jednakże gdy - tak jak w rozpatrywanie sprawie - wyniki kontroli wykonywanej przez Jednostkę Certyfikującą odnoszą się do stanu zagospodarowania spornej działki, winny być rozważone przez organ Agencji jako dowód w sprawie. Niezasadne jest uznanie, jak to uczynił organ drugiej instancji, że skoro kontrola wykonywana przez Jednostkę Certyfikującą spełnia inną funkcję, jej wyniki nie mogą być rozważane przy ustalaniu płatności bezpośrednich, bez względu na to jakie zawierają ustalenia.

W tej sytuacji, zdaniem składu orzekającego, uznanie przez organ odwoławczy, że kontrola wykonana w dniu [...]r. odzwierciedla stan faktyczny, który dyskwalifikuje przedmiotowy grunt (działki I/I 1, K/K1 ) do objęcia płatnościami od gruntów rolnych, jest co najmniej przedwczesne.

Organ oceniając materiał dowodowy nie może pominąć żadnego z zebranych dowodów, a oceny całokształtu materiału dowodowego powinien dokonać

z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów (art.80 Kpa). Organ oceniając znaczenie i wartość dowodów dla sprawy może odmówić poszczególnym dowodom wiarygodności, jednakże w takim przypadku obowiązany jest do wskazania przekonywujących podstaw dokonanej oceny i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, ponadto ocena ta powinna być oceną wszechstronną, a organ dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy (por. komentarz do art.77 Kpa w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2009, wyd. III).

Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać, że postępowanie w trakcie, którego pomija się korzystne dla Skarżącego dowody uznając za decydujące

w sprawie oświadczenia złożone przez inspektorów terenowych bez wskazania przekonywujących podstaw takiej oceny oraz zaniechanie skonfrontowania rozbieżnych ustaleń z treścią oświadczeń inspektorów terenowych jest postępowaniem naruszającym zarówno zasadę prawdy materialnej jak i zasadę swobodnej oceny dowodów, stanowiącym istotne naruszenie przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy. Przy dokonywaniu oceny wyników postępowania dowodowego, w tym ich wiarygodności, organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, z wyjątkiem dotyczących okoliczności niespornych lub niemających znaczenia dla sprawy. Pamiętać przy tym należy, że ocena dowodów powinna być oparta na zasadach logiki. Organ administracji może, zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione.

Organ administracyjny winien ocenić wszystkie dowody, przedstawić poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę

a innym nie. Ustalenia poczynione zakresie tym zakresie powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa. Spełnienie tych wymogów stwarza procesową gwarancję prawidłowości rozstrzygnięcia administracyjnego.

W powyższym świetle uznać trzeba, że w sprawie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie ustalenie stanu faktycznego z rozważeniem dowodów wnioskowanych przez skarżącego, a jedynie w oparciu o wyniki kontroli z dnia [...]r.

W toku dalszego postępowania, organ Agencji winien wykazać w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, czy były na kwestionowanych gruntach deklarowane uprawy, czy też nie i ewentualnie jakim zakresie. Powyższe ustalenie winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z tych powodów kontrolowana decyzja podlegają uchyleniu na mocy art.145

§ 1 pkt 1) lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym