Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 422/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 57 ust. 5 i art. 57 ust. 1
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Tomczak Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "P." Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 920/16 w sprawie ze skargi "P." Sp. z o.o. w W. na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "P." Sp. z o.o. w W. na rzecz Zarządu Województwa M. 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 920/16 oddalił skargę P. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zarząd Województwa M. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., utrzymał w mocy decyzję M. Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie zwrotu przez skarżącą kwoty 856 659,84 zł wraz z odsetkami.

Organ II instancji podtrzymał ustalenia organu I instancji, iż w sprawie doszło do naruszenia trwałości poprzez zasadniczą modyfikację projektu oraz nieutrzymanie przez P. wskaźnika zatrudnienia. Wskazał, iż projekt oprócz utworzenia 11 nowych miejsc pracy oraz wdrożenia oprogramowania wspierającego system BOK, przewidywał wyposażenie stanowisk konsultantów i kadry zarządzającej, a także wyposażenie serwerowni i sali szkoleniowej. W ramach projektu Beneficjent złożył siedem wniosków o płatność (w tym wniosek o płatność końcową), w ramach których otrzymał i rozliczył dofinansowanie w łącznej kwocie 856 659,84 zł.

Organ odwoławczy wskazał w szczególności, że zaprzestanie działalności produkcyjnej oraz zmiana charakteru własności elementu infrastruktury (sprzedaż sprzętu/ wyposażenia zakupionego w ramach projektu) miały bezpośredni wpływ na warunki realizacji projektu, bowiem nie został osiągnięty cel projektu - podniesienie konkurencyjności P. poprzez wdrożenie innowacyjnego rozwiązania informatycznego. Zachodzi zatem przesłanka określona w lit. b) art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 - (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 210, str. 25 z późn. zm. - dalej: rozporządzenie nr 1083/2006). Podkreślił, iż zaprzestanie z dniem 31 grudnia 2012 r. prowadzenia działalności produkcyjnej rozumianej jako przerwanie działań bezpośrednio związanych z realizowanym projektem miało bezpośredni wpływ na charakter realizacji projektu (poprzez nieutrzymanie wskaźników rezultatu) oraz warunki jego realizacji (poprzez nieutrzymanie celów projektu) ((lit. a) art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006). Jednocześnie wystąpienie drugiej z ww. przesłanek stanowi konsekwencję wystąpienia pierwszej z nich, tym samym doszło do znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006.

Ponadto, organ mając na względzie treść rozporządzenia nr 1083/2006 oraz postanowienia umowy o dofinansowanie, wskazał, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji szczegółowo opisał sposób wyliczenia kwoty przypadającej do zwrotu, wynikającej z dokonania zasadniczej modyfikacji projektu. Wysokość korekty finansowej określił proporcjonalnie do charakteru, wagi oraz okresu, w którym Beneficjent nie dokonał zasadniczej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. Organ uwzględnił proporcje, w jakich Beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania inwestycji przez okres 3 lat, stwierdzając, iż datą utrzymania projektu jest 31 grudnia 2012 r. (data zaprzestania działalności produkcyjnej), jako, że jest to data wcześniejsza niż termin zmiany charakteru własności elementu infrastruktury. Z uwagi na fakt, iż naruszenie trwałości dotyczyło wszystkich elementów zakupionych przez P. w ramach realizacji projektu, bowiem nie są one wykorzystywane od momentu zaprzestania działalności produkcyjnej, korekta została ustalona w odniesieniu do całej ich dofinansowanej wartości, tj. 856 659,84 zł.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż działanie Beneficjenta wypełnia także przesłankę, o której mowa wart. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2013 r., poz. 885 ze zm. - dalej: u.f.p.) tj. wykorzystanie z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia, po uprzednim wskazaniu przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie uznał, że stwierdzone naruszenia, co do niezachowania trwałości projektu oraz naruszenia obszarów szczególnego ryzyka, niezachowanie celu projektu zgodnie z Wytycznymi IZ w zakresie monitorowania projektów w tym z tytułu niezachowania trwałości poprzez znaczącą modyfikację projektu korektą, skutkują obciążeniami skarżącej proporcjonalnie do pozostałego okresu trwałości, tj. od dnia zaistnienia znaczącej modyfikacji, w wysokości 692 368,91 zł (Rozdział IV. Sankcje, pkt 2 lit. b) oraz z tytułu niezachowania celu projektu, wyrażające się w nieutrzymaniu skorelowanego wskaźnika produktu, zwrotem całości dofinansowania w wysokości 856 659,84 zł (Rozdział IV. Sankcje, pkt 1 lit. a oraz załącznik nr 4).

Zdaniem WSA organy I i II instancji trafnie wskazały zasadę niesumowania korekt, bowiem w przypadku wykrycia w projekcie naruszeń skutkujących różną wysokością korekt, stosuje się korektę o największej wartości. Tym samym, jako najwyższą, zastosowano korektę stanowiącą 100% dofinansowania otrzymanego przez P. na realizację projektu, tj. w wysokości 856 659,84 zł, bowiem korekta za znaczącą modyfikację projektu wliczona w sposób proporcjonalny mieści się w ramach żądanej kwoty do zwrotu.

Zdaniem WSA w niniejszej sprawie nie zaistniały również przesłanki wyłączające konieczność zwrotu środków za niezachowanie trwałości projektu. Zgodnie bowiem z treścią ust. 5 dodanego do art. 57 rozporządzania 1083/2006, obowiązek zachowania trwałości uchylany jest w sytuacji zaprzestania działalności z powodu ogłoszenia upadłości niewynikającej z oszukańczego bankructwa. Dotyczy on zatem sytuacji, w której zasadnicza modyfikacja projektu miała miejsce w wyniku zaprzestania działalności produkcyjnej, a zaprzestanie działalności produkcyjnej (usługowej) spowodowane było upadłością. Upadłość w rozumieniu art. 57 ust. 5 rozporządzenia nr 1083/2006, to prawna sytuacja beneficjenta potwierdzona formalnie w drodze przewidzianej odpowiednimi przepisami prawa procedury przez uprawniony do tego sąd upadłościowy. Oddalenie wniosku o upadłość, nie stanowi przesłanki wyłączającej obowiązek zwrotu środków. W niniejszej sprawie zaprzestanie działalności nie nastąpiło w wyniku wydania tego postanowienia.

Sąd I instancji stwierdził, iż decyzja została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu z uwzględnieniem kompletnego materiału dowodowego. Ustalenia organu zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Organ trafnie wskazał podstawy udzielonego dofinansowania, opisał naruszenie przepisów prawa, okoliczności ich popełnienia, odniósł się do zarzutów strony oraz wskazał sposób wyliczania dochodzonej kwoty zwrotu.

Ponadto, Sąd I instancji nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, albo też przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 tej ustawy w zw. z art. 57 ust. 5 i art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 oraz w związku z art. 11 ust. 1 i 3 oraz 13 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm.- dalej: p.u.n.) poprzez błędną ich wykładnię skutkującą przyjęciem, iż użyte w art. 57 ust. 5 rozporządzenia pojęcie upadłości nie będącej oszukańczym bankructwem w rozumieniu wskazanych przepisów odnosi się wyłącznie do sytuacji legitymowania się postanowieniem o ogłoszeniu upadłości, i przyjęcie zbyt wąskiej wykładni, wykluczającej jako stan nieoszukańczego bankructwa stanu niewypłacalności potwierdzonej postanowieniem oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości i przyjęciem, że zaprzestanie działalności aby doszło do wyłączenia obowiązku zwrotu obowiązku może nastąpić dopiero w następstwie ogłoszenia upadłości.

Argumentację na poparcie powyższego zarzutu skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W skardze kasacyjnej należy zatem wskazać konkretny przepis, naruszenia którego to przepisu, zdaniem Kasatora, dopuścił się Sąd I instancji. Ponadto skarga kasacyjna musi zawierać precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało - w ocenie jej autora - w danym przypadku uchybienie przez zaskarżony wyrok konkretnemu przepisowi, gdyż Sąd Kasacyjny nie może sam skargi kasacyjnej ani poprawiać, ani orzekać na zasadzie domyślania się (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1288/16, LEX nr 2501107). Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2073/16, LEX nr 2531102).

Powołany w skardze kasacyjnej zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W zarzucie tym wskazano na naruszenia przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z art. 57 ust. 5 i art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 oraz w zw. z art. 11 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 p.u.n., poprzez błędną ich wykładnię skutkującą przyjęciem, iż użyte w art. 57 ust. 5 rozporządzenia pojęcie upadłości nie będącej oszukańczym bankructwem w rozumieniu wskazanych przepisów odnosi się wyłącznie do sytuacji legitymowania się postanowieniem o ogłoszeniu upadłości, i przyjęcie zbyt wąskiej wykładni, wykluczającej jako stan nieoszukańczego bankructwa stanu niewypłacalności potwierdzonej postanowieniem oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości i przyjęciem, że zaprzestanie działalności aby doszło do wyłączenia obowiązku zwrotu może nastąpić dopiero w następstwie ogłoszenia upadłości.

W myśl art. 57 ust. 5 rozporządzenia nr1083/2006, mającego kluczowe dla sprawy znaczenie, ustępów 1 do 4 nie stosuje się do operacji poddanej zasadniczej modyfikacji w wyniku zaprzestania działalności produkcyjnej spowodowanego upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa.

Odnotować zatem przyjdzie, że z art. 57 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1083/2006 dotyczącego trwałości operacji wynika, że Państwo członkowskie lub instytucja zarządzająca zapewniają, aby operacja obejmująca inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne zachowała wkład funduszy wyłącznie jeżeli w terminie pięciu lat od jej zakończenia nie zostanie poddana zasadniczej modyfikacji wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej i mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny. Z akapitu drugiego wynika zaś, iż uznaje się, że działania wchodzące w zakres pomocy z EFS nie zachowały tego wkładu wyłącznie wtedy, gdy są one zobowiązane do utrzymania inwestycji w ramach mających zastosowanie przepisów dotyczących pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i jeśli zostały one poddane zasadniczej modyfikacji spowodowanej zaprzestaniem działalności produkcyjnej w terminie określonym w tych przepisach. Natomiast akapit trzeci stanowi, że Państwa członkowskie mogą skrócić termin określony w akapicie pierwszym do trzech lat w przypadkach dotyczących utrzymania inwestycji przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Zgodnie z ust. 2 Państwo członkowskie i instytucja zarządzająca informują Komisję o wszelkich zmianach, o których mowa w ust. 1, w rocznym sprawozdaniu z realizacji, o którym mowa w art. 66. Komisja informuje pozostałe państwa członkowskie. Ustęp 3 przewiduje, że kwoty nienależnie wypłacone podlegają procedurze odzyskiwania zgodnie z art. 98-102. Z kolei z ust. 4 wynika, że Państwa członkowskie i Komisja zapewniają, że przedsiębiorstwa, które są lub zostały objęte procedurą odzyskiwania zgodnie z ust. 3 w następstwie przeniesienia działalności produkcyjnej w obrębie państwa członkowskiego lub do innego państwa członkowskiego, nie korzystają z wkładu funduszy.

Odnosząc się zatem do art. 57 ust. 5 rozporządzenia nr 1083/2006 stwierdzić należy, że wskazany wyjątek usprawiedliwiający niedochowanie trwałości projektu zachodzi w sytuacji, gdy zaprzestanie działalności produkcyjnej spowodowane jest upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa. W ocenie NSA, w ramach tego wyjątku wyłączającego trwałość operacji nie mieści się przypadek, w którym dochodzi do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku środków na koszty postępowania upadłościowego. Tym bardziej w sytuacji, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości składany jest przez wierzyciela tego podmiotu, a nie samego dłużnika. Nie można uznać, że taki przypadek mieści się w zakresie nieoszukańczego bankructwa. Podkreślić wypada, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego oznacza, że działalność tego podmiotu prowadzona była co najmniej z nienależytą starannością, bez dbałości o interesy Spółki, jej członków zarządu, którzy w takim przypadku ponoszą osobistą odpowiedzialność za długi Spółki zarówno te o charakterze cywilnoprawnym, jak i zobowiązania publicznoprawne, a także interesy wierzycieli. Brak możliwości przeprowadzenia postępowania upadłościowego z uwagi na brak majątku, z którego można by zaspokoić choćby w części wierzycieli Spółki, implikuje stwierdzenie o prowadzeniu działalności na szkodę tych wierzycieli. Nie ma bowiem w takiej sytuacji możliwości zaspokojenia wierzycieli Spółki zgodnie z regułami postępowania upadłościowego. W ocenie NSA, taki stan rzeczy uprawnia do konstatacji, iż działania Spółki miały znamiona oszukańczego bankructwa.

Wskazać dalej należy, że zaprzestanie działalności przez skarżącą kasacyjnie Spółkę w okolicznościach faktycznych sprawy, które nie zostały podważone zarzutami procesowymi skargi kasacyjnej i są w konsekwencji wiążące dla NSA podczas oceny legalności zaskarżonego orzeczenie przez pryzmat postawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, miało miejsce wcześniej niż zaistnienie stanu stwarzającego podstawę faktyczną do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Podnieść bowiem w tym zakresie należy, że zasadnie ustalając stan faktyczny sprawy organy rozstrzygające uznały, że w przedmiotowej sprawie zaprzestanie działalności nie było wynikiem upadłości, ale nastąpiło wcześniej jeszcze przed oddaleniem wniosku o ogłoszenie upadłości i było w głównej mierze wynikiem utraty płynności finansowej. Korespondencja prowadzona na etapie postępowania administracyjnego pomiędzy M. a Beneficjentem potwierdziła, iż z dniem 31 grudnia 2012 r. Strona zaprzestała prowadzenia działalności operacyjnej.

Ze złożonego przez P. sprawozdania z trwałości projektu za 2013 r. wynikało, iż w okresie sprawozdawczym nie został osiągnięty cel projektu określony we wniosku o dofinansowanie, jak również nie utrzymano zakładanych w projekcie wskaźników, a spółka "chwilowo nie wykonuje działalności". Beneficjent poinformował również o zmianie lokalizacji siedziby P. oraz zajęciu kont bankowych Spółki przez komornika sądowego. Pismem z dnia 6 maja 2014 r. wskazał na rozwiązanie umów o pracę i umów cywilno-prawnych oraz na zajęcia komornicze sprzętu zakupionego w ramach projektu i pozostawionego w lokalach, których umowa najmu została wypowiedziana przez wynajmującego w 2013 r., a także na sprzedaż zastawionego sprzętu i mebli.

Z akt sprawy, jak wskazał organ, wynika, iż P. złożyło sprawozdanie z trwałości projektu za 2013 r. w marcu 2014 r., dopiero po monicie instytucji wdrażającej. Informacje zawarte w sprawozdaniu z trwałości za 2013 r., spowodowały konieczność przeprowadzenia kontroli doraźnej projektu, która potwierdziła, iż miała miejsce znacząca modyfikacja projektu. Akta kontroli oraz dokumenty pokontrolne potwierdziły, że Spółka zatrudniała jedynie kilku pracowników przebywających na urlopach wychowawczych, nie prowadziła działań promocyjno-informacyjnych projektu w okresie trwałości, ani nie prowadziła bieżącej działalności. Ponadto zmieniła adres siedziby, a oddziały w Spółki nie funkcjonowały, bowiem wynajmujący wypowiedzieli umowy najmu. Wskazano, iż sprzętu znajdującego się w kontrolowanych lokalizacjach nie udało się kontrolującym zweryfikować pod kątem zgodności z wykazem, w oparciu o który na zakończenie realizacji projektu potwierdzono jego rzeczowe zrealizowanie, bowiem brak było jego szczegółowej inwentaryzacji. Nie ustalono zatem, które składniki wyposażenia tam znajdujące się zostały zakupione w ramach projektu, oraz których (z dofinansowanych ze środków EFRR i BP) brakuje z powodu sprzedaży. Dodatkowo brak zgody właściciela wynajmowanej nieruchomości uniemożliwił przeprowadzenie oględzin w tej lokalizacji. Dokonanie sprzedaży części sprzętu i wyposażenia zakupionego w ramach projektu, zdaniem organu było bezsporne, bowiem dokonane transakcje potwierdzają zarówno licytacje komornicze oraz faktury sprzedaży znajdujące się w aktach sprawy. Potwierdził to też sam Beneficjent.

Mając na względzie przedstawiony i niepodważony stan faktyczny, w tym uznanie przez organy zaakceptowane przez Sąd I instancji, że w sprawie występuje stan wyłączający zastosowanie art. 57 ust. 5 rozporządzenia nr 1083/2006, stwierdzić dodatkowo należy, że stan ten uniemożliwia odzyskanie chociażby części środków przyznanych beneficjentowi w ramach dofinansowania. W konsekwencji przyjąć trzeba, że środki unijne zostały przeznaczone na cele nie objęte wsparciem. Tym bardziej zatem usprawiedliwiona jest konstatacja w zaistniałych okolicznościach faktycznych tej sprawy, że działania Spółki miały znamiona oszukańczego bankructwa.

Zasadnie, w ocenie NSA, dodatkowo organ wskazał, że oddalenie wniosku przez Sąd, wywiera w zasadzie takie same skutki prawne, jak nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie. Zatem w niniejszej sprawie nie zachodzi stan upadłości, który wyłącza konieczność odzyskiwania środków, a jedynie niewypłacalność, która stanowi przesłankę do ogłoszenia upadłości. Podkreślić w tym miejscu należy, że z przepisu art. 57 ust. 5 rozporządzenia nr 1083/2006 jednoznacznie wynika, iż zwrot środków unijnych nie powinien mieć miejsca w sytuacji, gdy doszło do zaprzestania działalności produkcyjnej w wyniku upadłości beneficjenta niewynikającej z oszukańczego bankructwa. Zatem zaprzestanie działalności musi być wynikiem upadłości podmiotu, który otrzymał dofinansowanie, a upadłość ta nie nastąpiła w wyniku oszukańczego bankructwa.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na przepisy unijne dotyczące transgranicznego prawa upadłościowego, a mianowicie rozporządzenia Rady z dnia 29 maja 2000 r. (WE) nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego ((Dz. U. UE. L. z 2000 r. Nr 160, str. 1 z późn. zm.). Przepisy te ujednolicają rozumienie pewnych instytucji z zakresu postępowania upadłościowego, w tym stanowią o orzeczeniu wszczynającym to postępowanie. W motywie drugim preambuły tego aktu postanowiono, że prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego wymaga skutecznego i sprawnego funkcjonowania transgranicznych postępowań upadłościowych; przyjęcie niniejszego rozporządzenia jest konieczne dla osiągnięcia tego celu, który wchodzi w zakres współpracy sądowej w sprawach cywilnych w rozumieniu art. 65 Traktatu.

W myśl art. 2 "postępowania upadłościowe" oznaczają postępowania zbiorowe określone w art. 1 ust. 1. Wykaz tych postępowań znajduje się w załączniku A (lit. a). W załączniku A w zakresie postępowań dotyczących Polski wskazano na: postępowanie naprawcze, upadłość obejmującą likwidację, upadłość z możliwością zawarcia układu, upadłość, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe, postępowanie sanacyjne. "Sąd" oznacza organ sądowy lub każdy inny właściwy organ Państwa Członkowskiego uprawniony do wszczęcia postępowania upadłościowego lub do wydawania orzeczeń w toku tego postępowania (art. 2 lit. d). "Orzeczenie", o ile chodzi o wszczęcie postępowania upadłościowego lub powołanie zarządcy, oznacza orzeczenie każdego sądu właściwego do wszczęcia takiego postępowania lub powołania zarządcy (art. 2 lit. e). "Chwila wszczęcia postępowania" oznacza chwilę, z którą orzeczenie o wszczęciu postępowania staje się skuteczne, niezależnie od tego, czy orzeczenie jest ostateczne (art. 2 lit. f).

Zgodnie zaś z przepisem art. 16 ust. 1 wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. Natomiast z art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wszczęcie postępowania określonego w art. 3 ust. 1 wywołuje w każdym innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa Państwa wszczęcia postępowania, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej oraz dopóki w tym innym Państwie Członkowskim nie zostanie wszczęte postępowanie określone art. 3 ust. 2.

Z przywołanych regulacji rozporządzenia nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego wynika zatem, że wszczęcie postępowania upadłościowego w Państwach Członkowskich następuje na podstawie wydanego orzeczenia przez sąd lub każdy inny właściwy organ Państwa Członkowskiego uprawniony do wszczęcia postępowania upadłościowego. Chwilą wszczęcia takiego postępowania jest moment, w którym orzeczenie to jest skuteczne, niezależnie od tego czy jest ono ostateczne. Przyjąć zatem należy dokonując wykładni przepisu art. 57 ust. 5 rozporządzenia nr 1083/2006 z uwzględnieniem przywołanych przepisów rozporządzenia w sprawie postępowania upadłościowego oraz regulacji prawa krajowego normującego postępowanie upadłościowe, że uwolnienie się od zwrotu środków unijnych, o którym mowa jest w art. 57 ust. 3 rozporządzenia nr 1083/2006 w przypadku niedochowania trwałości operacji, może nastąpić w sytuacji wydania przez Sąd Gospodarczy postanowienia o ogłoszeniu upadłości, a upadłość ta nie może wynikać z oszukańczego bankructwa.

W związku z przedstawioną argumentacją postawiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzut skargi za niezasadny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).