Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 47/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. spec. Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2016 r. sprawy ze skargi G. J., A. M., J. M., A. B., G. B. i P. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 roku nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku G. J. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. M., A. B., P. B. i G. B., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999r. nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1953 r. Nr [...] , w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] , zapisanej w księdze wieczystej [...] Tom II wykaz L. [...], parcela nr [...] o pow. 904 m2 i parcela nr [...] o pow. 470 m2 - utrzymał ww decyzję Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] , działając na podstawie art. 10 i 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] lipca 1953 r. orzekło m. in. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] , z dniem [...] stycznia 1953 r., powyżej wskazanej nieruchomości: parcela nr [...] [...] pow. 904 m2 i parcela nr [...] o pow. 470 m2, stanowiącej współwłasność F. B., L. M., G. J. i S. B..

W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotowa nieruchomość zgodnie z zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Orzeczenie to stało się ostateczne

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wystąpiła poprzednia współwłaścicielka wywłaszczonej nieruchomości – F. B., która min. wskazała, że w dniu 7 lutego 1953 r. zostało wszczęte postępowanie o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, współwłaściciele nie zostali poinformowani o jakimkolwiek odszkodowaniu za tę nieruchomość, a jedynie o prawie zgłaszania uwag w terminie 14 dnia, natomiast już w dniu 10 lutego 1953 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych zawiadomieniem Nr [...] poinformowała o objęciu nieruchomości przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] .

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1999r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia z dnia [...] lipca 1953r. Podniósł, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na cel zgodny z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, po. 31) - dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Niezbędność przedmiotowej nieruchomości dla narodowych planów gospodarczych potwierdzało zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. Organ podniósł, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania o wywłaszczenie ww nieruchomości zostało doręczone wszystkim współwłaścicielom tej nieruchomości i zostało poprzedzone pismami z dnia 21 listopada 1952 r., skierowanymi oddzielnie do każdego z nich zgodnie z art. 8 ust. 1 i ust. 4 cyt. dekretu, z wnioskiem o jej dobrowolną sprzedaż. Jednocześnie strony zostały poinformowane o skutkach nie przystąpienia w tym czasie do umowy cywilno-prawnej, jak również o zasadach ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. W związku z powyższym organ uznał, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami powołanego na wstępie dekretu z dnia 29 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000r. nr [...], w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 1999r.

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2001r. w sprawie o sygn. akt I SA 925/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2000r. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r., nr 4, poz. 31) nakładał na wykonawcę narodowych planów gospodarczych obowiązek zaproponowania, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez Wojewódzką Radę Narodową ceny. Taka propozycja ze strony organu nie została właścicielom przedstawiona; właściciel w ocenie NSA musiał mieć świadomość jaką propozycję zaakceptuje lub odrzuci. W ocenie orzekającego Sądu, podzielającego pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 29 czerwca 2001 roku w sprawie o sygn. I SA 200/2000, przepisy zawarte w art. 8 cyt. dekretu, nakładały na wykonawcę planów obowiązek zaproponowania przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez wojewódzką radę narodową ceny. Niedopełnianie zaś tego obowiązku stanowiło o rażącym naruszeniu prawa.

W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast a następnie Minister Budownictwa, Minister Infrastruktury i Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (następcy prawni Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast) kilkakrotnie zawieszali postępowanie z uwagi na śmierć stron postępowania (postanowieniem z dnia [...] lutego 2003r. – S. B., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006r. – W. M. i B. S., postanowieniem z dnia [...] września 2007r. – J. M., postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. – E. B.).

Ostatecznie po podjęciu postępowania i po rozpatrzeniu wniosku i całości akt sprawy, mając na uwadze, iż zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2013r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Rozwoju (Dz. U. z 2013r. poz. 1391) właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Rozwoju, organ ten wydał w dniu [...] października 2014 roku zaskarżoną do Sądu decyzję powołując się na treść uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008r. sygn. akt I OPS 2/08 (opubl. ONSAiWSA 2008/5/76), zgodnie z którą w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1, wykonawca narodowych planów gospodarczych wprawdzie był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, niemniej określenie ceny w wezwaniu przez odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Sąd uznał, że interpretacja przedmiotowego przepisu budzi wątpliwości, zaś odmienna interpretacja przepisu nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego najistotniejsze znaczenie miało wezwanie właściciela nieruchomości do jej zbycia przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, gdyż stanowiło ono podstawę wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r.

Mając na uwadze powyższą uchwałę organ podniósł, że dokonane przez ubiegającego się o wywłaszczenie wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości było zgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami, w szczególności zaś ze wzorem opublikowanym w zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949r. (M.P. z 1949r. a-89, poz. 1084 ze zm.). Odnosząc się natomiast do zapadłego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 listopada 2001r. sygn. akt I SA 925/00 Minister wskazał, że wprawdzie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, zaś zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, to jednak w niniejszej sprawie - należy mieć na uwadze ww. uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008r. sygn. akt I OPS 2/08. Tym bardziej, że uchwały podejmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny mają na celu wyjaśnienie zagadnień lub przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jednolitość orzecznictwa jest zaś jedną z najistotniejszych wartości dla stabilności stosowania prawa. Takim zagadnieniem w orzecznictwie sądów administracyjnych była właśnie ocena wezwań do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości na podstawie art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r., dokonywana przez poszczególne składy sądów administracyjnych. Powyższa uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwie jednoznacznie wyjaśniła okoliczności stosowania ww. art. 8 dekretu, a w szczególności przypadki, w których istotnie należy stwierdzić nieprawidłowe jego zastosowanie (tj. z rażącym naruszeniem prawa).

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł w imieniu G. J., (będącej jednocześnie pełnomocnikiem A. M., J. M., P. B., A. B. i G. B.) oraz w imieniu A. M. pełnomocnik adwokat J. L., zarzucając naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego przez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1953 roku o wywłaszczeniu, mimo iż orzeczenie to wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych;

2. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa przez nie zebranie przez organ administracji wystarczających dowodów uzasadniających twierdzenie o niemożności przyznania nieruchomości zamiennej;

3. art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż zapatrywania prawne wyrażone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążą w sprawie organ administracyjny, mimo, iż nie wynika to z treści tego przepisu;

4. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego niezastosowanie i pominięcie oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2001 roku wydanego w sprawie sygn. akt I SA 925/00, mimo iż zgodnie z powyższym przepisem zapatrywania prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku wiązały organ administracyjny ponownie rozpatrujący sprawę.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi wniósł o:

1. uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 roku w sprawie znak [...] [...] utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999 roku w sprawie znak nr [...];

2. zasądzenie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju zwrotu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż organ administracyjny odnosząc się do prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2001 roku (sygn. akt I SA 925/00), wydanego uprzednio w tym postępowaniu błędnie uznał, iż mimo treści art. 99 przepisów wprowadzających ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest on związany zapatrywaniami prawnymi zawartymi w uzasadnieniu opisanego wyroku. Wskazał przy tym na treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 roku (w sprawie sygn. akt I OPS 2/08), w której wskazano, że w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, jednakże określenie ceny w wezwaniu przez odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, iż w związku z treścią art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny jest on pośrednio związany ocen prawną wyrażoną w przedmiotowej uchwale.

Zdaniem skarżących nie można podzielić takiego stanowiska organu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze treść art. 99 cyt. ustawy, który brzmi: "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 roku z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia." Organ administracyjny zwrócił uwagę na ten przepis jednakże nie wyciągnął z niego odpowiednich wniosków i uznał, iż nie jest on związany zapatrywaniami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu ww wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2001 roku.

Wedle poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 roku (sygn. akt II OSK 213/06) związanie, o którym mowa w art. 99 przepisów wprowadzających ustawę dotyczy sytuacji, gdy ocena prawna została wyrażona przez NSA jako sąd działający jednoinstancyjnie, a wytyczne co do dalszego postępowania i ocena prawna odnoszą się przede wszystkim do organu, którego działanie lub bezczynność badał sąd. Orzecznictwo dokonując wykładni art. 99 ustawy przepisy wprowadzające, wyraźnie wskazywało, iż dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma wyłącznie ocena prawna sądu pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, której logiczną konsekwencją było pozbawienie mocy wiążącej zaskarżonego aktu. Związanie sądu oceną prawną, oznacza, iż organ administracji nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a organ zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zarówno organ administracji jak i sąd administracyjny rozpoznający sprawę ponownie obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu poprzedniego wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, (vide: teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 roku w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1545/07). W związku z faktem, iż nie nastąpiły żadne zmiany stanu prawnego ani faktycznego w niniejszym postępowaniu, Minister Infrastruktury i Rozwoju nie był władny dokonać odmiennej interpretacji art. 8 ust. 1 dekretu, wedle której brak podania w ofercie zawarcia umowy spornej nieruchomości konkretnej ceny sprzedaży nie jest naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1953 roku znak nr [...]. W ocenie skarżących zgodnie z literalnym brzmieniem art. 99 przepisów wprowadzających ustawę oraz z przedstawionym orzecznictwem sądów administracyjnych, Minister Infrastruktury i Rozwoju był związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 13 listopada 2001 roku w sprawie sygn. akt I SA 925/00, a dokonanie przez organ administracji odmiennej interpretacji należy traktować jako niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie tego Sądu. Jednocześnie zapatrywania prawne wyrażone w tym wyroku wiążą również wojewódzki sąd administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 99 przepisów wprowadzających p.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do powołanej uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 roku (w sprawie sygn. akt I OPS 2/08) pełnomocnik skarżących wskazał, iż nie stanowi ona w żadnym razie źródła prawa, lecz rozstrzyga wątpliwość prawną powstałą przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Jednocześnie podniósł, iż z treści art. 269 § 1 p.p.s.a w żaden sposób nie da się wywieść wniosku o związaniu organu administracyjnego wykładnią zawartą w późniejszej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji istnienia wcześniejszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w tej konkretnej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wyłonił się problem prawny, który należy rozpoznać w pierwszej kolejności. A mianowicie, zaskarżony akt został wydany w warunkach związania organu administracyjnego (także sądu rozpoznającego ponownie sprawę) wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2001 roku w sprawie sygn. akt I SA 925/00. Zgodnie z treścią art. 153 u.p.p.s.a.: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia". Z drugiej jednak strony, Sąd w składzie rozpoznającym obecnie sprawę, będąc związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uprzednio wydanym wyroku, jednocześnie związany jest uchwałą siedmiu sędziów NSA z z dnia 21 kwietnia 2008 roku (w sprawie sygn. akt I OPS 2/08), w której wyrażono odmienny od zawartego w ww. wyroku pogląd prawny. Rozstrzygając kolizję art. 153 i art. 269 § 1 u.p.p.s.a. należy "uznać wyższość" drugiego z powołanych przepisów prawa. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pragnie odwołać się do wyroku WSA we Wrocławiu (orzeczeń w tym wyroku powołanych) z dnia 8 maja 2012 r. (I SA/Wr 234/12). Tezy i twierdzenia zaprezentowane w powołanym wyroku Sąd wielokrotnie przywoła niżej, jako szczególnie trafne.

Zdaniem Sądu, dopuszczalna jest utrata mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym w tej samej sprawie wyroku sądu administracyjnego, w sytuacji, w której - po wydaniu tego wyroku i po wydaniu aktu administracyjnego w warunkach wykonania dyspozycji z art. 153 u.p.p.s.a. - podjęta zostanie uchwała NSA zawierająca odmienną wykładnię prawa. Z chwilą bowiem podjęcia takiej uchwały, w związku z unormowaniem wprowadzonym przez art. 269 u.p.p.s.a., będą nią związane wszystkie składy sądów administracyjnych, a więc także sąd rozpatrujący sprawę w warunkach określonych przez art. 153 u.p.p.s.a. Nie powinno budzić najmniejszej wątpliwości, że celem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli jest przede wszystkim zapewnienie stanu poszanowania i jednolitości prawa, a nie tylko rozumianej w sposób formalny zgodności powtórnie kwestionowanego aktu administracyjnego (w sprawie interpretacji indywidualnej) z dokonaną wcześniej, w związku z uchyleniem pierwotnie wydanego aktu, wykładnią prawa. Efektywność tej kontroli wymaga zatem, aby w sytuacji takiej, jak opisana, uznać związanie WSA stanowiskiem zaprezentowanym w uchwale NSA, a nie wykładnią WSA przyjętą w wyniku rozpoznania poprzedniej skargi. Jeśli bowiem postępowanie jest "w toku" (kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonego aktu nie została zakończona), muszą być zastosowane wszystkie środki zapewniające efektywność tej kontroli. Skoro tak, należy przyjąć, że stanowisko zajęte w uchwale NSA "konsumuje" niejako wykładnię dokonaną w wydanym wcześniej wyroku tutejszego Sądu. Granice związania nią wyznacza więc data podjęcia stosownej uchwały NSA.

Przenosząc tezy ww. uchwały na ocenę relacji art. 153 i art. 269 § 1 u.p.p.s.a. należy wskazać, że skoro w czasie, gdy jeszcze toczyło się w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne (a nawet gdyby było ono już zakończone i toczyło się postępowanie sądowe)), zajęte zostało przez NSA (w formie uchwały siedmiu sędziów) odmienne - w stosunku do zaprezentowanego w wydanym uprzednio w sprawie wyroku - stanowisko co do wykładni określonych przepisów prawa materialnego, pierwszeństwo należy dać stanowisku zawartemu w uchwale NSA. Nie ma przy tym znaczenia, że wyrok uchylający jest prawomocny. Według Sądu w niniejszym składzie, art. 153 u.p.p.s.a winien być tak rozumiany, że Sąd - w trakcie prowadzonego ponownie postępowania - nie jest związany wykładnią dokonaną przez Sąd w wyroku uchylającym, jeżeli nastąpiła zmiana stanu faktycznego w postaci odmiennej uchwały NSA. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że dokonana przez organ interpretacja zgodna z powyższą uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, która jednoznacznie wyjaśniła okoliczności stosowania ww. art. 8 dekretu jest prawidłowa.

Odnosząc się natomiast do meritum skargi należy wskazać, iż poza ww przepisem art. 8 ww dekretu, należy wskazać, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, aby organ orzekający o wywłaszczeniu rażąco naruszył ówcześnie obowiązujące prawo. Powyższe zostało skonstatowane również przywołanym wyrokiem zapadłym w sprawie niniejszej. Zgodnie z treścią art. 17 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. ubiegający się o wywłaszczenie składał wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego do prezydium wojewódzkiej rady narodowej, wskazując nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu, jej powierzchnię oraz właściciela nieruchomości, cel wywłaszczenia oraz na czym ma ono polegać. Pismem z dnia 10 stycznia 1953r. nr [...] Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych na Województwo [...] i [...] w [...] wystąpiła z wnioskiem o wywłaszczenie m.in. przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] , zapisanej w księdze wieczystej [...] Tom II wykaz L. [...], parcela nr [...] o pow. 904m2 i parcela nr [...] o pow. 470m2 oraz o udzielenie zgody na jej niezwłoczne zajęcie. We wniosku wskazano, że objęta wnioskiem nieruchomość jest przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe. Do wniosku należało dołączyć (art. 17 ust. 3 dekretu) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, dowód wezwania właściciela do dobrowolnego zbycia nieruchomości, plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni przeznaczonej do wywłaszczenia oraz poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu, bądź jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność.

Jak wynika z akt archiwalnych sprawy, w tym również treści ww. wniosku z dnia 10 stycznia 1953r. nr [...] i załączników, dołączono do niego zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1952r. nr [...], dowód wezwania właścicieli nieruchomości w trybie art. 8 dekretu wywłaszczeniowego, plan sytuacyjny nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia, skrócony wyciąg z księgi wieczystej z dnia 29 października 1952r. Powyższe oznacza, że wniosek zawierał wszystkie konieczne elementy oraz niezbędne dokumenty.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. Zawiadomienie - zgodnie z ust 4 ww. art. 18 dekretu - powinno było zawierać wskazanie nieruchomości w stosunku do której wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe, ze wskazaniem przeznaczonej do wywłaszczenia powierzchni każdej nieruchomości, wskazanie na czym ma polegać wywłaszczenie, wymienienie właścicieli nieruchomości, wskazanie na czyją rzecz następuje wywłaszczenie oraz pouczenie o możliwości przeglądania akt oraz o możliwości składania wniosków i sprzeciwów w terminie 14 dni do doręczenia zawiadomienia lub od daty wywieszenia obwieszczenia. Zawiadomieniem z dnia 7 lutego 1953r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] poinformowało o wszczęciu - na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] na cel budowy osiedla mieszkaniowego, postępowania wywłaszczeniowego wobec przedmiotowej nieruchomości. Poinformowano także o możliwości przeglądania wniosku wywłaszczeniowego wraz z załącznikami oraz o możliwości składania wniosków i sprzeciwów w terminie 14 dni do dnia doręczenia lub wywieszenia zawiadomienia. Z akt sprawy wynika, że ww. zawiadomienie zostało doręczone właścicielom nieruchomości w dniu 11 lutego 1953r. (dowody doręczenia), a także wywieszone na tablicy ogłoszeń od dnia 27 lutego 1953r. do dnia 13 marca 1953r.

Zgodnie z treścią art. 21 dekretu wywłaszczeniowego, obowiązującą w dacie decyzji wywłaszczeniowej, po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, gdy ustąpiły powody stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Jednakże, zgodnie z ust. 3 ww. art. 21 dekretu, w przypadku gdy wniosków lub sprzeciwów nie zgłoszono, orzeczenie mogło zapaść bez rozprawy. Orzeczenie powinno zawierać wskazanie przedmiotu i rodzaju wywłaszczenia, wskazanie na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, jeżeli wpłynęły wniosku lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.

Z akt sprawy nie wynika, aby poprzedni właściciele nieruchomości - mimo odebrania zawiadomienia - złożyli jakiekolwiek wnioski lub sprzeciwy, a zatem orzeczenie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości mogło zapaść, zgodnie z ww. ust. 3 art. 21, bez przeprowadzenia rozprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1953r. znak: [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu, na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] , ww nieruchomości i wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości polega na odebraniu prawa własności właścicielom nieruchomości z dniem zgłoszenia przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w [...] wniosku wywłaszczeniowego, tj. z dniem [...] stycznia 1953r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wywłaszczeniowy podniósł, że nabycie nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna - względnie zamiany nieruchomości nie dały rezultatu. W orzeczeniu pouczono również o możliwości wniesienia odwołania do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w terminie 14 dni, od dnia doręczenia orzeczenia względnie od dnia dokonania obwieszczenia.

Z akt sprawy wynika, że kwestionowane orzeczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniach od 25 sierpnia 1953r. Do 8 listopada 1953r., a także doręczone współwłaścicielom nieruchomości w dniu 6 sierpnia 1953r.

W związku z powyższym uznać należy że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami powołanego na wstępie dekretu z dnia 29 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości (...). Ze względu na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 16 Kpa organ orzekający w trybie art. 156 § 1 Kpa, zobowiązany jest wykazać, że badana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę dlaczego to naruszenie uznał za rażące. Nie znajdując podstaw do stwierdzenia, aby orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1953 r. obarczone było jedną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.