Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 293/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 15, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 listopada 2009r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2009r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy M. z dnia 05 listopada 2008r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy M. decyzją z dnia [...] października 2007 r. wymierzył P.B. - właścicielowi działek nr [...] i [...] obręb [...] gm. M. karę pieniężną w wysokości [...]zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 383 drzew z terenu tych działek.

W podstawach powyższej decyzji organ wyjaśnił, że wprawdzie sprawcą wycięcia drzew był ojciec właściciela nieruchomości – K. B. jednak należy domniemywać, że działał on za wiedzą lub przyzwoleniem syna. Organ dodał, że delikt w postaci usunięcia drzew bez zezwolenia odpowiada wyłącznie posiadacz nieruchomości (właściciel) gdyż tylko on może wystąpić o stosowne zezwolenie. Na ocenę taką nie ma wpływu fakt zawarcia przez P.B. z ojcem K. B. umowy dzierżawy przedmiotowych działek.

W następstwie odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez P. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...]czerwca 2008 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W motywach swego rozstrzygnięcia Kolegium między innymi wskazało, że do wycięcia drzew bez zezwolenia przyznał się K. B. (ojciec P. B.), który jest posiadaczem nieruchomości, gdyż włada nią jak dzierżawca (umowa dzierżawy z 8.V.2007 r.).

Wbrew przekonaniu organu pierwszej instancji analiza przepisów o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia wymierza się posiadaczowi nieruchomości, który może być dzierżawcą nieruchomości - sprawca wycinki.

Organ odwoławczy wskazał również na wymogi jakie winien spełniać protokół z przeprowadzonych oględzin, a wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2.IX.2004 r. oraz stwierdził, że jednoznacznego ustalenia wymaga określenie charakteru przedmiotowych działek (rolnicze, czy rolniczo-leśne).

Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Burmistrz Gminy ., na podstawie art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i art. 89 ust. 1, 3 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92 poz. 880 ze zm.) i § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228 poz. 2306 ze zm.) oraz pkt. 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z 12 października 2006 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni za rok 2007 (M.P. Nr 73 poz. 733) i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219 poz. 2229) ponownie wymierzył P. B. karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew (378 sztuk sosny zwyczajnej, 2 drzew czeremchy amerykańskiej, 3 brzozy brodawkowatej) z terenu działek nr [...] i [...]obręb[...] gm. M., które wg stanu prawnego na 10.X.2007 r. stanowiły własność P. B. zastrzegając, że ilość wyciętych drzew, ich gatunek określone zostały w tabeli stanowiącej integralną część decyzji.

W podstawach powyższej decyzji organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia wszczęte zostało z urzędu 27 sierpnia 2007 r. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy i art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody za wycinkę drzew bez wymaganego zezwolenia odpowiada właściciel nieruchomości (tym samym posiadacz). Dalej organ wyjaśnił, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 27 i 29 sierpnia 2007 r. stwierdzono, że z terenu przedmiotowych działek zabrano częściowo pnie wyciętych drzew. Istniała więc obawa, że usunięte zostaną dalsze pozostałości po wycince, co znacznie utrudniłoby organowi prawidłowe ustalenie zakresu wycinki. Oględziny przeprowadzono przy dochowaniu należytej staranności i zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. (Dz.U. Nr 219 poz. 2229). W dniu 6 września 2007 r. wyznaczono kolejne oględziny nieruchomości, które przeprowadzono z udziałem P. B . Wymieniony zapoznał się z dokumentacją co potwierdził własnoręcznym podpisem i oświadczył, że usunięcia drzew dokonano bez jego wiedzy i zgody. Do dnia oględzin właściciel nieruchomości nie zawiadomił policji o dokonanym na jego nieruchomości zaborze mienia. Należy więc domniemywać, że wiedział iż jego ojciec K. B. dokonał usunięcia drzew. Brak reakcji właściciela świadczy zaś o tym, że wycinki dokonano za jego przyzwoleniem lub wiedzą. Ponadto K. B. znał wymagane procedury związane z wycinką drzew, gdyż w latach poprzednich składał wnioski o zezwolenie, pozytywnie załatwione. Natomiast P. B. z takimi wnioskami nie występował, zatem mógł nie znać wymaganej procedury. W ocenie organu P. B. nie wykazał, że nie wiedział o dokonanej przez ojca wycince drzew, a zatem nie obalił domniemania prawnego, z którego wynika, że karę administracyjną nakłada się na posiadacza - właściciela nieruchomości.

Organ również wyjaśnił, że z ewidencji gruntów prowadzonej przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w P. wynika, że działka nr [...]stanowi rolę klasy IVa i VIa, a działka nr [...]rolę klasy IVa i V. Również w zatwierdzonym przez Starostę uproszczonym planie urządzania lasów przedmiotowe działki nie zostały oznaczone jako las. Organ stwierdził, że przedłożona przez P. B. umowa dzierżawy z 8 maja 2007 r. "w sensie prawnym niczego nie zmienia". Na umowie tej widnieje adnotacja sołtysa, że na prośbę K. B. zapoznał się z jej treścią. Zasady doświadczenia życiowego i logiki wskazują, że takich adnotacji nie zamieszcza się i dlatego zdaniem organu P. B. tą drogą próbował uzyskać walor daty pewnej, o którym mowa w art. 81 kc oraz wykazać, że rzeczywiście zawarł z ojcem umowę dzierżawy. W konsekwencji organ nie dał wiary twierdzeniom P. B., iż nie wiedział, że ojciec dokonał wycinki drzew i równocześnie nie powiadomił syna o zmianie przeznaczenia przedmiotu dzierżawy.

Dalej organ podniósł, że P. B. wnioskiem z 24 września 2008 r. wystąpił o zezwolenie na wycinkę kolejnych drzew na tym samym terenie, który został już podzielony i zmienił przeznaczenie na działki budowlane (zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy). Przeprowadzona zatem w 2007 r. wycinka drzew mogła być przygotowaniem pod zmianę przeznaczenia działek, a w dalszej kolejności ich zbycia.

Organ wskazał, że z braku części kłód obwodów usuniętych drzew część z nich ustalono na podstawie mniejszego promienia pnia i pomniejszono o 10 % zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Sposób wyliczenia kary przedstawia tabela stanowiąca załącznik do decyzji.

Powyższą decyzję zaskarżył odwołaniem P.B .

Wnoszący odwołanie zarzucił organowi:

– naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że za delikt administracyjny w postaci usunięcia drzew bez zezwolenia odpowiada wyłącznie właściciel nieruchomości i że takie domniemanie prawne wynika z ustawy o ochronie przyrody, pomimo że sprawca usunięcia drzew jest znany

– przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, że właściciel nieruchomości wiedział o wycince drzew dokonanej przez ojca K. B.; że umowę dzierżawy sporządzono celem uniknięcia przez właściciela nieruchomości odpowiedzialności za wycinkę drzew, że wycinki dokonano "pod zmianę" przeznaczenia działek i celem ich zbycia,

– błędne ustalenie, że kara obciąża właściciela ,a nie dzierżawcę nieruchomości,

– naruszenie zasad postępowania przez brak wyjaśnienia zakresu władania nieruchomością przez K. B.; przez przeprowadzenie oględzin w dniach 27 i 29 sierpnia 2007 r. bez udziału dzierżawcy i właściciela, sporządzenie zestawienia wyciętych drzew bez udziału wskazanych osób oraz nie okazanie im tego zestawienia..

W ocenie wnoszącego odwołanie uchybienia organu przy czynnościach oględzin i sporządzaniu zestawienia wyciętych drzew nie mogą być obecnie konwalidowane, gdyż czynności te już miały miejsce, a obecnie ich powtórzenie jest niemożliwe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92 poz. 880 ze zm.) w związku z ustawą z 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 201 poz. 1237) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz wymierzyło administracyjną karę pieniężną w wysokości [...]zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 383 drzew K.B., który według stanu prawnego (władania) na dzień 10 października 2007 r. był dzierżawcą działek o nr ewid. [...] i [...] obręb [...] gm. M .

Organ zastrzegł, że ilość wyciętych drzew i ich gatunek określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik do decyzji.

W podstawach swego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następujące ustalenia faktyczne i argumenty prawne.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16.IV.2004 r. o ochronie przyrody Dz.U. Nr 92 poz. 880 ze zm.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Zgodnie z art. 89 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 16.IV.2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92 poz. 880 ze zm.) administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 - 6. Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50 %. Jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16.IV.2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92 poz. 880 ze zm.) uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna.

Najistotniejsze znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy ma fakt nierzetelnego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazuje, iż nie dał wiary dowodom w postaci dokumentów przedstawionym przez skarżącego. Zgodnie z art. 189 kpc powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Skoro organ I instancji uznał przedstawioną umowę dzierżawy zawartą pomiędzy skarżącym a jego ojcem za czynność pozorną to powinien dochodzić wykazania tej pozorności przed sądem powszechnym. Powodem w postępowaniu cywilnym może być również organ samorządu terytorialnego, gdyż posiada on legitymację czynną do występowania w procesie cywilnym, a w tym przypadku, interes prawny w stwierdzeniu nieistnienia stosunku prawnego wyraża się w tym, że nieistnienie umowy dzierżawy w czasie wycięcia drzew oznacza inne określenie osoby zobowiązanej do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej. Skarżący nie kwestionuje wyliczenia nałożonej kary.

W żadnym jednak miejscu organ I instancji nie wskazał prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego, iż sprawca wycinki drzew działał w porozumieniu lub za milczącym przyzwoleniem skarżącego. Sam fakt nie powiadomienia organów ścigania o możliwości popełnienia wykroczenia lub przestępstwa nie daje podstaw do twierdzenia, iż skarżący przyzwolił sprawcy na nielegalną wycinkę drzew. Organ I instancji posiada uprawnienie do powiadomienia organów ścigania o tym, że K.B. dokonał nielegalnej wycinki drzew, czym mógł dopuścić się przestępstwa z rozdziału XXII kodeksu karnego, dlatego twierdzenie, że o popełnieniu przestępstwa mógł powiadomić tylko właściciel nieruchomości jest chybione.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego to stwierdzić należy, iż organ I instancji nie zastosował się do wskazówek organu II instancji zawartych w decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], w których to tutejsze Kolegium jednoznacznie wskazało, iż skoro do nielegalnej wycinki drzew z terenu przedmiotowych działek przyznał się ojciec skarżącego, władający jako dzierżawca przedmiotową nieruchomością (nie ma prawomocnego orzeczenia sądu o nieistnieniu stosunku dzierżawy, a istnieje umowa dzierżawy przedstawiona przez skarżącego), to on a nie właściciel nieruchomości powinien być podmiotem wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Wskazać także należy, iż skoro do wycięcia drzew bez zezwolenia przyznał się K. B. to on. a nie P. B., zobowiązany jest do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej. W zebranym materiale dowodowym jasno wskazane jest, iż wycinki dokonał K. B . Ilość i obwód drzew wskazane w załączniku do zaskarżonej decyzji nigdy nie były kwestionowane przez strony postępowania. Z uwagi na powyższe Kolegium uznało za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez nałożenie na K. B. administracyjnej kary pieniężnej, jak w sentencji niniejszej decyzji.

Ponieważ K. B. był dzierżawcą nieruchomości, z terenu której usunięto drzewa, a ponadto przyznał się do wycięcia przedmiotowych drzew, dlatego nie ulega wątpliwości, iż nałożenie na niego administracyjnej kary pieniężnej jest uzasadnione i konieczne.

Wysokość kary. ilość i rodzaj wyciętych drzew zostały ustalone w oparciu o zebrany i nie kwestionowany przez strony materiał dowodowy, który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję ostateczną Kolegium Odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.B . Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

– naruszenie art. 10 § 1 kpa "co znajduje swój wyraz ostatecznie w art. 145 § 1 pkt 4 kpa" przez brak zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji; a także naruszenie powołanego przepisu przed organem pierwszej instancji przez brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w dniu 27.VIII.2007 r.; przez przeprowadzenie oględzin bez udziału stron 27 i 29 sierpnia 2007 r. i przez sporządzenie zestawienia wyciętych drzew bez udziału stron i nie okazanie go stronom "na gruncie",

– naruszenie art. 11 kpa przez niewyjaśnienie przez organ I instancji przyczyn przeprowadzenia oględzin bez udziału stron.

Skarżący podtrzymał również argument podniesiony w odwołaniu P. B. o braku możliwości konwalidowania uchybień organu I instancji dotyczących oględzin i sporządzenia zestawienia wyciętych drzew.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że zaskarżone rozstrzygniecie oparte zostało o zebrany w sprawie przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy. Skarżący zaś nie wnosił o jego uzupełnienie w postępowaniu odwoławczym.

Brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania wynikał z faktu, że organ nie wiedział, że posiadaczem nieruchomości jest K. B., a nie właściciel nieruchomości. Skarżący uczestniczył natomiast podczas oględzin w dniu 29 sierpnia 2007 r. i wtedy to przyznał się do wycinki drzew. Od tej też daty był zawiadamiany o wszystkich czynnościach organu. Zestawienie wyciętych drzew sporządzone zostało w trakcie oględzin w dniu 29.VIII.2007 r., a skarżący wskazał, które drzewa zostały wycięte. W toku postępowania dokładnie zebrano materiał dowodowy - fotografie i pomiary, co skutkuje pewnością, że wszystkie wyszczególnione drzewa podlegały obowiązkowi posiadania zezwolenia, a obecność dzierżawcy i sprawcy wycinki, który wskazał które drzewa wyciął powoduje, że nie ma wątpliwości, co do ilości nielegalnie wyciętych drzew.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrolując zaskarżoną decyzję w jej całokształcie - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej zwaną ppsa (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględnił skargę, choć zasadniczo z innych przyczyn niż w niej wywiedziono.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, po raz pierwszy w postępowaniu przed organem I instancji, a następnie przed organem odwoławczym.. Zawsze jednak chodzi o tą samą sprawę, a więc tożsamą tak pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym. To oznacza, że organ odwoławczy jest związany granicami sprawy rozpoznanej i rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył powyższą zasadę Wydając decyzję przewidzianą w art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ ten uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że nałożył karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia na inną osobę niż wskazana w decyzji organu pierwszej instancji.

Nie może zatem budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie takie nie mieściło się w granicach sprawy rozpoznanej i rozstrzygniętej przez organ I instancji, a w konsekwencji pozbawiło skarżącego K. B. dwuinstancyjnego trybu postępowania.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w toku postępowania administracyjnego zawiadamiano K. B. o określonych czynnościach organu, a także doręczano mu wydawane w sprawie decyzje, a zatem traktowano go jako stronę tego postępowania. Istotnym jest, że skarżący nie był adresatem obowiązku nałożonego decyzją organu I instancji i w rezultacie - z uwagi na ukształtowaną tą decyzją pozycję procesową - nie wypowiedział się tak co do zasadności obciążenia go tym obowiązkiem jak i zakresu swojej ewentualnej odpowiedzialności za naruszenie wymagań ochrony przyrody. K.B. nie wniósł odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, a zarzuty dotyczące legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć sformułował po raz pierwszy w skardze. W tym też kontekście nieuprawnione jest twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy stanowiący podstawę ustalenia wysokości kary nie był kwestionowany przez strony.

Wobec uznania przez organ odwoławczy, że w decyzji organu I instancji nieprawidłowo ustalono osobę zobowiązaną do uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej, organ ten miał obowiązek zastosować art. 138 § 2 kpa tj. uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Tylko takie rozstrzygnięcie gwarantowało K. B. prawo do dwuinstancyjnego postępowania oraz pozwalało na przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w zakresie koniecznym do ustalenia ewentualnej odpowiedzialności tego skarżącego.

Z przedstawionych wyżej powodów zaskarżona decyzja, jako wydana w warunkach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa (naruszająca art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 15 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy) musiała ulec uchyleniu.

Równocześnie Sąd za niezbędną dla końcowego załatwienia sprawy uznał potrzebę uchylenia także decyzji organu I instancji (art. 135 ppsa) i to z następujących przyczyn.

Podstawowym problemem w zakresie spraw dotyczących nakładania kar za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia jest ustalenie podmiotu, któremu może być wymierzona taka kara.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92 poz. 880 ze zm.) usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.

Z kolei za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, właściwy organ - stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy - wymierza administracyjną karę pieniężną.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy może dotyczyć tylko takiego podmiotu, który mógł uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów. Skoro zaś o zezwolenie takie może ubiegać się posiadacz nieruchomości, to nie musi to być jej właściciel. Podmiotem takim może być bowiem tak posiadacz samoistny jak i zależny np. dzierżawca.

Nie ma zatem racji organ I instancji twierdząc, że z cytowanych wyżej przepisów ustawy o ochronie przyrody wynika "domniemanie prawne", iż podmiotem odpowiedzialnym za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew lub krzewów jest właściciel nieruchomości, z której owe drzewa lub krzewy usunięto.

Z omawianych przepisów (art. 83, art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody) należy natomiast wyprowadzić wniosek, że kara za samowolne wycięcie drzew lub krzewów obciąża tego posiadacza nieruchomości, który osobiście odpowiada za naruszenie wymagań ochrony środowiska tj. albo jest sprawcą takiego usunięcia albo osobą, na której zlecenie dokonano wycięcia drzew.

Powyższe uwagi natury ogólnej są niezbędne dla dokonania przez organ pierwszej instancji prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym właściwego zastosowania zasady rozkładu ciężaru dowodu

W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że sprawcą usunięcia w październiku 2007 r., bez zezwolenia kilkuset drzew był skarżący K. B . Równocześnie właściciel nieruchomości wywodził, powołując się na pisemną umowę dzierżawy z 8.V.2007 r. zawartą na cza nieokreślony, że posiadaczem tej nieruchomości (w ramach umowy dzierżawy) był skarżący, który dokonał wycinki drzew bez wiedzy właściciela.

Odmowa wiarygodności i mocy dowodowej określonemu środkowi dowodowemu nie może być wynikiem jedynie wewnętrznego przekonania organu, ale winna korespondować z treścią wszystkich i to wyczerpująco zgromadzonych w sprawie dowodów. Tymczasem organ I instancji sugerując pozorność tej umowy nie wskazał dowodów uzasadniających taką ocenę.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy dodać, że szczegółowego wyjaśnienia wymagają okoliczności w jakich ustalono ilość, rodzaj i wiek wyciętych drzew.

W tym zakresie koniecznym może okazać się przesłuchanie członków Komisji uczestniczących w oględzinach oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, przy uwzględnieniu materiału fotograficznego zamieszczonego na płycie CD. Ustalenia organu winny dawać gwarancję jednoznacznego określenia liczby i rodzaju drzew, których wycięcie wymagało zezwolenia. W dalszej kolejności powinnością organu winno być wyjaśnienie okoliczności w jakich strony zapoznano z ustaleniami dotyczącymi powyższych kwestii i umożliwienia im wypowiedzenia się w tej materii.

Z powyższych przyczyn decyzja organu pierwszej instancji, jako naruszająca przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszająca art. 83 ustawy o ochronie przyrody musiała ulec uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa).

Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o art. 200 ppsa i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) - Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm. Na koszty te złożył się wpis od skargi w części nie objętej zwolnieniem od kosztów sądowych (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego.

Orzeczenie w pkt. III sentencji uzasadnia art. 152 ppsa.

/-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska

MK