Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 847/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 196 ust. 2, par. 198 ust. 2
journal: Dz.U. 1968 nr 27 poz 183
law: Rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Magdalena Karcz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2012 r. [....] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2012 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Nr [...] wydanej z upoważnienia Naczelnika Gminy C z dnia [...] 1983 r. w sprawie wydania G. P. uprawnień do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii C i E.

Powyższa decyzja została poprzedzona następującymi okolicznościami.

Na stosownym druku (oznaczonym nr 5 akt administracyjnych) opatrzonym pieczątką Urzędu Gminy C, w części "I. Podanie o wydanie prawa jazdy" G. P. ur. [...] 1967 r. zwrócił się do tego Urzędu "o wydanie prawa jazdy kategorii B i A". Na pierwszej stronie tego druku - w jego górnej części przeznaczonej do wypełnienia przez urząd - odnotowano, że podanie [...] złożono dnia 28 czerwca 1983 r., następnie po wpisaniu nr [...], działający z upoważnienia Naczelnika Gminy C Referent ds. Komunikacji stwierdził, że: "Odpowiada wymogom na prawo jazdy kategorii A, B, T" i na pieczątce imiennej tego Referenta – A. G. - została złożona parafka. Strona druga tego druku zawiera "Świadectwo lekarskie" oraz "Oświadczenie" podpisane przez ojca i matkę G. P. o wyrażeniu zgody na kierowanie pojazdami samochodowymi i wzięciu na siebie wszelkiej odpowiedzialności wynikającej z czynu prowadzenia pojazdu przez syna. Strona 3 tego druku w części "II. Wynik egzaminu" zawiera stwierdzenie egzaminatora, że w wyniku przeprowadzonego egzaminu ubiegający się o prawo jazdy wykazał się wiadomościami stwierdzonymi protokołem Nr [...] z dnia 30 czerwca 1983 r. i zdał z wynikami pozytywnymi egzaminy: teoretyczny, praktyczny z kierowania pojazdem samochodowym kat. A i praktyczny z kierowania pojazdem samochodowym kat. B, T oraz egzaminator stwierdził, że "zdający posiada kwalifikacje fachowe wymagane do uzyskania prawa jazdy kat. A, B, T." Ta część druku opatrzona jest pieczątką egzaminatora i parafką. Czwarta strona powyższego druku w części "III. Decyzja" zawiera stwierdzenie: "Na podstawie badania lekarskiego i oceny Komisji Egzaminacyjnej zarządzam wydanie prawa jazdy kategorii A, B, T, C E" – przy czym dwie ostatnie litery "C E" zostały wpisane jaśniejszym kolorem długopisu. Ta część zawiera także adnotację: "C, dnia 1.08.1983 r.", okrągłą pieczątkę urzędu oraz na pieczątce "Inspektor d/s Komunikacji A. G." została złożona parafka. Opisana w tej części decyzja stała się przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności zakończonego zaskarżoną decyzją z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Powyższy druk na tej samej stronie czwartej zawiera także część "IV. Potwierdzenie odbioru", w której nazwiskiem "P" potwierdzono otrzymanie w dniu 1 sierpnia 1983 r. prawa jazdy kategorii A B T, C E nr [...] na druku L 0161728 – przy czym dwie ostatnie litery "C E" zostały wpisane jaśniejszym kolorem długopisu.

W aktach administracyjnych opatrzony nr 7 znajduje się oryginał wydanego w dniu 1.08.1983 r. G. P. dokumentu prawa jazdy Nr [...] na druku "Seria: L 0161728", który upoważniał do kierowania pojazdami kat. A i kat. B i który zawiera w dziale: "Miejsce na adnotacje urzędowe" dwie adnotacje, z których pierwsza stwierdza: "Uprawniony do kierowania ciągnikami rolniczymi", a druga: "Nie upoważnia do zawodowego kierowania pojazdami samochodowymi".

W dniu 3 listopada 1986 r. G. P. na stosownym druku zwrócił się do Urzędu Gminy w C "o wydanie wtórnika prawa jazdy kat. A, B Nr [...] rok wydania 1983" podając, że dotychczas posiadane przez niego prawo jazdy zostało zniszczone. W dolnej części druku (oznaczonego w aktach adm. nr 8) Insp. ds. Komunikacji A. G. działająca z up. Naczelnika Gminy stwierdziła wydanie w dniu 3 listopada 1986 r. prawa jazdy kat. A, B, T, C, E nr [...] druk seria nr [...], przy czym dwie ostatnie litery "C E" zostały wpisane innym kolorem długopisu niż pozostałe wypełnienie tej części druku. Także na adnotacji w końcowej części druku, w której G. P. potwierdził odbiór wtórnika prawa jazdy kat. A, B, T, C E nr [...] dwie ostatnie litery "C E" zostały wpisane innym kolorem długopisu.

W aktach administracyjnych znajduje się opatrzony nr 9 oryginał wydanego w dniu 3 listopada 1986 r. G. P. dokumentu prawa jazdy Nr [...] na druku "Seria: A 193441", który upoważniał do kierowania pojazdami kat. A i kat. B i który zawiera w dziale: "Miejsce na adnotacje urzędowe" dwie adnotacje, z których jedna stwierdza: "Uprawniony do kierowania ciągnikami rolniczymi kat. M", a druga: "Zarejestrowany do zawodu kierowcy 85.05.25".

W dniu 30 maja 1990 r. G. P. na druku "Podanie o wydanie uprawnień" zwrócił się do Urzędu Gminy w C o wymianę prawa jazdy. Na drugiej stronie tego druku dział III dotyczący wyników egzaminu nie został wypełniony. W dziale IV znajduje się decyzja stwierdzająca, że: "Na podstawie załączonych dokumentów i pozytywnego wyniku egzaminu kwalifikacyjnego zarządzam wydanie A, B, T, C, E dnia 90.05.30, F 0331852". Decyzja zawiera nieczytelna pieczątkę i porafkę. W dziale V druku podpisano odbiór "dokumentu A, B, T C Nr [...] dnia 90.05.30."

W aktach administracyjnych znajduje się opatrzony nr 11 oryginał wydanego w dniu 30 maja 1990 r. G. P. dokumentu prawa jazdy Nr [...] na druku "Seria: F 0331852", który upoważniał do kierowania pojazdami kat. A, kat. B, kat. C i kat. E i który zawiera w dziale: "Miejsce na adnotacje urzędowe" dwie adnotacje, z których jedna stwierdza: "Uprawniony do kierowania ciągnikami rolniczymi", a druga: "Zarejestrowany do zawodu kierowcy 1985.05.25".

W dniu 10 października 2000 r. G. P. wniósł na druku "Wniosek o wymianę dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami" znajdującym się na k. 12 akt adm. o wymianę wydanego w dniu 30 maja 1990 r. prawa jazdy Nr [...] kat. A, B, C, E oraz pozwolenia na ciągnik rolniczy. Decyzją z dnia [...] 2000 r. znajdującą się na stronie drugiej powyższego wniosku wydano G. P. prawo jazdy Nr [...] kat. A, B, C, BE, CE i T wpisując "01.08.83 r." jako datę uzyskania uprawnień kat. A, B i T oraz wpisując "30.05.90" jako datę uzyskania uprawnień kat. BE i CE.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. Starosta zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności wydanych G. P. decyzji w zakresie uprawnień kat. C i CE - prawa jazdy: z dnia [...] 1983 r., z dnia [...] 1986 r. Nr [...], z dnia [...] 1990 r. Nr [...] oraz z dnia [...] 2000 r. Nr [...]. Starosta podał, że decyzją z dnia [...] 1983 r. Nr [...] zarządzono wydanie G. P. uprawnień w zakresie kat. A, B, T oraz CE. Natomiast dokument prawo jazdy wydany w dniu 1 sierpnia 1983 r. Nr [...] na druku seria nr L 0161728 potwierdzający uzyskane uprawnienia został wystawiony jedynie na kat. A, B i T, tj. na kategorie, na które G. P. zdał egzamin. Tym samym - w ocenie Starosty – wymieniona wyżej decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż osobie, która nie zdała egzaminu w zakresie kat. C, CE zarządzono wydanie tych uprawnień chociaż ani protokoły egzaminacyjne, ani wydany druk prawa jazdy nie potwierdzały uzyskania uprawnień w zakresie kat. C, CE prawa jazdy. Następnie Starosta podał, że w dniu 3 listopada 1986 r. zarządzono wydanie G. P. wtórnika prawa jazdy nr [...] kat. A, B, T, C, CE na druku seria A nr 193441. Jednakże z załączonego w aktach prawa jazdy wynika, że prawo jazdy nr [...] z dnia 3 listopada 1986 r. zostało wystawione w zakresie kat. A, B, T, a nie A, B, T, C, CE. Starosta stwierdził, że powyższa decyzja o wydaniu prawa jazdy kat. CE nie znajduje potwierdzenia ani w protokołach zdanych egzaminów, ani w wydanym dokumencie prawa jazdy. Starosta podniósł dalej, że w dniu [...] 1990 r. została wydana decyzja Nr [...] o wydaniu G. P. uprawnień kat. A, B, T, C, E na druku seria F nr 0331852. Druk prawa jazdy potwierdza wydanie wszystkich uprawnień wymienionych w decyzji, tj. kat. A, B, T, C, E. Starosta stwierdził, że decyzją z dnia [...] 1990 r. zostały wydane G. P. uprawnienia w zakresie kat. C, CE pomimo, że jego akta nie potwierdziły zdania egzaminu w zakresie tych kategorii prawa jazdy. Następnie Starosta wskazał, że również decyzją z dnia [...] 2000 r. zostały potwierdzone uprawnienia G. P. w zakresie kat. C, CE pomimo, iż akta tego kierowcy nie potwierdziły zdania egzaminu w zakresie tych kategorii prawa jazdy. Starosta podniósł, że z zeznań G. P. złożonych w toku postępowania wyjaśniającego wynika, że uprawnienia w zakresie kat. C, CE uzyskał odbywając służbę wojskową w latach 1986-1988 w Jednostce Wojskowej w S. Organ zwrócił uwagę, że uprawnienia w zakresie kat. C, CE zostały wydane już w decyzji z dnia [...] 1983 r., czyli przed odbyciem służby wojskowej. Starosta podał, że w celu ustalenia wszelkich okoliczności urząd wystąpił do Jednostki Wojskowej o odszukanie dokumentów świadczących o uzyskaniu przez G. P. uprawnień w zakresie kat. C, CE. Jednostka Wojskowa odpisała jednakże, że akta zostały przekazane do Wojskowej Komendy Uzupełnień, której podlega osoba odbywająca służbę wojskową. Zatem urząd zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień, która odpowiedziała, że nie dysponuje egzaminami osób odbywających służbę wojskową. Starosta zaznaczył przy tym, że w innych przypadkach kierowcy, którzy uzyskali uprawnienia w trakcie zasadniczej służby wojskowej dysponowali wojskowymi prawami jazdy, które przedstawiali do urzędu gminy w celu potwierdzenia uprawnień i wymiany dokumentu. Starosta podał, że wydział komunikacji zwrócił się do Urzędu Wojewódzkiego o odszukanie protokołów egzaminacyjnych dotyczących G. P. Potwierdzono, że kierowca ten złożył z wynikiem pozytywnym egzamin w zakresie kat. A, B, T prawa jazdy. Sprawdzono również protokoły wydanych praw jazdy w Urzędzie Gminy C. W tomie l strona 68 figuruje zapis, że w dniu 1 sierpnia 1983 r. wydano G. P. prawo jazdy kat. A, B, C, T, E Nr [...] na druku seria L Nr 0161728, gdy tymczasem oryginał tego prawa jazdy, który jest w aktach, wydany był tylko w zakresie kat. A, B, T. Natomiast w tomie l strona 96 figuruje zapis, iż w dniu 3 listopada 1986 r. wydano G. P. prawo jazdy kat. A, B, T Nr [...] na druku seria A Nr 193441, oryginał tego prawa jazdy wydany jest tylko w zakresie kat. A, B, T, a decyzja mówi o wydaniu jeszcze kat. C, CE. Z kolei w tomie II strona 68 figuruje zapis, że w dniu 30 maja 1990 r. wydano G. P. prawo jazdy kat. A, B, C, T Nr [...] na druku seria F Nr 0331852, gdy tymczasem oryginał wydanego prawa jazdy, który jest w aktach, wydany był w zakresie kat. A, B, T, C oraz CE. Starosta stwierdził, że decyzje o wydaniu uprawnień w zakresie kierowania pojazdami kat. C, CE zostały wydane bez dokumentów potwierdzających uzyskanie tych uprawnień. Organ wskazał również, że pomimo wydania decyzji o uprawnieniach kat. A, B, C, E, T G. P. dwukrotnie odbierał prawo jazdy jedynie na kat. A, B, T, nie odwołując się od decyzji i przez 7 lat posługując się jedynie uprawnieniami kat. A, B, T.

Pismem z dnia 30 grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało Starostę, że rozważenie zasadności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych G. P., wydanych z upoważnienia Naczelnika Gminy C z dnia [...] 1986 r., Wójta Gminy C z dnia [...] 1990 r. oraz z dnia [...] 2000 r., będzie możliwe dopiero po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 1983 r. Nr [...], wydanej z upoważnienia Naczelnika Gminy C, w sprawie wydania G. P. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C, CE.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność wydanej z upoważnienia Naczelnika Gminy C decyzji Nr [...] z dnia [...] 1983 r. w sprawie wydania G. P. uprawnień do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii C i E. Kolegium podało, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] 1983 r. wydana została z upoważnienia Naczelnika Gminy C decyzja administracyjna w przedmiocie wydania prawa jazdy kat. ABTCE na rzecz G. P. ur. [...] 1967 r., zamieszkałego w C, w wyniku czego wydano wnioskodawcy dokument prawa jazdy nr L 0161728. Kolegium powołało się na treść § 196 ust. 2 i § 198 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) i stwierdziło, że zgodnie z tymi przepisami, w chwili wydania decyzji, prawo jazdy kategorii C mogła posiadać osoba, która ukończyła lat 18, a kategorię E osoba, która posiadała prawo jazdy danej kategorii od co najmniej roku. Skoro G. P. w chwili wydania decyzji, tj. w dniu [...] 1983 r. miał lat szesnaście, to zdaniem Kolegium, warunek wieku zawarty w treści wyżej wskazanej przesłanki normatywnej nie mógł być spełniony. Kolegium wskazało, że tym samym niespełniony był również warunek nabycia kategorii E prawa jazdy. Kolegium uznało zatem, że decyzja w przedmiocie wydania G. P. prawa jazdy w zakresie kategorii C oraz E wydana została z naruszeniem prawa, które, wobec oczywistej treści wskazanych przepisów rozporządzenia oraz wynikających wprost z akt sprawy danych na temat wieku G. P., miało charakter rażący. Kolegium podało, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przesłanka opisana w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego dotycząca wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa ma miejsce, kiedy stwierdzone naruszenie prawa ma charakter oczywisty. Dzieje się tak wtedy, gdy zastosowano przepis prawa w sytuacji oczywiście sprzecznej z brzmieniem jego treści. Na podstawie poczynionych ustaleń Kolegium stwierdziło, że wskazana decyzja Naczelnika Gminy C z dnia [...] 1983 r., w zakresie wydania prawa jazdy kat. C i E, obarczona była właśnie wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.

Pismem z dnia 2 marca 2012 r. G. P. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2012 r. Nr [...] i uchylenie tej decyzji. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 76, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie § 196 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych poprzez błędne uznanie, że G. P. nie spełnia wymogów określonych tym przepisem. G. P. powołał się na treść § 196 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych dnia 20 lipca 1968 r. i stwierdził, że akt prawny, na który powołało się Kolegium nie zawiera wymogu ukończenia 18 roku życia dla osoby, która uprawniona jest do otrzymania prawa jazdy kategorii C. Skoro zatem brak jest wskazanego zapisu, czy też przepisu prawa o brzmieniu wskazywanym przez organ to, zdaniem strony, nie znajduje zastosowania przesłanka świadcząca o rażącym naruszeniu prawa mogąca stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. G. P. podniósł, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Dodał przy tym, że w przypadku stwierdzenia przez organ nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa obowiązkiem tego organu jest wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące. G. P. stwierdził, że Starostwo Powiatowe wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o rozpatrzenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wydanych G. P. w zakresie uprawnień kat. C i CE prawa jazdy zauważając, że z treści art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika ogólna zasada trwałości decyzji administracyjnej, tzn. że wydana decyzja obowiązuje tak długo, dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie. Skoro więc kolejne decyzje (decyzja Naczelnika Gminy Nr [...] z dnia [...] 1986 r.; decyzja UG w C Nr [...] z dnia [...] 1990 r.; decyzja UG C Nr [...]) zostały wydane na podstawie wcześniejszej ostatecznej decyzji administracyjnej (decyzja UG w C z dnia [...] 1983 r.), to zdaniem strony, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. G. P. nie zgodził się z ustaleniami organu w zakresie w jakim organ uznał, że nie nabył on uprawnień w zakresie kat. C i CE prawa jazdy, gdyż – według niego - ustalenia poczynione przez organ w tym zakresie opierają się jedynie na niekompletnej i rozbieżnej dokumentacji, albowiem wydawane decyzje potwierdzały posiadane uprawnienia, a brak dodatkowych dokumentów nie może wywoływać negatywnych skutków dla strony. Zdaniem G. P., ze względu na zasadę pewności prawa oraz prawo obywateli do równego traktowania celowe byłoby, aby w sprawach, w których pojawią się braki w dokumentacji, do której posiadania tenże organ jest zobowiązany, nie utożsamiać takiej sytuacji z pojęciem rażącego naruszenia prawa, a nadto zasadnym byłoby aby organ administracyjny nie przerzucał ciężaru wyjaśnienia pewnych rozbieżności na jednostkę, która zgodnie z konstytucyjną zasadą praw nabytych w dobrej wierze i zgodnie z posiadanymi uprawnieniami od roku 1983 posługiwała się prawidłowo wydanym dokumentem prawa jazdy. G. P. stwierdził, że potwierdzenia posiadanych uprawnień nie wynika z zaniedbań, czy też nagannego zachowania strony, a jedynie stanowi odzwierciedlenie zaniedbania organów administracyjnych, albowiem zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680), to na organie administracyjnym ciąży obowiązek prowadzenia akt ewidencyjnych kierowców.

Decyzją z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2012 r. Nr [...]. Kolegium nie zgodziło się z argumentem strony, że brak jest w niniejszej sprawie naruszenia jednoznacznego przepisu prawa. Kolegium zwróciło uwagę, że w dniu 1 sierpnia 1983 r., tj. w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy C przepis § 196 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) obowiązywał w brzmieniu: "Prawo jazdy kategorii C może otrzymać osoba, która ukończyła 18 lat życia, odpowiada warunkom określonym w § 194 ust. 2 pkt 2-5 oraz: (...)". Kolegium wskazało, że powyżej przytoczone brzmienie tego przepisu zostało mu nadane z dniem 25 czerwca 1974 r. na mocy rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 1974 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 23, poz. 140). Wprost zatem w treści tego przepisu określono warunek polegający na spełnieniu wymogu pełnoletniości dla osoby ubiegającej się o wydanie uprawnienia potwierdzonego prawem jazdy kat. C. W związku z powyższym Kolegium uznało, że wyjaśnienia oraz argumenty strony nie są zasadne i nie mogą być uwzględnione, tym bardziej, że strona powołała się na poprzednie brzmienie tego przepisu, sprzed nowelizacji, które nie odwoływało się do przesłanki dotyczącej wieku osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy. Kolegium podkreśliło, że w chwili wydania przedmiotowej decyzji prawo jazdy kategorii C mogła posiadać osoba, która ukończyła lat 18, a kategorię E osoba, która posiadała prawo jazdy danej kategorii od co najmniej roku. W związku z tym, że G. P. na dzień wydania decyzji, tj. w dniu 1 sierpnia 1983 r. nie legitymował się pełnoletniością, to zdaniem Kolegium, nie był spełniony warunek wieku zawarty w treści wyżej przytoczonego przepisu. Co za tym idzie także, nie był też spełniony warunek nabycia kategorii E prawa jazdy. W oparciu o powyższe Kolegium stwierdziło, że decyzja w przedmiocie wydania G. P. prawa jazdy w zakresie kategorii C oraz E została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przytoczona treść § 196 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. jest bowiem oczywista i jednoznacznie wskazuje na konieczność spełnienia określonych przesłanek, których nie dopełniła strona. W związku z powyższym, odnosząc się do argumentów podniesionych przez stronę, Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z kontrowersyjnym czy też budzącym wątpliwości przypadkiem. Kolegium zaznaczyło, że stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji nie jest związane z brakami w dokumentacji, a z tym, że brak spełnienia wymagania posiadania 18 lat na dzień wydania tej decyzji jest oczywisty, a samo wymaganie wynika z jednoznacznego przepisu prawa. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że w pełni uzasadnione jest stanowisko, iż przedmiotowa decyzja wydana z upoważnienia Naczelnika Gminy C z dnia [...] 1983 r. jest obarczona wadą nieważności i należało wyeliminować ją z obrotu prawnego.

Pismem z dnia 14 maja 2012 r. G. P. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] 2012 r. Nr [...], domagając się ich uchylenia. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. § 196 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów określonych tym przepisem, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji. Zarzucił też naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i nie podjęcie żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy wobec braku analizy dokumentacji oraz przyjęcie, że jej niepełny zbiór stanowi o braku posiadania uprawnień do kierowania pojazdami przez skarżącego bez wskazania podstaw, w szczególności poprzez brak zwrócenia się o uzupełnienie dokumentacji do jednostki wojskowej, gdzie skarżący odbywał służbę a to: Jednostki Wojskowej w S, gdzie uzyskał uprawnienia do kierowania wskazanymi pojazdami oraz ustalenia czasu, w jakim wieku skarżący uzyskał uprawnienia, bowiem wbrew wskazanej w decyzji dacie nie był to rok 1983, a skarżący odbywał służbę wojskową w latach 1986-1988. Kolejny podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczył naruszenia art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec braku staranności w uzasadnieniu rozstrzygnięcia oraz braku wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, w tym także uzupełnienia dokumentacji w zakresie uzyskania uprawnień przez skarżącego podczas odbywania służby wojskowej w latach 1986-88 w jednostce wojskowej w S. Skarżący podniósł, że doszło do naruszenia art. 75 § 1 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie żadnych dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności zbadania, kiedy skarżący uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami oraz czy data wskazana w decyzji nie stanowi jedynie oczywistej omyłki pisarskiej. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak w uzasadnieniu decyzji istotnych i wymaganych elementów, w szczególności brak jakiegokolwiek uzasadnienia kwestii dowodów, na których oparto się wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i tych dowodów, którym odmówiono mocy dowodowej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ na żądanie strony lub z urzędu żadnego dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym przesłuchania skarżącego; brak należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie podniósł, że skoro decyzje z dnia [...] 1986 r., z dnia [...] 1990 r. oraz z dnia [...] 2000 r. zostały wydane na podstawie wcześniejszej ostatecznej decyzji z dnia [...] 1983 r., to stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. Skarżący powtórzył również zarzut, że ustalenia poczynione przez organ odnośnie nie nabycia przez niego uprawnień w zakresie kat. C i CE prawa jazdy opierają się na niekompletnej i rozbieżnej dokumentacji. Zdaniem skarżącego, wydawane decyzje konsekwentnie potwierdzały posiadane przez niego uprawnienia, a brak dodatkowych dokumentów nie może stanowić o negatywnych skutkach dla niego. Skarżący ponownie podał, że nabył uprawnienia do kierowania pojazdami podczas dobywania służby wojskowej w latach 1986-1988, a zatem w dacie ich uzyskiwania spełniał przesłankę pełnoletniości, przy czym brak potwierdzenia posiadanych uprawnień nie wynika z jego zaniedbań, czy też nagannego zachowania, a jedynie stanowi odzwierciedlenie zaniedbania organów administracyjnych. Wskazane zaś braki zaskarżonej decyzji stanowią o naruszeniu zasady wyrażonej w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanej również zasadą przekonywania, a głównym celem tej zasady jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Skarżący zarzucił, że organ administracyjny nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji. Doszło zatem do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem G. P., powinien był zostać przesłuchany na okoliczność uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami podczas służby wojskowej, a organ powinien był zwrócić się do jednostki wojskowej w S celem ustalenia faktycznego stanu. Skarżący stwierdził, że zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem okazać się może, że decyzja nie jest dotknięta jakimkolwiek naruszeniem prawa a jedynie błędem pisarskim. Zdaniem skarżącego, decyzja organu była przedwczesna, gdyż istotne kwestie mające znaczenie dla zasadności rozstrzygnięcia powinny zostać dodatkowo wyjaśnione poprzez przeprowadzenie stosownych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego. Skarżący dodał również, że w przypadku stwierdzenia przez organ nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa obowiązkiem tego organu jest wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi na decyzję z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] oraz o odrzucenie skargi na decyzję z dnia [...] 2012 r. Nr [...] ze względu na to, że nie ma ona samodzielnego bytu prawnego. Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi na decyzję z dnia 23 marca 2012 r. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, które zostało w niej wyrażone. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z kontrowersyjnym czy też budzącym wątpliwości przypadkiem. Stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji nie jest bowiem związane z brakami w dokumentacji, a jedynie z tym, że brak spełnienia wymagania posiadania 18 lat na dzień wydania zaskarżonej decyzji jest oczywisty, a samo wymaganie wynikało z jednoznacznego przepisu prawa. Z tych względów nie było, zdaniem Kolegium, podstaw do przesłuchiwania strony, czy przeprowadzania rozprawy administracyjnej. Organ podkreślił, że stan faktyczny i prawny podlega ocenie, w zakresie przesłanek do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami w przedmiotowym zakresie, na dzień wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, a zatem na dzień [...] 1983 r. Skoro zatem skarżący odbywał służbę wojskową w latach późniejszych, to brak było podstaw do dołączenia do akt sprawy dokumentacji dotyczącej tej służby. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że akta postępowania nie dawały żadnych podstaw do tego, aby stwierdzić, że data [...] 1983 r. została w decyzji z tego dnia wpisana omyłkowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, skarga G. P. jest całkowicie nieuzasadniona.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była sprawa stwierdzenia nieważności jednej decyzji, a konkretnie decyzji Nr [...] wydanej z upoważnienia Naczelnika Gminy C z dnia [...] 1983 r. w sprawie wydania G. P. uprawnień do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii C i E.

Podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji ustala art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), który stanowi:

"Art. 156. § 1. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne."

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że jeżeli decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc w warunkach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to stwierdzenie jej nieważności może nastąpić w każdym czasie, gdyż takiego przypadku nie obejmuje art. 156 § 2 k.p.a.

Sąd zauważa, że zarówno organ – Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i skarżący (na stronie 2 wniosku z dnia 2 marca 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy) prawidłowo uznają, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, przy czym w przypadku stwierdzenia przez organ nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa obowiązkiem tego organu jest wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące.

Mając na względzie powyższe stanowisko obu stron postępowania Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organ administracyjny - uznając, że decyzja Nr [...] z dnia [...] 1983 r. wydana z upoważnienia Naczelnika Gminy C w sprawie wydania G. P. uprawnień do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii C i E – wskazał konkretny przepis prawa, tj. § 196 ust. 2 i § 198 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.). Przepisy § 196 ust. 1 i 2 oraz § 198 ust. 1 i ust. 2 2 tego rozporządzenia w wersji obowiązującej w dniu wydania tej decyzji, tj. w dniu 1 sierpnia 1983 r. stanowią:

"§ 196. 1. Prawo jazdy kategorii C uprawnia do kierowania pojazdami samochodowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t, z wyjątkiem autobusów.

2. Prawo jazdy kategorii C może otrzymać osoba, która ukończyła 18 lat życia, odpowiada warunkom określonym w § 194 ust. 2 pkt 2-5 oraz:

1) ukończyła zasadniczą szkołę zawodową kierowców samochodowych lub inną o zbliżonej specjalności, równorzędną lub stopnia wyższego i odbyła w czasie nauki ćwiczenia w kierowaniu pojazdami wymienionymi w ust. 1 albo

2) ukończyła podstawowy kurs programowy, albo

3) ma co najmniej 1 rok pracy w uspołecznionym zakładzie, jako kierowca mający prawo jazdy kategorii B, odbytej bezpośrednio przed ubieganiem się o prawo jazdy kategorii C, oraz ukończyła dokształcający kurs programowy."

"§ 198. 1. Prawo jazdy kategorii E uprawnia kierowcę posiadającego prawo jazdy kategorii B, C lub D do kierowania wymienionymi w prawie jazdy pojazdami samochodowymi z przyczepami o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 750 kg.

2. Prawo jazdy kategorii E może otrzymać osoba, która:

1) odbyła co najmniej 1 rok praktyki jako kierowca mający prawo jazdy kategorii C lub D albo

2) wykazała się jako kierowca mający prawo jazdy:

a) kategorii C - umiejętnością kierowania samochodem ciężarowym o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t z przyczepą o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 750 kg,

b) kategorii D - umiejętnością kierowania autobusem z przyczepą autobusową lub autobusem przegubowym albo

3) odbyła co najmniej 1 rok praktyki jako kierowca mający prawo jazdy kategorii B, oraz wykazała się umiejętnością kierowania samochodem osobowym lub ciężarowym o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 3,5 t, z przyczepą o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 750 kg."

Z treści przytoczonych wyżej przepisów rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych, wydanego na podstawie delegacji ustawowej art. 14 pkt 1, art. 17 ust. 3 i 4, art. 20 ust. 2 i 5 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295,) wynika więc wprost, że "prawo jazdy kategorii C może otrzymać osoba, która ukończyła 18 lat życia" (§ 196 ust. 2). Powołując przepis § 196 ust. 2 rozporządzenia organ jednocześnie wskazał, że w dniu [...] 1983 r. G. P. urodzony [...] 1967 r. miał lat 16, a więc w sposób oczywisty nie ukończył 18 lat życia. Powoduje to, zdaniem Sądu, słuszne przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wydając decyzję skarżącemu w zakresie posiadania uprawnień do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii C organy w sposób rażący naruszyły powołany i przytoczony wyżej przepis § 196 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów omawianego rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. wynika także wprost, że prawo jazdy kategorii E może otrzymać osoba, która odbyła co najmniej 1 rok praktyki jako kierowca mający prawo jazdy kategorii C lub D albo wykazała się konkretnymi umiejętnościami jako kierowca mający prawo jazdy kategorii C lub kategorii D albo odbyła co najmniej 1 rok praktyki jako kierowca mający prawo jazdy kategorii B wykazując się umiejętnością kierowania samochodem osobowym lub ciężarowym o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 3,5 t, z przyczepą o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 750 kg (§ 198 ust. 2). Powołując przepis § 198 ust. 2 rozporządzenia organ jednocześnie wskazał, że w dniu [...] 1983 r. G. P. urodzony [...] 1967 r. miał lat 16, i otrzymał uprawnienia do kierowania pojazdami po raz pierwszy, a więc nie mógł odbyć rocznej praktyki jako kierowca posiadający prawo jazdy jakiejkolwiek kategorii, gdyż żadnego wcześniej prawa jazdy nie posiadał. Powoduje to, zdaniem Sądu, słuszne przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wydając decyzję skarżącemu w zakresie posiadania uprawnień do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii E organy w sposób rażący naruszyły powołany i przytoczony wyżej przepis § 198 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych.

Już tylko powyższe ustalenia i stwierdzenia powodują stwierdzenie Sądu, że wydanie decyzji z tak rażącym naruszeniem wskazanych przepisów prawa nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wydana decyzja dotyczy też bardzo ważnej sfery bezpieczeństwa obywateli i niewątpliwego zagrożenia bezpieczeństwa tych obywateli poprzez wydawanie uprawnień do kierowania pojazdami na drogach bez podstawy prawnej. Powoduje to z kolei uznanie Sądu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...], jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] 2012 r. Nr [...], nie naruszyło prawa.

Sąd w niniejszej sprawie pominął wszystkie pozostałe twierdzenia i zarzuty strony skarżącej, albowiem dotyczą one innych decyzji, które nie są przedmiotem postępowania w tej sprawie. Sąd zwraca uwagę, że w skardze G P. podniósł, że w latach 1986-1988 odbywał służbę wojskową w Jednostce Wojskowej w S, gdzie uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C i E i podkreślił, że nie był to rok 1983. Tym samym, zdaniem Sądu, skarżący wskazał na trafność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Tak więc kwestia prawidłowości wydania kolejnych decyzji w stosunku do skarżącego, w szczególności: decyzji Nr [...] z dnia [...] 1986 r Naczelnika Gminy C wydanej w wyniku wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy, decyzji Nr [...] z dnia [...] 1990 r. Urzędu Gminy C wydanej w wyniku wniosku skarżącego o wymianę prawa jazdy i decyzji Urzędu Gminy C z dnia [...] 2000 r. o wydaniu prawa jazdy Nr [...] w wyniku wniosku skarżącego także o wymianę prawa jazdy – nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i może być jedynie przedmiotem kolejnych postępowań związanych z uprawnieniami skarżącego G. P. do kierowania pojazdami w części dotyczącej kategorii C i E.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że organy administracyjne obu instancji nie naruszyły w istotny sposób przepisów prawa, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.