Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3576/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "M." z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2013 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej Główny Inspektor) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (dalej Wojewódzki Inspektor) z 2 sierpnia 2013 r., którą wymierzono Spółdzielni Mleczarskiej "M. " w G. (dalej skarżąca) karę pieniężną w wysokości 4.000 złotych za wprowadzenie do obrotu 2 partii przetworów mlecznych o niewłaściwej jakości handlowej o nazwach:

1. Ser K. z K. plastry a' [...] g, wielkość partii 1814,4 kg (najlepiej spożyć przed: 31.08.2013, numer partii: [...], wartość partii: 41.005,44 złotych) (dalej ser królewski);

2. Ser G. porcja [...] g, wielkość partii 5760 kg (najlepiej spożyć przed: 01.09.2013, numer partii: [...], wartość partii: 90.720 złotych) (dalej ser gouda).

Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. nr 187, poz. 1577 ze zm.), dalej u.j.h. w zw. z art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 u.j.h. oraz art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz.WE L 31 z 01.02.2002, str. 1 ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm.), dalej rozporządzenie nr 178/2002.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

I

W czerwcu 2013 r. Inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu przeprowadzili u skarżącej kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych oraz miksów tłuszczowych, margaryn i tłuszczów do smarowania X%. Z kontroli tej sporządzono protokół, z którego wynika, że do badań fizykochemicznych i organoleptycznych pobrano próbki reprezentujące 2 partie ww. przetworów mlecznych, tj. sera królewskiego oraz sera gouda. Badania tych próbek przeprowadzono w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...]. Wyniki z tych badań (sprawozdania nr 244/[...]i 245/[...]) i wykazały, że ww. produkty nie spełniały jakości deklarowanej przez producenta w zakresie cech organoleptycznych (oczkowania) tj.:

1. w serze królewskim stwierdzono oczka okrągłe i owalne, nieliczne, wielkości wiśni i agrestu i mniejsze, w warstwie przyskórkowej orzyszynowate, gdy tymczasem zgodnie z wymaganiami określonymi w Specyfikacji wyrobu nr [...] "Ser K. z K." wyd. nr [...] ,producent deklarował: oczka okrągłe i nieliczne owalne, średniej wielkości orzecha włoskiego, dopuszcza się oczka orzeszynowate głównie w warstwie przyskórkowej oraz oczka wielkości wiśni i agrestu;

2. w serze gouda stwierdzono sporadycznie występujące, pojedyncze, drobne oczka, tymczasem zgodnie z wymaganiami określonymi w Specyfikacji wyrobu nr [...] "Ser G. S." wyd. nr [...] (dalej Specyfiklacja), producent deklarował: oczka nieliczne, okrągłe i owalne wielkości ryżu do fasolki, dopuszcza się oczka orzeszynowate w warstwie przyskórkowej, drobne oczka międzyziarnowe.

Pismem z [...] czerwca 2013 r. skarżąca odniosła się do ww. wyników badań i wyjaśniła, że jej zdaniem próbki obydwu ww. serów spełniają wymagania specyfikacji producenta w zakresie oczkowania, na co wskazują określenia oczkowania opisane w wynikach badań przeprowadzonych w Laboratorium, które są porównywalne do opisów zawartych w ww. Specyfikacjach. Podkreśliła, że ocena organoleptyczna przeprowadzana w trakcie procesu produkcyjnego, pokrywa się z wynikami badań Laboratorium, jednakże interpretacja wyników jest odmienna, co może wynikać z niezrozumienia opisów oczkowania, zawartych w ww. Specyfikacjach serów.

Laboratorium po ponownym przeanalizowaniu treści sprawozdań z ww. badań oraz zapisów technicznych związanych z badanymi próbkami serów, w zakresie oceny organoleptycznej, w tym oczkowania, nie stwierdziło nieprawidłowości. Nadto Laboratorium to wykonało badanie sprawdzające na próbkach archiwalnych przedmiotowych serów, w wyniku którego stwierdzono: w serze królewskim oczka okrągłe i nieliczne owalne do wielkości wiśni, oczka orzeszynowate w warstwie podskórnej, a w serze gouda brak oczek. W związku z powyższym Laboratorium utrzymało wnioski zawarte w sprawozdaniach z pierwotnych badań uznając, że oba sery nie spełniały wymagań w zakresie cech organoleptycznych (oczkowania), zawartych w ww. Specyfikacjach, odnoszących się do tych produktów.

Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Inspektor w lipcu 2013 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na nią kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu 2 partii przetworów mlecznych o niewłaściwej jakości handlowej.

W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że zapisy w ww. Specyfikacjach, odnoszących się do zakwestionowanych wyrobów – serów, w zakresie ich cech organoleptycznych (oczkowania), zostały zmienione oraz oświadczyła, że jej obroty za rok 2012 r. wyniosły 2.775.680.251,72 złotych.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Wojewódzki Inspektor wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 4.000 złotych za wprowadzenie do obrotu 2 partii ww. przetworów mlecznych o niewłaściwej jakości handlowej. Wskazał przy tym, że ustalając wysokość owej kary pieniężnej wziął pod uwagę (zgodnie z art. 40a ust. 5 u.j.h.): stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, a także dotychczasową działalność skarżącej na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jej obrotów.

Od decyzji Wojewódzkiego Inspektora skarżąca w terminie złożyła odwołanie, w którym przyznała, że zgadza się z ww. wynikami badań laboratoryjnych, jednak nie podziela ich interpretacji dokonanej przez organ. Zdaniem skarżącej oczkowanie sera królewskiego i sera gouda, stwierdzone przez Laboratorium, jest zgodne z określeniami zawartymi w ww. Specyfikacjach tych wyrobów. Podniosła przy tym, że parametr oczkowania nie został zdefiniowany w przepisach prawa, dlatego przywołano w Specyfikacjach określenia, które w czytelny sposób dają obraz oczkowania charakterystycznego dla danego gatunku sera. W jej ocenie opisów dotyczących oczkowania nie można interpretować w ten sposób, że wszystkie wymienione cechy oczkowania wystąpią jednocześnie w jednym przekroju bloku, w pojedynczym plastrze lub mniejszym kawałku sera, gdyż mają ścisły związek z przebiegiem procesu technologicznego i są wynikiem procesów biochemicznych zachodzących w całej masie serowej.

Skarżąca podkreśliła, że ocena sensoryczna jest oceną subiektywną i może prowadzić do rozbieżnych wyników, co miało miejsce w przypadku ponownego badania sera goudy. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na wstępie uzasadnienia swojej decyzji przywołał treść art. 3 pkt 5 oraz art. 4 ust. 1 u.j.h. i nie zgodził się z opinią skarżącej, że ocena organoleptyczna sera jest oceną subiektywną i może prowadzić do rozbieżnych wyników. Podkreślił, że badanie cech organoleptycznych, w tym oczkowania, zostało wykonane zgodnie z metodyką zawartą w punkcie 2 "Metoda badań organoleptycznych" Normy Polskiej PN-73/A-86232 "Mleko i przetwory mleczarskie. Ser. Metody badań". Wyjaśnił, że badanie to polegało na wizualnym określeniu ilości, kształtu i wielkości oczek i porównaniu ich z opisem zawartym w Specyfikacjach producenta. Wskazał przy tym, że zgodnie z wyjaśnieniami dr L. A. - Kierownika Specjalistycznego Laboratorium w K. z [...] października 2013 r., "terminologia stosowana w opisie oczkowania serów jest powszechną w ich ocenie organoleptycznej i została umieszczona między innymi w Polskiej Normie PN-73/A-86230 "Mleko i przetwory mleczarski. Sery podpuszczkowe dojrzewające." Przykładowo do oceny ilości oczek na przekroju sera, stosuje się określenia takie jak: "bez oczek", "pojedyncze", "nieliczne", liczne" lub "za liczne", kształt oczek może być "okrągły", "owalny" lub "spłaszczony", mogą występować "szczelinki", "szczeliny" "pęknięcia", "oczka orzeszynowate", lub "nieregularne". Z kolei wielkość oczek może być zróżnicowana i dla jej zobrazowania stosuje się określenia takie jak: "nie przekracza dużej czereśni", "do wielkości dużej czereśni", "dużej wiśni", "fasolki", "grochu", "małego grochu", "ryżu", "ziarna ryżu" "ziarna pszenicy", "ziarna jęczmienia", "małej pestki śliwki", "za małe" "za duże", "duże" "drobne" itp. Oczka mogą być rozmieszczone: "dość równomiernie", "równomiernie" oraz mogą być "pojedyncze" lub "nieliczne".

Przechodząc do niniejszej sprawy Główny Inspektor przypomniał, że w Specyfikacji sera królewskiego oczkowanie opisano jako: oczka okrągłe i nieliczne owalne, średniej wielkości orzecha włoskiego, dopuszcza się oczka orzeszynowate głównie w warstwie przyskórkowej oraz oczka wielkości wiśni i agrestu. Natomiast próbka tego sera zawierała nieliczne oczka okrągłe i owalne wielkości wiśni, agrestu i mniejsze, a w warstwie przyskórkowej orzeszynowate, które tylko dopuszcza się oprócz oczek: okrągłych i owalnych średniej wielkości orzecha włoskiego. Nie stwierdzono zaś oczek okrągłych i owalnych średniej wielkości orzecha włoskiego, które zgodnie ze Specyfikacją jakościową producenta powinny występować w tym serze. Odnośnie sera gouda organ podniósł, że w ww. Specyfikacji tego wyrobu oczkowanie opisano jako: oczka nieliczne, okrągłe i owalne wielkości ryżu do fasolki, dopuszcza się oczka orzeszynowate w warstwie przyskórkowej, drobne oczka międzyziarnowe. W wyniku oceny stwierdzono brak oczek lub sporadycznie występujące pojedynczo drobne oczka, niektóre widoczne pod szkłem powiększającym. Nie stwierdzono oczek okrągłych i owalnych wielkości ryżu do fasolki, które powinny występować w tym serze. Nadto Główny Inspektor stwierdził, że także badania na próbkach archiwalnych przedmiotowych serów, potwierdziły niespełnienie deklaracji zawartych w ww. Specyfikacjach w zakresie ich oczkowania.

Organ ustalił także, że ww. Laboratorium, które przeprowadziło badania przedmiotowych serów, spełnia wymagania zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 i posiada potwierdzone kompetencje poprzez akredytację PCA nr [...], zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025. Wobec tego uznał, że owo Laboratorium jest w pełni uprawnione do przeprowadzania analizy próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, w tym również przeprowadzania oceny organoleptycznej, tym bardziej, iż posiada wprowadzony system zarządzania jakością, który odnosi się nie tylko do akredytowanych metodyk, lecz obejmuje również wszystkie metodyki na podstawie których wykonywane są analizy. Główny Inspektor wyjaśnił przy tym, że zgodnie z normą EN PN ISO/JEC 17025, o której mowa w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, akredytowane laboratorium musi spełniać wymagania dotyczące zarządzania jakością. Ww. Laboratorium ma wdrożony system zarządzania jakością zgodny z ową normą i właściwy dla zakresu jego działalności, a także posiada udokumentowane systemy, programy, procedury i instrukcje zapewniające właściwą jakość wyników badań. Nadto polityka systemu zarządzania laboratorium, dotycząca jakości jest określona w księdze jakości. Ogólne cele są ustalone oraz poddawane przeglądowi podczas przeglądów zarządzania. Laboratorium prowadzi stały monitoring systemu zarządzania poprzez audyty wewnętrzne i dodatkowe (zgodnie z punktem 4.14. ww. normy). Nadto podniósł, że program audytów wewnętrznych dotyczy wszystkich elementów systemu zarządzania, łącznie z działalnością obejmującą badania i wzorcowania. Powyższe audyty przeprowadzane są przez wykwalifikowany i przeszkolony personel, który nie jest związany z auditowanymi działami. Ponadto w Laboratorium tym są przeprowadzane okresowo audyty zewnętrzne przez jednostkę akredytacyjną. Laboratorium stosuje metodyki badań (zgodnie z punktem 5.4 ww. normy), opublikowane w normach międzynarodowych, regionalnych lub krajowych oraz w aktach wyższego rzędu tj. w rozporządzeniach zarówno krajowych jak też wspólnotowych. Wszystkie metodyki badawcze stosowane w laboratorium są poddawane stałej walidacji. Ponadto, biegłość analityczna jest weryfikowana poprzez udział w badaniach międzylaboratoryjnych zarówno krajowych jak i międzynarodowych.

Odnosząc się zaś do argumentów skarżącej, że wskazane w ww. Specyfikacjach cechy oczkowania mogą nie występować jednocześnie na przekroju bloku, w mniejszym kawałku sera oraz w jego pojedynczym plastrze organ podkreślił, iż nie rozróżniła ona w tych Specyfikacjach jakie oczkowanie deklaruje dla sera w poszczególnych formach oferowanych do sprzedaży. Wobec tego za słuszne uznał stanowisko Wojewódzkiego Inspektora, że cecha oczkowania opisana w ww. Specyfikacjach powinna występować w serze w każdym przypadku, niezależnie od formy.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skarżąca przygotowując deklarację jakościową w odniesieniu do oczkowania była świadoma, że sery konfekcjonowane, w zależności od fragmentu bloku, z którego pozyskano kawałki lub plastry oraz momentu dojrzałości, mogą mieć różne cechy oczkowania, co powinno znaleźć swoje odbicie w Specyfikacjach tych wyrobów. Wobec powyższego podzielił stanowisko Wojewódzkiego Inspektora, zgodnie z którym stwierdzone nieprawidłowości w oznakowaniu przedmiotowych partii wskazują na ich niewłaściwą jakość handlową.

Przechodząc do wysokości kary nałożonej na skarżąca Główny Inspektor odwołał się do art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz art. 40a ust. 5 u.j.h. i wskazał, że oceniając stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia wziął pod uwagę fakt, że wyniki badań laboratoryjnych w zakresie cech organoleptycznych w niewielkim stopniu odbiegały od deklaracji producenta - skarżącej w przypadku sera królewskiego, a w przypadku sera gouda badanie próbki archiwalnej wykazało brak oczek, co było wyraźnie niezgodne z deklaracją. Biorąc pod uwagę stwierdzoną nieprawidłowość, oraz fakt, że cecha oczkowania nie ma decydującego wpływu na wybór konsumenta, ocenił, że stopień szkodliwości czynu jest niski. Organ podniósł przy tym, że producent jako profesjonalny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny jest za zapewnienie zgodności wyprodukowanych przetworów mlecznych z wymaganiami prawa żywnościowego oraz kontrolę przestrzegania tych wymagań, w tym dotrzymanie własnych deklaracji. To on ponosi pełną odpowiedzialność za towar, który wprowadza do obrotu i jest zobowiązany dołożyć wszelkiej staranności, aby nie dopuścić do wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości (art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002).

Zdaniem organu odwoławczego przy ocenie stopnia zawinienia wzięto pod uwagę okoliczności popełnienia czynu i motywację sprawcy – skarżącej. Nieprawidłowość była przez podmiot zawiniona, jednak nie była to wina w zamiarze bezpośrednim, kiedy ktoś chce popełnić określony czyn i go popełnia, ale wina wynikająca z zaniedbania, które stanowi naruszenie prawa.

Przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono także dotychczasową działalność skarżącej, wielkość i wartość zakwestionowanych partii, wartość korzyści majątkowej, którą uzyskała lub mogła uzyskać ze sprzedaży zakwestionowanych partii serów, która stanowi ich równowartość i wynosi łącznie 131.725,44 złotych, a także wielkość obrotów skarżącej za rok 2012 r., które zgodnie z jej oświadczeniem wyniosły 2.775.680.251,72 złotych.

Główny Inspektor podniósł także, że analizując dotychczasową działalność skarżącej uwzględnił wyniki kontroli przeprowadzonej u niej, a także w Z. w A., w wyniku której wydano decyzję wymierzającą karę pieniężną w wysokości 2.000 złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej partii Jogurtu [...] Naturalnego 0%.

W oparciu o powyższe rozważania Główny Inspektor zauważył, że wysokość nałożonej kary stanowi zaledwie 0,6% kary maksymalnej (131.725,44 złotych x 5 = 658.627,2 złotych), przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. Podał więc, że uwzględniając kryteria określone w art. 40a ust. 5 u.j.h. uznał, że kara pieniężna wymierzona przez Wojewódzkiego Inspektora w wysokości 4.000 złotych była adekwatna do zaistniałych nieprawidłowości.

Spółdzielnia Mleczarska "M. " w G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzuciła:

naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozpatrzenia materiału dowodowego;

1. art. 21, art. 40 a 1 pkt 3, art. 3 pkt 5, art 4 ust 1 i art 6 ust 1 i 2 u.j.h. przez błędne utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na nią karę, do której nie ma podstaw w tych przepisach;

2. art. 17 ust 1 rozporządzenia nr 178/2002 przez bezpodstawne zastosowanie tego przepisu jako podstawy wymierzenia kary, podczas gdy ma on charakter jedynie ogólnego zobowiązania do przestrzegania prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie obu ww. decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że deklaracja jakości producenta nie oznacza, że każdy jego produkt ma mieć dokładnie taką jakość, a że ma być ona nie gorsza niż deklarowana, ponieważ nie ma wątpliwości, że akceptowalne są produkty o jakości lepszej niż deklarowana. W niniejszej sprawie organy obu instancji ograniczyły się w swoich decyzjach jedynie do stwierdzenia, że ich zdaniem w serach stwierdzono inne oczka niż deklarowane, co nie jest wystarczające do nałożenia kary - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak analizy czy i ewentualnie z jakiego powodu jakość zakwestionowanych produktów była gorsza (a nie tylko inna) niż deklarowana, innymi słowy czy lepsza jest jakość sera w plastrach z wieloma dużymi oczkami, czy z nielicznymi lub małymi oczkami. Jest to o tyle istotne zdaniem skarżącej, że jak wskazuje sam organ, oczkowanie nie ma wpływu na decyzję konsumenta, a organy obu instancji w czasie postępowania zajmowały zmienne stanowisko, zarzucając na różnych etapach – przemiennie, że oczka są za duże lub za małe. Zaskarżona decyzja formalnie dotyczy przy tym jedynie kary pieniężnej, ale jej pozostawienie w obiegu prawnym stwarzałoby organom administracji pretekst do dalszej ingerencji w jakość serów skarżącej i innych producentów na niekorzyść konsumentów - skoro jako nieprawidłowość traktowano by jakiekolwiek odstępstwa od zadeklarowanego oczkowania w części plastrów sera, to doprowadziłoby do ostatecznie do ich sztucznego, nieuzasadnionego technologicznie ani z punktu widzenia preferencji konsumentów ustandaryzowania i faktycznego pogorszenia się jakości serów.

Skarżąca wskazała, że ponieważ w niniejszej sprawie wymogi, do których odnosi się organ, nie pochodzą z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, dotyczą Specyfikacji, to organy winny też dokonać wykładni tych Specyfikacji z uwzględnieniem powyższych uwag, aby ustalić jaką jakość skarżąca deklarowała, co dopiero mogłoby być punktem wyjścia do ustalenia, czy dotrzymała tych deklaracji.

Skarżąca raz jeszcze podniosła, że jej deklaracje nie oznaczają, że w każdym plastrze sera mają znaleźć się oczka o ściśle określonych rozmiarach, ale określają przedział dopuszczalnych oczek. Po pierwsze produktem, który kupują konsumenci jest ser w plastrach, a nie oczka (konsument często przy serze w plastrach wręcz niechętnie odnosi się do "dziur"). Po drugie oczka są następstwem wielu skomplikowanych przemian biochemicznych w masie serowej, w wyniku których tworzą się gazy, co z kolei ściśle powiązane jest z konsystencją sera, jego ph, stopniem nasolenia, ilością wyjściową laktozy itp. Wymienione wyżej cechy mają ścisły związek z przebiegiem całego procesu technologicznego, a oczka są raczej objawem tego procesu świadczącym o jego przebiegu niż docelową cechą sera oczekiwaną przez konsumenta. Z istoty tych procesów wynika, że nie są one ściśle standaryzowane a celem produkcji sera nie jest zapewnienie, aby każdy plaster był identyczny - przeciwnie, to właśnie taki sztuczny produkt nie spełniałby jakości oczekiwanej przez konsumenta.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja opiera zarzuty wobec niej na nieaktualnej - archiwalnej normie PN-73/A-86232 "Mleko i przetwory mleczarskie. Ser. Metody badań", co uznała za niedopuszczalne i podważające zaufanie do organów władzy publicznej. Podniosła przy tym, że zgodnie z zakresem akredytacji nr AB [...] wydanie nr 8 z dnia 2 lipca 2013 r. ww. Laboratorium posiada akredytację badań organoleptycznych jedynie w zakresie badanych obiektów: makaron - zgodnie z normą PN-93/A-74130 p.3.4 i miód - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 stycznia 2009 r. załącznik p. X oraz PN-88/A-77626 p. 5.3.2. Wobec tego stwierdziła, że organy opierając rozstrzygnięcie o karze administracyjnej na dowolnych ustaleniach tego Laboratorium działały błędnie i pochopnie, sprzecznie z zasadą pełnego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Na potwierdzenie skarżąca załączyła do skargi zakres akredytacji ww. Laboratorium badawczego nr AB [...] oraz wydruk ze strony Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, dotyczący archiwalnego statusu normy powołanej w decyzji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W ocenie organu niezasadne są zarzuty skargi odnośnie akredytacji posiadanej przez Laboratorium Specjalistyczne GIJARS w [...]. W tym zakresie organ odwołał się do przepisów prawa żywnościowego oraz posiadanej przez to Laboratorium akredytacji PCA nr AB [...] zgodnej z normą EN PN ISO/JEC 17025.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozpatrzenia sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Na wstępie należy podkreślić , że przepisy rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 w art. 8 wyraźnie stanowią, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Według tego przepisu prawo żywnościowe ma na celu zapobieganie: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom, b) fałszowaniu żywności oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.

Natomiast według definicji z art. 3 pkt 5 u.j.h., jakość handlowa są cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Organ ustalił , że badane partie Sera K. z K. oraz Sera G. nie były zgodne ze sporządzoną przez stronę skarżącą Specyfikacją co wykazały badania organoleptyczne przeprowadzone zgodnie z metodyką zawartą w punkcie 2 "Metoda badań organoleptycznych" Normy Polskiej PN-73/A-86232 "Mleko i przetwory mleczarskie. Ser. Metody badań". Organ wyjaśnił, że badanie to polegało na wizualnym określeniu ilości, kształtu i wielkości oczek i porównaniu ich z opisem zawartym w Specyfikacjach producenta. Z przeprowadzonych badań wynikały różnice w oczkowaniu serów pomiędzy Specyfikacją producenta a stanem faktycznym stwierdzonym podczas tych badań. W Serze K. z K. nie stwierdzono bowiem oczek okrągłych i owalnych średniej wielkości orzecha włoskiego, które zgodnie ze Specyfikacją jakościową producenta powinny występować w tym serze. Odnośnie Sera G. nie stwierdzono oczek okrągłych i owalnych wielkości ryżu do fasolki, które powinny występować w tym serze. Nadto Główny Inspektor stwierdził, że także badania na próbkach archiwalnych przedmiotowych serów, potwierdziły niespełnienie deklaracji zawartych w ww. Specyfikacjach w zakresie ich oczkowania.

Niewątpliwie właściwości organoleptyczne zaliczające się do jakości handlowej produktów żywnościowych powinny być zgodne ze sporządzoną przez producenta wyrobu specyfikacją, przy czym ogólnie rzecz biorąc przez specyfikacją należy rozumieć dokument ustalający wymagania techniczne , które powinien spełniać dany wyrób. Specyfikacja może być normą lub może być niezależna od normy. ( por. wikipedia, wolna encyklopedia).

W myśl art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 września 2020 r. o normalizacji ( Dz. U. Nr 169, poz. 1386) normalizacja krajowa prowadzona jest m.in. w celu zapewnienia jakości i niezawodności wyrobów, procesów i usług. Jednakże zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o normalizacji stosowanie polskich norm jest dobrowolne.

Skarżąca podnosiła, że wymogi dotyczące oczkowania nie pochodzą z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, zaś deklaracje co do oczkowania serów wynikające ze Specyfikacji określają przedział dopuszczalnych oczek. Zdaniem skarżącej cechy oczkowania mają ścisły związek z przebiegiem całego procesu technologicznego, zaś każdy plaster sera nie musi mieć identycznych oczek.

Ustosunkowując się do tych zarzutów Sąd uznał, że świadczą one o niezrozumieniu przez skarżącą istoty problemu związanego z deklarowaną jakością handlową produktu opisaną w Specyfikacjach. Przepisy prawa żywnościowego , o czym byłą mowa wyżej, stawiają na pierwszym miejscu interes konsumenta nie zaś producenta. Zatem producent zobligowany jest do przestrzegania swoich deklaracji jakościowych zawartych w sporządzanych przez siebie Specyfikacjach. Dotyczy to także deklarowanego w tych dokumentach sposobu oczkowania sera. Wbrew twierdzeniom skarżącej rację ma organ uznając, że ser powinien posiadać oczka zgodne ze sporządzoną specyfikacją. Jeśli zaś, tak jak w rozpoznawanej sprawie, zachodzą tu różnice, świadczy to naruszeniu przez producenta przepisów prawa żywnościowego.

Taka tendencja związana ze zgodnością danego produktu ze specyfikacją znajduje swoje potwierdzenie także w przepisie art. 45 ust. 1 lit. d) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1151/2011 z dnia 21 listopada 2012 r w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (DZ.U.UE. L z 14 grudnia 2012 r. ).

Niezasadne są także zarzuty skargi dotyczące kwalifikacji Laboratorium w [...], które przeprowadziło badania organoleptyczne oczkowania serów. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych potwierdził w odpowiedzi na skargę, że to Laboratorium posiada kompetencje aby dokonywać badań organoleptycznych serów. Laboratorium w [...] spełnia wymagania zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, posiada akredytację PCA nr AB [...] zgodną z normą EN PN ISO/JEC 17025. Poza tym zakres akredytacji obejmuje badania sensoryczne (organoleptyczne) serów. Ponadto stosownie do art. 78 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia a także przepisów rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. UL. 191 s. 1 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.) istnieje obowiązek wykonywania badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli żywności wyłącznie przez laboratoria akredytowane. Obowiązku takiego jednak nie wprowadzono w odniesieniu do metod badania. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi.( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 126/10, cytowany w odpowiedzi na skargę).

Reasumując, mając na uwadze ustalony przez organ stan faktyczny, Sąd doszedł do przekonania, że Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych słusznie uznał, że stwierdzone nieprawidłowości w oczkowaniu sera wskazują na ich niewłaściwą jakość handlową. Niewątpliwie skarżąca jako profesjonalista działająca na rynku spożywczym od wielu lat nie może zasłaniać się nieznajomością prawa, jak również jako producent obowiązana jest do weryfikowania wprowadzanych do obrotu produktów pod każdym względem w tym także pod względem zgodności produktu ze Specyfikacją, przez co należy także rozumieć oczkowanie sera.

W ocenie Sądu, zastosowana przez organy I i II instancji interpretacja przepisów prawa żywnościowego nie jest wadliwa. Nadto, oparto się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny, a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Nie znajdują potwierdzenia zarzuty skarżącej naruszenia przepisów postępowania w sposób, który istotnie miałby wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że i zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.