Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 732/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.17 ust.1 i ust.1b;
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. Referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Wójta Gminy I. – O. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. – O., na podstawie art. 17 ust. 1 oraz ust. 1b i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114, dalej jako u.ś.r.), odmówiono B. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę – W. K. W uzasadnieniu wskazano, iż matka wnioskodawczyni - zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 kwietnia 2015r. - posiada znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga opieki oraz pomocy w życiu codziennym. Podkreślono, że organ nie podważa faktu sprawowania opieki przez wnioskodawczynię nad matką. Jednakże wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

B. K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że w wyroku z dnia 21 października 2014r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Podniosła, iż decyzja wydana przez organ pierwszej instancji jest dla niej krzywdząca i czuje się dyskryminowana, podczas gdy w myśl art. 32 Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa. Wskazała, iż bez względu na fakt, kiedy jej matka by zachorowała i tak musiałaby zająć się nią, rezygnując z pracy i własnego życia. Wyjaśniła, że choroba matki (zespół otępienia typu alzheimerowskiego oraz wiele innych chorób) jest na tyle uciążliwa, że nie może jej zostawić samej nawet na chwilę, co zostało potwierdzone w decyzji. Ponadto jest ona jedyną osobą, która może się nią zająć, ponieważ matka nie poznaje innych osób. W ocenie odwołującej się celem świadczenia pielęgnacyjnego powinno być choćby częściowe pokrycie kosztów jakie rodzina osoby niepełnosprawnej musi ponieść w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnej osobie. Świadczenie to powinno być traktowane jak swego rodzaju rekompensata za niemożność podjęcia zatrudnienia, realizacji swoich celów bądź rozwijania kariery zawodowej. Odwołująca się podała, że nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym zarobienia pieniędzy na własne życie. Zgodnie zaś z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. W ocenie skarżącej art. 17 u.ś.r. godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, o których mowa w art. 18 Konstytucji RP. Wskazała, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2006r. zwrócił uwagę na cel świadczenia pielęgnacyjnego jako na formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji nie tylko materialnej, ale i faktycznej, gdyż również zdejmującej z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych. Ponadto Trybunał podniósł, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b u.ś.r. oraz jednocześnie od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 5 tego przepisu. Wyjaśniono przy tym, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013r. Podano, że przepisy ustawy nowelizującej, obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 u.ś.r., wprowadziły świadczenia różnicujące sytuację prawną opiekunów osób niepełnosprawnych, a podstawą tego rozróżnienia stał się wiek powstania niepełnosprawności. Wskazano, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014r. (sygn. akt K 38/13), orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Uznano bowiem, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca miał na celu takie ukształtowanie przesłanek przyznawania tego świadczenia, aby przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Powiązanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z momentem powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wynikało z założenia, że osoby dorosłe, których niepełnosprawność nie powstała w okresie nauki, były najczęściej samodzielne i miały możliwość wypracowania własnych źródeł dochodu, a tym samym finansowania lub współfinansowania opieki, bez konieczności dodatkowego wsparcia budżetu państwa. Podkreślono jednak, że wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r., ale wyłącznie w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Trybunał Konstytucyjny orzekł zatem ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Podniesiono, że w uzasadnieniu cytowanego wyroku Trybunał podkreślił, że istotnym kryterium przyznania świadczeń powinna być w każdym wypadku ocena faktycznej sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów i uznał, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, pozostawiając ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył przy tym, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. W związku z tym w ocenie organu wyrok ten, choć orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie zmienił sytuacji prawnej osób, które nie spełniają zawartych w tym przepisie przesłanek, które zmuszone zostały czekać na owe rozwiązania ustawowe. Wskazano, że poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. W związku z tym, w ocenie Kolegium art. 17 ust. 1b u.ś.r. nadal wiąże organy administracji publicznej. Podniesiono, że do złożonego wniosku skarżąca załączyła m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D., z którego wynika, że W. K. zaliczona została do stopnia niepełnosprawności znacznego na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić daty istnienia niepełnosprawności, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 29 czerwca 2007r., a W. K. urodziła się 27 marca 1940r. Zatem organ pierwszej instancji ustalił prawidłowo, że niepełnosprawność W. K. nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia. Za prawidłowością dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń przemawiają również zapisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 139, poz. 1328, ze zm.), będącego aktem wykonawczym do ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W § 14 ust. 3 tego rozporządzenia wskazano, że datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych przez organy na podstawie przepisów odrębnych. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić" (§ 14 ust. 4 rozporządzenia). Natomiast według § 14 ust. 5 powołanego rozporządzenia, datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu (§ 14 ust. 6 wskazanego rozporządzenia). Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż niewystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. uzasadniało wydanie decyzji odmownej bez względu na istnienie innych okoliczności.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B. K., podnosząc zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponowiła zarzuty przedstawione uprzednio w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podniosła, iż złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką wraz ze wszystkimi wymaganymi dokumentami, a jedyną negatywną przesłanką, skutkującą odmową przyznania wnioskowanego świadczenia był fakt, że niepełnosprawność matki powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Wskazała, iż zostały przedstawione dowody na to, iż zrezygnowała z poszukiwania pracy i podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia w związku z tym, iż musi zajmować się matką. Jednocześnie stosownie do art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej matki. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego ani świadczenia przedemerytalnego, nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, nikt w rodzinie nie jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad jej matką, jak również nikt nie ma w związku z niepełnosprawnością jej matki ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna ani specjalnego zasiłku opiekuńczego, a osoba wymagająca opieki nie została umieszczona w żadnej placówce zapewniającej całodobową opiekę. Odnosząc się do rozważań organu drugiej instancji dotyczących wyroku Trybunału Konstytucyjnego, skarżąca wskazała, że wprawdzie to ustawodawca ma odpowiednio zmienić prawo, zgodnie z ustaleniami wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jednakże w myśl art. 190 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Ponadto użycie przez Trybunał Konstytucyjny stwierdzenia "w zakresie, w jakim różnicuje prawo" wskazuje, że jest to wyrok zakresowy, który uznaje poddany kontroli przepis za niezgodny z Konstytucją w pewnym, określonym zakresie co mimo, iż nie spowodowało zmiany tekstu przepisu, spowodowało jednak wyrażoną w nim treść normatywną, skutkiem czego jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku i taka sytuacja, w ocenie skarżącej, zachodzi w tym przypadku. Ponadto skarżąca podniosła, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje"; istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie. Skutkiem tego wyroku jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Jednocześnie skarżąca podała, że w przypadku stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., w dotychczasowym brzmieniu i niewykonaniu zaleceń Trybunału Konstytucyjnego przez ustawodawcę, zostanie ona pozbawiona ochrony, którą państwo powinno jej zapewnić zgodnie z Konstytucją. Skarżąca wskazała przy tym na wyroki sądów administracyjnych, które w podobnych sprawach podzieliły jej stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podnieść należy, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie to przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) .

W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 kwietnia 2015r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, lecz wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 czerwca 2007r. Biorąc zatem pod uwagę datę urodzenia matki skarżącej (27 marca 1940r.) oraz datę wydania orzeczenia i dane w nim zawarte nie ulega wątpliwości, że jej niepełnosprawność powstała po 18 roku życia, czy też po 25 roku życia (w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej). Wprawdzie z akt sprawy nie wynika, kiedy i z jakich powodów skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia, czy też z jakich powodów tego zatrudnienia nie podejmuje i czy jest to związane z koniecznością opieki nad matką, jednakże uchybienie to w ocenie Sądu nie ma znaczenia. Dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest bowiem łączne spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r., a zatem niespełnienie chociażby jednego z wymogów określonych w tym przepisie uzasadnia odmowę przyznania świadczenia. Skoro zaś niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., to brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu dotyczącego niekonstytucyjności powołanego przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 wyjaśnić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska przedstawionego w skardze, jak i w wyrokach sądów administracyjnych powołanych przez skarżąca, co do skutków tego wyroku dla rozstrzygnięcia podjętego w przedmiotowej sprawie. Przy czym na marginesie należy wskazać, że część z tych wyroków został wydana w nieco odmiennym stanie faktycznym. Należy wyjaśnić, że wprawdzie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 2 ust. 1 Konstytucji, ale rozstrzygnięcia tego nie można odczytywać w oderwaniu od treści uzasadnienia powołanego wyroku, w którym wyraźnie wskazano zarówno przesłanki, jakimi kierował się Trybunał, jak i sposób w jaki należy rozumieć wydane orzeczenie. Należy zatem podnieść, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował prawa ustawodawcy do odmiennego ukształtowania reguły wypłacania świadczeń dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi i stwierdził, że przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według podziału na dwie kategorie opiekunów, tj. osób niepodejmujących bądź rezygnujących z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem oraz opiekunów pozostałych osób niepełnosprawnych, niebędących dziećmi. Natomiast Trybunał stwierdził, że stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r nie jest ograniczone w odniesieniu do osób, które przekroczą wiek określony w tym przepisie, co w efekcie prowadzi do sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne można ubiegać się również w odniesieniu do dorosłej osoby niepełnosprawnej – niezależnie od jej wieku – jedynie pod warunkiem, że niepełnosprawność tej osoby powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W związku z tym w ocenie Trybunału prowadzi to do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź niepodejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 roku życia może być traktowana w odmienny sposób – z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych – w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Dochodzi wówczas do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. W związku z tym stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powołanym w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (sygn. akt II SA/Rz 1507/14, dostępny w Internecie), że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy, jednak w ocenie Sądu jego wykładni nie można dokonywać z pominięciem treści uzasadnienia wyroku i przesłanek, jakie legły u podstaw jego wydania. W związku z tym skład orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzega sprzeczności pomiędzy uzasadnieniem wyroku Trybunału co do skutków podjętego orzeczenia, a treścią jego sentencji, pomijając fakt, że Sąd w ogóle nie znajduje upoważnienia do kwestionowania spójności orzeczenia Trybunału, nawet gdyby taka zaistniała. Jeżeli zaś treść orzeczenia Trybunału zostanie odczytana zgodnie z jego uzasadnieniem, to oczywistym jest, że jego skutkiem nie może być ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r , ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Jak podano bowiem w uzasadnieniu wyroku Trybunału, orzekł on ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., wyraźnie wskazując, że poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Należy zatem podnieść, że przyjęcie poglądu zaprezentowanego przez skarżącą prowadziłoby de facto do braku możliwości zastosowania całej normy zawartej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a nie - jak chce tego Trybunał – jej części. Ponadto w tej sytuacji należałoby uznać, że skarżąca mogłaby ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach określonych w art. 17 ust. 1, czyli z pominięciem kryterium dochodowego, określonego w art. 16a ust. 2 u.ś.r, które jest jednym z warunków uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych, a którego konstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w tym samym wyroku. Co więcej skarżąca uzyskałaby także prawo do świadczenia, którego wysokość jest zdecydowanie wyższa od kwoty specjalnego zasiłku opiekuńczego i którego celem – niekwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny - jest przede wszystkim wsparcie dla opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Nie jest także w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wystarczającym usprawiedliwieniem podnoszona okoliczność braku wykonania wyroku Trybunału przez ustawodawcę. Należy bowiem mieć na względzie fakt, że Trybunał Konstytucyjny nakazał jedynie ustawodawcy precyzyjnie określić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, ale nie zakwestionował uprawnienia ustawodawcy do ich określenia. W związku z tym sąd administracyjny nie może zastępować ustawodawcy, ani też wydać orzeczenia, które wykraczałoby poza zakres wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 178 pkt 1 w związku z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP sąd jest związany przepisami ustawy, a o jej niezgodności z Konstytucją może orzec wyłącznie Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Sądu mieści się w tym także uprawnienie Trybunału do określenia skutków podjętego przez niego rozstrzygnięcia, które nie mogą być wyrokiem sądu administracyjnego zmieniane, bądź rozszerzane.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.