Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2381/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 134 § 1, art. 220 § 1 art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego oraz określenia wynikającej z niego kwoty postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Występując ze skargą na zawarte w decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2008 r. rozstrzygnięcie materialnoprawne w sprawie długu celnego, M. P. złożył wniosek – sporządzony na urzędowym formularzy PPF z 5 sierpnia 2008 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 570 zł brutto z tytułu umowy o pracę na ½ etatu, nie posiada innych dochodów, na jego utrzymaniu pozostaje żona, która nie uzyskuje dochodów własnych. Skarżący zaznaczył również, iż wobec tego że złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] skarg podlegających wpisowi stosunkowemu obliczanemu od wartości przedmiotu zaskarżenia w każdej sprawie, nie jest w stanie ponieść ciążących na nim kosztów sądowych, jak również opłacić pomoc prawnika. W rubryce 11 wniosku zaznaczył, iż obecny stan zdrowia – [...] – uniemożliwia mu podjęcie innej pracy lub pracy w większym wymiarze godzin. Wskazał ponadto, iż wraz z żoną starają się obecnie o uzyskanie świadczenia emerytalnego.

Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 9 października 2008 r. wezwano skarżącego do udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania oraz do złożenia określonych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem procesowym z 21 października 2008 r. skarżący wskazał, iż zamieszkuje wraz z żoną w lokalu użyczonym przez pracodawcę i nie ponosi z tego tytułu kosztów. Na utrzymanie swoje i żony wydaje wszystkie zarobione pieniądze, zaś sporadycznie pomagają mu przyjaciele. Zarówno skarżący jak i jego żona nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną. Wnioskodawca nie posiada innej rodziny na pomoc której mógłby liczyć, sporadycznie otrzymuje pomoc od przyjaciół w formie drobnych pożyczek oraz pomoc niematerialną, np. zaproszenie na urlop czy pomoc lekarską. Skarżący, jak również jego żona nie posiadają oszczędności, rachunków bankowych, lokat, ani ruchomości znacznej wartości. Odpowiadając na zapytanie dotyczące ubiegania się o świadczenia emerytalne wnioskodawca poinformował, iż sprawa w tym przedmiocie – z uwagi na opóźnienie – jest nadal w toku. Do pisma załączono kserokopie aneksu do umowy o pracę z 2 listopada 2006 r. , zaświadczenia o zatrudnieniu z 14 października 2008 r. oraz zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2007 roku – PIT-37.

Zarządzeniem z 27 października 2008 r. wnioskodawca ponownie został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania.

W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z 13 listopada 2008 r., którym poinformował, że ani on sam ani jego żona nie posiada wierzytelności pieniężnych, papierów wartościowych, w tym weksli, akcji, obligacji ani udziałów. Wnioskodawca oświadczył, iż jest członkiem Zarządu Spółki z o.o. [...] z siedzibą w W., jednakże nie osiąga z tego tytułu żadnych profitów (dochodów). Żona wnioskodawcy nie zajmuje się żadną działalnością. Skarżący wyjaśnił, iż nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] w W., mieszkanie to nie stanowi jego własności ani jego żony, jednakże posługują się tym adresem dla celów korespondencyjnych. Do pisma załączył kserokopię zaświadczenia z 4 listopada 2008 r., iż nie pobiera wynagrodzenia jako Członek Zarządu w Spółce [...].

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Odmawiając wnioskodawcy przyznania pełnomocnika z urzędu zważyć należało następującą kwestię. Instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach. Podstawowym jej celem jest zagwarantowanie stronie prawa do sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Jednocześnie stanowi ona formę dofinansowania z budżetu państwa przez co jej udzielenie winno być ważone również pod kątem celowości stosowania z uwzględnieniem aspektu ochrony przed nadmiernym wydatkowaniem środków publicznych. W tym właśnie kontekście należy skupić się nad kwestią reprezentacji poprzez fachowego pełnomocnika, mając jednocześnie na uwadze to, iż skarżącemu zagwarantowano prawo do procesu poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] skarg na zawarte w decyzjach Dyrektora Izby Celnej w W. rozstrzygnięcia materialnoporawne w zakresie celnym oraz w zakresie podatkowym. Każda ze skarg została z urzędu rozdzielona na skargę w sprawie celnej i podatkowej oraz wpisana pod odrębną sygnaturę sądową, wobec czego skarżący zainicjował [...] spraw sądowych. Jednocześnie do każdej skargi dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sprawach o sygn. akt VSA/Wa 2373/08 (sprawa celna) oraz VSA/Wa 2374/08 (sprawa podatkowa) przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż wszystkie ze złożonych skarg dotyczą decyzji organu celnego o tym samym przedmiocie, tj. stwierdzenia powstania długu celnego i określenia wynikającej z niego kwoty (sprawy celne) oraz stwierdzenia powstania zobowiązania podatkowego i określenia jego kwoty (sprawy podatkowe). Nie bez znaczenia jest również i ta okoliczność, że wszystkie wydane przez organ celny rozstrzygnięcia były następstwem tej samej kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w prowadzonym przez skarżącego składzie celnym i dotyczą one towarów jakie zostały w nim zabezpieczone. Przyjąć zatem należało, iż są to sprawy jednorodzajowe, biorąc pod uwagę i tę okoliczność, iż sporządzone osobiście przez stronę skargi nie różnią się w zakresie zawartych w nich żądań i wniosków oraz twierdzeń sformułowanych na ich poparcie.

W tym stanie rzeczy uprawnione wydaje się przyjęcie twierdzenia, iż pomoc profesjonalnego pełnomocnika w sprawach, w których został ustanowiony będzie wystarczającą gwarancją pełnego i wnikliwego rozpoznania również pozostałych spraw zainicjowanych przez skarżącego. Przypomnieć bowiem należy, iż z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga sprawę nie będąc związany wywodami prezentowanymi przez stronę (w tym również przez pełnomocnika strony) w toku postępowania, zaś jedynym ograniczeniem są granice danej sprawy. Wobec tego, wszystkie dostrzeżone przez ustanowionego adwokata – a nie podniesione w skardze przez samego skarżącego – nieprawidłowości w działaniach organów administracyjnych, jak również zgłoszone zarzuty mogą zostać wzięte przez sąd pod rozwagę z urzędu również w pozostałych sprawach o tym samym przedmiocie (granicach).

Wobec powyższego oraz mając na uwadze, iż we wszystkich sprawach przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, należało mieć na uwadze ustalaną na jej podstawie wysokość wynagrodzenia adwokackiego lub radcowskiego w razie ustanowienia pełnomocników we wszystkich pozostałych sprawach skarżącego. Przypomnieć bowiem należy, iż koszty te – niezależnie od wyniku sprawy – obciążyłyby budżet państwa.

W tym miejscu warto również wskazać na stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 podnosząc, iż negatywnie należy oceniać próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego skarżącego na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (podobnie NSA w postanowieniach z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 oraz z 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04).

Porównując natomiast zaprezentowaną przez wnioskodawcę sytuację majątkową z łączną wysokością wpisów sądowych jakie obciążają go z tytułu złożenia [...] skarg, jak również biorąc pod uwagę wynikającą z art. 220 § 1 p.p.s.a. zasadę prowadzenia postępowania sądowego po uiszczeniu należnej opłaty, uznać należało, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.