Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 492/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi C.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z [...] r. Prezydent Miasta P. odmówił przyznania C.W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. W..

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że 25 stycznia 2021 r. wpłynął wniosek C.W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H.W. Wnioskodawca jest synem H.W., wobec czego ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. H.W. została zaliczona na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] r., nr [...]. Nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 lutego 2012 r. Pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego z C.W. 3 lutego 2021 r. ustalił, że H.W. choruje od około 15 lat. Zdiagnozowano u niej czerniaka. Jest po amputacji piersi i kończyny dolnej. Ponadto choruje na cukrzycę i parkinsonizm. Jest osobą samodzielną w zakresie umycia, ubrania się, spożycia posiłku, poruszania się po mieszkaniu. Skarżący mieszka z chorą matką na stałe. Szykuje leki 3 razy dziennie i podaje je chorej. Pomaga w zabiegach higienicznych ciała (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, moczenie nóg), a także podawaniu i dozowaniu leków, umawianiu wizyt lekarskich, dowożeniu do lekarza, realizacji recept, zakupów, przygotowaniu posiłków, sprzątaniu mieszkania, praniu, spacerach, załatwianiu spraw urzędowych. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia matki oraz zakres wykonywanych obowiązków, zajmujących cały dzień, a nawet w nocy, musi być dyspozycyjny i czuwać podczas jej snu. Skarżący jest kawalerem. Nie pracuje odkąd matka zaczęła chorować, tj. od 15 lat. W oświadczeniu z 3 lutego 2021 r. skarżący wskazał, że od śmierci ojca, który nie żyje od dwóch lat, sam wykonuje czynności związane z opieką nad matką i jest jedyną osobą z rodziny, która się nią zajmuje. H.W. bez opieki syna nie byłaby w stanie samodzielnie funkcjonować. H.W. posiada jeszcze drugiego syna A.W., który pracuje i mieszka oddzielnie ze swoją rodziną. W wolnych chwilach odwiedza matkę, jednak nie podejmuje się opieki nad nią. Rodzeństwo C.W. nie żyje. C.W. od 28 lat posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nie pracuje od 15 lat. Do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne dołączył pismo z 18 lutego 2021 r., w którym oświadczył, że nie zrzeka się prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z ZUS. Orzeczeniem z [...] marca 2020 r. nr [...] został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy do 31 marca 2023 r. W decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2020 r. znak: [...] widnieje zapis, że Lekarz Orzecznik ZUS orzekł, że C.W. jest częściowo niezdolny do pracy do 31 marca 2023 r. i z tego tytułu przysługuje mu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 31 marca 2023 r. Posiadając sprzeczne informacje organ pierwszej instancji wstąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych, jaki rodzaj świadczenia skarżący posiada. 9 marca 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące, że skarżący pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji uznał, że nie została spełniona podstawowa przesłanka do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", gdyż nie zachodzi okoliczność rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia przez wnioskodawcę, który jako całkowicie niezdolny do pracy nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia, a co za tym idzie rezygnacji z zatrudnienia w jakiejkolwiek formie. Niepodejmowanie zatrudnienia wynika z posiadanej przez skarżącego niepełnosprawności i pobieranej renty, nie zaś z samej konieczności sprawowania opieki nad matką. Tym samym nie można mówić o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jako rekompensaty za utracone wynagrodzenie, ponieważ wnioskodawca dysponuje prawem do określonego świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego. W rozpatrywanej sprawie zachodzi dodatkowo jedna z negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a mianowicie posiadanie przez osobę sprawującą opiekę prawa do renty. Ustalenie prawa do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże powyższy wyrok odnosi się jedynie do osób posiadających prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i w żaden sposób nie ustala wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji zbiegu uprawnień do renty. Nie zawiera także żadnych wskazówek co do ewentualnego przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między rentą a świadczeniem pielęgnacyjnym. Wypłata różnicy między rentą a świadczeniem pielęgnacyjnym pozostaje w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa kwotowo. Trudna sytuacja materialna strony, pobieranie renty w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, zważywszy na wyraźny przepis ustawy, który takiej przesłanki nie wprowadził.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji C.W. zarzucił błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez niego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu skarżący wniósł o uwzględnienie odwołania i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzasadniając odwołanie skarżący wskazał, że organ pominął regułę z art. 27 ust. 5 u.ś.r., z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie skarżącemu przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Przepis ten wszedł w życie 1 stycznia 2016 r., zatem w dacie złożenia wniosku skarżący mógł dokonać wyboru przysługującego mu świadczenia. Skarżący korzystał z tej formy pomocy (renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy), bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiały mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jego wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Z treści oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję z [...] r. uznał, że organ pierwszej instancji właściwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo zostały zinterpretowane przepisy mające zastosowanie w sprawie.

Wskazał przy tym, że z akt sprawy wynika, że H.W., wdowa urodzona w 1939 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z 22 czerwca 2016 r. jest zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 lutego 2012 r. Z kolei C.W. orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w T. z [...] marca 2020 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 31 marca 2023 r. i z tego tytułu decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. ma przyznaną rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2023 r. W sprawie spełnione zostały przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącego oraz jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Z uwagi jednak na fakt, że wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy i z tego tytułu pobiera rentę, nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., a jednocześnie występuje przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co zdaniem organu drugiej instancji, uzasadnia odmowę przyznania tego świadczenia. Brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest jasne i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, bowiem ustalenie prawa do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym takie jednoznaczne rozwiązanie prawne jest przejawem wyboru ustawodawcy w kształtowaniu polityki pomocowej państwa i wspierania rodzin. Przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie przewiduje sytuacji zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i renty, a wobec tego brak jest możliwości przechodzenia z renty na świadczenie opiekuńcze. W konsekwencji nietrafna jest, w ocenie organu drugiej instancji, argumentacja skarżącego odnosząca się do zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, o jakich mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., na poparcie której powołano wskazane w odwołaniu orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Ponadto zakres orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 2/17 dotyczy – co wprost i wyraźnie z niego wynika – osób otrzymujących rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie zaś osób takich jak skarżący, które otrzymują rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W zakresie niezakwestionowanym przez Trybunał, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. korzysta z domniemania konstytucyjności, dlatego nie można tego przepisu pominąć i odmówić jego zastosowania. Nadal korzysta on z domniemania konstytucyjności co do osób niezdolnych całkowicie do pracy. Przyznanie skarżącemu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co przy takim zakresie renty wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej stanowi zatem, zdaniem organu drugiej instancji, negatywną przesłankę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie organu drugiej instancji, niezależnie od wystąpienia w sprawie przesłanki negatywnej, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., skarżący nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, której to oceny dokonuje się na dzień wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a sprawowaną opieką. Skoro skarżący jest okresowo całkowicie niezdolny do pracy, to trudno uznać, aby w jego przypadku można było mówić, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., o rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniu w celu podjęcia się opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi C.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organy administracji rozpatrując sprawę poprzestały na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęły, że skoro skarżący ma ustalone prawo do renty, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może prowadzić do takiego wniosku, jednak zdaniem skarżącego zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz wykładni funkcjonalnej i celowościowej, które prowadzą do rozumienia tego przepisu w ten sposób, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty, gdy uprawniona osoba przy zbiegu uprawnień nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do renty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na zawiadomienie o złożeniu przez skarżącego wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym organ administracji w piśmie z 9 lipca 2021 r. także zgłosił wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie strony zgodnie wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaistniała zatem przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w tym trybie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę, sąd zauważa, że skarżący w skardze nie kwestionuje poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, w szczególności tego, że otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 31 marca 2023 r. Ustalenia organów administracji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach administracyjnych (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2020 r., pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 marca 2021 r.). Według orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] marca 2020 r. skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy.

Natomiast istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. oraz prawidłowości zastosowania tych przepisów.

W ocenie organów administracji, skoro skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy i z tego tytułu pobiera rentę, to nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i jednocześnie występuje przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Nie akceptując tego stanowiska skarżący powołuje się orzecznictwo sądowe dotyczące przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych osobom posiadającym uprawnienie do emerytury.

W ocenie sądu, sytuacja faktyczna skarżącego na gruncie prawa materialnego nie jest jednak tożsama z sytuacją uprawnionego do świadczenia pielęgnacyjnego, posiadającego ustalone prawo do emerytury. O ile bowiem osoba pozostająca na emeryturze może podejmować zatrudnienie, o tyle osoba mająca orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, jest obiektywnie, to oceniając, pozbawiona takiej możliwości właśnie z uwagi na orzeczony w stosunku do niej stopień niepełnosprawności (wobec stwierdzonego stanu zdrowia) wyłączający możliwość podejmowania pracy zarobkowej. Tymczasem kluczową dla rozstrzygnięcia tej sprawy okolicznością faktyczną i normatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczonym o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagającą stałej opieki osoby trzeciej. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednakże w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Regulacja ta była przedmiotem badania konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W pkt 3.3.4. uzasadnienia tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej (...). W istocie jest to świadczenie, które ma zabezpieczyć egzystencję osób niepełnosprawnych przez wspieranie tych, którzy opiekują się nimi (wyrok TK z 18 listopada 2014 r., sygn. SK 7/11, OTK ZU nr 10/A/2014, poz. 112). W świetle tych okoliczności wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna – rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają". Natomiast w pkt 3.3.5. uzasadnienia wyroku Trybunał "przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów – rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (...). W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zatem zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zakres orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczy bowiem – co wprost i wyraźnie z niego wynika – osób otrzymujących rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie zaś osób takich jak skarżący, które otrzymują rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W zakresie niezakwestionowanym przez Trybunał, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. korzysta z domniemania konstytucyjności, dlatego nie można tego przepisu – jak tego oczekuje skarżący – pominąć i odmówić jego zastosowania. Nadal korzysta on z domniemania konstytucyjności co osób niezdolnych całkowicie do pracy. Niedopuszczalne jest też rozciągnięcie wyroku Trybunału na wszystkie osoby posiadające rentę, bez względu na zakres uprawnienia rentowego. Przyznanie skarżącemu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co przy takim zakresie renty wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, stanowi zatem negatywną przesłankę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić – jak się przyjmuje w orzecznictwie sądów administracyjnych – w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20; wyrok WSA w Lublinie z 20 sierpnia 2020 r., II SA/Lu 290/20; wyrok WSA w Łodzi z 8 stycznia 2021 r., II SA/Łd 767/20). Rezygnacja z zatrudnienia, bądź niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może bowiem dotyczyć osób, które nie są zdolne do podjęcia pracy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 58/21).

W takich okolicznościach, jakie zaistniały w tej sprawie, nie można mówić, że skarżący zrezygnował lub nie podejmuje zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20). Zgodnie z orzeczeniem z [...] marca 2020 r. stan zdrowia skarżącego jest taki, że został on uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 31 marca 2023 r. Organy administracji ustaliły, że stan ten nie uległ zmianie i skarżący pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W świetle treści orzeczenia z [...] marca 2020 r. i decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2020 r. o przyznaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie można zatem przyjąć, że stan zdrowia skarżącego pozwala na podjęcie jakiejkolwiek zawodowej pracy, z czym mogłoby wiązać się zrezygnowanie z jej podjęcia lub jej niepodejmowanie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W tym wypadku niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia nie ma żadnego związku z opieką nad niepełnosprawną matką, lecz jest wynikiem wystąpienia obiektywnej okoliczności uniemożliwiającej zatrudnienie, która wystąpiła już co najmniej 24 marca 2020 r. (data wydania orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS), a więc na wiele miesięcy przed złożeniem przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (25 stycznia 2021 r.).

Z akt administracyjnych nadto wynika, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącego z 18 lutego 2021 r., że nie zrzeka się prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a H.W. posiada jeszcze jednego pełnoletniego syna A.W..

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

dc