Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1722/97
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2000-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatek dochodowy od osób prawnych
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 6 pkt 2, art. 16 ust. 1 pkt 30 i 51
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Strona, chcąc wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne odnośnie okoliczności, które powinny wynikać z prawidłowo prowadzonej przez nią ewidencji księgowej, a z uwagi na występujące w niej uchybienia - nie będące udowodnionymi, chcąc ich dowieść w trakcie postępowania podatkowego, powinna sama przedstawić organowi podatkowemu korzystne dla swoich twierdzeń środki dowodowe, a nie żądać od organu przeprowadzenia tych dowodów.

TEZY

Strona, chcąc wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne odnośnie okoliczności, które powinny wynikać z prawidłowo prowadzonej przez nią ewidencji księgowej, a z uwagi na występujące w niej uchybienia - nie będące udowodnionymi, chcąc ich dowieść w trakcie postępowania podatkowego, powinna sama przedstawić organowi podatkowemu korzystne dla swoich twierdzeń środki dowodowe, a nie żądać od organu przeprowadzenia tych dowodów.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy, w wyniku żądania skierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych od wyniku kontroli Inspektora UKS, decyzją z dnia 18 kwietnia 1997 r. określił spółce z o.o. należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1993 r. w kwocie 60.012 zł, w tym do zapłaty zł.

Urząd uznał, że spółka w 1993 r. zaniżyła przychód o kwotę 85.130,74 zł, w tym z tytułu nie zaewidencjonowania sprzedaży leków na kwotę 81.709,14 zł oraz z tytułu nieodpłatnego użyczenia pojazdu od udziałowca o kwotę 3.421,60 zł. Kontrola wykazała istnienie 16 faktur sprzedaży leków dla hurtowni farmaceutycznych i aptek w całym kraju, przy czym realizacja sprzedaży na podstawie tych faktur została potwierdzona przez kupujących, a także sprzedającego. Jedynym dostawcą leków homeopatycznych dla spółki był w 1993 r. będący jednocześnie udziałowcem spółki i jej prezesem. Wszystkie faktury zakupu sprzedawanych leków były, zdaniem urzędu, ewidencjonowane w kosztach, a zatem żądanie zwiększenia kosztów uzyskania przychodów o koszty zakupu nie zaewidencjonowanej sprzedaży jest bezzasadne. W 1993 r. spółka korzystała nieodpłatnie z samochodu i nie powiększyła z tego tytułu przychodów o wartość nieodpłatnego świadczenia, czym naruszyła art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Ponadto Urząd Skarbowy stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 62.543,56 zł.

Zarzucono spółce zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kwoty 44.742,80 zł na podstawie ewidencji przebiegów pojazdów udziałowców i członków zarządu, bez dowodów dokumentujących faktycznie poniesione wydatki związane z używaniem tych samochodów. Z podobnego powodu zakwestionowano wydatki na rzecz pracownika używającego swego samochodu, który posiadał ewidencję przebiegu pojazdu, lecz spółka nie dysponowała dowodami w postaci pisemnych poleceń wyjazdów służbowych, co jest niezbędnie konieczne, stosownie do art. 16. ust. 1 pkt 30 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zakwestionowano także wydatki poniesione na rzecz firmy K. z tytułu prowizji za dystrybucję leków homeopatycznych w Polsce. Urząd uznał, że nie ma dowodów, że firma ta prowadziła dystrybucję leków na terenie Polski, gdyż dowody wskazują, że czyniła to sama jednostka kontrolowana. Ponadto wiceprezes spółki zeznał, że kwestionowana faktura od ww. firmy dotyczyła jej należności za rozpoznanie rynku zagranicznego na zbycie wyrobów drewnianych, z wikliny i ceramiki figur gipsowych.

Kolejnym kwestionowanym kosztem jest wydatek w kwocie 1.721,50 DEM /1.726,32 zł/ jaki spółka poniosła na poczet polisy ubezpieczeniowej za ubezpieczenie hurtowni w Polsce, w której jako ubezpieczony wskazana jest co wskazuje, że nie jest z niej uprawnionym skarżąca spółka.

Zakwestionowano także kwotę 1.997,38 zł ubezpieczenia użyczonego spółce samochodu uznając, że wydatek ten ciąży na właścicielu.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 19 sierpnia 1997 r. uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i określiła stronie podatek dochodowy od osób prawnych za 1993 r. w kwocie zł. W decyzji tej podzielono zasadniczo decyzję organu I instancji, lecz uznano za koszt uzyskania przychodu wydatek na ubezpieczenie używanego przez spółkę samochodu użyczonego jej przez udziałowca.

W skardze na tę decyzję zarzucono:

1/ bezpodstawne i sprzeczne z przepisem art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zwiększenie przychodu o kwotę 817.307.400 zł /przed denominacją/,

2/ bezzasadne i sprzeczne z przepisem art. 15 i art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie uznanie za koszty uzyskania przychodów:

a/ kosztów używania prywatnych samochodów udziałowców do celów służbowych w wysokości 447.428.000 zł /przed denominacją/,

b/ kosztów używania prywatnego samochodu pracownica skarżącego do celów służbowych w kwocie 45.525.004 zł /przed denominacją/,

c/ kosztów prowizji należnej i wypłaconej firmie w kwocie 95.244.852 zł /przed denominacją/,

d/ kosztów ubezpieczenia hurtowni skarżącego w wysokości 17.283.000 zł /przed denominacją/,

3/ naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 77 Kpa poprzez:

a/ nie zwrócenie się do W. o nadesłanie dokumentacji rozliczeniowej ze skarżącym,

b/ pominięcie kartoteki rozliczeń skarżącego z firmą celem wyjaśnienia zarzutów skarżącego dotyczących prowadzenia sprzedaży towarów zwróconych przez tę firmę,

c/ nie zwrócenie się do firmy celem wyjaśnienia czego dotyczyła wypłacona tej firmie przez skarżącego prowizja,

d/ nie zwrócenie się do firmy ubezpieczeniowej celem ustalenia kto został ubezpieczony w tej firmie

4/ naruszenie art. 10 w zw. z art. 79 par. 1 i art. 167 par. 1 Kpa poprzez nie zawiadomienie skarżącego o terminie przesłuchania i uniemożliwienie skarżącemu brania udziału w tej czynności,

5/ naruszenie art. 8 Kpa poprzez ograniczenie postępowania podatkowego do analizy weryfikacji ustaleń Urzędu Kontroli Skarbowej bez przeprowadzania postępowania własnego przez organ podatkowy.

Podnosząc te zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 22 ust. 2 3 ustawy o NSA. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa.

Prawidłowo uznano, że strona skarżąca zaniżyła przychody wykazane w księgach rachunków za 1993 r. Analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje, że strona skarżąca dopuściła się naruszenia przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./. Zgodnie z tym przepisem podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu /straty/, podstawy opodatkowania i należnego podatku. W 1993 r. księgi podatkowe powinny być prawidłowo prowadzone zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości /Dz.U. nr 10 poz. 35 ze zm./. Trafnie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że nie zaewidencjonowane faktury wystawione przez stronę skarżącą na rzecz hurtowni farmaceutycznych i aptek powinny być ujęte w jej księgach rachunkowych, a tym samym zaliczone do przychodów na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym za przychody związane z działalnością gospodarczą uważa się także przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Negatywne skutki w postaci nie zaewidencjonowania sprzedaży tych towarów w 1993 r., zarówno pod względem przychodów jak i kosztów uzyskania przychodów w zakresie ich nabycia - obciążają stronę skarżącą. To strona skarżąca w prawidłowo prowadzonej ewidencji księgowej winna wykazać źródło pochodzenia spornych leków i wydatki poniesione na ich pozyskanie. Ciężar dowodowy w tym zakresie nie spoczywa na organach skarbowych, skoro to strona skarżąca dopuściła się zaniedbań ewidencyjnych, z których w czasie postępowania pragnie wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 6 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w przypadku przyjęcia, że użyczenie samochodu dostawczego marki Volkswagen Bus na podstawie umowy z dnia 11.06.1993 r. stanowiło nieodpłatne świadczenie dla strony skarżącej.

Prawidłowe są również ustalenia organu podatkowego w zakresie kosztów uzyskania przychodów.

Odnośnie kosztów używania dla celów służbowych prywatnych samochodów udziałowców błędnie strona skarżąca twierdzi, że żaden przepis prawa nie wymaga dokumentowania rzeczywiście poniesionych wydatków z tego tytułu. Podstawę prawną w tym zakresie stanowi art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym kosztami uzyskania przychodów z tytułu używania w działalności gospodarczej samochodów osobowych nie stanowiących składników majątku podatnika są tylko udokumentowane stosownymi dowodami /rachunkami lub fakturami/ wydatki, których wysokość nie przekroczy w skali roku podatkowego kwoty stanowiącej iloczyn przejechanych kilometrów i stawki za jeden kilometr. Art. 16 ust. 1 pkt 51 stanowi jednoznacznie, że podatnik jest obowiązany prowadzić ewidencję dokonanych wydatków, czego skarżąca spółka w niniejszej sprawie nie czyniła.

Również w przypadku wydatków na rzecz pracownika za jazdę prywatnym samochodem osobowym w ramach jazd zamiejscowych Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ podatkowy art. 16 ust 1 pkt 30 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, gdyż zgodnie z tym przepisem wydatki te powinny być udokumentowane w postaci rachunków /faktur/ oraz delegacją służbową, którymi to dokumentami strona skarżąca nie dysponowała /na dzień 31 marca 1993 r. były to obowiązujące przesłanki do zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów, a art. 15 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie miał i nie ma do chwili obecnej pkt 14/.

Nie jest także nieprawidłowe wyeliminowanie przez organ podatkowy z kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 15 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wydatków z tytułu prowizji za dystrybucję leków przez firmę, skoro wykazano, że dystrybucją tą na terenie Polski zajmowała się strona skarżąca, a brak jest jakichkolwiek dowodów, aby czyniła to firma, oraz wydatków za ubezpieczenie hurtowni, w przypadku gdy z dokumentów ubezpieczeniowych wynika, że przedmiotem ubezpieczenia nie były składniki majątku strony skarżącej i nie ona była beneficjantem uprawnień wynikających z tej umowy. Również w zakresie różnic kursowych ustalenia organu podatkowego uznać należy za prawidłowe.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procesowych, zwłaszcza w zakresie postępowania dowodowego. Strona skarżąca chcąc wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne odnośnie do okoliczności, które powinny wynikać z prawidłowo prowadzonej przez nią ewidencji księgowej, a z uwagi na występujące w niej uchybienia - nie będące udowodnionymi, chcąc ich dowieść w trakcie postępowania podatkowego, powinna sama przedstawić organowi podatkowemu korzystne dla swoich twierdzeń środki dowodowe, a nie żądać od organu przeprowadzenia tych dowodów.

W tym stanie rzeczy skoro zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa w zakresie wymagającym usunięcia jej z obrotu prawnego - zarzuty skargi nie mogą zostać uznane za zasadne.

Wobec powyższego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, skarga została oddalona.