Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1696/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) NSA Włodzimierz Zygmont Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec 2001 roku o d d a l a s k a r g ę /-/Wł. Zygmont /-/M.Skwierzyńska /-/J. Małecki


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...]r., nr [...] w sprawie określenia A.Z. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę za miesiące styczeń, luty i marzec 2001 r.

W uzasadnieniu swej decyzji izba wyjaśniła, iż Urząd Skarbowy w swej decyzji stwierdził, iż podatnik nie mógł w 2001 r. korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 14 ust. 1 pkt.2 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, gdyż nie spełnił warunków do opodatkowania w formie karty podatkowej i decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówiono mu opodatkowania w formie karty podatkowej na 2001 r. w zakresie działalności polegającej na handlu artykułami żywnościowymi. Ponieważ i wartość sprzedaży towarów przekroczyła u podatnika w 2000 r. kwotę o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - podatnik nie mógł też korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie tego przepisu. Podstawę opodatkowania za poszczególne miesiące organ podatkowy I instancji określił na podstawie wystawionych przez podatnika rachunków, zwiększając ją o sprzedaż bezrachunkową wynoszącą według oświadczenia pełnomocnika podatnika 18% całości obrotu.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania izba stwierdza, iż ponieważ podatnik nie prowadził działalności - wymienionej w art.23 ust. 1 ustawy 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - uprawniającej do płacenia zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej, nie miał tym samym prawa do korzystania ze zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług, mimo dokonywanych przez A.Z. faktycznych wpłat tytułem karty podatkowej za miesiące styczeń, luty i marzec 2001 r.

Pomimo braku powołania się w uzasadnieniu decyzji na art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej, przyjęta przez organ podatkowy metoda szacowania została w całości oparta na oświadczeniu pełnomocnika podatnika, jest dla niego najbardziej korzystna i jednocześnie zbliżona do rzeczywistości. Podatnik w odwołaniu nie kwestionował też sposobu wyliczenia mu zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - A.Z. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z powodu naruszenia prawa. W uzasadnieniu skarżący stwierdza, iż z mocy art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych - w 2001 r. do czasu otrzymania decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego na ten rok lub decyzji odmownej - obowiązany był do opłacania podatku dochodowego w formie karty podatkowej według stawki określonej w decyzji ustalającej wysokość na rok 2000. Ponieważ decyzję o odmowie opłacania podatku w formie karty podatkowej otrzymał dopiero w końcu marca - z mocy art. 30 ust.3 powyższej ustawy przestał opłacać podatek dochodowy w formie karty dopiero z dniem 1 kwietnia 2001 r. Dlatego z mocy art. 14 ust. 1 pkt.2 ustawy o podatku od towarów i usług - do końca marca 2001 r, był zwolniony od podatku od towarów i usług.

Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie też z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania wniesionej skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych obu instancji, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (tzw. zakaz reformationis in peius).

Przedmiotem sporu między stronami jest legalność określenia przez organy podatkowe A.Z. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, zaległości podatkowej wraz z odsetkami za miesiące styczeń - luty - marzec 2001 r.

Rozstrzygając powyższy spór między stronami sąd administracyjny przede wszystkim wskazuje na to, iż dokonująca się w ostatnich latach zmiana technik opodatkowania dokonywana poszczególnymi ustawami podatkowymi polega na tym, iż to podatnik ma obowiązek samodzielnego i prawidłowego obliczenia należnego podatku, w określonym terminie i miejscu. Jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił całości w części należnego podatku albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazywana w deklaracji podatkowej albo podatnik bezprawnie korzystał z takiego czy innego zwolnienia lub ulgi podatkowej - obowiązany jest on do wydania deklaratoryjnej decyzji podatkowej w trybie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, która nie tworzy nowych sytuacji prawnych, lecz stwierdza ich powstanie z mocy samego prawa, ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu, w jakim dane zdarzenie prawne zaistniało. Zobowiązanie podatkowe nie powstaje w tych sytuacjach z momentem wydania i doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i zaległość podatkową wraz z odsetkami, lecz z momentem, kiedy podatnik zgodnie z przepisami ustawy podatkowej winien najpóźniej prawidłowo dokonać prawidłowo dokonać samoobliczenia (samowymiaru) należnego podatku. Zasadą obecnie w Polsce jest, iż ustawy podatkowe stanowią o samoopodatkowaniu podatnika, bez potrzeby wydawania w tym zakresie decyzji konstytutywnych (por. np. art. 10 w związku z art. 26 ustawy z dnia 78 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm).

Z samej konstrukcji prawnej i założeń wprowadzonego w Polsce od 1993 r. podatku od wartości dodanej wynika, iż wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe są istotnym odstępstwem od powszechności opodatkowania sprzedaży towarów i odpłatnego świadczenia usług. Zwolnienia i ulgi podatkowe są tzw. przywilejami podatkowymi, a ich zastosowanie może obywać się wyłącznie wtedy, gdy przepis ustawy podatkowej wyraźnie to przewiduje. 1 tak w 2001 r., ze zwolnienia podmiotowego (zgodnie z postanowieniami art. 14 ust. l pkt.2 ustawy o VAT) mogli korzystać niektórzy podatnicy opłacający podatek dochodowy w formie karty podatkowej, w zakresie działalności objętej tą formą opodatkowania, przy spełnieniu całego szeregu jeszcze innych warunków przewidzianych w tej ustawie.

Pierwszym zatem zasadniczym warunkiem ewentualnego korzystania przez skarżącego z powyższego zwolnienia podmiotowego w zakresie podatku od towarów i usług było bycie podatnikiem w formie karty podatkowej.

W niniejszej sprawie podatnik nie kwestionuje tego, iż w 2001 r. (a także i już w 2000 r.) nie spełniał warunków do tego, by opłacać od prowadzonej przez niego działalności gospodarczej podatek dochodowy od osób fizycznych w formie karty podatkowej. Także uprzednio Urząd Skarbowy decyzją deklaratoryjną z dnia [...]r., nr [...]stwierdził m.in. brak warunków do opodatkowania działalności gospodarczej A.Z. w 2001 r. podatkiem dochodowym od osób fizycznych w formie karty podatkowej. Powyższa decyzja stała się ostateczna. Zgodnie z art. 212 Ordynacji podatkowej, każda decyzja ostateczna w sprawach podatkowych korzysta z domniemania prawidłowości i organ podatkowy jest nią związany przez cały okres pozostawania jej w obrocie prawnym. Oznaczało to, iż organy podatkowe obu instancji wydając zaskarżone decyzje w sprawach podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec 2001 r. związane były powyższą decyzją odmowną w sprawie zastosowania w roku podatkowym 2001 opodatkowania skarżącego w formie karty podatkowej.

Sąd niezwiązany granicami skargi wskazuje także i na to, że zgodnie z postanowieniami art. 36 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.) - to podatnicy opodatkowani w formie karty podatkowej są z mocy prawa obowiązani do zawiadamiania urzędu skarbowego w ściśle określonych terminach m.in. o utracie warunków do opodatkowania w formie karty podatkowej. Niedopuszczalne jest zatem to, by skarżący nie wykonaniem swych obowiązków co do informacji organów podatkowych o utracie prawa do opodatkowania w formie karty podatkowej obciążał administrację podatkową i domagał się jednocześnie, by jego działanie naruszające przepisy powszechnie obowiązującego prawa było premiowane przyznaniem mu zwolnienia podatkowego.

W związku z powyższym sąd stwierdza, iż organy podatkowe obu instancji nie naruszyły obowiązującego prawa podatkowego, określając A.Z. podatek od towarów i usług za trzy pierwsze miesiące 2001 r., gdyż podatnik który traci prawo do korzystania z opodatkowania w podatku dochodowym w formie karty podatkowej za okres wsteczny, traci również prawo do zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług za taki sam okres.

Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/W.Zygmont /-/M.Skwierzyńska /-/J.Małecki

LF