Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1699/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn.. akt I SA/Lu 133/20 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia 7 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 12 sierpnia 2020 r., I SA/Lu 133/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 7 stycznia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r.

W skardze kasacyjnej od ww. orzeczenia zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust 3a pkt 4 lit. a w zw. z art. 99 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej ustawa o VAT), poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie przez sąd, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ podatkowy zasadnie określił podatnikowi zobowiązanie w VAT za lipiec 2014 r. w kwocie 56.739 zł,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej Ppsa) poprzez pobieżną i niewnikliwą kontrolę prawidłowości przeprowadzenia przez organy podatkowe postępowania dowodowego, w szczególności pomięcia przez organy istotnych okoliczności i wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego, a przez to błędne ustalenie stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi,

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, w zw. z art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa poprzez pobieżną i niewnikliwą kontrolę prawidłowości przeprowadzenia przez organy podatkowe postępowania dowodowego, polegające na uznaniu przez sąd za prawidłowe ustalenie przez organy podatkowe istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego,

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c Ppsa poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi w sytuacji, w której z okoliczności sprawy wynikało, iż doszło do naruszenia przez organy podatkowe zarówno prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, jednocześnie zrzekając się rozprawy. Ponadto zgłoszono wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie tej skargi, jak też o zwrot kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Pomijając obszerne wprowadzenie teoretyczne i sprawozdawcze zawarte w motywach rozpoznawanego środka odwoławczego (s. 4-8) wskazać należy, że uzasadnienie zgłoszonych zarzutów sprowadza się do następujących tez:

a) w zaskarżonym wyroku błędnie powielono stanowisko organu, w świetle którego materiał dowodowy sprawy potwierdza, że w konsekwencji przejęcia przez wierzyciela przedmiotów zastawu rejestrowego (ładowarki kołowej, ciągnika rolniczego i przyczepy) zastawnik zmniejszył zadłużenie skarżącego o kwotę 252.278,67 zł,

b) sąd pierwszej instancji błędnie podzielił w powyższym kontekście stanowisko organu, iż do podstawy opodatkowania należy uwzględnić całość pasywów podatnika wobec zastawnika, z uwzględnieniem należnego podatku,

c) sąd nie uwzględnił, że przejęcie przedmiotu zastawu na własność następuje w drodze jednostronnej czynności prawnej wierzyciela, która nie może być wobec tego traktowana jako świadczenie na jego rzecz i wobec tego ów stan faktyczny nie podlega opodatkowaniu,

d) podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjęto w oparciu o dokumenty i wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela; ograniczenie się tylko do tych dowodów bez szczegółowego postępowania dowodowego i rozważenia wszelkich możliwych dowodów nie może stanowić o prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego (s. 8-9 skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do powyższych argumentów należy przede wszystkim zauważyć, że niezrozumiała jest w świetle art. 153 Ppsa polemika z prawnopodatkową kwalifikacją przejęcia przez wierzyciela na własność przedmiotu zastawu (pkt c), tj. że stanowiło ono czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług (art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Pogląd ten, wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie o sygn. I SA/Lu 216/19, uchylającym poprzednią decyzję organu wydaną w niniejszej sprawie, wiąże zgodnie z ww. przepisem Ppsa (w zw. z art. 170 tej ustawy) zarówno organ podatkowy, jak i sądy obu instancji orzekające w sprawie skargi na ponowną decyzję wymiarową. Na obecnym etapie postępowania weryfikacji podlega zaś wyłącznie kwestia realizacji zaleceń wyrażonych w ww. wyroku odnośnie do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

W tym względzie stwierdzono w zaskarżonym wyroku, że "organ odwoławczy zrealizował obowiązki wynikające ze związania wskazanym wyżej wyrokiem sądu, tj. zarówno uwzględnił oceny prawne w nim przedstawione, jak i wykonał wytyczne w zakresie dalszych czynności możliwych do przeprowadzenia celem rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organ zgromadził dowody na okoliczność kwoty, o którą zmniejszyło się zadłużenie skarżącego wobec S. E. w związku z przejęciem przez ten podmiot własności sprzętu rolniczego w wykonaniu uprawnień z umów o ustanowienie zastawu rejestrowego, co umożliwiło prawidłową prawnopodatkową kwalifikację dokonanej czynności jako odpłatnej dostawy towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT oraz ustalenie podstawy opodatkowania" (s. 7 i n. uzasadnienia wyroku). Polemikę z ww. zapatrywaniem ograniczono natomiast, w ramach zarzutów procesowych (ww. nr 2-3) do tezy, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjęto w oparciu o dokumenty i wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela (pkt d). Nie podważono przy tym wiarygodności zgromadzonej dokumentacji, ani nie wskazano dowodów, które wpływałyby na ustalenia z niej wynikające. Nie wyjaśniono więc, na czym miałoby polegać "rozważenie wszelkich możliwych dowodów" niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Innymi słowy nie wykazano wpływu domniemanego uchybienia na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 Ppsa. Stąd też powołane w tym względzie procesowe podstawy zaskarżenia uznać należy za niezasadne.

Natomiast gdy chodzi o określenie podstawy opodatkowania przy uwzględnieniu całości pasywów podatnika wobec wierzyciela, tj. w kwotach brutto (pkt b), to brak jest możliwości odniesienia się do tej kwestii z uwagi na niepowołanie stosownego zarzutu w środku odwoławczym (art. 29a ust. 6 ustawy o VAT). Nawiasem mówiąc zaś, stanowisko to nie koresponduje z tezą o niepodleganiu przedmiotowej czynności opodatkowaniu.

W tym stanie rzeczy nie może zostać uznane za zasadne podstawowe twierdzenie strony skarżącej o wadliwym uznaniu, że konsekwencją przejęcia przez wierzyciela przedmiotów zastawu rejestrowego było zmniejszenie zadłużenia skarżącego o kwotę 252.278,67 zł (lit. a), wobec czego doszło do błędnego zastosowania wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego (zarzut nr 1) oraz niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c Ppsa (zarzut nr 4). Ponadto odnotować należy, że w ramach pierwszego z wymienionych zarzutów wskazano przepisy, których stosowanie nie było przedmiotem sporu przed sądem pierwszej instancji (art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT).

Z uwagi zatem na brak precyzji zarzutów kasacyjnych oraz lakoniczną formułę jej motywów, Sąd kasacyjny ograniczył się do wskazania niedostatków konstrukcyjnych środka odwoławczego, do czego obligował art. 183 § 1 Ppsa (związanie granicami skargi kasacyjnej).

Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 Ppsa.

W przedmiocie kosztów postępowania wskazać natomiast należy, że na podstawie art. 207 § 2 ww. ustawy Sąd odstąpił od ich zasądzenia na rzecz organu, mając na względzie złożoną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego, która znajduje potwierdzenie w aktach sprawy postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy (sygn. I SPP/Lu 158/20).

Ponadto Sąd nie rozpatrzył wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż powinien rozstrzygnąć o tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w drodze odrębnego postanowienia, albo referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 Ppsa), albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 Ppsa, art. 258 § 4 Ppsa).