Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 489/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Danuta Kania (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. D. K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "Kolegium"), powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. O. prawa do dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. M. O. zwrócił się do Prezydenta [...] o przyznanie dodatku mieszkaniowego do lokalu przy ul. [...] w W..

Prezydent [...], decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] (znak sprawy: [...]), działając na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), odmówił przyznania M. O. prawa do dodatku mieszkaniowego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., z zachowaniem ustawowego terminu wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie dodatku mieszkaniowego. Podniósł, iż przyznanie ww. dodatku doprowadzi do zmian w sytuacji dochodowej jego rodziny, co pozwoli na opłacenie kosztów dożywiania dzieci w szkole oraz zapewnienie środków na zakup odzieży, obuwia oraz pomocy naukowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Motywując powołane na wstępie rozstrzygnięcie wskazało, iż podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 tej ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej; do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Stosownie natomiast do art. 7 ust. 3 ustawy organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że: (1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub (2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. Z kolei ust. 4 tego artykułu precyzuje, że upoważniony przez organ pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Obowiązek udokumentowania dochodów stanowiących podstawę przyznania dodatku mieszkaniowego reguluje ust. 13, który stanowi, że na żądanie organu przyznającego dodatek mieszkaniowy osoba pobierająca dodatek jest obowiązana udostępnić dokumenty potwierdzające wysokość dochodów wykazanych w deklaracji, o której mowa w ust. 1.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z ustaleniami organu I instancji na dochody rodziny wnioskodawcy w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, tj. lipiec - wrzesień 2013 r. składały się dochody z tytułu: zasiłku rodzinnego - [...] zł, najmu mieszkania przy ul. [...] - [...] zł, posiadanych rachunków bankowych - [...] zł, zasiłku z Urzędu Pracy dla A. O. - [...] zł, umowy o pracę A. O. - [...] zł, świadczenia urlopowego A. O. - [...] zł. Powyższe wskazuje, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi [...] zł.

Równocześnie z akt sprawy, a przede wszystkim z oświadczenia majątkowego z dnia [...] listopada 2013 r. wynika, że stan majątkowy rodziny wnioskodawcy obejmuje: lokal mieszalny przy ul. [...] w W. o deklarowanej wartości [...] zł, samochód marki [...] rocznik 2000 o szacunkowej wartości [...] zł, oszczędności w kwocie [...] zł.

W postępowaniu przed organem I instancji przeprowadzone zostało ponadto przesłuchanie strony m.in. w zakresie sytuacji materialnej rodziny oraz ponoszonych wydatków na utrzymanie (protokół z dnia [...] listopada 2013 r.). Z protokołu tego wynika, że (1) koszty utrzymania rodziny wynoszą łącznie [...] zł miesięcznie, na co składają się koszty wyżywienia, leczenia, środki higieny i czystości, wydatki na internet, telefony komórkowe i zajęcia dodatkowe dla dzieci, (2) wydatki związane z utrzymaniem mieszkania przy ul. [...] wynoszą [...] zł (czynsz [...] zł oraz opłaty za energię elektryczną), (3) wydatki związane z utrzymaniem samochodu stanowią [...] zł miesięcznie, (4) wydatki związane z utrzymaniem mieszkania przy ul. [...] - wszystkie koszty ponosi najemca mieszkania.

Z powyższego wynika, że między deklarowanymi miesięcznymi dochodami a średnimi miesięcznymi wydatkami rodziny wnioskodawcy zachodzi różnica [...] zł, co wskazuje, iż odwołujący posiada możliwości płatnicze, pozwalające na wydatkowanie wyższych kwot niż deklarowane dochody. Z tego względu, zdaniem Kolegium, należało podzielić stanowisko organu I instancji odnośnie występowania w przedmiotowej sprawie rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez wnioskodawcę deklaracji, która stanowi załącznik do wniosku o dodatek mieszkaniowy, a jego faktycznym stanem majątkowym, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

Kolegium zaznaczyło, że stan majątkowy rodziny wnioskodawcy, obejmujący lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] o znacznej wartości - ponad [...] zł, jak również zgromadzone środki finansowe w wysokości ponad [...] zł, a także nadmierne wydatki na utrzymanie tejże nieruchomości, które niewątpliwie pogarszają stan majątkowy strony, pozostają w rażącej dysproporcji z deklarowaną przez skarżącego trudną sytuacją materialną i niskimi dochodami.

Z tych względów, zdaniem Kolegium, uzasadnione jest stanowisko organu I instancji odnośnie występowania rażących dysproporcji między niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym odwołującego. Posiadanie przez wnioskodawcę własnego mieszkania, jak również znacznej kwoty oszczędności oznacza, iż w istocie posiada on wystarczający majątek o znacznej wartości, mogący stanowić źródło pozyskania wystarczających środków na opłatę czynszu za najmowany lokal mieszkalny.

Kolegium wskazało, iż norma z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ma jednoznaczne brzmienie i cel, którym jest wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowy wypłacany byłby na rzecz osób, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat, nie tylko związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody uzasadniające prawo do tego świadczenia. Z treści art. 7 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy wynika, że intencją ustawodawcy było, aby wobec osób które spełniają wszystkie ustawowe kryteria niezbędne do otrzymania dodatku mieszkaniowego (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie), istniała szczególna norma prawna, która w sytuacji gdy dochód wykazany w deklaracji o wysokości dochodów jest niewspółmiernie niski do posiadanego stanu majątkowego, pozwalałaby na odmowę przyznania tego świadczenia, jeżeli zostanie ustalona rażąca dysproporcja między zadeklarowanym dochodem, a faktycznym stanem majątkowym. Taka właśnie sytuacja, w ocenie Kolegium, zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Końcowo Kolegium podkreśliło, iż decyzja o przyznaniu, bądź odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego jest decyzją związaną a zatem organ nie ma możliwości swobodnego wyboru następstwa prawnego. W konsekwencji oznacza to, że skoro organ I instancji stwierdził występowanie rażącej dysproporcji określonej w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, był zobowiązany podjąć przewidziane prawem rozstrzygnięcie i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. M. O. wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz o doprowadzenie do nałożenia grzywny na właściwy organ w kwocie dwukrotności comiesięcznych opłat ponoszonych przez rodzinę skarżącego na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych, tj. [...] zł za każdy miesiąc i przekazanie jej na rzecz Budżetu Partycypującego [...].

Skarżący zarzucił, iż organy orzekające nie zbadały z należytą starannością faktycznej sytuacji materialnej gospodarstwa domowego jego rodziny, ograniczając się do przyjęcia deklaracji skarżącego, zawierającej oświadczenie o posiadaniu - zdaniem organów - znacznego majątku w postaci: samochodu osobowego marki [...] - rok produkcji 2000, lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 - rok budowy lata 60-te oraz oszczędności na rachunku bankowym w kwocie [...] zł.

Podniósł, iż organy nie rozważyły sytuacji w jakiej znalazło się gospodarstwo domowe skarżącego składające się z sześciu osób, w tym czworga małoletnich dzieci, oraz zmian które wywołały dwie okoliczności: urodzenie dwojga dzieci odpowiednio w roku 2011 i 2012 oraz pozbawienie zatrudnienia skarżącego w 2012 r. powodujące istotne pogorszenie się sytuacji materialnej, w tym spadek średniomiesięcznych przychodów gospodarstwa domowego z blisko [...] zł do ok. [...] zł miesięcznie. Powyższe zdarzenia spowodowały drastyczne ograniczenie konsumpcji, dynamiczne kurczenie się zasobów majątkowych oraz zagrożenie możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych wielodzietnej rodziny.

Zdaniem skarżącego, nie można zakwestionować faktu, że w chwili obecnej jest on w stanie uiszczać samodzielnie czynsz, bowiem zaniechanie w odnośnym zakresie prowadziłoby do wszczęcia postępowania eksmisyjnego. Jednakże organy orzekające nie wzięły pod uwagę faktu, że poza uiszczaniem opłat związanych z najmem mieszkania wielodzietna rodzina generuje inne zróżnicowane wydatki, z których część jest zamrożona (odzież, obuwie, dobra trwałe, składki szkolne, obowiązkowe koszty wycieczek edukacyjnych w szkole, dożywianie w szkole), a część zredukowana do minimum (wyżywienie jarskie, podstawowe środki czystości, zakup wyłącznie tańszych leków, zaniechanie remontu 14-letniego samochodu). Kwestie te pozostały poza rozważaniami organów orzekających, które w istocie nie zbadały materiału dowodowego w należyty sposób i nie odniosły się do zarzutów strony, przez co nie wydały obiektywnej i sprawiedliwej decyzji.

Nadto, zdaniem skarżącego, organy - przy ocenie wysokości dochodu jego rodziny - nie wzięły w ogóle pod uwagę kwoty wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. Uwzględniając bowiem wszystkie źródła dochodów, w tym dodatek mieszkaniowy można stwierdzić, iż nie zachodzi w zasadzie żadna dysproporcja między dochodami a wydatkami, ponieważ budżet się bilansuje.

W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę w całości, a ponadto zarzucił naruszenie:

1) art. 6, art. 7, art. 8 , art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak dogłębnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego dla rozstrzygnięcia sprawy, błędne i niewszechstronne dokonanie ustaleń faktycznych sprawy, jak i błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego,

2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznych rozważań faktycznych i prawnych w zakresie wymaganym dla wydania decyzji uznaniowej,

3) art. 138 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. polegające na ograniczeniu postępowania odwoławczego do roli postępowania kontrolnego oraz nierozpoznanie sprawy co do istoty w jej całokształcie, brak dokonania własnych ustaleń faktycznych, oceny wiarygodności dowodów oraz faktyczny brak rozważań prawnych,

4) art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że u skarżącego występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe oraz poprzez uznanie, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu jest decyzją związaną.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz stwierdzenie, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż wbrew stanowisku organu, decyzja o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego wydana na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest decyzją uznaniową, a nie związaną. W związku z tym organy administracyjne wydając decyzję odmowną na podstawie ww. przepisu każdorazowo mają obowiązek dogłębnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Tymczasem analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organy orzekające w sprawie nie dopełniły powyższego obowiązku. Nie dokonały żadnego postępowania dowodowego poza minimum narzuconym przez ustawę (wywiad środowiskowy), nie dokonały też wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności - nie przeanalizowały wydatków skarżącego pomimo jego oświadczenia, że wszelkie wolne środki są przeznaczane na zaspokajanie niezbędnych, podstawowych potrzeb rodziny, nie wyjaśniły też na czym polega rzekoma dysproporcja pomiędzy deklaracją złożoną przez skarżącego, a faktycznym stanem majątkowym.

Dalej pełnomocnik wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wprowadzając art. 7 ust. 3 pkt 1 w ustawie o dodatkach mieszkaniowych ustawodawca chciał zapobiec sytuacjom, w których osoby, ukrywające lub zatajające źródła swych dochodów, a przy tym wykazujące określone dochody, mogłyby korzystać z dodatku mieszkaniowego. Jednocześnie przyjmuje się, że ww. przepis musi być interpretowany zawężająco. W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej interpretacji ww. przepisu uznając, że skoro skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 i posiada ok. [...] zł oszczędności w lokatach bankowych (obecnie [...] zł - środki wydatkowane na niezbędne potrzeby rodziny) i wynajmuje mieszkanie o pow. [...] m2 (przy sześcioosobowej rodzinie), a wydatki wielodzietnej rodziny przewyższają jej dochody, to pomiędzy złożoną deklaracją a stwierdzonym stanem majątkowym zachodzi rażąca dysproporcja, która przemawia za wydaniem decyzji odmownej. Tymczasem, analiza akt sprawy wskazuje, że przesłanka ta nie została spełniona. W toku wywiadu środowiskowego skarżący uzupełnił złożoną deklarację i wyjaśnił, że środki zgromadzone wcześniej na lokacie zostały przeznaczone na spłatę rat kredytowych należącego do niego mieszkania, a także na niezbędne wydatki związane z wyżywieniem i utrzymaniem rodziny. Dodatkowo skarżący wskazał, że wynajem ww. lokalu mieszkalnego stanowi ważne źródło dochodu rodziny skarżącego. Powyższe oznacza, że pomiędzy złożoną deklaracją, a faktycznym stanem majątkowym nie występuje tak rażąca, jak i żadna dysproporcja.

Końcowo pełnomocnik zauważył, iż skarżący w toku postępowania wykazał - co potwierdziły organy orzekające w sprawie - że jego sytuacja dochodowa odpowiada ustawowym kryteriom i nie pozwala na ponoszenie wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego.

Uzasadniając wniosek o stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa pełnomocnik wskazał, iż wbrew spełnieniu przez skarżącego przesłanek do przyznania mu dodatku mieszkaniowego organy wydały decyzje odmowne, co było sprzeczne z dyspozycją art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nadto, postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organy - mimo ciążącego na nich obowiązku - nie przeprowadziły wnikliwego i szerokiego postępowania dowodowego, nie dokonały właściwego rozpoznania stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o stroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Oceniając w świetle powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Sąd uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego, zaś argumenty podniesione w skardze i późniejszym piśmie procesowym nie zasługują na uwzględnienie.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało zainicjowane wnioskiem M. O. z dnia [...] października 2013 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego na pokrycie opłat za zajmowany - na podstawie umowy najmu okazjonalnego - lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. o powierzchni [...] m2.

Zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.). oraz zawarte w aktach wykonawczych do tej ustawy, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzania wywiadu (Dz. U. z 2013 r., poz. 589) - wydanych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 9 i 7 ww. ustawy.

Podkreślenia wymaga, iż regulacje zawarte w ustawie o dodatkach mieszkaniowych zmierzają do wsparcia tych osób, które z przyczyn obiektywnych, niezależnych od ich woli, znalazły się w trudnej sytuacji materialnej i nie są w stanie pokryć bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie. Dodatek mieszkaniowy jest bowiem jedną z form pomocy społecznej kierowanej do osób żyjących w ubóstwie, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej opłacenie zajmowanego mieszkania. Pomoc społeczna, co należy zaakcentować, umożliwia przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych tym osobom, które nie są w stanie same ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W szczególności dotyczy to osób niezdolnych do pracy ze względu na wiek bądź stan zdrowia, które nie są w stanie samodzielnie, bez pomocy państwa, zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Pomoc społeczna wspiera takie właśnie osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest także zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do usamodzielnienia osób i rodzin wykluczonych społecznie oraz ich integracji ze środowiskiem. Z powyższego wynika, że instytucje pomocy społecznej nie mogą być w takim samym zakresie stosowane w odniesieniu do osób, które - pomimo braku wskazanych powyżej, obiektywnych przeszkód do świadczenia pracy i zapewnienia środków utrzymania dla siebie i członków rodziny - nie podejmują zatrudnienia, a jednocześnie wykazują dochody uzasadniające prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W takich sytuacjach, oceniając kwestię zasadności wniosku o przyznanie świadczenia właściwe organy winny mieć na względzie zarówno okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oceniane przez pryzmat obowiązujących regulacji prawnych, jak również nakreślony przez ustawodawcę cel instytucji pomocy społecznej oraz krąg adresatów tej pomocy.

Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 (m.in. najemcom lokali mieszkalnych), jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Definicja dochodu zamieszczona została w art. 3 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny) zwana "powierzchnią normatywną", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 70 m2 dla 6 osób, przy czym dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu nie przekracza powierzchni normatywnej o więcej niż 30%.

W świetle okoliczności ustalonych przez organy obydwu instancji nie było kwestią sporną, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego określone w powołanych wyżej przepisach. Uwzględniając dochody rodziny skarżącego w okresie pełnych trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, tj. lipiec - wrzesień 2013 r., organy orzekające ustaliły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosił [...] zł, co stanowiło kwotę [...] zł na osobę w rodzinie. Ponadto ustalono, że powierzchnia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. ([...] m2), do którego skarżący posiada tytuł prawny (aneksowana umowa najmu okazjonalnego z dnia [...] grudnia 2010 r.) nie przekracza powierzchni normatywnej przewidzianej dla sześcioosobowego gospodarstwa domowego o więcej niż 30%.

Podstawę odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego stanowił przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, w myśl którego właściwy organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

W zaskarżonej decyzji, a uprzednio w decyzji organu I instancji, przyjęto istnienie rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w załączonej do wniosku skarżącego deklaracji z dnia [...] października 2013 r., a jego rzeczywistym stanem majątkowym. Motywując odmowę przyznania świadczenia organy akcentowały poczynione w toku postępowania wyjaśniającego ustalenia, że skarżący jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem ww. lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki finansowe i posiadane zasoby majątkowe, na które składają się oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości ponad [...] zł oraz lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. o wartości ponad [...] zł.

Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów orzekających jest - w okolicznościach niniejszej sprawy - uzasadnione.

Jak już wyżej wskazano, głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom osiągającym niskie dochody, które nie są w stanie samodzielnie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia budżetów domowych wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje. Instytucja ta nie może jednak służyć pokrywaniu kosztów utrzymania lokalu, jeżeli wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem, a właśnie taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie.

Zauważyć należy, że wydatki związane z komercyjnym najmem mieszkania nr [...] przy ul. [...] w W., o powierzchni blisko [...] m2, stanowią ponad 86% miesięcznego dochodu rodziny skarżącego i pozostają w wyraźnej asymetrii w stosunku do deklarowanej trudnej sytuacji materialnej i osiąganych dochodów. Jednocześnie dochody z wynajmu mieszkania przy ul. [...] w W., z którym skarżący nie wiąże planów na zamieszkanie, nie pokrywają kosztów związanych z najmem mieszkania przy ul. [...]. Dodatkowo skarżący - jak wynika z treści skargi - przyznaje, że aktualnie jest w stanie ponosić samodzielnie koszty najmu mieszkania mając przy tym na względzie możliwe skutki zaniechania w tym zakresie. Wszystkie te okoliczności, w ocenie Sądu, nie mogą przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Brak jest bowiem podstaw do wypłaty dodatku mieszkaniowego osobom, które - nawet jeśli znajdują się w gorszej sytuacji materialnej spowodowanej brakiem zatrudnienia jednej ze stron (skarżący jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku) - dysponują jednak majątkiem o znacznej wartości, mogącym stanowić źródło pozyskania wystarczających środków na opłatę czynszu. Zauważyć przy tym należy, że skarżący, po utracie zatrudnienia w dniu [...] marca 2012 r., nie tylko nie podjął działań w celu znalezienia mieszkania, którego koszt wynajmu byłby niższy od aktualnego, lecz w dniu [...] lipca 2012 r. podpisał aneks do umowy najmu okazjonalnego z dnia [...] grudnia 2010 r., zwiększający czynsz za mieszkanie przy ul. [...] do kwoty [...] zł (uprzednio [...] zł). Nie można zatem uznać, że skarżący - pomimo braku zatrudnienia - nie jest w stanie samodzielnie uiszczać czynszu w podwyższonej wysokości. Stanowisko to dodatkowo potwierdza treść skargi, gdzie z jednej strony skarżący zarzuca, iż organ nie rozważył rzeczywistej sytuacji materialnej sześcioosobowej rodziny, bowiem pominął niezbędne wydatki aktualnie "zamrożone bądź zredukowane do minimum", zaś z drugiej strony wskazuje na okoliczność podjęcia przez małżonkę w październiku 2013 r. nauki na płatnych studiach podyplomowych, nie wyjaśniając przy tym źródła ich finansowania.

W świetle powyższego, zgodzić należy się ze stanowiskiem organów orzekających, że wskazane powyżej okoliczności, tj. wydatkowanie przez rodzinę skarżącego kwot wyższych, niż faktyczne dochody, najem mieszkania przy ul. [...], które generuje znaczne wydatki obciążające budżet, a przede wszystkim posiadanie majątku szacowanego na kwotę ok. [...] zł (obejmującego zasoby pieniężne oraz nieruchomość położoną w atrakcyjnej części W.), świadczą o istnieniu w omawianym przypadku rażącej - a więc bardzo znacznej, oczywistej w odbiorze i postrzeganiu - dysproporcji między deklarowanym poziomem dochodów a rzeczywistym stanem majątkowym skarżącego wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem ww. lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

W ocenie Sądu, spełnione zostały w niniejszej sprawie przesłanki z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zaś przeciwne w tym względzie stanowisko zawarte w skardze oraz w późniejszym piśmie procesowym - nie jest trafne. Organy orzekające, podejmując rozstrzygnięcie o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisu. Odmowa przyznania ww. świadczenia następuje w następstwie ustalenia przez organ, że występuje "rażąca dysproporcja" pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a rzeczywistym stanem majątkowym wnioskodawcy (...). Przesłanka ta jest określona przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oceny (oszacowania) co do skali czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było mówić o istnieniu oczywistej, łatwo zauważalnej różnicy pomiędzy sytuacją majątkową ustaloną podczas wywiadu środowiskowego a deklarowanymi przez stronę dochodami. Ustalenie wystąpienia powyższej przesłanki skutkuje odmową przyznania świadczenia. W niniejszej sprawie, jak już wskazano powyżej, organy orzekające dokonały prawidłowej oceny okoliczności faktycznych sprawy i zasadnie uznały, iż zaktualizowała się przesłanka "rażącej dysproporcji" (wyraźnej, oczywistej, bezspornej różnicy) pomiędzy niskimi dochodami a rzeczywistym stanem majątkowym skarżącego w rozumieniu art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy. Ocena ta, zdaniem Sądu, nie nosi cech dowolności, została bowiem poprzedzona rzetelną i wyczerpującą analizą zgromadzonego materiału dowodowego.

W tym kontekście nieuzasadnione są zarzuty skargi oraz pisma procesowego odnośnie naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, w tym postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ I instancji, w następstwie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] listopada 2013 r. zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy obejmujący: oświadczenie o stanie majątkowym, protokół przesłuchania strony, kwestionariusz wywiadu środowiskowego, który zawiera opis aktualnej sytuacji dochodowej, zawodowej i zdrowotnej skarżącego i jego rodziny. Materiał ten wraz z dokumentacją złożoną do wniosku z dnia [...] października 2013 r. został poddany wnikliwej analizie i ocenie, która znalazła należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Również organ II instancji dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie poddając wszechstronnej analizie i ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy. Swe stanowisko przekonująco i prawidłowo uzasadnił czyniąc zadość wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. Z tego względu zarzuty dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. są, w ocenie Sądu, całkowicie chybione.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, tym bardziej w sposób rażący, zaś argumenty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2014 r. nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, odmienne od tych, powołanych w orzeczeniach sądów administracyjnych wymienionych w ww. piśmie procesowym, zostały prawidłowo ocenione przez organy orzekające w świetle art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, którego nadrzędnym celem jest wyeliminowanie przypadków, gdzie dodatek mieszkaniowy wypłacany byłby na rzecz osób, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody, lub ich brak, uzasadniające prawo do tego świadczenia.

Końcowo Sąd zauważa, że brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego "o doprowadzenie do nałożenia grzywny na właściwy organ (...)". Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r., nie zaś bezczynność organu w wydaniu określonego aktu administracyjnego na podstawie art. 149 p.p.s.a., który w § 2 przewiduje możliwość wymierzenia organowi grzywny w sytuacji stwierdzenia po jego stronie stanu bezczynności o charakterze rażącym.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).