Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 349/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i par. 3 w zw. z 135, art. 200, art. 205 par. 1 i art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz I. Sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 13 097 zł (słownie trzynaście tysięcy dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON lub Fundusz) uzyskał 5 czerwca 2015 r. informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), z której wynikało, że I.z o.o. - obecnie I.z o.o. (dalej: Skarżąca, Strona lub Spółka) nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne za okres rozliczeniowy maj 2008 r. w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s.". Składki za wskazany okres zostały uregulowane w całości kolejno w dniach: 16 sierpnia 2007 r., 14 maja 2008 r., 13 i 16 czerwca 2008 r. oraz po 15 maja 2009 r.

Mając na uwadze wskazaną okoliczność oraz fakt, że Skarżąca otrzymała środki PFRON przekazane tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okres sprawozdawczy: kwiecień 2008 r. w wysokości 227 927,63 zł, pismem

z 6 grudnia 2017 r. Fundusz, na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okres sprawozdawczy kwiecień 2008 r.

Następnie pismem z 27 lutego 2018 r. Oddział ZUS w S. poinformował, że Strona uregulowała składki na ubezpieczenia społeczne za okres rozliczeniowy maj 2008 r. w całości, w dniach: 16 sierpnia 2007 r., 13 i 16 czerwca 2008 r. oraz po terminie w dniu 16 maja 2016 r.

W dniu 26 marca 2018 r. Fundusz uzyskał informację z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że Skarżąca składki na ubezpieczenia społeczne za okres rozliczeniowy maj 2008 r. opłaciła w całości w dniach: 16 sierpnia 2007 r., 13 i 16 czerwca 2008 r. oraz po terminie w dniu 16 maja 2016 r.

Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] , Prezes Zarządu PFRON nakazał Stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy w PFRON kwiecień 2008 r.

Spółka nie zgodziła się z decyzją i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z 24 sierpnia 2018 r. Fundusz zwrócił się do ZUS z prośbą o powtórne przeanalizowanie konta Skarżącej w zakresie terminowości opłacenia obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne za okres rozliczeniowy w ZUS maj 2008 r.

ZUS Oddział we W. pismem z 6 września 2018 r. poinformował, że rozliczono konto płatnika, należności za okres maj 2008 zostały w całości pokryte, częściowo po obowiązującym płatnika terminie. ZUS wskazał również, że rozliczenie uwzględnia wszystkie korekty deklaracji za maj 2008 r. Poinformowano również, że rozliczenie konta jest procesem dynamicznym. Konto rozliczane jest na konkretny dzień z uwzględnieniem wszystkich korekt deklaracji rozliczeniowych oraz wpłat zaksięgowanych na koncie płatnika na dzień rozliczenia. Wskazano także, że nie ma możliwości ustalenia, którego ubezpieczonego dotyczy korekta za maj 2008 r. na podstawie danych identyfikujących NIP i REGON Skarżącej.

W piśmie z 5 października 2018 r. Strona wniosła, m.in. o skierowanie kolejnego zapytania do ZUS w celu ustalenia, w jakim zakresie wpłata na FUS dokonana w dniu 16 czerwca 2016 r. dotyczyła pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano refundację składek. Strona zwróciła się również o wyznaczenie rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania świadka na okoliczność sposobu weryfikacji rozliczenia konta Spółki.

W dniu 17 października 2018 r., Prezes Zarządu PFRON wydał postanowienie odmawiające przeprowadzenia dowodu polegającego na wyznaczeniu rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania wnioskowanego świadka.

Następnie, 19 października 2018 r. Fundusz zwrócił się do ZUS z prośbą o powtórne przeanalizowanie konta Spółki w zakresie terminowości opłacenia obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne za okres rozliczeniowy w ZUS maj 2008 r. Fundusz zwrócił się z prośbą o wskazanie, w jakim zakresie wpłata na FUS dokonana w dniu 16 czerwca 2016 r. dotyczyła pracowników niepełnosprawnych oraz czy po dniu 15 maja 2008 r. Spółka dokonywała korekt imiennych raportów rozliczeniowych na pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano refundację składek zwiększających podstawę wymiaru składek, a jeżeli tak, to których pracowników korekta dotyczyła. Jednocześnie zwrócono się o pisemne potwierdzenie, które z wydanych przez ZUS pism należy uważać za końcowe stanowisko co do rozliczenia stanu konta Spółki.

W piśmie z 15 listopada 2018 r. ZUS wskazał, że Spółka opłaciła składki za maj 2008 na FUS i FUZ w pełnej wysokości, częściowo w obowiązującym płatnika terminie płatności, wskazując jednocześnie terminy, w których dokonano płatności.

W piśmie z 19 grudnia 2018 r. Skarżąca zwróciła się, m.in. o:

- skierowanie do ZUS ponownego zapytania w zakresie korekty imiennych raportów rozliczeniowych ZUS RCA zwiększającej podstawę wymiaru składek na pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano kwestionowaną przez PFRON pomoc publiczną;

- skierowanie do ZUS wniosku o udostępnienie danych w postaci złożonych przez Spółkę za okres maj 2008 r. imiennych raportów rozliczeniowych ZUS RCA za pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano środki tytułem refundacji składek,

- wyznaczenie rozprawy administracyjnej mającej na celu przesłuchanie w charakterze świadka.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przeprowadzenia ww. dowodów.

Następnie zaskarżoną obecnie decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...] lipca 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji powołano treść art. 25a ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.) - zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji" - w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. - zgodnie z którą Fundusz refunduje pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych:

- część wynagrodzenia odpowiadającą składce należnej od pracownika na ubezpieczenia emerytalne i chorobowe,

- część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, wypadkowe,

pod warunkiem terminowego opłacenia przez pracodawcę tych składek w całości.

Następnie podkreślono, że z treści art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. wynika, że płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników, czyli innych niż osoby fizyczne opłacające składki wyłącznie za siebie oraz jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe.

Organ zwrócił uwagę, że w związku z informacją z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tj. pismem z 6 września 2018 r. oraz z 15 listopada 2018 r. o nieterminowym opłaceniu składek za okres rozliczeniowy w ZUS maj 2008 r. należało uznać, że składki ZUS od wynagrodzeń za ww. okres zostały opłacone z uchybieniem terminu wynikającego z art. 47 ust. 1 u.s.u.s. W oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, że składki ZUS za okres rozliczeniowy maj 2008 r. nie zostały poniesione terminowo, a więc zgodnie art. 25a ust. 3 ustawy o rehabilitacji miesięczna refundacja za okres sprawozdawczy kwiecień 2008 r. została pobrana nienależnie.

Wskazując na treść art. 25a ust. 3 ustawy o rehabilitacji organ podkreślił, że uzyskanie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne nie jest możliwe, gdy składki zostały opłacone z uchybieniem terminu wynikającego z art. 47 ust. 1 u.s.u.s. Jednocześnie zauważono, że wnioskowi Wn-U za kwiecień 2008 r. odpowiada deklaracja ZUS za maj 2008 r., gdyż Strona dokonywała wypłaty wynagrodzenia na rzecz pracowników niepełnosprawnych w miesiącu następnym, za który wynagrodzenia były należne. Zaznaczono, że z informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że składki na ubezpieczenia społeczne za okres sprawozdawczy w PFRON kwiecień 2008 r. zostały opłacone w całości ostatecznie 16 maja 2016 r. (przy terminie płatności do 16 czerwca 2008 r.). W tej sytuacji w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka z art. 25a ust. 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.

Spółka wniosła skargę na opisaną decyzję. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

a) prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 25a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., art. 25a ust. 3 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu z 2008 r., art. 2 pkt 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obecnym oraz art. 26a ust. 1 (2) ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obecnym w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 7 Konstytucji RP, art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP oraz art. 69 Konstytucji RP w zw. art. 6 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), przez jego błędną/niepełną wykładnię (z pominięciem wykładni prokonstytucyjnej normy prawnej zobowiązującej Skarżącą do ewentualnego zwrotu wypłaconej pomocy publicznej w formie refundacji składek na FUS) i ograniczającą się wyłącznie do odczytania przez PFRON literalnego brzmienia przepisów ustawy o rehabilitacji z 2008 r., z zupełnym pominięciem wykładni systemowej i celowościowej przepisów ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obecnym, a dotyczących analogicznych instytucji prawnych co refundacja składek na FUS (dofinansowania do wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych, którego częścią składową jest refundacja składek na FUS), a które z uwagi na zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy począwszy od 1 stycznia 2019 r. (zasada retrospektywności prawa), winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Skarżącej na dzień [...] stycznia 2019 r. PFRON rekonstruując normę prawa materialnego mającą za zadanie ocenę czy wobec Skarżącej ziściły się przesłanki uznania, że pomoc publiczna w formie refundacji składek za okres sprawozdawczy kwiecień 2008 r. uznać należy jako nienależną, winien ocenić czy rzekome nieterminowe uiszczenie składek na fundusz FUS (element kosztów płac określonych brzmieniem art. 2 pkt. 4a ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obecnym), przekraczało wartość kwantyfikatora wskazanego w art. 26a ust. 1a (2) ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obecnym (zastosowanie wykładni prokonstytucyjnej uwzględniającej czynniki aksjologiczne również przy uwzględnieniu reguł wykładni funkcjonalnej i celowościowej, a nie odniesienie się jedynie do reguł wykładni językowej);

- alternatywny/dodatkowy zarzut naruszenia art. 25a ust. 3 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu z 2008 r., przez przyjęcie błędnej/rozszerzonej wykładni, że warunkiem wypłaty (oceny zasadności prawidłowości jej wypłaty) refundacji składek na FUS jest terminowe opłacenie przez Skarżącą wszelkich składek na FUS do ZUS, choćby dotyczyły innych ubezpieczonych niż pracownicy niepełnosprawni, za których złożono wniosek Wn- U. Powyższe sprawiło, że PFRON przy wykładni ww. normy prawnej w zupełności pominął elementy wykładni celowościowej i funkcjonalnej ustawy o rehabilitacji określonej brzmieniem art. 1 tj. "ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem", zatem okoliczności, że weryfikacja terminowości poniesienia przez Skarżącą kosztów płac w postaci składek na FUS powinna dotyczyć jedynie pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano wsparcie z PFRON (w odniesieniu do konkretnych osób, a nie zbiorczo), a nie ogółu ubezpieczonych zgłoszonych w okresie rozliczeniowym maj 2008 r. do ZUS;

b) prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu, przez wydanie decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy decyzję PFRON z [...] lipca 2018 r., w sytuacji w której przy zastosowaniu prawidłowej wykładni prawa materialnego stanowiącego podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego, PFRON w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 26a ust. 1a (2) ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu zobligowany był wydania decyzji administracyjnej ją uchylającą i umarzającej postępowanie administracyjne w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość (brak przekroczenia przez Skarżącą kwantyfikatora procentowego 2% rzekomego poniesienia składek na FUS (element kosztów płac określonych brzmieniem art. 2 pkt. 4a ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obecnym))

alternatywny/dodatkowy zarzut art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 81a § 1a k.p.a., przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów, nieuwzględnienie niedających się usunąć wątpliwości stanu faktycznego na korzyść Skarżącej (w aspekcie treści odpowiedzi w pismach ZUS, że brak jest możliwości wskazania terminów wpłat składek FUS na indywidualne konta pracowników niepełnosprawnych) oraz brak zebrania przez PFRON wyczerpującego materiału dowodowego, który wskazywałby w jakim zakresie rzekome późniejsze wpłaty do ZUS na FUS dotyczyły pracowników niepełnosprawnych, na których Skarżąca otrzymała pomoc publiczną w formie refundacji składek. Postępowanie przez PFRON w obu instancjach nie wyjaśniło czy i ewentualnie, w jakim zakresie, rzekoma późniejsza wpłata w znikomej kwocie 175,86 zł dotyczyła pracowników niepełnosprawnych. Co istotniejsze PFRON w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że mimo wielokrotnego zwracania się do ZUS z zapytaniem, którego ubezpieczonego dotyczyła ww. późniejsza wpłata korekta, na dzień wydania merytorycznego rozstrzygnięcia nie uzyskał takiej informacji (z uwagi na rzekomą techniczną niemożliwość wygenerowania danych przez ZUS ). W tym względzie pomijając zasadę określoną brzmieniem art. 81a ust. 1 k.p.a., PFRON z uwagi na brak w k.p.a. hierarchizacji dowodów winien zweryfikować wydane rozstrzygniecie o inne dokumenty (przedłożone przez Skarżącą imienne raporty rozliczeniowe ZUS RCA oraz posiadane we własnych zasobach informacje INF-U-P), z których bezsprzecznie wynika, że Skarżąca po dniu 15 maja 2008 r. nie dokonywała korekt imiennych raportów rozliczeniowych ZUS RCA zwiększających podstawę wymiaru składki na FUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 24 kwietnia 2019 r. Skarżąca podtrzymała argumentację przedstawioną w skardze.

Następnie, w piśmie z 11 czerwca 2019 r. Spółka dodatkowo podniosła zarzut naruszenia:

- art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 70 § 1 O.p., art. 45 § 1 ustawy o rehabilitacji oraz w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, art. 9 pkt 9 u.f.p. i art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. art. 17 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej rozporządzenie 201S/1589, również rozporządzenie UE), które zastąpiło art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (dalej rozporządzenie 659/1999, również rozporządzenie UE), przez błędne przyjęcie, że okres przedawnienia roszczeń PFRON w zakresie żądania od Spółki zwrotu wypłaconej pomocy publicznej w formie refundacji składek za okres sprawozdawczy kwiecień 2008 r. wynosi 10 lat (uprzednie powołanie się przez PFRON w innych decyzjach administracyjnych na możliwość rzekomego stosowania art. 15 ust. 1, art. 17 ust. 1 rozporządzenia UE), gdzie przy prawidłowym ustaleniu treści normy prawnej dotyczącej okresu przedawnienia PFRON zobligowany był uznać, że okres przedawnienia wynosi 5 - lat, a tym samym brak uwzględnienia przez PFRON przy wydawaniu w dniu [...] stycznia 2019 r. merytorycznego rozstrzygnięcia z urzędu (z mocy samego prawa, a nie na zarzut Skarżącej), że hipotetyczne roszczenie PFRON względem Skarżącej wygasło z mocy prawa z uwagi na upływ okresu przedawnienia;

- art. 105 § 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez brak umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego w całości wobec jego bezprzedmiotowości z uwagi na wygaśnięcie z mocy prawa hipotetyczne roszczenie PFRON względem Skarżącej z uwagi na upływ okresu przedawnienia (upływ okresu przedawnienia nastąpił w dniu 1 stycznia 2014 r.).

Ponadto zarzuty podniesione w skardze zostały ponowione w piśmie procesowym z 2 sierpnia 2019 r., złożonym przez uczestnika postępowania, tj. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga należało uwzględnić.

Badając legalność zaskarżonego aktu Sąd nie był związany treścią zarzutów formułowanych w skardze. Zasadnie jednak Skarżąca w piśmie z 11 czerwca 2019 r. zasygnalizowała konieczność zbadania kwestii przedawnienia możliwości wydania kontrolowanej decyzji.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869) - dalej jako: "u.f.p.", w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowe niepodatkowe należności budżetowe. I tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy użycie terminu "w szczególności". Katalog niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym wskazany w art. 60 u.f.p. ma charakter otwarty. Z tej przyczyny Sądu stoi na stanowisku, że także środki przekazane Stronie na podstawie art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, których zwrotu zażądał następnie Prezes Zarządu PFRON działając na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajdzie również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.) - dalej jako: O.p.

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym Strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc. Przypomnieć trzeba, że badana sprawa dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za maj 2008 r. Termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki za maj 2008 r. – upłynął zatem 31 grudnia 2013 r. (pięć lat od końca roku kalendarzowego w którym strona nabyła prawo o refundacji składki).

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co miało miejsce 6 grudnia 2017 r., niewątpliwie upłynął, wskazany w art. 70 § 1 O.p., 5-letni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń. Jednocześnie zauważyć należy, że działaniem wadliwym jest odwoływanie się do regulacji unijnych przewidujących 10-letni termin przedawnienia dochodzenia zwrotu należności z tytułu zrefundowanych składek na ubezpieczenia społeczne.

W tym zakresie należy mieć na uwadze aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar odpowiadał na pytania sądu krajowego (pytanie drugie): "Czy w sytuacji, gdy Komisja [...] nie wydała stosownej decyzji, organ państwa członkowskiego jest zobowiązany do dochodzenia zwrotu udzielonej przez niego niezgodnej z prawem pomocy?"; oraz (pytanie czwarte): "Jaki termin przedawnienia obowiązuje w przypadku dochodzenia przez organ państwa członkowskiego zwrotu pomocy niezgodnej z prawem? Czy termin ten wynosi dziesięć lat, analogicznie do terminu, po upływie którego pomoc zgodnie z art. 1 i 15 [rozporządzenia nr 659/1999] staje się pomocą istniejącą i nie może już być dochodzony jej zwrot, czy też cztery lata, zgodnie z art. 3 ust. 1 [rozporządzenia nr 2988/95]?. Jaka jest podstawa prawna dla takiego dochodzenia zwrotu, jeżeli pomoc udzielona została z funduszu strukturalnego: art. 108 ust. 3 [TFUE], czy też [rozporządzenie nr 2988/95]?".

Odpowiadając na powyższe pytania TSUE uznał, że art. 108 ust. 3 TFUE zobowiązuje organy krajowe do odzyskania z własnej inicjatywy pomocy, którą przyznały nieprawidłowo (pkt. 94).

Odnośnie stosowania art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589 do roszczeń z tytułu zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, TSUE podkreślił, że:

- "(w sytuacji) braku uregulowań Unii w tej dziedzinie odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy musi się odbywać zgodnie z zasadami przewidzianymi we właściwym prawie krajowym" (pkt. 108 );

- "W szczególności wbrew twierdzeniom rządów estońskiego i greckiego oraz Komisji do takiego odzyskania nie można stosować ani bezpośrednio, ani pośrednio, ani poprzez analogię dziesięcioletniego terminu wskazanego w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 (podkreślenie Sądu - pkt. 109)";

- "Po pierwsze bowiem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 149 i 152 opinii, Trybunał wyjaśnił w pkt 34 i 35 wyroku z dnia 5 października 2006 r., Transalpine Ölleitung in Österreich (C-368/04, EU:C:2006:644), że w zakresie, w jakim rozporządzenie nr 659/1999 zawiera przepisy o charakterze proceduralnym, które znajdują zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w dziedzinie pomocy państwa toczących się przed Komisją, rozporządzenie to normuje oraz wzmacnia praktykę Komisji w zakresie badania pomocy państwa i nie zawiera żadnych przepisów dotyczących uprawnień i obowiązków sądów krajowych, które w dalszym ciągu są regulowane przepisami traktatu, których wykładni dokonuje Trybunał (pkt. 110 )";

- "Po drugie, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że terminy przedawnienia mają ogólnie na celu zapewnienie pewności prawa (wyrok z dnia 13 czerwca 2013 r., Unanimes i in., od C-671/11 do C-676/11, EU:C:2013:388, pkt 31), że aby spełnić tę funkcję, dany termin powinien zostać ustalony z wyprzedzeniem oraz, że każde stosowanie terminu przedawnienia "w drodze analogii" powinno być w wystarczający sposób możliwe do przewidzenia dla jednostki (wyrok z dnia 5 maja 2011 r., Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, C-201/10 i C-202/10, EU:C:2011:282, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo) (pkt. 112 )";

- "Mając na względzie całość powyższych rozważań, na pierwszą część pytania czwartego należy odpowiedzieć, że prawo Unii trzeba interpretować w ten sposób, iż gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - jeśli przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 są spełnione - termin czterech lat, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, lub - w razie ich niespełnienia - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe (pkt. 128)".

Reasumując, zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie, wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar potwierdza stanowisko tutejszego sądu, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie mają zastosowania wskazane w zaskarżonej decyzji przez organ przepisy prawa unijnego tj. art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589.

Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę stoi przy tym na stanowisku, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności, której zwrotu domaga się PFRON, do kwestii przedawnienia zastosowanie mają wskazywane wcześniej regulacje O.p., do których odsyła art. 67 u.f.p., nie zaś przepisy Kodeksu cywilnego (o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji).

Z uwagi na skutecznie zaakcentowaną kwestię przedawnienia dochodzonych przez organ roszczeń, bezprzedmiotowa okazała się ocena pozostałych zarzutów skargi.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a."), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.