Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 908/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , , Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2020 r. M. T. (zwana dalej "stroną" lub "skarżącą") zwróciła się do Prezydenta Miasta Z. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako powód odmowy wskazał, że decyzją z dnia [...] r. stronie ustalono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. Jako przeszkodę wskazano również datę powstania niepełnosprawności u matki strony.

Od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego strona wniosła odwołanie. Okazało się ono skuteczne, gdyż decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uchylając decyzję Kolegium wskazało, że pełnomocnik strony we wniosku o przyznanie świadczenia zwrócił się o uchylenie na podstawie art. 155 k.p.a. obowiązującej wówczas decyzji ustalającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku tj. na 30 listopada 2020 r. Tymczasem organ tego wniosku nie rozpatrzył.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. uchylił od 1 marca 2021 r. w całości decyzję z dnia [...] r. przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką.

Decyzją dnia [...] r. nr [...] Prezydent przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 marca 2021 r. i jednocześnie odmówił przyznania tego świadczenia w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 17 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020, poz. 111 ze zm. dalej w skrócie "u.ś.r."). W uzasadnieniu wskazał na spełnienie przez stronę przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie wskazał, że uchylenie praw do specjalnego zasiłku opiekuńczego nastąpiło od 1 marca 2021 r. Natomiast nie dotyczyło okresu wcześniejszego tj. od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. Zatem za tamten wcześniejszy okres strona nadal pozostaje uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją w zakresie w jakim odmówiono w niej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. W odwołaniu wniesionym przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym strona podniosła, że jej wniosek o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy nie został cofnięty, zaś organ powinien był uchylić ten zasiłek od dnia wskazanego we wniosku, a nie dopiero od dnia 1 marca 2021 r.

Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji w zaskarżonej części pkt 2. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. strona miała przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż uchylenie prawa do tego zasiłku nastąpiło od 1 marca 2021 r., przy czym strona nie wniosła odwołania od decyzji uchylającej.

W skardze na powyższą decyzję Kolegium wniesionej w imieniu strony przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzucono naruszenie:

- art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez niezastosowanie tego przepisu i w konsekwencji odmowę przyznania stronie świadczenia za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.,

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez pominięcie celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia począwszy od pierwszego dnia miesiąca, w którym prawidłowo złożono wniosek,

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez załatwienie sprawy w sposób kolidujący z słusznym interesem strony pomimo dokonania przez nią wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca domaga się uchylenia decyzji w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325, ze zm. ) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o przedstawione powyżej kryteria wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii przysługiwania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożyła ona wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r., czyli za okres kiedy przysługiwał jej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Kolegium, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za powyższy okres, uwzględniło treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie posiadać prawa do obu wymienionych świadczeń. W kontekście przywołanego przez Kolegium przepisu wskazać jednocześnie należy na art. 27 ust. 5 u.ś.r., który potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki. W konsekwencji nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżąca posiadała prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją. Dopiero uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy pozwala na przyznanie w to miejsca wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, a jej wyrazem musi być uchylenie wcześniejszej decyzji. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że aby skarżącej mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne w miejsce pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, konieczne jest najpierw uchylenie decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy za okres objęty przedmiotowym wnioskiem. W sprawie istotnym jest, że skarżąca taki wniosek złożyła wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i powinien on podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu. Co prawda decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. uchylił decyzję z dnia [...] r. przyznającą skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, jednak w sentencji wskazał wyraźnie, że skutek uchylenia następuje od dnia 1 marca 2021 r. Jednocześnie w sentencji decyzji organ ten nie zamieścił żadnego rozstrzygnięcia dotyczącego wcześniejszego okresu tj. od dnia 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. pomimo tego, że strona domagała się uchylenia decyzji także za ten okres. Zdaniem Sądu oznacza to, że wniosek skarżącej o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od dnia 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. pozostaje nadal bez rozpatrzenia. Takiej oceny nie może zmieniać zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. wyjaśnienie, że uchylenie wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy nie może nastąpić z mocą wsteczną. Tylko bowiem zamieszczenie wyraźnego wskazania w sentencji decyzji wywiera skutek w postaci rozstrzygnięcia o wniosku skarżącej dotyczącym uchylenia decyzji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W sytuacji zatem, w której wniosek dotyczący uchylenia decyzji za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. pozostaje nadal nierozstrzygnięty podejmowanie decyzji w kwestii przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego było przedwczesne. Nie ma przy tym znaczenia, że pełnomocnik skarżącej nie wniósł odwołania od decyzji uchylającej. Do czasu bowiem rozstrzygnięcia o całości wniosku dotyczącego uchylenia decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy podejmowanie decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przedwczesne.

Niedostrzeżenie przez organy powyższych okoliczności świadczy, zdaniem Sadu, o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Do czasu załatwienia całości wniosku skarżącej o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy nie można w pełnym zakresie przesądzić o skuteczności złożonego przez skarżącą oświadczenia, a tym samym rozstrzygnąć o jej prawie do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres objęty rezygnacją ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Właściwy organ zobligowany jest rozstrzygnąć o całości wniosku dotyczącego uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Dopiero takie rozstrzygnięcie wskaże do kiedy skarżącej przysługiwało prawo do tego zasiłku. Jednocześnie należy odnotować, że decyzja taka dotyczy innej sprawy w ujęciu materialnoprawnym niż obecnie kontrolowana decyzja. Pomimo bowiem właściwości tego samego organu jest ona wydawana na innej podstawie prawnej, wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego i podlega odrębnemu zaskarżeniu. Dlatego na obecnym etapie Sąd nie jest uprawniony do formułowania ocen prawnych dotyczących nierozpatrzonej dotychczas części wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

W związku z powyższym Sąd uznał rozstrzygnięcie Kolegium, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji, za przedwczesne i z tego powodu orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji podejmie działania w celu wydania decyzji w sprawie nierozstrzygniętego dotychczas wniosku skarżącej o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a dotyczącego okresu od 1 grudnia 2020 do 28 lutego 2021 r. Dalsze zaś postępowanie organu determinowane będzie treścią ostatecznego rozstrzygnięcia o tej części wniosku skarżącej.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku ze zgodnym wnioskiem stron w tym zakresie.