Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1060/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-12-01 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 1 października 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący A. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.

W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, w tym środków pieniężnych oraz nieruchomości i składników o wartości powyżej 3.000 euro, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.680 zł brutto miesięcznie, na rzecz syna przekazuje kwotę 250 zł miesięcznie tytułem alimentów ustalonych przez sąd. W uzasadnieniu wskazał, że w latach ubiegłych postanowieniami NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 768/08 i II FSK 769/08 oraz postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08 przyznano mu prawo pomocy, zaś jego sytuacja finansowa i rodzinna nie zmieniła się od tego czasu. Do wniosku skarżący dołączył zaświadczenie o zarobkach z dnia 30 września 2014 r.

W związku z powziętymi wątpliwościami na podstawie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 października 2014 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów.

Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 13 października 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 51).

W wyznaczonym terminie skarżący jednak nie zastosował się do wystosowanego wezwania, bowiem nie nadesłał żadnego z dokumentów, o których przedłożenie został wezwany.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia zarzucając naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca podniósł, że we wniosku złożonym na formularzu PPF wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania i oświadczenie zawarte w tym wniosku było wystarczające do przyznania prawa pomocy.

W związku z powyższym skarżący jest zdania, że referendarz błędnie przyjął w skarżonym postanowieniu, że było konieczne przedłożenie kolejnych dokumentów źródłowych. Końcowo wnioskodawca nadmienił, że WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 417/08 nie żądał przedłożenia dokumentów źródłowych i uznał jego oświadczenie za wystarczające do przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., co sygnalizował referendarz w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Jednocześnie zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r., II OZ 1220/08). W piśmiennictwie wskazuje się z kolei, że to podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 504). W interesie wnioskodawcy leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby zasadność uwzględnienia jego wniosku. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyjmuje się również, że jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09 września 2004 r., FZ 360/04, nie publ. czy postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005 r., II FZ 470/05 nie publ.).

W niniejszej sprawie skorzystano z możliwości o jakiej mowa w art. 255 p.p.s.a. i zobowiązano wnioskodawcę do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych dotyczących jego sytuacji finansowej zawartych w złożonym oświadczeniu i dokonanie oceny, czy wnioskodawca faktycznie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, a jeśli jest to w jakiej części.

Zważyć należy, że dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia został zobowiązany wnioskodawca, jest niezbędne do dokonania prawidłowej oceny jego sytuacji majątkowej dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy. Co w niniejszej sprawie jest o tyle istotne, że jak wynika z danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, skarżący od dnia 3 października 2003 r. prowadzi działalność gospodarczą i na dzień 7 października 2014 r. jest aktywnym przedsiębiorcą. Ponadto w Krajowym Rejestrze Sądowym figuruje jako członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Fakty te wnioskodawca zataił składając wniosek PPF a także nie wyjaśnił tych okoliczności na wezwanie referendarza sądowego.

Mając na uwadze to, że wnioskodawca uchybił obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji nie można przyjąć, że dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego, czy też nierzetelne ich wykonanie, należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek ustaleń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa.

W związku z powyższym, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz niejasności w złożonym oświadczeniu Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

W ocenie Sądu uwzględnienia wniosku nie uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy postanowieniem z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 417/08, z uwagi na znaczny upływ czasu (ponad sześć lat). Wskazać w tym miejscu należy, że wręcz nieprawdopodobnym jest aby w tak długim okresie sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa zmianie w żaden sposób. Przeczy temu nawet tak skromna dokumentacja przedłożona przez wnioskodawcę – zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach dotyczy okresu od dnia 18 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2016 r.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające

za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki

Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.