Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 467/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2005 nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne Oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z 18 lutego 2004 r. Z. Z. złożył skargę na czynności egzekucyjne, w której stwierdził, że "próba wszczęcia postępowania egzekucyjnego w oparciu o zasadę, ze nowe prawo działa wstecz", jest rażącym naruszeniem prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z [...] maja 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 17, art.18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) - dalej u.p.e.a. i art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uznał skargę za nieuzasadnioną, ponieważ czynność spisania protokołu o stanie majątkowym nie jest ponownym wszczęciem postępowania egzekucyjnego, lecz jego kontynuacją - do czego organ egzekucyjny był zobowiązany, ze względu na uchylenie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. SA/Sz 287/02, postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.

Minister Finansów, po rozpoznaniu zażalenia Z .Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17, art.18 i art. 23 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. Zdaniem Ministra Finansów, czynność spisania przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego nastąpiła w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie doręczonych stronie tytułów wykonawczych z 2001 r. Nr [...] i Nr [...], po zajęciu rachunku bankowego. Brak środków na koncie w chwili dokonania zajęcia pozostaje bez wpływu na skuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej, co jest istotne ze względu na bieg terminów przedawnienia. Minister Finansów zwrócił uwagę na to, że zgodnie z art. 29 Ordynacji podatkowej, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, odpowiedzialność podatnika obejmuje m.in. majątek wspólny podatnika i jego małżonka, natomiast zobowiązany nie zgłosił poborcy skarbowemu do protokołu okoliczności, że między nim a jego żoną występuje rozdzielność majątkowa. Według organu II instancji, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego nie było wszczęciem postępowania egzekucyjnego, chociażby z tego względu, że w analizowanej sprawie postępowanie wszczęto w kwietniu 2001 r., natomiast spisanie protokołu - w ramach postępowania egzekucyjnego - miało miejsce [...] lutego 2004 r..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 stycznia 2006 r. Z. Z. wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Finansów z [...] grudnia 2005 r. i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz o odniesienie się do "nielegalnego hodowania odsetek od zobowiązań od 19 września 2001 r.", do wydania wyroku przez WSA w Szczecinie - pomimo cofnięcia skargi, sprawdzenie innych naruszeń prawa (m.in. prześladowania skarżącego i jego rodziny przez organy podatkowe) oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz, kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, Z. Z. przedstawił historię prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oraz przyczynę powstania zaległości podatkowych. Zakwestionował działania organów egzekucyjnych i uznał je za "pozaprawne", ponieważ "prawo nie powinno działać wstecz". Zdaniem skarżącego organy podatkowe "robiły wszystko", żeby nie mógł on wywiązać się z zobowiązań podatkowych, m.in. zajęły konta bankowe, co było przyczyną utraty płynności finansowej. Zdaniem skarżącego, organy podatkowe dążyły do pozbawienia jego, i jego rodziny dochodów oraz do likwidacji prowadzonej przez niego działalności, na dowód czego, przedstawił zestawienie należności względem państwa, dochody państwa z tytułu ściąganych od niego corocznie podatków oraz wartość części posiadanego przez niego, ( w 2001 r.,) majątku. Zdaniem skarżącego, "organy podatkowe markują pozorne działania włącznie z zaniechaniem i bezczynnością przez okres pięciu lat, dla osiągania nielegalnych korzyści finansowych w postaci odsetek" i uchylają się "od odebrania przekazanych kwot zobowiązaniowych podatnika w ruchomym majątku trwałym, który został pozostawiony do dyspozycji tym organom w dniu 19 września 2001r. ". Z. Z. stwierdził, ze WSA w Szczecinie wydając wyrok z 18 lutego 2004 r., po uprzednim cofnięciu przez niego skargi, rażąco naruszył jego prawa, ponieważ wykluczył go z czynnego udziału w postępowaniu i pozbawił prawa do wiedzy na temat wyroku.

Odpowiadając na skargę, Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Zdaniem Ministra Finansów, czynność spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego była dokonana pod względem formy zgodnie z art. 53 § 1 u.p.e.a., w następstwie braku możliwości wyegzekwowania należnych środków z tytułu zajęcia rachunków bankowych. Podstawą dokonania czynności egzekucyjnej były tytuły wykonawcze z 2001 r. o Nr [...] i Nr [...] doręczone skarżącemu w kwietniu 2001 r. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego, o którym skarżący został powiadomiony, spowodowało, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, przerwanie biegu terminu przedawnienia, który biegnie na nowo od dnia następującego po dniu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Także w stanie prawnym obowiązującym w wyniku wejścia w życie ustawy z 20 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 143, poz. 1199) przedawnienie zobowiązania w rozpatrywanej sprawie, nie nastąpiło. Minister Finansów zwrócił ponadto uwagę na fakt, że orzekanie o celowości wydanego przez WSA w Szczecinie orzeczenia z 18 lutego 2004 r. wykracza poza zakres postępowania egzekucyjnego, podobnie jak rozważanie podnoszonych przez skarżącego kwestii dotyczących prawidłowości działań podejmowanych przez organy podatkowe przy określaniu zobowiązania. Informacja o przystąpieniu do remanentu likwidacyjnego w związku z zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej była dla organu podatkowego jedynie powiadomieniem o zaprzestaniu wykonywania czynności opodatkowanych i pozostawała bez wpływu na podejmowane czynności zabezpieczające oraz na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 13 § 1 i § 2 oraz art. 15 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., do rozpoznania tej sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli, Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa i to w przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej przepisów uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Żądanie skarżącego sprowadza się do kwestionowania zasadności egzekwowanego obowiązku, natomiast zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.) - dalej u.p.e.a., skarga na czynności egzekucyjne będąca przedmiotem postępowania przed organami, dotyczyć może jedynie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zastrzeżenia podnoszone przez skarżącego mogły się stać przedmiotem zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie bowiem z tym przepisem, podstawą zarzutu może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Prawo wniesienia omawianego środka zaskarżenia przysługuje zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, o czym skarżący został pouczony w treści tytułu wykonawczego.

Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty w formie postanowienia, zaś w przypadku zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zobowiązany jest uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Z akt sprawy wynika, że z przysługującego prawa wniesienia zarzutów, skarżący nie skorzystał. Dodać należy, iż postępowanie egzekucyjne pozwala na badanie istnienia czy też wymagalności egzekwowanego obowiązku jedynie w ograniczonym zakresie. Okoliczności te podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym postępowanie egzekucyjne, bowiem tylko w jego trakcie, uprawnione organy administracji, orzekają o prawach i obowiązkach wynikających z prawa materialnego. Samo postępowanie egzekucyjne służy bowiem przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków, a nie badaniu ich materialno prawnej podstawy.

Z. Z. kwestionuje rozstrzygnięcie Ministra Finansów zawarte w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz poprzedzającym je postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w S., o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 u.p.e.a., każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego, nawet nie skierowane do zobowiązanego, jest czynnością egzekucyjną i może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 § 1 w/w ustawy. Prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. Należy przy tym zauważyć, że poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną, jak w rozpatrywanej sprawie, próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania.

Ponieważ skarga na czynności egzekucyjne dotyczyć mogła jedynie czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora podjętych w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, zaś wniesiono ją w wyniku sporządzenia przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z zarzutem, iż dokonano tej czynności bez przywołania podstawy prawnej - organ nadzoru nad organem egzekucyjnym miał obowiązek ocenić dokonaną czynność pod kątem jej zgodności z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ słusznie uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Minister Finansów prawidłowo wskazał, iż poborca skarbowy w dniu [...] lutego 2004 r. dokonał spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, celem ustalenia składników majątkowych jakie znajdują się aktualnie w jego posiadaniu. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2001 r. dokonał zajęcia konta bankowego zobowiązanego, która to czynność nie doprowadziła do wyegzekwowania zobowiązania, zatem spisanie protokołu nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, wskutek wcześniej dokonanej czynności egzekucyjnej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika również, że numery spraw jakie poborca skarbowy zamieścił w protokole, tj. 679 i 1202 dotyczą tytułów wykonawczych z 2001 r. o numerach [...] i [...], które zostały zobowiązanemu doręczone za zwrotnym poświadczeniem odbioru w dniach 9 i 30 kwietnia 2001 r., a więc zarzut zobowiązanego, że czynność spisania protokołu została dokonana bez podstawy prawnej jest zdaniem Sądu nieuzasadniona. Należy zwrócić uwagę skarżącego na to, że - wbrew jego twierdzeniom - sporządzenie protokołu przez poborcę skarbowego nie było ponownym wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy jego "wznowieniem", ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało względem skarżącego wszczęte w kwietniu 2001 r., a spisanie protokołu było wynikiem niemożności zaspokojenia wierzyciela z zajętych rachunków bankowych i konieczności zastosowania innych środków egzekucyjnych

Postępowanie egzekucyjne dotyczy tylko czynności wykonawczych w stosunku do ustalonego w innym postępowaniu obowiązku, zatem jeżeli skarżący nie zgadza się z zasadnością, czy z wysokością zobowiązania, które jest od niego egzekwowane, nie wzruszy tego zobowiązania korzystając z instrumentów kontroli - tak instancyjnej, jak sądowej - prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Z tego też powodu zagadnienia przedstawionej przez skarżącego "opłacalności" przeprowadzenia postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia, podobnie jak ocena szans powodzenia egzekucji, która należy do organu egzekucyjnego, a do czego niewątpliwie niezbędna jest wiedza o stanie majątku skarżącego.

Sąd podziela pogląd Ministra Finansów, że informacja o likwidacji prowadzenia działalności gospodarczej, choć cenna ze względu na wskazanie zmiany aktywności życiowej skarżącego, pozostaje jednak bez wpływu na postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, które prowadzi się w sytuacji, jeżeli skarżący dobrowolnie i z własnej inicjatywy nie uregulował ciążących na nim zobowiązań, podatkowych. Niesłuszny jest również zarzut przedawnienia się zobowiązań z powodu nie dokonania przez organ egzekucyjny żadnej czynności egzekucyjnej. Bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. (por. art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Zarzuty "przedawnienia zobowiązania" są wobec tego bezzasadne, a sporządzenie protokołu zgodne z prawem, ponieważ organ egzekucyjny ma obowiązek wyegzekwować ciążącą na skarżącym należność względem państwa. Egzekucji tej podlegał także majątek małżonki skarżącego ze względu na to, że skarżący nie wykazał w czasie postępowania, że wypełnione zostały przesłanki wymienione w art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, Minister Finansów we właściwy sposób ocenił zarzuty skarżącego co do zastosowania wyroku WSA w Szczecinie z 18 lutego 2004 r. o sygn. SA/Sz 287/02, ponieważ kwestionowanie wyroku Sądu, zarówno w zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych trybach postępowania sądowego, należy do stron sporu. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że powołany wyrok został usunięty z obrotu prawnego, zatem także z tego powodu, nie może on skutecznie powoływać się przed Sądem, na ewentualne następstwa nieskutecznego cofnięcia przez niego skargi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż argumenty podniesione w skardze są niezasadne a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wobec tego na podstawie art. 151. P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.