Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 800/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 i 5
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Stołecznego Warszawy – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Śródmieście na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2238/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Śródmieście na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2022 r., nr 1477/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i dostarczenia oceny technicznej oraz opinii kominiarskiej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2238/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2022 r., nr 1477/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i dostarczenia oceny technicznej oraz opinii kominiarskiej.

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Miasto Stołeczne Warszawa – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] w dniu 5 października 2022 r. (data nadania) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2022 r., nr 1477/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i dostarczenia w wyznaczonym terminie: oceny technicznej (w formie graficznej i opisowej) robót budowlanych w lokalu użytkowym na parterze w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. G. [...] w W. oraz opinii kominiarskiej z graficznym schematem przewodów wentylacyjnych.

W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że przedmiotem sprawy jest wykonanie oceny technicznej w określonym terminie i to bez sprecyzowania w sentencji jakich robót ma dotyczyć ta ocena. Brak sprecyzowania czyni tak nałożony obowiązek niewykonalnym. Jeśli jednak obowiązek zostanie wykonany, spowoduje trudno odwracalne (w wręcz nieodwracalne) skutki, gdyż ocena będzie wykonana i nie będzie możliwości powrotu do stanu poprzedniego. Nadto za jej wykonanie będzie konieczne uiszczenie wynagrodzenia, a skoro ocena ma dotyczyć bliżej nieokreślonych w jej sentencji robót, wartość wynagrodzenia za jej sporządzenie może być znaczna. Zachodzi więc także przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, przy czym szkody tej nie można ocenić w kontekście sytuacji finansowej Skarżącego, gdyż jest to niecelowe w przypadku Skarbu Państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego (jaką jest Skarżący), także z uwagi na fakt, że środki będące w dyspozycji Skarżącego stanowią pieniądze publiczne podlegające wydatkowaniu m.in. w sposób celowy i oszczędny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd podniósł, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności, które uzasadniają niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony.

Sąd nie zgodził się argumentacją, że ewentualna szkoda finansowa związana z poniesionymi nakładami na sporządzenie i dostarczenie oceny technicznej oraz opinii kominiarskiej spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nakłady pieniężne ze swej istoty są bowiem odwracalne i w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje możliwość dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Ponadto skarżący nawet nie wskazał, jakie koszty musiałaby ponieść w związku z wykonaniem oceny technicznej i opinii kominiarskiej. Powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe nie uprawnia do oceny, że wykonanie kwestionowanego postanowienia skutkować może wyrządzeniem skarżącemu znacznej szkody, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący swoich twierdzeń nie poparł żadnymi dowodami, np. dokumentem w postaci bilansu z wykonania budżetu za poprzedni rok, budżetu planowanego na kolejny rok lub innych. Sądowi nie jest znana z urzędu sytuacja budżetowa Skarżącego, a nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie. W oparciu o lakoniczne sformułowania wniosku Sąd nie może dokonać oceny, czy nałożony obowiązek wykonania określonych prac, w kontekście nieznanych Sądowi możliwości finansowych Skarżącego, rzeczywiście będzie na tyle dotkliwa, że może doprowadzić do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Miasto Stołeczne Warszawa – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości.

Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania postanowienia, gdy tymczasem wykonanie oceny technicznej spowoduje trudne do odwrócenia skutki (a wręcz nieodwracalne), a nadto z uwagi na okoliczności świadczące, że jej wykonanie wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2022 r., nr 1477/2022, znak: WOP.7722.447.2022.MP, a także utrzymanego nim w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r., nr IOT/149/2022, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Uzasadniając strona żaląca podniosła, że w wyniku realizacji nałożonego obowiązku ocena techniczna będzie wykonana (sporządzona) i nie będzie możliwości powrotu do stanu poprzedniego. Wskutek bowiem sporządzenia oceny technicznej nastąpi trwała zmiana rzeczywistości, tj. nie będzie możliwości powrotu do stanu sprzed wykonania oceny technicznej.

Nadto, wykonanie postanowienia może spowodować znaczną szkodę dla Skarżącego, polegającą na konieczności wydatkowania środków, które szacunkowo wyniosą co najmniej kilkanaście tysięcy zł., przy czym szkody tej nie można oceniać w kontekście sytuacji finansowej Skarżącego i jest to niecelowe w przypadku Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego (jaką jest Skarżący), także z uwagi na fakt, że środki będące w dyspozycji Skarżącego stanowią pieniądze publiczne podlegające wydatkowaniu m.in. w sposób celowy i oszczędny (art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18).

Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie wnioskujący Zakład nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej, mimo że obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy.

Rację ma też Sąd I instancji, że powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań do określenia sytuacji finansowej skarżącego Zakładu, nie może uzasadniać uznania, iż przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy skarżący nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OZ 876/13).

W uzasadnieniu zażalenia zawarto ogólne stwierdzenia, że wskutek sporządzenia oceny technicznej nastąpi trwała zmiana rzeczywistości, tj. nie będzie możliwości powrotu do stanu sprzed wykonania oceny technicznej, a wykonanie postanowienia może spowodować znaczną szkodę dla Skarżącego, polegającą na konieczności wydatkowania środków, które szacunkowo wyniosą co najmniej kilkanaście tysięcy zł, co należy uznać jedynie za polemikę z prawidłowym i odpowiadającym prawu stanowiskiem Sądu I instancji.

Poza tym, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy jest odwracalny, ponieważ w przypadku ewentualnego uwzględnienia przez Sąd skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia, wnioskodawca będzie posiadał określone instrumenty prawne do ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów.

Z przytoczonych stwierdzeń nie sposób ocenić stopnia szkody, jaka mogłaby być wyrządzona wykonaniem zaskarżonego postanowienia. Także ewentualne trudne do odwrócenia skutki, jakie powodowałoby wykonanie postanowienia PINB, nie zostały dookreślone w dostatecznie jasny sposób. Abstrakcyjne twierdzenie dotyczące "nastąpienia trwałej zmiany rzeczywistości" w zasadzie można by odnieść do każdego postępowania w sprawie wstrzymania wykonania aktu czy czynności.

Nadto skarżący Zakład nie odniósł kosztów sporządzenia nakazanej decyzją opinii do swojej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Nie każda bowiem szkoda spowodowana uiszczeniem należności zapłaty może być uznana za szkodę o znacznych rozmiarach.

Z tych też względów przytoczony w zażaleniu zarzut należy uznać za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.