Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2907/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania U. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. U. D. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką H. K.

Decyzją z [...] lipca 2021 r. Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła U. D.

Decyzją z [...] października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że forma pomocy, której dotyczy zaskarżona decyzja, nie ma charakteru uznaniowego i przysługuje ona w sytuacji dokładnie określonej w obowiązujących przepisach prawa. Kolegium przywołało następnie treść art. 2 i art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także art. 128, art. 617, art. 23 i art. 27 ustawy z 25 lutego 1064 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Prezydenta, że podstawę do odmowy przyznania świadczenia w niniejszej sprawie może stanowić data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W tym zakresie Kolegium wskazało na orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, gdzie przyjęto, że w stosunku do osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niemniej jednak, w ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia. Uprawnioną przed wnioskodawczynią do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego osobą (tj. osobą, której obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnioskodawczyni) jest bowiem małżonek osoby niepełnosprawnej J. K. W tym zakresie organ powołał się na treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym ograniczenie prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać wykładni rozszerzającej, skoro wynika on z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru relacjom i więzom prawnym istniejącym między małżonkami. Zatem uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem.

Zdaniem Kolegium, z wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wynika, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności (tu: małżonek) nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani sąd nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy.

Organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie wykazano, że małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie ma zatem podstaw do wyłączenia zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, co wynika z wywiadu środowiskowego, H. i J.K. zamieszkują w domu z synem, a wnioskodawczyni nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami. W tej sytuacji nie sposób uznać, że sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką ma charakter, który wykluczyłby jakąkolwiek aktywność ze strony małżonka osoby niepełnosprawnej czy jej syna, który zamieszkuje z nią w jednym domu.

Organ podkreślił również, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku np. dziecka względem rodzica, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Podstawowym zatem wymogiem do uzyskania tego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. W niniejszej sprawie ustalono, że U. D. nie zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawną matką. Można zatem domniemywać, zdaniem organu, że podczas jej nieobecności mąż osoby niepełnosprawnej lub jej syn pomagają jej w czynnościach dnia codziennego. W ocenie Kolegium, nie sposób zatem uznać, że sprawowanie opieki nad matką przez skarżącą ma charakter stały czy też długotrwały, w sposób wykluczający jakąkolwiek jej aktywność zawodową (choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła U. D. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej, który nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie organowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę U. D. podniosła, że zastosowana przez organ odwoławczy wykładnia językowa art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie bowiem z zamiarem ustawodawcy świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając zaś wyłącznie przy wyniku wykładni językowej powołanej normy należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby, które ze względu na swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2021 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką H. K.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Prezydenta, że przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia może stanowić okoliczność daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Niemniej jednak, zdaniem Kolegium, przeszkodą do przyznania tego świadczenia jest wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą o świadczeniach rodzinnych". Osoba wymagająca opieki pozostaje bowiem w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Po analizie akt sprawy Sąd uznał powyższe stanowisko organu za prawidłowe.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Brzmienie tego przepisu jest więc jasne i, przy wzięciu pod uwagę powołanego wcześniej art. 17 ust. 1 ustawy, nie pozostawia wątpliwości co do przyjętego przez ustawodawcę pierwszeństwa w zakresie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe jest ściśle związane z regulacjami zawartymi w ustawie z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), zwanej dalej "K.r.o." Stosownie do art. 23 K.r.o. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. W myśl zaś art. 27 K.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy jeszcze zwrócić uwagę na art. 60 K.r.o., który stanowi o obowiązku alimentacyjnym między rozwiedzionymi małżonkami, jak też art. 130 K.r.o., w świetle którego obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Powołane regulacje potwierdzają, że to małżonek jest przede wszystkim zobowiązany do sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym małżonkiem. W konsekwencji to on jest uprawniony do pobierania w takiej sytuacji świadczenia pielęgnacyjnego, które z opieką tą jest związane (o ile oczywiście spełnione zostaną pozostałe przesłanki w tym zakresie). Dopiero, kiedy sam nie jest w stanie wykonywać czynności opiekuńczych i spoczywają one faktycznie na innej osobie, również zobowiązanej alimentacyjnie wobec niepełnosprawnego, ustawodawca przewidział możliwość "przesunięcia" prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na taką właśnie osobę. Wskazał jednak przy tym w sposób jednoznaczny, że niemożność zapewnienia opieki nie może zostać wykazana w dowolny sposób, a musi wynikać z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności drugiego małżonka. Ta jasna i nie budząca wątpliwości wypowiedź ustawodawcy pozwala na uniknięcie rozbieżności orzecznictwa. Powyższe kryterium jest bowiem obiektywne, jako że orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydają wyspecjalizowane jednostki, to jest powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, co wynika z art. 6 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, (Dz. U. z 2021 r., poz. 573). Od orzeczenia organu wyższej instancji przysługuje natomiast odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, co wynika z art. 6c ust. 8 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. Nie może zaś budzić wątpliwości, że ocena stanu zdrowia danej osoby pod kątem możliwości sprawowania przez nią opieki nad inną osobą wymaga specjalistycznej wiedzy, którą nie dysponują ani rozpoznające sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji ani też sądy administracyjne.

W tym miejscu Sąd zaznacza, że ma wiedzę o rozbieżnym orzecznictwie sądów administracyjnych w powyższej kwestii. Prezentowane jest bowiem również stanowisko, zgodnie z którym oparcie się wyłącznie na językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosków, których nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i art. 32 Konstytucji RP). Zgodnie z tym stanowiskiem, nie można zaakceptować takiego rozumowania, według którego gdy stan zdrowia obojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę - nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby choć jedno z małżonków miało ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Przyznanie tego świadczenia możliwe jest więc także w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a opiekę tę - niejako w zastępstwie małżonka - sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki. Tym samym, pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć. We wspomnianym orzecznictwie przyznawano zatem pierwszeństwo wynikom wykładni celowościowej oraz systemowej uwzględniającym takie wartości konstytucyjne jak dobro rodziny - art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz pomoc państwa osobom niepełnosprawnym - art. 69 Konstytucji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2021 r., I OSK 744/21, Lex nr 3262668 oraz z 11 stycznia 2017 r., I OSK 1113/15, Lex nr 260221).

W nowszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jednak stanowiska, że literalnie rozumiana regulacja ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na realizację norm i wartości konstytucyjnych, a względy systemowe i celowościowe w sposób jednoznaczny prowadzą do wniosków odmiennych niż argumenty wykładni językowej, co miałoby uzasadniać pominięcie warunku wprost wprowadzonego w ustawie. Uznał natomiast, że również kompleksowa wykładnia prowadzi do wniosku, że zastosowane dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej. Jeżeli chodzi o kontekst systemowy Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zobowiązanie współmałżonka do sprawowania opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Dopóki więc istnieje związek małżeński, pozostające w nim osoby poddane są rygorom prawnym właśnie z uwagi na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są przy tym wynikiem jedynie woli małżonków. Ich źródłem jest bowiem wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy stanowi wyjątek, którego nie można poddawać wykładni rozszerzającej, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zaś zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Te zobiektywizowane kryteria zapewniają bowiem dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej. Kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Taka wykładnia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można bowiem rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. Przyjęcia takiego stanowiska nie uniemożliwiają przy tym unormowania zawarte w art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji, które odnoszą się do obowiązków Państwa wobec rodziny, w tym obowiązku szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza bowiem obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Nie bez znaczenia pozostaje również to, że zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw określonych m. in. we wskazanym wyżej art. 71 Konstytucji można dochodzić w granicach określonych w ustawie. To właśnie sytuacja rodziny jako całości związana ze stanem zdrowia poszczególnych jej członków uzasadnia udzielanie pomocy (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 marca 2022 r., I OSK 1244/21, Lex nr 3329928, 23 lutego 2022 r., I OSK 1015/21, Lex nr 3314389 oraz 16 marca 2022 r., I OSK 1232/21, Lex nr 3324955).

Do ostatnio zaprezentowanego stanowiska przychyla się sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Ponownie podkreślić trzeba, że w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy ustawodawca na pierwszy plan wysunął obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy między małżonkami i to w taki sposób, że wyprzedza on obowiązek alimentacyjny krewnych, nawet tych którzy są zstępnymi zobowiązanymi do alimentacji w pierwszym kręgu. Nie pozostaje to w sprzeczności z regulacjami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obok bowiem regulacji zawartej w art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którą obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami - w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym funkcjonuje przepis art. 27, zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Regulacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnia więc normę i zasadę wynikającą z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. To bowiem nie rodzina wybiera ze swego grona osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, ale wyboru tego dokonał sam ustawodawca wskazując w pierwszej kolejności małżonka osoby niepełnosprawnej.

Podsumowując, w niniejszej sprawie nie zostały wskazane i dowiedzione obiektywne okoliczności wykluczające sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej małżonka - w postaci jego znacznego stopnia niepełnosprawności – co wyklucza przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia, o czym prawidłowo orzekł organ. Tym samym niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię tych przepisów.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.