Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 486/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Jerzy Strzebińczyk, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody D. z dnia 19 lipca 2006r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19.07.2006 r. Nr [...] Wojewoda D. – po rozpoznaniu odwołania J. B. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia 22.05.2006 r. Nr [...], którą orzeczono o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego - w lokalu przy ulicy W. [...] we W. – J. B. wraz z córką A. B.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie art. 15 ust. 2 tej ustawy organ wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Wyjaśniono, że postępowanie w sprawie wymeldowania J. B. z mieszkania przy ulicy W. we W., wszczęte zostało na wniosek jej teściowej – E. B., będącej jednocześnie najemczynią przedmiotowego lokalu. Wskazano także, iż wnioskodawczyni podała, że synowa wraz z córką od czerwca 2005 r. przebywa w mieszkaniu jedynie sporadycznie, nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu a ponadto jest w trakcie sprawy o rozwód z synem wnioskodawczyni – M. B.

Organ odwoławczy przytoczył też zeznania przesłuchanych w sprawie osób. W szczególności wskazano, że w dniu 24.01.2006 r. wnioskodawczyni podała, iż J. B. wraz z córką A. opuściły mieszkanie w dniu 01.06.2006 r. zabierając część swoich rzeczy, a decyzję o wyprowadzeniu się podjęła samodzielnie. Wskazała również, iż J. B. nadal posiada klucze zarówno do mieszkania, jak i do zajmowanego pokoju. Zeznała, iż pomimo wyprowadzenia się, synowa nadal przychodzi do mieszkania, przede wszystkim pod nieobecność najemczyni i jej konkubenta, zabiera wówczas kolejne swoje rzeczy. Wyjaśniła, iż mieszkanie składa się z trzech pokoi, w największym zamieszkuje ona wraz z konkubentem, najmniejszy pokój zajmuje jej syn, natomiast w pokoju średnim znajdują się rzeczy J. B. Podniosła, iż nie zna obecnego miejsca zamieszkania J. B.

Wskazani przez wnioskodawczynię świadkowie – R. S. i M. M. – będący jej sąsiadami, potwierdzili, że J. B. opuściła lokal przy ulicy W. we W. latem 2005 r. Świadkowie ci zeznali, iż do tego czasu widywali ją często odprowadzającą dziecko do przedszkola, natomiast nie widzieli jej w ogóle po lipcu 2005 r., przy czym R. S. zeznał, iż nie wie, czy wyprowadzając się zabrała z mieszkania swoje rzeczy.

Przesłuchana w dniu 25.01.2006 r. J. B. oświadczyła, iż jest w trakcie procesu o rozwód z mężem – M. B. oraz, że do września 2006 r. zamieszkiwała na stałe przy ulicy W. [...], natomiast później została zmuszona do przeniesienia się do mieszkania swoich rodziców, bowiem utrudniano jej pobyt w miejscu zameldowania. Wskazała, iż w mieszkaniu przy ulicy W. zamieszkuje obecnie jedynie jej teściowa ze swym konkubentem. Wyjaśniła, że wraz dzieckiem zajmowały największy pokój w mieszkaniu, jednakże bez jej wiedzy i zgody, E. B. przeniosła wszystkie ich rzeczy, także sprzęty kuchenne, do pokoju najmniejszego, a sama zamieszkała w dotychczas zajmowanym przez synową i wnuczkę. Podkreśliła, iż przeniesienie jej rzeczy do najmniejszego pokoju uniemożliwiło jej dalsze zamieszkiwanie w spornym lokalu, bowiem z powodu ilości mebli i rzeczy osobistych, niemożliwe stało się nawet rozłożenie w nim łóżka. Aby zapewnić dziecku możliwie najlepsze warunki, przeniosła się zatem wraz z córką do swoich rodziców. Wskazała jednocześnie, iż incydent przeniesienia jej rzeczy do mniejszego pokoju zgłosiła swemu pełnomocnikowi, który złożył w sądzie pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Podała jednocześnie, iż jej mąż – M. B. kontaktuje się z córką i od niego wie, że on również nie mieszka w lokalu przy ulicy W., bowiem oświadczył, iż dopóki lokal ten zajmowany jest przez konkubenta jego matki, on sam do niego nie wróci.

W dniu 02.02.2006 r. pełnomocnik J. B. złożył do akt sprawy kopię zawiadomienia z dnia 09.12.2005 r., złożonego do Prokuratury Rejonowej dla W. K. – Z., z którego wynikało, iż E. B. poprzez przeniesienia rzeczy J. B. i jej córki do najmniejszego pokoju w mieszkaniu przy ulicy W. [...], utrudnia jej zamieszkiwanie w miejscu zameldowania.

J. B. – konkubent wnioskodawczyni, zamieszkujący wraz z nią w spornym lokalu, podczas przesłuchania w dniu 21.03.2006 r. podał, iż wprowadził się do mieszkania przy ulicy W. [...] we W. w październiku 2005 r. wraz z E. B., która wcześniej mieszkała razem z nim w L. Wskazał, iż gdy wprowadził się do mieszkania, J. B. już w nim nie mieszkała, przyszła jedynie raz, w grudniu 2005 r. Zeznał, iż posiada ona klucze od mieszkania, a wszystkie jej rzeczy znajdują się w jednym z pokoi – średnim co do wielkości.

Wskazany przez J. B. świadek – jej ojciec L. M. – przesłuchiwany w dniu 03.04.2006 r. podał, iż gdy córka wyszła za mąż, za syna E. B., wraz z mężem wprowadzili się do mieszkania przy ulicy W. i zajmowali w nim największy pokój. Wskazał także, iż E. B., około 3-4 lata wcześniej wyprowadziła się z mieszkania i jego córka zamieszkiwała w nim tylko z mężem i z dzieckiem. Podał, iż w kwietniu 2005 r. córka i wnuczka zamieszkały wraz z nim, bowiem do mieszkania powróciła teściowa J. B. i wspólne z nią zamieszkiwanie było bardzo trudne. Wskazał przy tym, iż wie od córki, że podczas jej nieobecności w mieszkaniu, E. B. z przyjacielem przeniosła jej rzeczy z największego do najmniejszego pokoju. Zeznał również, iż od córki wie, że miała ona w spornym mieszkanku nieograniczony dostęp do kuchni i do łazienki, pomieszczenia te nie były zamknięte na klucz, jednakże konkubent teściowej utrudniał córce swobodne z nich korzystanie, chodząc za nią i np. zastawiając jej drogę.

Zeznający na wniosek J. B. świadek – M. B. – syn wnioskodawczyni, zaprzeczył, aby w jakikolwiek sposób utrudniano jego żonie zamieszkiwanie w lokalu. Oświadczył, iż w zasadzie od początku małżeństwa mieszkali sami, jednakże około czerwca 2005 r. E. B. powróciła do lokalu, a wówczas sam pomógł jej przenieść wszystkie rzeczy żony i córki do największego pokoju. Wskazał, iż w małżeństwie z J. B. nie układało im się i około maja 2005 r. podjęła ona decyzję o wyprowadzeniu się ze wspólnie zajmowanego mieszkania. Wskazał, iż wówczas zabrała część swych rzeczy osobistych oraz wszystkie rzeczy dziecka i opuściła lokal, nie podając nawet gdzie będzie mieszkała. Podał również, iż początkowo J. B. przychodziła sporadycznie do mieszkania przy ulicy W., jednak od pewnego czasu nie pokazuje się w ogóle. Podkreślił przy tym, iż posiada ona klucze od drzwi wejściowych, a dostęp do pokoju ze swoimi rzeczami oraz do korzystania z części wspólnych lokalu ma nieograniczony.

Na podstawie informacji uzyskanej z Sądu Okręgowego we W., organy ewidencyjne ustaliły, iż w toku sprawy o rozwód, J. B. nie wnosiła o orzeczenie o sposobie korzystanie ze wspólnego mieszkania.

W tej sytuacji organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i orzekł o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego J. B. wraz z córką – A. B.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, pełnomocnik J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucił, iż prawdą jest, że wyprowadziła się ona ze spornego mieszkania, jednakże zaprzeczył, aby zrobiła to dobrowolnie i na stałe. Podniósł, iż jest to stan przejściowy, spowodowany bezprawnym utrudnianiem stronie zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu. Nadto zarzucił, iż w toku postępowania rozwodowego, toczącego się z powództwa J. B. wniosła ona o orzeczenie o mieszkaniu stron poprzez przyznanie jej i jej córce największego pokoju. Odwołujący się zarzucił ponadto, iż pomimo złożonego wniosku o przesłuchanie świadków – L. M. i B. M., organ I instancji nie przeprowadził tych czynności.

Wojewoda D. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że na podstawie zeznań świadków, jak i samej J. B., ustalono, że wyprowadziła się ona z przedmiotowego lokalu ponad rok wcześniej, nie dopełniając przy tym obowiązku meldunkowego.

Odnosząc się do kwestii dobrowolnego charakteru opuszczenia lokalu organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, dla przyjęcia, iż opuszczenie miejsca zameldowania nie miało charakteru dobrowolnego, konieczne jest podjęcie skutecznych działań prawnych. Wobec ustalenia, iż J. B. takich działań nie podejmowała, organ II instancji uznał, iż jest to równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem mieszkania.

W tym stanie rzeczy – jak wywodził Wojewoda D. – brak było podstaw do zmiany kwestionowanej decyzji, spełnione bowiem zostały przesłanki (art.15 ust. 2 ustawy) potrzebne do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem J. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając się uchylenia decyzji Wojewody D. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podniesiono zarzuty: naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i uznania administracyjnego, nieprawidłowego przesłuchania świadków R. S. i M. W. co do faktu, czy J. B. nie przebywa w mieszkaniu stale, czy też tylko nie nocuje oraz naruszenia art. 77 i 78 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie wnioskowanych świadków: B. i L. M., I. K. i A. Ś. oraz niedopuszczenie dowodów z akt postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. – K. w sprawie utrudniania zamieszkiwania J. B. wraz z córką w spornym mieszkaniu, z akt postępowania o rozwód, z wizji lokalnej w mieszkaniu przy ulicy W. [...] we W. oraz zdjęć obrazujących stan pokoju, do którego rzeczy J. B. przeniosła wnioskodawczyni, zamykając jednocześnie na klucz pozostałe pokoje w mieszkaniu, za wyjątkiem łazienki i kuchni.

W uzasadnieniu skargi wywodzono, iż niesłusznie organy ewidencyjne uznają za tożsame pojęcia "niezamieszkiwania" i "nieprzebywania" w lokalu. Skarżąca kolejny raz podkreśliła, iż fakt, że czasowo nie przebywa w mieszkaniu wynika jedynie z utrudniania jej tego przez teściową. Zarzucono jednocześnie, iż pomimo złożenia przez skarżącą do akt administracyjnych zdjęć wskazujących na warunki stworzone w pokoju przeznaczonym dla skarżącej przez wnioskodawczynię, organ nie włączył wspomnianych zdjęć w poczet materiału dowodowego.

W skardze podniesiono ponadto, iż fakt, potwierdzony również przez wnioskodawczynię, przychodzenia do mieszkania przez skarżącą w ciągu dnia, świadczy o tym, iż nadal koncentruje ona tam swoje centrum życiowe i podejmuje próby spokojnego zamieszkiwania. Wskazano przy tym, że gdyby w rzeczywistości J. B. dobrowolnie podjęła decyzję o wyprowadzeniu się, co przyjęły organy obu instancji, wówczas oddałaby najemczyni mieszkania klucze do lokalu

Zarzucono również, iż w toku postępowania zgłoszono organowi, iż przed organami ścigania toczy się postępowanie w sprawie utrudniania J. B. zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu. Zdaniem skarżącego, organ winien w takiej sytuacji co najmniej zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania. Podkreślono, iż niezakończenia postępowania karnego nie można w żaden sposób uznać za brak skutecznych działań prawnych strony, a więc za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu, co uczyniły organy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przywoływanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie przedstawionej kognicji sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podniesionych zarzutów są zasadne. Zdaniem Sądu jednakże postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zasady informacji oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.

Normą prawa materialnego, o którą oparto zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W., jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego (...) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183). Warunkiem zatem wydania decyzji o wymeldowaniu J. B. wraz z córką z miejsca pobytu stałego w spornym lokalu było ustalenie w toku postępowania wyjaśniającego, iż dobrowolnie opuściły one - w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - lokal przy ulicy W. [...] we W.

Obowiązek wykazania tej przesłanki (opuszczenia lokalu) spoczywa nie tylko na osobie wnioskującej o wymeldowanie, ale także na organie ewidencyjnym prowadzącym postępowanie. Sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej stanowi, iż "w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego". Rozwinięciem tej zasady jest art. 77 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe regulacje wskazują na organ administracji jako podmiot, na którym spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zmierzający do jak najdokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Chodzi tu nie tylko o podejmowanie różnorodnych czynności w postępowaniu dowodowym, ale także o zapewnienie, by dowody na których oparto rozstrzygnięcie były wiarygodne. Przeprowadzenie czynności dowodowych z zachowaniem wymaganych procedur jest szczególnie ważne w przypadku postępowań, w których uczestniczą strony mające przeciwstawne interesy – jak w rozpoznawanej sprawie.

W przedmiotowej sprawie, w szczególności podczas postępowania przed organem II instancji, uchybiono tym wymogom. W odwołaniu od rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta, strona podniosła zarzut, iż pomimo zgłoszenia stosownego wniosku, organ ewidencyjny nie przesłuchał w charakterze świadka B. i L. M. W takiej sytuacji, organ odwoławczy, po myśli wskazanych wyżej przepisów k.p.a. zobowiązany był uzupełnić postępowanie dowodowe w tym zakresie, bądź – w przypadku uznania, iż przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy – stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. wyczerpujące wyjaśnienie swego stanowiska zawrzeć w uzasadnieniu wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Uzasadnienie to powinno nie tylko wskazywać fakty uznane za udowodnione, ale i powinno zawierać ocenę wiarygodności dowodów zgromadzonych w sprawie i ich mocy. Spełnienie powyższych wymogów jest o tyle istotne, że pozwala na kontrolę czy organ nie przekroczył granic zasady swobodnej oceny dowodów (zawartej w art. 80 k.p.a.).

Tymczasem, w uzasadnieniu decyzji Wojewody D. brak jest jakiegokolwiek odniesienia do wskazanych zarzutów odwołania. Z motywów drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia nie wynika np. czym kierował się organ, podejmując decyzję o zaniechaniu przesłuchania B. M.

Godzi się w tym miejscu podkreślić, iż wbrew sformułowanemu w skardze zarzutowi, świadek L. M. został przesłuchany przez organ I instancji w dniu 3 kwietnia 2006 r., natomiast wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. M. zgłoszony został po raz pierwszy dopiero w odwołaniu od decyzji, niemniej jednak, w postępowaniu administracyjnym, rozpoznawanie sprawy w trybie odwoławczym nie ma charakteru kasacyjnego, jego istotą jest ponowne rozpoznanie sprawy, a organ II instancji może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 k.p.a.). Dlatego Wojewoda D. winien postąpić po myśli wskazanych powyżej przepisów procedury administracyjnej, tym bardziej, iż zaniechał również, wbrew wyraźnej dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomienia stron o ukończeniu postępowania i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, uniemożliwiając tym samym stronie żądanie ewentualnego uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. Skoro Wojewoda nie przeprowadził żądanych przez stronę dowodów, a jednocześnie nie umożliwił stronie zapoznania się z aktami postępowania, tym bardziej szczegółowo winien wyjaśnić swe stanowisko w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Kolejne uchybienie przepisom postępowania administracyjnego dotyczy trybu przeprowadzania dowodu ze świadków. Wymogi w tym względzie zostały określone w art. 79 k.p.a., stanowiącym o prawie strony do udziału w czynnościach postępowania dowodowego. Zgodnie z powyższym przepisem strona powinna być zawiadamiana o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1), jak również ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Realizacja przytoczonego przepisu ma służyć gwarancji dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a.

Wprowadzony cytowanym przepisem tryb przesłuchania świadków został jednak przez organ pierwszej instancji całkowicie pominięty, zaś organ drugiej instancji uchybienia tego nie odnotował, nie uznał za znaczące. Tymczasem regulacja ta jest emanacją ogólnej zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) i stanowi procesową gwarancję praw strony w postępowaniu dowodowym, a w dalszej kolejności – jak już zaznaczono – umożliwia pełną realizację zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu, poprzez możliwość konfrontowania stanowisk stron. Odstąpienie od zasady czynnego udziału stron jest możliwe tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny odstąpienia organ jest obowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji (art. 10 § 2 i 3 k.p.a.). Odstępując w spawie od zawiadomienia strony o przesłuchaniu świadków organ nie wskazał jednak motywów, jakimi się kierował; trudno zresztą sobie wyobrazić, by w przypadku sprawy meldunkowej mogła rzeczywiście wystąpić jedna z przesłanek wskazanych w art. 10 § 2 k.p.a. Naruszenie obowiązku wynikającego z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a., skutkujące naruszeniem czynnego udziału stron w postępowaniu, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r. sygn. akt II SA 1210/99, LEX nr 46806; wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 1035/97, LEX nr 36901; wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r. sygn. akt II SA 2015/85, ONSA 1986 Nr 1, poz. 13).

W tym kontekście, uznać należało, iż naruszenie przez organ odwoławczy przytoczonych powyżej przepisów postępowania, skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji (celem ponownego rozpoznania sprawy).

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zastosowanie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wymaga jedynie ustalenia czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu. Źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu – jak już wskazywano - w sposób trwały i dobrowolny; nie ma zaś żadnego znaczenia do dokonania tej czynności to czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał - mimo braku wyraźnego zarzutu w tym zakresie - że opierając zaskarżoną decyzję na powołanym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ nie poczynił żadnych ustaleń co do przesłanki trwałości opuszczenia lokalu. Wywody organów administracyjnych ograniczały się jedynie do rozważań dotyczących dobrowolności opuszczenia mieszkania, przy całkowitym pominięciu kwestii jego trwałości, co z oczywistych względów nie może zostać uznane za wystarczające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Godzi się w tym miejscu podkreślić, iż skarżąca konsekwentnie w toku postępowania twierdziła, iż nie opuściła mieszkania przy ulicy W. [...] w sposób trwały i nie przeniosła w inne miejsce swego centrum życiowego. Przy tym, tak wnioskodawczyni przedmiotowego postępowania administracyjnego jak i przesłuchani w sprawie świadkowie zeznali, iż skarżąca pozostawiła w spornym lokalu swoje rzeczy (zarówno osobiste, jak i meble czy sprzętów AGD).Okoliczność ta jednakże – pod kątem oceny ewentualnej trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego - pozostała całkowicie poza sferą badania przez organy administracyjne. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, rzeczą organu będzie dokładne wyjaśnienie powyższego i rozważenie przesłanki trwałego opuszczenia lokalu.

Nie do końca – w opinii Sądu - można też zgodzić się z dokonaną przez organ odwoławczy interpretacją przesłanki "dobrowolności".

Skład orzekający podziela pogląd, że dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce, gdy nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Tym samym dobrowolnym jest nie tylko opuszczenie lokalu z własnej i nieprzymuszonej woli osoby zainteresowanej, ale i takie opuszczenie lokalu, które nie uzasadnia skorzystania przez zainteresowanego z ochrony prawnej.

Nie można jednak podzielić stanowiska organu odwoławczego, że niedobrowolne opuszczenie mieszkania może być wykazane tylko podjęciem takich prawem przewidzianych środków, wskutek których strona uzyska rozstrzygnięcie sądowe, m.in. orzeczenie potwierdzające fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu.

W niniejszej sprawie tymczasem, poza sporem, w poczet dowodów sprawy dopuszczono kopię zawiadomienia skierowanego przez skarżącą do Prokuratury dla W.-K. o zmuszeniu jej do wyprowadzenia się z mieszkania.

Wprawdzie zaaprobować należy wynikający z uzasadnienia decyzji organu I instancji pogląd, że bezspornie sprzeczne z wolą skarżącej przeniesienie jej rzeczy - do pomieszczenia innego niż wcześniej zajmowany – nie może być utożsamiane z przymuszaniem do opuszczenia całego lokalu. Jednakże fakt złożenia przez skarżącą do Prokuratury w/w zawiadomienia w zestawieniu ze znajdującymi się w materiale dowodowym zeznaniami skarżącej i jej ojca na okoliczność przymuszania J. B. (przez E. B. i jej konkubenta) do opuszczenia lokalu wymaga dokonania przez organy administracyjne rozważenia i oceny - wyrażonej w uzasadnieniu w sposób poddający się kontroli. Bez tego stanowisko organu co do dobrowolności opuszczenia przez J. B. miejsca zamieszkania, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy i nie uzasadnia wymeldowania na podstawie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organy administracyjne zobowiązane będą uzupełnić postępowanie wyjaśniające w powyżej określonym zakresie i na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, ocenionego w graniach prawem przewidzianej swobody, podjąć stosowne rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie odpowiadać będzie wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uwzględnienia wymagało będzie także, że o tym czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Oczywiste jest jednakże, że o faktycznym zamiarze nie decyduje jedynie zamiar deklarowany przez zainteresowanego lecz zamiar obiektywny a zatem wynikający z całokształtu okoliczności sprawy.

Z tych względów, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c , i art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.