Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 600/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 9, art. 75 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 1-2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca [...] r. nr [...]; 2. zasądza na rzecz skarżącej J. P. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. zasądza na rzecz radcy prawnego M. O. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. (nr [...]) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Kierownikiem Urzędu albo organem administracji), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwaną dalej kpa) wznowił postępowanie w sprawie J. P., zakończone decyzją ostateczną Kierownika Urzędu z dnia [...] sierpnia 2006 r. (nr [...]).

W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., Kierownik Urzędu odmówił stronie przyznania uprawnień z tytułu pobytu w obozach w W. i P. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. Kierownik Urzędu wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona przebywała w obozie pracy przymusowej w P. Organ jednocześnie wskazał, powołując się na publikację "Das Nationalsozialistiche Lagersystem CCP", iż obozy w P. i W. nie były obozami za pobyt w których przysługują uprawnienia kombatanckie. W/w decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05. Sąd zalecił organowi zbadanie charakteru obozu P.-W. Jednocześnie strona wniosła o przyznanie uprawnień także z innego tytułu - tj. udzielania schronienia osobom pochodzenia żydowskiego. Podczas przesłuchania w charakterze strony J. PS. wskazała, że w końcu czerwca 1944 r. z całą rodziną została wywieziona do obozu dla robotników cywilnych w A. – P. L. O tym, że w P. L. istniał obóz dla robotników cywilnych poinformował również O. V. w piśmie z dnia [...] września 2005 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kierownik Urzędu przyznał uprawnienia stronie z tytułu dawania schronienia osobom narodowości żydowskiej i odmówił ich przyznania z tytułu pobytu w wymienionych obozach. Od powyższej decyzji strona nie złożyła do Kierownika Urzędu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podaniem z dnia [...] września 2007 r., doprecyzowanym w piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r. strona zwróciła się o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., odmówił wznowienia postępowania wskazując, że nadesłane przez stronę dokumenty były już wcześniej przedłożone przez stronę i wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w toku zwykłego postępowania. Ponadto organ wskazał, iż fakt istnienia podobozu obozu koncentracyjnego istniejącego od listopada 1944 r. w L.-P. był znany Kierownikowi Urzędu przed wydaniem decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 227/08 WSA uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2008 r. WSA pozostawił w obrocie prawnym decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że dowody na jakie powoływała się skarżąca, składając wniosek o wznowienie postępowania, były znane organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Jednakże przed wydaniem decyzji w drugiej instancji organowi przedstawiono dwa inne dokumenty, które nie znajdowały się wcześniej w aktach administracyjnych. Sąd uznał, iż słuszny interes strony wymagał rzetelnego ustalenia wartości dowodowej dokumentów, na które się powoływała, a przede wszystkim wyjaśnienia niejasności, czy rozbieżności dotyczących dowodów, które po raz pierwszy pojawiły się w sprawie. Sąd stwierdził, że organ nie przeprowadził analizy dokumentów dołączonych do akt sprawy przed wydaniem decyzji II-instancyjnej - pod kątem ich związku z daną sprawą i tego, czy są to nowe dowody w sprawie. Zdaniem Sądu organ nie wskazał również, na jakiej podstawie ustalił, iż treść pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. była już znana organowi przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym. Nie podjął się także przetłumaczenia tekstu "Das nationalsozialistiche Lagersystem". Organ mając na względzie powyższe wytyczne ponownie sprawdził przesłanki wznowienia postępowania i nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku, decyzją z dnia [...] maja 2009 roku (nr [...]), utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2008 roku.

J. P. zaskarżyła powyższą decyzję do WSA, który wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 roku uchylił zarówno decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2009 roku jak i decyzję ją poprzedzającą z [...] stycznia 2008 roku, będącą wcześniej przedmiotem oceny WSA w wyroku z [...] stycznia 2009 roku (k. 190 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. (nr [...]) Kierownik Urzędu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i stanu powojennego (t. j. Dz. U. 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm., zwaną dalej ustawą o kombatantach), po przeprowadzeniu postępowania o którym mowa w art. 149 § 2 kpa, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2006 r. (nr [...]).

Motywując swoje stanowisko Kierownik Urzędu podkreślił, że w wyroku z dnia [...] stycznia 2009 roku, zapadłym w przedmiotowej sprawie WSA zobowiązał organ do analizy dokumentów dołączonych do akt sprawy przed wydanie decyzji II instancji, tj. pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. oraz kserokopii pochodzącej z "Das nationalsozialistiche Lagersystem". Zważając, że podstawą uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2009 roku (nr [...]) były wyłącznie błędy proceduralne, organ powtórzył czynności sprzed wydania uchylonej decyzji.

Rozpatrując materiał zgromadzony w sprawie warto zaznaczyć, że wnioskodawczyni w dniu [...] marca 2008 r. (brak pisma przewodniego) nadesłała w załączeniu jedynie pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. Natomiast kserokopie ze zbioru "Das nationalsozialistiche Lagersystem" dotyczące obozów P. i L. zostały dołączone przez Kierownika Urzędu. Świadczy o tym jednoznacznie wydruk z bazy kancelaryjnej urzędu znajdujący się w aktach oraz karta przeglądowa sprawy przesłana do WSA wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę z dnia [...] maja 2008 r. Kserokopie w/w zostały załączone przez pracownika urzędu w czasie postępowania w II instancji w 2008 roku, po złożeniu przez J.P., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na obecne wznowienie postępowania organ uznaje za właściwe odniesienie się do powyższych dokumentów, które zaprzeczają merytorycznym wnioskom strony i potwierdzają dotychczasową linię orzeczniczą dotyczącą wniosku o uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim. Nie zostało potwierdzone istnienie obozu, którym mogła przebywać strona, spełniającego przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a", "b" i "c". Nie ma zatem podstaw do rozszerzenia, po wznowieniu postępowania, posiadanych przez zainteresowaną uprawnień.

Odnosząc się natomiast do pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 roku, Kierownik Urzędu stwierdził, że okoliczność istnienia w P. (KZ L.-P.) podobozu obozu koncentracyjnego Mauthausen była znana organowi w chwili wydawania decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Jakkolwiek pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 roku nie mogło być znane organowi w chwili wydawania decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich to jego treść dotycząca funkcjonowania podobozu obozu koncentracyjnego w L. P. była znana organowi m.in. obóz L. P. jest wymieniony w publikacji "Verzeichms der Haftstatten Unter dem Reichsfubrer -SS (1933-1945)".

Kierownik Urzędu podkreślił nadto marginalnie, że kwestia pobytu strony w obozie w P. była już przedmiotem rozpoznania w trybie zwyczajnym. Organ wydając wówczas decyzję uznał, że z przedstawionego materiału dowodowego (protokół z przesłuchania strony, dokumenty rodziców strony, pismo O. V. z dnia [...] września 2005 r.) wynikało jednoznacznie, że strona przebywała w obozie dla robotników cywilnych w L. P. Organ wykluczył okoliczność pobytu strony w obozie spełniającym warunki określone w art. 4 ust.1 pkt 1 lit "a", b" oraz "c" ustawy o kombatantach. Wnioskodawczyni nie kwestionowała powyższych ustaleń Kierownika Urzędu i nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. Strona nie złożyła we wniosku o wznowienie dokumentów mogących być podstawą do uchylenia decyzji z [...] kwietnia 2006 roku oraz przyznania stronie uprawnień z następnego tytułu z ustawy kombatanckiej (k. 195-197 akt administracyjnych).

J. P. pismem z dnia [...] marca 2010 r. złożyła do Kierownika Urzędu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z dnia [...] marca 2010 r., wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Powołując się w uzasadnieniu wniosku na wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2009 r. (sygn. akt IV SA/Po 227/08) odwołująca zauważyła, że Kierownik Urzędu wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił także, że "organ II instancji nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił, iż treść pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. była już znana organowi przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym, a także nie podjął się tłumaczenia tekstu "Das nationalsozialistiche Lagersystem" z języka angielskiego na język polski oraz się do niego nie ustosunkował". W wyżej zacytowanym fragmencie uzasadnienia Sąd dał organowi administracji instrukcję jak powinien postąpić, aby wnikliwie wyjaśnić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kierownik Urzędu zignorował jedno z wyżej wymienionych poleceń Sądu: nie przetłumaczył tekstu "Das nationalsozialistiche Lagersystem" z języka angielskiego na język polski oraz się do niego nie ustosunkował. Wydał natomiast - bez wyjaśnienia sprawy - kolejną decyzję na niekorzyść odwołującej. Przede wszystkim z uzasadnienia decyzji nie wynika, czy dokument został - zgodnie z wytycznymi WSA - przetłumaczony oraz czy z treści tego dokumentu wynika charakter obozu w P.

Odwołująca podkreśliła również, że organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę również wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia [...] kwietnia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Po 529/05). Zgodnie z treścią uzasadnienia tego wyroku "o tym, czy obóz hitlerowski był obozem koncentracyjnym w rozumieniu ustawy o kombatantach decyduje nie jego nazwa, zwłaszcza w nomenklaturze niemieckiej, ale jego funkcja w realizacji eksterminacyjnej polityki okupanta wobec Polaków, warunki życia w obozie, zadania obozu, przyczyny osadzenia w nim ludności polskiej".

Ponadto, z szeregu publikacji naukowych traktujących o wysiedleniu ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-1941 wynika, że Niemcy tworzyli szereg obozów o różnych nazwach (w tym "przesiedleńczych" czy "przejściowych") dla wysiedlanej ludności polskiej z Wielkopolski do Generalnego gubernatorstwa, III Rzeszy czy do Austrii bądź krajów okupowanych przez III Rzeszę. Z badań historyków wynika, że poza obozami wymienionymi w rozporządzeniu, ludność polska osadzona była w różnych innych obozach (o różnych nazwach), a osoby w tych obozach przebywające pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (z treści uzasadnienia wyroku WSA z 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05).

W dalszej części uzasadnienia odwołująca podkreśliła, że w 1944 roku deportowano jej rodzinę do obozu w nieludzkich warunkach. W obozie pędzono wszystkich jak zwierzęta pod eskortą żandarmów dwa raz dziennie do łaźni, gdzie puszczano gorącą wodę, która paliła skórę i oczy. Podczas takiego traktowania ludzi zdarzało się, że małe dzieci umierały. Wymieniony obóz mieścił się [...] km od obozu w D. Obóz w którym przebywała odwołująca był ogrodzony drutem kolczastym i dozorowany był przez żandarmów. Odwołującą, a także pozostałe dzieci, pozostawiano głodne i bez opieki, bito i zmuszano do ciężkiej pracy. Pobyt w obozie przyczynił się w głównej mierze do kalectwa odwołującej (zwyrodnienie stawów). Zresztą organizmy wszystkich dzieci znajdujących się w obozie były tak wyniszczone, że po powrocie do Polski zmuszane były pić całymi butelkami tran, który ofiarowali Amerykanie.

Rodzice odwołującej byli namawiani przez Amerykanów, którzy wyzwolili obóz, aby nie powracać do Polski. Rodzice odwołującej jednak byli bezgranicznymi patriotami i nie chcieli korzystać z dobrodziejstw, jakie mogła ona mieć za granicą. W Polsce z powodu biedy odwołująca nie mogła mieć zapewnionego wykształcenia i dobrobytu.

Na zakończenie odwołująca podkreśliła, że postępowanie Kierownika Urzędu sprzeczne jest również z art. 7 kpa, na co zwracał również uwagę WSA: "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Sąd administracyjny zwrócił również uwagę na to, że "Organ administracji państwowej posiada zdecydowanie większe możliwości dotarcia do źródeł historycznych. Rozpatrując wniosek strony, Kierownik Urzędu nie poczynił żadnych ustaleń w celu ustalenia charakteru jej pobytu w powołanych obozach, która będąc małym dzieckiem mogła zostać w nich umieszczona z racji przeznaczenia do zniemczenia".

WSA zobowiązał Kierownika Urzędu do tego, by organ sięgnął do źródeł historycznych i wnikliwie zbadał rzeczywisty charakter obozu w P. Organ natomiast oparł swoją decyzję na informacji z IPN, z której wynika, że obóz w P. nie figuruje w urzędowych wykazach (k. 192-194 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2010 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu podkreślił, że odwołująca w dniu [...] marca 2008 r. (brak pisma przewodniego) nadesłała w załączeniu jedynie pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. Natomiast kserokopie ze zbioru "Das nationalsozialistiche Lagersystem" dotyczące obozów P. i L. zostały dołączone przez organ orzekający. Świadczy o tym jednoznacznie wydruk z bazy kancelaryjnej Urzędu oraz karta przeglądowa sprawy przesłana do WSA wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę z dnia [...] maja 2008 r. Z uwagi na fakt, że kserokopia z w/w publikacji nie została dołączona do akt sprawy przez wnioskodawczynię, organ nie jest obowiązany oceniać tego dokumentu pod kątem wznowienia postępowania w sprawie (m. in. do tłumaczenia powyższego dokumentu). Na marginesie należy jedynie zauważyć, że publikacja "Das nationalsozialistiche Lagersystem" była powoływana już przez organ orzekający przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. O publikacji wiedziała więc odwołująca, bowiem powyższa decyzja została jej doręczona dnia [...] kwietnia 2005 r.

Odnosząc się natomiast do pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. Kierownik Urzędu stwierdził, że okoliczność istnienia w P. (KZ L.-P.) podobozu obozu koncentracyjnego M. była znana organowi w chwili wydawania decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Jakkolwiek pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. nie mogło być znane organowi w chwili wydawania decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, to jego treść dotycząca funkcjonowania podobozu obozu koncentracyjnego w L. P. była znana organowi m.in. obóz L. P. jest wymieniony w publikacji "Verzeichnis der Haftstatten Unter dem Reichsfuhrer - SS (1933-1945)".

W/w pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. nie zawiera informacji potwierdzających okoliczność osadzenia rodziny strony w w/w obozie, a jedynie wiadomości odnośnie daty założenia i funkcjonowania obozu. Jak wynika z pisma stanowiącego podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, obóz L.-P. funkcjonował od [...] listopada 1944 r. do [...] maja 1945 r., był podobozem obozu koncentracyjnego Mauthausen, osadzano w nim wyłącznie kobiety, które pracowały w fabryce papieru Lenzing Zellwell und Papierfabrik AG.

W/w informacje dotyczące istnienia, funkcjonowania oraz osób osadzanych pokrywają się z wiadomościami zawartymi w dostępnej Urzędowi publikacji Das nationalsozialistiche Lagersystem. W publikacji tej wskazano jednak ponadto, że w fabryce L. Z. AG pracowały więźniarki osadzone w podobozie obozu koncentracyjnego M. w L. oraz osoby osadzone w cywilnym obozie pracy przymusowej w PN. (Zivilarbeiterlager).

Mając na uwadze podnoszone przez stronę okoliczności organ orzekający rozpoznając niniejszą sprawę na podstawie w/w publikacji ustalił, że obóz przeznaczony dla pracowników przymusowych w P. funkcjonował w okresie od 1941 r. do 1945 r. Osadzano w nim kobiety i mężczyzn, którzy pracowali w L. Z. AG.

Istnienie obozu dla pracowników przymusowych w P. zostało również potwierdzone w przesłanym przez stronę piśmie z dnia [...] września 2005 r. z Ósterreichischer Versohnungsfonds, w którym wskazano, że strona otrzymała świadczenie odpowiadające pracy i uwięzieniu w obozie w którym przebywali jej rodzice tj. obozie dla pracowników przymusowych.

Podsumowując swoje rozważania Kierownik Urzędu stwierdził, że odwołująca nie przedłożyła dostatecznych dowodów potwierdzających osadzenie jej rodziny w podobozie obozu koncentracyjnego w L. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że na podstawie karty pracy rodziców wnioskodawczyni ustalono, iż rodzina zainteresowanej przebywała w L. P. od [...] lipca 1944 r., zatem nie mogła przebywać w podobozie obozu koncentracyjnego M. w L., bowiem obóz ten wówczas jeszcze nie funkcjonował, ponadto był on przeznaczony jedynie dla kobiet. Przedstawione przez stronę dokumenty (karty pracy rodziców), własna relacja strony, jak i dowody z dokumentu jednoznacznie wskazują, że rodzice zainteresowanej wykonywali na terenie III Rzeszy pracę przymusową i nie mogli znajdować się w obozie koncentracyjnym znajdującym się w tej samej miejscowości. W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka uprawniająca do przyznania przywilejów kombatanckich wymieniona w ustawie o kombatantach. Odwołująca nie przebywała bowiem w miejscu, w którym warunki pobytu nie różniły się warunków panujących w obozach koncentracyjnych. Obozy koncentracyjne były to miejsca odosobnione przeznaczone do izolacji, niewolniczej eksploatacji fizycznej i eksterminacji przeciwników faszyzmu. Przy ich lokalizacji dużą uwagę przywiązywano do ich położenia. Obozy te były pilnie strzeżone, zaś w ich bezpośrednim sąsiedztwie nie mogły ze względów bezpieczeństwa znajdować się żadne zabudowania. Tymczasem zarówno z twierdzeń strony, jak również aktualnych badań historycznych wynika, iż ograniczenia, którym byli poddani robotnicy przymusowi dotyczą szeroko rozumianej sfery warunków pracy i opieki.

Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy Kierownik Urzędu uznał, że strona - poza własną relacją — nie przedstawiła żadnego urzędowego lub prywatnego dokumentu potwierdzającego osadzenie w podobozie obozu koncentracyjnego M. w L. (k. 208-209 akt administracyjnych).

W skardze z dnia [...] czerwca 2010 r. na powyższą decyzję do WSA J. P. zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 kpa, wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2010 r.

Motywując swoje stanowisko skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz zaistniałe w związku z tym uchybienia, których dopuścił się Kierownik Urzędu.

W dniu [...] kwietnia 2008 r. Kierownik Urzędu wydał decyzję, w której odmówił wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją administracyjną w sprawie, utrzymując w mocy decyzję z dnia z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]).

W dniu [...] stycznia 2009 r. WSA w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 227/08 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Kierownik Urzędu wydając decyzję naruszył art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił także, że "organ lI instancji nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił, iż treść pisma Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. była już znana organowi przed wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym, a także nie podjął się tłumaczenia tekstu "Das nationalsozialistiche Lagersystem" z języka angielskiego na język polski oraz się do niego nie ustosunkował". W wyżej zacytowanym fragmencie uzasadnienia Sąd dał organowi administracji instrukcję, jak powinien postąpić, aby wnikliwie wyjaśnić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kierownik Urzędu zignorował jedno z wyżej wymienionych poleceń Sądu: nie przetłumaczył tekstu "Das nationalsozialistiche Lagersystem" z języka angielskiego na język polski oraz się do niego nie ustosunkował. Wydał natomiast - bez wyjaśnienia (sprawy - kolejną decyzję w dniu [...] maja 2009 r. utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...].

Po kolejnym zaskarżeniu decyzji Kierownika Urzędu, WSA w dniu [...] listopada 2009 r. po raz kolejny uchylił wadliwą decyzję organu ll-instancji w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 481/09. W uzasadnieniu wyroku z dnia 5 listopada 2009 r. WSA w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 481/09 wytknął organowi prowadzącemu postępowanie proste błędy w prowadzeniu postępowania administracyjnego.

Organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę również wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05. Zgodnie z treścią uzasadnienia tego wyroku "o tym, czy obóz hitlerowski był obozem koncentracyjnym w rozumieniu ustawy o kombatantach decyduje nie jego nazwa, zwłaszcza w nomenklaturze niemieckiej, ale jego funkcja w realizacji eksterminacyjnej polityki okupanta wobec Polaków, warunki życia w obozie, zadania obozu, przyczyny osadzenia w nim ludności polskiej". Ponadto, z szeregu publikacji naukowych traktujących o wysiedleniu ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-1941 wynika, że Niemcy tworzyli szereg obozów o różnych nazwach (w tym "przesiedleńczych" czy "przejściowych") dla wysiedlanej ludności polskiej z Wielkopolski do generalnego Gubernatorstwa, III Rzeszy czy do Austrii bądź krajów okupowanych przez III Rzeszę. Z badań historyków wynika, że poza obozami wymienionymi w rozporządzeniu, ludność polska osadzona była w różnych innych obozach (o różnych nazwach), a osoby w tych obozach przebywające pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (z treści uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05).

Skarżąca stwierdziła, że po raz kolejny Kierownik Urzędu wydał w sprawie decyzję bez wyjaśnienia sprawy, aby "załatwić" kolejny numer sprawy, a dla skarżącej jest to najważniejsza sprawa w życiu, ponieważ dotyczy przywracania mojej godności jako obywatela polskiego.

Wskazując na swoje przeżycia z okresu II wojny światowej skarżąca zauważyła, że w roku 1944 deportowano jej rodzinę do obozu w nieludzkich warunkach. W obozie pędzono wszystkich jak zwierzęta pod eskortą żandarmów dwa raz dziennie do łaźni, gdzie puszczano gorącą wodę, która paliła skórę i oczy. Podczas takiego traktowania ludzi zdarzało się, że małe dzieci umierały. Wymieniony obóz mieścił się 30 km od obozu w Dachau. Obóz, w którym przebywaliśmy był ogrodzony drutem kolczastym i dozorowany był przez żandarmów. Dzieci, w tym skarżącą, pozostawiano głodne i bez opieki, bito i zmuszano do ciężkiej pracy. Pobyt w obozie przyczynił się w głównej mierze do kalectwa skarżącej (zwyrodnienie stawów). Zresztą organizmy wszystkich dzieci znajdujących się w obozie były tak wyniszczone, że po powrocie do Polski zmuszane były pić całymi butelkami tran, który ofiarowali Amerykanie.

Skarżąca zwróciła uwagę, że postępowanie Kierownika Urzędu sprzeczne jest również z art. 7 kpa, na co zwracał również uwagę WSA: "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Sąd administracyjny zwrócił również uwagę na to, że "Organ administracji państwowej posiada zdecydowanie większe możliwości dotarcia do źródeł historycznych. Rozpatrując wniosek strony, Kierownik Urzędu nie poczynił żadnych ustaleń w celu ustalenia charakteru jej pobytu w powołanych obozach, która będąc małym dzieckiem mogła zostać w nich umieszczona z racji przeznaczenia do zniemczenia".

WSA zobowiązał Kierownika Urzędu do tego, by organ sięgnął do źródeł historycznych i wnikliwie zbadał rzeczywisty charakter obozu w P. Organ natomiast oparł swoją decyzję na informacji z IPN, z której wynika, że obóz w P. nie figuruje w urzędowych wykazach (k. 3-6 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]) Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

W uzasadnieniu organ administracji podkreślił, że podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a jego oceny dokonał z uwzględnieniem zasad rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego (k. 12 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że była ona już przedmiotem trzykrotnego badania pod kątem zgodności z prawem podejmowanych rozstrzygnięć przez Kierownika Urzędu.

W wyroku z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05, WSA orzekając o odmowie przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2005 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] listopada 2004 r. (nr [...]). Formułując wiążące organ wskazania odnośnie dalszego postępowania w sprawie WSA zwrócił uwagę, że Kierownik Urzędu powinien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe dla szczegółowego ustalenia pobytu strony w obozie w P..- W., w szczególności charakteru tych obozów, warunków pobytu oraz realizowanej w nich polityki eksternistycznej w stosunku do osób tam osadzonych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. (nr [...]) Kierownik Urzędu przyznał uprawnienia kombatanckie skarżącej w wymiarze jednego miesiąca z tytułu dawania schronienia osobom narodowości żydowskiej (punkt 1 decyzji) oraz odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w obozach W. oraz P. (punkt 2 decyzji). Skarżąca nie zakwestionowała tej decyzji w trybie odwoławczym, tylko pismem z dnia [...] września 2007 r., sprecyzowanym w dniu [...] grudnia 2007 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego.

Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 227/08, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2008 r. (nr [...]) w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, pozostawiając jednocześnie w obrocie prawnym decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]), odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] stycznia 2009 r. WSA podkreślił, że przed wydaniem decyzji II-instancyjnej Kierownikowi Urzędu przedstawiono dwa dokumenty, które wcześniej nie znajdowały się w aktach sprawy. Są to: pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. (L. dz. [...]) oraz tekst "Das nationalsozialistische Lagersystem". Tymczasem Kierownik Urzędu nie przeprowadził analizy załączonych do akt sprawy powyższych dokumentów pod kątem ich związku ze sprawą oraz tego, czy są to nowe dokumenty dowodowe w sprawie. Kierownik Urzędu nie podjął się także przetłumaczenia tekstu "Das nationalsozialistische Lagersystem" z języka angielskiego na język polski oraz się do niego nie ustosunkował. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien więc, mając na uwadze powyższe wskazania, raz jeszcze przeanalizować treść owych dokumentów, i dokonać ich oceny w kontekście tego, czy są to nowe dowody w tej sprawie.

Trzeci z kolei w przedmiotowej sprawie wyrok zapadł w dniu [...] listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 481/09. WSA uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2009 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]). Uchylenie zaskarżonych decyzji nastąpiło ze względów proceduralnych, ponieważ pomimo wskazania przez organ podstawy decyzji z art. 149 § 3 kpa i odmowy wznowienia postępowania, Kierownik Urzędu nie wskazał żadnej z przyczyn podmiotowych, przedmiotowych, czy też uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, lecz przedstawił wywód dotyczący braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, która to czynność dopuszczalna byłaby dopiero po wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 i § 2 kpa.

W rozpoznawanej sprawie Kierownik Urzędu w sposób prawidłowy w pierwszej kolejności wydał dnia [...] lutego 2010 r. postanowienie o wznowieniu postępowania, a dopiero na skutek przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego wydana została dnia [...] marca 2010 r. decyzja odmawiająca uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. Odmowa wznowienia postępowania może bowiem nastąpić z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych (wyrok NSA z dnia 30.01.2008 r., sygn. akt II OSK 1949/06, lex nr 437529). Strona skarżąca we wniosku o wznowienie powołała się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowiącym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Nowymi okolicznościami w postępowaniu są: pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. (L. dz. [...]) oraz tekst ze zbioru "Das nationalsozialistische Lagersystem", dotyczący obozów w P. oraz w L. W doktrynie wyróżnia się trzy przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Są nimi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, istotnych dla sprawy. Druga przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję (szerzej zob. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003 r., str. 634-637). W orzecznictwie natomiast podkreśla się, że nowe dowody i fakty muszą być na nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Nie mogły być dotąd znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie. Nie jest przy tym istotne, czy nastąpiło to w wyniku zaniedbań tego organu, czy też z innych przyczyn (wyrok NSA z dnia 27.01.1984 r., sygn. akt SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1/7, wyrok NSA z dnia 05.11.1998 r., sygn. akt III SA 1226/97, lex nr 35503).

Zgodnie z art. 149 § 2 kpa, postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Otwiera ono postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa nie wpłynęły na treść decyzji (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., str. 356. Zob. też B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003 r., str. 658-659). Prowadząc postępowanie po jego wznowieniu organ administracji publicznej działa według przepisów kpa dotyczących postępowania przed organem I instancji. Nie jest on związany ustaleniami stanu faktycznego ani prawnego dokonanymi w postępowaniu, w którym zapadła decyzja. Osoba, na której wniosek wznowiono postępowanie jest przy tym stroną postępowania toczącego się po wznowieniu niezależnie od jego wyniku (wyrok NSA z dnia 11.04.2000 r., sygn. akt I SA 2080/98, lex nr 77605. Zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.01.2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1779/07, lex nr 508431, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.01.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 586/07, lex nr 468019).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Kierownik Urzędu jedynie w powierzchowny sposób dokonał analizy dwóch wskazanych dowodów, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a nie znanych wówczas temu organowi. Organ administracji posiadając informację o funkcjonującym począwszy od [...] listopada 1944 r. do [...] maja 1945 r. obozie L.-P. (stanowiącym podobóz obozu M.), w którym osadzano wyłącznie kobiety, w żaden sposób nie podjął dalszych wysiłków celem ustalenia konsekwencji faktycznych tej informacji dla charakteru oraz funkcjonowania miejsca uwięzienia skarżącej. Kierownik Urzędu stwierdzając, że pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. nie zawiera informacji potwierdzających okoliczność osadzenia rodziny skarżącej w tym obozie, nie poczynił zarazem dalszych kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie oraz znaczenia tej informacji na sytuację faktyczną i prawną skarżącej, naruszając tym samym art. 7 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa. W szczególności Kierownik Urzędu nie skonfrontował powyższych informacji z zeznaniami skarżącej, która w stanowczy sposób zarówno na etapie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i w skardze do sądu administracyjnego stwierdziła, że była poddawana nieludzkim eksperymentom oraz przetrzymywana w bardzo niekorzystnych dla jej zdrowia i życia warunkach.

Należy w tym miejscu dodać, że z jednej strony Kierownik Urzędu nie dał wiary skarżącej odnośnie ujemnych następstw jej pobytu w niewoli niemieckiej, a z drugiej strony przyznał skarżącej w decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. uprawnienia kombatanckie w wymiarze jednego miesiąca z tytułu dawania schronienia osobom narodowości żydowskiej. Przedmiotowe uprawienia zostały przyznane stronie skarżącej przede wszystkim na podstawie jej twierdzeń zamieszczonych w protokole przesłuchania z dnia [...] sierpnia 2006 r. (k. 57-58 akt administracyjnych). Kierownik Urzędu dał im wiarę pomimo tego, że charakteryzują się one znacznym stopniem ogólności, zrozumiałej z uwagi na upływ czasu. Tym samym Kierownik Urzędu popadł w sprzeczność, z jednej strony obdarzając przymiotem wiarygodności zeznania tej samej skarżącej, a z drugiej strony nie dając im wiary. Poza tym Kierownik Urzędu w żadnej z decyzji nie wyjaśnił dokładnie, dlaczego w danej kwestii zeznania skarżącej były dla niego kluczowymi oraz prawdziwymi, a odnośnie innego zagadnienia już nie.

Powracając do problemu miejsca deportacji skarżącej należy mieć na względzie, że już w wyroku z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05, WSA wyraźnie stwierdził, że to nie nazwa obozu, tylko jego funkcja w realizacji eksterminacyjnej polityki okupanta wobec Polaków ma znaczenie w świetle zasadności przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie o kombatantach. W powyższym wyroku WSA nakazał organowi administracji przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego dla szczegółowego ustalenia pobytu strony w obozie w P.- W., w szczególności charakteru tych obozów, warunków pobytu oraz realizowanej w nich polityki eksternistycznej w stosunku do osób tam osadzonych. Należy w tym miejscu podkreślić, że na mocy art. 153 ppsa, Kierownik Urzędu był związany powyższymi wskazaniami w dalszym postępowaniu. Jak wskazuje się w doktrynie, naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 ppsa powoduje konieczność, w razie złożenia na tej podstawie skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 382). Tymczasem Kierownik Urzędu powyższych wskazań nie wykonał, nie podjął próby ustalenia charakteru pobytu skarżącej we wskazanych miejscach deportacji, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uzasadnienie decyzji wydanej w postępowaniu przeprowadzonym po uprzedniej kontroli sądu administracyjnego powinno prezentować ocenę prawną oraz wytyczne sądu. Tak samo ocena prawna sądu także powinna znaleźć odbicie w uzasadnieniu decyzji, gdyż wpływa na kształt podstawy prawnej nowej decyzji (P. Pietrasz, Skutki związania organu podatkowego oceną i wskazaniami orzeczenia sądu administracyjnego. Kilka uwag na temat artykułu 153 ppsa, w: red. S. Wrzosek, M. Domagałą, J. Izdebski, T. Stanisławski, Przegląd dyscyplin badawczych pokrewnych nauce prawa i postępowania administracyjnego, Lublin 2010 r., str. 267). Tego rodzaju zaniechanie po stronie organu administracji stanowi nie tylko naruszenie art. 153 ppsa, lecz przede wszystkim u strony skarżącej może być ono rodzić brak zaufania do rzetelnego oraz sprawiedliwego załatwienia sprawy. Sama skarżąca wielokrotnie powoływała się na powyższe wskazania nie rozumiejąc, dlaczego organ administracji ich nie realizuje ani też w żaden sposób się do nich nie odnosi. Działanie takie stanowi rażące naruszenie art. 8 kpa, statuującego zasadę pogłębiania przez organy administracji publicznej zaufania obywateli do aparatu państwowego oraz prowadzonego postępowania.

Podobnie Kierownik Urzędu nie odniósł się w żaden sposób do wskazań Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 227/08. WSA wyraźnie wskazał, że Kierownik Urzędu nie przeprowadził analizy dokumentów dołączonych do akt sprawy przed wydaniem decyzji II-instancyjnej (tzn. pisma Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie z dnia 20 lutego 2008 r. oraz tekstu ze zbioru "Das nationalsozialistische Lagersystem", dotyczącego obozów w Pettighofen oraz w Lenzing). Poza tym, już w powołanym uzasadnieniu wyroku Sąd wyraźnie stwierdził, że obcojęzyczny tekst "Das nationalsozialistische Lagersystem" powinien zostać przetłumaczony na język polski. Tymczasem Kierownik Urzędu wskazując, że sam dołączył przedmiotowy dokument do akt sprawy uznał, że w takiej sytuacji jest zwolniony z obowiązku jego przetłumaczenia na język polski. Natomiast w jednym z kolejnych akapitów na podstawie tego nie przetłumaczonego dokumentu organ ustalił poszczególne elementy stanu faktycznego sprawy wywodząc, że "obóz przeznaczony dla pracowników przymusowych w P. funkcjonował w okresie od 1941 r. do 1945 r., osadzano w nim kobiety i mężczyzn, którzy pracowali w L. Z. AG (k. 208 akt administracyjnych)". Trzeba w tym miejscu mocno podkreślić, że zgodnie z art. 27 Konstytucji, w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. 1999 r., nr 90, poz. 999 ze zm.), język polski jest językiem urzędowym w działalności szeregu wymienionych w tym przepisie podmiotów. Są nimi m. in. konstytucyjne organy państwa, organy jednostek samorządu terytorialnego, terenowe organy administracji publicznej, instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych. Z całą pewnością do wymienionego katalogu zaliczyć należy Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o kombatantach jest centralnym organem administracji rządowej. Obowiązek podejmowania przez wszystkie podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w języku polskim wynika expressis verbis z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Tak samo w orzecznictwie przyjmuje się, że nie tylko rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale również cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów (wyrok NSA z dnia 09.02.2001 r., sygn. akt III SA 2339/99, lex nr 50371).

Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie I wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu z dnia 25 maja 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu z dnia 5 marca 2010 r.

Kierownik Urzędu ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę powinien:

1) poddać pogłębionej analizie pismo Muzeum Martyrologicznego w Ż. z dnia [...] lutego 2008 r. (L. dz. [...]) oraz tekst ze zbioru "Das nationalsozialistische Lagersystem", dotyczący obozów w Pettighofen oraz w Lenzing pod kątem przesłanek przyznania skarżącej świadczenia kombatanckiego. W tym celu niezbędnym jest odniesienie się do wskazań zamieszczonych w wyroku WSA z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 529/05. Kierownik Urzędu powinien przeprowadzić zatem wyczerpujące postępowanie dowodowe dla szczegółowego ustalenia pobytu strony skarżącej w obozie w P..- W., w szczególności charakteru tych obozów, warunków pobytu oraz realizowanej w nich polityki eksternistycznej w stosunku do osób tam osadzonych,

2) przetłumaczyć na język polski zaliczony do materiału dowodowego sprawy tekstu ze zbioru "Das nationalsozialistische Lagersystem",

3) poddać analizie zeznania samej skarżącej pod kątem prawdziwości oraz rzetelności twierdzeń na temat warunków, jakie panowały w miejscu do którego została deportowana wraz ze swoją rodziną, konfrontując powyższe zeznania z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie,

Nie ulega nadto wątpliwości, że postępowanie powinno być prowadzone przez Kierownika Urzędu w sposób zgodny z wszelkimi standardami określonymi w rozdziale 2 kpa zatytułowanym "zasady ogólne". W szczególności należy w tym miejscu podkreślić, że Kierownik Urzędu powinien sam wykazywać się inicjatywą dowodową w ustaleniu stanu faktycznego sprawy odnośnie zaistnienia podstaw wznowienia postępowania, mając na względzie słuszny interes społeczny oraz interes strony skarżącej (art. 7 kpa). Organ administracji jest obowiązany na każdym kroku zapewnić stronie skarżącej czynny udział w toczącym się postępowaniu, informując ją o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej prawa (art. 9 kpa).

Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę miał na względzie, że miejscowości deportacji skarżącej – P.- W. nie zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. 2001 r., nr 106, poz. 1154). Tym niemniej, jak zauważył NSA w jednym z orzeczeń, wyznaczony przez ustawę o kombatantach cel wymaga przy rozpoznawaniu spraw o przyznanie uprawnień nie tylko ustalenia, czy dana osoba przebywała w miejscu odosobnienia wymienionym w powyższym rozporządzeniu, lecz także szczegółowego zbadania i wyjaśnienia, czy ubiegająca się o przyznanie uprawnień osoba doświadczyła represji przebywając w miejscu odosobnienia, które wprawdzie nie zostało ujęte expressis verbis w rozporządzeniu, natomiast faktycznie było organizacyjnie związane z miejscem odosobnienia wyszczególnionym w rozporządzeniu, a osoba w nim przebywająca pozostawała w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (wyrok NSA z dnia 17.10.2006 r., sygn. akt II OSK 1205/05, lex nr 289293. Tak samo zob. wyrok NSA z dnia 14.02.2007 r., sygn. akt II OSK 313/06, lex nr 344535).

Poza tym, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Kierownik Urzędu powinien z własnej inicjatywy rozważyć, czy w stosunku do skarżącej nie zachodzi powyższa przesłanka, a w przypadku jej zaistnienia, z urzędu pouczyć skarżącą o skutkach prawnych wynikających z tego ustalenia.

W II punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził na rzecz skarżącej od kierownika urzędu 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

W III punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 250 ppsa zasądził na rzecz radcy prawnego M. O., reprezentującego skarżącą w trybie prawa pomocy od Skarbu Państwa (Prezesa WSA) kwotę 292,80 zł.