Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 663/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.7 ust.2-15,art.8 ust.1,art.38,art.40,art.41,art.71,art.91,art.174 ust.2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art.183 § 1 i 2,art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 983/05 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje adwokatowi J. P. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 120 (sto dwadzieścia) złotych oraz należny podatek od towarów i usług - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 983/05 oddalił skargę D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] uchylającą decyzję Prezydenta Miasta R. Ś. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta R. Ś. przyznał D. B. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności od dnia 1 sierpnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. w wysokości 120,05 zł i w okresie od dnia 1 września 2005 r. do 31 września 2005 r. w wysokości 48,05 zł. Równocześnie organ ustalił termin wypłaty zasiłku w wysokości 168,10 zł na dzień 28 września 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 147 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), minimalna wysokość zasiłku okresowego w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby gospodarującej a dochodem tej osoby, natomiast w przypadku rodziny - 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Ponadto uchwałą Rady Miejskiej w R. Ś. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] zwiększono wysokość minimalnego zasiłku okresowego ustalając go na poziomie 50% różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem zarówno w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jak i rodziny. Wskazano, że D. B. spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i jednocześnie występuje jeden z przypadków, o którym mowa w art. 7 ust. 2-15 ustawy, tj. niepełnosprawność.

Od decyzji z dnia [...] D. B. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wnosząc o wyjaśnienie, na jakiej podstawie obliczona została wysokość przyznanego zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] uchylającej decyzję Prezydenta Miasta R. Ś., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że, jak wynika z akt sprawy, D. B. mieszka wspólnie z konkubiną, co potwierdza podpisany przez niego protokół z wywiadu środowiskowego. Jest on, z uwagi na zły stan zdrowia, osobą bierną zawodowo, cały czas poddawany jest leczeniu oraz ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. W okresie od 1 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2008 r. miał przyznany zasiłek stały w wysokości 240,09 zł. miesięcznie. W miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku, tj. w lipcu 2005 r. dochody rodziny strony wynosiły [...] zł ([...] zł. na osobę) a od miesiąca sierpnia 2005 r. - [...] zł. ([...] zł. na osobę). Organ podniósł jednocześnie, że wskazane kwoty pozostają w sprzeczności z dokumentami przekazanymi przy odwołaniu przez organ I instancji, np. inne kwoty wynikają z notatki z dnia 2 września 2005 r., zgodnie z którą w tym czasie toczyło się postępowanie w sprawie zmiany zasiłku stałego. Z akt sprawy nie wynika, czy organ I instancji badając dochód rodziny wziął pod uwagę wysokość zasiłku stałego. W tej sytuacji Kolegium nie jest w stanie skontrolować, czy dochód rodziny strony w okresie, za który przyznano świadczenie został prawidłowo obliczony. Tym bardziej, że z treści uzasadnienia decyzji I instancji nie wynika zasada jaką przyjął organ do ustalenia dochodu, który następnie stanowił podstawę obliczenia wysokości przyznanego świadczenia.

Od decyzji z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł D. B.. Skarżący zakwestionował ustalenia organu, że wraz z A. P. stanowi rodzinę. Podniósł, że osoba ta jedynie u niego śpi, trzyma dokumenty i ubrania. Wskazał również, że jest od dzieciństwa chory, otrzymuje rentę socjalną i ma orzeczenie o niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę D. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z kolei art. 8 ust. 1 tej ustawy stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny".

Zgodnie natomiast z art. 147 ust. 2 tej ustawy w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, zaś w przypadku rodziny - 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny. Stosownie do art. 38 ust. 6 cyt. ustawy rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego.

Zdaniem Sądu I instancji powołane przepisy jednoznacznie wskazują, że dla celów postępowania w sprawie świadczeń pomocy społecznej istotne jest ustalenie wysokości dochodu. Wysokość dochodu przesądza bowiem zarówno o uprawnieniu do otrzymania świadczenia, jak również ma wpływ na jego wysokość.

Sąd wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że istnieją wątpliwości, co do prawidłowości ustalenia dochodu rodziny skarżącego. Z wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku, tj. w lipcu 2005 r. dochody rodziny strony wynosiły [...] ([...] zł. na osobę) a od miesiąca sierpnia 2005 r. wynosiły [...] zł ([...] zł. na osobę). Jednakże, jak zauważył organ II instancji, zachodzi sprzeczność powyższych ustaleń z innymi dokumentami. Między innymi ze sporządzonej przez pracownika socjalnego notatki służbowej, wynikają odmienne zapisy dotyczące kwot dochodu skarżącego. Z jej treści wynika, że toczyło się postępowanie w sprawie zmiany zasiłku stałego. Skoro zasiłek stały wliczany jest do dochodu, to jego wysokość ma wpływ na ustalenie wysokości tego dochodu. Natomiast z treści uzasadnienia organu I instancji nie wynika w jaki sposób oraz na podstawie jakich dokumentów organ ten obliczył dochód rodziny. Ponadto organ I instancji nie wskazał dlaczego w jednym miesiącu rodzina otrzymała zasiłek okresowy w wysokości 120,05 zł, a w następnym w wysokości 48,05 zł., zatem nie wyjaśnił z czego wynika tak istotne zróżnicowanie wysokości przyznanego w danych miesiącach świadczenia.

Wobec powyższego Sąd, podzielając pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznał, że ustalenia organu I instancji dotyczące sytuacji dochodowej rodziny skarżącego nie znajdują dostatecznego oparcia w materiale dowodowym.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. wniósł D. B., działając przez adw. J. P., zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że fakt, iż skarżący zamieszkuje z konkubiną nie ma dla sprawy znaczenia na gruncie art. 8 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, bowiem zasadniczą kwestią jest stan majątkowy D. B..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej ( art. 183 § 1 u.p.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Oznacza to związanie Sądu podstawami przytoczonymi w skardze kasacyjnej wymienionymi w art.174 p.p.s.a. Podstawy te określają kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisu prawa materialnego wskazanego w skardze kasacyjnej to jest art. 8 ust.1 pkt1. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz.593 ze zm.)

Zarzut skargi kasacyjnej jest nie uzasadniony gdyż Sąd I instancji nie wyrokował w oparciu o przepis art. 8 ust.1 pkt1. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej jak również nie zajmował się wykładnią tego przepisu. Również kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji kasatoryjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie zawiera wykładni tego przepisu. Po uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta R. Ś. z dnia [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze organ ten przeprowadzi ponownie postępowanie administracyjne, w którym ustali za pomocą zgromadzonych dowodów czy zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu D. B. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego oraz określi wysokości tego zasiłku mając na uwadze sytuację rodzinną skarżącego.

Mając na uwadze, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.