Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1408/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 211 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Op 577/16 w sprawie ze skargi Ł. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki [...] w O. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 1408/17

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Op 577/16 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ł. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki [...] w O., z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni, oddalił skargę. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki [...] w O. z dnia [...] lipca 2016 r., sygn. akt [...], Ł. S. - student drugiego roku kierunku informatycznego na Wydziale [...] Politechniki [...], został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365, z późn. zm., zwanej dalej także "p.sz.w.") oraz w art. 62 ust. 1 w zw. z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124, zwanej dalej ustawą), z tym ustaleniem, że w okresie od [...] lutego 2014 r. na terenie Domu Studenta [...], położonego w O. przy ulicy M. [...], dopuścił się przestępstwa posiadania substancji psychotropowych w postaci: proszku 0,801 grama netto i proszku o masie 0,116 grama netto zawierających amfetaminę w postaci soli, kartoniki w łącznej ilości 533 sztuk - zawierających substancję psychotropową w postaci 2C-I (2,5 - dimetoksy-4-jodofenyloamina) o masie łącznej ok. 291 mg; kartoniki w ilości łącznej 1552,5 sztuk zawierające substancję psychotropową w postaci DMT (N,N-dimetyloptryptamina). Za powyższy czyn Komisja Dyscyplinarna nałożyła na Ł. S. karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 212 pkt 5 p.sz.w. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że na skutek pism Rzecznika Prasowego Opolskiego Komendanta Policji w O. z dnia [...] lutego 2014 r. oraz Prokuratury Rejonowej w O. z dnia [...] lutego 2014 r., Rzecznik Dyscyplinarny dla Studentów Politechniki [...] - zwany dalej Rzecznikiem, postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie Ł. S. w związku z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 62 ust. 1 w zw. art. 62 ust. 2 ustawy, stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, o którym mowa art. 211 ust. 1 p.sz.w. Następnie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Rzecznik zawiesił to postępowanie w związku z wszczęciem śledztwa oraz skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego przeciwko Ł. S. przez Prokuraturę Rejonową w O.. Zawieszone postępowanie zostało przez Rzecznika podjęte w dniu [...] kwietnia 2016 r., po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...], którym warunkowo umorzono postępowanie karne wobec skarżącego na okres próby 2 lat oraz zobowiązano obwinionego do uiszczenia świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł na rzecz Funduszu [...]. W następstwie powyższego, Rzecznik wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przedstawieniu Ł. S. zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, podkreślając, że dane i dowody zebrane w toku postępowania wyjaśniającego, w postaci przesłuchania świadków oraz ww. wyroku z dnia [...] stycznia 2016 r. wskazują, że zachowaniem swym obwiniony naruszył obowiązujące prawo, a czyn ten należy uznać za naganny i uchybiający godności studenta. Z kolei pismem z dnia [...] maja 2016 r. Rzecznik skierował do Komisji Dyscyplinarnej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie Ł. S. karą dyscyplinarną nagany. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2016 r. przy udziale Rzecznika, Ł. S. nie przyznał się do zarzucanego mu czynu oraz skorzystał z prawa do odmowy odpowiedzi na pytania i złożenia zeznań. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja Dyscyplinarna podkreśliła, że obowiązkiem studenta, zgodnie z § 5 pkt. 1 i 2 Regulaminu Studiów na Politechnice [...], jest postępowanie zgodne ze złożonym ślubowaniem i Regulaminem Studiów oraz przestrzeganie przepisów i zasad współżycia społecznego. W ocenie Komisji, obwiniony nie tylko złamał prawo, ale jako student nie dopełnił zobowiązań wynikających z roty ślubowania określonej w § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...], zgodnie z którą student Politechniki [...]ślubuje strzec godności akademickiej, dobrego imienia Politechniki [...], wytrwale zdobywać wiedzę oraz stale ją pogłębiać, dociekać prawdy, głosić ją oraz dawać jej świadectwo swoim postępowaniem, przestrzegać zasad tolerancji międzyludzkiej, powstrzymywać się od zażywania środków odurzających, okazywać szacunek nauczycielom akademickim i pracownikom uczelni oraz kolegom. Akcentowano również, że rolą uczelni wyższej oprócz działalności dydaktyczno-naukowej jest wpływanie na zachowanie studentów oraz kształtowanie ich postaw moralnych jako obywateli. Odwołując się do zeznań obwinionego i świadków oraz wyroku z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] (warunkowo umarzającego postępowanie w sprawie), organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu karnego, zastosowanie przez Sąd instytucji warunkowego umorzenia postępowania możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego. W świetle powyższego, zdaniem Komisji, fakt umorzenia przez Sąd Rejonowy w O. postępowania karnego, nie oznacza braku winy zarzucanego obwinionemu czynu. Zwrócono też uwagę na okoliczność, iż społeczność akademicka Politechniki [...] (nauczyciele akademiccy oraz studenci) sprzeciwiają się tego typu postępowaniu, które rażąco narusza godność studentów i dobre imię uczelni.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Ł. S., reprezentowany przez pełnomocnika, podniósł zarzut: a) obrazy przepisów prawa materialnego, tj. § 5 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów w Politechnice [...] w zw. z § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...] poprzez przyjęcie, iż swoim zachowaniem nie dopełnił zobowiązań wynikających z roty ślubowania, w szczególności dotyczących strzeżenia godności akademickiej i dobrego imienia Politechniki [...], dawania świadectwa prawdzie swoim postępowaniem oraz powstrzymywania się od zażywania środków odurzających, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, iż nie zażywał środków odurzających, a zatem swoim zachowaniem nie sprzeniewierzył się treści roty; b) obrazy przepisów postępowania, a to § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. nr 236, poz. 1707 - zwanego dalej rozporządzeniem MNiSz.W), poprzez sporządzenie uzasadnienia orzeczenia niespełniającego wymogów formalnych, w szczególności przez brak wskazania ustaleń faktycznych poczynionych przez Komisję Dyscyplinarną; c) obrazy przepisów postępowania, tj. art. 4 K.p.k. poprzez nieobiektywne przeprowadzenie postępowania i wydanie orzeczenia opartego wyłącznie na subiektywnym przekonaniu Komisji i orzeczenie wobec obwinionego najsurowszej z kar, i to bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego korzyść; d) obrazy przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, przekraczającej granice swobody oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego; e) błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż obwiniony w czasie kiedy był studentem Politechniki [...] zażywał środki odurzające, czym sprzeniewierzył się ślubowaniu, które złożył rozpoczynając naukę na Politechnice [...], podczas gdy żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie daje podstaw do poczynienia takich ustaleń; f) błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż obwiniony świadomie posiadał na terenie Domu Studenta [...] substancje psychotropowe, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że obwiniony nie był świadomy, iż substancje, które posiadał były substancjami zakazanymi, a był on przekonany, że stanowią one suplementy diety; g) rażącej niewspółmierności kary, poprzez ukaranie obwinionego najsurowszą z możliwych kar dyscyplinarnych, mimo iż kara łagodniejsza w pełni spełniłaby swoje cele.

W wyniku rozpoznania środka odwoławczego, orzeczeniem z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...], Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Politechniki [...] - zwana dalej Odwoławczą Komisją, utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji. Uzasadniając swoje stanowisko Odwoławcza Komisja wskazała, że wszystkie zgromadzone w sprawie materiały dowodowe jednoznacznie wskazują na dopuszczenie się przez Ł. S. popełnienia zarzucanego mu czynu przewinienia dyscyplinarnego w rozumieniu art. 211 ust. 1 p.sz.w. oraz przestępstwa z art. 62 ust. 1 w zw. art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W ocenie Komisji, postępowanie Ł. S. narusza przepisy obowiązujące w Politechnice [...] i stanowi rażące wykroczenie przeciwko zasadom studiowania wynikającym z Regulaminu Studiów Politechniki [...] oraz Regulaminu Domu Studenta. Zdaniem Komisji Odwoławczej obwiniony nie tylko złamał prawo, ale jako student nie dopełnił zobowiązań wynikających z roty ślubowania określonej w § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...]. Ponadto, wyrok Sądu Rejonowego jednoznacznie potwierdza, że Ł. S. jest winny zarzucanego mu czynu posiadania znacznej ilości substancji psychotropowych. W tych okolicznościach Komisja uznając jednogłośnie Ł. S. winnym zarzucanych mu czynów, jako organ niezawisły, mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podjęła orzeczenie o wydaleniu skarżącego z uczelni.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Ł. S. powielił zarzuty odwołania i argumentację przedstawioną na ich poparcie. Dodatkowo podniósł zarzut naruszenia § 20 rozporządzenia MNiSz.W poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z treści uzasadnienia wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wobec skarżącego. Domagał się zatem zmiany orzeczenia Odwoławczej Komisji, uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przywrócenie skarżącego w poczet studentów Politechniki [...], a także zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy nie poczynił własnych ustaleń faktycznych, ograniczając się do przywołania przebiegu postępowania. Sporządzone zaś uzasadnienie nie odpowiada wymogom określonym w § 25 cyt. rozporządzenia. Dodał, że Komisja dokonała błędnej interpretacji wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącego, nie można postawić mu zarzutu popełnienia czynu zabronionego, albowiem nie zrobił świadomie niczego, co pozostawałoby w sprzeczności z treścią roty, w szczególności w kwestii powstrzymywania się od zażywania środków odurzających, gdyż środków takich nigdy nie zażywał. Nie był również świadom tego, że substancje, które posiadał były substancjami psychotropowymi, będąc w przekonaniu, że stanowią one suplementy diety. Niezależnie od powyższego, ilość zatrzymanych u obwinionego substancji psychotropowych była niewystarczająca do odurzenia. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego, przesądziły z kolei o zastosowaniu przez Sąd Rejonowy instytucji warunkowego umorzenia postępowania, co świadczy o braku podstaw do przypisania mu winy. W tych okolicznościach skarżący uznał orzeczoną karę jako rażąco niewspółmierną do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, że w myśl art. 211 ust. 1 p.sz.w. za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta, student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego, zwanym dalej "sądem koleżeńskim". Użycie w art. 211 ust. 1 p.sz.w. sformułowania, że student ponosi odpowiedzialność przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim, oznacza, że wyboru trybu postępowania dokonuje rektor (art. 214 ust. 1 p.sz.w.). Jednakże za ten sam czyn student nie może być jednocześnie ukarany przez sąd koleżeński i komisję dyscyplinarną. Sąd I instancji zauważył, że ustawa nie zawiera w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej odesłania do przepisów prawa karnego materialnego. Wskazuje na dwie zasadnicze podstawy uzasadniające ponoszenie odpowiedzialności dyscyplinarnej, tj. naruszenie przepisów obowiązujących na uczelni oraz czyny uchybiające godności studenta. Te podstawy są niezależne i nie muszą zachodzić łącznie. Oznacza to, że zachowanie studenta kwalifikowane do jednej lub drugiej podstawy uzasadniają odpowiedzialność dyscyplinarną. Przesłanką odpowiedzialności jest zatem ujemna ocena zachowania studenta naruszającego przepisy lub uchybiającego godności. Przepisami obowiązującymi studenta są przede wszystkim p.sz.w. oraz statut i regulamin studiów, wydane na podstawie ustawy. Istotne znaczeniem ma tu przepis art. 170 p.sz.w., wskazujący, że osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni oraz art. 189 p.sz.w., określający obowiązki studenta. Student obowiązany jest zatem do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów oraz przestrzegania przepisów obowiązujących na uczelni.

Katalog kar dyscyplinarnych zawarty został w art. 212 ust. 1 p.sz.w. Zgodnie z tym przepisem karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) nagana z ostrzeżeniem; 4) zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku; 5) wydalenie z uczelni. Ww. katalog kar dyscyplinarnych jest katalogiem zamkniętym, co odpowiada zasadzie nulla poena sine lege. Jednakże omawiana ustawa nie przyporządkowuje żadnej z kar określonym przewinieniom dyscyplinarnym, co wiąże się z brakiem typizacji tych ostatnich. Jedynie upomnienie powiązane zostało w art. 214 ust. 2 z kategorią "przewinienia mniejszej wagi", ale nie jest to szczególnie istotna wskazówka, skoro już z wyliczenia kar w art. 212 p.sz.w. wynika, iż upomnienie jest karą najłagodniejszą. Trzy pierwsze kary - upomnienie, nagana i nagana z ostrzeżeniem - charakteryzują się brakiem wymierności w czasie, ich dolegliwość ogranicza się do samego potępienia obwinionego, co można porównać z naganą w prawie wykroczeń. Następnie wymieniona w katalogu kara zawieszenia w określonych prawach studenta polega na czasowym pozbawieniu obwinionego możliwości wykonywania praw składających się na status studenta, określonych w orzeczeniu komisji dyscyplinarnej. Natomiast kara wydalenia z uczelni polega na pozbawieniu statusu studenta. Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 4 p.sz.w., jest podstawą do skreślenia studenta z listy studentów. Wbrew obiegowym opiniom kara ta nie łączy się - ani ex lege, ani z mocy szczególnej decyzji - z pozbawieniem prawa do studiowania na innych uczelniach, ani też nie ma charakteru "dożywotniego" w zakresie studiowania na uczelni, na której została orzeczona (art. 222 p.sz.w.). Ponadto kara z art. 212 pkt 5 p.sz.w. może być orzeczona tylko przez komisję dyscyplinarną.

W ocenie Sądu I instancji, w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozstrzygnięcie Odwoławczej Komisji posiada zwięzłe uzasadnienie, które w sposób wystarczający odnosi się do istotnych okoliczności sprawy i zarzutów skarżącego sformułowanych w odwołaniu, jak i powielonych w skardze. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że przyczyną uznania Ł. S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, uchybienie godności studenta i dobrego imienia uczelni, w tym dobrych obyczajów akademickich oraz wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni, było dopuszczenie się czynu, polegającego na posiadaniu substancji psychotropowych. Sąd I instancji zauważył, że zaskarżone orzeczenie zapadło w oparciu o zeznania świadków, wyjaśnienia obwinionego oraz wyrok Sądu Rejonowego warunkowo umarzający postępowanie wobec skarżącego. Komisja Dyscyplinarna, wymierzając skarżącemu karę wyjaśniła nadto podstawy, którymi się kierowała, akcentując przy tym, iż uwzględniono nie tylko przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, ale również Regulamin Studiów obowiązujący na Politechnice [...], zgodnie z którym każdy student zobowiązany jest postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem i Regulaminem Studiów oraz przestrzegać przepisy i zasady współżycia społecznego (§ 5 pkt 1 i 2 ww. Regulaminu). W związku z powyższym zgodzić należało się z Komisją Dyscyplinarną, że obwiniony nie tylko złamał prawo, ale jako student nie dopełnił zobowiązań wynikających z roty ślubowania określonej w § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...]. Stosownie do treści przywołanego przepisu, student Politechniki [...] składając ślubowanie zobowiązał się strzec godności akademickiej, dobrego imienia Politechniki [...], wytrwale zdobywać wiedzę oraz stale ją pogłębiać, dociekać prawdy, głosić ją oraz dawać jej świadectwo swoim postępowaniem, przestrzegać zasad tolerancji międzyludzkiej, powstrzymywać się od zażywania środków odurzających, okazywać szacunek nauczycielom akademickim i pracownikom uczelni oraz kolegom.

Niezależnie od powyższego Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu skarżącego, odnoszącego się do niedostatecznego rozważenia przez Komisję okoliczności sprawy, w tym przemawiających na korzyść obwinionego. W ocenie Sądu I instancji, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób niebudzący wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, trafne jest stanowisko organów, iż wymierzona kara jest adekwatna do charakteru popełnionego czynu i stopnia zawinienia. Sąd I instancji zauważył, iż wbrew twierdzeniu skarżącego, obie Komisje orzekające nie mówiły o "zażywaniu" lecz o "posiadaniu" przez skarżącego środków odurzających. Stwierdzenie to pokrywa się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego w O. wyrażonym w wyroku z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...], warunkowo umarzającym postępowanie karne wobec skarżącego na okres próby 2 lat oraz zobowiązującym obwinionego do uiszczenia świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Warunkowe umorzenie postępowania karnego w stosunku do skarżącego nie świadczy o braku winy w popełnieniu zarzucanego mu czynu posiadania substancji psychotropowych. Z przepisu art. 66 § 1 Kodeksu karnego wynika bezspornie, że zastosowanie przez Sąd instytucji warunkowego umorzenia postępowania możliwe jest wyłączenie wówczas, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karnego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunek osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowanie będzie on przestrzegał porządku prawnego.

Wobec ustalonego w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że kara wydalenia z uczelni jest uzasadnioną karą, adekwatną do charakteru popełnionego czynu i stopnia zawinienia skarżącego, gdyż w niniejszej sprawie pełni ona funkcję usunięcia skutków naruszenia prawa i respektowania dobrych obyczajów akademickich oraz poszanowania godności studenta Politechniki [...]. Dokonując powyższej oceny Komisje nie naruszyły art. 4 K.p.k., statuującego zasadę obiektywizmu organów procesowych oraz nie uchybiły uregulowanej w art. 7 K.p.k. zasadzie swobodnej oceny dowodów, mających w sprawie zastosowanie na podstawie odesłania zawartego w art. 223 p.sz.w. Zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego, w związku z tym jego usunięcie z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowoadministracyjne dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu Komisje (organy) naruszyły prawo powszechnie obowiązujące. W kontrolowanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia, co jest wyłącznym kryterium kontroli sądowej. W ocenie Sądu, motywy orzeczeń wydanych w tej sprawie odzwierciedlają i wyjaśniają tok rozumowania prowadzący do zastosowania przytoczonych w nich przepisów prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiódł Ł. S. zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016 r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", poprzez oddalenie skargi i nierozpoznanie zarzutów czynionych orzeczeniu Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Politechnice [...], a dotyczących:

- naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 5 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów w Politechnice Opolskiej w zw. z § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...] poprzez przyjęcie, iż obwiniony swoim zachowaniem nie dopełnił zobowiązań wynikających z roty ślubowania, w szczególności dotyczących strzeżenia godności akademickiej i dobrego imienia Politechniki [...], dawania świadectwa prawdzie swoim postępowaniem oraz powstrzymywania się od zażywania środków odurzających, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, iż obwiniony swoim zachowaniem nie sprzeniewierzył się treści roty;

- obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść orzeczenia, a to § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, poprzez sporządzenie uzasadnienia orzeczenia niespełniającego wymogów formalnych stawianych tego rodzaju pismu w w/w przepisie, w szczególności poprzez niewskazanie ustaleń faktycznych poczynionych przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną;

- obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść orzeczenia, to jest § 20 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z treści uzasadnienia wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wobec obwinionego;

- nieobiektywnego przeprowadzenia postępowania i wydania orzeczenia opartego wyłącznie na subiektywnym przekonaniu Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej i orzeczenia wobec obwinionego najsurowszej z kar bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego korzyść;

- błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, polegającego na przyjęciu, iż obwiniony w czasie kiedy był studentem Politechniki [...] zażywał środki odurzające, czym sprzeniewierzył się ślubowaniu, które złożył rozpoczynając naukę na Politechnice [...], podczas gdy żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie daje podstaw do poczynienia takich ustaleń;

- błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na przyjęciu, iż obwiniony świadomie posiadał na terenie DS Z. substancje psychotropowe, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że obwiniony nie był świadomy, iż substancje, które posiadał były substancjami zakazanymi, a był on przekonany, że stanowią one suplementy diety.

Skarżący kasacyjnie wniósł o "uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, a w ślad za nią Wojewódzki Sąd Administracyjny, dopuścili się obrazy prawa materialnego, tj. § 5 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów w Politechnice [...] w zw. z art. § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...], poprzez przyjęcie, iż obwiniony swoim zachowaniem dopuścił się zachowania naruszającego przepisy obowiązujące w Politechnice [...], co stanowiło rażące wykroczenie przeciwko zasadom studiowania. Mając na uwadze, iż Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna pominęła w pisemnym uzasadnieniu dokonane przez nią ustalenia faktyczne (o ile takowe zostały poczynione), a jedynie ograniczyła się do streszczenia przebiegu postępowania, co przez Sąd zostało zaaprobowane, można podejrzewać, iż treść uzasadnienia, która została wyeksponowana w orzeczeniu Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, jest treścią, która w szczególności uzasadnia orzeczenie wobec obwinionego kary wydalenia z uczelni. Nie jest zatem zasadne uznanie przez Sąd I instancji oraz Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną, iż obwiniony swoim zachowaniem złamał treść przyrzeczenia jakie złożył wstępując do społeczności studenckiej Politechniki [...]. Wbrew twierdzeniu Komisji, obwiniony nie zrobił świadomie w niczego, co mogłoby stać w sprzeczności z treścią roty, w szczególności w kwestii powstrzymywania się od zażywania środków odurzających. Zauważenia wymaga, iż obwiniony nigdy tego rodzaju środków nie zażywał.

Kolejnym błędem jakiego dopuściła się Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, a co jako zarzut nie zostało przez Sąd należycie rozpatrzone, jest sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, które nie spełnia wymogów określonych w § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów. Przepis ten stanowi bowiem, iż uzasadnienie orzeczenia zawierać powinno uzasadnienie zawierające wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia. O ile podstawa prawna orzeczenia wskazana została w sposób szczegółowy, to nie sposób odnaleźć w treści uzasadnienia jego podstawy faktycznej. Nie można bowiem przyjąć, że streszczenie przebiegu postępowania dyscyplinarnego i wskazanie czynności w nim wykonanych stanowi uzasadnienie podstawy faktycznej orzeczenia. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna winna w uzasadnieniu orzeczenia wypowiedzieć się konkretnie co do wszystkich dowodów zebranych w sprawie oraz wskazać, którym z nich dała wiarę, a którym nie, w jakim zakresie oraz co uzasadnia taką ich ocenę. Wbrew ocenie Sądu Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna prowadziła postępowanie w sposób nieobiektywny, uwzględniając jedynie okoliczności przemawiające na niekorzyść obwinionego, pomijając okoliczności dla niego korzystne. O powyższym dobitnie świadczy uzasadnienie orzeczenia Komisji. Komisja powinna była zauważyć, że w orzeczeniu Sądu Rejonowego w O. stwierdzono, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a postawa sprawy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zwrócić należy uwagę, że trzy ostatnie zarzuty skargi kasacyjnej (zdania poprzedzone kropkami) nie zawierają wskazania przepisów, które miałyby być naruszone. Tym samym czyni to niemożliwym zweryfikowanie trafności tych zarzutów przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W zakresie przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r., w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, poprzez sporządzenie uzasadnienia orzeczenia niespełniającego wymogów formalnych stawianych tego rodzaju pismu, w szczególności poprzez niewskazanie ustaleń faktycznych poczynionych przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że został on wadliwie sformułowany, bowiem § 25 rozporządzenia składa się z dwóch ustępów, a ustęp pierwszy z sześciu punktów o różnej treści normatywnej. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie, który przepis zaskarża. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się, którą normę zawartą w danym paragrafie skarżący kasacyjnie ma na myśli. Z powyższych względów zarzut naruszenia § 25 rozporządzenia jest trudny do zweryfikowania. Niezależnie od powyższych stwierdzeń wskazać należy, że zarzut naruszenia przepisów postępowania odnosi zamierzony skutek, gdy skarżący kasacyjnie wykaże, że naruszenie przepisów mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. Na stronie skarżącej kasacyjnie ciąży obowiązek przedstawienia argumentów wskazujących, że dostrzeżona wadliwość postępowania przekłada się na rozstrzygnięcie w sprawie. W rozpoznawanej sprawie, jakkolwiek uzasadnienie orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dalekie jest od ideału, to nie można zarzucić temu organowi, że nie poczynił ustaleń faktycznych w sprawie. Uzasadnienie to zawiera szczegółowe przedstawienie przebiegu postępowania w sprawie. Na stronie szóstej uzasadnienia wskazano, że Komisja Odwoławcza uznaje skarżącego winnym posiadania znacznej ilości substancji psychotropowych. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania przed organami ściągania, opisano treść zarzutu w postępowaniu karnym. Ponadto Komisja stwierdziła, że nie daje wiary wyjaśnieniom skarżącego "że to nie on zamawiał dane substancje, jedynie odebrał paczkę błędnie wysłaną pod jego adres".

Odnośnie drugiego zarzutu naruszenia prawa procesowego, to jest § 20 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z treści uzasadnienia wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wobec obwinionego, również należy zauważyć, że zarzut ten został wadliwie sformułowany. § 20 rozporządzenia składa się z siedmiu ustępów o różnej treści normatywnej. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie, który z ustępów został naruszony.

Dodać też należy, że w postępowaniu dyscyplinarnym ocena bezprawności czynu, który wyczerpuje znamiona przestępstwa i jednocześnie deliktu dyscyplinarnego, ma charakter autonomiczny względem oceny dokonanej przez sąd w postępowaniu karnym. Inne są bowiem cele i przedmiot postępowania karnego a inne cele i przedmiot postępowania dyscyplinarnego przed organami uczelni. Zatem zakwalifikowanie czynu przez sąd powszechny jako przestępstwa o niskiej szkodliwości nie obliguje organów uczelni w postępowaniu dyscyplinarnym do uznania takiej kwalifikacji za okoliczność łagodzącą w postępowaniu dyscyplinarnym. Organy uczelniane oceniają bowiem ten czyn oraz ważkość przewinienia według przepisów obowiązujących na uczelni oraz zasad deontologii i dobrych obyczajów obwiązujących w społeczności akademickiej.

Chybiony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 5 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów w Politechnice [...] w zw. z § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...] poprzez przyjęcie, iż obwiniony swoim zachowaniem nie dopełnił zobowiązań wynikających z roty ślubowania, w szczególności dotyczących strzeżenia godności akademickiej i dobrego imienia Politechniki [...], dawania świadectwa prawdzie swoim postępowaniem oraz powstrzymywania się od zażywania środków odurzających, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, iż obwiniony swoim zachowaniem nie sprzeniewierzył się treści roty. Także i ten zarzut został wadliwie sformułowany, bowiem po pierwsze: skarżący kasacyjnie nie wskazuje precyzyjnie czy podnosi zarzut błędu wykładni czy błędu subsumpcji, po wtóre: wskazana w zarzucie norma jest niekompletna. Jak wynika z art. 211 ust. 1 p.sz.w. podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej jest naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz czyny uchybiające godności studenta. Prawidłowo sformułowany zarzut skargi powinien zatem wiązać przepis art. 211 ust. 1 p.sz.w. z przepisami zakładu administracyjnego jakim jest uczelnia wyższa, tj. obowiązującymi na Politechnice [...]. Tymczasem w zarzucie wskazano tylko przepisy regulaminu i statutu Politechniki [...]. Tym niemniej zgodnie z uchwałą z dnia 26 października 2009 r. podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w pełnym składzie, sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1) przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z § 5 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów w Politechnice [...] student jest zobowiązany do postępowania zgodnego ze złożonym ślubowaniem i Regulaminem studiów oraz do przestrzegania przepisów i zasad współżycia społecznego oraz dbania o mienie Uczelni. Z kolei § 101 ust. 3 Statutu Politechniki [...] zawiera tekst ślubowania studentów, w myśl którego student ślubuje między innymi strzec godności akademickiej i dobrego imienia Politechnik [...].

W świetle ustaleń poczynionych przez Komisję, których skarga kasacyjna skutecznie nie zakwestionowała, ocena Komisji w zakresie naruszenia przez skarżącego powołanych przepisów Regulaminu i Statutu, w powiązaniu z przepisem art. 211 ust. 1 p.sz.w., prawa nie narusza. Komisja stwierdziła, że posiadając substancje psychotropowe skarżący swoim postępowaniem naraził na szwank dobre imię studenta Politechniki [...] (strona 6 uzasadnienia Komisji Odwoławczej). Taka kwalifikacja zachowania skarżącego w świetle niewątpliwego ustalenia posiadania substancji psychotropowych odpowiada prawu.

Z tych względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.