Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 475/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 5; art. 56 pkt. 12; art. 56 ust. 1, ust. 3, ust. 4; art. 117 ust. 1, ust. 2; art. 119 ust. 2; art. 120; art. 173 ust. 3;
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
journal: Dz.U.UE.L 2015 nr 343 poz 558 art. 49 ust. 1; art. 50 ust. 2; art. 51 ust. 1, ust. 3; art. 54;
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych  przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu cła oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] 2022 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania P. I. C. Spółki Akcyjnej z siedzibą w O. ("skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej ("organ I instancji") z [...] 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego w części dotyczącej preferencyjnego kontyngentu taryfowego oraz odmowy zwrotu cła od towaru dopuszczonego do obrotu w Unii na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z 7 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na następujące okoliczności stanu faktycznego sprawy:

W dniu 4 lutego 2021 r. skarżąca P. I. C. Spółka Akcyjna z siedzibą w O., działając jako przedstawiciel pośredni D. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., złożyła zgłoszenie celne w procedurze uproszczonej nr [...] o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu w Unii towaru – koncentratu pomidorowego 36% [...].

W dniu 7 lutego 2021 r. skarżąca złożyła uzupełniające zgłoszenie celne nr [...], w którym zadeklarowała wartość celną w wysokości [...] zł oraz kwotę długu celnego w wysokości [...] zł ze stawką celną erga omnes 14,40%.

Po przyjęciu uzupełniającego zgłoszenia celnego, P. I. C. A. C. w H. w dniu 25 lutego 2021 r. za pomocą komunikatu ZC205 przekazała do systemu AIS retrospektywny wniosek o objęcie przedmiotowego towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr [...], ze stawką celną 0%.

W dniu 23 marca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o sprostowanie zgłoszenia celnego nr [...] w części dotyczącej pól: 31 (jest: -, winno być: kontyngent [...]; kg), 36 (jest: 100, winno być: 320), 39 (jest: -, winno być: 096714), 44 (jest:-, winno być: N864-21/192) i 47 (jest: A00 11 830 zł B00 [...] zł, winno być: A00 0 B00 [...] zł).

W związku z niezakończoną obsługą w systemie AIS retrospektywnego wniosku o przyznanie preferencyjnego kontyngentu taryfowego, Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej pismem z 7 kwietnia 2021 r. wystąpił do Oddziału Celnego w Białej Podlaskiej o dokonanie obsługi wniosku w systemie. Pismem z 9 kwietnia 2021 r. Oddział Celny w Białej Podlaskiej poinformował, że wnioski o kontyngent taryfowy zostały obsłużone.

Następnie w oparciu o dane przekazane przez Komisję Europejską w systemie teleinformatycznym organ ustalił, że wnioskowany przez stronę preferencyjny kontyngent taryfowy nr 096714 nie został przyznany.

Dokonując kontroli zgłoszenia celnego organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu złożenia wniosku o korektę danych zgłoszenia i zwrot cła, w związku z retrospektywnym wnioskiem o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714 na przywóz niektórych pomidorów z Ukrainy, obowiązującym od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., preferencyjny kontyngent taryfowy został wyczerpany. Decyzją z dnia [...] 2021 r. organ I instancji odmówił sprostowania zgłoszenia celnego w zakresie preferencyjnego kontyngentu taryfowego oraz odmówił zwrotu cła.

Decyzją z [...] 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej odmówił sprostowania zgłoszenia celnego w zakresie preferencyjnego kontyngentu taryfowego oraz domówił zwrotu cła.

Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") uchylił decyzję organu pierwszej instancji, przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z [...] 2022 r. ponownie odmówił sprostowania zgłoszenia celnego w części dotyczącej preferencyjnego kontyngentu taryfowego oraz odmówił zwrotu cła od towaru dopuszczonego do obrotu w Unii na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia 7 lutego 2021 r.

Organ uznał, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w przepisach art. 116 - 120 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z dnia 10 października 2013 r., str. 1 z późn. zm.) dalej jako "UKC".

W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że wniosek o retrospektywne objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714 (wniosek ZC205) złożyła 25 lutego 2021 r., kiedy kontyngent ten nie został jeszcze wyczerpany, gdyż nastąpiło to dopiero 9 marca 2021 r. Wniosek powinien zostać uwzględniony, a w konsekwencji towar powinien zostać retrospektywnie objęty przedmiotowym kontyngentem. Skarżąca podkreśliła, że nie otrzymała jakichkolwiek powiadomień w systemie teleinformatycznym wskazujących na obsługę złożonego wniosku retrospektywnego i zgłoszenia, a w szczególności skarżąca nie otrzymała komunikatu ZC261 o konieczności dostarczenia brakujących dokumentów. Organ nie wzywał też skarżącej w formie pisemnej do nadesłania jakichkolwiek dokumentów, uzupełnienia wniosku czy zgłoszenia celnego.

Decyzją z dnia [...] 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgłoszenie celne z 7 lutego 2021 r. w pozycji 39 (kontyngent) nie zawiera wniosku o objęcie importowanego koncentratu pomidorowego kontyngentem taryfowym nr 096714 z zerową stawką celną. W polu 36 (preferencje) zgłaszający zadeklarował kod preferencji 100 – stawki celne erga omnes dla krajów trzecich, pole 39 (kontyngent) nie zostało wypełnione, w polu 44 zadeklarowano m.in. kod N864 (dokumentowanie preferencyjnego pochodzenia towarów – deklaracja na fakturze lub deklaracja pochodzenia umieszczona przez dowolnego eksportera na fakturze lub innym dokumencie handlowym). Zatem składając zgłoszenie celne skarżąca nie wnioskowała o zastosowanie preferencyjnej stawki celnej w ramach kontyngentu taryfowego nr 096714.

Organ odwoławczy podkreślił, że objęcie towarów procedurą celną następuje na skutek zgłoszenia celnego, to jest stosownie do art. 5 pkt 12 UKC na wniosek zgłaszającego, który w wymaganej formie i w określony sposób wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie celne traktowane jest jako oświadczenie woli zgłaszającego dotyczące towaru oraz tego, jaką procedurą towar ma być objęty, a także jako oświadczenie wiedzy w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru, jego wartości celnej i pochodzenia.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca skorzystała z procedury uproszczonej, dopuszczającej złożenie uproszczonego zgłoszenia celnego, które nie zawiera niektórych danych lub/albo w przypadku których brak jest niektórych niezbędnych dokumentów. W takiej sytuacji zgłaszający jest zobowiązany do złożenia (w określonym terminie) zgłoszenia uzupełniającego, zawierającego dane niezbędne do objęcia towarów określoną procedurą celną. Zgłoszenie uproszczone oraz zgłoszenie uzupełniające uznaje się za jednolity, niepodzielny instrument, który staje się skuteczny z dniem przyjęcia zgłoszenia uproszczonego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle przepisów art. 49, art. 50, art. 51 i art. 54 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L . 343 z dnia 29 grudnia 2015 r. str. 558.), dalej jako "rozporządzenie wykonawcze", organem, który decyduje o zaliczeniu towarów na poczet kontyngentu taryfowego jest Komisja Europejska. Organy celne państw członkowskich dokonują jedynie sprawdzenia spełnienia warunków przyznania kontyngentu. Jeżeli zgłoszenie celne zostało przez organy przyjęte, a wniosek spełnia warunki przyznania kontyngentu i wszystkie wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego dokumenty zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują wniosek Komisji. Organy celne państw członkowskich nie mają natomiast żadnego wpływu na zaliczenie towaru na poczet kontyngentu. Otrzymują jedynie, poprzez system teleinformatyczny, informację o decyzji Komisji.

Organ stwierdził, że wobec treści wyżej wymienionych przepisów nie jest możliwe uwzględnienie wniosku strony o dokonanie korekty pól: 31, 36, 39 i 44 zgłoszenia celnego. Z przepisów wynika, że dla każdego kontyngentu Komisja Europejska dokonuje przyznania wnioskowanej ilości na podstawie otrzymanych wniosków o skorzystanie z kontyngentu taryfowego. Natomiast w zgłoszeniu strona nie wnioskowała o przedmiotowy kontyngent, a preferencyjny kontyngent taryfowy wnioskowany retrospektywnie po zwolnieniu towaru do procedury także nie został przyznany przez Komisję. Skoro kontyngent nie został stronie przyznany, tym samym niemożliwa jest zmiana pola 39 (kontyngent) oraz pola 31 (opis towaru) i pola 36 (preferencje).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że importer może wnioskować retrospektywnie o kontyngent taryfowy zarządzany zgodnie z kolejnością przyjmowania zgłoszeń w sytuacji, gdy towar został już zwolniony do procedury. Zgodnie z Informatorem AIS/IMPORT dla podmiotów zaangażowanych w przywozowe procesy celne realizowane drogą elektroniczną, w celu wstecznego zawnioskowania o kontyngent taryfowy zarządzany zgodnie z kolejnością przyjmowania zgłoszeń, dla pozycji towarowej zgłoszenia celnego, która została już zwolniona do procedury, podmiot przesyła komunikat ZC205. Po zapoznaniu się z dokumentacją organ celny może zażądać od podmiotu dostarczenia brakujących dokumentów, które są niezbędne do ukończenia czynności weryfikacyjnych. O konieczności dostarczenia brakujących dokumentów podmiot zostanie poinformowany komunikatem ZC261. Jeżeli z różnych przyczyn wniosek o kontyngent nie został złożony na etapie ZC215-UPB lub ZC215-UPZ, pozostaje jedynie możliwość złożenia retrospektywnego wniosku o kontyngent taryfowy zarządzany zgodnie z kolejnością zgłoszeń ZC205 w odniesieniu do zgłoszenia uzupełniającego. Brak jest natomiast możliwości składania retrospektywnych wniosków o kontyngent w odniesieniu do zgłoszenia uproszczonego (ZC215-UPB lub ZC215-UPZ). Jeśli organ celny zdecyduje, że podmiot: a) nie może w sposób skuteczny retrospektywnie wnioskować o kontyngent taryfowy – organ celny wyda decyzję administracyjną, która zostanie przesłana do podmiotu poza AIS/IMPORT, b) może retrospektywnie wnioskować o kontyngent taryfowy - zostanie uruchomiona procedura wnioskowania o kontyngent. O sposobie rozpatrzenia wniosku o kontyngent podmiot zostanie poinformowany komunikatem ZC210 (dotyczy komunikacji elektronicznej).

Organ odwoławczy wskazał, że po przyjęciu zgłoszenia uzupełniającego, skarżąca spółka w dniu 25 lutego 2021 r. przekazała do systemu AIS retrospektywny wniosek o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714 ze stawką celną 0%. W dniu 23 marca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o korektę zgłoszenia celnego i zwrot cła. W związku z niezakończoną obsługą w systemie AIS/Import retrospektywnego wniosku o przyznanie preferencyjnego kontyngentu taryfowego, w dniu 8 kwietnia 2021 r. P. I. C. A. C. H. na wezwanie organu przekazała wymagane dokumenty potwierdzające pochodzenie towarów. Organ celny niezwłocznie przekazał zapytanie w sprawie decyzji o zaliczeniu towaru na poczet wnioskowanego kontyngentu w trybie retrospektywnym. W dniu 12 kwietnia 2021 r. Komisja przekazała dane dotyczące odmowy zaliczenia towaru we wnioskowanej ilości na poczet preferencyjnego kontyngentu taryfowego nr 096714.

Po rozważeniu treści przepisów art. 117-120 UKC organ uznał, że nie zachodziły podstawy do zwrotu należności celnych, czego dotyczył wniosek o korektę pola 47 zgłoszenia celnego.

Organ podniósł, że przepis art. 117 ust. 1 UKC nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, w której ze wskazanych wcześniej przyczyn nie istniała podstawa do sprostowania zgłoszenia celnego w trybie art. 173 ust. 3 UKC, a co za tym idzie nie ma miejsca zawyżenie kwoty należności celnych i nie powstała nadpłata należności celnych przywozowych. Kwota należności celnych wskazana w zgłoszeniu jest kwotą należną. Organ podkreślił, że zgłoszenie obejmowało rodzaj zgłaszanego towaru, jego ilość, wartość, pochodzenie oraz klasyfikację taryfową. Przyjęcie przez organ zgłoszenia celnego stanowiło czynność materialno-techniczną, opartą na obliczeniu i wykazaniu przez zgłaszającego (w ramach samoobliczenia), kwoty należności przywozowych. Stąd za podanie prawidłowych danych w zgłoszeniu celnym oraz przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia towarów odpowiednią procedurą odpowiadał zgłaszający. Zatem to na zgłaszającym spoczywał obowiązek prawidłowego zgłoszenia towaru i zawnioskowania o kontyngent taryfowy.

Odnośnie przesłanek wymienionych art. 117 ust. 2 UKC organ zauważył, że wniosek o zwrot należności celnych został złożony w czasie, gdy wnioskowany przez stronę kontyngent był wyczerpany.

W ocenie organu nie zachodziły także podstawy do zwrotu cła w oparciu o przepis art. 119 UKC, określający przesłanki zwrotu cła w przypadku błędu popełnionego przez właściwe organy.

Organ podkreślił, że błąd organu, o którym mowa w powołanym przepisie, musi być tego rodzaju wadliwym działaniem, w którego wyłącznym następstwie dochodzi do niewłaściwego wskazania kwoty opłat celnych. Taki błąd nie miał miejsca w niniejszej sprawie. To bowiem nie działalność organu spowodowała wadliwie zadeklarowaną wysokość należności celnych, ale działanie skarżącej, która w zgłoszeniu nie zawnioskowała o preferencyjny kontyngent taryfowy. Strona zadeklarowała kod preferencji 100, z zastosowaniem stawki erga omnes – 14,40%. Przedstawienie przez importera towaru z zastosowaniem stawki erga omnes nie może zaś uzasadniać przypisania organowi błędu w wyliczeniu należności celnych.

Organ zauważył, że na podstawie art. 119 ust. 2 UKC zwrot należności celnych jest możliwy w sytuacji, gdy zgłoszenie celne zawierało wszystkie dane i dokumenty do zastosowania zerowej stawki celnej, a w wyniku błędu organu nie zastosowano tej stawki. Przedmiotowe zgłoszenie nie zawierało natomiast wszystkich danych, gdyż brak było wnioskowania o preferencyjny kontyngent. Zatem powołany przepis nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

W ocenie organu odwoławczego okoliczności sprawy nie uzasadniały również zastosowania art. 120 UKC, przewidującego zwrot lub umorzenie należności celnych na zasadzie słuszności, w przypadku gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania.

Organ podkreślił, że zwrot lub umorzenie należności celnych na podstawie art. 120 UKC dotyczy sytuacji wyjątkowej, w której przedsiębiorca może być porównywany do innych przedsiębiorców realizujących tę samą działalność i nie można mu przypisać żadnego oszustwa ani oczywistego zaniedbania. Zatem dłużnik ma prawo do zwrotu lub umorzenia należności celnych pod warunkiem, że wykaże spełnienie łącznie dwóch warunków, to jest istnienie szczególnej sytuacji oraz brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa z jego strony.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że strona nie znajdowała się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności. W trakcie postępowania skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności przemawiające za uznaniem, że znajdowała się w sytuacji odmiennej od sytuacji innych podmiotów dokonujących importu tego rodzaju towaru. Tak więc w niniejszej sprawie dług celny nie powstał w szczególnych okolicznościach.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, która winą za nieprzyznanie kontyngentu obciążała organ podnosząc, iż retrospektywny wniosek nie został obsłużony niezwłocznie, a tym samym organ naruszył przepisy i doszło do niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy. Organ odwoławczy podniósł, że przepisy rozporządzenia 2020/1988 dotyczące warunków przyznania kontyngentu taryfowego nie wskazują wprost terminu, w jakim retrospektywny wniosek, przekazany w formie komunikatu ZC205, powinien zostać przez organ przesłany do Komisji, jednak precyzują, iż winien być obsłużony niezwłocznie, to jest bez zbędnej zwłoki, w możliwie krótkim terminie (art. 50 ust. 2 rozporządzenia 2020/1988). Samo złożenie przez stronę wniosku o retrospektywny preferencyjny kontyngent taryfowy nie uprawniało do automatycznego skorzystania z kontyngentu. Organy celne mają obowiązek zweryfikować, czy spełnione zostały warunki przyznania kontyngentu.

Organ odwoławczy stwierdził, że skarżącej jako przedstawicielowi pośredniemu, można przypisać oczywiste zaniedbanie, które doprowadziło do tego, że kontyngent taryfowy wnioskowany retrospektywnie komunikatem ZC205 w konsekwencji nie został przyznany przez Komisję. O zaniedbaniu skarżącej świadczy wydruk z systemu ISZTAR4, z którego wynika, że saldo wnioskowanego przez skarżącą kontyngentu nr 096714 na dzień złożenia wniosku, to jest 25 lutego 2021 r., wynosiło 3 136 788,140 kg, ilość zaliczona to 6 863 211,860 kg. Powyższe wskazuje, że w dniu złożenia retrospektywnego wniosku preferencyjny kontyngent taryfowy był wykorzystany w 68,63%. Kontyngent uzyskał status krytyczny w dniu 8 marca 2021 r., a w dniu 9 marca 2021 r. kontyngent był już wyczerpany. Od chwili złożenia przez skarżącą wniosku retrospektywnego w systemie AIS (25 lutego 2021 r.) do dnia wyczerpania kontyngentu (9 marca 2021 r.) upłynęło zaledwie 12 dni. Zgłoszenie celne i retrospektywny wniosek były złożone przez P. I. C. S.A. A. C. H., a od profesjonalnego podmiotu zajmującego się zgłaszaniem towarów do procedury celnej wymaga się wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy, niż od osób niezajmujących się zawodowo prawem celnym. Przedstawiciel importera, jako profesjonalny podmiot zajmujący się zgłaszaniem towarów do procedury celnej, mając świadomość, że w chwili składania wniosku prawie 70% kontyngentu jest już wyczerpana, powinien podjąć wszelkie możliwe działania, aby jej wniosek mógł być możliwie szybko obsłużony przez organ celny i przekazany do Komisji. Strona była świadoma, że przyznanie kontyngentu funkcjonuje na zasadzie kolejności składania wniosków, a składając przedmiotowe zgłoszenie celne była w posiadaniu dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towaru (deklaracja upoważnionego eksportera). Dane dotyczące statusu kontyngentu (dostępnej ilości salda), były ogólnodostępne w systemie na stronach SISC (System Informacyjny Skarbowo-Celny) w Informacyjnym Systemie Zintegrowanej Taryfy Celnej (ISZTAR4). Było więc możliwe złożenie zgłoszenia celnego w styczniu 2021 r. w ramach kontyngentu taryfowego z zastosowaniem zerowej stawki celnej.

Organ stwierdził, że strona zbyt późno złożyła retrospektywny wniosek o zastosowanie kontyngentu. Zgłoszenie uzupełniające złożono 7 lutego 2021 r., zaś wniosek dopiero 25 lutego 2021 r. Zdaniem organu stronie można przypisać niedbalstwo, skoro retrospektywny wniosek o kontyngent taryfowy został złożony po upływie 16 dni od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, a w dniu zgłoszenia towaru strona była w posiadaniu dowodu pochodzenia, który uprawniał ją do skorzystania z kontyngentu taryfowego. Od złożenia w dniu 25 lutego 2021 r. retrospektywnego wniosku o kontyngent taryfowy w systemie AIS do dnia złożenia wniosku o korektę zgłoszenia celnego i zwrot cła, opatrzonego datą 14 marca 2021 r., a nadanego w urzędzie pocztowym w dniu 19 marca 2021 r., skarżąca nie kontaktowała się z organem, nie podejmowała żadnych czynności aby uzyskać informacje na temat obsługi komunikatu ZC205. Organ podkreślił, że w dniu złożenia wniosku o korektę zgłoszenia kontyngent był już wyczerpany, gdyż nastąpiło to w dniu 9 marca 2021 r., a strona była tego świadoma.

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że strona poza złożeniem elektronicznie wniosku o retrospektywny preferencyjny kontyngent taryfowy oraz przesłaniem na wezwanie organu dowodu pochodzenia, nie podejmowała żadnych innych czynności i nie kontaktowała się z Oddziałem Celnym w Białej Podlaskiej w celu ustalenia stanowiska dotyczącego udokumentowania pochodzenia towaru, niezbędnego w przypadku ubiegania się o przyznanie preferencyjnego kontyngentu taryfowego nr 096714. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność otrzymania od organu jakichkolwiek informacji, że skorzystanie z kontyngentu było możliwe tylko w sytuacji przedstawienia świadectwa pochodzenia EUR.1. Jak wynika z rozporządzenia 2020/1988, dokumentem potwierdzającym pochodzenie towaru są: świadectwo przewozowe EUR.1, deklaracja pochodzenia lub deklaracja pochodzenia sporządzona przez upoważnionego eksportera. W ocenie organu powyższe okoliczności świadczą o tym, że zgłaszający przyczynił się do wydłużenia czasu na obsługę przez organ wniosku o kontyngent.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że w piśmie z 19 kwietnia 2022 r. organ I instancji wskazał fakt złożenia przez P. I. C. S.A. A. C. D. wniosków retrospektywnych (wnioski o korektę zgłoszeń rozpatrywane przez Referat Postępowania Celnego w Lublinie), w przypadku których zgłaszający na długo przed datą zmiany statusu kontyngentu na krytyczny czynnie współpracował z organem celnym. Wnioski te dotyczyły także zaliczenia towaru w ramach kontyngentu nr 096714. Strona miała więc wiedzę z zakresu przepisów dotyczących przyznania kontyngentu taryfowego.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu argumentu, iż strona nie otrzymała komunikatu ZC261 o konieczności dostarczenia brakujących dokumentów oraz że organ także w formie pisemnej nie wzywał skarżącej do nadesłania jakichkolwiek dokumentów, czy uzupełnienia wniosku lub zgłoszenia celnego, organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z wyjaśnień organu pierwszej instancji z 19 kwietnia 2022 r., Oddział Celny Biała Podlaska mailem z 8 kwietnia 2021 r. zwrócił się do skarżącej o dostarczenie dokumentów potwierdzających preferencje 320 do 13 zgłoszeń celnych, w tym do przedmiotowego zgłoszenia. Żądane dokumenty zostały przekazane przez A. C. H. mailem z 8 kwietnia 2021 r. Organ wskazał również, że komunikatem ZC261 oddział celny wezwał do dostarczenia dodatkowych dokumentów w przypadku zgłoszeń: [...], [...], [...], [...] i [...] Tak więc w przypadku przedmiotowego zgłoszenia Oddział Celny Biała Podlaska wezwał zgłaszającego do przedstawienia dowodu pochodzenia mailem z 8 kwietnia 2021 r., natomiast komunikatem ZC261 strona została poinformowana o przyjęciu przez organ wniosku o kontyngent.

Podsumowując organ stwierdził, że w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 120 UKC.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. I. C. Spółka Akcyjna zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.), dalej jako "Ordynacja podatkowa", w związku z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1856 z późn. zm.), poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co spowodowało bezzasadne pominięcie przez organ, że w czasie, w którym skarżąca złożyła retrospektywny wniosek o kontyngent taryfowy 096714, tj. w dniu 25 lutego 2021 r., kontyngent ten nie został jeszcze wyczerpany, a zatem wniosek skarżącej powinien zostać uwzględniony, gdyż zarządzany jest zgodnie z kolejnością przyjmowania zgłoszeń i powinien zostać załatwiony bezzwłocznie,

b) art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 Prawa celnego, poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało bezzasadnym uznaniem, że kwota należności celnych przywozowych zadeklarowana w pierwotnym zgłoszeniu celnym jest prawidłowa, niewymagająca sprostowania,

c) art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 Prawa celnego, poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało bezzasadnym uznaniem, że organ I instancji nie ponosi odpowiedzialności za bezczynność i niedopełnienie obowiązków przy rozpatrywaniu retrospektywnego wniosku skarżącej o zastosowanie kontyngentu,

d) art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 Prawa celnego, poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie podjętych przez organ pierwszej instancji czynności weryfikacyjnych czy związanych z obsługą złożonego przez skarżącą wniosku retrospektywnego i zgłoszenia,

2) prawa materialnego, tj.:

a) art. 50 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, poprzez niezastosowanie, skutkujące zaniechaniem przez organ I instancji bezzwłocznego podjęcia czynności w celu obsługi zgłoszenia i wniosku retrospektywnego skarżącej,

b) art. 56 ust. 3 UKC, poprzez niezastosowanie, skutkujące nieprzyznaniem w odniesieniu do zgłoszenia skarżącej z mocą wsteczną preferencyjnych należności celnych przywozowych w ramach kontyngentu taryfowego,

c) art. 116 ust. 1 lit. a w związku z art. 117 UKC, poprzez niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, w wyniku bezzasadnej odmowy objęcia towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym,

d) art. 119 ust. 2 UKC, poprzez niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, pomimo zaistnienia stosownych ku temu przesłanek,

e) art. 120 UKC, poprzez niezastosowanie, skutkujące odmową zwrotu należności przywozowych oraz odmową sprostowania zgłoszenia, pomimo zaistnienia stosownych ku temu przesłanek,

f) art. 173 ust. 3 UKC, poprzez niezastosowanie, skutkujące bezpodstawną i dowolną odmową sprostowania zgłoszenia celnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto skarżąca wniosła o zobowiązanie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej do wskazania kiedy (z oznaczeniem dnia oraz godziny) zostały podjęte pierwsze czynności związane z rozpatrywaniem retrospektywnego wniosku skarżącej o skorzystanie z kontyngentu taryfowego oraz na czym na te czynności polegały, jak również do wskazania kiedy (z oznaczeniem dnia oraz godziny) wniosek skarżącej został wprowadzony do systemu teleinformatycznego na potrzeby zarządzania kontyngentami taryfowymi, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia wykonawczego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowej stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że nie podlegał uwzględnieniu sformułowany w skardze wniosek dowodowy o zobowiązanie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej do wskazania kiedy (z oznaczeniem dnia oraz godziny) zostały podjęte pierwsze czynności związane z rozpatrywaniem retrospektywnego wniosku skarżącej o skorzystanie z kontyngentu taryfowego oraz na czym na te czynności polegały, jak również do wskazania kiedy (z oznaczeniem dnia oraz godziny) wniosek skarżącej został wprowadzony do systemu teleinformatycznego na potrzeby zarządzania kontyngentami taryfowymi, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia wykonawczego.

Stosownie do art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów jedynie w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie nie występowały istotne wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia przez zażądanie informacji od organu I instancji zgodnie z wnioskiem skarżącej. Dowody zgromadzone w toku postępowania przed organami obu instancji były wystarczające do jej rozstrzygnięcia i nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego.

Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja dotycząca odmowy sprostowania zgłoszenia celnego w części dotyczącej preferencyjnego kontyngentu taryfowego oraz odmowy zwrotu cła od towaru dopuszczonego do obrotu w Unii na podstawie wskazanego na wstępie zgłoszenia celnego z 7 lutego 2021 r.

Instytucja sprostowania zgłoszenia celnego została uregulowana w Sekcji 4 Rozdziału 2 Tytułu V UKC - art. 173. Zgodnie z tym przepisem, zgłaszający, na wniosek, za zgodą organu celnego może po przyjęciu zgłoszenia celnego sprostować jedną lub kilka jego danych. Sprostowanie nie może powodować, że zgłoszenie celne będzie dotyczyć towarów innych niż te, których dotyczyło pierwotnie (ust. 1). Sprostowanie nie jest możliwe, jeżeli wnioskowano o nie po tym, jak organy celne: a) poinformowały zgłaszającego o zamiarze przeprowadzenia rewizji towarów; b) stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu celnym; c) zwolniły towary (ust. 2). Jednak na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną (ust. 3).

W okolicznościach sprawy, po złożeniu 4 lutego 2021 r. zgłoszenia celnego w procedurze uproszczonej o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu w Unii towaru – koncentratu pomidorowego 36%, skarżąca, jako przedstawiciel pośredni spółki D. P., złożyła w dniu 7 lutego 2021 r. uzupełniające zgłoszenie celne nr [...], deklarując wartość celną w wysokości [...] zł oraz kwotę długu celnego w wysokości [...] zł, ze stawką celną erga omnes 14,40%. Następnie 25 lutego 2021 r. P. I. C. A. C. w H. za pomocą komunikatu ZC205 przekazała do systemu AIS retrospektywny wniosek o objęcie przedmiotowego towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714, ze stawką celną 0%. Natomiast w dniu 23 marca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o sprostowanie uzupełniającego zgłoszenia celnego w części dotyczącej pól: 31 (jest: -, winno być: kontyngent [...] kg), 36 (jest: 100, winno być: 320), 39 (jest: -, winno być: 096714), 44 (jest:-, winno być: N864-21/192) i 47 (jest: A00 11 830 zł B00 [...] zł, winno być: A00 0 B00 [...] zł).

Jednocześnie w sprawie pozostaje poza sporem, że preferencyjny kontyngent taryfowy nr 096714 na przywóz niektórych pomidorów pochodzących z Ukrainy został wyczerpany w dniu 9 marca 2021 r., to jest jeszcze przed złożeniem wniosku o sprostowanie zgłoszenia oraz że retrospektywny wniosek skarżącej o objęcie przedmiotowego towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714 nie został uwzględniony, gdyż w dniu 12 kwietnia 2021 r. Komisja Europejska za pomocą systemu teleinformatycznego przekazała dane o odmowie zaliczenia towaru objętego zgłoszeniem celnym na poczet tego kontyngentu (komunikat o odmowie przyznania kontyngentu – k. 28 akt adm.).

W świetle powołanych okoliczności faktycznych, których wystąpienie nie jest w niniejszej sprawie sporne, nie budzi wątpliwości prawidłowość stanowiska organu o braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącej o sprostowanie uzupełniającego zgłoszenia celnego o dane dotyczące kontyngentu. W sytuacji, gdy skarżąca nie wnioskowała o kontyngent składając zgłoszenie celne, a późniejszy wniosek skarżącej o przyznanie kontyngentu nie został uwzględniony, nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 173 UKC i sprostowania zgłoszenia celnego w sposób opisany we wniosku skarżącej, to jest przez umieszczenie we wskazanych we wniosku polach: 31, 36 I 39 zapisów odnoszących się do kontyngentu. Z przepisu art. 173 ust. 3 UKC wynika, że wyrażenie przez organ zgody na sprostowanie zgłoszenia celnego w oparciu o ten przepis ma umożliwić zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną. Skoro wniosek skarżącej o przyznanie kontyngentu nie został uwzględniony, brak było wskazanego celu wyrażenia zgody na sprostowanie zgłoszenia celnego w zakresie danych dotyczących kontyngentu. W konsekwencji stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 173 ust. 3 UKC.

Niezasadnie także skarżąca zarzuca naruszenie zaskarżoną decyzją art. 56 UKC poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieprzyznanie z mocą wsteczną preferencyjnych należności celnych przywozowych w ramach kontyngentu taryfowego.

Na mocy art. 56 ust. 1 UKC podstawą należnych należności celnych przywozowych i wywozowych jest Wspólna Taryfa Celna. Stosownie do ust. 2 art. 56 UKC Wspólna Taryfa Celna obejmuje: a) Nomenklaturę scaloną towarów, określoną w rozporządzeniu (EWG) nr 2658/87; b) każdą inną nomenklaturę, która jest całkowicie lub częściowo oparta na Nomenklaturze scalonej lub która dodaje do niej dalsze podpodziały i która została ustanowiona w przepisach unijnych regulujących określone dziedziny do celów stosowania środków taryfowych związanych z wymianą towarową; c) konwencyjne lub zwykłe autonomiczne stawki celne, stosowane w odniesieniu do towarów objętych Nomenklaturą scaloną; d) preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Unię z niektórymi krajami lub terytoriami znajdującymi się poza obszarem celnym Unii lub z grupami takich krajów lub terytoriów; e) preferencyjne środki taryfowe przyjęte jednostronnie przez Unię w odniesieniu do niektórych krajów lub terytoriów znajdujących się poza obszarem celnym Unii lub w odniesieniu do grup takich krajów lub terytoriów; f) autonomiczne środki przewidujące obniżenie należności celnych lub zwolnienie z należności celnych za niektóre towary; g) uprzywilejowane traktowanie taryfowe w zakresie środków, o których mowa w lit. c)-f) lub h), z którego mogą korzystać niektóre towary ze względu na ich rodzaj lub końcowe przeznaczenie; h) inne środki taryfowe przewidziane w przepisach unijnych dotyczących rolnictwa, handlu lub innych dziedzin.

Z ust. 3 art. 56 UKC wynika, że na wniosek zgłaszającego, jeżeli towary spełniają warunki określone w ust. 2 lit. d) - g), stosuje się środki przewidziane w tych przepisach zamiast środków określonych w ust. 2 lit. c). Można je stosować z mocą wsteczną, pod warunkiem że dotrzymane są terminy i warunki przewidziane w odpowiednich środkach lub w niniejszym kodeksie.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie kwestionował wynikającej z art. 56 ust. 3 UKC możliwości zastosowania na wniosek importera, z mocą wsteczną, obniżonych lub zerowych należności celnych przywozowych w odniesieniu do towarów przywożonych w ramach kontyngentu taryfowego. Organ wskazał wprost na możliwość złożenia retrospektywnego wniosku o kontyngent taryfowy w odniesieniu do zgłoszenia uzupełniającego, co miało miejsce w sprawie, gdyż skarżąca 25 lutego 2021 r. przekazała do systemu AIS retrospektywny wniosek o objęcie towaru z przedmiotowego zgłoszenia preferencyjnym kontyngentem taryfowym nr 096714 ze stawką celną 0%. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotna jest jednak pozostająca poza sporem okoliczność, że kontyngent taryfowy nie został przyznany. Natomiast, jak wynika z art. 56 ust. 3 UKC, obniżone lub zerowe należności celne mogą być stosowane z mocą wsteczną, pod warunkiem że dotrzymane są terminy i warunki przewidziane w odpowiednich środkach, lub w kodeksie. Przy tym w ust. 4 art. 56 UKC przewidziano, że jeżeli stosowanie środków, o których mowa w ust. 2 lit. d) - g) lub zwolnienie ze środków, o których mowa w ust. 2 lit. h) jest ograniczone do określonej ilości przywożonych lub wywożonych towarów, stosowanie tych środków lub zwolnienie z nich w przypadku kontyngentów taryfowych ustaje w momencie, gdy zostanie osiągnięta określona ilość przywożonych lub wywożonych towarów.

Wyjaśnić także należy, że zarządzanie kontyngentami taryfowymi zostało uregulowane w Sekcji 1, Rozdziału 1, Tytułu II rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, kontyngentami taryfowymi otwartymi zgodnie z prawodawstwem unijnym, odnoszącymi się do metod administrowania w ramach niniejszego artykułu oraz w ramach art. 50 - 54 niniejszego rozporządzenia, zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu (ust. 1). Każdy kontyngent taryfowy jest identyfikowany w prawodawstwie unijnym przy pomocy numeru porządkowego, co ułatwia zarządzanie kontyngentami (ust. 2).

Stosownie do art. 50 rozporządzenia wykonawczego organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy (ust. 1). Jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość (ust. 2).

Jak stanowi art. 51 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, dla każdego kontyngentu Komisja dokonuje przyznania wnioskowanej ilości na podstawie otrzymanych wniosków o skorzystanie z kontyngentu taryfowego zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych oraz w zakresie, na jaki pozwala dostępne saldo danego kontyngentu. Jeżeli w dniu przyznania suma wnioskowanych ilości ze wszystkich wniosków o skorzystanie z kontyngentu taryfowego w ramach zgłoszeń przyjętych w tym samym dniu przekracza dostępne saldo kontyngentu taryfowego, Komisja przyznaje ilości w odniesieniu do tych wniosków proporcjonalnie do wnioskowanych ilości (art. 51 ust. 4).

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 53 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, do celów art. 153 rozporządzenia delegowanego (UE) 2015/2446 status kontyngentu uważa się za krytyczny, jeżeli przekroczył on 90 % całkowitej wielkości kontyngentu taryfowego.

Stosownie do art. 54 rozporządzenia wykonawczego do zarządzania kontyngentami taryfowymi wykorzystuje się system teleinformatyczny utworzony w tym celu zgodnie z art. 16 UKC, który jest używany do: a) wymiany informacji między organami celnymi i Komisją dotyczących wniosków o skorzystanie z kontyngentów taryfowych, zwrotów niewykorzystanych ilości przyznanych w ramach kontyngentów, ich statusu, a także przechowywania tych informacji; b) zarządzania przez Komisję wnioskami o skorzystanie z kontyngentów taryfowych oraz zwrotami niewykorzystanych ilości przyznanych w ramach kontyngentów; c) wymiany informacji między organami celnymi i Komisją o przyznaniu wnioskowanej ilości w ramach kontyngentów taryfowych oraz przechowywanie tych informacji; d) rejestrowania wszelkich dalszych zdarzeń lub czynności, które mogą mieć wpływ na pierwotne wnioski o skorzystanie z kontyngentów taryfowych lub na zwroty niewykorzystanych ilości przyznanych w ramach kontyngentów lub na ich przyznanie (ust. 1). Komisja udostępnia w ramach tego systemu informacje dotyczące wyników przyznania (ust. 2).

Zatem przyznania kontyngentu do określonej ilości towaru dokonuje Komisja Europejska, która informacje dotyczące wyników przyznania udostępnia w ramach systemu, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia wykonawczego. W okolicznościach sprawy 12 kwietnia 2021 r. Komisja udostępniła we wskazanym systemie dane o odmowie przyznania kontyngentu taryfowego. Nie jest więc uprawniony kierowany wobec zaskarżonej decyzji zarzut bezzasadnej odmowy objęcia towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym, sformułowany w pkt 2 lit. c skargi. Zaskarżona decyzja nie rozstrzygała bowiem o nieprzyznaniu kontyngentu, o czym zgodnie z powołanymi wyżej przepisami decydowała Komisja Europejska.

Nieskuteczne są również zarzuty kwestionujące odmowę zwrotu należności celnych.

Zgodnie z art. 77 ust. 2 UKC dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. W okolicznościach sprawy skarżąca w treści zgłoszenia w polu 47 wskazała stawkę celną 14,4 %. Natomiast w ocenie skarżącej, w związku ze zgłoszeniem wniosku o objęcie towaru kontyngentem taryfowym, zastosowanie powinna znaleźć stawka celna 0 %, wskazana we wniosku o sprostowanie zgłoszenia celnego. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, winien nastąpić zwrot należności celnych.

Sąd podziela ocenę organu, że w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione przesłanki zwrotu należności celnych określone w przepisach art. 117, art. 119 i art. 120 UKC. W związku z tym zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem powołanych przepisów są niezasadne.

Według art. 116 ust. 1 UKC z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej sekcji kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów: a) zawyżenie kwot należności celnych przywozowych lub wywozowych; b) towary wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy; c) błąd właściwych organów; d) zasada słuszności.

Zgodnie z powołanym przepisem warunki zwrotu lub umorzenia są określone w kolejnych przepisach, a mianowicie w art. 117-120 UKC. Przy tym art. 118 UKC, dotyczący towarów wadliwych lub niezgodnych z warunkami umowy, nie odnosił się do okoliczności niniejszej sprawy.

Na mocy art. 117 ust.1 UKC kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest zwracana lub umarzana, jeżeli kwota odpowiadająca długowi celnemu, o której pierwotnie powiadomiono, przekracza kwotę należną lub gdy dłużnik został powiadomiony o długu celnym niezgodnie z art. 102 ust. 1 akapit drugi lit. c) lub d). Stosownie zaś do ust. 2 art. 117 UKC, jeżeli wniosek o zwrot lub umorzenie jest oparty na występowaniu - w czasie przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do obrotu - obniżonej lub zerowej stawki celnej przywozowej w odniesieniu do towarów objętych kontyngentem taryfowym, plafonem taryfowym lub innymi uprzywilejowanymi środkami taryfowymi, przyznaje się zwrot lub umorzenie, pod warunkiem że w chwili składania wniosku wraz z koniecznymi dokumentami spełniony jest jeden z następujących warunków: a) w przypadku kontyngentu taryfowego - jego wielkość nie została wyczerpana; b) w innych przypadkach - nie została przywrócona zwykła stawka celna.

Ponieważ z przyczyn omówionych wyżej, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do sprostowania zgłoszenia celnego, należało podzielić stanowisko organu odwoławczego o niewystąpieniu w sprawie przewidzianych w art. 117 ust. 1 UKC przesłanek zwrotu należności celnych, których nie można uznać za zawyżone.

Nie budzi również wątpliwości, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis ust. 2 art. 117 UKC, który w przypadku kontyngentu taryfowego wymaga, aby w chwili składania wniosku o zwrot należności celnych wielkość kontyngentu nie została wyczerpana. Natomiast w okolicznościach sprawy skarżąca zgłosiła wniosek o sprostowanie zgłoszenia celnego i zwrot należności celnych, który został nadany w urzędzie pocztowym 19 marca 2021 r., zaś do organu wpłynął 23 marca 2021 r. (k. 1 i k. 12 akt adm.), podczas gdy kontyngent taryfowy nr 096714 został wyczerpany 9 marca 2021 r. Zatem w chwili składania wniosku o zwrot należności celnych kontyngent był wyczerpany.

Stosownie do art. 119 ust. 1 UKC w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków: a) w normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu oraz b) dłużnik działał w dobrej wierze. W okolicznościach sprawy nie zachodziła sytuacja przewidziana w tym przepisie.

Z kolei na mocy art. 119 ust. 2 UKC jeżeli nie są spełnione warunki określone w art. 117 ust. 2, zwrot lub umorzenie są przyznawane wtedy, gdy niezastosowanie obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikało z błędu organów celnych, a zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu zawierało wszystkie dane i towarzyszyły mu wszystkie dokumenty konieczne do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki.

W ocenie sądu organ trafnie uznał, że przepis art. 119 ust. 2 UKC nie mógł stanowić podstawy zwrotu należności celnych w niniejszej sprawie, gdyż składając zgłoszenie uzupełniające skarżąca nie wnioskowała o objęcie towaru kontyngentem taryfowym, a zatem zgłoszenie nie spełniało warunku zawarcia w nim wszystkich danych.

Słusznie też uznano w zaskarżonej decyzji, że w świetle treści art. 119 ust. 2 UKC, w którym mowa o niezastosowaniu obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikającym z błędu organów celnych, chodzi o taki błąd organu, który wyłącznie stanowił przyczynę niezastosowania wskazanych stawek.

Nie można natomiast zgodzić się z argumentacją skarżącej, że w okolicznościach sprawy niezastosowanie preferencyjnej stawki celnej wynikało z wyłącznego błędu organów celnych, wskutek bezczynności organu I instancji, gdyż organ nie podjął jakichkolwiek czynności w celu obsługi zgłoszenia i wniosku retrospektywnego skarżącej, pomimo, że czynności te powinien podjąć bezzwłocznie, a jednocześnie skarżąca dopełniła wszystkich obowiązków związanych ze złożeniem zgłoszenia i wniosku retrospektywnego, stosownie do obowiązujących w tej materii przepisów prawnych, instrukcji, informatorów i wytycznych, i to na długo przed wyczerpaniem kontyngentu.

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/1988 z dnia 11 listopada 2020 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 i (UE) nr 510/2014 w odniesieniu do administrowania kontyngentami taryfowymi na przywóz według kolejności zgłoszeń, jeżeli na podstawie załącznika I wymagany jest dowód pochodzenia, podmioty przy składaniu zgłoszenia do dopuszczenia danych produktów do obrotu przedstawiają organom celnym Unii określony dokument. Wymagane dokumenty potwierdzające określono dla każdego kontyngentu taryfowego w załączniku I.

W treści załącznika I do rozporządzenia 2020/1988 przedmiotowy kontyngent oznaczony numerem porządkowym 096714 wymieniony jest w części dotyczącej kontyngentów taryfowych w sektorze przetworzonych owoców i warzyw. W przypadku tego kontyngentu określono wymaganie co do dowodu pochodzenia – zgodnie z załącznikami III i IV do dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia, o której mowa w protokole I do układu. Zatem wnioskując o objęcie towaru kontyngentem taryfowym nr 096714 skarżąca zobowiązana była przedstawić wymagany dokument pochodzenia w postaci świadectwa pochodzenia EUR.1, deklaracji pochodzenia lub deklaracji pochodzenia sporządzonej przez upoważnionego eksportera, a to zgodnie z załącznikami do dodatku I do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (Dz. Urz. UE L 54 z dnia 26 lutego 2013 r., str. 4). Tekst deklaracji pochodzenia, w poszczególnych wersjach językowych, został określony w załączniku IVa.

W sprawie pozostaje poza sporem, że składając 7 lutego 2021 r. uzupełniające zgłoszenie celne skarżąca nie wnioskowała o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym i nie składała wówczas dokumentu stanowiącego wymagany w takim przypadku dowód pochodzenia. Oceny wyrażonej w zaskarżonej decyzji nie podważa argument skarżącej, że wynikało to z faktu, że – zgodnie z ówczesnym stanowiskiem organu pierwszej instancji, sprzecznym z nowymi przepisami obowiązującymi od 2021 r. – niezbędnym warunkiem do skorzystania z kontyngentu było przedstawienie świadectwa pochodzenia towarów EUR.1 oraz, że skarżąca kilkukrotnie kontaktowała się telefonicznie z organem celnym w tym zakresie i została poinformowana, że wymagane jest świadectwo pochodzenia towaru EUR.1. Stąd też, w sposób całkowicie niezawiniony skarżąca została zmuszona do złożenia retrospektywnego wniosku o kontyngent taryfowy nr 096714. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na poparcie przytoczonych twierdzeń.

Ponadto z zawartego w aktach sprawy pisma Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 19 kwietnia 2022 r. wynika, że skarżąca, jako przedstawiciel pośredni, w tym samym okresie wnioskowała o objęcie preferencyjnym kontyngentem taryfowym towarów z innych zgłoszeń celnych i w tych sprawach przedstawiciel pośredni 19 lutego 2021 r. dostarczył bezpośrednio do siedziby Delegatury Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Lublinie wnioski o korektę zgłoszeń wraz z załącznikami, w tym między innymi deklaracją o pochodzeniu towaru sporządzoną na fakturze. We wnioskach zawarta była informacja, że towar winien być objęty kontyngentem taryfowym o nr 096714 na podstawie deklaracji na fakturze. W sprawach tych kontyngent taryfowy został przyznany. Do akt sprawy dołączone zostały wydruki systemowe komunikatów dotyczących jednego z opisanych w piśmie zgłoszeń celnych. Zgodnie z treścią komunikatów retroaktywny wniosek o objęcie towaru kontyngentem został przesłany do systemu AIS/Import 25 lutego 2021 r., zaakceptowany przez organ celny 3 marca 2021 r., a 8 marca 2021 r. odebrano komunikat o przyznaniu kontyngentu (pismo z załącznikami k. 123-130 akt adm.).

Powyższe okoliczności wskazują, że składając w niniejszej sprawie retrospektywny wniosek o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym skarżąca miała świadomość obowiązku przedłożenia dowodu pochodzenia, jak również wiedzę, że dowodem tym może być deklaracja upoważnionego eksportera zamieszczona na fakturze, gdyż dokumenty tego rodzaju składała bezpośrednio w siedzibie organu w innych analogicznych sprawach. Natomiast, w przeciwieństwie do innych opisanych w powyższym piśmie spraw, skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała się starannością wymaganą od profesjonalnego podmiotu. Bezsprzecznie bowiem, składając 25 lutego 2021 r. retrospektywny wniosek o objęcie towaru kontyngentem taryfowym, skarżąca nie przedstawiła wymaganego dowodu pochodzenia towaru. Akcentowana w skardze okoliczność, że wniosek został wniesiony za pomocą Automatycznego Systemu Importu (AIS), nie zwalniała zaś od obowiązku przedstawienia organom celnym powyższego dowodu zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 2020/1988, co było też skarżącej wiadome.

Nie jest zatem uprawnione twierdzenie skarżącej, że ze swej strony dopełniła wszystkich obowiązków związanych ze złożeniem zgłoszenia i wniosku retrospektywnego, stosownie do obowiązujących w tej materii przepisów.

Nie można zatem także przyjąć, że zostały spełnione przewidziane w art. 119 ust. 2 UKC wymogi zawarcia wszystkich danych oraz przedstawienia wszystkich dokumentów koniecznych do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki, jak również, że w okolicznościach sprawy niezastosowanie zerowej stawki celnej było spowodowane błędem organu w wyżej przedstawionym rozumieniu.

W odniesieniu do kwestionowanej przez skarżącą okoliczności wezwania jej przez organ do złożenia wymaganego dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, 23 marca 2021 r. do Delegatury Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Zamościu wpłynął wniosek skarżącej o sprostowanie uzupełniającego zgłoszenia nr [...] (k. 12 akt adm.). Do tego wniosku, jak podnosiła także skarżąca, dołączona była między innymi kopia faktury zawierającej w swojej treści deklarację pochodzenia (k. 6 akt adm.). Następnie zaś, w związku z niezakończoną w Oddziale Celnym w Białej Podlaskiej obsługą w systemie AIS retrospektywnego wniosku o przyznanie preferencyjnego kontyngentu taryfowego, pismem z 7 kwietnia 2021 r. organ I instancji wystąpił do Oddziału Celnego w Białej Podlaskiej o dokonanie obsługi wniosku w systemie. W dniu 8 kwietnia 2021 r. Oddział Celny w B. P. wezwał skarżącą do dostarczenia brakującego dokumentu komunikatem ZC261, co znajduje potwierdzenie w dołączonym do akt wydruku z systemu, a dodatkowo w treści pisma Kierownika Oddziału Celnego w Białej Podlaskiej z dnia 12 kwietnia 2022 r. (k. 122 akt adm.) oraz treści maila z 21 kwietnia 2022 r. (k. 131 akt adm.). Jednocześnie z akt sprawy wynika, że 8 kwietnia 2021 r. Oddział Celny w Białej Podlaskiej mailem skierowanym o godzinie 13:32 do P. I. C. S.A. A. C. w H. wezwał do nadesłania dokumentów [...] lub [...] (deklaracji na fakturze) między innymi dotyczących zgłoszenia nr [...] z 7 lutego 2021 r. (k. 119 - 120 akt adm.). W odpowiedzi, 8 kwietnia 2021 r. została nadesłana mailem kopia faktury nr [...] z deklaracją pochodzenia (k. 117 akt adm.). W dniu 8 kwietnia 2021 r. o godzinie 14:57:24 wniosek o kontyngent został przyjęty w systemie, zaś 12 kwietnia 2021 r. o godzinie 16:39:13 w systemie uwidocznione zostały dane o nieprzyznaniu kontyngentu (k. 28 akt adm.). Tak więc stwierdzić należy, że w przypadku przedmiotowego zgłoszenia nr [...] wezwanie do nadesłania dokumentu pochodzenia zostało skierowane do strony zarówno komunikatem ZC261, jak i pocztą elektroniczną.

Wbrew zarzutom skarżącej okoliczności sprawy nie przemawiały także za zwrotem należności celnych w oparciu o zasadę słuszności wyrażoną w art. 120 UKC. Zgodnie z wymienionym przepisem w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 119, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu na zasadzie słuszności, w przypadku gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania (ust. 1). Występowanie szczególnych okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych (ust. 2).

Sąd podziela stanowisko, że skarżąca nie znajdowała się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, określone w wyżej przywołanych przepisach obowiązki w zakresie przedstawienia dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów w przypadku ubiegania się o przyznanie preferencyjnego kontyngentu taryfowego, były jednakowe dla wszystkich importerów. Jak wyjaśniono wcześniej, strona miała też wiedzę co do tego rodzaju obowiązków i sposobu ich realizowania, gdyż obowiązkom tym sprostała w innych analogicznych sprawach, czego jednak zaniedbała w sprawie niniejszej.

Jednocześnie, jako podmiot profesjonalny, strona winna była uwzględnić stan kontyngentu wynikający z powszechnie dostępnego systemu elektronicznego ISZTAR4. Znajdujące się w aktach sprawy wydruki z tego systemu potwierdzają, że 25 lutego 2021 r., kiedy skarżącą złożyła wniosek o objęcie towaru kontyngentem, na jego poczet była już zaliczona ilość 6 863 211, 860 kg, podczas gdy wartość początkowa kontyngentu wynosiła 10 000 000, 000 kg. Zatem w dniu złożenia przez skarżącą retrospektywnego wniosku kontyngent był wykorzystany w 68,63 %. Następnie 8 marca 2021 r. kontyngent osiągnął stan krytyczny, a 9 marca 2021 r. został wyczerpany (k. 92 - 94 akt adm.).

Skoro w dniu zgłoszenia wniosku kontyngent był wykorzystany niemal w 70 %, to zgodzić się należy z oceną, że skarżąca powinna była podjąć czynności w celu jak najszybszego przedstawienia niezbędnych dokumentów umożliwiających obsłużenie jej wniosku przez organ celny. Z akt sprawy nie wynika jednak, by skarżąca podejmowała takie czynności przed wyczerpaniem kontyngentu, co nastąpiło w 12 dniu po złożeniu wniosku. Jak wskazano wyżej, skarżąca dopiero 19 marca 2021 r. nadała na adres Delegatury Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Zamościu pismo zawierające wniosek o sprostowanie zgłoszenia celnego wraz z kopią faktury, a następnie 8 kwietnia 2021 r. przedstawiła kopię faktury na wezwanie Oddziału Celnego w Białej Podlaskiej. Słusznie też zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że skarżąca wniosła o retrospektywne objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem taryfowym dopiero miesiąc po złożeniu uzupełniającego zgłoszenia celnego. W opisanych okolicznościach zachodzą podstawy do przypisania skarżącej zaniedbania.

Za zastosowaniem w takiej sytuacji zasady słuszności, o której mowa w art. 120 UKC, nie przemawiają zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 50 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, określającego obowiązki organów celnych państw członkowskich w zakresie jednolitego zarządzania kontyngentami taryfowymi. Zgodnie z tym przepisem organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy (ust. 1). Jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość (ust. 2). Z powołanego przepisu nie wynika konkretny termin przekazania wniosku do Komisji. Niemniej powinno to nastąpić niezwłocznie, a zatem bez zbędnej zwłoki, ale po przedłożeniu organom celnym wszystkich dokumentów wymaganych do przyznania kontyngentu taryfowego. Natomiast skarżąca, będąca podmiotem profesjonalnym, dopuściła się omówionych wyżej zaniedbań w zakresie podjęcia czynności mających na celu jak najszybsze przedstawienie organowi niezbędnego dowodu pochodzenia towaru. Mając to na względzie, nie można uznać, by zasada słuszności przemawiała za zwrotem należności celnych tylko z tej przyczyny, że organ przed wyczerpaniem kontyngentu, to jest w okresie 12 dni, nie wystosował do skarżącej wezwania do dostarczenia brakującego dokumentu. Jak wynika z dostępnego na stronie internetowej Krajowej Administracji Skarbowej Informatora dla podmiotów zaangażowanych w przywozowe procesy celne realizowane drogą elektroniczną, w przypadku wstecznego wnioskowania o kontyngent taryfowy, po zapoznaniu się z dokumentacją organ celny może żądać od podmiotu dostarczenia brakujących dokumentów, które są niezbędne do ukończenia czynności weryfikacyjnych. Zatem strona należycie dbająca o własne interesy powinna w pierwszym rzędzie, uwzględniając powszechnie dostępne informacje co do poziomu wykorzystania kontyngentu w momencie składania wniosku, podejmować działania w celu szybkiego przedstawienia organowi brakujących dokumentów, w celu umożliwienia niezwłocznej obsługi wniosku. Natomiast w okolicznościach sprawy brak było takiego działania ze strony skarżącej, która nadto przedstawiła wniosek o objęcie towaru preferencyjnym kontyngentem dopiero miesiąc po złożeniu uzupełniającego zgłoszenia celnego.

Powyższej oceny nie podważa treść dołączonych do skargi dokumentów dotyczących trzech innych zgłoszeń celnych dokonywanych przez skarżącą, w przypadku których został przyznany preferencyjny kontyngent taryfowy. Numery zgłoszeń wskazują bowiem, że są to trzy spośród dwudziestu trzech zgłoszeń, w przypadku których skarżąca 19 lutego 2021 r. dostarczyła bezpośrednio do organu wnioski o korektę zgłoszeń wraz z deklaracjami pochodzenia.

W konsekwencji sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie miało także miejsca mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania – art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, związku z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2073). Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a dokonana przez organ ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza granice swobodnej oceny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Organ przedstawił ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym wskazał, jakie czynności podjął w związku z obsługą zgłoszenia i retrospektywnego wniosku o przyznanie kontyngentu.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a strony nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.