Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3595/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 287/17 w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od "S." Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 czerwca 2017 r. po rozpoznaniu skargi S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz skarżącej spółki koszty postępowania sądowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Kontrolą drogową przeprowadzoną [...] grudnia 2014 r. pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz o nr rej. [...] oraz naczepy, ciężarowej marki Schmitz Cargobull nr rej. [...], w miejscowości W. na drodze krajowej nr 7, stwierdzono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kontrolowanym pojazdem kierował D. H., który wykonywał przewóz drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz S. Sp. z o.o. Ustalenia udokumentowano protokołem kontroli nr [...] dnia [...] grudnia 2014 r.

Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] marca 2015 r. nałożył na skarżącą spółka karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Spółka złożyła odwołanie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Organ II instancji stwierdził, że z oświadczenia kierowcy D.H. z dnia [...].12.2014 r. wynika, iż to nie on wykonywał przejazdy bez karty kierowcy w wymienionym czasie pojazdem o numerze rejestracyjnym [...]. Organ I instancji prowadząc postępowanie administracyjne nie wyjaśnił tej okoliczności. Nie wiadomo, zatem kto prowadził przedmiotowy pojazd w stwierdzonych okresach oraz w jakim charakterze były wykonywane przewozy ww. pojazdem.

W związku z powyższym, w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ I instancji wezwał spółkę do przesłania pisemnych wyjaśnień i przedstawienia wszelkich dowodów w związku z prowadzonym postępowaniem, w szczególności do wskazania osoby kierującej pojazdem marki Mercedes - Benz o numerze rej. [...] w dniach:

* [...].11.2014 r. pomiędzy godz. 11:57 a 15:45,

* [...].11.2014 r. od godz. 20:18 do 28.11.2014 r. do godz. 01:00,

* [...].11.2014 r. pomiędzy godz. 20:44 a 23:14,

* [...].11.2014 r. pomiędzy godz. 01:11 a 19:56,

* [...].12.2014 r. pomiędzy godz. 16:37 a 21:49,

* [...].12.2014 r. od godz. 02:41 do 08.12.2014 r. do godz. 06:44,

* [...].12.2014 r. od godz. 21:49 do 09.12.2014 r. do godz. 06:48,

* [...].12.2014 r. od godz. 14:16 do 14.12.2014 r. do godz. 10:46,

* [...].12.2014 r. pomiędzy godz. 08:47 a 08:56,

* [...].12.2014 r. od godz. 01:08 do 22.12.2014 r. do godz. 06:36.

Następnie, pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ I instancji zwrócił się z kolei do K. Sp. z o.o. z prośba o udzielenie informacji, czy ww. okresach, system Yiatoll zarejestrował przejazd pojazdu marki Mercedes-Benz o numerze rejestracyjnym [...].

W odpowiedzi na powyższe wezwanie K. Sp. z o.o. przesłała pismo z dnia [...] września 2015 r. do którego dołączyła szczegółowy wykaz opłat należnych pobranych na koncie użytkownika w żądanym okresie, z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanych operacji.

Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z [...] października 2015 r. wezwał skarżącą do przesłania wszelkich dowodów wskazujących, który z kierowców zatrudnionych w skarżącej spółce prowadził pojazd marki MERCEDES - BENZ o numerze rejestracyjnym [...] we wskazanych w tym piśmie dniach.

Spółka nie odpowiedziała jednak na ww. wezwania.

Ponadto organ I instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o:

- pismo P. Sp. z o.o., z którego wynika, iż podmiot ten obsługiwał pojazd o nr rej. [...] w zakresie załadunku towaru w Centrum Logistycznym P. w W.. Spółka ta poinformowała, że pojazd był załadowany i miał zaplanowaną trasę przejazdu na Żagań, Wrocław z artykułami spożywczymi i przemysłowymi. Kierowcą pojazdu był Ł. H.;

- oświadczenie J.K., koordynatora ds. Stacji Paliw [...], z którego wynika, że nie posiada on informacji na temat okoliczności przejazdu pojazdu o nr rej. [...].

Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2016 r., nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, z tytułu naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, tj. naruszenia z Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Skarżąca Spółka złożyła odwołanie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. a) i h), art. 92 a ust. 1-6, art. 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm., dalej: "u.t.d."), Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2016 r., nr [...], o nałożeniu na "S." Spółka z o.o. z siedzibą W., dalej: "spółka", kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa tj. ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. L 370 z 31 grudnia 1985 r., str. 21) i rozporządzenia WE nr 561/2006.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli oraz danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy oraz z urządzenia rejestrującego wykazała, że na tachografie zarejestrowano aktywność w postaci jazdy bez karty w następujących okresach:

* od godz. 11:57 do godz. 15:45 dnia [...].11.2014 r.;

* od godz. 20:18 dnia [...].11.2014r. do godz. 01:00 dnia [...].11.2014 r.;

* od godz. 20:44 do godz. 23:14 dnia [...].11.2014 r.;

* od godz. 01:11 do godz. 19:56 dnia [...].11.2014 r.;

* od godz. 16:37 do godz. 21:49 dnia [...].12.2014 r.;

* od godz. 02:41 dnia [...].12.2014 r. do godz. 06:44 dnia [...].12.2014 r.;

* od godz. 21:49 dnia [...].12.2014 r. do godz. 06:48 dnia [...].12..2014 r.;

* od godz. 14:16 dnia [...].12.2014 r. do godz. 10:46 dnia [...].12.2014 r.;

* od godz. 08:47 do godz. 08:56 dnia [...].12.2014 r.;

* od godz. 01:08 dnia [...].12.2014r. do godz. 06:36 dnia [...].12.2014 r.

Prowadzenie pojazdu z wyciągniętą kartą kierowcy powodowało, iż na przedmiotowej karcie nie rejestrowały się wskazania dotyczące faktycznej aktywności kierowcy. Powyższe działanie skutkowało nierejestrowaniem na karcie kierowcy prawidłowych i rzeczywistych wskazań w zakresie zarówno prędkości pojazdu, aktywności kierowcy, jak również przebytej drogi.

Organ II instancji stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] listopada 2014 r. od godz. 05:23, pojazdem o nr rej. [...], podmiot "S." Sp. z o.o. wykonywał transport drogowy z W. do Ż. i W. z artykułami spożywczymi i przemysłowymi. Pojazdem tym kierował ŁH. We wskazanym czasie, tj. między godziną 01:11, a godz. 19:56 stwierdzono zaś nierejestrowanie za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Tym samym, we wskazanym okresie, kierowca Ł. H. dopuścił się jazdy bez karty w tachografie do cyfrowego urządzenia rejestrującego. Natomiast podstawę do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie o którym mowa w Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, stanowi stwierdzenie jakiegokolwiek okresu nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Organ II instancji, mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zważył, że organ I instancji prawidłowo stwierdził istnienie naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Tym samym nałożona kara w wysokości 5 000 złotych jest zasadna.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że na stronę została nałożona kara pieniężna na podstawie. art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a nie na podstawie art. 92 ust. 3 tej ustawy. W związku z powyższym zarzut dotyczący naruszenia art. 92 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym w ocenie organu odwoławczego jest niezasadny.

Organ stwierdził również, że w sprawie brak jest możliwości zastosowania art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, bowiem znajduje on zastosowanie wyłącznie w tych sprawach administracyjnych, w których wykryto i stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, natomiast nie znajduje on zastosowania w sprawach związanych z użytkowaniem urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.

Ponadto organ stwierdził, że w sprawie brak jest również podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., albowiem spółka nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu.

S. sp. z o.o. w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 7 czerwca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd podał, że postępowanie na podstawie, którego wydano zaskarżoną decyzję zostało obarczone wadami wynikającymi z istotnego naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, gdyż organ orzekający w sprawie nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, jak wynika z treści odwołania, skarżąca spółka wniosła o przesłuchanie stron: Z.P. – Prezesa Zarządu i R. B. – Wiceprezesa Zarządu oraz świadków: R. P., P. L. oraz R. T. na okoliczność mającą istotne znaczenie dla sprawy, a w szczególności istnienia przesłanek o których mowa w art. 92 b ust. 1 oraz w art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, uzasadniających umorzenie niniejszego postępowania.

Sąd przedstawił treść przepisów art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a - c i pkt 2 oraz przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Warunkiem wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy w oparciu o przywołany przepis jest wykazanie zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych. W przepisie tym chodzi o sytuację wyjątkową, czyli taką, której doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie przewidzieć.

Sąd wskazał, że organ II instancji stwierdził, że w sprawie przepis art. 92 b u.t.d. b nie ma zastosowania, bowiem odnosi się wyłącznie do tych spraw administracyjnych w których wykryto i stwierdzono naruszenie przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i okresach odpoczynku. Niemniej jednak organ zignorował złożone przez spółkę wnioski dowodowe mające w jej ocenie wykazać spełnienie hipotezy z art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d., a więc przesłanek wyłączających po jej stronie odpowiedzialności administracyjną za naruszenie warunków i obowiązków przewozu drogowego.

Sąd zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia brak w tym zakresie stosownej argumentacji organu, gdyż nie wydał on formalnie postanowienia oddalającego przedmiotowe wnioski dowodowe. Organ nie podjął się więc przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a następnie oceny dowodów wskazanych przez stronę skarżącą. Powyższe zaniechanie nie zostało także uzasadnione. Tym samym organ II instancji uniemożliwił stronie wykazanie spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, iż Spółka nie wykazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć, oraz na które nie miała wpływu. Jednakże organ II instancji nie dostrzegł, że skarżąca prezentując w odwołaniu w tym zakresie całkowicie przeciwstawne stanowisko nie ograniczyła się jedynie do zakwestionowania swojej odpowiedzialności lecz przedstawiła w sprawie konkretne wnioski dowodowe na okoliczność ekskulpowania jej od odpowiedzialności z uwagi na zaistnienie przesłanek m.in. z art. 92c ust. 1 u.t.d.

Zdaniem Sądu wskazane działania nie tylko podważają ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., ale i stanowią działania stojące w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów administracji publicznej. Obowiązkiem organu w przedmiotowej sprawie było umożliwienie przedsiębiorcy przedstawienia dowodów wskazujących na istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialności przewoźnika, a następnie ich ocenienie. Analiza akt sprawy wskazuje, że przedmiotowe postępowanie odwoławcze toczyło się z naruszeniem zasad, co przesądziło o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, stan faktyczny sprawy w zakresie powoływanych przez stronę skarżącą okoliczności faktycznych relewantnych w tej sprawie, nie został wyjaśniony wyczerpująco, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej było zasadne. Sąd podkreślił, że przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ był obowiązany do wysłuchania wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań, co wynika z treści art. 10 § 1 k.p.a.

Podsumowując Sąd wskazał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając przedmiotową sprawę dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest do wyjaśnianie, czy w świetle przedłożonych przez stronę skarżącą dowodów spełnione są przesłanki uzasadniające nałożenie na nią kary pieniężnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu.

Skargą kasacyjną organ zarzucił naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 133 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. zwanej dalej także k.p.a., oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm., dalej także u.t.d.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:

- mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy i nie przeprowadził dowodów wnioskowanych przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji, na okoliczność wystąpienia w sprawie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącej, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy w przedmiotowym odwołaniu strona wnosiła wyłącznie o dopuszczenie dowodów z przesłuchania pracowników spółki na okoliczności objęte hipotezą normy prawnej przewidzianej w art. 92b ust. 1 u.t.d., który to przepis jak wskazał organ odwoławczy nie znajduje zastosowania w sprawie z uwagi na rodzaj naruszenia przypisanego stronie;

- mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, organy administracji w sposób zupełny dopuściły dowody na okoliczności, mające istotne znaczenie dla jej rozpatrzenia, w tym także z punktu widzenia dyspozycji przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., albowiem w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, wyjaśnień strony i zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych oraz okoliczności, na które miałyby one zostać przeprowadzone i argumenty podnoszone przez skarżącą, działając w granicach swobodnej oceny dowodów, kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, organ prawidłowo przyjął, że naruszenia jakich dopuścił się kierowca były konsekwencją zaniedbań skarżącej wynikających z braku odpowiedniego nadzoru i kontroli kierowcy przez stronę oraz niewłaściwej dyscypliny pracy w przedsiębiorstwie skarżącej, która nie przedłożyła żadnych dowodów na okoliczności opisane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. że nie miała wpływu na powstałe naruszenie, lecz było ono wynikiem zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć, a więc zdarzeń niezależnych od niej, będących wynikiem działania czynników zewnętrznych, albowiem do takich okoliczności nie można zaliczyć sytuacji, w których przewoźnik wbrew swoim obowiązkom nie nadzoruje i nie kontroluje na bieżąco pracy kierowcy, zasłaniając się

nieświadomością względem postępowania swojego pracownika, co do którego bez trudu mógł i powinien był uzyskać wiedzę na bieżąco sprawdzając sposób wykonywania i dyscyplinę pracy kierowcy, albowiem nierejestrowanie aktywności na karcie kierowcy jest dla pracodawcy możliwe do ustalenia w każdej chwili, co też znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w sposób wyczerpujący wyjaśniającym motywy zapadłego rozstrzygnięcia;

- błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, gdyż w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do okoliczności wystąpienia w sprawie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącej, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy organ w sposób wszechstronny i wyczerpujący wyjaśnił w uzasadnieniu swojego orzeczenia motywy dla których przyjął, że strona nie wykazała ani też nie zgłosiła żadnych dowodów wskazujących na możliwość zaistnienia w sprawie przesłanek przewidzianych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogących wyłączać jej odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 10 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego poprzez zaniechanie powiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, co w ocenie Sądu mogło mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy strona na każdym etapie postępowania miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, została zawiadomiona przez organ I instancji o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, zaś kolejne zawiadamianie strony w postępowaniu odwoławczym o możliwości wypowiedzenia się przez wydaniem decyzji przez Głównego Inspektora było już bezprzedmiotowe, skoro organ ten nie dopuścił żadnych nowych dowodów w sprawie, ponad to, co strona sama przedstawiła już w postępowaniu przed organem I instancji oraz w odwołaniu, wobec czego ponowne wzywanie strony do wypowiedzenia się co do własnych twierdzeń i dowodów przedkładanych na te okoliczności należało uznać za bezcelowe i jego brak nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy;

z ostrożności procesowej strona zarzuciła również:

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 2-4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE z dnia 11 kwietnia 2006 r. L 102, str. 1) oraz art. 92a ust. 1 i ust. 6 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn. - Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.) w powiązaniu z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy, poprzez ich błędna wykładnię, która legła u podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji, przejawiającą się w błędnym przyjęciu przez Sąd, że, okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu co do których zgłaszała wnioski dowodowe, tj. samowolne regularne niestosowanie się przez kierowcę w dłuższym okresie czasu do swoich obowiązków w zakresie używania karty kierowcy i rejestrowania swojej aktywności, przy jednoczesnym braku odpowiedniego nadzoru ze strony przewoźnika i reakcji na te oczywiste naruszenia kierującego, które przedsiębiorca mógł i powinien był niezwłocznie stwierdzić, mogą stanowić przesłanki wyłączające odpowiedzialność pracodawcy za te naruszenia, podczas gdy z treści przywołanych norm prawa materialnego niezbicie wynika, że na przedsiębiorcy ciąży obowiązek zapewnienia odpowiedniej dyscypliny pracy kierowców, którymi posługuje się przy realizacji przewozów oraz sprawowanie bieżącej i realnej kontroli i nadzoru nad ich pracą, a zaniedbanie tych obowiązków skutkuje brakiem możliwości uchylenia się przez przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenie wskazane pod lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w oparciu o przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;

Skarżąca spółka nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz oddaleniem skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 roku numer [...].

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Istota problemu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazujące na to, że postępowanie administracyjne zostało przez organy przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu I instancji organy dopuściły się naruszenia przepisów dotyczących przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie odnoszącym się do wniosków dowodowych dotyczących przesłanek egzoneracyjnych opisanych w art. 92c ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz w zakresie naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

W związku z powyższym podkreślić należy, że zdaniem Sądu I instancji w odwołaniu od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2016 roku skarżąca spółka zgłosiła wniosek o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność istnienia przesłanek, o których mowa w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (dalej: u.t.d).

Z akt sprawy wynika, że organ nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzeń rejestrujących na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, a więc za delikt administracyjny opisany w punkcie 1p.6.2.1 załącznika numer 3 do ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności faktyczne stanowiące ustawowo określone przesłanki warunkujące zastosowanie kary pieniężnej za naruszenie opisane w punkcie 1p.6.2.1 załącznika numer 3 do ustawy o transporcie drogowym zostały przez organ ustalone w oparciu protokół kontroli oraz dane cyfrowe pobrane z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego. W ocenie organu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że w okresach wskazanych w treści decyzji kierowca wykonujący kontrolowanym pojazdem transport drogowy na rzecz skarżącej spółki prowadził pojazd z wyciągniętą kartą kierowcy, a tym samym stwierdzono nierejestrowanie na karcie kierowcy prawidłowych i rzeczywistych wskazań w zakresie zarówno prędkości pojazdu, aktywności kierowcy, jak i przebytej drogi.

W związku z powyższym podkreślić należy, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, że z treści przepisu art. 92b ust. 1 u.t.d. wynika jednoznacznie, iż dotyczy on wyłącznie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, a jasna treść tego przepisu prawa wskazuje, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do naruszeń w nim wskazanych (dotyczących generalnie rzecz ujmując czasu prowadzenia pojazdów). Nie ma natomiast zastosowania, co trzeba wyraźnie podkreślić, do naruszeń dotyczących zasad stosowania i obsługi tachografów i urządzeń rejestrujących aktywność kierowcy (vide wyrok NSA z dnia 9.11.2017 r. sygn. akt II GSK 275/16, wyrok NSA z dnia 9.11.2017 r. sygn. akt II GSK 369/16).

W tym stanie rzeczy zasadnie organy uznały, iż z uwagi na fakt, że skarżąca spółka została ukarana za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, które w swej treści nie odnoszą się do zdarzeń polegających na naruszeniu przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, to tym samym brak jest podstaw do oceny przesłanek opisanych w art. 92b ust. 1 u.t.d.

Natomiast w ocenie NSA brak jest podstaw do uznania, że złożone przez skarżącą spółkę odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji zawiera w swej treści wniosek o dopuszczenie dowodów na okoliczności stanowiące przesłanki do zastosowania wobec spółki regulacji, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wbrew stanowisku Sądu I instancji wniosek dowodowy zawarty w treści odwołania odnosi się wyłącznie do przeprowadzenia dowodów w kierunku ustalania okoliczności warunkujących zastosowanie wobec spółki regulacji, o których mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d. Tak więc w aktach sprawy brak jest wniosku skarżącej spółki dotyczącego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w celu ustalenia przesłanek dotyczących zastosowania regulacji prawnej wskazanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Przypomnieć natomiast należy, że w orzecznictwie NSA wskazuje się że okoliczności objęte hipotezą art. 92c ust. 1 u.t.d. powinien wykazać przedsiębiorca, skoro to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu. Wobec tego, że przepisy statuują odpowiedzialność obiektywną za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, to do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy nawet wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnienie podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia naruszenia prawa. Powszechnie w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się też, że omawiana regulacja odnosi się do zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych. Jedynie okoliczności o takim charakterze są tymi, których podmiot wykonujący przewóz nie może przewidzieć i nie ma na niego wpływu. Poza sporem też pozostaje, że przedsiębiorca jest zobowiązany do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby zostały uwzględnione wszystkie określone w przepisach zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności, jak i sprawowania kontroli wykonywania tej pracy (vide wyrok NSA z dnia 15.12.2018 sygn. akt II GSK 4157/16, wyrok NSA z dnia 25.07.2019 r. sygn. akt II GSK 1804/17).

Skoro więc w aktach sprawy brak jest wniosków skarżącej spółki w kierunku udowodnienia przesłanek warunkujących wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzony delikt administracyjny, to nie ma też podstaw do stawiania organom zarzutu, iż nie przeprowadziły postępowania dowodowego na wskazane okoliczności. Jeszcze raz podkreślić należy, że w zakresie wykazania przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji opisanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczna jest inicjatywa dowodowa samej strony. Powyższe oznacza, że nie było podstaw do uznania, iż organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób wskazany w zaskarżonym wyroku.

W ocenie NSA brak jest również podstaw do uznania, że uchybienie polegające na naruszeniu zasady czynnego udziału strony było na tyle istotne aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Pamiętać bowiem należy, że przepis art. 10 § 1 k.p.a. wymaga każdorazowo zbadania, czy niezapewnienie stronie udziału na pewnym etapie postępowania administracyjnego mogło skutkować odmiennym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, przy czym wykazanie tego związku pomiędzy uchybieniem a potencjalnym rozstrzygnięciem spoczywa na stronie, która tak twierdzi. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Tak więc w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. W sytuacji, gdy brak podstaw do przyjęcia aby wnioski dowodowe wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczyły przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. to tym samym z akt sprawy nie wynika aby strona zgłaszała wnioski dowodowe, których organ nie przeprowadził i aby strona wykazała, że ta okoliczność miała wpływ na wynik sprawy. (vide wyrok NSA z dnia 27.07.2018 r. sygn. akt II OSK 2178/16, wyrok NSA z dnia 23.11.2018 r. sygn. akt II GSK 3834/16, wyrok NSA z dnia 24.01.2019 r. sygn. akt I OSK 1691/18).

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach, podniesione w niej bowiem zarzuty naruszenia prawa przez Sąd I instancji okazały się zasadne. W tym stanie rzeczy uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a Sąd I instancji niezasadnie uznał stanowisko organów za wadliwe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.