Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3346/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Barbara Pasternak / spr. / WSA Mariusz Kotulskł Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 4 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego Z. B. kwotę 10/ dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, póz. 950 z póżn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z. B. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] . 07. 1977 r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie [...] . 10. 1948 r. do [...]. 06. 1950 r. /z przerwami/, łącznie l rok. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Z. B. okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. l ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że Z. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy , osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. B. podniósł, że został powołany do wojska w maju 1945 r., dlatego przepis art. 25 pkt. 2 ust. 4 określający żołnierzy z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] czerwca 1947 r. "powinien dotyczyć jego osoby".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 4 października 2001 r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r, Nr. 142, poz. 950 z póżn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...]

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że Z. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej, bowiem-jak wynika z akt sprawy- do wojska wstąpił na ochotnika, czego dowodzi własnoręcznie napisany życiorys.

W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że Z. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, który mówi, że uprawnienia kombatanckie uzyskane na mocy dotychczasowych przepisów zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] . 05. 1945 r. do [...]. 06. 1947 r. Dlatego też orzeczono o pozbawieniu Z. B. uprawnień kombatanckich.

Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. B.. W skardze zakwestionował ustalenia organu dotyczące ty tum swoich uprawnień kombatanckich tj. wyłącznie "utrwalanie władzy ludowej". Podniósł, że w maju 1947 r. został wcielony do wojska i po przeszkoleniu oraz złożeniu przysięgi wojskowej został wysłany wraz z jednostką w Bieszczady, gdzie brał udział w walkach z oddziałami UPA. Wobec tego przyjąć należy, że jest kombatantem z tytułu uczestniczenia w walkach z oddziałami UPA, w oparciu o przepis art. l ust. l i 2 pkt 6 ustawy. Podał, że do Wojska Polskiego wstąpił na ochotnika, został wcielony do Jednostki Wojskowej we Wrocławiu, gdzie nie było różnicy między poborowym a ochotnikiem . W wojsku służył łącznie 7 lat i brał udział w zwalczaniu band rabunkowych. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, celem gruntownego i zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarżący, w ramach pełnionej służby w LWP ( powołany w maju 1947) nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy tzn. z UPA i grupami Wherwolfu, wobec czego zasadnie zastosowano przepis art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy.

Sąd zważył, co następuje :

Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne , na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa. Właściwym do rozpoznania skargi jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy ppsa/.

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji /tekst, jednol. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Obowiązkiem organu było dokładne ustalenie, na podstawie zgromadzonych dowodów, czy Z. B. zachował uprawnienia kombatanckie z tytułu służby wojskowej w Wojsku Polskim , w okresie od [...] maja 1947 r. do [...] czerwca 1947 r. Jest to okres, w którym służbę odbywał. Żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w okresie od [...] maja 1945 r. dom [...] czerwca 1947 r. zachowują uprawnienia kombatanckie. Organ poprzestał wyłącznie na ustosunkowaniu się do jednego z kilku sprzecznych z sobą dowodów -życiorysu sporządzonego przez skarżącego. Pominął treść zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] z daty [...] . 01. 1977 r. znajdującego się w aktach ZBOWiD oraz sprzecznych ze sobą oświadczeń składanych na piśmie przez skarżącego w toku postępowania weryfikacyjnego. Istotnie, z własnoręcznie sporządzonego i podpisanego przez skarżącego życiorysu wynika, że wstąpił do wojska na ochotnika. Jednakże z zaświadczenia WKKU w [...] -jedynego dokumentu-dowodu na okoliczność odbytej przez skarżącego służby wojskowej- wynika wyłącznie fakt odbycia służby wojskowej w okresie od [...] maja 1947 r. do [...] lutego 1954 r. Nie wiadomo, czy skarżący został do służby wojskowej powołany, czy zgłosił się do jej odbycia ochotniczo. Brak w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o tym, w jakiej jednostce/w jakich jednostkach / skarżący służył przez okres siedmiu lat i jakie były zadania tych jednostek. W oświadczeniu z dnia [...] . 01. 2001 r. /k. 14 akt adm./ skarżący podaje , że do Wojska Polskiego wstąpił w maju 1947 r. , natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzi, że w maju 1947 r. został powołany do wojska. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji powołuje się jedynie na własnoręcznie podpisany życiorys i nie odnosi się ani do dokumentu WKU, ani do twierdzeń skarżącego składanych w toku postępowania. Zważyć należy, że pomimo, iż obowiązek udowodnienia istniejących /zachowanych/ tytułów do stanowiących podstawę uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie, w stosunku do której prowadzone jest postępowanie weryfikacyjne, to nie zwalnia to organu prowadzącego sprawę od obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie z regułami i zasadami przewidzianymi przez kpa.

W niniejszej sprawie organ, naruszając przepisy art. 7 i 77 kpa oparł ostateczne rozstrzygnięcie na sprzecznych i niewystarczających dowodach. Naruszył także przepis art. 107 § 2 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zawierającego niepełne i lakoniczne ustalenie, wynikające wyłącznie z powołania się na okoliczność dla strony niekorzystną. Obowiązek rzetelnego wyjaśnienia sprawy spoczywa na organie w każdym przypadku, także wówczas, kiedy w wyniku niejasności i sprzeczności w materiale dowodowym wydana decyzja może prowadzić do rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony. Wreszcie sam tylko fakt iż informacja o ochotniczym charakterze służby wojskowej skarżącego zawarta jest we własnoręcznie podpisanym przez niego życiorysie nie stanowi wystarczającego dowodu na okoliczność odbycia służby w taki właśnie sposób, w szczególności przy braku innych stanowczych dowodów w tym względzie, czy w świetle wręcz sprzecznych ze sobą informacji. Przeprowadzenie dowodu na tę-najistotniejszą dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność- pozwoliłoby także na wyjaśnienie charakteru i przebiegu służby wojskowej skarżącego w kolejnych latach .

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organ winien przeprowadzić dowody na okoliczność, czy skarżący odbywał służbę wojskową w okresie od [...] maja 1947 r. do [...] czerwca 1947 r. ochotniczo, czy też został do wojska powołany, a także na okoliczność zadań wykonywanych przez jednostki, w których odbywał, on służbę wojskową przez okres 7 lat. Dopiero ustalenie powyższych okoliczności da podstawę do prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie , przy uwzględnieniu treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach .

Stosownie do treści art. 145 § l pkt. l lit a i c ustawy ppsa sąd uwzględniając skargę uchyla decyzje w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też, na podstawie powołanego wyżej przepisu, oraz art. 135 ustawy ppsa, orzeczono jak w pkt. I Wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 ustawy ppsa.