Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 924/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1453
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 7, art. 7a, art. 75, art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wyniku audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w Powiecie [...] (dalej: "skarżący" lub "Powiat") stwierdzono nieprawidłowości w odniesieniu do gromadzenia danych stanowiących podstawę naliczenia na 2013 r. części oświatowej subwencji ogólnej. Minister Rozwoju i Finansów wszczął więc z urzędu wobec Powiatu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013.

Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] przekazało opinię odnośnie sprawozdania Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy oraz poinformowało Ministra Rozwoju i Finansów o uzyskaniu przez Powiat [...] - w ocenie Ministerstwa - kwoty wyższej od należnej części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 w wysokości 864.689,00 zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Minister Rozwoju i Finansów zobowiązał Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 1.793.870 zł. Korzystając z prawa zaskarżenia Powiat zwrócił się do Ministra Finansów (dalej: "Minister" lub "organ") o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie ww. decyzji w całości oraz o umorzenie postępowania.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie Minister Finansów, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla skarżącego, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów i wychowanków w roku szkolnym 2012/2013 wykazywane przez szkoły i placówki oświatowe w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2012 r., zweryfikowane i potwierdzone przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Minister ustalił, iż w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2012 r., przez:

1) Publiczne Gimnazjum Specjalne w Zespole Szkół Specjalnych w K.- liczba uczniów przeliczana wagą P2 została zawyżona o 1 ucznia,

2) Szkołę Podstawową funkcjonującą w ramach Zespołu Szkół Specjalnych w S. - liczba uczniów ogółem oraz przeliczona wagą P2 i P43 została zawyżona o 2 uczniów,

3) Gimnazjum funkcjonujące w ramach Zespół Szkół Specjalnych w S. - liczba uczniów przeliczona wagą P5 została zawyżona o 1 ucznia,

4) Szkołę Przysposabiającą do Pracy funkcjonującą w ramach Zespół Szkół Specjalnych w S. - liczba uczniów ogółem oraz przeliczona wagą P4, P7, P8 i P43 została zawyżona o 6 uczniów,

5) Gimnazjum Specjalne funkcjonujące w strukturach Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w S. - liczba uczniów ogółem oraz przeliczona wagą P1, P2, P28 i P43 została zawyżona o 11 uczniów,

6) Zasadniczą Szkołę Zawodową funkcjonującą w strukturach Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w S. - liczba uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą P2, P7, P8 i P43 została zawyżona o 11 uczniów,

7) Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy - liczba wychowanków przeliczonych wagą P37 została zawyżona o 21 wychowanków,

W związku z powyższym, zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 347,4416, a w konsekwencji została zawyżona o kwotę 1.793.870 zł część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2013 dla Powiatu N..

Zdaniem Ministra przyczyny wystąpienia nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2012 r., to wykazanie w systemie:

1) uczniów, którzy na dzień 30 września 2012 r. nie posiadali ważnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego na dany etap edukacyjny,

2) uczniów, którzy na dzień 30 września 2012 r. nie byli uczniami/wychowankami danej szkoły/placówki,

3) oddziału szkoły specjalnej niespełniającego wymogu minimalnej liczby uczniów określony przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół,

4) osób, jako wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy nie korzystali z zakwaterowania na dzień 30 września 2012 r. (nie byli wychowankami młodzieżowego ośrodków wychowawczego, zostali przyjęci po dniu sprawozdawczym, bądź ukończyły 18 rok życia) oraz jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka, którzy nie byli uczniami tych szkół albo zostali przyjęci do nich po dniu sprawozdawczym.

Organ wyjaśnił, iż Publiczne Gimnazjum Specjalne wchodzące w skład Zespołu Szkół Specjalnych w K. oraz Gimnazjum wchodzące w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S. błędnie wykazały systemie informacji oświatowej uczniów, którzy wg stanu na dzień 30 września 2012 r., nie legitymowali się ważnymi orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.) wydane na czas do ukończenia szkoły podstawowej, nie mogły stanowić podstawy wykazania w systemie informacji oświatowej na dzień sprawozdawczy, gdyż uczniowie ci w roku szkolnym 2012/2013 realizowali obowiązek nauki w szkole gimnazjalnej. Z kolei w Szkole Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S.liczba uczniów przeliczonych wagą P2 i P43 oraz liczba uczniów ogółem została zawyżona o 2 uczniów. Szkoła ta w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r., wykazała 2 uczennice, które w dniu 23 września 2012 r. zostały przeniesione do innej szkoły, tj. Zespołu Szkół Specjalnych w K., gdzie zostały wykazane w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r. Oznacza to, iż uczennice te zostały wskazane podwójnie w systemie informacji oświatowej (w szkole macierzystej i szkole, z której zostały przeniesione).

W Szkole Przysposabiającej do Pracy wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S., z powodu niespełnienia wymaganego przepisami prawa minimalnego kryterium liczby uczniów oddziału szkoły specjalnej, liczba uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą P4, P7, P8 i P43 została zawyżona o 6 uczniów. Organ wyjaśnił, iż liczba uczniów w oddziale szkoły specjalnej wynosi od 6 do 8, lecz w przypadku gdy co najmniej u jednego ucznia w oddziale występują niepełnosprawności sprzężone, liczbę można obniżyć o 2, zaś w uzasadnionych przypadkach, za zgodą organu prowadzącego szkołę specjalną, liczba uczniów w oddziale może być niższa (od podstawowego kryterium liczby uczniów oraz pomniejszonego o 2) ze względu na obecność w oddziale szkoły specjalnej ucznia ze sprzężonymi niepełnosprawnościami. Dwóch uczniów przeniesionych z Gimnazjum do Szkoły Przysposabiającej do Pracy, nie posiadało na ten etap edukacji (szkoła ponadgimnazjalna) orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, a orzeczenia jakie posiadali wg stanu na dzień 30 września 2012 r. (orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz nr [...] z dnia [...] października 2011 r.) wydane zostały na czas edukacji gimnazjalnej. Nie mogły więc stanowić podstawy do wykazania w systemie informacji oświatowej na dzień sprawozdawczy. Poza tymi uczniami w oddziale było jeszcze 4 uczniów niepełnosprawnych posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego aktualne na dany etap edukacji i wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym (trzy wydane na czas nieokreślony, tj. orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. i nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz jedno wydane na czas trwania nauki ponadgimnazjalnej, tj. orzeczenie nr [...] z dnia [...] września 2012 r.). Jednakże w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania nie ma dokumentu potwierdzającego zgodę organu prowadzącego, tj. Powiatu, do utworzenia oddziałów szkoły specjalnej w liczbie uczniów mniejszej niż minimalnie określonej. Tym samym oddział szkoły specjalnej nie spełniał wymaganego przepisami prawa minimalnego kryterium liczby uczniów oddziału szkoły specjalnej, zatem nie powinien być wykazany przez szkołę w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r.

Jako kolejną kwestię sporną organ wskazał wykazanie w systemie informacji oświatowej przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy (MOW) w S., wg stanu na dzień 30 września 2012 r., 21 osób jako wychowanków tego Ośrodka, którzy nie przybyli do ośrodka na dzień 30 września 2012 r. (13 nieletnich), bądź przybyli do ośrodka po dniu 30 września 2012 r. (7 nieletnich), bądź przebywali w ośrodku bez stosownych dokumentów. Minister nie zgodził się z argumentacją skarżącego, iż część oświatowa subwencji ogólnej winna być ona należna od momentu otrzymania przez dyrektora informacji o skierowaniu nieletniego do tej placówki. Wagą P37 mogli być przeliczeni tylko wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystający z zakwaterowania w tych ośrodkach. Tymczasem z ustaleń dokonanych w toku postępowania wynika, na dzień 30 września 2012 r. 20 osób nie było zakwaterowanych w Ośrodku a jedna osoba nie posiadała stosownych dokumentów (tj. postanowienia Sądu o przedłużeniu na okres do zakończenia roku szkolnego przebywania w ośrodku). Osoby te (niekorzystające z zakwaterowania) nie przebywały faktycznie w Ośrodku, zatem wykazanie ich w systemie informacji oświatowej spowodowało zawyżenie liczby wychowanków przeliczonych waga P37. Kolejnym błędem było wykazanie tych osób jako uczniów szkół funkcjonujących w ramach Ośrodka, tj. 11 uczniów Gimnazjum Specjalnego i 11 uczniów Zasadniczej Szkoły Zawodowej, w tym 1 uczennicy realizującej obowiązek nauki w innej szkole. Organ podkreślił, że w formule algorytmicznego podziału części oświatowej subwencji ogólnej pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego wagi przeliczeniowe stosowane są addytywnie, tj. jeżeli uczeń kwalifikuje się do kilku wag, to jest on każdą z nich przeliczony. Dlatego też, przynależność do wagi właściwej dla wychowanka jest ściśle skorelowane z przynależnością do wagi właściwej dla ucznia. Oznacza to, że nie można być wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, nie będąc jednocześnie uczniem szkoły tego ośrodka. Pogląd, zgodnie z którym te same osoby należy uznać za wychowanków, mimo iż nie przebywały w Ośrodkach, natomiast nie można ich uznać za uczniów szkół wchodzących w skład tych Ośrodków, Minister uznał za niezgodny zarówno z zasadą addytywności wag, jak i logiką.

Jednocześnie organ wyjaśnił na czym polega różnica między kalkulacją kwoty zawyżenia części oświatowej subwencji ogólnej (1 793 870 zł) powstałą w wyniku przedmiotowego postępowania a kalkulacją dokonaną w wyniku kontroli przeprowadzonego przez Dyrektora UKS w Bydgoszczy (1 776 364,04 zł). Stwierdził, że jest ona spowodowana działaniami Dyrektora UKS polegającymi na:

• obniżeniu liczby ogółem o 2,058 uczniów Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół Specjalnych w S. (a nie o 2),

• obniżeniu liczby o 30,058 uczniów przeliczonych również wagą P43,

• zmianie wysokości wskaźnika korygującego Di (z 1,0229137350 na 1,0225456210) na skutek obniżenia liczby uczniów ogółem w szkołach oraz w szkołach położonych na terenach wiejskich i miastach do 5 tys. mieszkańców.

Organ nie podzielił również stanowiska Ministra Edukacji Narodowej w kwestii wysokości zawyżenia dotacji oświatowej. Wskazał że, w opinii przekazanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. nr: [...] uwzględniono 16 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w S., co nie było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zdaniem organu odwoławczego nielogiczne jest uznanie przez MEN za wychowanków osób, które nie przebywały w ośrodku z jednoczesnym nieuznaniem ich za uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka.

Powiat zaskarżył decyzje Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji podczas gdy nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że nastąpiło zawyżeniem subwencji oświatowej w kwocie 1.793.870 zł,

2) art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 poprzez nieuprawnione przyjęcie, że na skutek błędnych danych wskazanych w systemie informacji oświatowej według danych wskazanych na dzień 30 września 2012 r. zawyżono liczbę uczniów stanowiącą podstawę do naliczenia subwencji oświatowej,

3) rozporządzenia MEN w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 poprzez uznanie, że:

a) brak orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego na dzień 30 września 2012 r. przez właściwe zespoły orzekające skutkuje brakiem możliwości przeliczenia uczniów wg wagi P2, P4 oraz P5 zgodnie z algorytmem do ww. rozporządzenia bez wyjaśnienia za pomocą innych środków dowodowych czy poszczególni uczniowie kwalifikują się do kształcenia specjalnego,

b) wagą P37 mogli być przeliczeni jedynie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy zgłosili się do placówki nie później niż w dniu 30 września 2012 r., tj. na dzień sprawozdawczy,

4) art. 7a K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na rozstrzygnięciu na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej w związku z brakiem w przepisach prawa definicji wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego,

5) art, 7, art. 75 i art. 77 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów na okoliczność czy uczniowie, którzy byli wykazani w systemie informacji oświatowej (SIO), a którzy wg stanu na dzień 30 września 2012r. nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, byli uprawnieni do korzystania z tej formy kształcenia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, o umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 21 maja 2018 r. Powiat uzupełnił skargę poprzez sformułowanie dodatkowych zarzutów. Strona uważa, iż organ dopuścił się także naruszenia:

1) art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty poprzez jego błędną interpretację, z której wynika, że dla ustalenia czy subwencja przysługuje jednostce samorządu terytorialnego na kolejny rok szkolny decyduje fakt posiadania przez szkołę lub placówkę w dniu 30 września danego roku szkolnego określonej liczby uczniów, natomiast nie ma znaczenia czy subwencja została wydana na cel, na który była przeznaczona, tj. czy subwencja naliczona w wyższej wysokości, przeznaczona na kształcenie lub opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym była wydana zgodnie z przeznaczeniem,

2) § 1 oraz § 3 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, wychowankiem na którego przysługuje subwencja oświatowa jest wyłącznie nieletni, który faktycznie przybył do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, a nie jest nim nieletni, który został skierowany do ośrodka przez właściwego starostę, w okresie od daty otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka do przekazania przez dyrektora ośrodka informacji o niedoprowadzeniu wychowanka do ośrodka lub do przybycia tego nieletniego do ośrodka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia sąd stwierdził, ż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra Finansów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

Stan faktyczny został, zdaniem sądu, ustalony przez organ w sposób prawidłowy.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r.

Na wstępie, wskazać należy, że w ocenie sądu organ nie naruszył art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. z 2017r. poz. 1453, dalej u.d.j.s.t.), zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Jak już podkreślono wcześniej, Minister Rozwoju i Finansów w decyzji utrzymanej w mocy decyzją Ministra Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty, w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 1.793.870,00 zł, w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 347,4416 ucznia.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 ( Dz. U. 2012r., poz. 1541, dalej rozporządzenie z dnia 20 grudnia 2012r.) dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września 2012 r.

Algorytm przewidywał odrębne wagi dla niepełnosprawnych uczniów, m.in. dla wagi P2, P4, P5, którzy posiadali aktualne na dzień 30 września 2012r. orzeczenia lub opinie poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o treści odpowiadającej opisom i wymogom wskazanych wag, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. 2018 r. poz. 1457 ze zm., dalej: u.s.o.). Za wyjątkiem wagi P2, dedykowanej także dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, nieposiadających orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Brak u uczniów aktualnych orzeczeń na 30 września 2012r. nie mógł stanowić podstawy, przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej, do objęcia ich wagą P2, P4, P5 ( dotyczy to Zespołu Szkół Specjalnych w K. (Publiczne Gimnazjum Specjalne), Zespołu Szkół Specjalnych w S. (Szkoła Podstawowa, Gimnazjum, Szkoła Przysposabiająca do Pracy, Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w S., w tym Gimnazjum Specjalnego i Zasadniczej Szkoły Zawodowej funkcjonujących w ramach tego ośrodka). Posiadanie orzeczenia o potrzebie kształcenie specjalnego wydanego na czas ukończenia szkoły podstawowej nie uprawnia do uznania, iż jest ono ważne na czas trwania nauki w szkole gimnazjalnej ( przypadek w Publicznym Gimnazjum Specjalnym wchodzącym w skład Zespołu Szkół Specjalnych w K. i w Gimnazjum wchodzącym w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S.). Nie jest też prawidłowe podwójne wykazywanie uczniów z wagą P2 i P43 w dwóch różnych szkołach (dotyczy to dwóch uczennic, wykazywanych w Szkole Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S., które w dniu 23 września 2012 r. zostały przeniesione do innej szkoły, tj. Zespołu Szkół Specjalnych w K., gdzie zostały również wykazane w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r.).

Prawidłowo też organ ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w zakresie liczby uczniów oddziału szkoły specjalnej w Szkole Przysposabiającej do Pracy wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S.. W tym przypadku liczba uczniów przeliczeniowych wagą P4, P7, P8 i P43 została zawyżona o 6 uczniów, gdyż 2 uczniów zostało przeniesionych z Gimnazjum do Szkoły Przysposabiającej do Pracy, którzy na ten etap edukacji (szkoła ponadgimnazjalna) nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenia jakie posiadali wg stanu na dzień 30 września 2012 r. (orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego: nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. i [...] z dnia [...] października 2011 r.) wydane zostały na czas edukacji gimnazjalnej. W oddziale tym było jeszcze 4 uczniów niepełnosprawnych posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego aktualnych na dany etap edukacji (wydane na czas nieokreślony - orzeczenie: nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr: [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. i nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. - oraz na czas trwania nauki ponadgimnazjalnej - orzeczenie nr [...] z dnia [...] września 2012 r.). Orzeczenia zostały wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym. Nie było natomiast dokumentu potwierdzającego zgodę organu prowadzącego, tj. Powiatu [...] , do utworzenia oddziałów szkoły specjalnej w liczbie uczniów mniejszej niż minimalnie (w oddziale specjalnym liczba uczniów wynosi od 6 do 8). Zgodnie z tymi ustaleniami powyższy oddział szkoły specjalnej nie spełniał wymaganego przepisami prawa minimalnego kryterium liczby uczniów oddziału szkoły specjalnej, zatem nie powinien być wykazany przez szkołę w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r.

Prawidłowo też organ ustalił i ocenił dowody związane z wychowankami w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S., tj. uznał, że według stanu na dzień 30 września 2012 r. - liczba wychowanków korzystających z zakwaterowania w tym Ośrodku, przeliczonych wagą P37 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 oraz liczba uczniów szkół funkcjonujących w ramach tego Ośrodka była inna niż wynikało to wykazu w systemie informacji oświatowej. Zawyżono liczbę osób o 21. To znaczy 21 osoby wykazane w systemie jako wychowankowie, to osoby które nie przybyły do ośrodka na dzień 30 września 2012 r. (13 nieletnich), bądź przybyły do ośrodka po dniu 30 września 2012 r. (7 nieletnich), bądź były to osoby przebywające w ośrodku bez stosownych dokumentów, a także były to osoby wykazanie w systemie uczniów przez funkcjonujące w ramach tego ośrodka szkoły, w tym wykazana uczennica, która wg stanu na dzień 30 września 2012 r. była uczniem innej szkoły.

W tym miejscu należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej ( Dz. U. 139 poz. 814 ze zm., dalej u.s.i.o.). Stosownie do art. 108 ust. 1 w zw. z art. 107 ust. 1 u.s.i.o. szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 107 ust. 3 pkt 1 lit. h) u.s.i.o powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Natomiast stosownie do art. 108 ust. 8 pkt 1 lit a u.s.i.o. jednostki samorządu terytorialnego prowadzą bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych z baz danych oświatowych: szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez te jednostki. W myśl art. 111 ust. 1 i 2 u.s.i.o. podmioty prowadzące bazy danych oświatowych obowiązane są do sprawdzenia kompletności, poprawności i zgodności ze stanem faktycznym danych gromadzonych przez nie w bazach danych oświatowych, z wyjątkiem danych, które zostały przekazane z innych baz danych oświatowych. Jednostki samorządu terytorialnego obowiązane są do sprawdzania kompletności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych. Za wykonanie obowiązków, o których w art. 111 ust. 1-5, odpowiadają: 1) dyrektor szkoły lub placówki oświatowej (...); 2) odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta (...) lub upoważniona przez nich osoba.

Dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 września 2012 r. oraz 31 marca i 30 września 2013 r., z zastrzeżeniem ust. 2-5 (art. 112 ust. 1 u.s.i.o.).

Zgodnie z ust. 9 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Powyższe powołane przepisy jednoznacznie określają, że do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 były przyjmowane dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r.

Powołane wyżej regulacje nie nastręczają problemów interpretacyjnych, a ich zastosowanie było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa, co wskazał Minister Finansów podstawą do naliczenia dla jednostek samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 stanowiły zawarte w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na wyżej wskazaną datę.

Prawidłowo zatem Minister Finansów przyjął, że na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r. statystyczna liczba uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegały weryfikacji przez szkoły/placówki do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego, tj. roku szkolnego 2012/2013. Zaś dane w bazach danych oświatowych podlegają aktualizacji i przekazaniu wg stanu na dzień 31 marca i dzień 30 września każdego roku. Zmiana danych o liczbie uczniów (dzieci/młodzieży wychowanków) wykazanych w systemie informacji oświatowej po 30 września - zgodnie z przepisami - nie jest uwzględniana przy ustaleniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Nie miała więc wpływu na wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej nadany rok w ustawie budżetowej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że data 30 września 2012r. jest nie tylko dniem sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej, ale także datą, do której uczniowie (dzieci/młodzież/wychowankowie) winni posiadać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego czy opinie, o których mowa w opisie właściwych wag wskazanych do obliczeń.

W świetle powyższego przyjęcie przez organ innej daty niż 30 września 2012 r. do prawidłowego ustalenia wysokości należnej Powiatowi [...] na rok 2013 w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej, a w związku z tym prawidłowego wykazania w systemie informacji oświatowej stanowiących podstawę jej naliczenia danych, stanowiłoby naruszenie prawa.

Zdaniem sądu, organ ma też rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2012 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2013, stanowiły opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (wyjątek, który jednak w sprawie nie zaistniał stanowi część opisu wagi P2 – patrz opis tej wagi ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia).

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2012 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2012 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z art. 71b ust 1 zdanie pierwsze u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Natomiast ust. 3a tego przepisu stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Art.71b ust. 5 u.s.o. zobowiązuje starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego z zastrzeżeniem ust. 5a.

Ust. 5a art. 71b u.s.o. stanowi, że jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 u.s.o., Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U., Nr 173 poz.1072, dalej: rozporządzenie z dnia 18 września 2008r.), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub dwie niepełnosprawności, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia.

W myśl słowniczka przez niepełnosprawność sprzężoną należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności (art. 3 pkt 18 u.s.o.).

Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2013, przewidywał m.in. wagi:

P1 = 0,38 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5000 mieszkańców;

P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w wymienionym art. 71b ust. 3. ;

P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 7lb ust. 3 u.s.o.);

P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno- wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.);

P7 = 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I stopnia);

P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami;

P28 = 0,04 dla uczniów gimnazjów dla dzieci i młodzieży;

P37 = 11,00 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P32 i P33);

P43 = 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie powiatu i prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu [...], stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów i wychowanków w roku szkolnym 2012/2013 wykazywane przez szkoły i placówki oświatowe w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2012 r., zweryfikowane i potwierdzone przez organ "prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.

Zatem w przedmiotowej sprawie, podstawę prawną wykazywania danych w systemie informacji oświatowej stanowiły przepisy: ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej oraz wydanego na jej podstawie ( upoważnienie z art. 115 ust. 1) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. poz. 957). Ponadto, sposób wprowadzenia danych o liczbie uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w systemie informacji oświatowej został opisany w "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.13 (30 września 2012 r.)".

Przepisy ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej określają rodzaj i zakres danych gromadzonych w tym systemie. Zgodnie z art. 12 dane dziedzinowe ucznia w związku z wczesnym wspomaganiem rozwoju, zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi oraz kształceniem specjalnym obejmują: numer i datę wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno- wychowawczych, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz informację o rodzaju niepełnosprawności, a w przypadku niepełnosprawności sprzężonych - współwystępujących niepełnosprawności, niedostosowaniu społecznym lub zagrożeniu niedostosowaniem społecznym. Z kolei, stosownie do art. 16 ww. ustawy dane dziedzinowe w związku z objęciem ucznia opieką w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym oraz ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, obejmują:

1) podstawy pobytu w ośrodku:

• odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,

• orzeczenie sądu,

• wniosek rodziców;

2) działania wynikające ze specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, w tym w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, z określeniem form tej pomocy;

3) wypadki, którym uległ uczeń, będąc pod opieką ośrodka, z określeniem rodzaju wypadku, miejsca, w którym zdarzył się wypadek, rodzaju zajęć, w czasie których wypadek miał miejsce, oraz przyczyny wypadku;

4) datę rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku.

Na podstawie art. 112 ust. 1 ww. ustawy dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane w odniesieniu do roku szkolnego 2012/2013, według stanu na dzień 30 września 2012 r.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych stanowiło również, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole, z tym że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydawało się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole (§ 9 pkt 1 i 2). Natomiast przepisy załącznika Nr 2 i Nr 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17) stanowiły, że edukacja szkolna przebiega w następujących etapach edukacyjnych dostosowanych do okresów rozwojowych dziecka: etap I - klasy I-III szkoły podstawowej, etap II - klasy IV-VI szkoły podstawowej, etap III - gimnazjum, etap IV - w szkole ponadgimnazjalnej.

Oznaczało to obowiązek uzyskania na nowy etap edukacyjny aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Posiadanie aktualnego orzeczenia było warunkiem objęcia ucznia kształceniem specjalnym. Kształcenie specjalne organizowane jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy zespół orzekający stwierdzi taką potrzebę, w oparciu o aktualną diagnozę i zalecenia do pracy dydaktycznej, wychowawczej i rewalidacyjnej. Według tego orzeczenia zapewnienia się uczniom niepełnosprawnym właściwe, dostosowane do ich aktualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, oddziaływania. Zalecenia mogą ulec zmianie, np. gdy dziecko kończy dany etap edukacyjny. Brak aktualnych orzeczeń wiąże się zarówno z możliwością niewłaściwego oddziaływania edukacyjnego wobec ucznia jaki z ryzykiem nieprawidłowości w finansowaniu zadań oświatowych.

W tym miejscu wskazać należy również na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624, ze zm.), regulującego m. in. funkcjonowanie publicznej szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Zgodnie z przepisem § 5 ust. 1 i 2 załącznika nr 5f do ww. rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 września 2012 r., podstawową jednostką organizacyjną szkoły specjalnej był oddział, a liczba uczniów w oddziale szkoły specjalnej wynosiła od 6 do 8. Było też przewidziane odstępstwo od tego kryterium liczby uczniów. Zgodnie z § 5 ust. 3 załącznika nr 5f w przypadku gdy co najmniej u jednego ucznia w oddziale występują niepełnosprawności sprzężone, określoną liczbę uczniów (6 - 8) w oddziale można było obniżyć o 2. Natomiast w uzasadnionych przypadkach, za zgodą organu prowadzącego szkołę specjalną, liczba uczniów w oddziale mogła być niższa od liczby określonej w ust. 2 i 3, tj. niższa od podstawowego kryterium liczby uczniów i pomniejszonego o 2 ze względu na obecność w oddziale szkoły specjalnej ucznia ze sprzężonymi niepełnosprawnościami.

W przedmiotowej sprawie opisane wyżej wymogi, związane z oddziałem szkoły specjalnej, nie zostały spełnione w Szkole Przysposabiającej do Pracy wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w S., co prawidłowo ustalił organ w zaskarżonej decyzji.

Zatem Minister Finansów prawidłowo ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Powiatu [...] została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przy wagach P2, P4, P5, P7, P8, P28, P37, i P43. Organ szczegółowo wskazał zarówno placówki, jak również nieprawidłowości związane z przypisaniem określonemu uczniowi wagi. Za prawidłowe należy uznać działanie organu, że podstawą zaliczenia do określonej grupy niepełnosprawności jest wyłącznie aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, określające formy tego kształcenia z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności czy zaburzenia (wyrok NSA z dnia 24 lipca 2013r., II GSK 589/12, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2013r., II GSK 2092/11, wyrok NSA z dnia 8 marca 2013r., II GSK 2375/11). Żaden inny dowód – poza tym orzeczeniem – nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania dopłat subwencyjnych objętego sporną w sprawie wagą, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. W przypadku braku właściwego orzeczenia zespołu orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej nie było możliwe zaliczenie ucznia do wyżej wymienionych wag.

Warto raz jeszcze podkreślić, że w systemie informacji oświatowej należy wykazywać faktyczną liczbę uczniów, w tym uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, które stanowią podstawę nie tylko do wykazania ich w ww. systemie dla celów naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej, ale też stanowią podstawę dla dyrektorów szkół/placówek do zorganizowania kształcenia specjalnego stosownie do określonych w nich metod i form kształcenia ze względu na posiadane przez ucznia niepełnosprawności. To poradnie psychologiczno-pedagogiczne, uprawnione były i są do wskazywania w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego najkorzystniejszych dla dziecka form kształcenia specjalnego oraz warunków realizacji jego potrzeb edukacyjnych. Dlatego też działania szkół/placówek w zakresie organizacji kształcenia specjalnego, mogą rozpocząć się dopiero po dostarczeniu przez rodzica/opiekuna prawnego lub pełnoletniego ucznia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W przypadku, kiedy orzeczenie traci swoją ważność nie ma możliwości zaspokojenia przez szkołę potrzeb edukacyjnych i rozwojowych ucznia niepełnosprawnego, bowiem mogą one być zupełnie inne, niż te wskazane w orzeczeniu już nieobowiązującym.

Odnosząc się do części oświatowej subwencji ogólnej przysługującej na wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego wskazać należy, że słusznie organ uznał, iż uwzględnianie konkretnych uczniów/wychowanków w określonych wagach powinno następować zgodnie z wymogami wskazanymi w opisach poszczególnych wag. Zawarty w ust. 2 pkt 5 formuły algorytmicznej ( załącznik do rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2012r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013) - opis wagi P37 jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości. Wagą tą mogli być przeliczeni tylko wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystający z zakwaterowania w tych ośrodkach.

Zatem słusznie Minister uznał, że zgodnie z opisami wagi P37, do wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej uwzględnia się wyłącznie wychowanków ośrodków wychowawczych i socjoterapii, korzystających z zakwaterowania w tych ośrodkach, nie zaś jedynie skierowanych do danego ośrodka. Według tego opisu waga P37 = 11,000 jest przewidziana dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P32 i P33). Z tego opisu wynika, że przy przypisywaniu tej wagi istotne jest to, czy wychowanek korzysta z zakwaterowania w ośrodku. Inaczej rzecz ujmując waga P37 może być zastosowana tylko do tych wychowanków, którzy zostali skierowani a następnie przyjęci do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, a w konsekwencji w nim zakwaterowani. Nie wymaga przy tym szerszego wywodu, że pojęcie "korzystają z zakwaterowania" należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o tymczasowe, tj. obejmujące okres pobytu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, korzystanie z pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w tym ośrodku (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017r., sygn. akt II GSK 1309/15, LEX nr 2258565). Korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w ośrodku. Opis tych wag jest jasny w literalnym brzemieniu i nie powinien budzić wątpliwości co do zakresu podmiotowego tychże wag. W odróżnieniu od wagi P37 opisy innych wag posługują się wyłącznie pojęciami takim jak np. wychowanek internatów i bursów (waga P32) czy wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy nie korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P38). Już tylko zestawienie terminów użytych w tych wagach wskazuje, iż prawodawca wyraźnie odróżnia dla potrzeb określenia kwoty części ogólnej subwencji oświatowej wychowanków zakwaterowanych w ośrodku i nie zakwaterowanych w ośrodku i z faktycznym zakwaterowaniem wiąże wyższą wagę. Jest to oczywisty zabieg jeśli uwzględni się, że koszty ponoszone przez ośrodek wychowawczy czy opiekuńczy są wyższe w sytuacji gdy wychowanek jest zakwaterowany w tym ośrodku. Koszty te generuje konieczność zapewnienia takiemu wychowankowi warunków mieszkaniowych, wyżywienia, jak i całodobowej opieki wychowawcy. Te zapewne względy wpłynęły na zróżnicowanie wag w stosunku do innych wag w przypadku wychowanków zakwaterowanych w ośrodku. Algorytm podziału subwencji oświatowej pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego i zastosowane w nim wagi przeliczeniowe służą bowiem wyłącznie do zróżnicowania wysokości subwencji ze względu na różnorodność zadań realizowanych bądź dotowanych przez samorządy. Istota algorytmu nie polega natomiast na dzieleniu środków na poszczególne szkoły, placówki czy grupy wydatków, a część ogólnej subwencji oświatowej nie służy pokryciu kosztów pozostawania ośrodka w "gotowości", w "oczekiwaniu" na przyjęcie wychowanka skierowanego do tego ośrodka. Z analizowaną regulacją prawną, w szczególności opisem spornych wag, spójny jest art. 16 pkt 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o systemie informacji oświatowej , w myśl którego dane dziedzinowe w związku z objęciem ucznia opieką m.in. w młodzieżowym ośrodku wychowawczym obejmują datę rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku. Prezentowanemu powyżej stanowisku nie przeczy też regulacja prawna rozporządzenia Ministra Edukacji narodowej z dnia 27 grudnia 2011r.w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w ośrodku ( Dz. U. nr.296, poz.1755). Z przepisu § 6 tego rozporządzenia wynika bowiem, że nieletniemu umieszczonemu w ośrodku zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu. Całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zapewnia nieletniemu wychowankowi tej placówki podczas pobytu w ośrodku pokrycie kosztów wyżywienia oraz zaopatrzenia nieletniego wychowanka w odzież, obuwie, środki czystości i środki higieny osobistej oraz leki, okulary, podręczniki i pomoce szkolne, a także kieszonkowe. Użyte w tym przepisie zwroty "nieletniemu umieszczonemu w ośrodku" wskazują na nieletniego umieszczonego w ośrodku. To nieletniemu przebywającemu w ośrodku w sensie zakwaterowania zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu. Z powyższego wynika zatem, że realizacja wskazanych w tym przepisie zadań wobec nieletniego następuje z momentem jego umieszczenia w ośrodku, czyli jego zakwaterowania, nie zaś w dacie jego skierowania do ośrodka. Oznacza to, że celem subwencji ogólnej w części oświatowej jest dofinansowanie wychowanków przebywających w ośrodku, dofinansowanie zadań w zakresie ich nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunków bezpiecznego pobytu w ośrodku. Zatem nie tylko wykładnia literalna rozporządzenia dotyczącego naliczania subwencji w zakresie odnoszącym się do zdefiniowania wagi P37, ale też wykładnia systemowa uwzględniająca przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w ośrodku, a także wywiedziony z nich rezultat wykładni celowościowej, przekonuje do uznania prawidłowości wykładni zastosowanej przez organ. Wobec tego rację należy przyznać Ministrowi, że część oświatowa subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego jest ustalana na podstawie danych co do liczby uczniów/wychowanków wynikających z systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego, z uwzględnieniem korekty części oświatowej, nie zaś jak przekonuje skarżący na podstawie wysokości wydatków ponoszonych przez ośrodki wychowawcze i opiekuńcze. Nie jest zatem prawidłowe twierdzenie skarżącego, że konieczność zarezerwowania i utrzymania w pełnej gotowości miejsca dla skierowanego wychowanka oznacza ponoszenie przez ośrodek kosztów utrzymania zarezerwowanego miejsca, które winny być sfinansowane z subwencji. Część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych, jak i nie jest też jedyną formą partycypacji jednostek samorządu terytorialnego w dochodach publicznych, a sposób rozliczania i rozdziału części subwencji oświatowej nie jest z założenia - jak wskazywał TK w wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., K 35/00 - instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych. Oznacza to, że subwencje z założenia nie mogą zapewniać pełnego pokrycia wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z nałożonymi na nie zadaniami oświatowymi.

Skoro z niepodważonych w tej sprawie ustaleń faktycznych wynika, że sporni w sprawie wychowankowie ujęciu w danych zamieszczonych w systemie informacji oświatowej, w dniu 30 września 2012 r., nie byli zakwaterowani w ośrodku, do którego zostali skierowani, bądź ze względu na ukończony 18 rok życia z mocy prawa wykonanie środka wychowawczego orzeczonego postanowieniem sądu ustało, to oczywistym jest, że skarżący Powiat [...] nie powinien wykazać ich w systemie przy wadze P37. Wykazanie ich przy tej wadze oznacza bowiem, że Powiat - poprzez podanie nieprawidłowych danych - uzyskał zawyżoną część ogólnej subwencji oświatowej na rok 2013. Z tego względu zasadnym było skorygowanie przez Ministra Rozwoju i Finansów wysokości tej części subwencji oświatowej.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, sąd stwierdza, że nie mają one usprawiedliwionych podstaw, wobec czego nie zasługują na uwzględnienie. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że w przedmiotowej sprawie nie zostało należycie i wyczerpująco poprowadzone postępowanie administracyjne oraz że wobec braku orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego na dzień 30 września 2012r., nie zostały przeprowadzone przez organ inne dowody na okoliczność czy poszczególni uczniowie kwalifikują się do kształcenia specjalnego. Takich "innych" dowodów prowadzić nie można. Nie ma ku temu podstaw prawnych w świetle wyżej wymienionych przepisów materialnych.

Zatem nieuprawnione są powyższe twierdzenia skarżącego. W sprawie nie doszło do naruszenia, zarzucanych skargą, art. 7, 7a, 75 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego ( Dz. U. z 2018r. poz.2096 j.t. ze zm., dalej k.p.a. ), ani też innych przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. W sprawie nie doszło też do naruszenia, zarzucanych skargą ani innych, przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na jej wynik.

Minister prawidłowo wskazał wagi, przy których powinni być uwzględnieni uczniowie (dzieci/ młodzież/wychowankowie) posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Prawidłowo odniósł się do wagi P37.

W konsekwencji, za prawidłowe należało uznać wydanie przez Ministra Rozwoju i Finansów decyzji określającej zwrot nienależnie uzyskanej kwoty, w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 1.793.870 zł – na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego wskazały nieprawidłowe naliczenie kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...], poprzez błędne określenie liczby uczniów przeliczeniowych stosownie do załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, co stanowiło wystarczającą podstawę do zastosowania przez organ art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Tym samym w ocenie sądu, Minister Finansów nie naruszył żadnych przepisów prawa wydając zaskarżoną decyzję. Należy podkreślić, że zastosowane przez organ przepisy materialne nie budziły wątpliwości interpretacyjnych, pomimo odmiennego zdania skarżącego.

W ocenie sądu, Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a także przestrzegał wskazanych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.

Mając na względzie to wszystko o czym wyżej mowa sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.