Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 119/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej E.Ż. – W. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (nazywanej dalej jako: ARiMR) przyznał S.G. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej kwocie 26833,74 zł.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2008 roku wskazany organ z urzędu wznowił postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2005 rok. Podstawę wznowienia postępowania stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), stanowiący, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli wyjdą na jaw nowe dla sprawy istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. roku Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2006 r. i odmówił S.G. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170 poz. 1051) , art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. st. 1 ze zm.), art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności. Modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE Nr L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.) oraz art. 10, 104, 107, 145 § 1 pkt 5, 149, 150 § 1, 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu organ wskazał wystąpienie w dniu [...] maja 2005 r. S.G. z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 rok, który zadeklarował do ich uzyskania działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...] (działka rolna o powierzchni 31,75 ha), [...] (działki rolne o łącznej powierzchni 9,04 ha) oraz [...] (działka rolna o powierzchni 12,10 ha) - przy ogólnej powierzchni gospodarstwa 67,1356 ha.

Po weryfikacji zgromadzonej dokumentacji i kontroli złożonego wniosku została wydana decyzja z dnia [...] marca 2006 r. przyznająca płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej kwocie 26833,74 zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem [...] kwietnia 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej umorzył śledztwo wobec S.G. w sprawie V Ds. 72/05 z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Z uzasadnienia przesłanego postanowienia Prokuratury - jak wskazał orzekający organ - wynika, że wnioskodawca, podobnie jak i inni dzierżawcy, nie prowadził na dzierżawionym, od RSP "N", gruncie indywidualnej działalności rolniczej, a jedynie miał formalnie zawartą umowę dzierżawy ze spółdzielnią, która to spółdzielnia faktycznie nadal uprawiała grunty na takich samych zasadach jak wcześniej przed zawarciem umowy dzierżawy. Podobne stanowisko Prokurator zaprezentował w załączonym do wspomnianego wyżej postanowienia stanowiska z dnia [...] czerwca 2006 roku.

Powyższe okoliczności, zdaniem organu, stały się podstawą do wydania postanowienia z dnia [...] maja 2008 roku o wznowieniu postępowania administracyjnego. Do materiału dowodowego sprawy organ zaliczył również sporządzony przez Prokuraturę Okręgową protokół przesłuchania S.G. w charakterze świadka w dniu [...] marca 2006 roku. Organ wskazał też na nadesłane przez wnioskodawcę wyjaśnienia oraz umowę dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...] sierpnia 2004 roku dotyczącą działek wymienionych we wniosku o dopłaty.

Kierownik ARMiR wskazał, iż płatność bezpośrednia udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą na minimalnym areale, w ramach którego wszystkie grunty rolne są utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Wobec niezdefiniowania w przepisach dotyczących dopłat pojęcia posiadania, należy termin ten wykładać zgodnie z regulacjami Kodeksu cywilnego zawartymi w jego tytule IV "Posiadanie". Wywiódł, iż zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Na pojęcie posiadania składa się zatem czynnik fizycznego władztwa nad rzeczą o charakterze trwałym jak też czynnik psychiczny wyrażający się w zamiarze władania rzeczą dla siebie. O posiadaniu rozstrzyga zatem wewnętrzna subiektywna wola posiadania rzeczy przejawiająca się w postępowaniu posiadacza wobec otoczenia. Faktyczne władztwo nad rzeczą oznacza, że istnieje swoboda w zakresie podejmowania decyzji np. w zakresie tego co, gdzie, kiedy posiać, jakie i komu zlecać prace polowe, kiedy zbierać plony, komu i kiedy je sprzedawać czy występować o dotacje, jakie grunty zgłaszać we wnioskach o nie.

Analizując dokumenty zgromadzone w sprawie organ uznał, iż, pomimo podpisania z RSP "N" umowy dzierżawy gruntów, wnioskodawca nie prowadził na nich działalności rolniczej. Nie jest zatem producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), a tym samym nie jest uprawniony do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Za podstawę tego uznania organ wskazał ustalenia dokonane w trakcie postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w sprawie V Ds. 72/05, w tym zeznania złożone przez samego wnioskodawcę w dniu [...] marca 2006 r., a także jego wyjaśnienia złożone w formie pisemnej w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu [...] czerwca 2008 r.

Organ uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy złożone w czasie śledztwa. Zdaniem organu, zeznania złożone wówczas były spontaniczne, a w czasie ich składania strona nie miała świadomości wywołania konsekwencji materialnych w postaci odmowy płatności. Podniósł, iż w toku postępowania karnego wnioskodawca pouczony o odpowiedzialności karnej zeznał, że nie uprawiał dzierżawionych gruntów, a nadal uprawiała je spółdzielnia, grunty dzierżawi "jedynie na papierze", zaś umowa dzierżawy została zawarta w celu poprawy sytuacji ekonomicznej spółdzielni. Wnioskodawca nie wiedział nawet, ile hektarów ziemi uprawnej dzierżawi, gdyż zbytnio się tym nie interesował. Umowy dzierżawy podpisywał nie wnikając w ich treść.

Organ podniósł, iż wnioskodawca pracuje w RSP jako kierowca ciągnika i kombajnu, nie ma własnego gospodarstwa ani sprzętu rolniczego, zaś fakt wykonywania części prac polowych na dzierżawionych gruntach nie jest przesądzający w sytuacji gdy czynności te należały do jego zwykłych obowiązków w ramach zatrudnienia w spółdzielni. Treść zeznań wnioskodawcy wskazuje również, iż nie dysponował on samodzielnie dzierżawionymi gruntami, gdyż grunty do dzierżawy wyznaczyło kierownictwo RSP, a on nie posiadał wiedzy na temat łącznej powierzchni dzierżawionych gruntów, co świadczy o tym, iż nie sprawował nad nimi faktycznego władztwa. Umowa zawarta przez wnioskodawcę ze spółdzielnią miała na celu jedynie fikcyjny podział gruntów w celu uzyskania przez spółdzielnię wyższych dopłat bezpośrednich aniżeli ta otrzymałaby, ubiegając się o nie we własnym imieniu.

O braku faktycznego władztwa nad dzierżawionymi gruntami świadczy też podany przez wnioskodawcę fakt, iż wniosek o płatności został wypełniony w księgowości RSP bez konsultacji z nim, a on go jedynie otrzymał do podpisania. Zdaniem organu, wnioskodawca zawarł fikcyjną umowę dzierżawy działek ewidencyjnych zgłoszonych następnie we wniosku o dopłaty. Analizując warunki umowy wskazał, iż wbrew regulacjom art. 693 Kodeksu cywilnego, który do cech istotnych umowy dzierżawy zalicza czynsz dzierżawny płatny przez dzierżawcę, zawarta umowa była nieodpłatna. Podkreślił też, że środki finansowe, które z tytułu przyznanych dopłat wpłynęły na konto wnioskodawcy przelał on na konto spółdzielni.

Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez stronę organ wywiódł, iż nie potwierdzają one okoliczności faktycznego posiadania przez nią dzierżawionych gruntów, a jedynie fakt dokonania zasiewów i użyczenia materiału siewnego. Stanowią zaprzeczenie zeznań wnioskodawcy złożonych w toku postępowania karnego.

Organ odmówił również wiarygodności przedstawionej przez stronę umowie sprzedaży plonów z dnia [...] grudnia 2005 r. Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca nie posiada gospodarstwa rolnego, pod znakiem zapytania stanęła kwestia przechowywania płodów rolnych w okresie od ich zebrania w miesiącach lipiec-wrzesień do daty zawarcia umowy. Wnioskodawca nie wyjaśnił tej kwestii i nie przedstawił żadnych dodatkowych dokumentów, dlatego organ uznał, że dokument sprzedaży płodów rolnych został sporządzony wyłącznie na potrzeby postępowania administracyjnego.

Reasumując organ uznał, iż wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach i nie był ich posiadaczem, a co za tym idzie nie spełniał kryteriów przyznania płatności. Z tych przyczyn w toku ponownej kontroli administracyjnej wszystkie działki rolne zgłoszone przez wnioskodawcę, leżące na działkach ewidencyjnych będących przedmiotem dzierżawy na mocy umowy z dnia [...] sierpnia 2003 roku, wykluczono z powierzchni kwalifikowanej do płatności bezpośrednich.

Od decyzji organu pierwszej instancji strona wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Podała, iż decyzję organu pierwszej instancji uważa za krzywdzącą, bowiem była faktycznym a nie fikcyjnym dzierżawcą gruntów spółdzielni. Rozstrzygnięcie organu zostało oparte na domysłach, albowiem nikt ponad wszelką wątpliwość nie udowodnił faktów przytoczonych w uzasadnieniu decyzji. Podniósł, że umowa dzierżawy zawarta między nim a spółdzielnią, pomimo iż nie przewidywała czynszu za użytkowane grunty, jest zgodna z prawem z uwagi na zasadę swobody umów. Zeznania strony złożone w Komendzie Wojewódzkiej Policji dotyczyły wyłącznie 2004 roku i nie powinno się ich odnosić do roku 2005. Dokonywany przez organ podział dokumentów złożonych przez stronę na "ważne" i "nieważne" był bezpodstawny. Nieprawdą było również stwierdzenie, iż spółdzielnia mogła sama uprawiać dzierżawione grunty, jak również była rzeczywistym dysponentem zbiorów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 roku Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w toku analizy niniejszej sprawy nie stwierdził uchybień w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Nadto w całości podzielił prawidłowość interpretacji przepisów prawa i ich zastosowanie przez organ pierwszej instancji. Strona nie spełniła warunków umożliwiających przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, bowiem nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła na nich działalności rolniczej.

Z akt sprawy wynika, iż umowa dzierżawy miała w istocie fikcyjny charakter. W toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organy ścigania strona powyższe okoliczności potwierdziła, zaś w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji nie zostały przedstawione jakiekolwiek wiarygodne przeciwdowody pozwalające na obalenie ustaleń poczynionych w toku postępowania przygotowawczego. W szczególności dowodami tymi nie były zeznania złożone w toku rozprawy administracyjnej w dniu 18 czerwca 2008 r., dołączone do nich oświadczenie, a także inne dokumenty złożone przez stronę.

Na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR S.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez:

- przyjęcie, że w sprawie zaszły nowe okoliczności uzasadniające organ administracji do wznowienia postępowania

- odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego oraz zeznaniom złożonym przez skarżącego na rozprawie administracyjnej,

- przyjęcie, że zawarta przez skarżącego z RSP "N " umowa dzierżawy była umową fikcyjną,

- przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty,

- przyjęcie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych,

- nie rozważenie instytucji udziałów nadobowiązkowych

podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

2) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za dowód zeznań złożonych przez podejrzanych w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w sprawie V Ds. 72/05 - w charakterze świadków, w sytuacji, gdy zeznania te procesowo nie istnieją, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania,

4) naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004, Nr 10, poz. 76) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że skarżący nie jest producentem rolnym, kiedy to fakt ten może być zakwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej odmawiającej wpisu do ewidencji producentów,

5) naruszenie art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 170 poz. 1051 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności bezpośrednich na rok 2005 w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący powinien otrzymać powyższe płatności,

6) naruszenie art. 6 kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego z RPS "N " podczas gdy, w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego,

7) naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że ustalenia faktyczne zawarte w postanowieniu Prokuratora o umorzeniu śledztwa korzystają ze szczególnej mocy dowodowej uniemożliwiającej skuteczny kontrdowód w postaci przesłuchania strony i dokumentów prywatnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wskazując, iż prawidłowość dokonanej przez organy obu instancji interpretacji przepisów prawa potwierdza orzecznictwo sądowe, m.in. przytoczone przez organ wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydane w sprawach o podobnym stanie faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu bowiem zakwestionowana decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą orzekania są akta spawy administracyjnej (art. 133 § 1 ppsa). Możliwość wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego zachodzi w sytuacji, gdy został on wydany z naruszeniem prawa procesowego jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy .

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była, wydana w wyniku wznowienia postępowania, decyzja uchylająca ostateczną decyzję przyznającą skarżącemu płatności bezpośrednich na rok 2005. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do oceny czy zaistniały określone prawem podstawy do wznowienia postępowania, a przy pozytywnym rozstrzygnięciu w tym przedmiocie, czy zaszły podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcia odmiennie niż nastąpiło to w badanej w trybie wznowieniowym decyzji ostatecznej.

Wznowienie postępowania jest instytucją prawną o szczególnym charakterze dającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej wcześniej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania może jednak nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie w którym decyzja zapadła dotknięte jest wadą kwalifikowaną wskazaną w przepisach art. 145 i 145a k.p.a. Jedną z podstaw wznowienia jest ujawnienie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wskazana podstawa wznowienia zachodzi zatem wówczas, gdy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawnią się (zostaną odkryte przez organ lub wskazane przez stronę) nowe okoliczności lub nowe dowody nieznane dotychczas organowi administracyjnemu. Samoistną podstawę wznowieniową stanowi zarówno ujawnienie nowych okoliczności faktycznych jak również nowych dowodów. Chodzi przy tym o taką nową okoliczność lub nowy dowód, które mają charakter istotny dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, istniejącego w dacie wydawania przez organ decyzji ostatecznej, a tym samym również istotne znaczenie dla sytuacji prawnej strony, a tym samym i dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie zaistnienia nowej okoliczności faktycznej (dowodu) i jej istotności jest obowiązkiem organu w toku postępowania wyjaśniającego .

Nadzwyczajny tryb postępowania, jakim jest wznowienie postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 1 i 2 k.p.a. Ten akt procesowy jedynie otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia jak i ocena skutków, jakie jej istnienie wywiera na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym treścią postanowienia może być jedynie wskazanie przesłanki, uzasadniającej zastosowanie instytucji wznowienia postępowania. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy, w postaci ujawnienia nowej okoliczności faktycznej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone z dochowaniem wymogów procesowych w oparciu w wszechstronną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego, w stopniu dostatecznym dla merytorycznego rozpoznania sprawy. W szczególności ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego po wznowieniu postępowania, w oparciu o postanowienie o umorzeniu postępowania, mające walor dokumentu urzędowego, umowę dzierżawy, zeznania strony złożone w charakterze świadka w postępowaniu karnym, a także pisemne wyjaśnienia strony złożone w toku postępowania administracyjnego, w powiązaniu z warunkami przyznawania płatności bezpośrednich stanowiły dostateczną podstawę do przyjęcia, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku. Nie miał woli władania nimi jak i faktycznego władztwa nad nimi, bowiem w rzeczywistości nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak przed zawarciem umowy dzierżawy czyniła to spółdzielnia.

Zdaniem Sądu, organy z dochowaniem wymogów z art. 7, 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 k.p.a. dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego wskazując dowody na których oparły rozstrzygnięcie, oraz dowody, którym odmówiły waloru wiarygodności. Zaprezentowanej oceny dowodów, a w szczególności w zakresie wiarygodności zeznań złożonych przez stronę w postępowaniu karnym nie można uznać za dowolną. Wskazać należy, iż decyzja z dnia [...] marca 2006 roku o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2005 wydana została w oparciu o wniosek z dnia [...] maja 2005 roku, w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na działkach wskazanych w tym wniosku. Został on złożony na urzędowym formularzu według wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 roku w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz.U. z 2004 roku, Nr 52, poz. 523).

Niezależnie od wskazania gruntów do naliczenia dopłat bezpośrednich skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 k.k. oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Złożył też zobowiązanie utrzymania gruntów rolnych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Tym samym, przez fakt złożenia wniosku, skarżący potwierdził fakt posiadania gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności bezpośrednich zawartych ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 i Nr 42, poz. 386) obowiązującej w dacie złożenia przez skarżącego wniosku, a także zastosowanej w niniejszej sprawie, we wznowionym postępowaniu, ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170 poz. 1051), iż wniosek taki jest dokumentem o zasadniczym znaczeniu, stanowiącym podstawę przyznania płatności.

W postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy nie zaistnieje sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, organ ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o płatności bezpośrednie (analogicznie jak w § 2 art. 75 k.p.a.). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (pisemna umowa dzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez oparcie się przez organy na poglądach wyrażonych w stanowisku Prokuratora Okręgowego w sytuacji gdy tylko prawomocny wyrok sądu miałby moc wiążącą stwierdzić należy, iż pozbawiony był on merytorycznej doniosłości bowiem jak wywiedziono już wcześniej kwestionowane decyzje oparte zostały na wszechstronnej i swobodnej, nie zaś na dowolnej ocenie materiału dowodowego. W tej sytuacji dodatkowe wsparcie się przez organ stanowiskiem zaprezentowanym przez Prokuratora Okręgowego nie może być uznane za naruszenie przepisu art. 75 k.p.a.. Zgodnie z tym przepisem jako dowód można bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia tego przepisu w związku z przepisem art. 186 k.p.k. Zdaniem skarżącego, rażącym naruszeniem przepisu art. 75 § 1 k.p.a. było wykorzystanie we wznowionym postępowaniu administracyjnym jako dowodu zeznań złożonych przez skarżącego w charakterze świadka w postępowaniu karnym w sytuacji gdy, będąc następnie oskarżonym, odmówił składnia wyjaśnień. W ocenie strony skarżącej, protokół z zeznań złożonych przez nią w charakterze świadka z mocy przepisu art. 186 § 1 k.p.k. nie mógł stanowić dowodu ani być odtwarzany w sytuacji, gdy strona po przedstawieniu zarzutów skorzystała z prawa do odmowy zeznań. Wskazać w związku z tym należy, iż przepis art. 186 k.p.k. nie wprowadza zakazu na który powołuje się skarżący. Przepis ten reguluje jedynie warunki, na jakich osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań lub zwolniona od ich złożenia może skorzystać z tego prawa w postępowaniu sądowym oraz tryb postępowania z uzyskanymi wcześniej zeznaniami takiej osoby. Zakaz wykorzystywania zeznań złożonych przez daną osobę w charakterze świadka, w sytuacji gdy następnie stała się ona oskarżonym, wywodzony jest na gruncie procedury karnej z art. 389 § 1 k.p.k.. Z przepisu tego wynika, że przy przesłuchiwaniu na rozprawie oskarżonego wolno, w sytuacjach w tym przepisie opisanych, odczytywać jedynie protokoły jego wcześniejszych wyjaśnień i - a contrario do art. 391 § 2 k.p.k. - nie jest dopuszczalne odczytywanie wówczas tego co powiedział on uprzednio jako świadek. Wskazane ograniczenie dowodowe funkcjonuje jedynie na gruncie procedury karnej, służąc realizacji gwarancji procesowych oskarżanego. W ocenie Sądu, zeznania złożone w charakterze świadka pozostają nadal środkiem dowodowym, który jedynie nie może być wykorzystany w postępowaniu karnym. Nie oznacza to jednak, iż pozostaje on w sprzeczności z prawem w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. i nie może stanowić dowodu podlegającego ocenie organu orzekającego w sprawie administracyjnej. W tych okolicznościach nie stanowi uchybienia przepisom postępowania administracyjnego posłużenie się przez organy tym dowodem i dokonanie jego swobodnej oceny w kontekście innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Organy dokonały wnikliwej oceny wskazanego dowodu, wskazując przyczyny dla których uznały go za wiarygodny i stanowiący podstawę do ustalenia rzeczywistych okoliczności związanych z uprawą działek rolnych zadeklarowanych we wniosku pozwalających na przyjęcie, iż skarżący nie prowadził na nich działalności rolniczej warunkującej prawo do płatności bezpośrednich.

Orzekające w sprawie organy administracji publicznej słusznie przyjęły że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem w postępowaniu administracyjnym mogą być również dokumenty urzędowe, w tym przypadku protokoły z zeznań świadków złożonych w toku postępowania przygotowawczego. Organ dokonał swobodnej, lecz nie dowolnej oceny zgromadzonych dowodów. W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom zawartym w skardze nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w szczególności nie uchybiono przepisom art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Odnośnie zarzutu pominięcia przy rozpatrywaniu dowodów tych zgłoszonych przez stronę, a świadczących o tym, iż to ona prowadziła działalność rolniczą skoro dysponowała pożytkami (plonami) z dzierżawionych gruntów, to wbrew wywodom skarżącego organ II instancji odniósł się do tych dowodów wskazując przyczyny dla których odmówił im wiarygodności (art. 80 k.p.a.). Zasadnie też organ drugiej instancji wskazał na wątpliwości, jakie wywołuje data sprzedaży plonów uzyskanych w roku 2005 do depozytu ([...] grudnia 2005 roku). Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, iż kwestii dotyczących dysponowania zbiorami i ich przechowywania skarżący nie podnosił w toku zeznań złożonych w postępowaniu karnym. Dokumenty złożone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, tj. pismo z dnia [...] czerwca 2006 r., kserokopia umowy dzierżawy z dnia [...] sierpnia 2008 r. dotycząca działek ewidencyjnych nr [...], zawarta pomiędzy S.G. jako dzierżawcą a RSP "N" jako wydzierżawiającym, kserokopia faktury z dnia [...] grudnia 2005 r. dokumentującej sprzedaż płodów rolnych na rzecz RSP "N" oraz wypisy z rejestru gruntów dotyczące działek nr [...] nie mogą stanowić, w kontekście złożonych w postępowaniu karnym zeznań, dowodu prowadzenia działalności rolniczej, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący pracował jednocześnie w RSP, będąc także jej członkiem, jako kierowca ciągnika i kombajnu.

Analiza decyzji organu drugiej instancji, a w szczególności merytorycznych wywodów zawartych w jej uzasadnieniu wskazuje, iż organ drugiej instancji ponownie merytorycznie rozpoznał sprawę w jej całokształcie, co uprawniało go do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe rozważania, uznać należało, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wznowił postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z nakazem zawartym w przepisie art. 149 § 2 k.p.a., wydał decyzję uchylającą dotychczasową decyzję przyznającą płatności bezpośrednie na 2005 rok i orzekł ponownie co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez odmowę przyznania omawianych świadczeń za wskazany rok. Z momentem uzyskania waloru ostateczności decyzja z dnia [...] października 2008 roku zmodyfikowała treść dotychczasowej decyzji z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich na 2005 rok i od tego momentu funkcjonuje ona w zmienionej treści.

Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd uznał skargę za bezpodstawną i z tej przyczyny nie uwzględnił jej. Kierując się wynikiem postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz dyspozycją zawartą w przepisie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Ze względu na wynik sporu, w świetle przepisu art. 209 p.p.s.a., nie zaistniały podstawy do orzekania o kosztach postępowania.