Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3005/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 19 ust 1 pkt 1, 20 ust 1 pkt 1, 89p ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art 138 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. Nr [...] Rada do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust.1 pkt 1, art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze., zm.; dalej "ustawa") oraz art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania D. B. (dalej: "skarżący"), utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] maja 2015r. orzekającą o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Przedmiotowa decyzja obejmowała również małżonkę skarżącego I. B.

W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że skarżący, obywatel [...], narodowości [...] w dniu [...] stycznia 2015 r., złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący wraz z żoną mieszkali w [...]. Po tym jak [...] wkroczyli na [...], zdaniem skarżącego, tam nie można już normalnie żyć, trwają bombardowania, giną znajomi, żyje się w ciągłym strachu, obawie o życie. Jako dodatkową przyczyną wyjazdu z [...] wskazał mobilizację. Nie chciał walczyć, ponieważ jest [...] i jego poglądy religijne na to nie pozwalają. Ponadto na [...] nie może czuć przynależności do żadnego z regionów. Na wschodzie kraju, tj. tam gdzie mieszkał [...] strzelają do niego, ponieważ jest narodowości [...]. Natomiast na zachodzie uważają go praktycznie za [...], tj. za wroga, ponieważ mówi po [...]. Skarżący stwierdził, że nie miał problemów z wyjazdem, natomiast ludzie w [...] i we [...] odnosili się do niego i żony z dużą nieprzychylnością, dlatego, że są z [...]. Oświadczył, że nie chce żyć w innej części [...], ponieważ władze nie szanują jego poglądów politycznych i religijnych i nie może czuć się swobodnie we własnym kraju. Oświadczył, że był poddawany przemocy fizycznej przez separatystów, kiedy zatrzymywali jego samochód, przy wywożeniu przesiedleńców. Wyciągano go z samochodu, rzucano na ziemię i mierzono do niego z karabinu. Czuł się też ofiarą przemocy psychicznej, która związana była z działaniami wojennymi na [...] i wszystkimi sytuacjami zagrożeń o charakterze militarnym, a także wynikała z obawy przed mobilizacją do armii [...].

Organ zauważył, że cudzoziemiec nie angażował się formalnie w inicjatywy polityczne, służył natomiast w [...] od 2009 roku. Nie był nigdy karany, nie prowadzono wobec niego żadnych postępowań karnych, ani administracyjnych.

Decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2015 r. odmówiono skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu wskazano m.in., że skarżący opuścił kraj pochodzenia z powodów, które nie stanowią przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową. W wyniku analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ I instancji uznał, że nie można wywnioskować aby Cudzoziemiec wraz z żoną mogli w sposób rzeczywisty i zasadny obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też aby w kraju pochodzenia zaistniały okoliczności mogące stanowić przyczynę prześladowania lub doznania przez nich poważnej krzywdy z uwagi na możliwość relokacji na tereny kontrolowane przez rząd w [...]. Wskazując na treść art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie, zdaniem organu należy stwierdzić, że w przypadku skarżącego brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem na [...], a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tą część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyko.

W odwołaniu skarżący zarzucił Szefowi Urzędu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie, poprzez stwierdzenie, że Cudzoziemiec nie jest uchodźcą w rozumieniu tego artykułu; art. 15 ustawy o ochronie, poprzez stwierdzenie, że nie spełnia przesłanek do udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Wskazał także na istotne uchybienia zasadom postępowania, tj.: art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego; art. 11 i art. 107 par. 1 i par. 3 Kpa, poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się odmawiając udzielenia ochrony uzupełniającej. Zawnioskował o włączenie do materiału dowodowego kopii raportu Specjalnego Przedstawiciela ONZ ds. praw człowieka do spraw osób wewnętrznie przesiedlonych z 2 kwietnia 2015r., na okoliczność, że wewnętrzni przesiedleńcy mają problem z otrzymaniem pomocy humanitarnej w postaci schronienia, jedzenia i realizacji innych potrzeb na terytorium zachodniej i centralnej [...], co stanowi nieludzkie, niehumanitarne i poniżające traktowanie.

Rozpatrując ponownie sprawę Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że podstawą do skutecznego ubiegania się o status uchodźcy jest spełnienie którejś z przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli wykazanie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Prześladowanie, zaś winno:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenia praw człowieka, w szczególności praw, których naruszenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. ( ... ), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt. 1.

Organ podkreślił, że obawa przed prześladowaniami musi być realna (rzeczywista) a nie domniemywana (tzn. musi być oparta o przekonywujące okoliczności), zaś samo doznawanie prześladowań musi być osobiste, co winno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Organ prowadzący postępowanie ma oczywiście obowiązek wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, ale ciężar wykazania prześladowań oraz uzasadnienia rzeczywistej obawy przed prześladowaniami spoczywa na stronie postępowania (tj. Wnioskodawcy). Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia skarżącego oraz inne dowody wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy rozpatrywaniu wniosku nie wykazały, że może być mowa o uznaniu Cudzoziemca za osobę zagrożoną prześladowaniem w rozumieniu przepisów ustawy, a wiec z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Pomijając oczywistą nielegalność działań ze strony separatystów (kontrole drogowe, naruszenia nietykalności, groźby), trudno jednak uznać, iż rodzajowo były to kroki, które w indywidualnej perspektywie miały mieć charakter prześladowczy. Były to doraźnie podejmowane czynności, które choć dolegliwe i z pewnością dojmujące dla samego skarżącego nie były wymierzone w jego osobę, w jakiś przemyślany i celowy sposób, były natomiast reakcją na przemieszczanie się skarżącego między terenami faktycznie podzielonymi przez strony konfliktu. Obawy skarżącego odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem w [...] mogły być w chwili wyjazdu uzasadnione. Jednakże, odnosząc się do dyspozycji zawartej wart. 18 ust. 1 ustawy o ochronie, należy stwierdzić, że w przypadku skarżącego brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem na [...], a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tą część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyko.

Dokonując oceny faktycznych okoliczności dotyczących Cudzoziemca oraz sytuacji w kraju pochodzenia, organ stwierdził, że w pełni odpowiadają one hipotezie przedstawionej powyżej normy, dekodowanej z art. 18 par. 1 ustawy o ochronie. W ocenie organu skarżący zdecydował o opuszczeniu [...] nie podejmując próby uzyskania wsparcia i pomocy we własnym kraju. Bez problemów przemieszczał się po terytorium [...], nie napotykając żadnych trudności ze strony władz czy innych podmiotów. W tym kontekście zdaniem organu odwoławczego nie można także traktować za podstawę do ubiegania się o ochronę międzynarodową postaw czy prezentowanych poglądów mieszkańców centralnej i zachodniej [...], które Cudzoziemiec określa uogólniająco jako niechęć do przesiedleńców z [...] czy wręcz dyskryminowanie [...] obywateli [...]. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, pozwala przyjąć, że na terenach kontrolowanych przez rząd [...] brak realnych zagrożeń dla osób opuszczających wschodnie tereny, nawet gdy z pochodzenia są oni [...], natomiast deklarują lojalność wobec państwa [...]. Mające miejsce nieprozumienia, czy nawet występujące incydentalnie konflikty, nie mogą stanowić podstawy do sformułowania tezy o dyskryminowaniu czy prześladowaniu przybyłych przez lokalną większość.

Odnosząc się do załączonego do odwołania raportu Specjalnego Przedstawiciela ONZ ds. praw człowieka do spraw osób wewnętrznie przesiedlonych z 2 kwietnia 2015r, na okoliczność, że wewnętrzni przesiedleńcy mają problem z otrzymaniem pomocy, organ zauważył, iż w zasadniczej części potwierdza on ustalenia wcześniejszych badań i ewaluacji poziomu wsparcia dla osób przesiedlonych na [...]. Wykazuje, iż system pomocy wymaga udoskonalenia, dodatkowego zaangażowania agend państwowych, a także nowych środków, jednakże obiektywnego faktu polegającego na organizacyjnych niedomaganiach i brakach w odpowiednim zaopatrzeniu przesiedleńców nie można uznawać za działanie niehumanitarne, nieludzkie czy poniżające w kontekście w jakim chce to przedstawić skarżący.

Zdaniem organu, brak jest również podstaw do przyjęcia tezy, iż [...], a szczególnie [...] są grupą prześladowaną na terytorium państwa [...]. Na bazie materiału dowodowego nie stwierdzono także indywidualnych przypadków działań skierowanych przeciwko skarżącemu, które odpowiadałyby znamionom prześladowania, w pojęciu przepisów prawa uchodźczego. Również, jeśli chodzi o możliwość mobilizacji do armii [...] organ podkreślił, że przepisy regulujące zasady poboru wyraźnie wyłączają z tego obowiązku osoby przesiedlone z terenów objętych konfliktem na wschodzie kraju, dając im oczywiście możliwość ochotniczego zaciągu do sił zbrojnych. Zgodnie z Dekretem Prezydenta [...] z [...] stycznia 2015r. mobilizacja prowadzona jest na terytorium 24 obwodów [...] oraz w mieście [...] i nie obejmuje mieszkańców [...] oraz terenów pozostających pod kontrolą separatystów.

Organ powołał się także na treść art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy wskazując, że w przypadku reemigracji do kraju pochodzenia skarżący nie byłby narażony na prześladowanie ani innego rodzaju represje. W opinii organu skarżący może podjąć próbę osiedlenia się w innej części [...], gdyż działania wojenne, na obawę przed którymi się powołuje, nie toczą się na obszarze całego kraju jego pochodzenia. Organ podkreślił, że skarżący może liczyć na pomoc władz [...] w osiedleniu się w innej części państwa, natomiast uzasadnienie związane z trudnościami w znalezieniu miejsca do osiedlenia się jednoznacznie wskazywałoby na aspekt materialny emigracji do Polski, nie zaś poszukiwanie rzeczywistej ochrony.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.:

a)art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się organ odwoławczy przejawiający się w wadliwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji, a w szczególności:

-braku ustosunkowania się organu do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu, tj. do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez organ I instancji,

-braku dokładnego wyjaśnienia na jakiej podstawie organ ustalił, iż na terenie zamieszkania Skarżącego nie występuje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji wewnętrznego konfliktu zbrojnego,

-brak przytoczenia przepisów prawa będących podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ograniczenie się jedynie do wskazania wybranych numerów artykułów Ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Ustawa),

b)art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie przejawiający się w braku zgromadzenia dowodów pozwalających na ustalenie rzeczywistej sytuacji wewnętrznych przesiedleńców panującej na [...] oraz rzeczywistej pomocy otrzymywanej przez te osoby i w konsekwencji orzekanie w oparciu o niekompletny materiał dowodowy,

c)art. 12 k.p.a. poprzez brak wnikliwego działania organu przejawiający się w braku ustaleń dotyczących rzeczywistej sytuacji wewnętrznych przesiedleńców panującej na [...] oraz rzeczywistej pomocy otrzymywanej przez te osoby i w konsekwencji orzekanie w oparciu o niekompletny materiał dowodowy,

d)art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego wynikającą z niekompletnego zebrania materiału dowodowego,

e)art. 6 i 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z przepisami k.p.a. i tym samym w sposób niebudzący zaufania jego uczestników;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a)art. 13 ust. 1 i art. 15 Ustawy poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy, ewentualnie udzielenia ochrony uzupełniającej,

b)art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 1 pkt 1 Ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy, ewentualnie udzielenia ochrony uzupełniającej,

c)art. 18 ust. 1 Ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż nie ma możliwości bezpiecznego zamieszkania w innej części kraju pochodzenia Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy i wskazano, że w ocenie skarżącej postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Szefa Urzędu, a następnie przez Radę, nie doprowadziło do ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia mojej sprawy co czyni uzasadnionym zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Pozostała część skargi stanowi polemikę z zastosowaniem przez organ art. 18 ustawy. Całość tych zarzutów sprowadza się do podważenia tezy organu o możliwości uzyskania ochrony w bezpiecznej części [...] (kontrolowanej przez rząd w [...]).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rozpoznając sprawę Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod kątem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2012r. poz. 680 ze zm.), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951r. (Dz.U. 1991r. Nr 119, poz. 515 ze zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania stronie skarżącej ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie, o którym mowa w art. 13 ust. 1, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Prześladowanie może polegać w szczególności na:

1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;

6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy wymagają przede wszystkim przeprowadzenie oceny oświadczeń ubiegającego się o tą ochronę cudzoziemca. W postępowaniu takim organy orzekające, co do zasady, napotykają bowiem na istotne utrudnienia w kompletowaniu materiału dowodowego. Brak jest realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np. przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd. Wobec tego, że zasadniczym elementem materiału w sprawie są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, organ zeznania te musi szczególnie wnikliwie zweryfikować i rozważyć w kontekście sytuacji, którą określa.

W tym miejscu należy wskazać, na inne instrumenty ochrony międzynarodowej, z których ewentualnie powinny skorzystać organy w ramach procedury uchodźczej. Instrumenty te, podobnie jak nadanie statusu uchodźcy mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Rady do Spraw Uchodźców, że w oparciu o zeznania skarżącego oraz zgromadzony materiał dowodowy nie zostały spełnione przesłanki do nadania mu statusu uchodźcy, ani ochrony uzupełniającej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wyjechał z [...], gdzie zamieszkiwał wraz z żoną od 1 listopada 2009r. z obawy przed działaniami wojennymi, jednocześnie wyrażając chęć pozostania w Polsce, albowiem jest osobą [...] (choć czuje się [...]) i na [...] jest obwiniany za bycie separatystą. Wskazał, że przez ostatni okres żył w ciągłym strachu, obawie o życie swoje i żony. Na decyzje o wyjeździe wpłynął też fakt, że podczas bombardowań zaczęli ginąć jego bliscy znajomi, dodatkowo została ogłoszona mobilizacja, a jego przekonania religijne (jest [...]) nie pozwalają mu na walkę.

Oceniając stan faktyczny i okoliczności podane przez skarżącego należy zauważyć, skarżący w żaden sposób nie uzasadnił spełnienia przesłanek do uzyskania statusu uchodźcy. Przede wszystkim skarżący może skutecznie uchronić się od powyższych zagrożeń poprzez relokację wewnętrzną, tj. przeniesienie się do innego rejonu [...], wolnego od zagrożenia separatyzmem. Oczywistym jest bowiem, że przeważająca część terytorium [...] nie tylko nie jest dotknięta działaniami zbrojnymi, pozostając całkowicie pod kontrolą władz [...], ale nie stoi w obliczu groźby secesji. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust. 1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2). Podzielić należy stanowisko organów, że odniesienie osobistych uwarunkowań skarżącego do sytuacji panującej na większości terytorium [...] nie daje podstaw do uznania, aby skarżący nie mógł legalnie i bezpiecznie przemieścić się na to terytorium i tam zamieszkiwać. Organ właściwie ustalił, że na pozostałych terenach [...] aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Co bardzo istotne władze [...], zarówno na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom ze wschodniej [...] i podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych, jak również uruchomiono specjalne linie telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej oraz w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Zauważyć trzeba, że [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Należy także zwrócić uwagę na opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, z którego wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z [...], władze oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, w którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa itp. Akcentuje się, że duży wysiłek w pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...]. Wprawdzie pomoc udzielana przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, ale umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają.

Odnosząc się do kwestii prześladowania ze względów religijnych należy zauważyć (w oparciu o zgromadzony w aktach materiał), że Chrześcijański Kościół [...] (w tym Kościół "[...]") jest to najliczniejsza i jedna z najprężniej działających i ciągle rozwijających się struktur wyznaniowych na [...]. Liczy ok. 400 tys. wiernych, posiada rozbudowaną sieć zborów, szkół i instytutów. Zdarzające się incydentalnie przejawy nietolerancji, nie przybierają form represji czy prześladowania. Warto nadmienić, że Konstytucja [...] gwarantuje każdemu pełną wolność wyznawania i praktykowania własnej religii. Odrębnego potraktowania wymaga natomiast kwestia działań podejmowanych wobec tych społeczności na terenach aktualnie pozostających poza kontrolą władz w [...], tj. m. in. na obszarze tzw. republiki [...]. Faktem jest, iż chrześcijanie wyznania innego niż prawosławne, szczególnie [...] stają się ofiarami ataków ze strony [...] separatystów. Należy nadmienić, że podejmowane kroki względem mniejszości religijnych na terenach kontrolowanych przez separatystów spotykają się z potępieniem centralnych władz [...], zapowiedzią ścigania i surowego karania osób, które dopuszczają się takich działań. Kluczowym jest jednak, iż obawy związane z toczącym się konfliktem, także w kontekście ewentualnego zagrożenia ze względu na wyznawaną religię, w indywidualnym przypadku skarżącego mogą zostać uchylone poprzez skorzystanie z możliwości wewnętrznej relokacji, na tereny wolne od takich zagrożeń. W świetle aktualnych informacji o [...] nieuzasadnione są obawy skarżącego związane z wyznawana przez niego religią i negatywnym nastawieniem do niego społeczeństwa czy władz [...]. Cudzoziemiec nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że doznał aktów przemocy czy dyskryminacji na tym tle. Obawy swoje opiera na znanym mu negatywnym nastawieniu separatystów do wyznawców innej religii, jak też przypadkach ich agresywnych zachowań wobec tych osób oraz na informacjach o doznanych przez [...] krzywdach w wyniku użycia broni. Niewątpliwie są to więc obawy związane z trwającym konfliktem zbrojnym we wschodniej części [...] i brak jest podstaw do twierdzenia, że jakiekolwiek okoliczności wskazują, że skarżący spotka się z prześladowaniem z powodu religii na terytorium kontrolowanym przez władze w [...]. Przypadkowych, sporadycznych przejawów niechęci wyznaniowej, które mogą i pewnie niestety występują w każdym kraju, nie można ocenić za realną sytuację narażającą na trwałe, powtarzające się przejawy prześladowania na tle religijnym.

Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być realnie narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Należy również wskazać, że realne zagrożenie doznania poważnej krzywdy, ograniczone jest wyłącznie do wschodnich rejonów [...], a nie występują jednocześnie okoliczności uniemożliwiające bezpieczne i legalne przemieszczanie się na tereny kontrolowane przez rząd w [...], nie objęte konfliktem i zamieszkanie tam.

Sąd zauważa, iż kwestia osób przesiedlonych oraz sytuacja na terenach zachodniej [...], w kontekście realiów funkcjonowania systemu pomocy dla osób, które opuściły tereny objęte konfliktem, była przedmiotem szczegółowej analizy organów orzekających. Skarżący formułując zarzut rzekomo wadliwych ustaleń Rady co do możliwości relokacji wewnętrznej, starał się podważyć konkretne ustalenia organu (w tym te uwzględniające indywidualne kwestie rodzinne i osobiste cudzoziemca) przywołując szereg opinii organizacji humanitarnych i innych podmiotów monitorujących sytuację osób przemieszczonych oraz funkcjonowanie systemu pomocy, które przecież z natury rzeczy posługują się pewnymi uogólnieniami i metodą statystyczną i nie zawierają jakichkolwiek danych na temat sytuacji skarżącego i jego żony. Przyjęty przez skarżącego sposób argumentacji stoi w zasadniczej sprzeczności z wysłowionymi postulatami oraz zarzutami wskazującymi na konieczność rozpatrywania jego sprawy w kontekście indywidualnych i konkretnych uwarunkowań jakimi legitymuje się cudzoziemiec. Jednocześnie należy wskazać, iż na [...] nie istnieją jakiekolwiek ograniczenia prawne przemieszczania się obywateli i zmieniania przez nich miejsca zamieszkania. Mieszkańcy terenów zagrożonych opuszczający swoje dotychczasowe miejsca zamieszkania w związku z panująca w nich sytuacją, mają co do zasady możliwość zamieszkania w innych bezpiecznych rejonach [...], zarówno pod względem prawnym jak i faktycznym. W dniu [...] października 2014r. Gabinet Ministrów [...] przyjął postanowienia regulujące ważniejsze kwestie dotyczące ochrony/opieki socjalnej osób, które przemieściły się z tymczasowo okupowanych terytoriów [...] oraz rejonów prowadzenia operacji antyterrorystycznej tj. tryb wyrabiania i wydawania zaświadczeń o wpisaniu do ewidencji osób, które się przesiedlają/przemieszczają, nadawania comiesięcznej pomocy finansowej na pokrycie kosztów życia, opłat mieszkaniowo – komunalnych. Przesiedleńcy maja dostęp do systemów ochrony zdrowia. Tymczasem skarżący nie podjął żadnych prób uzyskania wsparcia w centralnej czy zachodniej części kraju. Z punktu widzenia bezpieczeństwa sam przejazd przez całe terytorium kraju w drodze do Polski odbył się bez żadnych trudności, natomiast potwierdzone dane wskazują, iż poziom wsparcia i pomocy jaki oferuję władze [...] wewnętrznym przesiedleńcom jest znaczący, aczkolwiek zapewne niezupełnie wystarczający wobec rosnącej ilości potrzeb. Niemniej jednak w konkretnym przypadku skarżącego nie sposób odpowiedzialnie stwierdzić, że istnieją jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające Cudzoziemcowi i jego żonie skorzystanie z pomocy w kraju pochodzenia. Należy podkreślić, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek przeszkód odnoszących się do osobistej sytuacji, które czyniłyby ewentualne starania o uzyskanie pomocy na [...] bezskutecznymi lub też mogły być powodem uzasadnionych obaw co do szans na normalizację swoich spraw.

Opuszczenie kraju z powodu trudnej sytuacji i próba poszukiwania lepszych warunków życia, aczkolwiek zrozumiała, nie stanowi jednak podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że organ niewłaściwie ocenił brak możliwości bezpiecznego osiedlenia się w innej części [...]. Fakt, że pomoc, której mogą oczekiwać przesiedleńcy jest skromna nie oznacza, że nie może ona być skutecznie udzielona osobom, które o nią proszą i podejmują w tym zakresie odpowiednie starania. Organ właściwie ocenił, że wprawdzie pomoc dla przesiedleńców może nie być w pełni satysfakcjonująca, co w oczywisty sposób wynika chociażby z pogorszenia sytuacji osób zmuszonych do konieczności znalezienia nowego centrum spraw osobistych, życiowych, znalezienia pracy i mieszkania. Zgodzić się jednak należy z organem, że osobom, które takiej pomocy poszukiwały została ona udzielona i mogą one w sposób niezagrożony egzystować na innych terenach [...].

Nie można także zgodzić się z argumentacją dotyczącą dyskryminacyjnego traktowania przesiedleńców w innych częściach [...]. Abstrahując od zwykłych niedogodności związanych z samym faktem konieczności przemieszczenia, zmiany warunków życiowych oraz odnalezienia się w nowym środowisku, brak jest podstaw do twierdzenia, że osoby te są prześladowane i poddawane nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Podzielić także należy stanowisko organów odnośnie obaw skarżącego związanych z powołaniem do armii, w związku z ogłoszona na [...] moblizacją nie stanowią przesłanki do objęcia go ochrona międzynarodową. Osoby pochodzące ze wschodnich terenów [...] – w tym [...] mogą zasilić szeregi armii jedynie na zasadzie dobrowolności.

Nie ma także podstaw do uznania zarzutu braku zbadania przez organy indywidualnej sytuacji skarżącego skoro z podanych przez niego okoliczności nie wynika, aby był on w sposób zindywidualizowany zagrożony działaniami dyskryminującymi na pozostałych terytoriach [...]. Brak dostatecznego finansowania potrzeb przesiedleńców wynika z ogólnej sytuacji kraju i jego możliwości ekonomicznych, zaś trudności związane ze znalezieniem pracy i organizacji nowego centrum spraw życiowych należą do problemów, które w tego typu sytuacjach dotyczą każdej osoby przesiedlającej się w inne miejsce kraju.

W ocenie Sądu argumentacja skarżącego wskazuje, że jest on imigrantem ekonomicznym, który poszukuje lepszego bytu materialnego, co jakkolwiek jest zrozumiałe, to jednak nie może uzasadniać przyznania ochrony statusowej w myśl przepisów ustawy. Na marginesie warto dodać, że skarżący może zostać legalnie zatrudniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, po spełnieniu określonych warunków, nie jest to jednak związane z przyznaniem statusu uchodźcy.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego Sąd na wstępie wskazuje, podzielając w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 18 marca 2002r. sygn. V SA 3685/00 (Lex nr 109238), że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na prześladowania skarżącego czy zagrożenia jego praw do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa. Jest to szczególne trudne w sytuacji, gdy za faktem ubiegania się o status uchodźcy stoją inne motywy migracji, zwłaszcza przyczyny ekonomiczne. Gdy więc ubiegający się o status uchodźcy twierdzi, że żywi obawę przed prześladowaniami, na nim spoczywa ciężar wykazania obaw.

W niniejszej sprawie, Stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a. został zebrany niezbędny do wydania decyzji materiał dowodowy, który zebrany i rozpatrzony wnikliwie, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący był również informowany przez organ w zgodzie z art. 37 ustawy o konieczności przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego oraz udostępnienia posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku. Ze względu na nieprzedłożenie przez skarżącego jakichkolwiek materialnych dowodów, które potwierdzałyby jego zeznania, organ prawidłowo przeanalizował wiarygodność i logiczną wartość złożonych przez skarżącego oświadczeń i zeznań co znalazło wyraz w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, a zatem został spełniony wymóg art. 107 § 3 k.p.a. dotyczący uzasadnienia decyzji. Sąd pragnie przy tym wskazać, że organ w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia nie negował, iż opisywane i wskazywane przez skarżącego wypadki i sytuacje mogły czy też zdarzały się w kraju jego pochodzenia. Jednakże materiały na które wskazywał skarżący nie były powiązane w żaden sposób z jego osobą. A zatem słusznie organ uznał, że powoływanie się na ogólne informacje dotyczące kraju pochodzenia, nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, iż skarżący podlegał wskazywanym przezeń praktykom, bowiem w zaprezentowanej przez skarżącego argumentacji zabrakło jakiegokolwiek elementu indywidualnego odnoszącego się wprost do skarżącego.

Organ zasadnie przyjął także, jak wymaga art. 80 k.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, iż strona skarżąca nie wykazała faktów czy okoliczności mogących uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem z przyczyn wymienionych w art. 13 ustawy.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności wydanej w sprawie decyzji i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

-----------------------

7