Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2319/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Monika Nowicka /spr./ WSA Elżbieta Lenart Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 2319/03

UZASADNIENIE

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], oznaczonej jako część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiącej obecnie część działki nr [...] z obrębu [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie przez organy materiału dowodowego opisana na wstępie nieruchomość położona była pierwotnie przy ulicy [...] i oznaczona nr geodezyjnym [...], zaś łączna jej powierzchnia wynosiła [...] m kw.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Miasta W. z dnia [...] stycznia 1974 r. sygn. akt [...] stwierdzono, że M. P. nabył własność w/w nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r.

Następnie decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Podstawę tej decyzji stanowiły decyzje lokalizacyjne Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji nr [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r., które przewidywały m. in. na tej działce budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2002 r. M. P. wystąpił o zwrot przedmiotowej nieruchomości podnosząc, że nie została ona w całości przeznaczona na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Prezydent Miasta W., w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie zwrotowe w odniesieniu do części dawnej działki nr [...] obecnie stanowiącej część działki [...].

W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, że powyższy grunt został - na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 1997 r. Rep. [...] Nr [...] – przekazany w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] "[...]" w W., zaś wpis tego prawa do księgi wieczystej Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. nastąpił w dniu [...] lutego 2001 r. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego ( uchwała z dnia 23 września 1993 r. III AZP 13/93 ) organ stwierdził, że w tej sytuacji nastąpiła utrata przez gminę władania częścią nieruchomości i z tego powodu nie było możliwe orzekanie o jej zwrocie.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. wniósł o jej uchylenie zauważając, że w późniejszych swych orzeczeniach Sąd Najwyższy zmienił stanowisko, przyjmując, iż przekazanie gruntu w wieczyste użytkowanie nie stanowi przeszkody w zwrocie nieruchomości ( uchwały SN z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. III ZP 14/99 i NSA z dnia 15 lutego 1999 r. sygn. akt OPS 15/98 oraz wyrok SN z dnia 5 marca 2000 r. sygn. III RN 3/98 ).

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. zauważając, że zgodnie z przepisem art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000r. Nr 45, poz. 543 ze zm. ) roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie w/w ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wskazano przy tym, że wspomniany przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami mówi jedynie o konieczności dokonania wpisu w księdze wieczystej, ale nie wyłącza on stosowania przepisu art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz. U. Z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. ). Przepis ten z kolei stanowi, że wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Zatem choć przedmiotowy wpis ma charakter konstytutywny, działa jednak z mocą wsteczną.

Z tych powodów organ odwoławczy uznał, że w świetle powołanych wyżej uregulowań prawnych roszczenie o zwrot części nieruchomości nie przysługiwało odwołującemu się co oznacza, iż w odniesieniu do gruntu stanowiącego obecnie część działki [...] postępowanie zwrotowe było bezprzedmiotowe.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżący podniósł, że organy Gminy w dacie przekazywania gruntu Spółdzielni w wieczyste użytkowanie nie zbadały, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, choć były właściciel w tym czasie wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji – stosownie do przepisu art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd nie jest przy tym związany granicami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Należy zgodzić się - co do zasady - ze stanowiskiem Wojewody [...], że zasadnicze znaczenie miał w przedmiotowej sprawie przepis art. 229 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że w przypadku zaistnienia wskazanych w nim przesłanek następuje wygaśnięcie roszczenia byłego właściciela o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Z uwagi zatem na oczywistą regulację ustawową zbędne było powoływanie się w skardze na stanowisko orzecznictwa, które zresztą nie dotyczyło tego rodzaju sytuacji.

Słusznie także wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgodnie z przepisem art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Skutki prawne zatem związane z wpisem do księgi wieczystej następują nie od dnia faktycznego dokonania wpisu, ale od dnia złożenia wniosku o jego dokonanie.

Oceniając jednak legalność przedmiotowej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że nie jest ona prawidłowa, gdyż na obecnym etapie sprawy nie można było w sposób jednoznaczny przesądzić czy roszczenie skarżącego o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości mu nie przysługuje. Ani bowiem z ustaleń organów, ani z akt administracyjnych nie wynikało w jakiej dacie został do sądu wieczystoksięgowego złożony wniosek o wpisanie prawa wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni. Dopiero zaś ustalenie tej okoliczności pozwala na właściwą ocenę zasadności roszczenia skarżącego.

W przypadku, gdyby okazało się, że w/w wniosek do sądu powszechnego został złożony przed dniem 1 stycznia 1988 r. - roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, po myśli art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżącemu by nie przysługiwało, natomiast jeśli wniosek taki wpłynął do sądu po tej dacie, postępowanie nie podlegało by umorzeniu a organ winien przeprowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących zwrot nieruchomości.

Wyjaśnieniu podlegała jeszcze kwestia nieuwzględnienia wniosku pełnomocnika uczestniczki postępowania o odroczenie rozprawy w dniu 10 grudnia 2004 r. Wniosek ten Sąd uznał za niezasadny, gdyż zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone Spółdzielni w dniu [...] listopada 2004 r. a ponadto Przewodniczący Wydziału Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia [...] listopada 2003 r. ( a zatem z rocznym wyprzedzeniem ) powiadomił uczestniczkę postępowania o wpłynięciu przedmiotowej skargi do Sądu i sygnaturze sprawy.

Z tych powodów, z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), Sąd orzekł jak w sentencji.