Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 885/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 par. 1, art. 151a par. 2, art. 64a, art. 64e
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 138 par. 2, art. 7, art. 8, art. 77 par 1, art. 80, art. 107 par. 1, art. 136 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 35, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze sprzeciwu Z. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Burmistrz P. orzekł o odmowie wymeldowania z miejsca pobytu stałego Z. Z., dalej także jako: "strona, skarżąca", z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania Z. Z. z pobytu stałego z ww. lokalu mieszkalnego zostało wszczęte w dniu [...] listopada 2020 r. na wniosek M. M. . W dniu [...] listopada 2020 r. organ zawiadomił strony postępowania, tj. M. M., W. G. i Z. Z. o wszczęciu postępowania. Korespondencja wysłana do Z. Z. na adres pobytu stałego nie została przez nią odebrana i wróciła do organu.

Organ w ramach postępowania dowodowego wystąpił do Wydziału Budżetu i Finansów o wskazanie ilości osób ujętych za wywóz nieczystości z przedmiotowej nieruchomości oraz osoby składającej deklarację. W dniu 29 grudnia 2020 r. organ otrzymał informację, z której wynikało że Z. Z. nie figuruje w systemie księgowym gospodarki nieruchomościami jako osoba składająca deklarację za gospodarowanie odpadami oraz stwierdził, że odnośnie do nieruchomości przy ul. [...] w P. nie została złożona taka deklaracja.

Równolegle do postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego strony, prowadzone było postępowanie o wymeldowanie z przedmiotowego mieszkania K. M., która w zeznaniu w swojej sprawie zeznała, że złożyła deklarację na wywóz nieczystości za siebie i za Z. Z. pod adresem: [...] - czyli w posiadłości należącej do J. K.. Z. Z. w swoim zeznaniu w dniu [...] grudnia 2020 r. wyjaśniła, że nieczystości wrzuca do pojemnika na śmieci pod adresem ul. [...] po uzgodnieniu z właścicielem nieruchomości J. K. (protokół z dnia [...] grudnia 2020 r.).

W dniu [...] listopada 2020 r. organ I instancji zwrócił się do Straży Miejskiej z o przeprowadzenie kontroli meldunkowej w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi uzyskał informację, że budynek wygląda na opuszczony i nie zastano w nim nikogo, a sąsiedzi nie są zorientowani w sprawie zamieszkiwania Z. Z. w przedmiotowym mieszkaniu (notatka Straży Miejskiej z dnia [...] listopada 2020 r. w aktach sprawy).

W dniu [...] grudnia 2020 r. organ wezwał w celu przesłuchania A. D., A. K.-P., Z. Z., J. K. i M. D. M.. Podczas przesłuchania A. K.-P. powiedziała, że nie widuje Z. Z. koło domu. Kojarzy ją, ale nie z posesji położonej przy ul. [...]. Natomiast A. D. zeznała, że widuje Z. Z. w obejściu domu oraz widzi na podwórku jej samochód. M. D. M. również czasami widuje w przedmiotowym lokalu stronę, ale nie wie, czy w nim nocuje. J. K. powiedział, że Z. Z. mieszka w przedmiotowym mieszkaniu. Pod koniec października 2020 r. strona była na kwarantannie i zawoził jej zakupy do mieszkania przy ul. [...] (protokoły z dnia [...] grudnia 2020 r. przesłuchań w aktach sprawy). Podczas przesłuchania była obecna Z. Z., która zeznała, że pod adresem G. W. [...] mieszka od około 2,5 roku i jest to jej "centrum życiowe". Wraz z K. M. ponosi koszty związane z energią elektryczną. Ponadto jest prezesem klubu jeździeckiego [...] w P., które znajduje się w bliskim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości tj. przy ul. [...] (protokoły przesłuchań świadków i strony z dnia [...] grudnia 2020 r. w aktach sprawy).

Organ I instancji wezwał ponownie w charakterze świadka M. D. M., który w dniu [...] marca 2021 r. zeznał, po przeprowadzeniu oględzin przedmiotowego mieszkania, że Z. Z. w nim nie mieszka. Podczas przesłuchania obecna była strona, która powiedziała, że mieszka na ul. [...], ale nie jest tam codziennie i widuje w nim M. D. M.. Do mieszkania przejeżdża w weekendy ponieważ na co dzień pracuje w miejscowości P. i tam też przebywa. Nocuje wówczas w różnych miejscach, m.in. u przyjaciół. W dalszym ciągu jest prezesem klubu jeździeckiego [...] w P. i przyjeżdża do klubu w weekendy, czasem w tygodniu i wtedy przebywa pod adresem G. W. [...]. Z. Z. stwierdziła, że M. M. (właściciel) był świadomy, że przedmiotowe mieszkanie kupuje z lokatorami, a teraz utrudnia im egzystencję w tym domu. Do zeznań Z. Z. odniósł się M. M., który wskazał, że Z. Z. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. On przychodzi do niego codziennie i od czasu przeprowadzenia oględzin mieszkania nie widział w nim, ani koło niego, ani razu Z. Z.. Pukał do jej pokoju, ale nikt mu nie otworzył. M. M. stwierdził, że nie może przeprowadzić żadnych prac remontowych w tym domu, bo Z. Z. mu to utrudnia (protokoły z przesłuchań z dnia [...] grudnia 2020 r. i [...] marca 2021 r. wraz z załącznikami w postaci fotografii oraz fakturą od [...] Przedsiębiorstwa Komunalnego w aktach sprawy).

W celu zweryfikowania informacji dotyczącej przebywania strony na kwarantannie, Burmistrz zwrócił się z pismem do Komendy Powiatowej Policji w P. o potwierdzenie tego faktu. W odpowiedzi uzyskał informację, że Policjanci Komendy Powiatowej w P. w październiku 2020 r. dokonywali kontroli osoby objętej kwarantanną, tj. Z. Z. pod adresem ul. [...] i osoba ta przebywała w czasie kontroli pod wskazanym adresem (pismo z dnia [...] stycznia 2021 r. w aktach sprawy).

W dniu [...] stycznia 2021 r. organ dokonał oględzin przedmiotowego lokalu. Z protokołu oględzin wynikało, że pokój Z. Z. znajduje się na pierwszym piętrze budynku; pokoju jest łóżko, obok którego leży walizka z ubraniami. W pokoju znajduje się meblościanka z książkami, telewizorem, stolik z krzesłem, lampka, czajnik oraz farelka, która ogrzewa pomieszczenie. Z. Z. pierze i gotuje posiłki pod adresem ul. [...], ponieważ w mieszkaniu jest uszkodzony bojler na ciepłą wodę. Nie ma zawartej umowy najmu na przedmiotowe mieszkanie z M. M., ponieważ jak twierdzi nie było rozmowy na ten temat z nowym właścicielem. Na co dzień Z. Z. jest nauczycielem w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. (protokół z oględzin z dnia [...] stycznia 2021 r. w aktach sprawy).

W dniu [...] stycznia 2021 r. organ I instancji zwrócił się do dyrektora Szkoły Podstawowej w P. o adres zamieszkania i do korespondencji, który podała Z. Z. w zakładzie pracy. W odpowiedzi uzyskał informację, że podanym przez stronę adresem do korespondencji jest ul. [...] w P. (pismo od dyrektora Szkoły Podstawowej w P. z dnia [...] stycznia 2021 r. w aktach sprawy). W związku z tą informacją organ wystąpił do Kierownika Posterunku Policji w P. o potwierdzenie informacji o prawdopodobnym przebywaniu Z. Z. pod adresem ul. [...] w P. . W odpowiedzi uzyskał informację, że osoba ta nie przebywa stale, a okazjonalnie w miejscowości P. przy ul. [...]. Na stałe przebywa w P. (pismo z dnia [...] stycznia 2021 r. w aktach sprawy).

W dniu [...] stycznia 2021 r. M. M. zeznał do protokołu, że lokal przy ulicy [...] w P. nabył w drodze licytacji komorniczej w lutym 2019 r. ze świadomością, że lokal nie jest wolny od osób tam zamieszkujących. Będąc w nim kilkakrotnie nie zastał nikogo. Chciał wiedzieć, kto zajmuje przedmiotowe mieszkanie i uporządkować sprawy związane z tym lokalem. W chwili złożenia do urzędu wniosków o wymeldowanie administracyjne osób zameldowanych w przedmiotowym mieszkaniu zaczęły pojawiać się w nim K. M. i Z. Z.. W momencie uzyskania informacji o tym, że zostaną przeprowadzone oględziny przedmiotowego mieszkania obie zaczęły je porządkować. Chciały przynieść nowsze meble, a stare wynieść, ale czynność ta została im uniemożliwiona. W związku z tym ww. zadzwoniły na Policję, która przyjechała do tego domu. Zdarzenie miało miejsce między 3 a 6 stycznia 2021 r.

M. M. przyklejał informacje, które chciał przekazać osobom zamieszkałym na szybę przed głównym wejściem do domu, ponieważ nie posiadał danych kontaktowych do tych osób. Informacje docierały do K. M. i Z. Z. ponieważ na nie odpowiadały. W pismach zawierane były informacje o uporządkowaniu podwórka i zabraniu swoich rzeczy, ale żadna z ww. osób nie zastosowała się do tych próśb. Osoby zamieszkujące ten lokal od lat nie miały zawartej umowy na wywóz nieczystości oraz na pobór wody, prawdopodobnie z powodu pominiętego wodomierza. Nieczystości składowane są do teraz w tym domu m.in. w piwnicy, na strychu, w schowkach i koło domu. W przedmiotowym mieszkaniu nie może przeprowadzić remontu, ponieważ ww. osoby utrudniają mu i blokują dostęp do pomieszczeń. Pokoje ww. osób mógł zobaczyć po raz pierwszy wtedy, kiedy były przeprowadzane oględziny lokalu. Kontakt z ww. osobami jest utrudniony, ponieważ nie ma ich w mieszkaniu i nie ma możliwości uregulowania spraw finansowych związanych z przedmiotowym lokalem. Zdaniem M. M., obie panie utrudniają celowo przeprowadzenie remontu w tym domu, ponieważ domagają się od niego mieszkania zastępczego i nie mogą pogodzić się z faktem, że jest nowy właściciel. Ponadto dodał, że faktycznie Z. Z. mieszka w miejscowości P. pod adresem ul. [...] (protokół z przesłuchania M. M. z dnia [...] stycznia 2021 r. w aktach sprawy). M. M. zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] stycznia 2021 r. (protokół zapoznania się z aktami sprawy z załącznikami).

W celu zweryfikowania informacji przekazanych podczas przesłuchania przez M. M. dotyczących interwencji Policji w lokalu przy ul. [...] w P. organ zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w P. z prośbą o informacje, czy pod powyższym adresem w okresie od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. dokonywane były interwencje, jednakże otrzymał odpowiedź przeczącą takim faktom. (pismo z Komendy Powiatowej Policji w P. z dnia [...] lutego 2021 r. w aktach sprawy). Organ wystąpił również do Prezesa [...] Przedsiębiorstwa Komunalnego w P. o udzielenie informacji, czy w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości naliczana jest opłata za pobór wody, ponieważ M. M. podczas przesłuchania zeznał, że w budynku jest pominięty licznik na wodę. Z przekazanej informacji wynikało, że przedmiotowa nieruchomość odcięta jest od wody a nowy właściciel nie zawarł nowej umowy na jej dostarczanie (pismo od [...] Przedsiębiorstwa Komunalnego z dnia [...] lutego 2021 r. w aktach sprawy).

W dniu [...] marca 2021 r. organ I instancji wysłał zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy do stron postępowania. W dniu [...] kwietnia 2021 r. z aktami sprawy zapoznał się M. M. dołączając do akt sprawy pismo z kancelarii adwokackiej z wezwaniem do opróżnienia nieruchomości, które zostało wysłane do Z. Z.. Na dzień wydania decyzji nie wpłynęła żadna informacja dotycząca dostosowania się do wyżej wymienionego wezwania.

Zdaniem Burmistrza, z zebranego materiału dowodowego wynika, że Z. Z. nie opuściła trwale miejsca pobytu stałego. Przebywa w przedmiotowym lokalu w weekendy, ponieważ pracuje zawodowo w innej miejscowości. Jest prezesem klubu jeździeckiego [...], który znajduje się w bliskim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości. Ostatnio przyjeżdża w weekendy, czasem też w tygodniu do mieszkania przy ul. [...]. Z kolei, wezwani świadkowie nie zeznają jednoznacznie, że Z. Z. mieszka w przedmiotowym mieszkaniu. Z zebranego przez organ materiału dowodowego wynika jednak, że strona bywa w przedmiotowym mieszkaniu, tj.: odbierane są informacje pozostawione przez właściciela nieruchomości, widywana jest w przedmiotowej nieruchomości jak i w jego obejściu. Sam fakt utrudniania wejścia do pomieszczenia jest dowodem, że osoba ta bywa w mieszkaniu. Gdyby osoba trwale opuściła pomieszczenie - nie byłoby sytuacji utrudniania wejścia i dokonywania czynności związanej z remontem. Organ I instancji wyjaśnił, że Z. Z. przebywa także w innych miejscach jak np.: w mieszkaniu przy ul. [...], w mieszkaniu w P. . Jego zdaniem, dowody zebrane w sprawie nie są wystarczające aby uznać, że strona opuściła w sposób trwały przedmiotowy lokal i w nim trwale nie mieszka, tym samym, że spełniła przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

M. M. odwołał się od ww. decyzji zarzucając jej brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że Z. Z. faktycznie zamieszkuje w ww. lokalu z zamiarem stałego pobytu, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy o tym nie świadczy.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Wojewoda uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ II instancji wskazał, że sprawy związane z wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego reguluje ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu wydaje decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Oceniając akta sprawy pod kątem stopnia zbadania przez organ gminy przesłanki opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Z. Z. organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz nie dostosował się do obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a., co oznacza, że decyzja tego organu jest wadliwa i dlatego nie może pozostać w obrocie prawnym.

Organ gminy przyjął, że Z. Z. nie opuściła trwale przedmiotowego lokalu, że w nim mieszka i tam skupia swoje interesy życiowe. W ocenie organu odwoławczego, brak jest możliwości zajęcia w tym zakresie stanowiska, ponieważ organ I instancji nie skorzystał z dostępnych środków dowodowych, aby ustalić gdzie Z. Z. faktycznie lokalizuje swoje centrum życiowe. Za miejsce, w którym dana osoba koncentruje interesy życiowe, co zresztą słusznie zauważył organ gminy w uzasadnieniu decyzji, należy uznać takie miejsce, w którym osoba nocuje, spędza wolny czas, spożywa posiłki, posiada rzeczy osobiste itp.

W dniu [...] marca 2021 r. Z. Z. oświadczyła do protokołu, że w lokalu przy ul. [...] w P. mieszka tylko w weekendy, a w pozostałe dni przebywa w lokalu w miejscowości P., gdzie pracuje, lub u znajomych w P. . Nadto oświadczyła, że cały czas jest prezesem w Stowarzyszeniu [...] w P. i w tym klubie "też jest weekendowo", a czasem przebywa też w tygodniu i wówczas mieszka w przedmiotowym lokalu.

Faktem jest, że Z. Z. pracuje w szkole podstawowej nr [...] w P. i że wskazała pracodawcy aby korespondencję wysyłać do niej na adres ul. [...] w P. . Zdaniem organu odwoławczego, to, że strona spędza większość czasu w P. i tam pracuje może świadczyć o tym, że jej pobyty w przedmiotowym lokalu mają jedynie charakter okazjonalny, i że faktycznie mieszka ona poza tym lokalem. Dlatego aby poprawnie odpowiedzieć na pytanie, gdzie Z. Z. obecnie koncentruje swoje interesy życiowe, należało dokładnie zbadać wątek jej zamieszkiwania na terenie miasta P. . Z akt sprawy wynika, że organ gminy, w tym celu zwrócił się do Policji o przeprowadzenie kontroli lokalu przy ul. [...] w P. . W ocenie organu II instancji, te działania organu gminy były niewystarczające do wyjaśnienia ww. kwestii.

Wojewoda podkreślił, że organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest sam przeprowadzić postępowanie dowodowe lub skorzystać z pomocy prawnej innego organu administracji publicznej, a nie cedować taki obowiązek na inne podmioty np. Policję. Aby dokładnie zbadać wątek zamieszkiwania Z. Z. w P. organ gminy winien był zwrócić się więc do Burmistrza [...] o udzielenie mu pomocy prawnej w postaci przeprowadzenia kontroli meldunkowej lokalu przy ul. [...] w P. pod kątem ustalenia zamieszkiwania w tym lokalu Z. Z., przesłuchać sąsiadów tej posesji, a także osoby, które stale tam mieszkają. Organ odwoławczy zauważył, że pismo Kierownika Posterunku Policji w P. KPP w G. z [...] stycznia 2021 r. ma ograniczoną wartość dowodową. Nie wynika bowiem z niego, w jaki sposób i od kogo Policja uzyskała przekazane w tym piśmie informacje.

Zdaniem organu odwoławczego, organ gminy dążąc do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z prawdę obowiązany był uzyskać od Z. Z. informacje na temat "znajomych", u których przebywa/mieszka w P. w ciągu tygodnia i przesłuchać te osoby do protokołu. Skoro organ gminy nie dokonał tych czynności, to nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie organu II instancji, uchybieniem organu gminy było również to, że w trakcie przesłuchania strony nie zauważył on potrzeby uzyskania od niej informacji na temat miejsca, w którym spędza ona czas wolny od pracy - urlopy, święta i nie ustalił czy ww. osoba jako nauczyciel obecnie wykonuje pracę zdalnie, a jeśli tak to od kiedy i gdzie wówczas przebywa.

Ponieważ przeprowadzenie ww. dowodów jest istotne dla sprawy, a zakres tych dowodów przekracza możliwości uzupełnienia materiału dowodowego przez organ organu II instancji to, zdaniem Wojewody, należało decyzję Burmistrza uchylić w całości i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania, przy czym przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia nie oznacza tego, że organ gminy powinien zastosować się jedynie do zaleceń mu wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, bowiem podczas wykonywania czynności zleconych przez organ odwoławczy mogą pojawić się nowe fakty lub okoliczności zmieniające stan faktyczny sprawy.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Z. Z. wniosła sprzeciw na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wskazując, że jest ona dla nie krzywdząca. Zdaniem skarżącej, organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył całość materiału dowodowego i na podstawie faktów podjął słuszną decyzję o odmowie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu położonego w P. przy ul. [...]. W. S. [...]. Skarżąca wyjaśniła, że nie jest prawdą, że nie ma wody i ogrzewania w spornym lokalu, natomiast co do deklaracji na wywóz śmieci to faktycznie jej nie posiada, ale korzysta z uprzejmości innego właściciela posesji. Nie jest też prawdą, że poprzedni właściciel ww. posesji jest jej bratem, ani że K. M. jest siostrą skarżącej. Ponadto, skarżąca wskazała, że niestosownością jest zmuszenie jej do wyjawienia danych osób, które okazują jej swoją gościnność, kiedy przebywa w P. . Jest to ingerencja w życie prywatne skarżącej, co stanowi łamanie jej praw z art. 47. Konstytucji. Dodatkowo, wskazała, że w zaskarżonej decyzji nawet słowem nie wspomniano o przebytej kwarantannie, za to uznano za uchybienie organu I instancji, iż nie uzyskał on informacji o tym, gdzie spędza czas wolny od pracy. Skarżąca wskazała, że zeznała, że w ww. czasie przebywa w lokalu przy ul. [...]. W. S. [...]. Poinformowała, że jako adres do korespondencji zarówno pracodawcy, jak i innym instytucjom, podała w P. na ul. [...], ponieważ jeden z lokatorów posesji przy ul. [...]. W. S. [...] kradł jej korespondencję i niszczył tzw. aviza.

W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, na które niniejsza sprawa została skierowana na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 23 września 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374).

Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Z kolei z art. 64e p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Ograniczony zakres kontroli decyzji objętej sprzeciwem jest szczególną cechą odróżniającą postępowanie zainicjowane wniesieniem sprzeciwu od zwykłego postępowania skargowego, w którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Obowiązkiem sądu administracyjnego I instancji jest więc dokonanie pełnej weryfikacji legalności działalności organu II instancji, ale tylko w zakresie określonym przez ustawodawcę, tj. przez pryzmat art. 138 § 2 k.p.a. oraz przepisów pozostających w danej sprawie w związku z tym przepisem. W rezultacie, jeżeli określone zarzuty wychodzą poza ten zakres, to wojewódzki sąd administracyjny nie tylko nie jest zobligowany do odniesienia się do nich merytorycznie, ale wprost nie powinien tego czynić (zwłaszcza jeżeli odnoszą się one do aspektów materialnoprawnych rozstrzygania o prawach lub obowiązkach adresata aktu), gdyż byłoby to co najmniej przedwczesne (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2045/18).

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest zatem dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: po pierwsze gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dokonując zatem kontroli decyzji kasacyjnej sąd ocenia, czy organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku zaś uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw i decyzję uchylić. Jeżeli natomiast sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, podlega on oddaleniu (art. 151a § 1 i 2 p.p.s.a.).

Oceniając przyczyny wydania przez Wojewodę zaskarżonej sprzeciwem decyzji kasacyjnej, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wynikające z art. 138 § 2 k.p.a., gdyż zasadnie wywiedziono, że decyzja organu I instancji odmawiająca wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja Wojewody, która uchyliła decyzję Burmistrza o odmowie wymeldowania skarżącej z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...] i sprawę przekazała organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm., dalej "u.e.l."), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie do treści art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają się zatem dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element zależny od woli, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. Innymi słowy, rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących, jak już wyżej wskazano, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu.

Zdaniem Sądu, podzielić należy aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości, nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu, czy też o uprawnieniu do przebywania w nim.

Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, że ustalenia poczynione przez Burmistrza w niniejszej sprawie były niewystarczające do uznania, że skarżąca nie opuściła trwale miejsca pobytu stałego, tj. lokalu położonego w P..

W dniu [...] marca 2021 r. Z. Z. oświadczyła do protokołu, że w lokalu przy ul. [...] w P. mieszka tylko w weekendy, a w pozostałe dni przebywa w lokalu w miejscowości P., gdzie pracuje, lub u znajomych w P. . Ponadto oświadczyła, że jest prezesem w Stowarzyszeniu [...] w P. i w tym klubie "też jest weekendowo", a czasem przebywa też w tygodniu i wówczas mieszka w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy słusznie zauważył, że to, że strona spędza większość czasu w P. i tam pracuje może świadczyć o tym, iż jej pobyty w przedmiotowym lokalu mają jedynie charakter okazjonalny, i że faktycznie mieszka ona poza tym lokalem. Dlatego aby jednoznacznie stwierdzić, gdzie Z. Z. obecnie koncentruje swoje interesy życiowe, należy dokładnie zbadać ile czasu skarżąca spędza na terenie miasta P. , a ile w lokalu mieszkalnym w P.. Organ gminy winien jest zatem przeprowadzić kontrolę meldunkową lokalu przy ul. [...] w P. pod kątem ustalenia zamieszkiwania w tym lokalu skarżącej, przesłuchać sąsiadów tej posesji, a także osoby, które stale mieszkają w ww. lokalu. W ocenie Sądu, podjęte w toku postępowania administracyjnego działania organu gminy były niewystarczające do wyjaśnienia ww. kwestii. Wskazana wadliwość świadczy o niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, co narusza zasady i reguły postępowania określone przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni rozważania przedstawione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności w celu stwierdzenia gdzie znajduje się centrum życiowe, w którym koncentrują się interesy osobiste, rodzinne, majątkowe skarżącej, organ powinien ustalić aktualną sytuację życiową Z. Z., ze szczególnym wyjaśnieniem ile dni w ciągu roku skarżąca spędza w mieszkaniu w P. , a ile – w mieszkaniu w P., następnie zaś dokonać oceny dowodów z osobna i we wzajemnej łączności, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego. Od wyjaśnienia tej kwestii zależeć będzie ocena, czy w kontekście przesłanek z art. 35 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. istnieją podstawy do wymeldowania czy też odmowy wymeldowania skarżącej z dotychczasowego miejsca stałego pobytu.

Zdaniem Sądu, dostrzeżone i szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów postępowania dokonane przez organ I instancji stanowiły zatem podstawę do wydania decyzji kasatoryjnej. Przy czym należy podkreślić, że nie jest możliwe skorygowanie takich uchybień w postępowaniu odwoławczym, bowiem ewentualna próba uzupełniania materiału dowodowego albo zlecenie przeprowadzenia tych dowodów przez organ I instancji w oparciu o art. 136 § 1 k.p.a., mogłoby doprowadzić do naruszenia art. 15 k.p.a., czyli zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przepis art. 136 k.p.a. uprawnia jedynie do przeprowadzenia przez organ odwoławczy na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a nie do zastępowania organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Dla zastosowania art. 136 k.p.a. konieczne jest bowiem uprzednie uznanie, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w całości prawidłowo lub wprawdzie nieprawidłowo, jednakże samodzielne uzupełnienie postępowania dowodowego w II instancji nie będzie skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania.

Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty sprzeciwu nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zastrzeżenia podniesione przez Wojewodę względem postępowania przeprowadzonego w niniejszej sprawie przez organ I instancji niewątpliwie świadczą o naruszeniu przez ten organ art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz konieczności ponowienia postępowania wyjaśniającego w kierunku wskazanym przez organ II instancji w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. sprzeciw oddalił.