Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 826/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.82, art 85
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. z siedzibą w B. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "RDOŚ") w S., działając na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ppkt a, tiret pierwsze, art. 82 i 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [(Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej: "ustawa OOŚ"] oraz § 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku inwestora - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w S. (dalej: "GDDKiA") ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku G. (woj. [...]) – S. (woj. [...]) według wariantu wnioskowanego V/Va w podwariancie I i jednocześnie określił następujące warunki realizacji przedsięwzięcia wskazując: (I) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, (II) warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, (III) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji określonych w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy OOŚ, (IV) warunki w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego, w tym obszarów Natura 2000 do uwzględnienia w fazie budowy, eksploatacji i projektowaniu przedsięwzięcia; działania minimalizujące i łagodzące wpływ inwestycji na środowisko przyrodnicze, (V) prowadzenie monitoringu środowiska abiotycznego, (VI) prowadzenie monitoringu przyrodniczego, (VII) obowiązek wykonania i przedłożenia analizy porealizacyjnej, (VIII) obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Integralną część decyzji stanowią następujące załączniki: (1) Charakterystyka całego przedsięwzięcia, (2) Działania minimalizujące dla cennych obiektów przyrodniczych nie objętych ochroną prawną, położonych w bezpośrednim sąsiedztwie trasy inwestycji, bądź przez nią przecinane, stanowiących siedliska roślin i zwierząt chronionych na podstawie ustawy o ochronie przyrody, (3) Działania minimalizujące dla siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla ochrony których zostały powołane obszary ochrony Natura 2000, (4) przewidywane przejścia dla zwierząt na projektowanej drodze ekspresowej [...]na odcinku G. – S., (5) Lokalizacja przedsięwzięcia, załącznik mapowy.

Odwołanie od ww. decyzji RDOŚ w S. wniosło Stowarzyszenie P. (dalej: "Stowarzyszenie") wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 7 i 77 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."] z uwagi na brak solidnych podstaw do wydania decyzji, a w szczególności brak odpowiedniego i kompleksowego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Wskazano, iż raport sporządzony dla przedmiotowej inwestycji nie jest zgodny z załącznikiem IV Dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska, art. 66 ustawy OOŚ, krajowymi i wspólnotowymi wytycznymi, zaleceniami i dobrymi praktykami w sprawie przeprowadzenia ocen oddziaływania na środowisko. Podkreślono, iż uchybienia raportu są na tyle istotne, iż dają one podstawę do stwierdzenia, iż ocena przeprowadzona na jego podstawie nie może być uznana za właściwą w rozumieniu art. 6 (3) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG, a tym samym istnieje poważne ryzyko naruszenia art. 6(2) Dyrektywy Siedliskowej oraz Dyrektywy Ptasiej (2009/147/WE). Raport jako podstawowy dokument, na którym opiera się zaskarżona decyzja, powinien być rzetelny, spójny i wolny od niejasności i niespójności. Zdaniem skarżącego, raport sporządzony dla planowanej trasy [...] nie posiada ww. cech.

Dalej podniesiono, iż organ I. instancji w trakcie przeprowadzonej procedury oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko nie dokonał autonomicznej i obiektywnej analizy uwag zgłoszonych przez odwołujących w trakcie udziału społeczeństwa. Zdaniem Stowarzyszenia, ze względu na wyjątkowo dużą skalę inwestycji, w przedmiotowym postępowaniu organ powinien przeprowadzić wyczerpującą analizę dowodową obejmującą chociażby takie czynności, jak: przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zasięgnięcie opinii Państwowej bądź Regionalnej Rady Ochrony Przyrody (PROP), zasięgnięcie opinii Krajowej lub

Regionalnej Komisji Ocen Oddziaływania na Środowisko, zlecenie opracowania koreferatu do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W ocenie odwołującego się zarówno raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak i wydana na jego podstawie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zdają się pełnić rolę "adwokata inwestycji", podczas gdy z samej idei systemu ocen oddziaływania na środowisko wynika, iż dokumenty te powinny pełnić rolę "adwokata środowiska" w postępowaniu inwestycyjnym. Organ nie przyjął postawy bezstronnej i obiektywnej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją oraz nie poddał analizie chociażby takich zagadnień, jak korekta niwelety drogi w celu zwiększenia parametrów przejść dolnych, czy też właściwa lokalizacja przejść górnych dla zwierząt.

Zdaniem Stowarzyszenia, zapisy decyzji wydanej przez RDOŚ w S. wskazują, iż analiza wielu kluczowych aspektów środowiskowych związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji dotyczących, m.in. retencjonowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych ze szczelnych systemów odwodnienia, wycinki przydrożnych alei drzew, sposobu przejścia przez doliny z obszarami podmokłymi czy miejsc występowania płazów, powinna zostać przeprowadzona dopiero na etapie ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Zaskarżona decyzja nie określa w wystarczająco konkretny sposób lokalizacji przedsięwzięcia, co zdaniem skarżącego Stowarzyszenia jest sprzeczne ze stanowiskiem GDOŚ przedstawionym w interpretacji z dnia 6 lipca 2010 r. zamieszczonej na stronie internetowej urzędu, która wskazuje, iż "lokalizacja przedsięwzięcia powinna być określona jednoznacznie - z jak największą dokładnością". Brak precyzyjnego opisu przebiegu planowanej trasy [...] w decyzji, niesie za sobą ryzyko, iż na etapie uzyskiwania przez inwestora zezwolenia na realizację inwestycji drogowej wariant V/Va w podwariancie I doczeka się zupełnie innego podwariantu, dla którego określone w decyzji uwarunkowania środowiskowe będą nieaktualne.

Zarzucono również naruszenie art. 85 ust 2 pkt 1 lit a ustawy OOŚ poprzez brak ustosunkowania się przez organ I. instancji do uwag i wniosków wniesionych przez skarżące stowarzyszenie pismem z dnia 14 maja 2010 r.

Podniesiono, iż w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko nie wskazano w wystarczający sposób metodyki przeprowadzonych

inwentaryzacji przyrodniczych. Zdaniem skarżącego, w celu dokonania właściwiej weryfikacji sporządzonej analizy przyrodniczej, niezbędna jest znajomość metodyki wykonywania inwentaryzacji przyrodniczej, która nie została ujawniona w raporcie wykonanym dla planowanej trasy S-6.

Zdaniem Stowarzyszenia ocena wpływu inwestycji na siedliska chronione w ramach sieci Natura 2000 dokonana jedynie w oparciu o powierzchnie bezpośrednio utraconych siedlisk z pominięciem ich fragmentaryzacji i izolacji daje zaniżone wyniki. Analiza oddziaływań skumulowanych powinna zostać uzupełniona m.in. o "aspekt skumulowanego oddziaływania na funkcjonalność korytarzy ekologicznych, jaki będzie wywierany dodatkowo przez linię E59 oraz drogę [...] w Puszczy G.". Przejścia dla zwierząt zlokalizowane na trasie planowanej [...] powinny zostać zsynchronizowane z przejściami zaprojektowanymi dla ww. przedsięwzięć.

Nadto, w raporcie powinna zostać przeanalizowana kwestia stanu ochrony populacji wilka w Puszczy G., która pomimo dobrze zachowanych siedlisk jest daleka od osiągnięcia właściwego stanu ochrony ze względu na brak możliwości migracji.

Pismem z dnia 1 września 2010 r. skarżące Stowarzyszenie uzupełniło treść odwołania wskazując, iż przedstawione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzonym dla przedmiotowej trasy [...] informacje dotyczące występowania płazów są ogólnikowe i nieprecyzyjne. Nie wskazano lokalizacji siedlisk poszczególnych gatunków płazów w stosunku do konkretnych wariantów rozpatrywanej inwestycji drogowej. Inwentaryzacja batrachofauny w pasie oddziaływań przedmiotowej inwestycji dla wszystkich warianów powinna zostać powtórzona, a informacje uzyskane na jej podstawie powinny zostać uwzględnione jako jedna z przesłanek do wyboru wariantu optymalnego przebiegu trasy [...].

W następstwie rozpatrzenia ww. odwołania, decyzją z dnia [....] marca 2011 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a.:

(1) uchylił pkt IV.19. decyzji w brzmieniu: "W przypadku podjęcia decyzji o przełożeniu koryta cieków prace wykonać poza sezonem lęgowym ptaków i innych zwierząt, tj. poza okresem 1 marca - 31 sierpnia. Harmonogram robót musi uwzględniać minimalizację naruszania warunków przepływu wód i powinien być uzgodniony z eksploatatorem obiektów" i w tym zakresie orzekł: "W przypadku

podjęcia decyzji o przełożeniu koryta cieków prace wykonać poza sezonem lęgowym ptaków, tj. poza okresem 1 marca - 31 sierpnia. Harmonogram robót musi uwzględniać minimalizację naruszania warunków przepływu wód i powinien być uzgodniony z eksploatatorem obiektów. W miejscach kolizji drogi [...] z rzekami znajdującymi się w obszarach Natura 2000 zakazuje się przekładania ich koryt."

2) uchylił pkt IV.26. decyzji w brzmieniu: "W celu wykonania przejść wodnych nad ciekami i rowami (przepustów, mostów) oraz przełożenia koryt należy przestrzegać zasady zachowania istniejącego reżimu przepływów w sieci hydrograficznej." W tym zakresie orzekł: "W celu wykonania przejść wodnych nad ciekami i rowami (przepustów, mostów) oraz przełożenia koryt cieków znajdujących się poza obszarami Natura 2000, należy przestrzegać zasadę zachowania istniejącego reżimu przepływów w sieci hydrograficznej."

3) uchylił pkt IV.31. decyzji w brzmieniu: "W celu przekroczenia szerokich dolin rzek zaprojektować długie estakady oraz poszerzone mosty. Pozwoli to na utrzymanie walorów przyrodniczo-krajobrazowych dolin i ich funkcji jako korytarzy ekologicznych, zwłaszcza dla dużych ssaków, a także zapewni drożność korytarzy migracyjnych nietoperzy." W tym zakresie orzekł: "W celu przekroczenia szerokich dolin rzek zaprojektować długie estakady oraz poszerzone mosty. Pozwoli to na utrzymanie walorów przyrodniczo-krajobrazowych dolin i ich funkcji jako korytarzy ekologicznych, zwłaszcza dla dużych ssaków, a także zapewni również drożność korytarzy migracyjnych nietoperzy. Podczas budowy ww. obiektów należy zastosować jak najmniej inwazyjne dla środowiska rozwiązania konstrukcyjne, tj. zakazuje się lokalizacji podpór zarówno mostów i estakad, jak również podpór mostów tymczasowych w korytach rzek. Ponadto jako technologię budowy ww. obiektów należy zastosować metodę podłużnego nasuwania przęseł lub metodę nawisową."

4) uchylił pkt IV.58. decyzji w brzmieniu: "W odniesieniu do gatunków chronionych, co do których istnieje możliwość kolizji planowanej inwestycji z ich stanowiskami, inwestor zobligowany jest do uzyskania zezwoleń na odstąpienie do zakazów w trybie art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.)". W tym zakresie orzekł: "Prace budowlane z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu prowadzone w dolinach rzek w obszarach Natura 2000: Ostoja G. ([....]), Dolina W. ([...]) oraz Dorzecze P.([...]) należy prowadzić poza sezonem rozrodczym wydry tj. poza okresem od 1 kwietnia do 31 maja. Ponadto prace w rejonach rzek kolidujących z drogą [....] a położonych w następujących obszarach Natura 2000: "Dorzecze R." ([...]) "Dorzecze P." [...]), "Dolina W. " ([...]), należy prowadzić poza okresem tarła ryb i inkubacji ikry, tj. poza okresem od 1 marca do 30 czerwca oraz od 1 października do 31 stycznia." (5) w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...] lipca 2010 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż organ II. instancji badając ponownie sprawę, oparł się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania przed organem I. instancji, jak również na wyjaśnieniach uzyskanych od inwestora w toku postępowania odwoławczego. Dokumentacja została zgromadzona w stopniu wystarczającym do pełnego i prawidłowego rozpoznania sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, iż analizując przedmiotową sprawę i oceniając oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie inwestycyjnym V/Va na środowisko należy pamiętać, iż przebiega ono w granicach 7 obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000: "Ostoja G." ([...]), "Dorzecze R." ([...]), "Dorzecze P." ([...]), "Bukowy Las G." ([...]), "Dolina W." ([....]), "Dolina B." ([...]) oraz "T. Pas Nadmorski" ([...]) i niektóre z nich przecina kilkakrotnie. Wszystkie ww. obszary to tzw. Specjalne Obszary Ochrony utworzone ze względu na ochronę siedlisk przyrodniczych wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Istnienie dużej części tych siedlisk jest ściśle związane z utrzymaniem określonego reżimu hydrologicznego w miejscach ich występowania. Dlatego też organ II. instancji, działając zgodnie z zasadą przezorności oraz mając świadomość, iż zabieg przełożenia koryta rzeki będzie wiązał się z zaburzeniem warunków hydrologicznych w tym miejscu, zmodyfikował zapis pkt IV. 19. w decyzji RDOŚ w S. z dnia [...] lipca 2010 r. i wprowadził całkowity zakaz przekładania koryt rzek będących w kolizji z planowaną drogą [...], a znajdujących się w obszarach Natura 2000. Konsekwencją wprowadzonej w pkt IV.19. zmiany, była konieczność zmodyfikowania zapisu pkt IN/.26 zaskarżonej decyzji.

Ze względu na fakt, iż na etapie sporządzania raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, inwestor nie posiada jeszcze szczegółowych badań hydrologicznych i geotechnicznych i w związku z tym nie jest w

stanie określić konkretnych parametrów konstrukcyjnych zaplanowanych do budowy obiektów mostowych czy estakad, organ odwoławczy zmodyfikował także zapis pkt IV.31. w odnośnym zakresie. We wskazanym punkcie organ II. instancji nałożył na wnioskodawcę obowiązek zastosowania podczas budowy długich estakad i poszerzonych mostów, którymi będą przekraczane szerokie doliny rzeczne, dążąc tym samym do wyeliminowania inwazyjnych dla środowiska rozwiązań konstrukcyjnych. W związku z powyższym został wprowadzony zakaz lokalizacji podpór zarówno mostów i estakad, jak i podpór mostów tymczasowych w korytach rzek. Ponadto jako technologię budowy ww. obiektów wskazano do zastosowania metodę podłużnego nasuwania przęseł lub metodę nawisową. Dzięki zastosowaniu ww. technologii budowa długich ustrojów nośnych, takich jak mosty i estakady możliwa będzie praktycznie w jednym miejscu, na stanowisku prefabrykacji, na którym wytwarzane będą kolejne segmenty estakady, a następnie będą one wysuwane z formy, tworząc w ten sposób konstrukcję obiektu. Podczas zastosowania jednej z ww. metod, stanowisko nasuwania lub budowy metodą nawisową można zlokalizować poza przyczółkami rzek, co pozwoli uniknąć ingerencji w ich koryta.

Organ II. instancji uchylił pkt. IV.58. decyzji z dnia [...]lipca 2010 r. uznając, iż zapis w nim zawarty dotyczy zagadnień uregulowanych i wynikających wprost z przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, dlatego też nie ma podstaw, by powielać tę kwestię w warunkach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W to miejsce organ odwoławczy wprowadził warunek dotyczący prowadzenia prac budowlanych w dolinach rzek w obszarach Natura 2000: Ostoja G. ([...]), Dolina W. ([...]) oraz Dorzecze P. ([...]) poza sezonem rozrodczym wydry, tj. poza okresem od 1 kwietnia do 31 maja. Organ uznał za zasadne wprowadzenie powyższego warunku ze względu na fakt, iż wydra jest gatunkiem wymienionym w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG i stanowi przedmiot ochrony w ww. obszarach Natura 2000. Informacje takie zostały również wskazane przez inwestora w raporcie sporządzonym dla przedmiotowej trasy [...], jednak organ I. instancji, określając środowiskowe uwarunkowania dla planowanej drogi ekspresowej, nie uwzględnił tej kwestii w sentencji decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Dodatkowo organ II. instancji w punkcie IV.58, ze względu na ochronę ichtiofauny występującej w rzekach położonych w obszarach Natura 2000 ("Dorzecze R.", "Dorzecze P.", "Dolina

W."), z którymi koliduje planowana droga [...], zobowiązał inwestora do prowadzenia prac w ich rejonach poza okresami tarła ryb i inkubacji ikry, tj. poza okresem od 1 marca do 30 czerwca oraz od 1 października do 31 stycznia. Warunek ten ma na celu zapewnienie ochrony ichtiofauny wymienionej w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, stanowiącej przedmiot ochrony na terenach obszarów Natura 2000 przecinanych przez zamierzoną trasę ekspresową.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I. instancji GDOŚ podniósł, iż raport o oddziaływaniu na środowisko, jest jednym z kluczowych elementów oceny oddziaływania na środowisko i powinien zostać dołączony do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w zależności od rodzaju planowanego przedsięwzięcia, na różnych etapach postępowania. Zadaniem raportu jest określenie oddziaływania zamierzonej inwestycji na poszczególne elementy środowiska oraz ludzi przy uwzględnieniu przyjętych przez inwestora rozwiązań lokalizacyjnych, projektowych, technologicznych, technicznych i organizacyjnych. Dla organu przeprowadzającego procedurę oceny oddziaływania na środowisko dokument ten z definicji stanowi podstawowe źródło informacji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w fazie jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania i likwidacji. Od liczby szczegółów, wiarygodności i jakości zawartych w nim danych będzie zależał przebieg oceny oddziaływania na środowisko, rodzaj rozstrzygnięcia (odrzucenie projektu inwestycyjnego bądź jego akceptacja) oraz zakres, rodzaj i charakter zidentyfikowanych oraz nałożonych na inwestora warunków środowiskowych. Jednocześnie każdy raport powinien zawierać elementy wymienione w art. 66 ustawy OOŚ. Należy jednak pamiętać, iż rodzaj, ilość i jakość zawartych w raporcie danych zależy przede wszystkim od typu przedsięwzięcia, do którego odnosić się będzie ten dokument, a pośrednio od rodzaju decyzji, jaka zostanie wydana po określeniu środowiskowych uwarunkowań. Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy przeanalizował zgromadzoną w sprawie dokumentację, w tym raport sporządzony dla planowanej trasy [...] na odcinku G.-S. pod kątem jego zgodności z wymogami wynikającymi z ustawy OOŚ i nie stwierdził niezgodności w tym zakresie.

Ponadto GDOŚ wskazał, iż zapisy dyrektyw Unii Europejskiej w zakresie ocen oddziaływania na środowisko (dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia

publiczne i prywatne na środowisko naturalne - Dz. Urz. WE L 175 z 5 lipca 1985 r., ze zm.; Dz. Urz. (JE Polskie wydanie specjalne), udziału społeczeństwa w sprawach środowiskowych oraz ochrony przyrody (dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory - Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne) zostały w pełni przetransponowane do prawodawstwa polskiego w postaci obowiązującej obecnie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także ustawy o ochronie przyrody. Skoro zatem raport sporządzony dla planowanej trasy [...] na odcinku G.-S. został wykonany zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 66 ustawy OOŚ, która implementuje zapisy ww. dyrektyw Unii Europejskiej, to brak jest również podstaw, aby podważać jego zgodność z wymogami wynikającymi z Dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska oraz krajowymi i wspólnotowymi wytycznymi, zaleceniami i dobrymi praktykami w sprawie przeprowadzania ocen oddziaływania na środowisko.

Następnie GDOŚ podniósł, iż organ rozpatrując sprawę dotyczącą konkretnej inwestycji, musi mieć na uwadze jej indywidualny charakter. Po analizie zgromadzonej dokumentacji, organ stwierdza czy jest ona sporządzona w sposób rzetelny i na odpowiednim poziomie merytorycznym. W przypadku wątpliwości, bądź braku wyjaśnienia niektórych kwestii, organ może wezwać inwestora do uzupełnienia bądź doprecyzowania zaistniałych braków czy nieścisłości. Nadto organ może zastosować dodatkowe środki, które pozwolą na zajęcie odpowiedniego stanowiska w sprawie, jak np. rozprawa administracyjna, zasięgnięcie opinii Regionalnej Rady Ochrony Przyrody, zasięgnięcie opinii Regionalnej Komisji do spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko, zlecenie opracowania koreferatu do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W przedmiotowej sprawie RDOŚ w S., w toku prowadzonego postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej trasy [...], nie stwierdził potrzeby pozyskania dodatkowych opinii np. od Regionalnej Komisji do spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko czy zlecenia opracowania koreferatu do raportu o oddziaływaniu na środowisko. W związku z powyższym należy wnioskować, iż zakres zgromadzonej w sprawie dokumentacji (po kilkakrotnym uzupełnieniu przez inwestora raportu) organ uznał za wystarczający do prawidłowego przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie organu odwoławczego taki schemat postępowania nie narusza obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa (w szczególności art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.) i nie można uznać go za niewłaściwy.

Dalej, odpowiadając na zarzuty odwołania GDOŚ zaznaczył, iż zgłoszone przez Stowarzyszenie propozycje lokalizacji przejść dla zwierząt zostały przeanalizowane pod kątem zasadności ich wybudowania oraz możliwości technicznych i terenowych, zarówno przez organ, jak i przez inwestora. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., na stronach 81-82 organ I. instancji ustosunkował się do każdej, wniesionej przez Stowarzyszenie propozycji lokalizacji przejścia dla zwierząt. Po dokonanej weryfikacji zostały uwzględnione dodatkowe przejścia zlokalizowane w km 31+000, 61+700, 78+300, 104+250, 120+000, 138+000, 144+000, 169+350, 181+500, 200+700, a dla 25 obiektów dokonano korekty trasy. Faktem jest, iż odnosząc się do zgłoszonych przez Stowarzyszenie uwag, RDOŚ w S. posłużył się wyjaśnieniami uzyskanymi od inwestora jednak w ocenie organu odwoławczego sytuacja taka jest dopuszczalna w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie uznaje słuszność argumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę i w pełni się z nią zgadza - co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym organ I. instancji nie miał w zaistniałej sytuacji podstaw, by prowadzić polemikę ze stanowiskiem przedstawionym przez inwestora. Ponadto, podnoszony przez Stowarzyszenie wobec organu I. instancji zarzut braku bezstronnej i obiektywnej postawy w postępowaniu, jest stwierdzeniem subiektywnym. Organ odwoławczy, weryfikując całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że RDOŚ w S. działał stronniczo i na korzyść inwestora.

Następnie GDOŚ zauważył, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy OOŚ organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedstawia m.in. stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ww. ustawy. Przesłanki określające, czym należy kierować się przy nakładaniu tego obowiązku, zostały wskazane w art. 82 ust. 2 ustawy OOŚ. W rozwiązaniu tym przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że katalog ten ma charakter otwarty, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem w "szczególności". Oznacza to, że organ nakładając obowiązek

przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko może wziąć pod uwagę również inne względy niewymienione w art. 82 ust. 2 ustawy OOŚ. Generalnie, organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przy określaniu tego obowiązku powinien kierować się wynikającą z art. 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.) zasadą przezorności obligującą do przewidzenia wszystkich skutków ingerencji w środowisko. Jeżeli zatem już na samym początku realizacji przedsięwzięcia wszystkie jego skutki środowiskowe są dobrze znane i nie budzą wątpliwości, to w zasadzie nie ma podstaw do nałożenia obowiązku ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Natomiast jeżeli planowane przedsięwzięcie należy do grupy tych, których wpływ na środowisko jest trudny do przewidzenia lub na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pojawiły się co do tego wątpliwości, to organ administracji, wydając decyzję pozytywną i kierując się zasadą przezorności, powinien nałożyć obowiązek ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W przedmiotowej sprawie RDOŚ w S. w punkcie VIII decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] lipca 2010 r. nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny. Organ uzasadnił swoje stanowisko tym, iż dokumentacja analizowana na etapie postępowania wyjaśniającego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej trasy [...] nie zawiera odpowiednich danych, pozwalających wystarczająco ocenić oddziaływanie zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. Ze względu na fakt, iż raport był wykonany na etapie opracowania Studium Techniczno - Ekonomiczno - Środowiskowego, czyli wstępnego etapu przygotowania inwestycji, na którym nie są znane m.in. dane na temat lokalizacji zaplecza budowy, obwodów utrzymania, rozpiętości przęseł mostowych, liczby bali i głębokości ich posadowienia, koniecznym było nałożenie obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny. Podanie szczegółowych rozwiązań technicznych na etapie decyzji środowiskowej było niemożliwe ze względu na fakt, iż dopiero na etapie wykonywania projektu budowlanego, sporządzanego dla konkretnego wariantu przebiegu drogi wskazanego w decyzji środowiskowej, rozpoznawane będą szczegółowe warunki hydrologiczne i geotechniczne, umożliwiające dostosowanie konkretnych rozwiązań projektowych do analizowanej sytuacji gruntowej. Na etapie wykonywania dokumentacji technicznej opracowuje się również operat wodnoprawny ze szczegółową analizą warunków hydrologicznych. W analizowanym raporcie o oddziaływaniu na środowisko planowanej trasy [...] przeanalizowano, na ile było to możliwe na obecnym etapie, zagadnienia dotyczące odwodnienia drogi i obiektów towarzyszących infrastrukturze drogowej. Omówiono i wskazano sposób gospodarki ściekami i wodami opadowymi, uwzględniający m.in. w zależności od prognozowanych ilości ścieków i stężeń zanieczyszczeń w nich zawartych, sposób ich odprowadzenia do odbiornika (gruntu lub wód powierzchniowych). Ponadto wskazano na potrzebę zastosowania różnych rodzajów systemów urządzeń podczyszczających (osadników, zbiorników itp.), a w rozdziale 22.2 szczegółowo rozpisano system odwodnienia z podziałem na zlewnie i rodzaj systemu odwodnienia dla każdego odcinka, jaki został zaproponowany łącznie z wyliczeniem objętości przepływu dla danej zlewni. W raporcie wskazano lokalizację fragmentów przydrożnych alei drzew kolidujących z przedsięwzięciem i narażonych na wycinkę. Z tego względu wskazano na zmianę przebiegu wariantu preferowanego V/Va w sąsiedztwie miejscowości R..

Zdaniem GDOŚ, analizując pięć wariantów przebiegu drogi [...] z podwariantami, o łącznej długości ok. 400 km, trudno przeprowadzić szczegółową inwentaryzację zieleni występującej w pasie terenu kolidującym z przebiegiem drogi (ok. 100 m). Zatem można założyć, że łącznie z węzłami należałoby zinwentaryzować w tym celu powierzchnię ok. 4000 ha. Dlatego też organ I. instancji uznał, iż dopuszczalnym jest, aby pełną inwentaryzację drzew i krzewów przeznaczonych do wycinki ze wskazaniem ich wieku, pierśnicy i gatunków oraz powierzchni krzewów wraz z ich składem gatunkowym inwestor przedstawił na etapie sporządzania projektu budowlanego dla wskazanego w decyzji wariantu realizacyjnego V/Va w podwariancie I.

GDOŚ wskazał nadto, iż w punkcie III.7 decyzji z dnia[...] lipca 2010 r., RDOŚ w S. zobligował inwestora do zastosowania środków ochrony akustycznej wzdłuż planowanej trasy [...], jednocześnie podkreślił, iż położenie i parametry ekranów akustycznych należy uszczegółowić w projekcie budowlanym, biorąc pod uwagę m.in. dokładny kilometraż drogi i infrastrukturę techniczną oraz ustalone obliczeniowo w raporcie ich parametry. Z zapisu znajdującego się w sentencji decyzji jednoznacznie wynika, iż parametry i lokalizacja ekranów akustycznych powinna zostać uszczegółowiona w projekcie budowlanym, kiedy sporządzona już będzie

szczegółowa dokumentacja techniczna dla wariantu inwestycyjnego zamierzonej drogi V/Va w podwariancie I.

GDOŚ stwierdził, że etap ponownej oceny polega nie tylko na weryfikacji rozwiązań wskazanych na etapie właściwej oceny, lecz w niektórych przypadkach może uwzględnić także doprecyzowanie takich rozwiązań. W przypadku przedmiotowej inwestycji u podstaw nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko leżał problem braku szczegółowych danych we wstępnej fazie realizacji inwestycji. W przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę jego skalę i rozciągłość geograficzną w terenie oraz brak dokładnych danych w raporcie, pozwalających wystarczająco ocenić jego oddziaływanie na środowisko, analiza niektórych apektów została przesunięta na etap ponownej oceny. Zdaniem organu taki tryb postępowania jest jak najbardziej zasadny i zgodny z zasadą przezorności, co pozwoli na kompleksowe zabezpieczenie środowiska przed jego negatywnymi oddziaływaniami.

Zdaniem GDOŚ brak jest podstaw by uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy OOŚ. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestie zgłoszone przez skarżącego w okresie umożliwiającym udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej inwestycji zostały rozpatrzone przez organ wydający zaskarżoną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach.

Odnośnie zarzutu odwołania, że w raporcie oddziaływania na środowisko nie wskazano w wystarczający sposób metodyki przeprowadzonych inwentaryzacji przyrodniczych GDOŚ podkreślił, iż w prawodawstwie polskim, transponującym w całości wymogi Unii Europejskiej w zakresie procedury w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz w zakresie ochrony przyrody, nie ma jednoznacznych wskazań, według jakiej metodyki powinny być przeprowadzane inwentaryzacje przyrodnicze, stanowiące podstawę do oceny wpływu danego przedsięwzięcia na poszczególne elementy fauny i flory opisywane w raportach. Z analizy zgromadzonej dokumentacji wynika, iż inwentaryzacja przyrodnicza sporządzona na potrzeby oceny oddziaływania na środowisko zamierzonego przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi [...] na odcinku G.-S. została przeprowadzona w terminie: lipiec 2008 - październik 2009. Jak wynika z akt sprawy, prace terenowe w roku 2009 rozpoczęły się w miesiącu marcu i prowadzone były systematycznie, w całym ww. okresie, aż do października 2009 roku.

Wyznaczenie obszaru do przeprowadzenia stosownych analiz oparto na projekcie przebiegu wariantów nowej trasy i potencjalnej lokalizacji węzłów drogowych. Wykonawcy raportu założyli, iż prace zostaną przeprowadzone w odległości do 750m po każdej stronie wariantu drogi oraz w obszarach o promieniu 1 km od węzłów drogowych, w wyniku czego otrzymano obszar poddany analizie w postaci pasa o zmiennej szerokości (1,5 - 5,4 km), biegnącego wzdłuż drogi istniejącej oraz wzdłuż planowanych wariantów jej przebudowy. Opisy metodyki przeprowadzonych prac terenowych zostały przedstawione w załącznikach tekstowych do raportu: Nr 5.1 - "Inwentaryzacja siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt na trasie planowanej przebudowy drogi [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła G. (skrzyżowanie z drogą ekspresową [...]) do połączenia z projektowaną obwodnicą S." oraz Nr 8.3 - "Raport o oddziaływaniu projektu przebiegu drogi [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła G.. (skrzyżowanie z drogą ekspresową [...]) do połączenia z projektowaną obwodnicą S. w aspekcie oddziaływania na obszary Natura 2000". Wyniki przeprowadzonej inwentaryzacji zobrazowano także na załącznikach graficznych, które stanowią integralną część ww. opracowań.

Dalej GDOŚ podniósł, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy OOŚ raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać m.in. opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko obejmujący m.in. skumulowane oddziaływania na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska oraz emisji. Zatem prawidłowo przeprowadzona procedura oceny oddziaływania na środowisko powinna uwzględniać nie tylko potencjalne skutki oddziaływania ocenianego przedsięwzięcia, ale także negatywne skutki mogące wyniknąć ze wspólnego oddziaływania z innymi planami lub przedsięwzięciami, których ocena bezpośrednio nie dotyczy czyli tzw. oddziaływania skumulowane. Mając na myśli oddziaływania skumulowane, należy rozumieć takie oddziaływania, które wynikają z połączonego działania skutków analizowanego przedsięwzięcia oraz skutków spowodowanych przez inne działania, występujące obecnie, dokonane w przeszłości bądź dające się logicznie przewidzieć w przyszłości. W przypadku przedmiotowej inwestycji w raporcie sporządzonym dla planowanej trasy [...] na odcinku G. – S., w rozdziale 19.1 na stronach 333-337 przeanalizowano oddziaływanie skumulowane rozbudowywanej drogi S-6 z następującymi planowanymi bądź już istniejącymi przedsięwzięciami: planowaną przebudową drogi krajowej nr [...] na odcinku K.-K. (przebieg po nowym śladzie), węzłami na przecięciu drogi ekspresowej [...] z drogami ekspresowymi[...] - węzeł G. i SM — węzeł K., istniejącymi i projektowanymi farmami elektrowni wiatrowych, Portem Lotniczym S.-G., linią kolejową Nr [...] K.-K.-G., na odcinku W.- W., planowaną budową gazociągu na odcinku od miejscowości S. (gmina P., woj. [...]) do miejscowości R. (gmina W., woj. [...]), przebiegającą w bliskim sąsiedztwie budowanej trasy ekspresowej drogą krajową Nr [...].

W ocenie organu odwoławczego przedstawiona w raporcie analiza oddziaływań skumulowanych planowanej trasy [...] z ww. inwestycjami pozwala ocenić wpływ zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. Biorąc pod uwagę skalę planowanego przedsięwzięcia i jego geograficzną rozpiętość problematyczna jest kwestia wyznaczenia tzw. geograficznych granic oceny, tzn. stref, w obrębie których należy rozważyć ewentualne występowanie innych działań i przedsięwzięć dających efekt skumulowania oddziaływań. Zawarta w raporcie analiza oddziaływań skumulowanych została przedstawiona w sposób jasny i pozwalający obiektywnie ocenić skalę oddziaływań planowanej inwestycji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. na str. 60, RDOŚ w S. wskazał, iż w przypadku prowadzenia prac modernizacyjnych na linii kolejowej [...] biegnącej równolegle do drogi [...], należy rozpatrzyć skoordynowanie działań minimalizujących dla obu tych barier j liniowych, utrudniających w istotnym zakresie funkcjonowanie korytarza ekologicznego na linii wschód-zachód.

W skardze z dnia 29 marca 2011 r. Stowarzyszenie P. z siedzibą w B. wniosło o uchylenie w całości decyzji GDOŚ z dnia [...] marca 2011 r. oraz poprzedzającej ja decyzji RDOŚ w S. z dnia [...] lipca 2010 r. z powodu rażącego naruszenia prawa.

W motywach skargi podtrzymano wszystkie argumenty wyrażone w odwołaniu od ww. decyzji RDOŚ w S., dotyczące:

1) rażącego naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. z uwagi na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, skutkujące niewłaściwymi zapisami decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,

2) niezgodności raportu o oddziaływaniu na środowisko z wymaganiami określonymi w art. 66 ustawy OOŚ oraz Załącznika IV Dyrektywy 85/337/EWG, która wpływa na brak ustaleń, jakie powinny znaleźć odzwierciedlenie w zapisach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,

3) przełożenia wielu kluczowych ustaleń na etap ponownej oceny oddziaływania na środowisko,

4) nieuzasadnionego merytorycznie odrzucenia wniosków Stowarzyszenia oraz brak autonomicznej analizy RDOŚ w S., przejawiający się w bezkrytycznym powtarzaniu tez przedstawionych przez wnioskodawcę,

5) braku odpowiedniej analizy oddziaływań skumulowanych oraz braku kompletnego przedstawienia metodologii inwentaryzacji przyrodniczej oraz metodologii prognozowania zastosowanej w raporcie,

6) braku jednoznacznie określonej lokalizacji przedsięwzięcia w decyzji o środowskowych uwarunkowaniach,

7) nieprawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na korytarze ekologiczne oraz na chronione gatunki zwierząt i obszary europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000,

8) braku zachowania zasady przezorności i prewencji (art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska),

9) nieodpowiedniego uzasadnienia decyzji wbrew wymogom stawianym art. 95 ust. 2 ustawy OOŚ oraz art. 107 k.p.a.

W ocenie Stowarzyszenia organy obu instancji nie ustaliły właściwie stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie, a wskutek uchybień w zgromadzonej dokumentacji dokonały błędnych ustaleń, czego wyrazem są zbyt ograniczone merytorycznie i wadliwe prawnie zapisy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W zaistniałej sytuacji doszło do błędnego ciągu logicznego w stosunku do wymagań ustawy OOŚ, które mają na celu minimalizację negatywnego oddziaływania na środowisko.

Stowarzyszenie podniosło, iż GDOŚ orzekając na skutek odwołania skarżącego nie rozwiał żadnego z zarzutów stawianych decyzji, nadto dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dalej Stowarzyszenie zarzuciło organom administracji przenoszenie na etap ponownej oceny oddziaływania na środowisko wielu kluczowych aspektów. W ocenie skarżącego organy administracji akceptują uchybienia raportu uzasadniając wszystkie istotne braki tym, że zostaną one skorygowane na etapie ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Nadto Stowarzyszenie zarzuciło uchybienia w analizie oddziaływania na integralność obszarów Natura 2000. Raport nie przedstawia informacji na temat funkcji, relacji i procesów zachodzących w ekosystemie, który będzie poddany negatywnemu oddziaływaniu. Samo poprzestanie na wymienieniu w raporcie listy gatunków i siedlisk należy uznać za nieodpowiednie i niewystarczające dla dokonania odpowiedniej kompleksowej oceny. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywał, że obowiązek dokonania oceny oddziaływania na integralność obszaru należy rozumieć bardzo szeroko. Na pojęcie integralności w szczególności składają się: powierzchnia obszaru, obecność istotnych gatunków i siedlisk przyrodniczych oraz stan ich zachowania i ochrony, obecność i dostępność istotnych elementów siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, warunki ekologiczne, w tym parametry fizyczne i chemiczne, wszelkie funkcjonalne połączenia i związki istniejące na danym obszarze i ich dynamika, wszelkie procesy zachodzące lub przewidywane na tym obszarze, stopień jednolitości siedlisk, obecność i natężenie czynników i oddziaływań szkodliwych. W ocenie Stowarzyszenia omawiany raport o oddziaływaniu na środowisko nie przedstawia informacji na ww. temat, nie pozwala zatem na dokonanie odpowiedniej oceny oddziaływania na obszary Natura 2000.

Zdaniem Stowarzyszenia, GDOŚ nie odniósł się do punktu IX odwołania od decyzji RDOŚ w S. wskazującego, że wynikająca z decyzji organu I. instancji lista przejść dla zwierząt, mostów i estakad nie jest w stanie skutecznie minimalizować znaczącego oddziaływania na spójność struktury przecinanych siedlisk.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2011 r. Stowarzyszenie podtrzymało wszystkie dotychczas wyrażone twierdzenia i wnioski. Stowarzyszenie ponowię wskazało, iż stwierdza istotne braki w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które przekładają się na to, że w raporcie nie zaproponowano odpowiedniej liczby przejść dla zwierząt oraz, że nie ma możliwości ustalenia, czy warunki wynikające z sentencji zaskarżonych decyzji są adekwatne i wystarczające do zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony środowiska w trakcie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zezm.), dalej: "p.p.s.a."]., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja GDOŚ z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku G. (woj. [...]) – S. (woj. [...] według wariantu wnioskowanego V/Va w podwariancie I oraz określająca warunki realizacji tego przedsięwzięcia wydana na skutek odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie P. z siedzibą w B.od decyzji RDOŚ w S . z dnia [...] lipca 2010 r. Na skutek rozpatrzenia ww. odwołania GDOŚ, korzystając z uprawnień kasacyjno-refomacyjnych określonych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił zaskarżoną decyzję w części (pkt IV.19, IV.26, IV.31, IV.58) i w tym zakresie orzekł co do istoty. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zaskarżona decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla ww. przedsięwzięcia została wydana prawidłowo na podstawie art. 82 i art. 85 ustawy OOŚ i zawiera wymagane tymi przepisami elementy.

Postępowanie w sprawie wydania ww. decyzji zostało wszczęte na wniosek GDDKiA z dnia 26 stycznia 2010 r., do którego załączono wymagane prawem dokumenty (art. 73 ust. 1, 74 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ), w tym uzupełniony w marcu 2010 r. "Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu drogi krajowej Nr 6 do parametrów drogi ekspresowej na odcinku G. (woj. [...]) – S. (woj. [...])", opracowany przez zespół autorski pod kierownictwem mgr inż. W. M.. Raport ten sporządzony został w zakresie określonym w art. 66 ustawy OOŚ. W toku prowadzonego postępowania przed organem I. instancji wnioskodawca przedkładał dodatkowe uzupełnienia i wyjaśnienia w zakresie zagadnień merytorycznych, w tym pismami z dnia: 31 marca 2010 r., 11 maja 2010 r., 14 i 15 czerwca 2010 r., 24 czerwca 2010 r. oraz 7 lipca 2010 r.

Powyższe dokumenty stanowiły podstawę do przeprowadzenia analizy i oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz do zdefiniowania warunków realizacji oraz eksploatacji przedsięwzięcia zapewniających ochronę środowiska.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy OOŚ uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: (1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, (2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Mając na względzie treść § 2 ust. 1 pkt 29 - obowiązującego w dacie wydania decyzji organu I. instancji - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) oraz treść § 2 ust. 1 pkt 31 zastępującego je rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397), przedmiotowe przedsięwzięcie prawidłowo zakwalifikowano do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, określonych w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ, tj. do przedsięwzięć, dla których wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

Wydając decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. organ I. instancji, w wyniku analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w szczególności raportu o oddziaływaniu na środowisko stwierdził, iż w związku z realizacją i eksploatacją planowanego przedsięwzięcia: (1) nie będzie występować oddziaływanie na środowisko w kontekście transgranicznym, gdyż oddziaływanie to będzie miało miejsce jedynie na terytorium Polski, w skali lokalnej; (2) zaproponowanie działania ograniczające wpływ na środowisko w zakresie ochrony przed hałasem, emisji zanieczyszczeń do powietrza, gospodarki odpadowej i wodno-ściekowej ograniczają wpływ przedsięwzięcia na warunki życia ludzi; (3) planowana inwestycja nie będzie mieć znaczącego negatywnego wpływu na funkcjonowanie obszarów Natura 2000 oraz nie wpłynie na spójność i integralność obszarów Natura 2000. Organ zauważył również, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i obszar Natura 2000 określono, analizowano oraz oceniono zagadnienia wskazane w art. 62 ustawy OOŚ, w tym: bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko, ludzi, dobra materialne i zabytki, możliwość oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wymagany zakres monitoringu oraz skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami.

Dalej wskazał, iż na podstawie obowiązujących przepisów o ochronie przyrody, inwestor zobowiązany jest do: (1) uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie gospodarki odpadami zgodnie z obowiązkami wynikającymi z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., nr 39, poz. 257 ze zm.); (2) prowadzenia ewidencji ilościowej i jakościowej wytwarzanych odpadów w fazie budowy i eksploatacji w oparciu o dokumenty określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie wzoru dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz. U. nr 30, poz. 213); (3) uzyskania pozwoleń wodnoprawnych zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) na przejścia przez cieki, odwodnienie w fazie budowy, które spowodują długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej, ingerencję w istniejące urządzenia wodne, wprowadzanie ścieków deszczowych i roztopowych z powierzchni drogi do gruntu lub do wód powierzchniowych, wykonanie urządzeń wodnych, tj. mostów, przepustów, kanałów, rowów, urządzeń melioracyjnych; (4) uzyskania zgody na wycinkę drzew i krzewów kolidujących z inwestycją na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., nr 51, poz. 1220); (5) uzyskania zezwoleń na odstąpienie od zakazów w odniesieniu do gatunków chronionych, co do których istnieje możliwość kolizji planowanej inwestycji z ich stanowiskami w trybie art. 56 ustawy o ochronie przyrody.

Z uwagi na klasyfikację przedsięwzięcia, na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 1 pkt 1a ustawy OOŚ, pismem z dnia 2 kwietnia 2010r., zwrócono się o opinię do organów inspekcji sanitarnej, tj. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. pismem z dnia 27 kwietnia 2010 r. zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie bez uwag wskazując, iż w przypadku realizacji wymienionych rozwiązań technicznych i przy zachowaniu założonego reżimu technologicznego analizowane przedsięwzięcie będzie spełniło wymagania w zakresie ochrony środowiska, w tym zdrowia ludzi. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S., pismem z dnia 21 kwietnia 2010 r., pozytywnie zaopiniował realizację przedsięwzięcia w zakresie wpływu na zdrowie i życie ludzi wnioskując jednocześnie o uwzględnienie wymienionych w tym piśmie warunków, które zostały w całości uwzględnione przez organ I. instancji.

Zważywszy, że fragment przedsięwzięcia, tj. ponad 2 km drogi, realizowany będzie na terenie województwa pomorskiego, pismem z dnia 2 kwietnia 2010 r. zwrócono się do RDOŚ w G. o udział w postępowaniu prowadzonym przez RDOŚ w S. oraz przekazanie ewentualnych uwag i wniosków w przedmiotowej sprawie. W dniu 21 kwietnia 2010 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli RDOŚ w G. i S. oraz przedstawicieli inwestora, tj. GDDKiA Oddział w S. celem wypracowania wspólnego stanowiska w sprawie czyniąc zadość wymogom, określonym w art. 75 ust. 5 ustawy OOŚ.

Rozpatrując wniosek, zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy OOŚ, zapewniono możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadzona została ocena oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ, do publicznej wiadomości została przekazana informacja o toczącym się postępowaniu, możliwości zapoznania się z dokumentacją i wniesienia uwag. Na skutek wniosku skarżącego Stowarzyszenia, RDOŚ w S. postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. dopuścił Stowarzyszenie do udziału na prawach strony po stwierdzeniu, że zostały spełnione warunki legitymujące Stowarzyszenie do wzięcia udziału w postępowaniu na prawach strony. W uzasadnieniu decyzji I. instancji ustosunkowano się do załączonej do ww. wniosku "Opinii na temat zawartości Raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia (...)".

Uchylając decyzję organu I. instancji w powyżej wskazanym zakresie i orzekając co do istoty organ odwoławczy szczegółowo uzasadnił swe stanowisko. Wskazał mianowicie, iż oceniając oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie inwestycyjnym V/Va na środowisko należy pamiętać, iż przebiega ono w granicach 7 obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000: "Ostoja G." ([...]), "Dorzecze R." ([...]), "Dorzecze P." ([...]), "Bukowy Las G." ([...]), "Dolina W. " ([...]), "Dolina B." [...]) oraz "T. Pas Nadmorski" ([...]) i niektóre z nich przecina kilkakrotnie. Wszystkie ww. obszary to tzw. Specjalne Obszary Ochrony utworzone ze względu na ochronę siedlisk przyrodniczych wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Kierując się zasadą przezorności, organ odwoławczy wziął pod uwagę konieczność utrzymania określonego reżimu hydrologicznego na ww. obszarach (pkt 1 i 2 sentencji decyzji), zminimalizowania inwazyjnych dla środowiska rozwiązań konstrukcyjnych, w tym pozwalających uniknąć ingerencji w koryta rzek (pkt 3), czasowego ograniczenia (poza sezonem rozrodczym wydry oraz poza okresami tarła ryb i inkubacji ikry) prac budowlanych w rejonach rzek w obszarach Natura 2000 (pkt 4 sentencji decyzji). W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I. instancji uznając za nieuzasadnione zarzuty podniesione w odwołaniu, które następnie podtrzymane zostały w skardze do Sądu.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe. Decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego w sprawie przedsięwzięcia została wydana w następstwie prawidłowo przeprowadzonego postępowania w trybie przepisów ustawy OOŚ i uwzględnia zakres formalny i merytoryczny, zgodnie z art. 82 i 85 ustawy OOŚ.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi oraz późniejszego pisma procesowego z dnia 18 sierpnia 2011 r., stanowiących w zasadniczej części powtórzenie zarzutów odwołania, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługują one na uwzględnienie.

Nieuzasadniony jest, zdaniem Sądu, zarzut rażącego naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., bowiem brak jest podstaw do uznania, że organy orzekające w sprawie zaniechały dopełnienia obowiązków w zakresie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także obowiązków w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Jak wynika z akt sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w administracyjnym toku instancji organy podjęły szereg czynności mających na celu zweryfikowanie i doprecyzowanie informacji zawartych w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, stanowiącej podstawę do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. Nieuwzględnienie wszystkich postulatów złożonych przez skarżące Stowarzyszenie nie świadczy o uchybieniu obowiązkom wynikającym z ww. przepisów zwłaszcza, że owe postulaty, mające w istocie charakter ogólnikowy, nie zostały poparte wiarygodnymi dowodami naukowymi, mogącymi świadczyć o ich słuszności. Zauważyć należy, że odmienności strukturalne i funkcjonalne postępiania administracyjnego, w którym nie zawsze chodzi o rozstrzygnięcia sporu o prawo, a w szczególności o prawo, którym strona może swobodnie dysponować, uzasadnia aktywną rolę organu administracji publicznej w procesie wyszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego. Obowiązku organu w zakresie zbierania materiału dowodowego nie należy pojmować w ten sposób, że wyłącznie organ administracji publicznej jest w każdym przypadku zobowiązany do wyszukiwania faktów uzasadniających lub uzupełniających twierdzenia stron oraz poszukiwania i zbierania dowodów mających wskazać istnienie lub nieistnienie tych faktów, prawdziwości lub fałszywości twierdzeń o faktach (Jaśkowska M., Wróbel A., Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex 2009, wyd. III).

Jak wynika z akt sprawy, organ odwoławczy wydając decyzję ostateczną, oparł się w zasadniczej mierze na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania przed organem I. instancji. Jednocześnie, w celu wyjaśnienia określonych kwestii, również podniesionych w odwołaniu, zwrócił się do inwestora o udzielenie stosownych wyjaśnień (pismo GDOŚ z dnia 15 grudnia 2010 r., oraz odpowiedź GDDKiA z dnia 4 stycznia 2011 r.). Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie organ uznał, że dokumentacja została zgromadzona w stopniu wystarczającym do pełnego i prawidłowego rozpoznania sprawy. Mając na względzie obowiązki płynące z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. organ odwoławczy poinformował strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do jego treści. W odpowiedzi na ww. pismo, nie wniesiono jednak żadnych uwag.

Skarżące Stowarzyszenie wiąże zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. z naruszeniem art. 66 ustawy OOŚ określającym jakie treści winien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem skarżącego niezgodność raportu o oddziaływaniu na środowisko z przepisami prawa krajowego i unijnego wpływa na brak odpowiednich ustaleń, które powinny znaleźć odzwierciedlenie w zapisach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Raport powinien być rzetelny, spójny i wolny od niejasności i nieścisłości, a zezwolenie na realizację przedsięwzięcia może zostać udzielone dopiero w momencie, gdy organ uzyska pewność, że przedsięwzięcie nie będzie miało negatywnych skutków dla terenu, którego dotyczy. W ocenie skarżącego, przedmiotowy w sprawie raport nie posiada ww. cech.

Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, raport o oddziaływaniu na środowisko, jest jednym z kluczowych elementów oceny oddziaływania na środowisko i powinien zostać dołączony do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w zależności od rodzaju planowanego przedsięwzięcia, na różnych etapach postępowania. Zadaniem raportu jest określenie oddziaływania zamierzonej inwestycji na poszczególne elementy środowiska oraz ludzi przy uwzględnieniu przyjętych przez inwestora rozwiązań lokalizacyjnych, projektowych, technologicznych, technicznych i organizacyjnych. Dla organu przeprowadzającego procedurę oceny oddziaływania na środowisko dokument ten z definicji stanowi podstawowe źródło informacji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w fazie jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania i likwidacji. Od liczby szczegółów, wiarygodności i jakości zawartych w nim danych będzie zależał przebieg oceny oddziaływania na środowisko, rodzaj rozstrzygnięcia (odrzucenie projektu inwestycyjnego bądź jego akceptacja) oraz zakres, rodzaj i charakter zidentyfikowanych oraz nałożonych na inwestora warunków środowiskowych. Jednocześnie każdy raport powinien zawierać elementy wymienione w art. 66 ustawy OOŚ, jednak rodzaj, ilość i jakość zawartych w raporcie danych zależy przede wszystkim od typu przedsięwzięcia, do którego odnosić się będzie ten dokument, a pośrednio od rodzaju decyzji, jaka zostanie wydana po określeniu środowiskowych uwarunkowań.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił przebieg zbierania materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu oraz proces jego weryfikacji, który wiązał się z uzyskiwaniem od wnioskodawcy wyjaśnień w zakresie zaistniałych wątpliwości merytorycznych. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie daje podstaw by przyjąć, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z jego uzupełnieniami nie spełnia wymogów stawianych art. 66 ustawy OOŚ. Nie można też uznać, że ww. raport został sporządzony w sposób nierzetelny, zawiera niejasności i nieścisłości. Podkreślenia wymaga, że skarżące Stowarzyszenie nie przedstawiło wiarygodnych dowodów naukowych mogących podważyć ustalenia poczynione w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowej inwestycji na środowisko.

Odnośnie niezgodności raportu z prawem unijnym wskazać należy, że zapisy dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska oraz krajowymi i wspólnotowymi wytycznymi, zaleceniami i dobrymi praktykami w sprawie przeprowadzania ocen oddziaływania na środowisko naturalne (Dz. Urz. WE L 175 z 5 lipca 1985 r., ze zm.) oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992, ze zm.) zostały przetransponowane do prawodawstwa polskiego w postaci obowiązującej obecnie ustawy OOŚ. Skoro, jak wyżej wskazano, raport sporządzony dla planowanej trasy [...] na odcinku G.-S. nie został wykonany sprzecznie z wymogami wynikającymi z art. 66 ustawy OOŚ, która implementuje zapisy ww. dyrektyw, to brak jest również podstaw, aby podważać jego zgodność z wymogami wynikającymi z ww, dyrektywy Rady 85/337/EWG.

Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu "przełożenia przez organy orzekające wielu kluczowych ustaleń na etap ponownej oceny oddziaływania na środowisko", a w konsekwencji sankcjonowania praktyki dopuszczającej traktowanie ponownej oceny jako narzędzia korygującego uchybienia procedury przeprowadza niej w ramach uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zauważyć należy, że bez wątpienia pierwsza ocena oddziaływania na środowisko jest najistotniejszym elementem procedury środowiskowej. Przesądza bowiem o kluczowych kwestiach, mających wpływ na dalsze etapy realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Jakość informacji przedstawionych w dokumentacji zgromadzonej w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinna posiadać odpowiedni stopień szczegółowości pozwalający na zweryfikowanie potencjalnych zagrożeń, niekorzystnych czy negatywnych oddziaływań związanych z realizacją inwestycji.

Pozytywna weryfikacja w tym zakresie raportu o oddziaływaniu ww. przedsięwzięcia na środowisko nie wyklucza określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy OOŚ, w sytuacji stwierdzenia przez organ, że posiadane na etapie wydawania decyzji dane na temat przedsięwzięcia nie pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko w myśl art. 82 ust. 2 pkt 1 ustawy OOŚ.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem GDOŚ, że w sprawie niniejszej nałożony na wnioskodawcę obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny ma charakter prewencyjny, bowiem w sytuacji w której znane będą szczegółowe informacje na temat technicznych aspektów realizacji przedsięwzięcia oraz badania geotechniczne i hydrologiczne terenu, w obrębie którego realizowana będzie inwestycja, możliwe będzie doprecyzowanie i zweryfikowanie zaleceń określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w tym również ewentualne dokonanie zmian w tym zakresie.

W rozpatrywanym przypadku ponowna ocena oddziaływania na środowisko, stanowi postępowanie incydentalne w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Podobnie jak przy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, głównym środkiem dowodowym w ponownej ocenie jest raport o oddziaływaniu na środowisko, który winien zawierać informacje, o których mowa w art. 66 ustawy OOŚ, określone ze szczegółowością i dokładnością odpowiednią do posiadanych danych wynikających z projektu budowlanego i innych informacji uzyskanych po wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, np. pozwolenia wodnoprawnego. Dokumentacja ta powinna określać stopień i sposób uwzględnienia wymagań dotyczących ochrony środowiska zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego Stowarzyszenia, iż nałożony przez organ I. instancji obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko wynikał z konieczności skorygowania braków (uchybień) w raporcie o oddziaływaniu ww. przedsięwzięcia na środowisko. Nałożenie tego obowiązku, jak szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji organu I. instancji, wynikało z uwzględnienia przez ten organ usytuowania przedsięwzięcia, jego charakteru i skali oraz obiektywnych - na tym etapie - trudności przewidzenia wpływu przedsięwzięcia na środowisko w kontekście przesłanek wymienionych w art. 82 ust. 2 ustawy OOŚ oraz zasady przezorności wyrażonej w art 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska i art. 6 Dyrektywy Siedliskowej. Zasadność nałożenia tego obowiązku potwierdził również GDOŚ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówionym w sprawozdawczej części niniejszego wyroku. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie w odnośnym zakresie.

Zaznaczyć należy, że ponowna ocena oddziaływania na środowisko określona w ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach pozwoli na adekwatne, z punktu widzenia ochrony środowiska naturalnego, doprecyzowanie warunków określonych w ww. decyzji w oparciu o pogłębioną wiedzę na temat realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji miało miejsce "nieuzasadnione merytorycznie odrzucanie wniosków Stowarzyszenia oraz brak autonomicznej analizy materiału dowodowego przez organ I. instancji, przejawiający się w bezkrytycznym powtarzaniu tez przedstawionych przez wnioskodawcę". Po pierwsze, oceny materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w tym przedłożonego przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dokonał - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. - wyspecjalizowany organ administracji, właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ). Po drugie, uwagi i wnioski Stowarzyszenia zgłoszone na etapie umożliwiającym udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej inwestycji zostały rozpatrzone przez organ I. instancji zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy OOŚ, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Fakt, iż podniesione kwestie nie zostały rozpatrzone zgodnie z intencją skarżącego, nie oznacza wadliwości prowadzonego postępowania i podjętego rozstrzygnięcia.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi odnośnie braku jednoznacznie określonej lokalizacji przedsięwzięcia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Planowana inwestycja jest zamierzeniem budowlanym o łącznej długości ok. 180 km, które przebiegać będzie przez tereny dwóch województw ([...] i [...]). Analizując opis lokalizacji planowanej trasy, zawarty w decyzji środowiskowej z dnia [...] lipca 2010 r., trzeba mieć na względzie jej charakter i skalę. Przedstawionej w ww. decyzji charakterystyki lokalizacji planowanej trasy (str. 19 - 22) nie można uznać za nieprecyzyjną i niejednoznaczną. Jest ona, zdaniem Sądu, przedstawiona w sposób jak najbardziej czytelny, jednak z racji na długość planowanego przedsięwzięcia, stopień szczegółowości opisu lokalizacji drogi może być różny. Organ I. instancji w swoim opisie trasy [...] skupił się na charakterystycznych i newralgicznych punktach jej przebiegu. Wskazał konkretne elementy konstrukcyjne (węzeł drogowy, most, przejazd kolejowy), podając jednocześnie kilometraż ich umiejscowienia, właściwy dla wariantu inwestycyjnego V/Va w podwariancie I. Ponadto w załączniku nr 5 do ww. decyzji został uwidoczniony graficzny przebieg planowanej trasy w postaci map.

Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego dotyczący braku odpowiedniej analizy oddziaływań skumulowanych (art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy OOŚ). Zauważyć należy, że w przypadku przedmiotowej inwestycji w raporcie o oddziaływaniu na środowisko w rozdziale 19.1 przeanalizowano oddziaływanie skumulowane rozbudowywanej drogi [...] z następującymi przedsięwzięciami: (1) planowaną przebudową drogi krajowej nr 11 na odcinku K. – K. (przebieg po nowym śladzie), (2) węzłami na przecięciu drogi ekspresowej [...] z drogami ekspresowymi [...] - węzeł G. i [...] - węzeł K., (3) istniejącymi i projektowanymi farmami elektrowni wiatrowych, (4) Portem Lotniczym S. – G., (5) linią Kolejową nr [...]K. – K. – G. na odcinku W. – W., (6) planowaną budową gazociągu na odcinku od miejscowości S. (gmina P., woj. [...]) do miejscowości reszki (gmina W., woj. [...]), (7) przebiegającą w bliskim sąsiedztwie budowanej trasy ekspresowej - drogą krajową [...]. Dodatkowo, w uzasadnieniu decyzji I. instancji RDOŚ wskazał, iż w przypadku prowadzenia prac modernizacyjnych na linii kolejowej [..] biegnącej równolegle do drogi [...] należy rozpatrzyć skoordynowanie działań minimalizujących dla obu tych barier liniowych, utrudniających w istotnym zakresie funkcjonowanie korytarza ekologicznego na linii wschód - zachód.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że przedstawiona w raporcie analiza oddziaływań skumulowanych planowanej trasy [...] z ww. inwestycjami pozwala ocenić wpływ zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. W istocie, biorąc pod uwagę skalę planowanego przedsięwzięcia i jego geograficzną rozpiętość, problematyczna pozostaje kwestia wyznaczenia tzw. geograficznych granic oceny, jednak zawarta w raporcie analiza oddziaływań skumulowanych została przedstawiona w sposób jasny i pozwalający obiektywnie ocenić skalę oddziaływań planowanej inwestycji. Z kolei informacje dotyczące przecięcia korytarzy ekologicznych zawarto w rozdziale 8.2.1 raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawione dane zostały zweryfikowane m.in. w oparciu o opracowanie W. Jędrzejewskiego i innych z 2005 r. "Projekt korytarzy ekologicznych łączących europejską sieć Natura 2000 w Polsce". Zasięg przecinanych korytarzy został przedstawiony w części graficznej dokumentacji uzupełniającej, złożonej do akt sprawy przez wnioskodawcę przy piśmie z dnia 4 stycznia 2011 r.

Za niezasadny uznać również należy zarzut dotyczący braku kompletnego przedstawienia metodologii inwentaryzacji przyrodniczej przygotowanej na potrzeby sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jak słusznie wskazał GDOŚ, z akt sprawy wynika, że inwentaryzacja przyrodnicza została przeprowadzona w terminie od lipca 2008 r. do października 2009 r., z tym, że prace terenowe były prowadzone od marca do października 2009 r. Autorzy raportu wskazali również obszar, jaki został objęty badaniem inwentarskim, który obejmował ok. 400 km w pasie po 500 m w każdą stronę analizowanego wariantu drogi, a w przypadku obszarów Natura 2000 w odległości po 750 m po każdej stronie wariantu drogi oraz w obszarach o promieniu 1000 m od węzłów drogowych. Informacje dotyczące wyników ww. inwentaryzacji, również w formie graficznej, oraz metodyki jej sporządzania zostały ujęte w załączniku nr 5.1 do raportu pt. Inwentaryzacja siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt na trasie planowanej przebudowy drogi [...]do parametrów drogi ekspresowej (...)". W zakresie metodyki inwentaryzacji przedstawiono trzy etapy pracy: (1) wstępny, polegający na określeniu przestrzennego zasięgu analizy przyrodniczej, w tym wytypowaniu obszarów cennych przyrodniczo, (2) terenowy, polegający na szczegółowej penetracji terenu w celu zinwentaryzowania zasobów przyrodniczych, (3) kameralny, obejmujący analizy dotyczące przewidywanych zagrożeń wynikających z realizacji poszczególnych wariantów inwestycji. Względem badanych siedlisk przyrodniczych oraz grup systematycznych roślin i zwierząt zastosowano odrębne metody weryfikacji miejsc ich występowania, bytowania, miejsc lęgowych oraz gniazdowania (rozdziały 3.2 - 3.6 załącznika), a wyniki poczynionych ustaleń uwzględniono w formie tabelarycznej (rozdział 5) i graficznej (rozdział 7). Ponadto obserwacje terenowe uzupełniono archiwalnymi danymi z inwentaryzacji przyrodniczej gmin woj. zachodniopomorskiego, wykonanymi w latach 2000-2001 przez Biuro Konserwacji Przyrody w S.oraz aktualnymi materiałami kartograficznymi i opisowymi z prac Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznego, który przygotował weryfikację obszarów Natura 2000 w woj. zachodniopomorskim.

Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, iż w dokumentacji załączonej do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej w sposób adekwatny odniesiono się do kwestii niwelowania niekorzystnego oddziaływania na korytarze ekologiczne oraz szlaki migracyjne zwierząt. Uwzględniając kryterium funkcjonalne związane z analizą kierunków przemieszczania się gatunków oraz kryterium strukturalne związane z występowaniem określonych elementów krajobrazowych stwierdzono, że najwłaściwszą formą zachowania ciągłości korytarzy ekologicznych będzie system przejść dla zwierząt, zintegrowany z innymi przedsięwzięciami zlokalizowanymi na trasie korytarzy. Powyższe stanowiło punkt wyjściowy w procesie wytyczania wariantów lokalizacyjnych planowanej inwestycji oraz przejść dla zwierząt, których liczba ostatecznie została zwiększona w związku z uznaniem przez organ orzekający części uwag skarżącego Stowarzyszenia złożonych w ramach udziału społeczeństwa (uwzględniono dodatkowe przejścia zlokalizowane w km 31+000, 61+700, 78+300, 104+250, 120+000, 138+000, 144+000, 169+350, 181+500, 200+700, a dla 25 obiektów dokonano korekty trasy).

W raporcie o oddziaływaniu na środowisko odniesiono się w sposób adekwatny do analizy wpływu przedsięwzięcia w wariancie preferowanym V/Va na formy ochrony przyrody poza obszarami Natura 2000 oraz inne siedliska i gatunki chronione poza obszarami chronionymi (rozdział 22.3.8), gdzie wyodrębniono charakterystykę obiektu chronionego, przewidywane oddziaływanie oraz zalecane działania minimalizacyjne. Pełną ocenę rozpatrywanych wariantów dla każdego przedmiotu ochrony w obrębie analizowanych obszarów ujęto w załączniku 8.3 do raportu, natomiast w rozdziale 22.4 raportu dokonano syntezy przewidywanych oddziaływań na przecinane oraz znajdujące się w bliskiej odległości od planowanego przedsięwzięcia obszary Natura 2000. Synteza ta obejmuje informacje dotyczące powierzchni siedliska w ostoi, powierzchni ingerencji bezpośredniej i pośredniej, powierzchni siedliska, która ulegnie zniszczeniu lub przekształceniu, opisu stwierdzonych oddziaływań bezpośrednich i pośrednich oraz opisu działań minimalizujących/kompensacyjnych.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że autorzy raportu dokonali analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w kontekście integralności i zachowania spójności sieci obszarów Natura 2000, biorąc pod uwagę przede wszystkim cele ochrony danego obszaru. Określając stopień zachowania siedlisk przyrodniczych wzięto pod uwagę takie kryteria jak: reprezentatywność, względną powierzchnię siedliska, stan i stopień zachowania struktury i funkcji siedliska oraz możliwość renaturyzacji. Oceniając stopień fragmentacji siedliska wskutek realizacji planowanej inwestycji stwierdzono, iż w sytuacji, gdy pozostały płat podzielonego siedliska nie będzie mógł samodzielnie funkcjonować, jako zniszczenie uznawano powierzchnię siedliska zajętą przez przedsięwzięcie, jak również płat siedliska odcięty od pozostałej części. W przypadku, gdy podział siedliska następował w jego połowie przyjmowano, iż rozdzielone płaty będą w stanie funkcjonować samodzielnie, a ich fragmentacja nie doprowadzi do zmian spójności strukturalnej i będzie możliwe utrzymanie odizolowanych płatów we właściwym stanie ochrony. W tym stanie rzeczy zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, iż przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie wpłynie na zaburzenie integralności oraz spójności sieci obszarów Natura 2000, przy czym treści płynące z powołanych w skardze wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (C- 355/90, C-127/02, C-209/02, C-209/04) nie skutkują wadliwością tej oceny.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przebieg wariantu preferowanego V/Va ustalany był w sposób zapewniający jak najmniejszą kolizję z siedliskami chronionymi w ramach obszarów Natura 2000, co skutkowało koniecznością wyodrębnienia podwariantów I i II. Z akt sprawy wynika, że realizacja wybranego wariantu wiąże się z koniecznością częściowej utraty niektórych siedlisk przyrodniczych, jednak spośród wszystkich rozpatrywanych wariantów ich liczba będzie najmniejsza, a nadto cechuje je gorszy stan zachowania w porównaniu z pozostałymi wariantami przebiegu drogi.

Nieuzasadniony jest, w ocenie Sądu, zarzut wydania zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z naruszeniem unijnej zasady przezorności i prewencji (art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska). Mając na względzie skalę i zagrożenia wiążące się z realizacją planowanego przedsięwzięcia oraz fakt, że należy ono do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, organy orzekające podjęły stosowne czynności w celu rozpoznania możliwych do wystąpienia skutków związanych z realizacją inwestycji na rozpatrywanym obszarze. Inwestor, uwzględniając ww. zasady, zaproponował zastosowanie odpowiednich zabezpieczeń niwelujących lub minimalizujących niepożądane skutki realizacji inwestycji względem poszczególnych komponentów środowiska. W związku z tym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ I. instancji określił m.in. wymagania w postaci ekranów akustycznych, systemów odwodnień, przejść dla zwierząt, zieleni dogęszczającej, a ponadto wskazał na szereg działań i czynności, jakie będą musiały zostać podjęte na etapie realizacji i eksploatacji inwestycji. Potwierdza to wypełnienie dyspozycji art. 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Nadto, jak już wyżej wskazano, organ I. instancji, kierując się zasadą przezorności i prewencji, zobowiązał inwestora do ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, która w oparciu o szerszy zakres wiedzy odnośnie technicznych możliwości realizacji inwestycji, badań hydrogeologicznych i geotechnicznych, pozwoli na uszczegółowienie zaproponowanych w ww. decyzji środowiskowej środków minimalizujących ewentualny negatywny wpływ na środowisko.

Wbrew twierdzeniom skargi ww. decyzja zawiera odpowiednie uzasadnienie, stosownie do wymagań z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ, przy czym poszczególne jego elementy zostały omówione już powyżej. Z kolei postanowienia sentencji decyzji środowiskowej są adekwatne do zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony środowiska w trakcie realizacji i eksploatacji planowanego przedsięwzięcia.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja jest wadliwa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.