Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 66/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych - t. jedn.
article: art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa- Płudowska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 708/13 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami I. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] i decyzję Wójta Gminy Dywity z [...] grudnia 2012 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz M.P. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 708/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Decyzją tą utrzymana została w mocy decyzja Wójta Gminy Dywity z [...] grudnia 2012 r. nr [...], którą przyznano M. P. zasiłek rodzinny na córki N. i A. po 77 zł na każdą z nich, dodatek do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia po 60 zł na każdą córkę oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł.

M. P. w odwołaniu od decyzji i w skardze do Wojewódzkiego Sądu kwestionowała wysokość dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z tego względu, iż twierdziła, że dodatek ten powinien być przyznany na każdą z córek, a przez błędną wykładnię art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przyznany został dodatek w niższej wysokości. Organy przyjęły, zdaniem M. P., iż urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku w wysokości 400 zł, a ustawa nie wprowadza tego rodzaju ograniczenia.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd podkreślił, że w sprawie kwestią sporną jest jedynie wysokość przyznanego dodatku, a kwestia ta wywołuje rozbieżności w orzecznictwie. Z jednej strony uważa się, że dodatek przysługuje na każde dziecko, z drugiej, że wysokość dodatku nie jest uzależniona od liczby dzieci. Wojewódzki Sąd stanął na gruncie tego drugiego poglądu, wyjaśniając, że art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny ustala kwotę dodatku wychowawczego, zaś z art. 10 ust. 1 wynika, że liczba urodzonych dzieci podczas jednego porodu ma znaczenie tylko przy ustalaniu okresu przysługiwania tego dodatku.

Reprezentowana przez radcę prawnego, M. P. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 8 pkt. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów winna prowadzić do uznania, że każde dziecko, niezależnie od tego czy pochodzi z ciąży pojedynczej czy mnogiej, ma prawo do otrzymywania dodatku w kwocie 400 zł.

2) art. 71 ust. 1 i 2, art. 2, art. 18 i art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP przez brak zastosowania tych przepisów przy dokonywaniu wykładni treści ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznanie wyłącznie jednego dodatku dla dwojga małoletnich dzieci, a w konsekwencji naruszenie podstawowych zasad równości wobec prawa, funkcji opiekuńczej państwa i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki macierzyństwa i rodzicielstwa oraz prowadzenia polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodziny, prawa do korzystania przez matkę przed i po urodzeniu dzieci ze szczególnej pomocy w zakresie określonym ustawą o świadczeniach rodzinnych,

3) art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka przez brak jego zastosowania, co także doprowadziło do niewłaściwej interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez brak najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka urodzonego z ciąży mnogiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwrócił uwagę na rozbieżności w orzecznictwie, wynikłe na skutek stosowania art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) dalej "ustawa", sprowadzające się do tego czy w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka w czasie jednego porodu dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w wysokości wskazanej w ust. 2 art. 10 na każde dziecko, czy też na wszystkie w tej wysokości. Odpowiedzią na te rozbieżności jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OPS 15/13, którą Naczelny Sąd uznał, iż w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci.

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił:

"Konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, wyraźnie wskazuje, że przesłanką przyznania tego dodatku jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Nie można więc z przepisu, który określa okresy pobierania dodatku, w tym okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy), wyprowadzać wniosku, że przepis ten ogranicza prawo do dodatku tylko do jednego dodatku przysługującego do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci, w sytuacji gdy każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu jest dzieckiem, na które przysługuje zasiłek rodzinny i które pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu. Nie sposób twierdzić, na podstawie art. 10 ustawy, że w takiej sytuacji należy wybrać jedno z dzieci, na które będzie przysługiwał ten dodatek do zasiłku rodzinnego na to dziecko. Nie jest przekonujący argument, że wydłużenie okresu przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, oznacza, że dodatek przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Rozumowaniu temu przeczy przede wszystkim to, że po pierwsze, dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a po drugie, wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do tego dodatku. Z tego względu nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że skoro ustawodawca wydłużył okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, to tym samym dodatek ten ma przysługiwać tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Należy wreszcie zwrócić uwagę, że gdyby w art. 10 ust. 1 ustawy został pominięty punkt 2, nie byłoby żadnych wątpliwości co do tego, że dodatek ten przysługiwałby do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jeżeli pozostawałyby pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu.

Jeżeli osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu i jeżeli każde z tych dzieci pozostaje pod jej faktyczną opieką, a na każde z nich przysługuje jej zasiłek rodzinny, to do każdego z tych zasiłków przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, co wynika z art. 10 ust. 1 ustawy. Skoro ustawodawca, określając w art. 10 ust. 2 wysokość dodatku, nie zastrzegł, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek (analogicznie, jak to przewidywał art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych co do przysługiwania zasiłku wychowawczego), to takie zastrzeżenie nie może być wyprowadzane ani z poprzedzającej obecne unormowania regulacji dotyczącej zasiłków wychowawczych, ani z przepisów regulujących inne dodatki do zasiłku rodzinnego, skoro każdy dodatek regulowany jest autonomicznie, ani też z unormowania dotyczącego okresu pobierania dodatku, który w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przedłużony został do 36 miesięcy".

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną M. P. w pełni utożsamia się z ww. uchwałą.

Skoro w sprawie M. P. korzysta z urlopu wychowawczego, gdyż córki pozostają pod jej faktyczną opieką, przysługuje jej dodatek do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy, co jest bezsporne, to dodatek ten służy na każdą z córek – N. i A. – w wysokości określonej art. 10 ust. 2 ustawy, to jest po 400 zł na każde dziecko.

Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za usprawiedliwione i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).