Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 782/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie przeprowadzonej kontroli pojazdu marki I. o numerze rejestracyjnym [...], [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego Przejście Graniczne [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku nałożył karę pieniężna w wysokości 8.500 zł na "M." spółka z o.o. z siedzibą w G. (dalej skarżąca).

Kara pieniężna w wysokości 500 zł została nałożona za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłową wypełnioną kartą opłaty drogowej, natomiast kara w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu bez wymaganej licencji. Podstawą prawą powyższej decyzji był art. 92 ust.1 i 4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.4.4. i 1.1.1. załącznika do powyższej ustawy.

W ocenie organu karta opłaty drogowej została wypełniona nieprawidłowo, ponieważ błędnie wpisano datę ważności w rubryce "ważne do", a kierowca P. C. zatrudniony był na umowę zlecenia, co w konsekwencji skutkowało nałożeniem powyższych kar pieniężnych.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie zarzucając jej:

- naruszenie prawa materialnego § 4 ust. 1 oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku;

- naruszenie prawa materialnego art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z art. 22 ustawy Kodeks pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

- naruszenie prawa procesowego art. 7 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności nie uwzględnienie wszystkich okoliczności mający istotne znacznie w niniejszej sprawie;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę do wydania zaskarżonej decyzji i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że co do stwierdzonego przez kontrolujących "rzekomego" naruszenia przepisu § 4 ust. 1 oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku organ I instancji nie uwzględnił zarzutu omyłki pisarskiej, którą stwierdzili kontrolujący, co nie daje podstaw do uznania, iż po stronie kontrolowanego przedsiębiorcy nastąpiło naruszenie w/w podstaw prawnych przedmiotowego rozporządzenia. Tym bardzie że jest to okoliczność niezawiniona przez skarżącą.

Odnośnie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł, zdaniem skarżącej stanowisko organu można uznać byłoby za zasadne, gdyby cała obsada zestawu transportowego pozostawała w stosunku zlecenia z przedsiębiorcą, a tym samym nie byłby spełniony w ogóle wymóg z art. 4 pkt 4 lit. a) w/w ustawy i wówczas można byłoby mówić o naruszeniu art. 22 kodeksu pracy. Jednak taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, a tym samym nie można mówić o tym, iż nie są spełnione warunki , o których mowa w art. 4 pkt 4 lit. a) i wymagać od spółki licencji z uwagi na wykonywanie zdaniem kontrolujących transportu, o którym mowa w art. 4 pkt 3 ustawy.

Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., art. 5, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.4.4, lp. 1.1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, § 4 ust. 1 i 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 150, poz. 1684), Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż przedsiębiorca posiadał nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej. Kontrolowany kierowca I. W. okazał do kontroli miesięczną kartę opłaty, seria i nr [...] zakupioną w dniu [...] maja 2005 r. Na okazanej karcie opłaty drogowej w rubryce "ważna do" błędnie wpisano datę ważności karty. Tak więc organ I instancji prawidłowo dokonał kwalifikacji prawnej stwierdzonego naruszenia, wymierzając w konsekwencji karę pieniężną w wysokości 500 zł na podstawie lp. 1.4.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Zdaniem organu z materiału dowodowego wynika, że kierowca P. C. jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia. Stąd w świetle przedstawionych przepisów nie mógł wykonywać przewozu na potrzeby własne dla "M.". Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, określoną w art. 734-751 kodeksu cywilnego, w wyniku której nie powstaje stosunek pracy.

Bezspornym jest fakt, że strona nie dopełniła wymogów będących podstawą uznania dokonywanego przewozu drogowego jako przewozu na potrzeby własne. Według art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, transport drogowy - krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4.

Biorąc pod uwagę fakt, że kontrolowany pojazd używany do przewozu nie był prowadzony osobiście przez przedsiębiorcę ani jego pracownika, należy stwierdzić, że wykonywany w dniu kontroli przewóz rzeczy nie był przewozem na potrzeby własne. Z powyższego wynika, że strona wykonywała w dniu 9 czerwca 2005 r. transport drogowy i powinna posiadać wymaganą licencję.

Pismem z dnia 15 marca 2006 roku skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym poprzez błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie w/w podstaw prawnych i uznanie, iż zachodzą przesłanki do uznania, że Skarżąca nie uiściła opłaty drogowej za przewóz po drogach krajowych, a tym samym należało nałożyć karę grzywny na skarżącą,

art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez uznanie, iż Skarżąca w okolicznościach faktycznych sprawy w dniu 9 czerwca 2005 roku nie wykonywała niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne z uwagi na naruszenie art. 4 pkt 4 lit. a), poprzez jego błędną wykładnię, a tym samym wykonywała transport drogowy bez wymaganej zgodnie z art. 5 ust. 1 licencji co skutkowało nałożeniem kary grzywny w wysokości 8.000 zł.

W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca między innymi podniosła, że pojazd prowadzony był przez I. W. pracownika spółki zatrudnionego w oparciu o umowę o pracę z dnia 1 maja 2005 roku, którą przedłożono organowi kontrolującemu. Potwierdził ten fakt Główny Inspektor Transportu Drogowego w treści zaskarżonej decyzji. Tym samym z uwagi na fakt, iż przedsiębiorcą w niniejszej sprawie jest osoba prawna - sp. z o.o., to osoba prawna nie mogła prowadzić pojazdu wprost czytając w/w lit. a) spornego przepisu lecz prowadził pojazd jej pracownik. Natomiast Pan P. C., jako wyłącznie zmiennik, posiadający stosowne uprawnienia świadczył usługę na rzecz spółki wyłącznie na tej konkretnej jednorazowej trasie.

Ponadto skarżąca uważa, że omyłka pisarska i to niezawiniona stwierdzona przez kontrolujących nie daje podstaw do uznania, iż po stronie kontrolowanego przedsiębiorcy nastąpiło naruszenie podstaw prawnych tj. przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym oraz przepisów aktu wykonawczego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, określanej dalej skrótem p.p.s.a.)

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.

W sprawie uznano, że opisany wyżej przejazd (przewóz) nie spełniał przesłanek niezarobkowego przewozu na potrzeby własne określonych w art. 4 pkt 4 w/w ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Dlatego nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodziny,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Dla uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne konieczne jest spełnienie wszystkich łącznie wymienionych przesłanek. W tym zakresie spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w zaistniałych okolicznościach prowadzenie pojazdu przez kierowcę Spółki zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowa zlecenia) wypełnia dyspozycję art. 4 pkt 4 a ustawy, to jest odpowiada przesłance prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy, a co za tym idzie pozwala na przyjęcie, iż wykonywany w dniu 9 czerwca 2005 r. przewóz spełniał wszystkie warunki dla uznania go za niezarobkowy przewóz na potrzeby własne. Pozostałe przesłanki z tego przepisu nie są bowiem przedmiotem rozbieżnych stanowisk stron postępowania, co pozwala uznać, że zostały spełnione.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że drugim kierowcą w załodze dwuosobowej kontrolowanego pojazdu był P. C. zatrudniony przez skarżącą na umowę zlecenia. Dowodzi tego załączona do akt sprawy umowa zlecenia, wykresówki oraz zaświadczenie.

Zdaniem organów, zatrudnienie kierowcy na podstawie umowy zlecenia, a więc umowy cywilnoprawnej, nie pozwala na przyjęcie, iż był on pracownikiem skarżącej Spółki, a przewóz stanowił przewóz na potrzeby własne.

Stanowisko to jest uzasadnione. Pracownikiem zgodnie z art. 2 Kodeksu pracy jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Wyrokując w innych sprawach podobnych do niniejszej (por. wyroki tut. Sądu: z 13 września 2005 r. VI SA/Wa 764/05 i z 6 października 2005 r. VI SA/Wa 463/05) Sąd wskazywał na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 1994 r. K 2/94; OTK 1994/2/36, gdzie podkreślono, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego. Dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe. Istnieje przy tym domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny, zaś uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne.

Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca nie stworzył na użytek ustawy o transporcie drogowym własnej definicji pojęcia "pracownik" należy odwołać się do legalnej definicji tego pojęcia sformułowanej w kodeksie pracy

Użyty w ustawie o transporcie drogowym termin "...jego pracowników..." jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładni przepisów tej ustawy (w tym przypadku art. 4 pkt 4 ustawy). W tym miejscu wymaga podkreślenia, że w przepisie art. 4 pkt 4 a) ustawy o transporcie drogowym ustawodawca posłużył się pojęciem pracownika, nie zaś pojęciem osoby zatrudnionej, co dawałoby szersze możliwości interpretacyjne stosowania tego przepisu. Brak podstaw do uznania, że jest to zbieg przypadkowy. Nadto, zdaniem Sądu, tak precyzyjne określenie warunków, jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne, miało na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje przewóz nieodpłatnie na własne potrzeby - jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności, nie wykonując go w celach zarobkowych – dlatego nie musi ubiegać się o licencję na wykonywanie transportu drogowego, z drugiej natomiast miało - jak należy sądzić - zapobiec sytuacjom, gdy pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne w rzeczywistości świadczone są usługi transportowe. Tym samym przyjąć należy, iż również na przedsiębiorcy, który bez konieczności uzyskiwania licencji może przewozić wyprodukowane, wynajęte, wydzierżawione, czy też przez siebie zakupione towary – ciąży obowiązek szczególnego przestrzegania warunków jakimi ustawodawca obwarował wykonywanie przewozów na potrzeby własne.

Jak już wskazano wyżej , pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Nie można tej cechy przypisać osobie związanej ze stroną skarżącą krótkoterminową (zawartą na okres 7 dni w celu wykonania jednego kursu) klasyczną umową cywilnoprawną. Wprawdzie stosownie do art. 22 § 1¹ kodeksu pracy zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 tego przepisu (przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do jego zatrudnienia za wynagrodzeniem) jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy, jednak w okolicznościach faktycznoprawnych tej sprawy sytuacja taka nie zachodzi. O cywilnoprawnym charakterze przedmiotowej umowy przesądza bowiem jej jednoznaczna treść – odpowiadająca skądinąd nazwie umowy, w tym poddanie jej przepisom kodeksu cywilnego a nie pracy (por. przykładowo pkt 2 i 7 umowy).

Skoro zakwestionowany przewóz nie odpowiadał przesłankom niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 a.), należało go zakwalifikować jako krajowy transport drogowy (niezależnie od faktycznie prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej), z tym że wykonywany w tej sytuacji bez licencji, o jakiej mowa w art. 4 pkt 17, w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym – co w konsekwencji skutkowało nałożeniem kary pieniężnej wymienionej w decyzji. Należy tu wskazać na art. 4 pkt 3, w świetle którego krajowy transport drogowy to także każdy przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków z art. 4 pkt 4 ustawy.

Dla powyższej oceny bez znaczenia jest fakt, że drugi kierowca w dwuosobowej załodze był zatrudniony przez Skarżącą na umowę o pracę.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania opłat przez przedsiębiorców za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, ust. 3 stanowi, że kartę wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, daty i godziny określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenia emisji spalin pojazdu samochodowego. Natomiast według ust. 4 rozporządzenia termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinny być oznaczone dwiema cyframi, a rok czterema cyframi, a ust. 6 tego rozporządzenia stanowi, że karta opłaty nie wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

W omawianej sprawie również bezspornym jest, że w miesięcznej karcie opłaty drogowej, kupionej w dniu [...] maja 2005 roku w rubryce "ważne do" wpisano[...], a więc podana była niewłaściwa data tzn. podany był okres ważności dłuższy niż wynosił nominał tej karty.

Organ dokonał prawidłowej oceny przyjmując, że powyższe uchybienie nie może być zakwalifikowane jako brak dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, stanowi natomiast naruszenie lp.1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej wymierza się karę pieniężną w wysokości 500 zł.

Należy zauważyć, że organ nie nałożył kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty drogowej za przewóz po drogach krajowych, jak podnosi to skarżący w skardze, ponieważ w takim przypadku zgodnie z lp. 1.4.1. ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna wyniosłaby 3.000 zł.

Biorąc pod uwagę, że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.