Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 820/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia.

Żądanie to rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku wskazał zwolnienie od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W uzasadnieniu powyższego podał, iż zamieszkuje w domu o pow. 120 m2 wraz z żoną i małoletnim synem. Ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza za rok 2011 nie przyniosła dochodu, a żona jest osobą bezrobotną, jedynym źródłem utrzymania całej rodziny są pozyskane z nieruchomości rolnej o pow. 1,97 ha środki rzędu 500,00 zł.

Z uwagi na to, że wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez:

- nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych w ciągu ostatnich czterech miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych, natomiast w przypadku gdyby działalność ta w ostatnim czasie została zawieszona lub zlikwidowana przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających tenże fakt;

- przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy;

- nadesłanie odpisu bądź kserokopii złożonego przez skarżącego i jego żonę za 2011 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów;

- wyjaśnienie czy wnioskodawca posiada zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące cel, na który zostały zaciągnięte, ich wysokość, a nadto wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy;

- udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego do posiadanych przez skarżącego nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7 formularza;

- wyjaśnienie czy żona skarżącego jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne zaświadczenie o figurowaniu żony w ewidencji osób bezrobotnych z prawem bądź bez prawa do zasiłku;

- nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez ZUS wskazującego czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy były za żonę odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie posiadanych przez skarżącego gruntów rolnych w ha przeliczeniowych;

- wyjaśnienie czy wnioskodawca korzysta z dopłat do gospodarstwa, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty wydane w tym przedmiocie;

- udokumentowanie wysokości osiąganego z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego dochodu oraz ponoszonych w tych ramach wydatków za ubiegły rok oraz za trzy ostatnie miesiące.

W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, wypisy z rejestru gruntów wraz z aktem notarialnym z dnia [...] r. odnoszącym się do nieruchomości położonej w Ś. (gmina L. ), deklaracje VAT-7 za ostatnie cztery miesiące wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów, rachunki ponoszonych miesięcznie opłat za energię elektryczną (11,08 zł), telefon (50,00 zł), podatek od nieruchomości i podatek rolny (112,00 zł – rata). Dodatkowo nadesłano zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2011 r. oraz wyciąg z posiadanego przez żonę rachunku bankowego, którego saldo końcowe wynosiło 13,92 zł.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" rozumie się jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nadesłana przez skarżącego dokumentacja źródłowa nie pozwoliła na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Mianowicie w treści formularza (vide: rubryka nr 5) oświadczono, że prowadzona w roku 2011 przez A. G. działalność gospodarcza nie przyniosła żadnego dochodu, podczas gdy z informacji PIT-B dotyczącej powyższego okresu ustalono, że w ramach usług transportowych skarżący wypracował przychód wielkości 130.462,00 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania wielkości 122.309,99 zł przyniósł dochód rzędu 8.152,01 zł. Wprawdzie dane te nie pokrywały się z nadesłanym zeznaniem podatkowym PIT-36, gdzie zadeklarowano przychód w wysokości 19.887,00 zł, który po pomniejszeniu o poniesione koszty jego uzyskania wielkości 7.277,92 zł przyniósł dochód rzędu 12.609,08 zł. Jednakże trudno było stwierdzić czy zeznanie to odnosiło się do ubiegłego roku podatkowego, skoro pierwsza jego strona nie została nadesłana. Mając jednak na uwadze wykazany w obu przypadkach dochód nie sposób było uznać jakoby prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza była deficytowa, a nadto że nadesłana przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacja księgowa prowadzonej działalności jest miarodajna, skoro uzyskany za 2011 r. zysk nie został w niej odnotowany. Należy również zauważyć, że przedmiotem tej działalności są usługi transportowe, a posiadane składniki majątku konieczne do jej prowadzenia takie jak samochody osobowe czy ciężarowe nie zostały w żaden sposób wskazane. Podobnie brak było informacji, kiedy posiadane konto bankowe zostało zlikwidowane, a nadto na co został wydatkowany wypracowany za 2011 r. dochód. Za niewystarczające uznać również należało nadesłane przy piśmie z dnia [...] r. dokumenty potwierdzające własność posiadanych przez skarżącego działek oraz odprowadzanego od nich podatku rolnego, jako że te w żaden sposób nie obrazują wielkości osiąganego z prowadzonego gospodarstwa rolnego dochodu. Okoliczności te nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku, albowiem orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest możliwe ani dopuszczalne. Tym bardziej, że brak było również stosownych wyjaśnień odnośnie momentu utraty przez żonę należności ze stosunku pracy, które wykazane zostały w zeznaniu podatkowym za 2011 r. w wysokości 29.723,66 zł. Zaświadczenie o figurowaniu żony w rejestrze osób bezrobotnych poszukujących pracy nie zostało bowiem nadesłane. Co więcej z przedłożonych jako uzupełnienie złożonego wniosku dokumentów źródłowych wynika, że na jej konto bankowe w lipcu bieżącego roku wpłynęły środki w wysokości 720,79 zł pochodzące ze Stowarzyszenia Rozwoju Wsi, a informacje w tym zakresie nie zostały w żaden sposób podane. Ponadto jak ustalono z akt sprawy żona skarżącego posługuje się innym adresem zamieszkania, tj[...] w J. To z kolei rodzi pytanie gdzie i z kim skarżący naprawdę mieszka oraz czy i jakie ponosi koszty z tym związane. Przedstawione rachunki dotyczą bowiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości położonej w Ś. (gmina L. ) oraz energii elektrycznej na stosunkowo niewielką kwotę 11,08 zł. A skoro zużycie mediów jest tak niskie, to czy dom, którego one dotyczą jest stale zamieszkiwany przez skarżącego. Podobne zastrzeżenia odnoszą się do nadesłanego zaświadczenia o zameldowaniu. Zauważyć bowiem należy, iż z treści tego dokumentu nie wynika kto poza skarżącym zameldowany jest w nieruchomości położonej w gminie L. , skoro jego żona posługuje się innym adresem (vide: zeznanie podatkowe za 2011 r.), a adresowaną do niego korespondencję odbiera jego matka (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). Kwestia ta ma o tyle istotne znaczenie w sprawie, gdyż pojęcie stanu majątkowego wnioskodawcy nie jest tożsame z jego majątkiem (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego skarżącego, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Dopóki zatem skarżący nie poda w sposób jednoznaczny kto użytkuje wskazane wyżej nieruchomości, a nadto partycypuje w kosztach ich utrzymania jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Ogólnikowe bądź nie do końca jasne informacje nie mogą stanowić za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też uznać należało, że przedłożony przez skarżącego w sposób wybiórczy materiał dowodowy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Co więcej jako niekompletny nie mógł w pełni zobrazować jego aktualnej sytuacji finansowej. Wobec powyższego stwierdzić należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.