Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1531/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1531/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009r., sprawy ze skargi W. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 września 2008r. nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 500 zł (pięćset złotych).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 września 2008 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], Nr [...] , którą odmówiono skarżącemu W. S. rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie 65 171,20 zł wraz z odsetkami w kwocie 43 177 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym :

Skarżący W. S. wnioskiem z dnia 8.05.2008 roku zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie na 12 rat zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. Przedmiotowa zaległość powstała w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący motywował swój wniosek trudną sytuacją materialną pogarszającą się z uwagi na dokonane już wpłaty na poczet istniejącej zaległości. Skarżący podał, że jego dochody wynoszą około 1000 zł miesięcznie , ma na utrzymaniu czteroletnią córkę i zamierza rozpocząć działalność gospodarczą, co pozwoli mu na spłacanie zaległości podatkowej w ratach.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] odmówił skarżącemu rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu wskazał , że po przeanalizowaniu argumentów zawartych we wniosku, informacji o sytuacji materialnej skarżącego oraz zebranych danych , skarżący nie posiada środków pieniężnych na regulowanie układu ratalnego, a ponadto nie istnieją szczególne okoliczności, które wpłynęłyby na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Organ podkreślił, że nawet spełnienie przesłanek ustawowych do udzielenia ulgi podatkowej, określonej w art. 67 a Ordynacji podatkowej, nie obligują organu do jej zastosowania ,albowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie leży granicach uznania administracyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że podjął starania o uruchomienie działalności gospodarczej jednakże warunkiem jej rozpoczęcia jest brak zaległości podatkowej lub przynajmniej rozłożenie jej na raty. Dlatego też wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i rozłożenie zaległości podatkowej na raty.

Organ drugiej instancji decyzją z dnia 25 września 2008 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że sytuacja opisana we wniosku skarżącego nie jest wyjątkowa, albowiem dotyczy ona wielu podatników i może mieć charakter przejściowy. Organ podkreślił, że powołane przez skarżącego fakty nie dają podstawy do rozłożenia na raty zaległego podatku. Jak stwierdził, niepowodzenia finansowe skarżącego nie mogą skutkować udzieleniem wnioskowanej ulgi, albowiem doprowadziłoby to do ponoszenia skutków nieumiejętnych działań podmiotów gospodarczych przez budżet państwa i społeczeństwo. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie posiada zdolności płatniczej do regulowania wnioskowanych rat, dlatego wydana decyzja byłaby niewykonalna już w momencie jej wydania.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że rozłożenie na raty istniejącej zaległości podatkowej (po pięć tysięcy złotych każda) jest dla niego jedyną szansą, aby uruchomić działalność gospodarczą, co z kolei pozwoli mu na regulowanie rat zaległego podatku.

Skarżący zaznaczył, że obecnie nie posiada środków do spłaty zobowiązań i jedyną możliwością jest uruchomienie działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonych orzeczeń pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zaznaczyć jak słusznie wskazują organy , że decyzje dotycząca ulg podatkowych (w niniejszej sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę) podejmowane przez organy administracyjne w trybie art. 67b § 1 w związku z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 05 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Użyte w przepisach art. 67a par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zwroty: -ważny interes podatnika- oraz -interes publiczny- są na tyle pojemne, że pozwalają objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji podatnika. Nie wolno w sposób czysto mechaniczny założyć, iż sformułowane w sposób nieostry normatywne przesłanki rozstrzygnięcia odnoszą się wyłącznie do okoliczności i faktów mających znaczenie dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Każda z podnoszonych przez podatnika okoliczności wymaga wnikliwego zbadania w celu ustalenia, czy nie zaistniał przypadek ujęty w powołanych wcześniej przepisach Ordynacji podatkowej. Inny sposób orzekania w sprawie musi być traktowany jako wykroczenie poza prawnie zdeterminowane granice uznania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.01.2000 r., III SA 8348/98).

Uznaniowość ulgi podatkowej nie oznacza jednak zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa w tym przypadku może być rozłożona na raty.

Organ podatkowy powinien przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).

Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do stwierdzenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na to, że skarżący nie jest w stanie zapłacić poszczególnych rat zaległego podatku wraz z odsetkami oraz czy za rozłożeniem na raty zaległości wraz z odsetkami za zwłokę nie przemawia ważny interes publiczny w oparciu o przedłożone przez skarżącego dowody. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważenia powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie w sprawie powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w toku postępowania organy nie podjęły wszystkich niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie wynika, aby zgromadzono dowody na potwierdzenie okoliczności podnoszonej przez organ, że skarżący nie wywiąże się terminowo ze spłat rat, pomimo tego, że przedstawił koncepcję pozyskania źródła dochodów, które pozwolą na ich realizację.

Organy obu instancji, w swoich rozstrzygnięciach, jako podstawową przesłankę odmowy udzielenia wnioskowanych ulg wskazały, iż zaległości powstały na skutek nienależytego wywiązania się skarżącego z ciążących na nim obowiązków podatkowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organy przy tym nie wyjaśniły, jak tę okoliczność odnieść do pojęć "ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego", które stanowią przesłankę udzielenia ulg w spłacie. Ponadto organy zupełnie pominęły okoliczność, że skarżący dokonał kilku wpłat tytułem spłaty istniejącej zaległości, a zatem należy przyjąć, że po jego stronie jest wola spłaty istniejącego zadłużenia. Niezrozumiałym jest zatem stanowisko organów uniemożliwiające skarżącemu sukcesywnego pomniejszania istniejącej zaległości poprzez rozłożenia jej na raty. Skarżący chcąc realnie wywiązać się z zapłaty powstałej zaległości skorzystał z przewidzianych w przepisach Ordynacji podatkowej instytucji tzw. ulg w spłacie podatków i złożył wniosek o ich udzielenie. Tymczasem organy podatkowe odmawiając skarżącemu jej udzielenia, nie uwzględniły faktu, iż z punktu widzenia interesów Skarbu Państwa rozłożenie na raty zaległości podatkowej - wobec perspektywy nie uiszczenia należności w ogóle - jest korzystne, bowiem istnieje możliwość uzyskania deklarowanych należności. Ten punkt widzenia jest tym bardziej słuszny, że z ustaleń organu podatkowego wynika, że skarżący nie posiada środków umożliwiających mu na jednorazowe uregulowanie należności z tytułu zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Jednocześnie skarżący wielokrotnie zapewniał o zamiarze podjęcia działalności gospodarczej i przeznaczenia uzyskanego z niej dochodu na poczet zaległości. Organy podatkowe nie wskazały na jakiej podstawie dokonały ustaleń, że trudności finansowe skarżącego nie pozwolą na wywiązanie się z układu ratalnego, natomiast samo stwierdzenie, że układ ratalny "wydaje się niemożliwy do realizacji" nie jest w ocenie Sądu wystarczającym argumentem. Należy wziąć pod uwagę, że w sytuacji finansowej skarżącego brak udzielenia mu ulgi w postaci rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami na raty, spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego przy czym egzekwowane kwoty będą niewielkie w porównaniu do deklarowanych rat, a wygeneruje to dodatkowo koszty egzekucyjne. Te okoliczności w opinii Sądu nie mogą pozostawać bez wpływu na podjęcie decyzji w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Dlatego też , deklaracja zapłaty przez skarżącego powyższej zaległości w ratach winna być przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceniona także z punktu widzenia "interesu publicznego".

Ważny interes publiczny – jako przesłanka umorzenia zaległości podatkowej - jest dyrektywą postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. Należy mieć także na uwadze wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa dodatkowymi kosztami pomocy. Określenie "interes publiczny" ma charakter niedookreślony, co wymaga każdorazowego dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie mogą kryć się pod tym pojęciem.

W niniejszej sprawie nie wzięto pod uwagę, że próba wyegzekwowania istniejących zaległości będzie mało skuteczna. Organy podatkowe powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia możliwości spłat rat podatku przez skarżącego w kontekście przesłanki "ważnego interesu publicznego".

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozważenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem i rozłożeniem na raty zaległości podatkowej .

Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowił zgodnie z art. 200 tej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.