Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 674/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3 a) i ust. 4, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151, art. 250;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne. I. oddala skargę II. przyznaje adwokatowi P. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 10 lutego 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 3a) i ust. 3 b) oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) po rozpatrzeniu wniosku J. S. złożonego w dniu 21.10.2010 r., odmówił umorzenia należności:

- z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03/2003 do 09/2010 w kwocie [...] zł,

- z tytułu odsetek od należności z tytułu nieopłaconych składek naliczonych na dzień 21.10.2010 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w dniu 21 października 2010 r. J. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Strona podała, iż przyczyną powstania zadłużenia był brak dochodów z prowadzonej przez niego wraz z dwoma wspólnikami spółki cywilnej. Ponadto zobowiązany w uzasadnieniu wniosku powołał się na podeszły wiek i zły stan zdrowia.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału ustalono, że zobowiązany w okresie od 23.03.2001 r. do 16.10.2010 r. był jednym z trzech wspólników spółki cywilnej działającej pod nazwą [...]. Kwota zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne J. S. za okres 03/2003-09/2010 wraz z odsetkami wynosi [...] zł. W celu dochodzenia należności, Zakład w dniu 21.01.2011 r. dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego. Tytuły wykonawcze wystawiono na łączną kwotę [...] zł.

Według zeznania podatkowego w 2009 r. J. S. osiągnął dochód z tytułu prowadzonej działalności w wysokości [...] zł. Zobowiązany ma 72 lata i jak podaje we wniosku jest osobą samotną. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie (wg oświadczenia). Wydatki niezbędne wynoszą ok. [...] zł (opłata za czynsz: [...] zł/miesiąc, opłata za energię elektryczną: [...] zł/miesiąc, opłata za gaz: [...] zł/miesiąc, opłata za telewizję kablową i internet: [...] zł/miesiąc). Ze względu na wiek i zły stan zdrowia (zaćma, utrata wzroku w lewym oku, niedosłuch) wnioskodawca nie widzi możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Posiada zobowiązania wobec:

- Banku A w kwocie [...] zł (umowa z dnia 11.02.2010 r. na 60 rat w kwotach po [...] zł miesięcznie, płatne do dnia 27.02.2015 r.)

- wg oświadczenia o stanie rodzinnym i przedłożonych wyciągów z rachunków kart kredytowych posiada także debet na rachunkach kart kredytowych, łącznie saldo ujemne -[...]zł, spłata kart kredytowych w kwocie [...] zł miesięcznie).

Powyższe zobowiązania spłacane są w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym J. S. ujawnił, że posiada samochód osobowy Polonez Caro Plus GSJ, rok produkcji 1998. Ponadto na podstawie ustaleń własnych Zakład uzyskał informację z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, że zobowiązany jest właścicielem gospodarstwa rolnego i ziemi w miejscowości turystycznej R. w województwie [...].

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. Po przeanalizowaniu okoliczności sprawy organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w wyżej wskazanym przepisie, ponieważ żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził przesłanki całkowitej nieściągalności. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego i ziemi, na której Zakład może zabezpieczyć swoje wierzytelności.

Ponadto organ wskazał, że w myśl art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powyższe przypadki szczegółowo określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności płatnikowi składek zobowiązanemu do opłacania należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W odniesieniu do pkt 1 organ stwierdził, że we wniosku o umorzenie zobowiązany wskazał, że przyczyną powstania zadłużenia nie była jego zła wola, lecz trudna sytuacja finansowa całej spółki. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że spółka została zlikwidowana i wyrejestrowana. Zobowiązany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z pobieranego świadczenia emerytalnego. Zaciągnął zobowiązanie kredytowe w Banku A z miesięczną ratą w kwocie [...] zł oraz spłaca karty kredytowe w kwocie [...] zł miesięcznie, co razem daje kwotę [...] zł. Spłata w/w kredytów wraz ze stałymi wydatkami związanymi z miesięcznym utrzymaniem w kwocie ok. [...] zł (czynsz, energia elektryczna, gaz, telewizja kablowa i internet) daje kwotę [...] zł. Symulacja miesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego nie uwzględnia kosztów wyżywienia, leków, określonych przez zobowiązanego w oświadczeniu o stanie rodzinnym jako kilkadziesiąt zł oraz kosztu wymiany okularów - raz w roku [...] zł. Podejmując się spłaty długoterminowego kredytu oraz spłaty rat kredytowych w wysokości ogółem [...] zł wnioskodawca uznał swoją sytuację materialną za stabilną. Ponadto Zakład zauważył, że rozszerzony pakiet telewizji kablowej i internet nie stanowią zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Środki przeznaczone na ten cel mogłyby być przekazywane na spłatę zadłużenia wobec ZUS.

W odniesieniu do pkt 2 rozporządzenia Zakład stwierdził, że likwidacja spółki nie nastąpiła w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które uniemożliwiłoby wnioskodawcy dalsze prowadzenie działalności.

Ponadto Zakład, nie podważając kwestii choroby zobowiązanego oraz kosztów jakie ponosi z tytułu leczenia, wskazał, że posiada on stały dochód - pobiera świadczenie emerytalne. Zobowiązany nie wykazał, by musiał sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiłoby mu uzyskanie dochodu w celu spłaty należności z tytułu składek. W związku z powyższym zdaniem organu nie zachodzi także przesłanka z pkt 3 rozporządzenia.

Zakład podkreślił przy tym, że przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oparty jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności należy każdorazowo do Zakładu, który może, ale nie musi umorzyć zaległości.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że nie wszystkie podnoszone przez niego okoliczności zostały uwzględnione przy podejmowaniu decyzji i wniósł o wzięcie pod uwagę jego trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej. Wskazał, że jego jedyny aktualny dochód to emerytura w wysokości [...] zł. Wobec łącznego zadłużenia w kwocie [...] zł minimalne miesięczne spłaty należności wynoszą: [...] zł. Niezbędne miesięczne wydatki na czynsz, energię, gaz itp. wynoszą: [...] zł. Po uwzględnieniu tych wydatków na wyżywienie, odzież, niezbędne lekarstwa skarżącemu pozostaje [...] zł. W wykazie tym nie ujęto wykorzystanego kredytu odnawialnego w koncie w banku B w wysokości [...] zł. Po uiszczeniu spłat minimalnych w danym miesiącu skarżący musi więc ponownie korzystać z dostępnych kredytów. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem skarżącego, jego sytuacji materialnej nie można uznać za stabilną i nie ma szans na zmniejszenie zadłużenia. Aktualnie skarżący nie ma też możliwości osiągania żadnych innych dodatkowych dochodów z uwagi na wiek (72 lata), a przede wszystkim na pogarszający się stan zdrowia (zaawansowana zaćma obojga oczu i ograniczenie widzenia tylko jednym okiem, zaawansowany niedosłuch, porozumiewanie tylko w ograniczonym zakresie z aparatem słuchowym). Skarżący wskazał także, iż nie posiada gospodarstwa rolnego w R., wyjaśniając że odziedziczone przed laty nieużytki o powierzchni około 200 m kw. zabrała rzeka S. podczas powodzi w 1997 r. poszerzając swoje koryto. Nie zostało to wykreślone z księgi wieczystej, o czym nawet skarżący nie wiedział, ponieważ od lat nie był obciążany podatkiem gruntowym.

Decyzją z dnia 14 lipca 2011 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że pozyskał informację ze Starostwa Powiatowego w Z., iż J. S. jest właścicielem gruntu ornego o powierzchni 0,0693 ha oraz współwłaścicielem w 1/3 części gruntu ornego, pastwiska i lasu o powierzchni 0,5860 ha. Urząd Gminy w R. przedstawił informacje dotyczące części podatkowej tych gruntów wskazując, iż łączna kwota podatku wynosi [...] zł. Z informacji dostarczonych przez Urząd Miasta w R. wynika, iż posiadane grunty nie były zalane przez rzekę. Natomiast skarżący nadal podtrzymał swoje stanowisko, twierdząc, że "fizycznie" tych gruntów nie posiada oraz przedstawił zaświadczenie z Urzędu Gminy, że nie figuruje w rejestrach podatku rolnego.

Zakład ponownie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z przyczyn oczywistych nie zachodzi przesłanka z pkt 1 w/w przepisu (ponieważ zobowiązany żyje), jak również przesłanki wymienione w punkcie 2, ponieważ zobowiązany nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości. W odniesieniu do pkt 4 wskazano, że w stosunku do firmy skarżącego nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia (pkt 4a). Wobec zobowiązanego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone, a żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził w stosunku do zobowiązanego całkowitej nieściągalności. Wobec powyższego nie zostały spełnione przesłanki z pkt 3 i 5. W odniesieniu do przesłanki z pkt 6 jest oczywistym, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym istnieje możliwość uzyskania kwoty wyższej od wysokości wydatków egzekucyjnych.

Ponadto organ ponownie stwierdził brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 a) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w pełni podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślił przy tym, że Sąd Rejonowy w Z. w dniu 25.02.2011 r. dokonał zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Zakładu, a postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego (zajęcie świadczenia emerytalnego) jest skuteczne, co daje realne szanse na odzyskanie należności.

W skardze na powyższą decyzję J. S. zarzucił nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku o umorzenie należności oraz niekorzystną dla niego, niezgodną ze stanem faktycznym interpretację przedstawionych dowodów. Wskazał, że przy spłacie świadczeń i zaciągniętych kredytów pozostają mu ledwie wystarczające środki na zakup leków i jak najskromniejsze utrzymanie. Po zajęciu przez ZUS kwoty 543 zł miesięcznie, skarżącemu nie pozostają praktycznie środki na bieżące utrzymanie, w związku z czym zaciąga kolejne długi. Skarżący podkreślił, że nie jest również możliwe podjęcie przez niego dodatkowej pracy zarobkowej, biorąc pod uwagę jego wiek (72 lata) oraz stan zdrowia (znaczny niedosłuch i postępująca zaćma). Skarżący podniósł też, że kilkusetmetrowy skrawek rozdrobnionych nieużytków zniszczonych przez erozję i położonych w górnych partiach zboczy górskich, za który gmina nawet nie nalicza podatku, nie stanowi gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wniósł nadto o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie więc z art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

W myśl art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym.

A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 kpa), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 kpa).

Natomiast system kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I SA/Gd 874/08, lex nr 483118).

W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ działał prawidłowo, to jest zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w oparciu o który ustalił stan faktyczny, to jest sytuację osobistą i majątkową skarżącego, a te ustalenia zasadniczo nie były przez skarżącego kwestionowane. Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny tych okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy Zakład stwierdził, iż w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., ponieważ zobowiązany żyje, nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości, nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia przekracza kwotę kosztów upomnienia, ponadto wobec zobowiązanego jest prowadzona skuteczna egzekucja administracyjna i dotąd nie stwierdzono jej bezskuteczności z uwagi na brak majątku. Powyższe nie było przy tym kwestionowane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym ani sądowym oraz nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy.

Nie ulega także wątpliwości na tle zgromadzonego materiału sprawy i nie było również kwestionowane przez skarżącego, że w sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia, ponieważ zobowiązany nie prowadzi już działalności gospodarczej i nie wykazał, że jej zaprzestanie nastąpiło wskutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, a jednocześnie uzyskuje dochód (z tytułu emerytury), z którego możliwe jest egzekwowanie należności i nie wykazał również konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwającej mu uzyskiwanie dochodów pozwalających na opłacenie należności.

Domagając się umorzenia należności skarżący nawiązywał natomiast do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, wskazując, że po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków, w tym kosztów kredytów oraz potrąceń na rzecz ZUS, pozostające środki nie wystarczają mu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził zaistnienia również tej przesłanki w niniejszej sprawie, a stanowisko to – w ocenie Sądu również jest prawidłowe. Wbrew zarzutom skargi zostało ono poprzedzone wyczerpującym ustaleniem i analizą wszystkich istotnych okoliczności w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej oraz zdolności płatniczych skarżącego. Natomiast wyprowadzenie przez organ odmiennych aniżeli domagał się skarżący wniosków z zebranego materiału dowodowego, przy prawidłowości tychże wniosków, nie świadczy o naruszeniu prawa. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu wynika bowiem, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i otrzymuje dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł. Bieżące wydatki związane z utrzymaniem wynoszą miesięcznie ok. [...] zł (czynsz – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, gaz – [...] zł, TV kablowa i internet – [...] zł). Natomiast największe obciążenie budżetu domowego skarżącego stanowią wydatki z tytułu spłaty kredytów – w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie.

W tym miejscu należy zauważyć, że zestawienie dochodów ([...] zł) z wydatkami związanymi z bieżącym utrzymaniem (ok. [...] zł), nawet przy uwzględnieniu w nich niekoniecznych wydatków na rozszerzony pakiet TV kablowej i internet ([...] zł) przy potrąceniach z tytułu zaległych składek w kwocie 543 zł nie wskazują na konieczność zaciągania kredytów na cele bieżącego utrzymania.

Natomiast ponoszenie ciężarów o charakterze cywilnoprawnym nie może uzasadniać umorzenia zobowiązań z tytułu zaległych składek, gdyż te ostatnie jako należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed innymi wierzytelnościami (art. 24 ust. 3 ustawy o s.u.s.). W przeciwnym razie dochodziłoby bowiem do naruszenia zasady powszechności i równości w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Niewątpliwie zatem w tej sytuacji skarżący w pierwszej kolejności winien dążyć do ustalenia takich warunków spłaty kredytów (odroczenie terminu spłaty, obniżenie wysokości rat kredytowych itp.), które umożliwiłyby mu uiszczanie należności z tytułu zaległych składek.

Niezależnie od powyższego należy też wskazać, że skarżący może również ubiegać się o ewentualne rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności z tytułu zaległych składek.

Ponadto – jak wynika z ustaleń organu skarżący oprócz dochodów z tytułu emerytury posiada również majątek w postaci samochodu osobowego marki Polonez Caro Plus, rok prod. 1998 oraz gruntu ornego o powierzchni 0,0693 ha oraz 1/3 części gruntu ornego, pastwiska i lasu o powierzchni 0,5860 ha. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że grunt ten został zalany przez rzekę nie została przy tym potwierdzona przez gminę ani Starostwo Powiatowe. Natomiast niezależnie od tego, czy posiadany przez niego grunt wchodzi w skład gospodarstwa rolnego i czy skarżący płaci z tego tytułu podatek rolny, nie ulega wątpliwości, że stanowi on składnik majątkowy, który w szczególności może zostać spieniężony w szczególności w wyniku sprzedaży.

Ponadto w dniu 25.02.2011 r. dokonano zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Zakładu, a postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego (zajęcie świadczenia emerytalnego) jest skuteczne.

Słusznie więc organ stwierdził, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, brak podstaw do umorzenia należności, stwierdzając że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia i uznając, że istnieją realne szanse na wyegzekwowanie należności.

W tej sytuacji, jako że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).