Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 970/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 63, art. 96-97
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego T. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar NATURA 2000 - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009r. znak: [...], stwierdził obowiązek:

1.przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięcia polegającego na poborze piasku z koryta rzeki W. na odcinku od km [...] do km [...] oraz prowadzeniu robót w wodzie i składowaniu wydobytego piasku na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości P., gmina K.,

2.przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na ww. obszar chroniony, oraz

3.określił jego zakres.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm. zwanego w dalszej części k.p.a), po rozpatrzeniu zażalenia J. C. z dnia [...] czerwca 2009 r. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia zakresu raportu w pkt 3 i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uchylając pkt 3 zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. (PLB [...]) poprzez wskazanie by raport zawierał:

a) charakterystykę całego przedsięwzięcia;

b) charakterystykę procesów morfologicznych w obrębie koryta rzecznego wraz z określeniem zasięgu przestrzennego i skali procesów agradacji i degradacji rzecznej wywołanej realizacją zamierzenia, wraz z bilansem rumoru (kruszywa) napływającego z prądem do intensywnie eksploatowanego w tym zakresie odcinka W., łącznie z porównaniem wielkości pozyskania tego kruszywa przez wszystkie wydobywające go spółki (od G. do N.) - ze szczególnym uwzględnieniem poboru piasku zaplanowanego w ramach planowanego przedsięwzięcia - określenie na podstawie uzyskanych wyników maksymalnej dopuszczalnej wielkości wydobycia;

c) opis elementów przyrodniczych objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, obejmujący gatunki ptaków będące przedmiotem ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. (PLB[...]) oraz siedliska ich występowania;

d) opis przewidywanych skutków dla obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. (PLB [...]) w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia;

e) opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko, średnio i długoterminowe oddziaływania na obszar Natura 2000 - szczególnie należy przeanalizować wpływ poboru piasku i jego składowania na siedliska będące miejscem występowania gatunków ptaków będących przedmiotem ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. (PLB[...]) występujące w rejonie inwestycji, oraz na te gatunki;

f) opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie i ograniczane ewentualnych negatywnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;

g) przedstawienie analizowanych w raporcie zagadnień w formie graficznej i kartograficznej, skali umożliwiającej kompleksowe przedstawienie wyników analizy oddziaływania na obszar Natura 2000;

h) streszczenie w języku niespecjalistycznym informacji zawartych w raporcie, w odniesieniu do każdego elementu raportu;

i) nazwisko autora raportu;

j) źródła informacji stanowiące podstawę do sporządzenia raportu.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż 27 maja 2009 r. J. C., działając zgodnie z postanowieniem Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., przedłożył Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] dokumenty, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, ze zm. zwaną dalej OOŚ), w celu przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. przedsięwzięcia polegającego na poborze piasku z koryta rzeki W., na odcinku od km [...] do km [...] oraz prowadzenia robót w wodzie i składowanie wydobytego piasku na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości P.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o jego oddziaływaniu na obszar Natura 2000 i ustalił zakres tego raportu, nakazując, by uwzględniał on m.in.:

- warianty wymagające zbadania polegające na zaniechaniu poboru w okresie lęgowym ptaków, składowania wydobytego kruszywa poza międzywalem W., utrzymania drożności rzeki w inny niż wydobycie sposób, ograniczenie wielkości planowanego do pozyskania materiału;

- oddziaływania bezpośrednie, wtórne i skumulowane na cele ochrony obszarów Natura 2000, w tym ichtiofaunę i bezkręgowce omawianego terenu na etapie eksploatacji inwestycji, a także jej likwidacji; - opis i analizę wpływu przedsięwzięcia na awifaunę zasiedlającą teren wydobycia i składowania piasku i występujące tam siedliska przyrodnicze; - wyniki badań przeprowadzonych w zakresie charakterystyki procesów morfologicznych w obrębie koryta rzecznego wraz z określeniem zasięgu przestrzennego i skali procesów agradacji i degradacji rzecznej wywołanej realizacją zamierzenia; - bilans rumoru (kruszywa) napływającego z prądem do intensywnie eksploatowanego w tym zakresie odcinka W., wraz z porównaniem wielkości pozyskania tego kruszywa przez wszystkie wydobywające go spółki (od G. do N.) - ze szczególnym uwzględnieniem poboru piasku zaplanowanego w ramach planowanego przedsięwzięcia i określenia na podstawie uzyskanych wyników maksymalnej dopuszczalnej wielkości wydobycia.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji stwierdził, że teren objęty planowanym przedsięwzięciem zlokalizowany jest w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. Planowane przedsięwzięcie stanowi zatem potencjalne zagrożenie dla realizacji celów ochrony tego obszaru poprzez zakłócenie procesu naturalnego odtwarzania się wysp i wypłyceń stanowiących miejsca występowania cennych gatunków ptaków oraz wprowadzenie w rejon dotychczas niezurbanizowany ruchu ciężarowego o nasileniu 30-50 pojazdów dziennie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. C. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nałożył na niego obowiązek przedłożenia szeregu opracowań związanych z ochroną obszaru Natura 2000, w zakresie ichtiofauny, awifauny, charakterystyki procesów morfologicznych oraz sporządzenie bilansu rumoru kruszywa, co wiązałoby się z poniesieniem przez niego dużych kosztów finansowych. Skarżący wskazał również, że pracujące obecnie spółki zajmujące się wydobywaniem kruszywa na terenie obszaru Natura 2000 nie zostały zobligowane do wykonania powyższych opracowań. Podkreślił on również, że prowadzona przez niego sprawa w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego jest na zaawansowanym etapie i była prowadzona z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych i obecnie jest w posiadaniu pozytywnej opinii KZGW, z której wynika, że planowane przedsięwzięcie nie stanowi zagrożenia. Ponadto Skarżący podkreślił, iż w czasie złożenia przez niego wniosku obowiązywały przepisy prawne według których spełnił wszystkie wymagania w celu uzyskania pozwolenia wodno-prawnego. Natomiast w trakcie prowadzenia postępowania przepisy uległy zmianie, a jego wniosek został rozpatrzony w nowym, obecnie obowiązującym systemie prawnym.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uznał, iż Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] w swoim postanowieniu słusznie wskazał, że realizacja planowanej inwestycji może negatywnie wpłynąć na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D., jednak w niewystarczający sposób ocenił potencjalny wpływ planowanego przedsięwzięcia. Nie wskazał w jaki sposób i na jakie przedmioty ochrony może ono negatywnie oddziaływać. Organ I instancji ograniczył się do wymienienia wszystkich gatunków ptaków będących przedmiotami ochrony w całym obszarze Natura 2000 D., bez analizy, które z nich są uzależnione od odnawiających się cyklicznie łach śródkorytowych i w jaki sposób realizacja przedsięwzięcia może doprowadzić do ich zniszczenia, a tym samym negatywnie wpłynąć na ich właściwy stan ochrony w przedmiotowym obszarze Natura 2000. Wobec powyższego organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie wskazał, iż przedsięwzięcie polegające na poborze piasku z koryta rzeki W. oraz prowadzeniu robót w wodzie i składowaniu wydobytego piasku, może negatywnie oddziaływać na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. Obszar ten obejmuje odcinek W. od D. do P. W. w obrębie obszaru ma charakter rzeki roztopowej, o naturalnym korycie, w którym licznie występują wyspy, zwłaszcza w części północnej obszaru. Brzegi rzeki oraz taras zalewowy zarośnięte są eksploatowaną komercyjnie wikliną. W niektórych fragmentach obszaru zachowały się relikty łęgów nadrzecznych. Występujące na terenie obszaru wyspy mają charakter piaszczystych łach lub są porośnięte roślinnością zielną, a także zaroślami topolowymi i wierzbowymi. Corocznie niektóre z wysp zanikają, inne przemieszczają się w dół koryta, zmieniają wielkość lub kształt, a czasem zarastają roślinnością. Cały czas powstają również nowe ławice, które bardzo szybko mogą się przekształcić w stałe wyspy.

Na terenie obszaru Natura 2000 D. przedmiotami ochrony jest obecnie co najmniej 26 gatunków ptaków z załącznika I Dyrektywy ptasiej. Obszar ten jest jedną z najważniejszych ostoi ptasich wyznaczonych dla ochrony rybitwy rzecznej i rybitwy białoczelnej. Jest to również jedno z kluczowych lęgowisk kraju dla ohara , nurogęsia, sieweczki rzecznej i ostrygojada. Przede wszystkim obszar ten ma jednak kluczowe znaczenie dla ochrony sieweczki obrożnej i mewy pospolitej, których populacje lęgowe w obszarze stanowią od ok. 30-35% populacji krajowej (sieweczka obrożna) i ponad 75% (mewa pospolita) wszystkich ptaków zasiedlających Polskę. Ponadto obszar ten jest również ważnym szlakiem wędrówkowym dla wielu innych gatunków ptaków.

Przedmiotowe przedsięwzięcie polega na poborze piasku z koryta rzeki W. oraz prowadzeniu robót w wodzie i składowaniu wydobytego piasku. Planowana inwestycja w całości położona jest w granicach ww. obszaru Natura 2000. Wnioskowane pozwolenie na pobór i składowanie piasku będzie obowiązywało 5 lat. Zgodnie z informacjami zawartymi w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia (KIP) prace wydobywcze będą prowadzone w rzece pasem o szerokości 100 m i długości 350 m, co daje całkowitą powierzchnię 3,5 ha. Planowane wydobycie kruszywa szacowane jest na poziomie około 77 000 m3. Wydobyty piasek będzie składowany na lewym brzegu rzeki w postaci prostokąta o bokach 70 mx 200 m i zajmie łącznie powierzchnię 1,4 ha. Na składowisku zlokalizowane będą również 3 przenośne kontenery stanowiące zaplecze dla pracowników oraz przenośna toaleta.

Skarżący wskazał, że wydobyty piasek będzie podlegał obrotowi gospodarczemu, a jego transport z miejsca do odbiorcy odbywać się będzie istniejącą drogą utwardzoną płytami betonowymi typu MON oraz drogą asfaltową łączącą się z szosą krajową nr [...], w związku z czym przewiduje się, że natężenie ruchu samochodów ciężarowych będzie się utrzymywać na poziomie 30-50 pojazdów dziennie. Ponadto do prac związanych ze składowaniem, sortowaniem i dystrybucją kruszywa skarżący na terenie planowanego przedsięwzięcia będzie używał następujących maszyn budowlanych: ładowarka, spychacz oraz sortownik kruszywa. W dokumencie tym skarżący wskazał również, że planowana ilość wydobywanego kruszywa będzie podlegać naturalnemu procesowi samoodnawiania. Dodatkowo skarżący podkreślił, że planowane wydobycie kruszywa będzie miało również na celu poprawę warunków żeglugowych na rzece oraz likwidację zagrożeń powodziowych. W związku z czym w przedstawionej przez skarżącego dokumentacji stwierdzono, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało negatywnego wpływu na obszar Natura 2000. Zdaniem organu odwoławczego planowane przedsięwzięcie może negatywnie wpływać na gatunki ptaków będące przedmiotami ochrony w w/w obszarze poprzez zniszczenie ich siedlisk oraz wprowadzenie nowego źródła hałasu w miejscu które znajduje się w bliskim sąsiedztwie ich kolonii lęgowych. Planowana eksploatacja kruszywa perspektywie kilku lat może doprowadzić do zdewastowania brzegu rzeki na odcinku kilkuset metrów oraz trwałego przekształcenia koryta rzeki, co w konsekwencji doprowadzi do zmniejszenia możliwości odtwarzania się wysp na tym odcinku rzeki i zniknięcia wypłyceń stanowiących miejsca żerowania chronionych gatunków ptaków.

Na podstawie zgromadzonych materiałów organ odwoławczy ustalił, że odcinek rzeki planowany do prowadzenia poboru piasku położony jest między dwoma szczególnie cennymi fragmentami obszaru Natura 2000. Miejsca te charakteryzują się dużą liczebnością gatunków ptaków, które są przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 D. PLB [...]. O randze tych miejsc świadczy również objęcie ich wyższą formą ochrony przyrody jaką jest rezerwat przyrody (Rezerwat W. i Rezerwat L.). Ponadto sam odcinek rzeki planowany do prowadzenia wydobycia piasku stanowi, zgodnie z KIP dostarczonym przez skarżącego, teren cyklicznego odnawiania się rumowiska rzecznego wraz z pojawiającymi się w okresie letnim wypłyceniami, co potwierdzają ortofotomapy przedmiotowego terenu. Zdaniem Organu II instancji przedmiotowy teren ze względu na usytuowanie i charakter stanowi miejsce występowania gatunków ptaków, których biologia jest ściśle powiązana z tego typu siedliskami. Należy podkreślić, że w odniesieniu do ochrony wcześniej wymienionych gatunków ważne jest zapewnienie możliwości ciągłego odtwarzania się wysp w korycie rzeki, tym bardziej, że tereny dogodne dla ich bytowania ulegają dynamicznym zmianom w wyniku zarastania bądź rozmywania. Zdaniem Organu odwoławczego skala planowanego przedsięwzięcia może doprowadzić do zniszczenia nie tylko terenu, na którym będzie prowadzone wydobycie, ale również przyspieszyć proces rozmywania wysp znajdujących się na odcinku rzeki poniżej inwestycji, który również obejmuje cenne siedliska chronionych w obszarze Natura 2000 ptaków. Ponadto dla większość gatunków ptaków będących przedmiotami ochrony w obszarze Natura 2000 D. wprowadzenie w okresie lęgowym dodatkowego źródła hałasu, jakim z pewnością będzie pracująca pompa, ruch ciężarowy, sprzęt budowlany i pracownicy wiązać się może z porzuceniem przez nie gniazd, a to z kolei może doprowadzić do utraty lęgu. Planowane przedsięwzięcie będzie prowadzone zgodnie z KIP na odcinku rzeki o długości 350 metrów, natomiast dystans ucieczki po przekroczeniu, którego rybitwy lub sieweczki obawiają się zbliżyć do lęgu wynosi - w zależności od gatunku, osobnika i fazy lęgu - od 300 do 500 m (Chylarecki P. i Sawicki G. Ostoja ptaków [...], Warszawa 2004). Można więc założyć, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia strefa wyłączenia terenu z prowadzenia lęgów przez chronione gatunki ptaków, ze względu na hałas, wzrośnie proporcjonalnie od 300 do 500 m powyżej i poniżej miejsca prowadzenia eksploatacji kruszywa.

Organ podkreślił również, że planowane przedsięwzięcie będzie kolejną inwestycją o podobnym charakterze realizowaną w dolinie rzeki W. Zgodnie z danymi zebranymi przez T. w samym województwie [...] wydano do 21 listopada 2009 r. 5 pozwoleń na prowadzenie wydobycia kruszywa na terenie obszaru Natura 2000 D.

Z uwagi na fakt, iż przedsięwzięcie realizowane jest w celu prowadzenia wieloletniej działalności wydobywczej, a pozwolenie, będzie obowiązywało 5 lat, istotne jest określenie przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na przedmioty obszaru Natura 2000, obejmujące bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, stałe i chwilowe oddziaływania. Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 powinna uwzględniać analizę skumulowanych efektów danej inwestycji z innymi istniejącymi i planowanymi przedsięwzięciami, które mogą mieć znaczenie dla celów ochrony obszarów Natura 2000. Planowane przedsięwzięcia muszą podlegać odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-127/02, Waddenzee). Biorąc pod uwagę łącznie uwarunkowania określone w art. 63 ust 1 ustawy oraz informacje zawarte w KIP, w szczególności lokalizację i ilość planowanego poboru piasku, należy stwierdzić, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia może prowadzić do degradacji siedlisk gatunków ptaków związanych z wyspami i łachami znajdującymi się w dolinie rzeki W.

Wobec powyższego organ stwierdził, że przedsięwzięcie może znacząco wpływać na gatunki ptaków będące przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000 i ich siedliska, dlatego też niezbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w określonym zakresie.

Odnosząc się natomiast do nałożonego przez Organ l instancji w sentencji skarżonego postanowienia zbyt szerokiego obowiązku oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, organ odwoławczy uznał, iż bezzasadnym było zawarcie w zaskarżonym postanowieniu wymogu przeanalizowania przez skarżącego wpływu planowanego przedsięwzięcia na ichtiofaunę i bezkręgowce znajdujące się w zasięgu inwestycji.

Skargę na powyższe postanowienie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T., z siedzibą w G., uczestniczące w postępowaniu na prawach strony.

Skarżący wnosi o uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. w części, w której uchyla ono część postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2009r. (punkt 3 postanowienia organu I instancji) i orzeka o nowym brzmieniu tegoż punktu.

Zaskarżonemu w powyższy sposób postanowieniu T. zarzuca, że zostało wydane z rażącym naruszeniem zapisu art. 97 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 z 2008 r., poz. 1227, z późn. zm.), w związku z art. 68 ust. 2 pkt. 2 lit. "b" tej ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż chociaż zgadza się z Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, iż dla przedsięwzięcia polegającego na poborze z W. i składowaniu piasku w obszarze sieci Natura 2000 o nazwie "D." konieczne jest sporządzenie raportu o jego oddziaływaniu na ten obszar, to jednak T. uważa, iż usunięcie w zaskarżonym postanowieniu zakresu merytorycznego raportu sporządzenia szczegółowej analizy zagadnień dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na występujące w międzywalu W. gatunki ryb ( ichtiofaunę) i zwierząt bezkręgowych, jest jaskrawo sprzeczne z zapisem przywołanego w skardze art. 97 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

T. wskazuje, iż omawiany obszar specjalnej ochrony ptaków sieci NATURA 2000 o nazwie "D." został ustanowiony - jak wynika ze Standardowego Formularza Danych, opracowanego i zatwierdzonego dla tego obszaru przez GDOŚ przede wszystkim dla gatunków ptaków rybożernych, takich jak: rybitwa rzeczna, rybitwa białoczelna, zimorodek, których istotne dla ochrony tych zagrożonych w naszym kraju i w Unii Europejskiej populacje gniazdują i/lub regularnie bytują nad W. Ten sam wywód dotyczy występowania w środkowym biegu W. licznych gatunków ptaków odżywiających się drobnymi zwierzętami bezkręgowymi, często zasiedlającymi np. piaszczyste namuły rzeki. T. wskazuje tu na przykład takich gatunków, jak mewa czarnogłowa, derkacz, brodźce (np. piskliwy), biegusy (np. zmienny), batalion itp. Tym samym, zdaniem T., zasadne jest następujące wnioskowanie:

1) Obszar specjalnej ochrony ptaków sieci Natura 2000 "D." został ustanowiony dla wielu rzadkich i zagrożonych w swoim bycie gatunków ptaków rybożernych oraz odżywiających się zwierzętami bezkręgowymi (np. owadami, wieloszczetami, ślimakami itp.),

2) Celem ochrony wymienionego powyżej obszaru jest nie tylko bezpośrednie zachowanie populacji wybranych gatunków ptaków (spośród wymienionych w Zał. I do unijnej Dyrektywy Ptasiej), dla których obszar ten został ustanowiony, lecz również zachowanie w nie pogorszonym stanie środowiska tych ptaków (w omawianym przypadku - w środkowym odcinku W. w woj. [...]),

3) Baza pokarmowa wskazanych w niniejszej skardze gatunków ptaków (rybożernych, jak i odżywiających się bezkręgowcami) stanowi zasadniczy element środowiska tworzącego omawiany obszar sieci Natura 2000 i - jednocześnie - warunek numer jeden pomyślnej ochrony ptaków, dla których ustanowiono ten obszar.

4) Planowane przedsięwzięcie, w związku z okolicznością iż ma dotyczyć bezpośrednio ekosystemu wodnego (środowiska życia ryb - ichtiofauny), jak i

ekosystemów od wody zależnych (nadbrzeżnych) -w których bytują zwierzęta bezkręgowe, może znacząco negatywnie oddziaływać na wymienione dwie grupy zwierząt, czyli na podstawową bazę pokarmową dla wskazanych przykładowo w skardze wielu gatunków ptaków z Zał. I Dyrektywy Ptasiej.

Wobec powyższego, mając na uwadze ustawowe uprawnienia organu ochrony środowiska, nakładającego obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko lub na obszar sieci Natura 2000 i wskazującego zakres tego raportu, określone w art. 68 ust. 2 pkt. 2 lit. "b" ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, które mają zastosowanie również w omawianym przypadku (patrz - art. 97 ust. 3 przywołanej ustawy) należy stwierdzić, że postanowienie GDOŚ z dnia [...] kwietnia b.r., w swojej części w której uchylono w nim pierwotne brzmienie punktu 3 postanowienia organu I instancji - Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2009r. jest sprzeczne z przytoczonymi w skardze przepisami art. 97 ust. 3 i 4 ustawy "ocenowej". W związku z powyższym zaskarżone postanowienie GDOŚ zasługuje na uchylenie w części, wskazanej we wstępie niniejszej skargi przez T.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionej w niej zarzutów uznał je za niezasadne i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2011r., wydane w oparciu o art. 97 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, ze zm. zwaną dalej ustawą). Ustęp 1 przedmiotowego przepisu stanowi, iż po otrzymaniu dokumentów o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcie z innymi przedsięwzięciami, w drodze postanowienia obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek J. C., który przedłożył Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] dokumenty, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy, w celu przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. przedsięwzięcia polegającego na poborze piasku z koryta rzeki W., na odcinku od km [...] do km [...] oraz prowadzenia robót w wodzie i składowanie wydobytego piasku na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości P.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o jego oddziaływaniu na obszar Natura 2000 i w pkt. 3 ustalił zakres tego raportu, nakazując, by uwzględniał on m.in.:

- warianty wymagające zbadania polegające na zaniechaniu poboru w okresie lęgowym ptaków, składowania wydobytego kruszywa poza międzywalem W., utrzymania drożności rzeki w inny niż wydobycie sposób, ograniczenie wielkości planowanego do pozyskania materiału;

- oddziaływania bezpośrednie, wtórne i skumulowane na cele ochrony obszarów Natura 2000, w tym ichtiofaunę i bezkręgowce omawianego terenu na etapie eksploatacji inwestycji, a także jej likwidacji; - opis i analizę wpływu przedsięwzięcia na awifaunę zasiedlającą teren wydobycia i składowania piasku i występujące tam siedliska przyrodnicze; - wyniki badań przeprowadzonych w zakresie charakterystyki procesów morfologicznych w obrębie koryta rzecznego wraz z określeniem zasięgu przestrzennego i skali procesów agradacji i degradacji rzecznej wywołanej realizacją zamierzenia; - bilans rumoru (kruszywa) napływającego z prądem do intensywnie eksploatowanego w tym zakresie odcinka W., wraz z porównaniem wielkości pozyskania tego kruszywa przez wszystkie wydobywające go spółki (od G. do N.) - ze szczególnym uwzględnieniem poboru piasku zaplanowanego w ramach planowanego przedsięwzięcia i określenia na podstawie uzyskanych wyników maksymalnej dopuszczalnej wielkości wydobycia.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, zaskarżonym postanowieniem działając na podstawie art. 138 §2 pkt 2 k.p.a, zmienił zakres raportu określony przez organ I instancji, wskazując, iż organ I instancji, określając go, nałożył na wnioskodawcę obowiązek zawarcia w raporcie oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na ichtiofaunę oraz bezkręgowce znajdujące się w zasięgu planowanej inwestycji, które nie stanowią przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 D. (PLB[...]), czyli nałożył zakres sprzeczny z zapisami art. 97 ust. 4 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi zastrzeżeń organów i skarżącego, okoliczność, iż w sprawie zasadnym było nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o jego oddziaływaniu na obszar Natura 2000.

Orzekające w sprawie organy uznały bowiem, iż planowane przedsięwzięcie, polegające na poborze piasku z koryta rzeki W. na odcinku od km [...] do km [...] oraz prowadzeniu robót w wodzie i składowaniu wydobytego piasku na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości P., gmina K., może znacząco wpływać na gatunki ptaków będące przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000 i ich siedliska, dlatego też niezbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w określonym zakresie.

Dokonując oceny przedmiotowej sprawy w powyższym zakresie, Sąd uznał, iż analiza i ocena przeprowadzona przez orzekające w sprawie organy a przede wszystkim organ odwoławczy uzasadnia w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, iż rozstrzygnięcie organów w zakresie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o jego oddziaływaniu na ten obszar, jest zgodne z art. 97 ust. 1 ustawy.

We wniesionej do Sądu skardze, skarżący- T. z siedzibą w G., kwestionuje jedynie zakres raportu jaki został określony przez organ II instancji. W ocenie skarżącego usunięcie w zaskarżonym postanowieniu z zakresu merytorycznego raportu sporządzenia szczegółowej analizy zagadnień dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na występujące w międzywalu W. gatunki ryb ( ichtiofaunę) i zwierząt bezkręgowych, jest jaskrawo sprzeczne z zapisem przywołanego w skardze art. 97 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Obszar specjalnej ochrony ptaków sieci Natura 2000 "D." został bowiem ustanowiony dla wielu rzadkich i zagrożonych w swoim bycie gatunków ptaków rybożernych oraz odżywiających się zwierzętami bezkręgowymi. Celem ochrony wymienionego powyżej obszaru jest zatem nie tylko bezpośrednie zachowanie populacji wybranych gatunków ptaków (spośród wymienionych w Zał. I do unijnej Dyrektywy Ptasiej), dla których obszar ten został ustanowiony, lecz również zachowanie w nie pogorszonym stanie środowiska tych ptaków (w omawianym przypadku - w środkowym odcinku W. w woj. [...]). Tym samym baza pokarmowa tych ptaków (rybożernych, jak i odżywiających się bezkręgowcami) stanowi zasadniczy element środowiska tworzącego omawiany obszar sieci Natura 2000 i - jednocześnie - warunek numer jeden pomyślnej ochrony ptaków, dla których ustanowiono ten obszar. Planowane zaś przedsięwzięcie, w związku z okolicznością iż ma dotyczyć bezpośrednio ekosystemu wodnego (środowiska życia ryb - ichtiofauny), jak i ekosystemów od wody zależnych (nadbrzeżnych) -w których bytują zwierzęta bezkręgowe, może znacząco negatywnie oddziaływać na wymienione dwie grupy zwierząt, czyli na podstawową bazę pokarmową dla wskazanych przykładowo w skardze wielu gatunków ptaków z Zał. I Dyrektywy Ptasiej.

Odnosząc się do powyższego zarzutu, Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, iż Obszar Natura 2000 D. (PLB[...]) został wyznaczony w celu zapewnienia właściwej ochrony szeregu gatunkom ptaków związanych z wyspami i łachami znajdującymi się w dolinie rzeki W. Do najważniejszych gatunków ptaków stanowiących przedmioty ochrony tego obszaru należą jak wskazano zarówno w zaskarżonym postanowieniu jak i skardze rybitwa rzeczna, rybitwa białoczelna, ohar, nurogęś, sieweczka rzeczna i ostrygojad.

Organ II instancji rozpoznając niniejszą sprawę wziął pod uwagę zarówno powyższą okoliczność, jak i uwarunkowania określone w art. 63 ust 1 ustawy, w szczególności w zakresie skali przedsięwzięcia, jego wielkości, powiązania z innymi przedsięwzięciami, lokalizację, ilość planowanego poboru piasku, czasu jego trwania, rodzaju i skali jego oddziaływania, jak również możliwego zagrożenia dla środowiska. Należy jednak wskazać, iż dokonując powyższej analizy organ ten musiał zgodnie z art. 97 ust. 4 ustawy, ograniczyć zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 do określenia oddziaływania przedsięwzięcia jedynie na dany obszar Natura 2000, czyli w tym przypadku na gatunki ptaków będące przedmiotami ochrony ww. obszaru Natura 2000 i ich siedliska. Wbrew zarzutom skargi, słusznie zatem organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji, nakładając na wnioskodawcę obowiązek zawarcia w raporcie oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na ichtiofaunę oraz bezkręgowce znajdujące się w zasięgu planowanej inwestycji, które nie stanowią przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 D. (PLB [...]), naruszył art. 97 ust. 4 ustawy. Sama bowiem okoliczność, iż planowane przedsięwzięcie ma dotyczyć bezpośrednio ekosystemu wodnego, jak i ekosystemów od wody zależnych (nadbrzeżnych) w których bytują zwierzęta stanowiące pokarm dla chronionych w ramach Natury 2000 ptaków, nie daje jeszcze podstawy do nakładania przez organy obowiązku przeprowadzania tak szeroko rozumianej oceny oddziaływania przedsięwzięcia tj. odnoszącej się oprócz ptaków i ich siedlisk, również do ichtiofauny i bezkręgowców występujących na tym terenie.

Tym samym, ustalony przez organ odwoławczy zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zdaniem Sądu jest zgodny z art. 97 ust. 4 ustawy, zobowiązuje on bowiem inwestora do wskazania, by raport w szczególności zawierał opis elementów przyrodniczych objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, obejmujący gatunki ptaków będące przedmiotem ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. (PLB[...]), siedliska ich występowania oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko, średnio i długoterminowe oddziaływania na obszar Natura 2000 - szczególnie należy przeanalizować wpływ poboru piasku i jego składowania na siedliska będące miejscem występowania gatunków ptaków będących przedmiotem ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. (PLB[...]) występujące w rejonie inwestycji, oraz na te gatunki.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż przy tak określonym zakresie raportu, podmiot go opracowujący nie jest obecnie zobligowany do zbadania wszystkich czynników (w tym również zagrożeń dla bazy pokarmowej ptaków), jeżeli okaże się, że w związku z poborem piasku mogą one negatywnie wpływać na populację ptaków będących przedmiotem ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 D. i ich siedliska.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2011r. nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.