Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1317/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34
journal: Dz.U. 2017 poz 783
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 lutego 2021 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 661/17 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] na rzecz M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 listopada 2017 r., II SA/Lu 661/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Lubinie w sprawie ze skargi M. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (LPWIS) z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej w związku z wprowadzeniem do obrotu środków zastępczych, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt 2. zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, w wyniku przeszukania przez funkcjonariuszy policji mieszkania zajmowanego przez M. S., zabezpieczono krystaliczną, częściowo zbryloną substancję koloru jasnobeżowego, znajdującą się w dwóch czarnych workach, wagę elektroniczną, laptop, telefony, karty SIM, odręczne notatki skarżącego i naklejki nadawcze. Następnie, w urzędzie pocztowym funkcjonariusze policji zabezpieczyli 11 przesyłek zawierających podobną substancję, o łącznej wadze ok. 11 kg, nadanych na różnych adresatów, a faktycznie przewidzianych do odbioru przez skarżącego.

Zabezpieczone przez funkcjonariuszy substancje zostały poddane opinii biegłego z zakresu kryminalistycznych badań chemicznych, z których wynika, że w składzie zabezpieczonych substancji stwierdzono 4-chlorometkatynon (4-CMC, klefedron), który wykazuje działanie psychoaktywne i nie jest ujęty w załącznikach do ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2017, poz. 783 ze zm., Upn).

Kolejno wskazano, że decyzją z [...] października 2016 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (PPIS) zakazał wprowadzenia do obrotu środka zastępczego w postaci krystalicznej, częściowo zbrylonej substancji koloru jasnobeżowego, zawierającego 4-CMC (4-chlorometkatynon), zabezpieczonego w dniach 26 sierpnia – 4 września 2015 r. (pkt 1), nakazał wycofanie środka zastępczego z obrotu (pkt 2) oraz orzekł o przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczeniu środka zastępczego (pkt 3). Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego i wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna.

Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z [...] listopada 2016 r., PPIS w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych, zaś decyzją z [...] grudnia 2016 r. wymierzył M. S. karę w wysokości 50 000 zł, jednocześnie decyzji tej nadając rygor natychmiastowej wykonalności.

W wyroku przytoczono dalej, że w wyniku wniesionego przez M. S. odwołania, LPWIS decyzją z [...] kwietnia 2017 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia pozostaje to, czy strona miała świadomość, że wprowadzona substancja należy do grupy środków zastępczych. Skarżący znał nazwę sprowadzanego środka i miał możliwość sprawdzenia co to za substancja. W toku postępowania przyznał się do zgromadzenia znacznej ilości tej substancji. Przyznał także, że wcześniej zamawiał już tę substancję, jednak pod innymi nazwiskami, ponieważ celnicy zatrzymali kiedyś zamówiony środek i nie chciał, żeby taka sytuacja się powtórzyła.

Organ odwoławczy uznał, że twierdzenia strony w zakresie sposobu wykorzystania sprowadzonej substancji i celu zakupu nie zasługują na uwzględnienie, próba udowodnienia jej właściwości czyszczących była nieprzekonywująca, zaś skarżący, mimo zapewnień, nie przedstawił dokumentów towarzyszących transakcji. Ponadto sposób składania zamówień, wykorzystywanie w tym celu fikcyjnych danych osobowych, okoliczności odbioru przesyłek, miejsce przechowywania substancji, jej ilość oraz zanieczyszczona środkiem waga, przemawiają za tym, że skontrolowana substancja była przeznaczona do obrotu w rozumieniu art. 4 pkt 34 Upn.

W konsekwencji przyjęto, że w okolicznościach niniejszej sprawy adekwatna będzie kara pieniężna w wysokości 50 000 zł.

Dalej przywołano w wyroku, że w skardze na decyzję LPWIS M. S. wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm., K.p.a.), mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez pobieżne, a nie dokładne wyjaśnienie sprawy, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się w:

- nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji treści postanowienia Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] (KWP), wydanego [...] grudnia 2015 r. w sprawie [...], na mocy którego postępowanie karne prowadzone w sprawie wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków zastępczych zostało umorzone, zaś w treści uzasadnienia tego postanowienia wskazano, że przesłuchanie świadków nie potwierdziło, aby skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy;

- nieuwzględnienie, że w toku postępowania karnego nie zgromadzono innych dowodów mogących potwierdzić wprowadzanie do obrotu środka zastępczego;

- niewskazaniu, jakie dowody według opinii organu świadczą o spełnieniu przesłanek odpowiedzialności z art. 52a ust. 1 i 2 Upn, tj. które dowody wskazują na wprowadzanie obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka zastępczego;

- nieustalenie, jaka ewentualnie ilość środka zastępczego oraz w jakim okresie została wprowadzona do obrotu z jednoczesnym apriorycznym przyjęciem, że taki proceder miał miejsce;

- wymierzenie kary pieniężnej bez poczynienia ustaleń w zakresie ilości wprowadzonego do obrotu środka zastępczego pomimo, że zgodnie art. 52a ust. 3 Upn, wysokość kary pieniężnej jest uzależniona od ilości wprowadzonego do obrotu środka zastępczego;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 4 ust. 34 oraz art. 52a ust. 1 Upn, poprzez błędną wykładnię polegającą na:

- uznaniu, że adresatem normy zawartej w art. 52a ust. 1 jest także posiadacz – odbiorca środka zastępczego;

- uznaniu, że w zakresie przesłanki wprowadzenia do obrotu środka zastępczego mieści się także zachowanie polegające na nabyciu tego środka przez dany podmiot w celu własnego spożycia;

- utożsamieniu odbiorcy środka zastępczego (osoby trzeciej w rozumieniu powołanych przepisów), z podmiotem dystrybuującym ten środek, tj. z podmiotem wprowadzającym do obrotu.

W odpowiedzi na skargę LPWIS wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Lublinie uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję.

W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organy administracji sanitarnej przy nakładaniu kary administracyjnej oparły się wyłącznie na domniemaniu, że zakwestionowane środki zastępcze były w przeszłości i miały zostać w przyszłości wprowadzone do obrotu. W świetle obowiązujących regulacji normatywnych, wydanie decyzji w oparciu o domniemanie – zdaniem tegoż sądu – jest niedopuszczalne, choćby owo domniemanie było poparte logiczną argumentacją dotyczącą okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji podzielił w całości stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Krakowie z 12 października 2017 r., II SA/Kr 648/17 (w wyroku omyłkowo podano powyższą sygnaturę, chodzi o sprawę III SA/Kr 648/17 – uwaga Sądu), który uznał, że samo przygotowanie do wprowadzenia do obiegu znacznej ilości środków zastępczych nie jest jednak wystarczające do uznania, że to wprowadzenie nastąpiło. Może mieć ono znaczenie dla wysokości wymierzonej kary, ale tylko wówczas, gdy już stwierdzono (za pomocą jednoznacznych dowodów) wprowadzenie chociaż ich części do obiegu, bowiem istnienie dowodów w tym przedmiocie, oddziałuje na wymiar kary pieniężnej przewidzianej w art. 52a ust. 1 Upn.

WSA w Lublinie końcowo wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy dostosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu. Podkreślano, że dla przypisania konkretnej osobie odpowiedzialności z art. 52a ust. 1 Upn, konieczne jest wskazanie rzeczywistych dowodów świadczących o wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Dowodów nie mogą zastąpić domniemania, że do takiej czynności doszło lub mogło dojść.

Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., sąd wojewódzki sprostował z urzędu błąd rachunkowy w pkt 2 sentencji swego wyroku z 30 listopada 2017 r. w wysokości kwoty zasądzonej na rzecz M. S., w ten sposób, że zamiast "6.917 zł" wpisano "5.117 zł".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł LPWIS, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Skarżący kasacyjnie organ zarzuca w trybie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., Ppsa) naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj. art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 Upn w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 Ppsa przez niesłuszne przyjęcie tezy, że całokształt okoliczności wykazanych w sprawie, w tym wskazujących na zorganizowany przez stronę proceder wprowadzania do obrotu środków zastępczych nie wyczerpuje znamion dyspozycji przedmiotowych norm prawnych pozwalających zastosować karę pieniężną.

II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 4 pkt 34 w zw. z art. 52a ust. 1 Upn w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 Ppsa przez niesłuszne przyjęcie tezy, że całokształt okoliczności wykazanych w sprawie, w tym wskazujących na zorganizowany przez stronę proceder wprowadzania do obrotu środków zastępczych nie stanowi wprowadzania ich do obrotu, o którym mowa w tych przepisach, a jedynie przygotowaniem lub domniemaniem wprowadzania do obrotu, przyjmując niezasadną interpretację definicji wynikających z tych norm prawnych;

III. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 Upn w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 Ppsa przez przyjęcie niesłusznej tezy, że w sprawie organ wadliwie zastosował wskazany na wstępie przepis Upn, skoro całokształt okoliczności wykazanych w sprawie, w tym wskazujących na zorganizowany przez stronę proceder wprowadzania do obrotu środków zastępczych odpowiadał dyspozycji norm wskazanych przepisów pozwalających zastosować karę pieniężną wobec strony;

IV. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c), art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 138, art. 141 § 4, art. 106 § 4 i 5 Ppsa w zw. z art. 80, 75 § 1, 77 § 1, 7, art. 107 § 3 "kpa" w zw. z art. art. 52a ust. 1 i art. 4 pkt 34 Upn, poprzez niesłuszne uznanie że organ nie przeprowadził wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mimo, że organ uczynił zadość tym wymaganiom, w tym rozstrzygnął na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że dana okoliczność wprowadzania do obrotu została udowodniona (art. 80 "kpa") w tym zgodnie z dyspozycją art. 52a ust. 1 Upn;

V . przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c), art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 138, art. 141 § 4, art. 106 § 4 i 5 Ppsa w zw. z art. 110, 76 § 1 i 2, 80, art. 75 § 1 "kpa" w zw. z art. art. 52a ust. 1 i art. 4 pkt 34 Upn, poprzez niesłuszne pominięcie okoliczności, iż dodatkowo fakt wprowadzania do obrotu przez stronę środków zastępczych został uprzednio wykazany także inną wiążącą, ostateczną decyzją administracyjną organu w sprawie tj. PPIS w [...] z [...] października 2016 r.;

VI. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c), art. 138, art. 199, art. 200 Ppsa, w związku z niesłusznym zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania od organu, w świetle zakwestionowania obecnie wyroku w całości, z uwzględnieniem orzeczenia o kosztach także wg sprostowania.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości (rozpoznając skargę w ramach art. 188 Ppsa) oraz jednocześnie o rozpoznanie także wskazanego postanowienia w przedmiocie kosztów w zakresie sprostowania i kwestionując niniejsze orzeczenie w całości, wnosi o jego uchylenie w całości. Ponadto wnosi o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (art. 203 pkt 2 Ppsa).

W skardze kasacyjnej wniesiono również o jej rozpoznanie na rozprawie.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu nie można zgodzić się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że na gruncie postanowień art. 52a ust. 1-3 Upn w sprawie nie doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych, a jedynie mamy do czynienia z domniemaniem oraz przygotowaniem do wprowadzenia do obrotu, w tym sugerując konieczność ustalenia nabycia takich środków przez odbiorcę. Pojęcie "wprowadzenia do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 w zw. z art. 52a ust. 1 Upn oznacza udostępnienia ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim bez względu na formę i cel. Hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 cyt. ustawy wyraźnie odpowiada, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz").

W odpowiedzi M. S. na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego wg norm prawem przepisanych.

Skarżący jest zdania, że sam fakt posiadania środków zastępczych, lub też usiłowania wejścia w ich posiadanie, jakkolwiek moralnie naganny, nie stanowi jednak wystarczającej podstawy do wymierzenia mu kary administracyjnej. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, nie można apriorycznie przyjmować, że posiadacz środka jest jednocześnie wprowadzającym o obrotu.

Zarządzeniem z 19 listopada 2020 r. na podstawie art. 15zzs⁴ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na intensyfikację rozwoju pandemii, o czym poinformowano strony postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15zzs⁴ uCOVID-19, wedle którego "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".

A. Z treści samej skargi kasacyjnej wynika, że osią jej zarzutów jest błędna wykładnia przepisów prawa materialnego w zaskarżonym wyroku, a w następstwie niewłaściwe zastosowanie art. 52a ust. 1 i art. 4 pkt 34 Upn. Skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia sądu pierwszej instancji, jakoby w sprawie, w której zapadła zaskarżona decyzja oparta była jedynie na domniemaniu wprowadzania do obrotu środków zastępczych w przeszłości lub zamiaru ich wprowadzenia do obrotu w przyszłości. W ocenie Sądu Naczelnego ten zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej nie jest usprawiedliwiony.

B. W pierwszej kolejności wypadnie podkreślić znaczenie, jakie dla prawidłowego procesu stosowania prawa ma konstytucyjna zasada praworządności, z której wynika nakaz działania władz publicznych na podstawie i w granicach prawa (por. art. 7 Konstytucji RP). Legalizm działania organów administracji publicznej nabiera szczególnego znaczenia przy prawidłowej wykładni przepisów prawa, na podstawie których ma być nakładana sankcja administracyjna, niedopuszczalne będzie w tym aspekcie stosowanie chociażby analogii.

C. Z dyspozycji art. 52a Upn wynika, że: "Kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł (ust. 1); "Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności", (ust. 2); "Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej" (ust. 3). W piśmiennictwie wskazuje się, że swoistością regulacji w zakresie przeciwdziałania uzależnieniom od nowych substancji psychoaktywnych jest posłużenie się karą administracyjną, która ma zabezpieczać skuteczność przyjętego modelu wytwarzania i wprowadzania do obrotu tzw. dopalaczy (M. Koszowski, Przeciwdziałanie uzależnieniom, Regulacje prawne, Warszawa 2019, s. 359).

Przepisy Upn zawierają legalną definicję "wprowadzania do obrotu", bowiem art. 4 pkt 34) cyt. ustawy określa, że: "Użyte w ustawie określenia oznaczają:.. wprowadzanie do obrotu - udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych".

W judykaturze wskazuje się, że nie można przyjąć, że pod pojęciem "wprowadzania do obrotu" należy rozumieć każde zdarzenie dotyczące czy związane z środkami zastępczymi (środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi, prekursorami, nowymi substancjami psychoaktywnymi). Kluczowe jest, aby nastąpiło udostępnienie w jakikolwiek formie lub w jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie środka zastępczego (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1123/19, LEX nr 3009454), stanowisko to w pełni aprobuje Sąd w tym składzie. Nie można przeto podzielić tych wywodów skarżącego kasacyjnie organu, w których pod pojęciem "wprowadzania do obrotu" proponuje się uznawać takie zachowanie skarżącego, które polegało na zakupie dużej ilości środków zastępczych, a co już ma wypełniać formę ich udostępniania w rozumieniu Upn. Samo sprowadzenie przez skarżącego środków zastępczych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich zamówienie i odbiór (częściowej ilości zamówionych środków zastępczych), posiadanie różnych zapisków, telefonów, urządzeń do odważania substancji, informacje od organów ścigania, sposób przechowywania środków zastępczych (w tym pod łóżkiem rodziców) – wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu – nie wypełnia użytego w art. 52a ust. 1 Upn pojęcia "wprowadzenia do obrotu", albowiem nie doszło do udostępnienia osobom trzecim środków zastępczych. LWPIS posługuje się przy tym w skardze kasacyjnej sformułowaniami pozaustawowymi: "proceder wprowadzania do obrotu środków zastępczych", "stan działalności strony poprzez zorganizowanie dystrybucji środków", dodatkowo przekonując, że z logicznego wnioskowania na gruncie zebranego materiału dowodowego wynikać ma, że do "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych przez skarżącego doszło. Trafnie jednak sąd pierwszej instancji wskazał, że taka argumentacja jaką prezentowały organy w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wskazuje w istocie na wykazanie przygotowań skarżącego do wprowadzenia do obrotu posiadanych przezeń środków zastępczych, co nie jest wszakże wystarczające, aby wywodzić, że do takiego wprowadzenia do obrotu środków zastępczych już doszło. Stanowisko to wspierano poprzez odwołanie się do motywów wyroku WSA w Krakowie z 12 października 2017 r., III SA/Kr 648/17. Gwoli zatem ścisłości wypadnie odnotować, że powyższy wyrok był poddany kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który z kolei wyrokiem z 13 grudnia 2018 r., II OSK 461/18 (opublik. CBOSA.nsa.gov.pl) oddalił skargę kasacyjną.

W realiach kontrolowanej sprawy brak jest dowodów wskazujących na to, jakim osobom, kiedy i w jakich okolicznościach, w jakich ilościach, skarżący miał udostępniać odpłatnie lub nieodpłatnie środki zastępcze. Już samo to, że posiadanie środki zastępcze skarżący przechowywał w domu pod łóżkiem rodziców, nie przekonuje – w świetle doświadczenia życiowego – aby to wystarczało do przyjęcia, że dowodzić z kolei ma faktu udostępnienia tych środków rodzicom skarżącego. Przeciwnie, taki sposób przechowywania środków zastępczych może wskazywać na potrzebę umieszczenia ich w miejscu zwykle nie uczęszczanym przez domowników, poza ich zasięgiem wzroku, zatem bez możliwości skorzystania z tych środków przez osoby trzecie. Same przypuszczenia lub przekonanie organu, nawet jeśli prima facie byłyby zgodne z zasadami logicznego rozumowania, co do zamiaru skarżącego wprowadzenia środków zastępczych do obrotu, nie są wystarczające do zastosowania art. 52a ust. 1 Upn. Skoro wymiar kary pieniężnej nakładanej w tym trybie uzależniony jest od ilości wytworzonych lub wprowadzonych do obrotu środków zastępczych (art. 52a ust. 3 Upn), to do zastosowania tej konstrukcji sankcyjnej konieczne jest ustalenie, że oznaczona ilość tych środków została wprowadzona do obrotu przez skarżącego. To ustawodawca w przepisach Upn określając definicję "wprowadzenia do obrotu" przesądził, że chodzi o takie działanie, które polega na udostępnieniu osobom trzecim m. in. środków zastępczych. W ocenie Sądu musi to być udostępnienie faktyczne, a nie potencjalne. Wykładnia przepisów art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 Upn, jaką zaprezentował w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji zatem była prawidłowa, a ich zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy także ocenić należy jako trafne. W samej decyzji organu I instancji wskazano – przy odniesieniu do całości ujawnionych środków zastępczych (ok. 13 kg) – iż były to środki przeznaczone do sprzedaży (s. 8 decyzji PPIS). Skoro sam organ I instancji w swej decyzji wywodzi o przeznaczeniu do sprzedaży, to posługuje się sformułowaniem o czynności zamierzonej, a nie dokonanej.

D. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 3 § 1 Ppsa, z którego wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. WSA w Lublinie dokonał zaskarżonym wyrokiem kontroli aktu będącego wyrazem wykonywania administracji publicznej i zastosował środek przewidziany w Ppsa w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji, czym nie naruszył powyższego przepisu.

E. Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, to uwzględnić wypadnie, że są to tzw. przepisy wynikowe, określające oznaczone przesłanki uwzględnienia skargi na decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym oraz formę wyrokowania na tego typu akty przez sąd administracyjny. Określają one przypadki, w których sąd uwzględniając skargę m. in. na decyzję administracyjną uchyla ją, gdy stwierdzi odpowiednio: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne – niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, skoro w tej sprawie skargę uwzględniono na ich podstawie, powinna wskazać konkretne przepisy, którym nie uchybił zaskarżony organ, a które to uchybienia dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji. W dalszej kolejności winna przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przepisów prawa materialnego nie miały wpływu na wynik sprawy, zaś naruszenia przepisów postępowania przez skarżony organ były tego rodzaju, że – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – nie mogły one mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie.

Co się tyczy naruszenia przepisów prawa materialnego przez sąd wojewódzki w zaskarżonym wyroku, zajęte przez ten Sąd uprzednio stanowisko w pkt C niniejszego uzasadnienia prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa jest bezzasadny.

F. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 135 Ppsa, z którego to przepisu wynika, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W skardze kasacyjnej nie wskazano uzasadnienia dla tak skonstruowanej podstawy kasacyjnej, nadto przepisu tego nie stosował sąd pierwszej instancji. Nie stosując go nie mógł go naruszyć.

G. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 138 Ppsa, określającego składniki sentencji wyroku, w skardze kasacyjnej nie wskazano uzasadnienia dla tak skonstruowanej podstawy kasacyjnej.

H. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 106 § 4 i 5 Ppsa, z których wynika odpowiednio, że "Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony" oraz "Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego". W skardze kasacyjnej tak skonstruowanej podstawy kasacyjnej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa, nie uzasadniono. Nie wskazano we wniesionym środku odwoławczym, jakie to fakty powszechnie znane sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. Co się tyczy regulacji z art. 106 § 5 Ppsa to wyraźnie nawiązuje ona do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 cyt. ustawy, zatem możliwych do przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek stron przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów. Z treści zaskarżonego wyroku, jak i z akt sądowych nie wynika, aby sąd pierwszej instancji prowadził takie postępowanie dowodowe, z tego powodu nie stosując konstrukcji z art. 106 § 3 Ppsa, nie mógł dopuścić się naruszenia art. 106 § 5 Ppsa.

I. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa, z którego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 Ppsa może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjne,j a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Ppsa autor skargi kasacyjnej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa, nie uzasadnił. W ocenie Sądu Naczelnego w przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 Ppsa, jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy zaskarżonej decyzji, treść zaś samej skargi kasacyjnej nie dowodzi, aby zaskarżony wyrok z tego względu nie poddawał się kontroli.

J. Nie jest trafny zarzut art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 Ppsa w zw. z art. 110 K.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, że fakt wprowadzania do obrotu przez stronę środków zastępczych zostać miał uprzednio wykazany inną decyzją PINB z [...] października 2016 r. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu decyzja ta nakazując stronie skarżącej kasacyjnie wycofanie z obrotu środków zastępczych, "również dodatkowo przesądziła, iż to strona wprowadzała takie środki" (s. 13 skargi kasacyjnej). Rzecz w tym, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie organ nie wykazał, aby mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa). Z treści ostatecznej decyzji PINB z [...] października 2016 r. wynika bowiem, że organ powiatowy zakazał nią jednocześnie zarówno wprowadzania do obrotu środków zastępczych, jak i nakazał ich wycofanie z obrotu. Innymi słowy z rozstrzygnięcia tej decyzji wynikałoby, że organ powiatowy miał mieć do czynienia zarówno z substancją psychoaktywną już wprowadzoną do obrotu i taką, co do której dopiero można mówić o zamiarze jej wprowadzenia do obrotu, skoro zakazano takiego wprowadzania. Słusznie przy tym sąd wojewódzki eksponuje w swym wyroku, że ewentualny wymiar kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych uzależniony jest – na skutek treści art. 52a ust. 3 Upn – od ilości wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że wymierzając karę pieniężną uwzględniono całość zabezpieczonych środków zastępczych, tj. zarówno ujawnionych w domu skarżącego, jak i w urzędzie pocztowym. Trafnie jednak sąd pierwszej instancji wskazuje na konieczność uwzględnienia ustawowej definicji pojęcia "wprowadzania do obrotu" w odniesieniu do środków zastępczych, z której wynika iż chodzi tu o "udostępnianie osobom trzecim" m. in. środków zastępczych. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby stwierdzony w sprawie wymierzenia kary pieniężnej stan faktyczny z takim udostępnianiem środków zastępczych, w szczególności zabezpieczonych w urzędzie pocztowym, można było utożsamiać.

Decyzja PINB z [...] października 2016 r. nie mogła ponadto wiązać sądu administracyjnego przy kontroli innej decyzji, wydanej w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, przepis art. 110 K.p.a., na który powołano się w skardze kasacyjnej odnosi się do związania organu wydaną przez siebie decyzją, jej treść nie może wiązać zarazem sądu administracyjnego w ocenie legalności decyzji wydanej w innej sprawie administracyjnej.

K. W konsekwencji poprzednich wywodów nie jest trafny zarzut naruszenia przepisów art. 3 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, 138, 199 i art. 200 Ppsa w aspekcie zasądzenia kosztów postępowania od skarżącego organu na rzecz skarżącego. Skoro WSA w Lublinie uwzględnił skargę, w której skarżący sformułował m. in. wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, to sąd pierwszej instancji prawidłowo te koszty zasądził w wyroku na podstawie art. 200 Ppsa.

L. Skoro skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw, oddalono ją na podstawie art. 184 Ppsa.

M. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa, uwzględniając wniesioną przez fachowego pełnomocnika skarżącego odpowiedź na skargę kasacyjną.