Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1577/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 2, art. 109
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku stałego i przyznało zasiłek w wysokości [...] miesięcznie od 1 grudnia 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z [...] grudnia 2020 r. Prezydent [...] zmienił decyzję z [...] września 2020 r., nr [...] przyznającą [...] zasiłek stały w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego w ten sposób, że od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wysokość zasiłku wynosi [...] miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zasiłek stały w przypadku osoby w rodzinie ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, które wynosi [...], a dochodem na osobę w rodzinie. Organ I instancji ustalił, że dochód [...] wynosi [...], tj. [...] na osobę w rodzinie. W związku ze zmianą dochodu zmianie ulega wysokość przyznanego zasiłku stałego. Zasiłek ten wynosi [...] ([...]). Od decyzji tej odwołała się [...], wskazując, że dochód w wysokości [...] uzyskała już w listopadzie 2020 r., a zatem od tego miesiąca powinna zostać wypłacona kwota zasiłku w wysokości [...]. Nadto skarżąca wniosła o zmianę okresu przyznania zasiłku, tj. do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że zgodnie z art. 15h ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.) z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID- 19 orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność:

1) upłynęła w terminie do 90 dni przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności;

2) upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z akt sprawy wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...] marca 2020 r., sygn. akt [...] zostało zmienione orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2019 r., nr [...] oraz orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] czerwca 2019 r., nr [...] w ten sposób, że zaliczono [...] do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od 7 maja 2019 r. do 31 stycznia 2021 r. Ustawa weszła w życie następnego dnia po jej ogłoszeniu, a zatem w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja określona w art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy. Oznacza to, że termin ważności orzeczenia zaliczającego skarżącą do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z kolei z mocy art. 15h ust. 4 tej ustawy, jeżeli decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej, o której mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który została przyznana pomoc, jest uzależniony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, okres wskazany w decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zgodnie z ust. 1 i 2, na podstawie decyzji wydanej z urzędu. W sytuacji wskazanej w art. 15h ust. 4 ustawy organ, który wydał decyzję przyznającą świadczenie zobligowany jest wydać z urzędu decyzję w przedmiocie przedłużenia okresu, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie przedmiotowa kwestia zaistniała w toku instancji, a zatem powinna być rozstrzygnięta przez organ odwoławczy. Zaskarżona decyzja spełnia bowiem przesłanki określone art. 15h ust. 4 cyt. ustawy. Została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który została przyznana pomoc, jest uzależniony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. do 31 stycznia 2021 r. Tym samym okres wskazany w decyzji organu I instancji, z mocy tego przepisu, ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, tj. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pominięcia przez organ I instancji przyznania zasiłku w zmienionej wysokości za listopad 2020 r. Kolegium wyjaśniło, że zmieniając decyzję przyznającą świadczenie na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm.) organ nie może wydać decyzji z mocą wsteczną. Decyzja wydana bowiem na podstawie tego przepisu ma charakter konstytutywny. Oznacza to, że decyzja taka, powodująca zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień, może wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość), nie może zaś być wydana z mocą wsteczną. Kwestia braku możliwości działania z mocą wsteczną na podstawie tego przepisu w sposób jednoznaczny została uznana w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2021 r. złożyła [...] w części nieuwzględnienia przez organ odwoławczy zmiany dochodu rodziny w listopadzie 2020 r., a tym samym braku zmiany wysokości przyznanego zasiłku stałego od listopada 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 24 stycznia 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.), sprawa została skierowana z rozprawy przeprowadzonej w trybie zdalnym do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie Kolegium powołało przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i właściwie odniosło je do stanu faktycznego niniejszej sprawy, wobec czego decyzja uchylająca decyzję Prezydenta w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku stałego i orzekająca w tej części co do istoty sprawy jest zgodna z prawem.

Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby w rodzinie w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Decyzją z [...] września 2020 r. Prezydent [...] przyznał skarżącej zasiłek stały w kwocie [...] od sierpnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Organ ten decyzją z [...] grudnia 2020 r. zmienił wysokość zasiłku i przyznał go w kwocie [...]. Zaskarżoną decyzją Kolegium rozstrzygnęło jedynie co do okresu przyznanego świadczenia.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Należy podzielić stanowisko Kolegium, że co do zasady, zmieniając decyzję przyznającą świadczenie na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ nie orzeka z mocą wsteczną. Ustawodawca w art. 106 ust. 5 ustawy konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję. Oznacza to, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny, bo tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym ta zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Konstytutywny charakter decyzji, o której mowa w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy przesądza więc, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki na przyszłość. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem nowym w stosunku do tego, w którym wydano decyzję podlegającą wzruszeniu, a decyzja wydana w tym trybie - jako konstytutywna - kształtować może na nowo sytuację prawną strony.

Wobec powyższego zarzuty skargi uznać należy za niezasadne.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.