Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2010/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Gminy B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Gminy B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia

1993 r., znak: [...], w części dotyczącej przekazania na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi P. Minister wskazał, że odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji uzasadnia brak wykazania się przez Wójta Gminy B. stosowną legitymacją procesową.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r., znak: [...], Wójt Gminy B. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem Ministra podnosząc, że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 61a 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez niezasadną odmowę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wskutek bezpodstawnego ustalenia braku interesu prawnego w żądaniu wszczęcia tego postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. Nr [...]

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 28 k.p.a wskazując, że Gmina jako posiadacz nie była uprawniona do uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu zakończonym omawianą decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1993r. (ustawodawca nie przyznał mu takich uprawnień). Decyzja ta nie obejmowała kwestii rozliczeń z posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, gdyż organ administracji nie jest uprawniony do rozstrzygania o prawach nie należących do jego kompetencji.

Skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina B., zarzucając mu naruszenie :

1. art. 77 §1, art. 80 w związku z art. 28 oraz art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej k.p.a., poprzez pominięcie w rozważaniach i ustaleniach wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz błędne przyjęcie braku interesu prawnego Gminy B. w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].04.1993r., w części dotyczącej przekazania na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa działki nr [...],położonej we wsi P.

2. art. 61a k.p.a. w związku z art. 28 kp.a. poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wydając zaskarżone postanowienie organ pominął w swych rozważaniach i ustaleniach, że Gmina B. występując o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działki nr [...], położonej we wsi P., podnosiła nie tylko zarzut pominięcia jej jako strony w postępowaniu dotyczącym przekazania na rzecz Agencji tej działki ale również bezpodstawne przekazanie tej działki. Ta ostatnia okoliczność jest szczególna istotna dla rozstrzygnięcia kwestii istnienia interesu prawnego Gminy w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], gdyż świadczy o istnieniu po stronie Gminy B. tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...], wynikającego z brzmienia art. 13 ust ust.2 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 201 2r. poz. 1187 )" zwanej dalej u.g.n.r.s.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 23.02.2000r., zgodnie z którym nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie do dnia 30 czerwca 2000r. stają się własnością gmin, na obszarze których są położone.

Błędnym jest również stanowisko Organu, że tylko tytuł prawnorzeczowy do działki nr [...] może przyznawać jej legitymację do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].04.1993r., jak również pogląd o braku podstaw do udziału Gminy B. w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym przekazania działki nr [...] na rzecz Agencji.

W tym zakresie Skarżący podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym uprawnienia o charakterze obligacyjnym dotyczące przedmiotowej nieruchomości jak również roszczenia wiązane z posiadaniem tej nieruchomości, są źródłem interesu prawnego w uzyskaniu stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przekazania na rzecz Agencji działki nr [...]. Przepis art. 13 ust. 2 u.g.n.r.s.p., w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania w/w decyzji Wojewody [...], stanowił, że Agencja obejmując we władanie składniki mienia Skarbu Państwa wstępuje w prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do Skarbu Państwa jak też osób trzecich. Gminę B. należało zaliczyć do osób trzecich. Ze względu na poniesione przez Gminę nakłady na przedmiotową nieruchomość w postaci m. in. budynków użyteczności publicznej (świetlica, remiza strażacka) oraz fakt jej posiadania, Gminie przysługiwały określone roszczenia do Agencji, w związku z czym powinna ona być stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przekazania tej działki. W rezultacie, wobec pozbawienia możliwości udziału Gminy w postępowaniu dotyczącym przekazania Agencji przedmiotowej działki ma ona interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie przekazania powyższej działki na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono.

Przedmiotem rozważań organu wydającego zaskarżone postanowienie było ustalenia czy skarżąca Gmina może żądać stwierdzenia nieważności we wskazanej przez siebie części decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r., znak: [...] wydanej na podstawie art. 17 ust. 1 i 19 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw/ Dz. U Nr 107, poz. 464/ w sytuacji gdy nie legitymuje się tytułem prawnym do gruntu przejętego w/w decyzją na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Przepis ten stanowił, że przekazanie Agencji nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi dokonują w drodze decyzji wojewodowie.

Jak słusznie wskazał organ co do zasady krąg adresatów decyzji administracyjnej określa art. 28 k.p.a. Stanowi on, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie prezentowany jest jednolicie pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1012/04; z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05; z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1828/06; z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10, z 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1059/10, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Dokonując przedmiotowych rozważań organ zasadnie uznał więc, że sam fakt "posiadania" przez stronę spornej nieruchomości nie stanowi, iż staje się ona stroną postępowania odnoszącego się do tej nieruchomości. Rozpoznając przedmiotową sprawę organ pominął i nie rozważył jednak, czy interes prawny Gminy nie wynika z przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w tym jej art. 5 ust. 4 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji Wojewody Białostockiego. Powyższe bez wątpienia wymagało od organu przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego z udziałem wnioskodawcy, czego organ nie dokonał.

Nierozważenie w/w kwestii w ocenie Sądu mogło mieć zaś istotne znaczenie na rozpoznanie przedmiotowej sprawy w zakresie ustalenia czy na wniosek skarżącej Gminy można wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r., co uzasadnia zarzut naruszenia przez organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a uchylił oba zaskarżone postanowienia. Jednocześnie na podstawie 200 w/w ustawy Sąd rozstrzygnął w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym zastępstwa procesowego.