Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 132/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art 77 § 1, art 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art 145 § 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 82 ust 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1134/11 w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1134/11 oddalił skargę B. N. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2011 r., działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.- dalej w skrócie ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r.), odmówił przyznania B. N. świadczenia specjalnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. poprzednie rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że świadczenie przewidziane w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. może być przyznane jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano stanowisko, że beneficjentami omawianego świadczenia mogą być osoby legitymujące się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami na przykład na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni swoje żądanie uzasadniała działalnością w strukturach "Solidarności" na rzecz zniesienia stanu wojennego, wyjaśniając, że w tamtym czasie kolportowała ulotki, współpracowała przy ich druku, udzielała pomocy internowanym i więzionym oraz ich rodzinom. Powołała się również, że na swój prawie 17 letni staż pracy oraz stan zdrowia, który jej zdaniem uniemożliwia podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że B. N. od dnia 29 września 1977 r. była zatrudniona w Szkole Podstawowej Nr [...] w O. Stosunek pracy z tą placówką został rozwiązany za porozumieniem stron z dniem 31 sierpnia 1993 r. Brak aktywności zawodowej po 1993 r., zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni, spowodowany był sprawowaniem przez nią opieki nad dziećmi. Z informacji przekazanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wynika, że B. N. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci. Dochód rodziny stanowi kwota 1484,74 zł (renta rodzinna oraz świadczenia rodzinne), a stałe miesięczne wydatki wynoszą około 695 zł. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że relacje pomiędzy poszczególnymi członkami rodziny są bardzo pozytywne.

Zgromadzone dokumenty i poczynione ustalenia w ocenie organu nie dają podstaw do przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególny przypadek umożliwiający przyznanie wnioskodawczyni emerytury specjalnej. Z przesłankami, które warunkują przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów przedmiotowego świadczenia nie można utożsamiać między innymi faktu otrzymania przez nią odznaczenia Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski. Uznanie takie sprawiłoby, że każda odznaczona osoba miałaby bezsporne prawo do otrzymania świadczenia specjalnego. Niewątpliwie godne pochwały jest to, że podobnie jak wiele innych osób wnioskodawczyni podejmowała walkę z komunistyczną władzą. Niejednokrotnie była to działalność bohaterska, wymagająca odwagi, skutkująca uszczerbkiem na zdrowiu, czy też uszczerbkiem finansowym. Nie można jednak zgodzić się z subiektywną oceną wnioskodawczyni, że jej dokonania na rzecz zmiany systemu politycznego w Polsce miały charakter niepowtarzalny. W latach osiemdziesiątych XX wieku miał miejsce masowy protest społeczny, z tego też względu nie można każdej formy działalności opozycyjnej czy związkowej traktować jako wybitnej i niepowtarzalnej. W przeciwnym wypadku należałoby przyznać świadczenia specjalne wszystkim członkom organizacji niepodległościowych, którzy choćby w najmniejszym stopniu doświadczyli okrucieństwa reżimu i okresu stanu wojennego. Wtedy też świadczenia specjalne utraciłyby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniami typowo rekompensacyjnymi dla wszystkich represjonowanych działaczy opozycji.

Prezes Rady Ministrów podkreślił ponadto, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS ogólnych świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przez Prezesa ZUS-u wyjątkowych świadczeń emerytalno-rentowych, ewentualnie gdy wysokość otrzymywanych świadczeń nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Zgodnie z informacją przekazaną przez wnioskodawczynię otrzymała ona odszkodowanie od Skarbu Państwa za represje w stanie wojennym. Natomiast podnoszona przez nią trudna sytuacja socjalno- bytowa spowodowana stanem zdrowia nie daje podstaw do domagania się przyznania przedmiotowego świadczenia specjalnego. B. N. nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a zatem prawo do świadczenia emerytalnego nabędzie z chwilą osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. N., domagając się jej uchylenia. Podniosła, że jej wniosek został rozpatrzony bez należytej wnikliwości i staranności, z pominięciem indywidualnego charakteru sprawy. Trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna jej i jej rodziny ma ścisły związek z działalnością na rzecz odzyskania niepodległego bytu oraz internowaniem w zaawansowane ciąży i aresztowaniem.

Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdził, że wnioskodawczyni nie udokumentowała okoliczności wskazujących na jej wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju. Fakt trudnej sytuacji socjalno- bytowej wnioskodawczyni spowodowany pogarszającym się stanem zdrowia nie daje podstaw do przyznania omawianego świadczenia.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) skargę B. N. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano i oceniono wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną.

WSA w Warszawie dodał ponadto, że decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w szczególnie uzasadnionym przypadku. Renta specjalna przyznawana przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powołane są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 wskazał, że dla przyznania przedmiotowego świadczenia specjalnego konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w kontekście powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzić należy, że wskazane przez skarżącą okoliczności będące, jej zdaniem, następstwem działalności opozycyjnej, a w szczególności internowania i aresztowania, były podstawą do zasądzenia na jej rzecz odszkodowania od Skarbu Państw z tytułu zadośćuczynienia za represje stanu wojennego oraz do odznaczenia Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, natomiast w ocenie organu nie stanowią przesłanek wystarczających do przyznania świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z powyższym oraz z uwagi na to, że Sąd ocenia kontrolowane rozstrzygnięcia jedynie pod względem ich zgodności z prawem, a nie z punktu widzenia ich słuszności czy celowości, zdaniem WSA w Warszawie, skargę B. N. należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła B. N., reprezentowana przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez oddalenie skargi, pomimo dokonania przez organ administracyjny w toku przedmiotowej sprawy rażących naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, że Sąd I instancji błędnie uznał, że w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Organ administracji w sposób całkowicie dowolny orzekł w decyzji z dnia 19 kwietnia 2011 r., że zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącej emerytury specjalnej. Bezspornym jest, że dokumenty same w sobie nie stanowią szczególnego przypadku, ale potwierdzają wybitne zasługi oraz cierpienia, jakich skarżąca doznała podczas swojej działalności opozycyjnej. Nie sposób się również zgodzić z twierdzeniem organu, że podstawą uzyskania świadczenia specjalnego są przede wszystkim udokumentowane okoliczności świadczące o wybitnych zasługach dla kraju. Nie znajduje to bowiem potwierdzenia w ustawie ani w orzecznictwie, a stanowi jedynie skrajne zawężenie pola uznania administracyjnego oraz potwierdzenie tego, że organ ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stosując błędne kryteria. Z uzasadnienia decyzji administracyjnej w żaden sposób nie wynika, czy organ wziął pod uwagę ciężką sytuację materialną i bytową skarżącej.

W skardze kasacyjnej podniesiono również, że nie można uznać za prawidłowe wnioskowania, iż kryterium wybitności i wyjątkowości ma być wprost proporcjonalne do rozgłosu medialnego, a miarą zasług nie może być jedynie fakt ich upublicznienia. W ramach ruchu społecznego "Solidarność" w okresie poprzedzającym stan wojenny uczestniczyło ok. 9 mln członków. W regionie warmińsko- mazurskim, w którym działała skarżąca, było to zaledwie 150 000 członków, i już to powinno przemawiać za tym, żeby ocenę działań B. N. przeprowadzić na podstawie zindywidualizowanych kryteriów. Podkreślić należy, że wielokrotnie sądy administracyjne zwracały uwagę na konieczność należytego wyważenia dwojakiego rodzaju interesów, o których stanowi art. 7 kpa, to jest społecznego oraz interesu obywateli przy podejmowaniu decyzji opartej na uznaniu administracyjnym. Brak jest przy tym w art. 7 kpa szczególnych podstaw do przedkładania względu społecznego nad indywidualnym, gdyż w założeniu są to dobra o równej wartości. Bezspornym jest również, że zgodnie z art. 107 § 3 kpa na organie ciąży obowiązek szczegółowego i pełnego uzasadnienia danego rozumienia określonego pojęcia, zwłaszcza w sprawie gdy decyzja ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne wymaga wyjątkowej staranności w przedstawieniu przesłanek i wniosków, które spowodowały jego zastosowanie. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ organ stwierdza, że brak w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, a jednocześnie podkreśla, że skarżąca podejmowała walkę z władzą komunistyczną i wielokrotnie była to działalność bohaterska. Brak należytego i wewnętrznie spójnego uzasadnienia decyzji przeczy zarówno istocie, jak i samej konstrukcji uznania administracyjnego. Tylko rzeczowa argumentacja rozstrzygnięcia świadczyć może o jego trafności, a takiej, zdaniem kasatora, zaskarżona decyzja nie zawiera.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zwiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznawana tylko w granicach zakreślonych przez stronę skarżącą kasacyjnie.

Rozpoznawaną skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art.151 i art. 145 § 1 lit. c w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Uchybienia tego skarżąca upatruje w nieuwzględnieniu wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi, mimo oczywistego- jej zdaniem- złamania przez organ administracyjny wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe twierdzenia są nieuzasadnione. Sąd I instancji w sposób należyty rozważył bowiem zarzuty skargi oraz skontrolował legalność zaskarżonych decyzji, prawidłowo przyjmując, że organ administracji nie dopuścił się żadnego naruszenia prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można przede wszystkim przyjąć, że Prezes Rady Ministrów nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 §§ 1 i art. 80 kpa, nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. To, że wydana w sprawie decyzja nie spełnia oczekiwań skarżącej i w jej odczuciu jest dla niej krzywdząca, nie dowodzi jeszcze uchybienia wymogom przewidzianym we wskazanych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym złamania przez WSA w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia trafnie przyjął, że decyzje wydawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że ich kontrola sądowa jest ograniczona. Sprowadza się ona bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne oraz czy analizy przesłanek warunkujących przyznanie danego świadczenia dokonano po wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego sprawy. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie zmierzającym do ustalenia, czy organy nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.

Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Oznacza to, że przewidziane w tym przepisie świadczenie ma charakter wyjątkowy. Ta wyjątkowość świadczenia wyklucza dopuszczalność stosowania tej instytucji jako instytucji powszechnej oraz przesadza, że omawiane świadczenie może być przyznane tylko w rzeczywiście wyjątkowych, nadzwyczajnych sytuacjach. W związku z tym nie może być ono traktowane ani jako pomoc dla wszystkich osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej ani jako rekompensata za wyrządzone czy odczuwane przez wnioskodawcę krzywdy i uszczerbki. Zatem nie w każdej sytuacji, nawet w razie niekiedy rażących naruszeń prawa w poprzednim ustroju, osobom podejmującym taki trud można przyznać przedmiotowe świadczenie. W powołanym już przez Sąd I instancji wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że ratio legis instytucji "emerytury specjalnej" sprowadza się do uhonorowania i zapewnienia godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne i indywidualne, a przez to i "niepowtarzalne", zasługi oraz osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Nadto Trybunał stwierdził, że świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych przypadków przewidziane są inne instytucje, w tym emerytura/renta wyjątkowa, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym przyznawane z środków przewidzianych na cele pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie powoływała cały szereg okoliczności dotyczących jej życia, które w jej ocenie przemawiają za przyznaniem omawianego świadczenia. Jednak Sąd I instancji, a wcześniej Prezes Rady Ministrów trafnie ocenili, że nie są one wystarczające do nabycia statusu beneficjenta świadczenia specjalnego. W zebranym materiale dowodowym znajdują się dokumenty dostarczone przez Instytut Pamięci Narodowej świadczące o tym, że B. N. czynnie działała w związku zawodowym "Solidarność" i podejmowała walkę z komunistyczną władzą, za co spotkały ją represje. Jednakże mimo tych bezspornych okoliczności, nie można podzielić subiektywnej oceny skarżącej, jakoby działania te miały charakter wyjątkowy i niepowtarzalny. Jej zasługi zostały docenione, gdyż przyznano jej Krzyż Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski. Ponadto za doznaną krzywdę wynikającą z tymczasowego aresztowania skarżącej w okresie od [...] maja 1986 r. do [...] lipca 1986 r. przyznano jej kwotę pieniężną tytułem zadośćuczynienia. Oceny działalności i zasług skarżącej nie zmienia jej trudna sytuacja bytowa i materialna, która -wbrew ocenie autora skargi kasacyjnej- także była brana pod uwagę przez Prezesa Rady Ministrów przy rozpatrywaniu sprawy. Należy pamiętać, że świadczenia przewidziane w art. 82 ust. 1 ustawy są świadczeniami specjalnymi również dlatego, ze finansowane są z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Już zatem sam sposób finansowania omawianego świadczenia przemawia za jego szczególnym i wyjątkowym charakterem. Świadczenie to nie może dotyczyć sytuacji wprawdzie trudnych pod względem bytowym i zdrowotnym, ale niewyróżniającym się owym szczególnym charakterem. Celem tego świadczenia nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób, które zasłużyły się dla kraju w sposób szczególny, przez co należy rozumieć oddanie w sposób wybitny, niepowtarzalny zasług w sferze zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej. Niewątpliwie internowanie skarżącej i jej pobyt w więzieniu stanowią traumatyczne przeżycie, ale same w sobie nie mogą być uważany jeszcze za szczególną okoliczność w omawianym znaczeniu, zwłaszcza biorąc pod uwagę specyfikę ówczesnych czasów i to, że w okresie całego stanu wojennego internowano około 10 000 osób w 49 ośrodkach na terenie całego kraju. Opozycyjna działalność skarżącej niewątpliwie zasługuje na uznanie, niemniej jednak jest ona niewystarczająca do przyznania przedmiotowego świadczenia specjalnego.

Jeszcze raz podkreślić należy, że świadczenia specjalne nie stanowią odszkodowania, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia i represje, w tym doznane w okresie poprzedniego ustroju. Przewidziane w art.82 ust.1 świadczenie nie ma również charakteru socjalnego oraz nie może być przyznawane wszystkim osobom, które ze względu na stan zdrowia nie mogą pracować, czy też mają trudności w znalezieniu stosownego zatrudnienia. Objęcie takich okoliczności pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków" prowadziłoby do nadużycia omawianej instytucji i oparcia jej na zasadzie powszechności, a zatem niezgodnie z celem przedmiotowej regulacji.

W konsekwencji należało uznać, że w zaskarżonym wyroku dokonano prawidłowej wykładni art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. oraz przepis ten właściwie zastosowano. Sąd I instancji nie naruszył ponadto powołanych przepisów procesowych, uznając, że organ administracyjny orzekający z sprawie dokładnie zebrał i wszechstronnie ocenił materiał dowodowy oraz podejmując kontrolowane rozstrzygniecie, nie przekroczył granic uznania administracyjnego i nie złamał obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.