Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 326/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]"R. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 04 lutego 2003 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] ,- zł (słownie: [...] złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2002 r R. W. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą [...] . "[...] " zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] , rok produkcji 1994 , przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę kupna z dnia [...] lutego 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR . W zgłoszeniu celnym zastosowano stawkę celną obniżoną [...] właściwą dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej .

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] , działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność umowy i decyzją z dnia [...] lutego 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Dyrektor Urzędu Celnego podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.

W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " Informator rynkowy , Samochody Osobowe " wydawnictwa EUROTAX , a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT oraz o 35% z tytułu cła . Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] EUR . Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 0 % .

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , co spowodowało , że postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r Dyrektor Izby Celnej , działając na podstawie art.4 ust.1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 oraz na podstawie art.230§ 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ) zwrócił sprawę organowi pierwszej instancji w celu zmiany zaskarżonej decyzji i dokonania wymiaru uzupełniającego , ponieważ zaniżenie kwoty wynikającej z długu celnego oraz podstawy wymiaru należności celnych nastąpiło w wyniku naruszenia obowiązujących przepisów , których prawidłowe zastosowanie skutkuje podwyższeniem tych wielkości.

Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r organ I instancji zwrócił Dyrektorowi Izby Celnej w [...] akta sprawy z wyjaśnieniem , że ustalenie wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego pojazdu nastąpiło w sposób prawidłowy (jeśli chodzi o przyjęta kwotę z katalogu EUROTAX ) i nie ma podstaw do zmiany przedmiotowej decyzji.

Dyrektor Izby Celnej w [...] , po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] lutego 2003 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części określającej wartość celną towaru , wartość statystyczną oraz podstawę opłaty i orzekł w tym zakresie w następujący sposób , wartość celna [...] , wartość statystyczna [...], podstawa opłaty [...] PLN , a pozostałe elementy zgłoszenia pozostały bez zmian.

Organ odwoławczy stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa "Schwackeliste.Pkw.Gelandewagen.Transporter" nr 2/2002r , zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na reprezentatywnym dla krajów Unii Europejskiej rynku niemieckim.

Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem skarżącego , że organ I instancji przy kwestionowaniu zadeklarowanej wartości transakcyjnej ograniczył się jedynie do poinformowania , że zadeklarowana kwota nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, gdyż cena wyrażona na umowie jest zbyt niska w stosunku do wartości rzeczywistej. Organ odwoławczy przyznał , że zakwestionowanie wiarygodności ceny ujawnionej na fakturze nastąpiło niezgodnie z zasadami badania zadeklarowanej wartości celnej , gdyż nie dokonano porównania z danymi obrazującymi ceny samochodów na rynku kraju eksportu. Zastosowany katalog uwzględnia jedynie ceny na rynku polskim. Jednakże w toku kontroli prawidłowości postępowania w sprawie

stwierdzono na str.584 w w/w katalogu dane pojazdu odpowiadające typowi sprowadzonego przez skarżącego - notowanie takiego pojazdu na rynku niemieckim jest od [...] EUR. Wartość zadeklarowana w zgłoszeniu celnym jest niższa trzykrotnie niższa od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z rynku niemieckiego . Wielkość tej różnicy - w ocenie organu odwoławczego - pozwala na stwierdzenie , że zadeklarowana kwota jest w " w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej ".

W ocenie Dyrektora Izby Celnej powyższa różnica cen wykracza poza typowe wahania cen w ramach negocjacji rynkowych. Skarżący w toku postępowania nie ujawnił żadnych danych , ani dowodów uzasadniających przyjęcie zadeklarowanej wartości jako wiarygodnej ceny sprzedaży tego typu samochodów. Wskazane okoliczności stanowiły zatem podstawę do odmówienia wiarygodności przedłożonej faktury.

Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu w kwocie [...] zł na podstawie katalogu " Informator rynkowy, Samochody osobowe " wydawnictwa EDUROTAX nr 2/2002, strona 295, należało pomniejszyć tę cenę o 22% stawkę podatku VAT , o 6,4% podatku akcyzowego oraz o 35% z tytułu cła. W wyniku przeprowadzonej kalkulacji otrzymano kwotę [...] PLN ([...] EUR).

Dyrektor Izby Celnej podniósł , że użyte wydawnictwa "Schwackeliste.Nutzfahrzeuge" oraz wydawnictwo "Inforomator rynkowy" wydawnictwa EIUROTAX podają bieżące ceny na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego , są to informacje o cenach średnich pojazdów , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdów.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził , że dokonane ustalenie wartości celnej towaru nie stanowi naruszenia swobody i wolności umów , gdyż nie kwestionuje ustalenia w toku negocjacji przez strony kontraktu kwoty wykazanej w umowie . Określenie rzeczywistej wartości sprowadzonego pojazdu nie pozbawia importera ewentualnego zysku , wynikającego z uzyskania korzystnej ceny sprzedaży . Jednak z uwagi na postanowienia Kodeksu celnego obligujące do naliczania należności publicznoprawnych na podstawie rzeczywistej wartości towaru , organ I instancji zobowiązany był do skorzystania z posiadanych uprawnień w tym zakresie

W toku postępowania skarżący złożył wniosek dowodowy dotyczący publikacji Unfall - Autos z dnia 16.12.2002 r , który nie został uwzględniony , gdyż w ocenie organu odwoławczego dowód ten nie może podważać zasadność zakwestionowania wartości celnej sprowadzonego pojazdu . Strona nie przedłożyła żadnych dowodów , ani dodatkowych wycen na potwierdzenie swoich racji co do przyjęcia zadeklarowanej wartości transakcyjnej za wartość celną towaru.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie celne w niniejszej sprawie prowadzone było również zgodnie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił jej niezgodność z prawem. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał , że ocena wiarygodności deklarowanej wartości transakcyjnej musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju , w którym została transakcja zawarta . Ponadto skarżący zarzucił , że organy celne jeżeli miały wątpliwości co do rzetelności zadeklarowanej ceny , to powinny dokonać stosownych ustaleń w firmie , która sprzedała pojazd .

Wartość pojazdu ustalona przez organy celne - zdaniem skarżącego - nie uwzględnia faktu , że na rynku zbytu samochodów jest kryzys i działalność gospodarcza w tym zakresie jest na granicy opłacalności.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art.234 Ordynacji podatkowej przez podniesienie na jego niekorzyść wartości celnej z kwoty [...] zł do wartości [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów .

W rozpatrywanej sprawie ograny celne zakwestionowały wartość transakcyjną zaimportowanego samochodu z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten , jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej , "zawiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na obszarze Niemiec.." i podaje "ceny bieżące na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim,.. ". Wynika z tego że, Dyrektor Izby Celnej w [...] utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Austrii, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności.

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego

transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.