Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 296/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3 i  ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg - odmowa umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej w skrócie: "ZUS" lub "organ rentowy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej także "K.p.a."), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 1778 - dalej w skrócie: "u.s.u.s.") - po rozpatrzeniu wniosku K. K. (dalej w skrócie: "strona", "zobowiązany" lub "skarżący") złożonego w dniu [...] r., o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieregulowanych w terminie składek - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] [...] [...], którą odmówiono umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za okres 03/2009-04/2013 w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, iż ww. decyzją z dnia [...] r. ZUS jako organ I instancji odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek, ponieważ zdaniem organu:

- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 u.s.u.s. uzasadniających uznanie, iż należności zobowiązanego z tytułu składek są całkowicie nieściągalne - co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia;

- zobowiązany nie wykazał, iż z uwagi na sytuację materialną oraz rodzinną uregulowanie należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego i rodziny;

Pismem otrzymanym przez ZUS w dniu 12 października 2017 r. pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia. Do wniosku nie zostały dołączone żadne dokumenty.

Z kolei w dniu 14 listopada 2017 r. do organu rentowego zgłosił się upoważniony pracownik pełnomocnika (J. O.), która zapoznała się z aktami sprawy i także nie dostarczyła żadnych dokumentów, które można dołączyć do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia. Ponadto w dniu 13 listopada 2017 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika, w którym wniósł on o umorzenie przedmiotowych należności z tytułu składek oraz wniósł w trybie art. 86 K.p.a. o przesłuchanie strony w celu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości w niniejszym postępowaniu, o ile wątpliwości takowe w ocenie organu istnieją.

ZUS działając jako organ II instancji uznał jednak, iż stawiennictwo strony nie jest wymagane, ponieważ złożone dokumenty oraz dane zawarte w systemach informatycznych Zakładu są jasne i nie budzą żadnych wątpliwości.

Organ rentowy rozpoznając sprawę ponownie stwierdził, że składki występujące w przedmiotowej decyzji nie uległy przedawnieniu, ponieważ w związku z wszczętym w dniu [...] r. postępowaniem egzekucyjnym, które nadal trwa, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 24 u.s.u.s.

Dalej wskazał, iż w myśl art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. W ocenie ZUS w decyzji wydanej w I instancji organ prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w zapisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. bowiem co prawda działalność gospodarcza nie jest już przez zobowiązanego prowadzona, jednak jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła przesłanka określona w pkt. 5 ww. przepisu, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła też przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Przesłanki wymienione w pkt 1, 2, 4, 4a i 4b nie wystąpiły z przyczyn oczywistych.

Jednocześnie zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej rozporządzenie).

Przedstawiając sytuację gospodarstwa domowego zobowiązanego organ rentowy wyjaśnił, że strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Wraz z żoną oraz dwójką dzieci tworzy czteroosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę (1/2 etatu) w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Żona zobowiązanego pobiera zasiłek macierzyński w wysokości [...] zł brutto, tj. ok. [...] zł netto. Strona oświadczyła także, iż posiada z żoną rozdzielność majątkową. Gospodarstwo domowe ponosi natomiast miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości [...] zł.

W stosunku do zaległości prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału i Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne. Jak dotychczas nie odnotowano wpłat. Brak jest również zabezpieczenia na majątku strony.

Nawiązując do oświadczenia strony, iż zaległość powstała na wskutek braku wpłat za wykonane usługi przez spółkę "A" S.A. organ rentowy zauważył, że dostarczonych przez zobowiązanego wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż w okresie 04/2007-09/2012 spółka ta na rzecz strony dokonała płatności w łącznej kwocie [...] zł (PKO za okres 04/07-08/10 w wys. [...] zł, MBANK za okres 09/10-11/11 w wys. [...] zł, CITY BANK 09/2012 w wys. [...] zł). Strona natomiast posiada zaległość z tytułu nie opłacanych w terminie składek za okres 03/2009-09/2011 w łącznej kwocie [...] zł (w tym składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek w wysokości [...] zł) czyli za okres, w którym dokonywane były płatności przez spółkę "A" S.A. Zdaniem organu II instancji z kwot przelanych przez spółkę zobowiązany mógł uregulować należności z tytułu składek ZUS.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pełnomocnik zobowiązanego zarzucił nadto organowi I instancji niezbadanie sytuacji gospodarstwa domowego strony. Zdaniem pełnomocnika organ I instancji przedstawił błędnie zarówno dochody uzyskiwane przez stronę, jak i ponoszone wydatki. Jednak dochody uzyskiwane przez zobowiązanego są ustalone z systemu informatycznego Zakładu, na podstawie druków ZUS RCA składanych przez jego pracodawcę. Są to zatem dane aktualne na dzień wydania decyzji.

Nawiązując do zarzutu pełnomocnika odnoszącego się do błędnie ustalonej wysokości wydatków w gospodarstwie domowym skarżącego, organ rentowy zauważył, iż zgodnie z pismem z dnia 8 maja 2017 r. wydatki gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł, z czego [...] zł ponosi sam wnioskodawca. Z kolei w dniu 11 sierpnia 2017 r. od organu wpłynęło pismo pełnomocnika zatytułowane "odpowiedź na zawiadomienie z dnia 24.07.2017 r.", do którego w załączeniu raz jeszcze przedłożono oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W oświadczeniu tym na stronie 2 w polu 1 "stałe wydatki związane z utrzymaniem" podano kwotę [...] zł. Zatem nie jest to błąd organu. Takie bowiem wydatki zostały przedstawione przez stronę w piśmie późniejszym niż pismo z dnia 8 maja 2017 r. Zatem organ przyjął wydatki przedstawione przez zobowiązanego oraz dane o jego dochodach zawarte w systemie informatycznym ZUS.

Organ dodał, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika wszystkie przedłożone dokumenty zostały przeanalizowane szczegółowo.

Z kolei odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika, iż w sprawie występuje całkowita nieściągalność należności, ponieważ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów - Ordynacja podatkowa, organ rentowy zastrzegł, że wystąpienie powyższej przesłanki nie ma miejsca wtedy kiedy dłużnik uważa, iż nie posiada majątku. Brak majątku można bowiem stwierdzić w przypadku wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego lub naczelnika urzędu skarbowego i nie ustalenia go w terminie 12 miesięcy od wydania takiego postanowienia. W stosunku do należności zobowiązanego prowadzone jest w dalszym ciągu postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. i nie zostało ono umorzone z uwagi na brak majątku. W związku z powyższym w badanym przypadku nie można mówić o wystąpieniu przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 3 oraz 5 u.s.u.s. Ponadto nawet wystąpienie jednej z przesłanek nie oznacza dla organu automatycznej konieczności umorzenia należności.

W dalszej kolejności organ rentowy poczynił zastrzeżenie, iż aktualnie przedmiotem niniejszej decyzji jest całość zadłużenia figurująca na koncie zobowiązanego. W decyzji odmawiającej umorzenia z dnia [...] r. odmówiono umorzenia należności zgodnie z zakresem wniosku. Po zmianie tego zakresu przez pełnomocnika aktualnie przedmiotem umorzenia jest całość zadłużenia.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika nieustosunkowania się do wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6, ZUS podniósł, że przesłanka wymieniona w pkt 5 została już szczegółowo wyjaśniona powyżej. Jeżeli chodzi o przesłankę wymienioną w pkt 6 tj. sytuacji, w której oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, to w przypadku strony również ona nie występuje. Skoro prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zarówno przez Dyrektora Oddziału, jak i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. - to uznano, że można takie postępowanie prowadzić.

Zdaniem organu II instancji decyzja o umorzeniu zadłużenia byłaby przedwczesna i zobowiązany jest w stanie podjąć się spłaty zadłużenia w ramach zawartego z ZUS-em układu ratalnego. Ponadto dłużnik jest nadal młodą osobą, która ma szanse na aktywizację zawodową. Podkreślenia również wymaga fakt, iż przelewy uzyskane przez stronę od spółki były dokonywane w okresach, za które posiada ona nieopłacone w terminie składki.

Biorąc powyższe pod uwagę organ rentowy uznał, że zobowiązany nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3a ww. ustawy oraz cyt. rozporządzeniu. Zdaniem organu - zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego jest materiałem wystarczającym do wydania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Ponadto ZUS stwierdził, iż złożony wniosek stoi w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie realizacji świadczeń społecznych szerokiej rzeszy obywateli. Środki na realizację ww. świadczeń pochodzą właśnie z wpływów na poczet bieżących i zaległych składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, gdyż ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Nawet bowiem ustalenie, że istnieją ww. przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację organu rentowego z całości lub części powstałych zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji może zatem uzasadniać jedynie wystąpienie całkowitej nieściągalności, co w niniejszym przypadku nie zostało wykazane. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej strona wzięła na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe jej działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną w imieniu własnym i na własne ryzyko. W związku z powyższym brak było podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącego zarzucił decyzji:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, iż organ arbitralnie uznał, że w toku postępowania nie został stwierdzony brak majątku skarżącego, podczas gdy skarżący wykazał już w samym wniosku o umorzenie składek, a także w toku postępowania dowodowego, iż nie posiada żadnego majątku (z wyjątkiem wierzytelności w "A" S.A.), co więcej organ sam ustalił powyższe na podstawie informacji z systemu CEPIK i CIKW; doprowadziło to do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznane, iż nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, podczas gdy przesłanki te zostały przez skarżącego wykazane - co z kolei pretenduje skarżącego do umorzenia należności z tytułu składek;

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, iż organ arbitralnie uznał, że w postępowaniu egzekucyjnym niewykluczonym jest, iż uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne, podczas gdy skarżący wykazał tę okoliczność w toku postępowania. To z kolei doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s poprzez uznanie, iż niniejsza przesłanka nie została przez skarżącego spełniona, podczas gdy oczywistym jest, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu przez organ, iż ponoszone przez gospodarstwo domowe skarżącego wydatki w skali miesiąca związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł podczas gdy gospodarstwo domowe skarżącego ponosi wydatki w wysokości [...] zł, które skarżący ponosi wraz z żoną, co wynika z oświadczenia o ponoszonych w skali miesiąca wydatkach gospodarstwa domowego skarżącego "z dnia 28 kwietnia 2017 r." [winno być: "na dzień 28 kwietnia 2017 r." – spr.] - co stanowi naruszenie przepisów postępowania, a to art. 12 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i ograniczenie się do jej pobieżnej oceny, jak również prowadzenie sprawy w sposób z góry nakierowany na wydanie niekorzystnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia;

4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 6 i 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. w zw. z art. 18 ust. 3 pkt 3 tej ustawy przez uznanie, że nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz naruszenia przepisów postępowania tj. art. 124 i 2 K.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej;

5) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 6 i 7 K.p.a w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.- przez uznanie, iż nie zostało wykazane przez skarżącego, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających nawet wydatki egzekucyjne - poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz naruszenia przepisów postępowania tj. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej;

6) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 § 1, 78 § 1 i 2, art. 86 oraz art. 8 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, z pominięciem wniosku skarżącego o przesłuchanie go w charakterze strony na zasadzie art. 86 K.p.a., a także poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na dowolnie wybranych przez organ dowodach, co przyczyniło się do utraty zaufania do władzy publicznej;

7) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 12 K.p.a. poprzez odrębne rozpoznanie zaległości wnioskodawcy wynikających z wniosku o umorzenie składek z dnia 23 stycznia 2017 r. i podział zobowiązań na części, podczas gdy zobowiązania te winny zostać rozpatrzone łącznie, a to z uwagi na fakt, iż stan zobowiązań oraz ocena przesłanek do umorzenia poszczególnych tytułów, może prowadzić do błędnych wniosków, a także narusza zasadę szybkości, prostoty postępowania i wnikliwości, którymi winny kierować się organy administracji;

8) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 81 K.p.a. w zw. z art. 112 K.p.a., poprzez wprowadzenie skarżącego w błąd w zakresie pouczenia o możliwości odwołania się od rzeczonej decyzji organu, a to złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - "na piśmie osobiście w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. (...)" podczas gdy skarga winna zostać złożona w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. - co budzi uzasadnione obawy, że sprawa nie została w sposób należyty rozpoznana, a przedmiotowe narusza zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej;

9) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, zastosowanie legalnej teorii oceny dowodów, przyporządkowanie ustaleń faktycznych do z góry obranego rozstrzygnięcia;

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zwrot kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Zdaniem pełnomocnika organ arbitralnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a szczególnie przesłanka (art. 28 ust. 3 pkt 3) zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności oraz przesłanka (art. 29 ust. 3 pkt 6) - w myśl której oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających nawet wydatki egzekucyjne. Organ stwierdził jedynie, że "działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, jednak jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję". Nie poświęcił zbyt wiele uwagi argumentom przedstawianym przez skarżącego zarówno we wniosku o umorzenie składek jak i pozostałych pismach w sprawie, w których skarżący wykazywał, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, a także nie posiada majątku, z którego można egzekwować należności. Skarżący wielokrotnie w toku postępowania podkreślał i wykazywał, iż z uwagi na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Sytuacja finansowa i życiowa strony jest relatywnie trudna; uzyskiwane przez nią dochody wystarczają jedynie na pokrycie w minimalnym stopniu podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Co ważne - zestawienie osiąganych przez wnioskodawcę dochodów ze stałymi kosztami utrzymania nie pozostawia do dyspozycji wnioskodawcy wolnych środków finansowych.

Według organu w sprawie nie został stwierdzony brak majątku, ale nie wziął on pod uwagę faktu, że skarżący nie posiada żadnego majątku, z wyjątkiem wierzytelności zgłoszonej do masy upadłości spółki "A" S.A. Co więcej wysokość dochodu osiągana przez niego nawet nie pozwala na zaspokojenie powstających na bieżąco zobowiązań wynikających z umów w zakresie spraw życia codziennego. Brak majątku wynika również ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz z ustaleń samego organu. Niezależnie od powyższego ZUS stwierdził, iż przesłanki pretendujące skarżącego do umorzenia składek, nie zostały przez niego spełnione.

W związku z powyższym, postanowienie o odmowie umorzenia nie daje rękojmi rzetelnego rozpoznania sprawy, a świadczy jedynie o szablonowym konstruowaniu decyzji według odgórnego założenia bez uwzględnienia stanu faktycznego, podnoszonych argumentów, a w konsekwencji - w istocie - trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy (braku majątku).

Nadto ZUS ponownie przyjął dane osoby z innego postępowania, wskazał bowiem w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, iż miesięczne wydatki ponoszone przez gospodarstwo domowe strony wynoszą [...] zł, podczas gdy w istocie są zupełnie inne, co wynika z oświadczenia o ponoszonych wydatkach "z dnia 28 kwietnia 2017 r." (winno być: "na dzień 28 kwietnia 2017 r."), a złożonego do akt niniejszej sprawy. Wydatki ponoszone przez samego wnioskodawcę wynoszą [...] zł, a wydatki jego gospodarstwa domowego są znacznie wyższe. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, zgodnie z którym ZUS stwierdza, iż w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie organu z dnia 24 lipca 2017 r. skarżący określił wysokość wydatków na kwotę [...] zł, w związku z czym organ uznał, iż jest to zaktualizowanie wysokości ponoszonych wydatków ujętych w piśmie "z dnia 28 kwietnia 2017 r." (winno być: "z 8 maja 2017 r."). Porównując te dwa dokumenty, już na pierwszy rzut oka widać, że kategorie wydatków w nich wskazanych są zupełnie inne. Skarżący na wniosek organu, ponownie złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, wypełniając stosowny formularz, w którym nie znajdowały się wszystkie kategorie wydatków jakie uwzględnił on we wcześniejszym oświadczeniu.

Wysokość ponoszonych w skali miesiąca wydatków całego gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] zł. ZUS nie zwrócił na ten fakt uwagi i nie zrewidował błędu istotnego dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Niezależnie od powyższego, organ winien - zdaniem pełnomocnika - przyjąć tylko jego osobiste dochody w kontekście jego obowiązku łożenia na rodzinę oraz tego, że nie pozostaje w małżeńskiej wspólności majątkowej.

W ocenie pełnomocnika organ rentowy zaniechał wnikliwego zbadania sprawy i ograniczył się do jej pobieżnej oceny. Takie postępowanie świadczy o prowadzeniu sprawy w sposób z góry nakierowany na wydanie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia pod patronatem uznania administracyjnego.

W tym miejscu pełnomocnik przytoczył fragment wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2016 r. (sygn. akt III SA/Łd 481/16), w którym Sąd ten stwierdził, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym zobowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero ten sposób przeprowadzenia analizy stanu faktycznego sprawy stanowi materie będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Każde postanowienie organu musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych i zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne. Dopiero tak podjęta decyzja uznaniowa może być uznana za decyzję mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego, a nie za decyzję dowolną (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Po 959/12).

Czyniąc zadość przepisom postępowania określonym w art. 77 § 1, 78 § 1 i 2, 86 oraz art. 8 K.p.a. organ winien także wziąć pod uwagę złożony przez skarżącego wniosek o przesłuchanie go w trybie art. 86 K.p.a., w celu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości w niniejszym postępowaniu.

Pełnomocnik zaakcentował, że skarżący starał się mimo trudnej sytuacji (współpraca z "A") w jakiej się znalazł regulować zobowiązania, a to zarówno względem wierzycieli, jak i wobec instytucji publicznoprawnych. Zobowiązania wobec innych niż Skarb Państwa wierzycieli w swej istocie były zobowiązaniami bieżącymi. Gdyby skarżący ich nie uregulował to wówczas nie mógłby wykonać umów, a w konsekwencji musiałby zapłacić powstałe z tego powodu kary. Wszystkie wpływy pieniężne wnioskodawca w pierwszej kolejności i przeznaczał na nakłady bezpośrednio związane z dokończeniem wykonania przyjętych zleceń, by tym samym uzyskać podstawy do wypłaty wynagrodzenia za wykonane usługi.

Pełnomocnik wskazał też, że zaległości wnioskodawcy winny być rozpatrywane łącznie. Od początku prowadzenia niniejszego postępowania, nie jest zrozumiałym podział zobowiązań na poszczególne tytuły. Taki sposób prowadzenia postępowania przyczynia się do powstania sytuacji, w której stan zobowiązań oraz ocenna perspektywa przesłanek do umorzenia poszczególnych tytułów, może prowadzić do błędnych wniosków. Nadto przyczynia się do utraty z horyzontu rzeczywistych możliwości i potrzeb prowadzonego postępowania. Taki podział zdecydowanie wypacza obraz postępowania. W tej sytuacji należy wziąć pod uwagę także zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych objęte innymi postępowaniami. Dopiero wszystkie powyższe okoliczności pozwolą na ustalenie, że w jego przypadku spełnione są przesłanki do umorzenia.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym substytut pełnomocnika skarżącego podtrzymała wnioski i wywody skargi. Na pytanie Sądu, wyjaśniła, że skarżący ma wykształcenie zawodowe, lecz nie jest w stanie wskazać jakie konkretnie. Oświadczyła dalej, że skarżący zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność jego żony. Podobnie samochód jest własnością jego żony. Pełnomocnik nie posiada jednakże wiedzy co do metrażu mieszkania, ani marki samochodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.").

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres 03/2009-04/2013 w wysokości [...] zł. W toku postępowania skarżący wskazywał, że nie jest w stanie spłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Organy obu instancji przyjęły zaś, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia, może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Decyzje "związane" podlegają ocenie Sądu na zasadach ogólnych. Badana jest zgodność z prawem procesu stosowania prawa i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Dokonując subsumpcji danego stanu faktycznego pod przybliżony wyżej reżim prawny, Sąd stanął na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie organ rentowy nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Dalsze rozważania i wyjaśnienie przyjętej konstatacji nastąpi poprzez analizę poszczególnych przesłanek umorzeniowych, uwzględniając przy tym zarzuty pełnomocnika wyartykułowane w skardze.

Analizując sytuację skarżącego, bezspornym jest, że nie zachodzi wobec niego przesłanka umorzenia składek wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Ta przesłanka nie wymaga zatem dalszych rozważań.

Jest także oczywiste, że nie została w tym przypadku spełniona przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy, albowiem oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości zobowiązanego nastąpiło w tym przypadku z przyczyn innych niż wymienione w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. Ustalono bowiem, że w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt [...], tj. w dniu [...] r.), nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Ta konkluzja organu nie spotkała się ze sprzeciwem strony skarżącej.

Przystępując do analizy przesłanki wskazanej w art. 28 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. należy w tym miejscu podkreślić, że co do zasady zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. W takich przypadkach bowiem, zasadniczo konieczne jest stwierdzenie, iż nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności faktyczne umożliwiające egzekwowanie należności. ZUS słusznie w tym zakresie zauważył, iż zobowiązany jest osobą młodą (ma 32 lata), która ma szansę na aktywizację zawodową. Co więcej, w ślad za organem rentowym wymaga podkreślenia, iż wykazano w tej sprawie, że spółka "A" S.A. dokonywała przelewów na rzecz zobowiązanego w okresach, za które posiada on niespłacone w terminie składki. Trafnie więc Sąd Rejonowy w K. w postanowieniu z dnia [...] r. sygn. akt [...] oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącego uznał, że nieuiszczanie przez zobowiązanego tylko i wyłącznie należności publicznoprawnych w okresie od 2009 r. do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, nie było spowodowane li tylko trudnościami finansowymi lecz był to świadomy proceder. Takie zachowanie Sąd upadłościowy ocenił w dalszej części uzasadnienia swego rozstrzygnięcia jako naganne. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie stracił z pola widzenia akcentowanego przez pełnomocnika innego orzeczenia Sądu Rejonowego w K, z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...], w którym uniewinniono zobowiązanego od popełnienia wykroczenia z art. 57 § 1 K.k.w. Trzeba wszak zastrzec, że postępowanie tamto dotyczyło wyłącznie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie od 28 sierpnia 2012 r. do 27 maja 2013 r. Ustalono obecnie, że we wspomnianym okresie, podlegającym kognicji sądu powszechnego, dokonano wpłaty na rzecz zobowiązanego przez spółkę "A" S.A. jedynie w okresie 08/2012 – 09/2012. Zdaniem Sądu, co akcentował organ rentowy, skarżący mógł uregulować należności z tytułu składek ZUS z funduszy pochodzących od wpłat ww. spółki. Działania skarżącego w okresie objętym wnioskiem o umorzenie należności wobec ZUS, były w ocenie Sądu, podejmowane świadomie i zmierzające do unikania regulowania należności publicznoprawnych. Powstałe zaległości są więc wynikiem przyczyn leżących po stronie zobowiązanego.

Z oczywistych powodów nie doszło w tym przypadku do spełnienia przesłanki uregulowanej w art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. Znana jest także wysokość zaległości skarżącego z tytułu składek wobec ZUS i dlatego można stwierdzić, że kwota ta znacznie przekracza koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co wyklucza zastosowanie umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 pkt 4a omawianej ustawy. Stwierdzono również na gruncie ustalonego stanu faktycznego, że nie mogła w tym przypadku zaistnieć przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4b u.s.u.s.

W ślad za organem rentowym należy podkreślić w tym miejscu, że zarówno Dyrektor Oddziału ZUS, jak i właściwy naczelnik urzędu skarbowego, do dnia wydania decyzji przez organ, nie uznali za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zatem w dalszym ciągu postępowanie egzekucyjne można prowadzić. Taki stan rzeczy powoduje, że nie doszło w tym przypadku do spełnienia przesłanek umorzenia wynikających z art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Sąd stoi na stanowisku, że nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, że skarżący jako osoba bardzo młoda ma możliwość aktywizacji zawodowej, której – jak się wydaje na bazie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy I SO/Gl 1/18 – w dalszym ciągu nie podejmuje. Obecnie jest bowiem zatrudniony wyłącznie na ½ etatu za wynagrodzeniem [...] zł. Uzasadniony może być zatem zarzut wobec skarżącego, iż nie podejmuje wszelkich starań by w pełni wykorzystać swoje możliwości zarobkowe.

Na gruncie przytoczonych wyżej argumentów, za chybiony uznano zarzut pełnomocnika o naruszeniu w tej sprawie art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s.

Nie sposób się także zgodzić z zarzutem pełnomocnika, że doszło w tej sprawie do błędnego ustalenia okoliczności faktycznych dotyczących obciążeń budżetowych w gospodarstwie domowym skarżącego. Pierwotnie, w piśmie z dnia 8 maja 2017 r. koszty ponoszone wyłącznie przez skarżącego ustalono na poziomie [...] zł, w globalnym ujęciu tego gospodarstwa była to kwota [...] zł. Skarżący wyszczególnił wówczas, że ponosi wydatki z tytułu: "wyżywienia – 300 zł, utrzymania mieszkania – 275 zł, ubezpieczenia – 50 zł, wydatków na naukę dzieci – 50 zł, leczenia – 50 zł". W dalszej kolejności, w oświadczeniu z dnia 8 sierpnia 2017 r., skarżący wskazał, że do stałych wydatków związanych z utrzymaniem należy zaliczyć: "z tytułu miesięcznych opłat – 200 zł, opłaty eksploatacyjne – 75 zł, koszty związane z leczeniem – 50 zł, inne – 50 zł". W ocenie Sądu, nie można w tej sytuacji przyjąć, że organ arbitralnie, wadliwie przyjął w motywach zaskarżonej decyzji, iż wydatki te stanowią kwotę [...] zł, zgodnie z oświadczeniem skarżącego z 8 sierpnia 2017 r. Orzekając ponownie w tej sprawie organ - w świetle nowo brzmiącego oświadczenia strony - nie mógł wykluczyć zmiany okoliczności, powodującej zmianę zasad podziału obciążeń budżetowych pomiędzy małżonkami. Nie doszło w takim wypadku do naruszenia procedury, skoro zmiana deklarowanych obciążeń budżetowych po stronie skarżącego została dokonana w wyniku jego własnego oświadczenia złożonego w trakcie postępowania administracyjnego. Niezrozumiałe w tym zakresie jest akcentowanie przez pełnomocnika faktu, iż wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego w ujęciu globalnym stanowić powinny [...] zł, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, iż między skarżącym i jego żoną umową przedmałżeńską wyłączono ustrój wspólności majątkowej. Przyjmując bowiem to obwarowanie należałoby założyć, że na skarżącym ciążą wydatki w kwocie [...] zł. Powstałą różnicę, bez względu na to, czy w kwocie deklarowanej przez skarżącego w dniu 8 maja 2017 r. czy w dniu 8 sierpnia 2017 r., pokrywa żona skarżącego. Taki stan rzeczy winien powodować u skarżącego stale rosnące zadłużenie z tytułu np. dostawy mediów, których winien być współodbiorcą, a takiej okoliczności w toku postępowania nie podniesiono.

W ocenie Sądu za chybione należy uznać dalsze naruszenia proceduralne, których zdaniem pełnomocnika dopuścił się organ rentowy. Dodatkowo za niezrozumiały uznano zarzut naruszenia art. 12 K.p.a. poprzez odrębne rozpoznanie zaległości zobowiązanego wynikających z wniosku o umorzenie składek z dnia 23 stycznia 2017 r. i podział zobowiązań na części. W tym zakresie należy zauważyć, że pełnomocnik zdaje się nie dostrzegać tego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej obecnie decyzji, w którym organ rentowy zwrócił uwagę, że objecie postępowaniem całości zadłużenia nastąpiło na wyraźny wniosek samego pełnomocnika.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym, ZUS wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia.

W tym zakresie Sąd nawiąże do wcześniejszych swoich wywodów w części dotyczącej możliwości aktywizacji zawodowej skarżącego. Ponownie zatem należy stwierdzić, że skarżący nie podejmuje wszystkich dostępnych mu starań aby w pełni wykorzystać możliwości zarobkowe. Świadczy o tym m.in. aktualne zatrudnienie w wymiarze ½ etatu za wynagrodzeniem w kwocie [...] zł brutto. Już wcześniej zwrócono nadto uwagę, że skarżący w sposób dowolny zmienia wysokość wydatków ponoszonych w prowadzonym przez niego wespół z żoną gospodarstwie domowym. Przyjmując w tym zakresie nawet wydatki w kwocie wyższej, podanej przez niego w toku postępowania administracyjnego, zasadnie organ przyjął, że nie występuje przesłanka umorzenia składek, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W toku tego postępowania nie przedstawiono jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na zaległości w bieżących płatnościach, co oznacza, iż spłata zaległości z tytułu składek nie pozbawi skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący nie wykazał również pozostałych okoliczności wymienionych w tym uregulowaniu.

Sąd nie znalazł podstaw by kwestionować poczynione przez ZUS ustalenia i wyciągnięte na ich podstawie wnioski. Raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że skarżący jest osobą młodą, o dobrym stanie zdrowia, obecnie jest zatrudniony, co świadczy o tym, że ma możliwość uzyskiwania dochodów, a co za tym idzie istnieje możliwość poprawy - w określonej perspektywie czasowej - jego sytuacji materialnej.

Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym, sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do badania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowości zastosowanych do nich norm prawnych.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 Sąd kasacyjny stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych". W szczególności podkreślić należy, że organ rentowy nie może uprzywilejowywać należności cywilnoprawnych kosztem należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Podsumowując Sąd uznał, że ustalenia organu rentowego, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.