Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 570/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6260 Statut
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35 ust. 1 i 3, art. 36 ust. 1 i 2, art. 91 ust. 1 i 4, art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 559
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Braniewo – Wójta Gminy Braniewo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 maja 2022 r. nr PN.4131.250.2022 w przedmiocie podziału Sołectwa Szyleny oraz nadania statutów nowo powstałym jednostkom pomocniczym Gminy Braniewo oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Rada Gminy Braniewo podjęła w dniu 27 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.. dalej: u.s.g.), § 61 ust. 1, § 62 ust. 1 oraz § 63 ust. 1 Statutu Gminy Braniewo przyjętego Uchwałą Nr 74/VIII/2016 Rady Gminy Braniewo z dnia 12 października 2016 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Braniewo, uchwałę Nr 43/VIII/2022 w sprawie podziału Sołectwa Szyleny oraz nadania statutów nowo powstałym jednostkom pomocniczym Gminy Braniewo. W § 1 uchwały postanowiono, że dokonuje się podziału Sołectwa Szyleny na trzy odrębne sołectwa: Sołectwo Bemowizna, Sołectwo Brzeszczyny oraz Sołectwo Szyleny.

Wojewoda Warmińsko - Mazurski (dalej: Wojewoda organ nadzoru), rozstrzygnięciem nadzorczym z 26 maja 2022 r., na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g., stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Braniewo (dalej: skarżąca, Rada) z 27 kwietnia 2022 r. w sprawie podziału Sołectwa Szyleny oraz nadania statutów nowo powstałym jednostkom pomocniczym Gminy Braniewo, w części dotyczącej załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały, w zakresie: § 6 ust. 3; § 11; § 12 ust. 4; § 18 ust. 3 w części dotyczącej sformułowania: "w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta"; § 21 ust. 3; § 25 ust. 1 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3"; § 30 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 pkt 3; § 31 ust. 2 pkt 2 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3"; § 32 ust. 1 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3"; § 32 ust. 4; § 33 ust. 1 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3"; § 33 ust. 2 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3"; § 35 ust. 3 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3"; § 35 ust. 4; § 37 ust. 1 w zakresie sformułowania "celowości i gospodarności".

W uzasadnieniu podniósł, że w § 6 ust. 3 załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada postanowiła, iż Rada Sołecka jest organem wspomagającym działalność Sołtysa. Natomiast zgodnie z art. 36 u.s.g., organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Ustawodawca nie precyzuje na czym "wspomaganie" sołtysa ma polegać. Jednakże z literalnego brzmienia tego przepisu wynika wprost, że rada sołecka nie należy do kategorii organów sołectwa. Jest podmiotem wspomagającym i opiniodawczo-doradczym sołtysa. Ustawa o samorządzie gminnym, nie przewiduje tworzenia i funkcjonowania innych organów sołectwa poza organem uchwałodawczym - zebrania wiejskie i wykonawczym - sołtys. W § 11 statutów, stanowiących załączniki Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada przyznała prawo do udziału w zebraniu wiejskim wszystkim osobom spełniającym warunki określone w § 18 ust. 3 statutu, czyli stałym mieszkańcom Sołectwa uprawnionym do głosowania w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta. Postanowieniem § 11 statutów Rada przekroczyła kompetencje zawarte w art. 18 ust. 2 pkt 7, w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 u.s.g. Ograniczenie wynikające z art. 36 ust. 2 ww. ustawy (stali mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania) dotyczy tylko i wyłącznie udziału w wyborach sołtysa i rady sołeckiej. Nie można na tej podstawie ograniczać uprawnień stałych mieszkańców sołectwa do decydowania w innych sprawach jednostki pomocniczej, na terenie której zamieszkują. Zawężenie przez Radę Gminy kręgu podmiotów, które mogą uczestniczyć w zebraniu wiejskim z prawem do głosowania ze względu na posiadanie praw wyborczych narusza, także art. 32 Konstytucji RP. Podobne regulacje Rada Gminy Braniewo zawarła w § 25 ust. 1, § 31 ust. 2, § 32 ust. 1, § 33 ust. 1 oraz ust. 2, § 35 ust. 3 załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały, co skutkuje koniecznością wyeliminowania ww. przepisów z obrotu prawnego.

Z kolei w § 12 ust. 4, § 21 ust. 3, § 32 ust. 4, oraz § 35 ust. 4 statutów, stanowiących załączniki Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada Gminy postanowiła, iż:

w sytuacjach szczególnych, w których przeprowadzenie Zebrania Wiejskiego w sposób polegający na bezpośrednim w nim uczestnictwie stać będzie w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, Sołtys, w przypadkach określonych w § 10 ust. 1, bądź Wójt, w przypadkach , o których mowa w § 10 ust. 2, może podjąć decyzję o przeprowadzeniu Zebrania Wiejskiego w trybie zdalnym, przy użyciu środka komunikacji elektronicznej (§ 12 ust. 4),

w sytuacjach szczególnych, w których przeprowadzenie głosowania w sposób polegający na bezpośrednim uczestnictwie w Zebraniu Wyborczym stać będzie w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, Wójt może podjąć decyzję o przeprowadzeniu głosowania w trybie zdalnym, przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (§ 21 ust. 3),

w sytuacjach szczególnych, w których przeprowadzenie głosowania w sposób polegający na bezpośrednim uczestnictwie w Zebraniu w sprawie odwołania Sołtysa, członków Rady Sołeckiej albo Rady Sołeckiej Wójt może podjąć decyzję o przeprowadzeniu głosowania w trybie zdalnym, przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (§ 32 ust. 4),

- w sytuacjach szczególnych, w których przeprowadzenie głosowania w sposób polegający na bezpośrednim uczestnictwie w Zebraniu w sprawie przyjęcia rezygnacji z pełnienia funkcji Sołtysa albo członka Rady Sołeckiej stać będzie w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, Wójt może podjąć decyzję o przeprowadzeniu głosowania w trybie zdalnym, przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (§ 35 ust. 4).

Natomiast zgodnie z art. 11b ust. 1 i 2 u.s.g., działalność organów gminy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy. Zasada jawności działania dotyczy również organów jednostek pomocniczych gminy. Zasadą jest zatem, że działalność zebrania wiejskiego jest jawna, odbywa się w formie bezpośrednich spotkań mieszkańców sołectwa. Ograniczenie tej formy organizacji zebrania wiejskiego poprzez wprowadzenie zebrania zdalnego nie może wynikać z przepisów statutu regulujących organizację i zakres działania jednostki pomocniczej. Powołane wyżej przepisy przewidują, iż ograniczenie jawności może wynikać wprost z ustaw, a zatem podstawą do przeprowadzenia zebrania wiejskiego w formie zdalnej mogą być tylko i wyłącznie przepisy rangi ustawowej, rada gminy nie ma kompetencji do regulowania tej materii w statucie jednostki pomocniczej gminy.

W § 18 ust. 3 statutów stanowiących załączniki Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada Gminy uchwaliła, iż prawo wybierania Sołtysa i członków Rady Sołeckiej przysługuje stałym mieszkańcom Sołectwa uprawnionym do głosowania w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta, którzy realizują swoje uprawnienie poprzez głosowanie na zwołanym Zarządzeniem Wójta Zebraniu Wyborczym. Natomiast zgodnie z treścią art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Powołany § 18 ust. 3 statutu, w zakresie sformułowania "w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta" stanowi nieuprawnioną modyfikację art. 36 ust. 2 u.s.g.

Następnie w § 30 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 pkt 3 załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada uchwaliła przepisy dotyczące odwołania sołtysa, członków rady sołeckiej oraz rady sołeckiej, wskazując, iż przyczyną ich odwołania może być dopuszczenie się czynów dyskwalifikujących w opinii społecznej. Zgodnie z ustalonymi poglądami doktryny oraz ustaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, każdy przepis prawny winien być skonstruowany poprawnie z punktu widzenia językowego i logicznego. Wymóg jasności oznacza nakaz tworzenia przepisów klarownych i zrozumiałych dla ich adresatów, którzy od racjonalnego prawodawcy oczekiwać mogą stanowienia norm prawnych niebudzących wątpliwości co do treści. W konsekwencji uznać należy, że kwestionowane postanowienia są pojęciami nieostrymi znaczeniowo, co powoduje zbyt duży luz interpretacyjny, który jest niedopuszczalny w przypadku konsekwencji wynikających z powyższego przepisu, w postaci możliwości odwołania Sołtysa, Rady Sołeckiej i członków Rady Soleckiej. Ponadto, w § 37 ust. 1 statutów, stanowiących załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada postanowiła, iż nadzór nad działalnością organów Sołectwa sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem, celowości i gospodarności. Zdaniem organu nadzoru nieprawidłowe jest stanowisko Rady zawarte ww. przepisie, dotyczące kontroli nad bieżącą działalnością Sołectwa na podstawie kryterium celowości i gospodarności, gdyż jedynym kryterium kontroli powinno być kryterium zgodności z obowiązującym prawem.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia 26 maja 2022 r. pełnomocnik Rady wniósł o jego uchylenie w odniesieniu do stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności: § 11 Załącznika nr 1, 2 i 3 do uchwały; § 18 ust. 3 w części dotyczącej sformułowania "w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta’’ Załącznika nr 1 ,2 i 3 do uchwały; § 25 ust. 1 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3" Załącznika nr 1, 2 i 3 do uchwały; § 31 ust. 2 pkt 2 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3" Załącznika nr 1, 2 i 3 do uchwały; § 32 ust. 1 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust. 3" Załącznika nr 1, 2 i 3 do uchwały; § 33 ust. 1-2 w zakresie sformułowania " spełniających warunki określone w § 18 ust. 3" Załącznika nr 1, 2 i 3 do uchwały; § 35 ust. 3 w zakresie sformułowania "spełniających warunki określone w § 18 ust .3’’ Załącznika nr 1, 2 i 3 do uchwały.

Podniósł, że zaskarżenie rozstrzygnięcia nadzorczego w odniesieniu do stwierdzenia nieważności przez organ nadzoru § 11 oraz § 18 ust. 3, § 25 ust. 1, § 31 ust. 2 pkt 2 , § 32 ust. 1, § 33 ust. 1 -2, § 35 ust. 3 w określonej części jest celowe i uzasadnione w świetle treści art. 35 oraz 36 ust. 2 u.s.g. Rada Gminy Braniewo podejmując uchwałę nie naruszyła w art. 18 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 35 ust. 1 i 3 u.s.g. Nie ma powodów, aby różnicować uprawnienia mieszkańców gminy w zależności od tego, czy w gminie są, czy też nie są utworzone sołectwa. Wszyscy mieszkańcy gminy powinni mieć stworzone na równych zasadach możliwości uczestnictwa w podejmowaniu rozstrzygnięć w sprawach publicznych. Skoro ustawodawca nie określił wprost, że w głosowaniu na zebraniu wiejskim biorą udział wszyscy mieszkańcy sołectwa, to oznacza, że pozostawił w tym zakresie radzie gminy swobodę, aczkolwiek ograniczoną całokształtem unormowań prawnych obowiązujących w sferze sprawowania władzy publicznej przez członków wspólnoty samorządowej. Pojęcie "zgromadzenia ogółu mieszkańców danego sołectwa" - za pomocą którego objaśnia się pojęcie "zebrania wiejskiego" w rozumieniu art. 36 ust. 1 u.s.g. - należy interpretować zawężająco, ograniczając tylko do tych stałych mieszkańców sołectwa, którym przysługuje czynne prawo wyborcze. Przemawia za tym m.in. art. 36 ust. 2 u.s.g., który nie powinien być traktowany jako przepis ustanawiający jakiś wyjątek lub dający podstawy do wnioskowania a contrario. Ponadto, zarzuty organ nadzoru w odniesieniu do treści przepisu uchwały nie mają nadto cech istotnego naruszenia prawa. W rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. nie sposób takiego naruszenia dopatrzeć się w uchwale Rady Gminy Braniewo.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego podlegają kognicji sądu administracyjnego.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z 26 maja 2022 r., stwierdzające nieważność uchwały Rady Gminy Braniewo w sprawie podziału Sołectwa Szyleny oraz nadania statutów nowo powstałym jednostkom pomocniczym Gminy Braniewo, w części dotyczącej załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały.

Jak wynika z art. 98 ust. 1 u.s.g. rozstrzygnięcia organu nadzoru podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Uprawnionym do złożenia skargi jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone, zaś podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze (art. 98 ust. 3 u.s.g.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego stanowi art. 91 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4).

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że przesłanki nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy ustala art. 91 u.s.g. Zgodnie z art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnił w art. 91 ust. 4 u.s.g., sankcjonując w odmienny niż stwierdzenie nieważności sposób wymienioną kategorię wadliwości wymienionych aktów organu gminy. Pomimo, iż przepisy prawa nie zawierają taksatywnego wyliczenia wadliwości aktu prawa miejscowego, to wypracowane w omawianym zakresie poglądy nauki i judykatury pozwoliły ustalić pewien katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Do tych "kwalifikowanych" naruszeń zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały.

Mając powyższe na uwadze Sąd rozpoznając niniejszą sprawę przeprowadził swoją ocenę w ramach tak określonych przesłanek istotnego naruszenia prawa uznając, iż Wojewoda zasadnie stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż statut jednostki pomocniczej gminy jest aktem prawa miejscowego, a upoważnienie do jego wydania zawarte zostało w ustawie o samorządzie gminnym, w jej art. 40 ust. 2 pkt 1, a uszczegółowione w art. 35 u.s.g.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.s.g. gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne; jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto. W świetle art. 35 ust. 1 i 3 u.s.g. statut takiej jednostki pomocniczej określa jej organizację i zakres działania, a w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Wszystkie te kwestie mieszczą się w pojęciu wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 1 u.s.g.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g. organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Ust. 2 powyższego artykułu stanowi, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda wskazał, że w § 11 statutów, stanowiących załączniki Nr 1, 2 i 3 do uchwały, Rada Gminy Braniewo przyznała prawo do udziału w zebraniu wiejskim wszystkim osobom spełniającym warunki określone w § 18 ust. 3 statutu, czyli stałym mieszkańcom Sołectwa uprawnionym do głosowania w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta. W ocenie organu nadzoru postanowieniem § 11 statutów Rada przekroczyła kompetencje zawarte w art. 18 ust. 2 pkt 7, w związku z art. 35 ust. 1 i 3 u.s.g., bowiem ograniczenie wynikające z art. 36 ust. 2 ww. ustawy (stali mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania) dotyczy tylko i wyłącznie udziału w wyborach sołtysa i rady sołeckiej. Podobne regulacje Rada Gminy Braniewo zawarła w § 25 ust. 1, § 31 ust. 2, § 32 ust. 1, § 33 ust. 1 oraz ust. 2, § 35 ust. 3 załączników Nr 1, 2 i 3 do uchwały.

Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko Wojewody.

Ustawodawca wyraźnie rozróżnił gremium, które dokonuje decyzji o wyborze sołtysa i członków rady sołeckiej i gremium, które decyduje o sprawach sołectwa. W tym drugim przypadku nazwał je Zebraniem Wiejskim wynosząc je do rangi organu uchwałodawczego. Gdyby bowiem ustawodawca zechciał, aby wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie, to stosowny przepis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g., poszerzając uprawnienia organu uchwałodawczego o kompetencje elekcyjne (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 287/19, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). U.s.g. nie zawiera jednocześnie jakichkolwiek przepisów pozwalających na przyjęcie konstrukcji domniemania właściwości zebrania wiejskiego w sprawach nieuregulowanych ustawą (por. wyroki WSA w Opolu: z 15 września 2009 r., II SA/Op 225/09 i z 18 stycznia 2007 r., II SA/Op 592/06; wyrok WSA w Olsztynie z 14 lutego 2017 r., II SA/Ol 1429/16, CBOSA). Przyznanie Zebraniu Wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 u.s.g. (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 137/19, CBOSA). Skoro więc ustawodawca przypisał zebraniu wiejskiemu kompetencje uchwałodawcze, to oczywistym jest, że nie przypisał jemu uprawnień elekcyjnych, co zresztą jasno stanowi powołany wyżej art. 36 ust. 2 u.s.g. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 117/19, CBOSA).

Trafnie wskazuje Wojewoda, że żaden przepis prawa nie precyzuje, kto z mieszkańców sołectwa może, a kto nie może uczestniczyć w zebraniu wiejskim z prawem do głosowania, jednakże ograniczenia wynikające z art. 36 ust. 2 u.s.g. dotyczą tylko i wyłącznie udziału w wyborach sołtysa i rady sołeckiej. Nie można na tej podstawie ograniczać uprawnienia stałych mieszkańców sołectwa do decydowania o innych sprawach dotyczących jednostki pomocniczej, na terenie której zamieszkują. Podczas obrad Zebrania Wiejskiego nie mogą być dokonywane żadne akty wyborcze, gdyż te zostały uregulowane w art. 36 ust. 2 u.s.g. W aktualnym stanie prawnym brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru oraz do odwoływania sołtysa czy też rady sołeckiej. Z treści art. 36 ust. 2 u.s.g. wynika, że prawo wybierania tych organów przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. Zebranie wiejskie jest zaś bytem odrębnym od ogółu uprawnionych do głosowania mieszkańców danej jednostki pomocniczej, mimo iż skład obu tych gremiów pokrywa się. Każde zatem odstępstwo, które będzie kolidować z normą rangi ustawowej musi zostać zakwestionowane w postępowaniu nadzorczym. Należało zatem uznać, że każdy z przepisów, który ograniczał prawo do udziału w Zebraniu Wiejskim jest dotknięty wadą prawną przesądzającą o konieczności stwierdzenia nieważności.

Dalej należy zauważyć, że organ nadzoru zakwestionował § 18 ust. 3 statutów stanowiących załączniki Nr 1, 2 i 3 do uchwały Nr 43/VIII/2022, w treści których Rada Gminy uchwaliła, iż prawo wybierania Sołtysa i członków Rady Sołeckiej przysługuje stałym mieszkańcom Sołectwa uprawnionym do głosowania w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta, którzy realizują swoje uprawnienie poprzez głosowanie na zwołanym Zarządzeniem Wójta Zebraniu Wyborczym. Zgodnie z treścią art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. § 18 ust. 3 statutu, w zakresie sformułowania "w wyborach do Rady Gminy oraz Wójta" stanowi nieuprawnioną modyfikację art. 36 ust. 2 u.s.g. W orzecznictwie sądów administracyjnych zdecydowanie dominuje stanowisko, zgodnie z którym niedopuszczalne jest powtarzanie w aktach prawa miejscowego przepisów prawa powszechnie obowiązującego (zob. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 952/15; z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 896/15; z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2114/11 czy z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1077/09, CBOSA). Naruszenie zasady powielania w uchwale zapisów innych aktów powszechnie obowiązujących stanowi dodatkowo nieuprawnione wejście prawodawcy miejscowego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla prawodawcy, co może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy (zob. wyrok NSA z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2239/17, CBOSA). W związku z czym uzasadnione było stwierdzenie nieważność § 18 ust. 3.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.