Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1605/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca H. W., reprezentowania przez adwokata, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na wyżej oznaczoną decyzję w kwocie 8.447 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że kwota wpisu sądowego od skargi jest dla niej bardzo wysoka, aktualnie pozostaje w separacji z mężem, na wychowaniu ma dwoje dzieci, z uwagi na swoją sytuację osobistą trudno jej podjąć pracę, środki otrzymywane od męża na dzieci, łącznie 1.500 zł, są skromne i pozwalają na poniesienie opłat za mieszkanie i utrzymanie dzieci. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej w dniu 25 lipca 2014 r. pełnomocnikowi procesowemu skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie czternastu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej i rodzinnej.

Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Od tego postanowienia strona wniosła sprzeciw w którym zawarła polemikę z orzeczeniem referendarskim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.), wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Skarżąca jednak nie uczyniła zadość powyższym wymogom i nie przedstawiła w sposób wystarczający sytuacji majątkowej swojej oraz rodziny. W ocenie Sądu postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji finansowej skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Informacje udzielone przez Skarżącą były niewystarczające do wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W rezultacie bowiem przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrowała się jedynie na dobranych wybiórczo fragmentach, akcentując te z nich, które - w jej ocenie - mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej (m.in. rozdzielność majątkowa, brak pracy, nieudokumentowana informacja o prowadzeniu egzekucji zajęciu rachunku bankowego ). Wskazać należy, że w sprawie nie ma znaczenia powoływana przez stronę rozdzielność majątkowa,. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r. i o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r. i o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Małżonkowie są także zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżąca natomiast, pomimo stosownego wezwania, nie przedstawiła rzetelnej sytuacji majątkowej ani swojej ani też członków rodziny (męża). W sprawie nie jest też jasne, skąd Skarżąca bierze środki na swoje utrzymanie. Ponadto Strona poza ogólnikowym stwierdzeniem, że małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego nie przytoczyła żadnych, konkretnych okoliczności na podstawie których można byłoby wnioskować, że wyegzekwowanie od męża, spoczywającej na niego powinności będzie albo utrudnione albo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wskazać także trzeba, że Skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła żadnych wydatków związanych z miesięcznym utrzymaniem siebie i dzieci. tj. opłaty za mieszkanie media, leki, czynsz, raty kredytów i inne. W rezultacie przedstawione przez Stronę dokumenty nie pozwalały na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej, a jedynie wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych, które nie pozwalają na obiektywną ocenę sytuacji materialnej Strony a w konsekwencji na uznanie, czy zasadne jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskutek powyższego – w ocenie Sądu- fakt, że Strona w toku postępowania albo całkowicie pomijała pewne informacje albo przedstawiała je w sposób ogólnikowy, niejasny i wybiórczy istotnie podważało wiarygodność prezentowanej argumentacji powodując, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.