Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 291/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r., sprawy ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz A. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 1, art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), przyznał A. B. świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej w okresie od kwietnia 1944 r. do kwietnia 1945 r., tj. za dwanaście miesięcy. Organ uznał za bezsporny fakt deportacji A. B., o jakiej mowa w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym (...), w okresie od 10 marca 1944 r. do 8 maja 1945 r., jednocześnie jednak stwierdził, iż nie jest możliwe przyznanie świadczenia za początkowy i końcowy miesiąc deportacji z uwagi na brzmienie art. 3 ust. 1 omawianej ustawy, zgodnie z którym przedmiotowe świadczenie przysługuje wyłącznie za każdy pełny miesiąc trwania pracy.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, A. B. podniósł, że wskazana przez organ ilość miesięcy jest "niezgodna z faktem autentycznym i przedłożonymi dokumentami". W jego ocenie, należało przyznać wnioskowane świadczenie za czternaście miesięcy deportacji.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...], uchylił decyzję własną z dnia [...] i przyznał A. B. świadczenie pieniężne z tytułu deportacji w okresie od kwietna 1944 r. do kwietnia 1945 r., czyli łącznie za trzynaście miesięcy. Jednocześnie odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia za marzec 1944 r. i za maj 1945 r. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wniosek strony zasługiwał na częściowe uwzględnienie, bowiem okres deportacji do pracy przymusowej do [...] - pow. [...] wynosił trzynaście pełnych miesięcy. Z uwagi na treść art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym (...), marzec 1944 r. i maj 1945 r. nie mogły być zaliczone do wymiaru świadczenia, bowiem były represją w niepełnym miesiącu.

I z tą decyzją nie zgodził się A. B., który w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu stwierdził, że rozstrzygnięcie organu jest krzywdzące. Podtrzymał stanowisko wyrażone już wcześniej w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z którym deportacja w jego przypadku trwała czternaście pełnych miesięcy, bo od 10 marca 1944 r. do zakończenia wojny, czyli do 8 maja 1945 r. Za takim stanowiskiem przemawia obliczenie dni deportacji w sposób rachunkowy, i taki też sposób liczenia stosują wszystkie instytucje zajmujące się ustalaniem różnych czasookresów. Skarżący nadmienił również, że innym osobom deportowanym wraz z nim i w tym samym czasie, przyznano uprawnienie do świadczenia za 14 miesięcy pracy przymusowej.

Odpowiadając na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, akcentując, iż dokładny okres represji A. B. wynosił 13 miesięcy i 28 dni. Dni te nie zostały zaliczone, bowiem nie stanowią pełnego miesiąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne dokonują oceny aktów administracji wyłącznie w aspekcie ich zgodności z prawem. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej kontrolą Sądu – na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. – decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], wykazała, iż przy ich wydaniu dopuszczono się naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie czynionych rozważań przypomnieć należy, iż w rozpoznawanej sprawie niekwestionowaną okolicznością jest wywiezienie A. B. do pracy przymusowej na okres od 10 marca 1944 r. do końca wojny z terytorium państwa polskiego do miejscowości [...] – pow. [...]. Skarżący był zatem osobą represjonowaną w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Konsekwencją powyższego ustalenia jest z kolei obowiązek organu przyznania deportowanemu prawa do świadczenia pieniężnego, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą regulacją, omawiane świadczenie przysługuje w wysokości ustalonej w wyniku podwyższenia wskaźnikiem waloryzacji emerytur i rent od dnia 1 czerwca 2001 r., z uwzględnieniem waloryzacji przypadających w okresie od dnia 1 czerwca 2002 r. do dnia 31 maja 2005 r., za każdy pełny miesiąc trwania pracy przymusowej, nie więcej jednak niż łącznie za dwadzieścia miesięcy, i od dnia 1 czerwca 2005 r. wynosi określoną ustawą kwotę, która podlega waloryzacji.

Spór jaki powstał w rozpoznawanej sprawie dotyczył interpretacji zawartego we wskazanym wyżej przepisie art. 3 ust. 1 ustawy sformułowania "za każdy pełny miesiąc trwania pracy". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że zapis ten pozwala na uwzględnienie wyłącznie tych miesięcy z całego okresu deportacji, w trakcie których od pierwszego dnia miesiąca do jego ostatniego dnia trwała praca, zatem w realiach niniejszej sprawy były to miesiące od kwietnia 1944 r. do kwietnia 1945 r., czyli łącznie trzynaście miesięcy. Zasadniczy zarzut skargi sprowadzał się natomiast do zakwestionowania takiego sposobu liczenia okresu uprawniającego do świadczenia pieniężnego. Wedle skarżącego, sposób ten jest krzywdzący i niezgodny z rzeczywistością. Jego zdaniem, w stanie faktycznym sprawy należało zsumować dni niepełnych miesięcy deportacji, co dawało kolejny - poza uznanymi trzynastoma miesiącami - pełny miesiąc pracy przymusowej. W ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie, stanowisko prezentowane przez A. B. jest prawidłowe. Niewątpliwie, treść art. 3 ust. 1 ustawy, stanowiącego podstawę prawną wydanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozstrzygnięć, może budzić wiele wątpliwości interpretacyjnych, wobec braku precyzyjnego określenia znaczenia użytego w tym przepisie zwrotu "każdy pełny miesiąc". Skoro przy zastosowaniu zasad wykładni językowej nie można w sposób pewny ustalić treści konkretnego zapisu, należy w pierwszym rzędzie odwołać się do reguł wykładni systemowej wewnętrznej, co pozwoli na wyjaśnienie treści normy prawnej w związku z jej usytuowaniem w danym akcie prawnym i w powiązaniu z innymi jego przepisami. W rozpoznawanej sprawie, pomocnicze zastosowanie wykładni systemowej polegało na wyjaśnieniu znaczenia spornego zapisu poprzez analizę całości tekstu ustawy. I tak, szczególną uwagę należy zwrócić przede wszystkim na przepis art. 7 ustawy, który nakazuje w sprawach nieuregulowanych w ustawie odpowiednie stosowanie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Liczne są wzajemne relacje aktów normatywnych zawierających przepisy emerytalno - rentowe i przepisy dotyczące przyznania świadczenia pieniężnego osobie wywiezionej do pracy przymusowej, zatem w pełni uzasadniony zdaje się pogląd, iż przy stosowaniu analizowanej ustawy odpowiednie zastosowanie winny mieć regulacje określające sposób obliczania okresów uprawniających do świadczeń emerytalno - rentowych, zwłaszcza że ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), zwana dalej ustawą emerytalno - rentową, również posługuje się pojęciem "pełnych miesięcy", "pełnego roku" czy "pełnych lat" (patrz np. art. 15 ust. 8, art. 43 ust. 2, art. 53 ust. 2, art. 62 ust. 3).

Przepis art. 194 ustawy emerytalno-rentowej stanowi, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, pozostają w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustaw i dekretu wymienionych w art. 195, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami ustawy. Mocą tego przepisu zachowało swą ważność - wydane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, wymienionej w art. 195 pkt 5 ustawy emerytalno-rentowej - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 z późn. zm.). Otóż, stosownie do § 31 tego rozporządzenia, "Przy obliczaniu okresów zatrudnienia dodaje się poszczególne okresy zatrudnienia obejmujące lata, miesiące i dni. Okresy niepełnych miesięcy zatrudnienia oblicza się w dniach. Sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych; sumę miesięcy zamienia się na lata, przyjmując pełne 12 miesięcy za jeden rok. (...)". Odpowiednie zastosowanie do rozpoznawanej sprawy wskazanych rozwiązań dotyczących liczenia okresów zatrudnienia polega na zaliczeniu do okresu uprawniającego A. B. do świadczenia pieniężnego nie tylko miesięcy od kwietnia 1944 r. do kwietnia 1945 r., lecz - w sytuacji ustalenia deportacji na czas od 10 marca 1944 r. do 8 maja 1945 r. - także dwudziestu dwóch dni marca 1944 r. i ośmiu dni maja 1945 r. Taki sposób przeprowadzenia obliczeń pozostaje w zgodzie z regułą, że "okresy niepełnych miesięcy (pracy osoby deportowanej – dop. autora) oblicza się w dniach".

Stosując dalej przepis rozporządzenia, po zsumowaniu dni z poszczególnych niepełnych miesięcy pracy otrzymamy trzydzieści dni kalendarzowych pracy, co przy zasadzie, że "sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych", będzie stanowiło o wykonywaniu przymusowej pracy w warunkach deportacji przez jeszcze jeden miesiąc w stosunku do liczby miesięcy obliczonych przez organ, a więc łącznie przez czternaście miesięcy.

Powyższe rozważania dowodzą, iż podjęte w przedmiotowej sprawie decyzje, w których początkowo ustalono czas trwania pracy na 12, a następnie na 13 miesięcy, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie regulacji art. 3 ust. 1 ustawy, i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań Sądu.

Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oraz o kosztach postępowania uzasadnia art. 152 i art. 200 p.p.s.a.