Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 6/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. na rzecz radcy prawnego B. K. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku VAT - tytułem kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. o odmowie umorzenia A.D. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 17.505,08 zł.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że A.D. wnioskiem z dnia 15 maja 2007 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, odsetek za zwłokę, dodatkowej opłaty i kosztów upomnienia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. organ odmówił zobowiązanemu umorzenia należności. W zaistniałej sytuacji A.D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., a skarżący wniósł skargę do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 428/08 uchylił decyzje zapadłe w obu instancjach. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, że organ zaniechał rzetelnej i wnikliwej oceny całokształtu okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz gruntownej analizy aktualnej sytuacji materialnej, w tym stanu majątkowego skarżącego. Wskazano, że Zakład powinien uzupełnić materiał dowodowy o postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego, a następnie odnieść się do zarzutów skarżącego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję o umorzeniu w części należności z tytułu składek i odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 6.027,97 zł za okres od czerwca 1999 r. do grudnia 1999 r. oraz odmówił umorzenia należności w kwocie 17.505,08 zł na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2000 r. do marca 2002 r.

Na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes ZUS w dniu [...] października 2009 r. orzekł o utrzymaniu w mocy powyższej decyzji.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowa należność nie może być umorzona z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w przepisie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm., dalej określana jako "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zdaniem organu podnoszona przez skarżącego okoliczność, że Komornik sądowy Rewiru [...] wydał postanowienie, w którym stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a także, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu postanowieniem umorzył postępowanie egzekucyjne wskutek nieściągalności należności, nie stanowi wystarczającej przesłanki, która skutkować powinna umorzeniem zaległości.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (od września 2003 r.), utrzymuje się dzięki pomocy rodziców, u których zamieszkuje i którzy pokrywają koszty jego wyżywienia oraz korzysta z pomocy rodziny oraz z pomocy społecznej, co wynika z pisma MOPR. Ponadto dłużnik posiada zadłużenie w Banku [...] w wysokości 105.384 zł oraz w Banku [...] w wysokości 134.344,24 zł. Według organu zadłużenie skarżącego we wskazanych instytucjach zapewne wpływa na jego sytuację finansową, jednakże zdaniem organu nie przemawia za umorzeniem należności wobec Zakładu. Sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, jednakże nie na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia przedmiotowego zadłużenia. Skarżący podnosił również, że od kilku lat choruje na cukrzycę, a ostatnio w styczniu 2007 r. doznał – wymagającego rehabilitacji i leczenia – urazu nogi, co podnosił w swoich wyjaśnieniach i co wynika z dołączonej dokumentacji medycznej oraz zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy. W ocenie organu powyższe okoliczności nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie należności.

Nie przedstawiono również dokumentów świadczących o tym, że zobowiązany poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, z dowodów nie wynika też, aby miały miejsce szczególne okoliczności, które mogłyby choć w części uzasadniać niewykonanie obowiązku odprowadzania składek.

Na wskazaną decyzję A.D. wniósł do sądu skargę, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na niezastosowaniu tej normy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 roku w sprawie sygn. akt III SA/Lu 578/09 – oddalił skargę.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (za 19 miesięcy w latach 2000-2002 wraz z należnymi odsetkami, na ubezpieczenie zdrowotne za 17 miesięcy w latach 2000-2002 r. wraz z należnymi odsetkami oraz Fundusz Pracy za 3 miesiące w latach 2000-2002 r. wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej szczegółowo w zaskarżonej decyzji.

W dniu 8 września 2003 r. skarżący został zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Z pisma skarżącego z dnia 12 czerwca 2004 r. adresowanego do Dyrektora ZUS wynika, że w tym czasie był bezrobotnym bez prawa do zasiłku poszukującym bezskutecznie pracy, której nie mógł znaleźć ze względu na wiek (48 lat), chorobę (cukrzyca), brak znajomości oraz nieprzynależność do żadnej partii. Ze skargi z dnia 25 listopada 2009 r. wynika, że A.D. przez cały okres od chwili zarejestrowania jako bezrobotny (z wyłączeniem okresu odbywania kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie sygn. [...] Sądu Rejonowego za wyłudzenie z [...] kwoty ponad 106.000 zł), nie podjął stałego zatrudnienia do chwili orzekania. Oznacza to, że skarżący jest osobą, która nie była zobowiązana do płacenia (i nie płaciła) składek na ubezpieczenie społeczne od kilku lat, a zatem miałyby do niej ewentualnie zastosowanie przesłanki do umorzenia określone jedynie w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Zdaniem Sądu trafnie organ podniósł, że przedstawione przez skarżącego dokumenty lekarskie nie wskazują, żeby krótkotrwała niezdolność do pracy w okresie od 4 stycznia do 28 lutego 2007 r. powodowała, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy. W ocenie Sądu argumentacja skarżącego o niemożności podjęcia przez niego pracy, wynika z jego subiektywnego stosunku do pracy, a nie z przyczyn obiektywnych i dlatego nie może mieć wpływu na przedmiot rozstrzygnięcia. Podkreślono, że umorzenie należności ma nieodwracalny skutek dla "kondycji finansowej" Zakładu i pozbawia możliwości egzekucji dość znacznej kwoty w przyszłości, w sytuacji, gdyby sytuacja materialna skarżącego poprawiła się (np. dziedziczenie, czy inne przysporzenie). Sąd wywiódł, że organ uprawniony jest do podejmowania szeregu czynności mających na celu wyegzekwowanie tych należności, zarówno obecnie, jak i w przyszłości (uwzględniając okres przedawnienia), zmierzających do przerwania biegu przedawnienia, aż do momentu ich wygaśnięcia. Zdaniem Sądu oznacza to, że postępowanie organu w tym zakresie powinno być bardzo rozważne i zindywidualizowane, dlatego ustawodawca nadał takim decyzjom charakter "uznaniowy".

Podniesiono również, że różnica w ocenie tych faktów dokonana przez skarżącego i organ wynika z subiektywnej oceny tych faktów przez skarżącego z pominięciem interesu społecznego, na który się zresztą powołuje. Nie jest w interesie społecznym premiowanie podmiotu, który z przyczyn tylko subiektywnych naraża inne podmioty na stratę (jedna niespłacona pożyczka, druga niespłacona i wyłudzona pożyczka, brak jakiejkolwiek inicjatywy w przedmiocie podjęcia pracy, pomimo braku przeciwwskazań do jej podjęcia przez tak długi okres czasu). Całkowicie inną ocenę tego stanu rzeczy zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której organ dostrzegł aktualną sytuację materialną skarżącego, ale troszczy się również o interes społeczny polegający na tym, że nie wyklucza możliwości wyegzekwowania tych należności w przyszłości.

Konkludując Sąd stwierdził, że organ w zaskarżonej decyzji wszechstronnie przeanalizował – nawet w szerszym zakresie niż tego wymagał stan sprawy – stosowne przepisy i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Skarżący A.D. wniósł od opisanego wyroku skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w części, to jest w zakresie pkt I wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, względnie na podstawie art. 188 p.p.s.a wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 września 2011 r. w sprawie sygn. akt II GSK 894/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W uzasadnieniu podniesiono, że wyrok sądu pierwszej instancji pominął w swoich rozważaniach, czy nie zachodzą warunki do zastosowania przepisu art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., a przede wszystkim, czy występuje w niniejszej sprawie całkowita bezskuteczność egzekucji należności. Brak było bowiem odniesienia się do okoliczności, że organy egzekucyjne stwierdziły brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że jakkolwiek sam stan zdrowia skarżącego nie jest zasadniczą przeszkodą w znalezieniu pracy, brak bowiem orzeczenia o znacznym ograniczeniu zdolności do zatrudnienia skarżącego, to jednak trudno przyjąć w świetle całokształtu okoliczności sprawy, że niemożność podjęcia pracy przez skarżącego wynika jedynie z jego subiektywnego stosunku do pracy, a nie z przyczyn obiektywnych i dlatego nie może mieć wpływu na przedmiot rozstrzygnięcia. Wskazano, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd przede wszystkim rozważył, jaki wpływ na rozstrzygnięcie ma bezskuteczność egzekucji należności stwierdzona w postępowaniu egzekucyjnym, czy prowadzone jest inne postępowanie egzekucyjne odnośnie pozostałych długów skarżącego (niespłaconych kredytów bankowych i z jakim skutkiem) oraz jak wysokie wydatki egzekucyjne zostały już poniesione w niniejszej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przeanalizowano wystarczająco osobistej i materialnej sytuacji skarżącego, przyjmując, że długotrwałe bezrobocie, choroba skarżącego, brak majątku, stałych źródeł dochodu, wysokie zadłużenie, bardzo wątpliwe perspektywy na znalezienie pracy, korzystanie z pomocy społecznej i osób bliskich nie może stanowić w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, podstawy do umorzenia nawet w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Wprawdzie całokształt przytoczonych wyżej okoliczności podlegał ocenie organu, a następnie Sądu I instancji w ramach uznania administracyjnego, to granice tego uznania są wyznaczone nie tylko interesem społecznym, aby "nie premiować" nierzetelnych dłużników, ale również usprawiedliwionym interesem strony, która znalazła się w bardzo trudnej sytuacji osobistej i materialnej.

Dlatego zalecono przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonanie bardzo wnikliwej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym również wyników postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu i możliwości subsumpcji dokonanych ustaleń faktycznych i zastosowania przepisów prawa materialnego, które zostały pominięte w dotychczasowych rozważaniach, a mianowicie art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym, a także po raz kolejny ocenę spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia, jeśli nie będzie wystarczające zastosowanie art. 28 ust. 3 ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Skarga jako uzasadniona zasługiwała na uwzględnienie.

Odnosząc się do istoty sprawy, w pierwszej kolejności wymaga zaakcentowania, że przedmiotem kontroli Sądu jest sprawa, w której orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r. uchylił wyrok sądu I instancji. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), sąd, któremu skutkiem uchylenia wyroku, sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego rozpoznając niniejszą sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był – stosownie do wytycznych wynikających z wyroku z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II GSK 894/10 – przeanalizować decyzje organów obu instancji pod kątem, czy materiał dowody pozwalał na takie rozstrzygnięcie, jakie zapadło.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja negatywna odnośnie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które zdaniem skarżącego winny zostać umorzone w całości, a nie tylko częściowo. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do umarzania należności z tytułu składek (odsetek), jeśli zostaną spełnione określone przepisami prawa przesłanki. Podstawę prawną umorzenia należności z tytułu składek stanowi art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205 poz. 1585 z późn. zm., zwanej dalej "u.s.u.s.").

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., daje możliwość umorzenia należności, ale nawet wówczas oznacza to dla Zakładu tylko możliwość takiego umorzenia, a nie prawny obowiązek.

Dodatkowo ustawodawca stworzył organowi w ramach uznania administracyjnego możliwość umorzenia zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności, ale tylko w uzasadnionych przypadkach i wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w powołanym przepisie, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie oraz ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych – określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest wstanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Konstrukcja tego przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie umorzenia należności do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

Podkreślić jednocześnie należy, że rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), to jest przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.).

Uzasadniony jest zarzut skarżącego odnoszący się do naruszenia przez organ art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., według którego całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z użytego w cytowanym przepisie spójnika "lub" wynika, że stwierdzenie braku majątku podlegającego egzekucji przez którykolwiek ze wskazanych organów jest okolicznością nakazującą przyjąć, że zachodzi stanem "całkowitej nieściągalności", która jest podstawową przesłanką ewentualnego umorzenia zaległości w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne oraz należności ubocznych.

Zakład w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podniósł, że Komornik sądowy Rewiru II w Zamościu wydał postanowienie, w którym stwierdził bark majątku, z którego można prowadzić egzekucją, a w dniu [...] lutego 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem umorzył postępowanie egzekucyjne. Pomimo tego organ przyjął założenie, że z uwagi na to, iż obowiązkiem wierzyciela jest badanie na bieżąco, czy sytuacja dłużnika uległa zmianie, powyższa okoliczność nie może być przesłanką skutkującą umorzeniem zaległości.

W ocenie Sądu stanowisko takie nie znajduje uzasadnienia w jednoznacznym w swojej treści brzmieniu art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.

Jak wynika z dotychczasowych ustaleń faktycznych skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się dzięki pomocy rodziców, u których zamieszkuje i którzy pokrywają koszty jego wyżywienia oraz korzysta z pomocy rodziny. Ponadto A.D. korzysta z pomocy społecznej, co wynika z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] sierpnia 2009 r. Oprócz zaległości wobec ZUS posiada również zadłużenie w Banku [...] w wysokości 105.384 zł oraz w Banku [...] w wysokości 134.344,24 zł. Organ słusznie zauważył, że zadłużenie wnioskodawcy w bankach wpływa na jego sytuację finansową, jednak samo w sobie nie stanowi okoliczności obligującej organ do umorzenia należności. Jednakże powyższe stwierdzenie należałoby odnieść do całościowej sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego, a mianowicie pod uwagę Zakład winien wziąć zarówno brak majątku, stałych źródeł dochodu, korzystanie z pomocy społecznej i pomocy osób bliskich, jak i długotrwałe pozostawanie skarżącego bez pracy oraz wątpliwe perspektywy na znalezienie pracy z uwagi na chorobę skarżącego.

Nie jest przekonujące twierdzenie organu, że przy tak ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy podjęcie przez skarżącego spłaty zadłużenia w wysokości 17.505,08 zł, nie godzi w zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy.

W tych warunkach nalezy uznać, iż organ nie dokonał w istocie wnikliwych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej i materialnej skarżącego, w tym w szczególności odnośnie uzyskiwanych dochodów (wielkości uzyskiwanej pomocy), koniecznych wydatków oraz relacji pomiędzy tymi wielkościami, co umożliwiłoby ocenę, czy rzeczywista sytuacja materialna i życiowa zobowiązanego pozwala i w jakim zakresie na zapłatę zaległych należności. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji stwierdzono, że strona nie udowodniła okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie ze względu na ważny interes zobowiązanego, jednak pominięto szczegółowe ustalenia dotyczące głównie sytuacji majątkowej skarżącego i nie dokonano jej analizy z punktu widzenia możliwości płatniczych oraz konieczności zaspokojenia potrzeb bytowych wnioskującego o umorzenie należności.

Organ w sposób niedostateczny odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do sytuacji zdrowotnej skarżącego, która stanowi odrębną przesłankę umorzenia należności określoną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W sprawie niniejszej organ pominął w swoich rozważaniach znajdujące się w aktach dokumenty, dotyczące w szczególności stanu zdrowia skarżącego i ponoszonych przezeń znacznych wydatków na leczenie. A.D. od kilkunastu lat jest chory na cukrzycę. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2009 r. wynika, że skarżący jest pod opieką Poradni Diabetologicznej, wymaga stałej opieki diabetoiogicznej, przyjmowania leków przeciw cukrzycy, okresowych hospitalizacji. Ponadto zobowiązany w styczniu 2007 r. doznał urazu nogi i po siedmiotygodniowym noszeniu opatrunku gipsowego konieczna była jego rehabilitacja i leczenie farmakologiczne, a pomimo leczenia noga sprawia problemy przy poruszaniu się.

Organ w zaskarżonej decyzji podkreślił także, iż przedstawiony przez skarżącego stan jego zdrowia nie uniemożliwia mu pozyskiwania dochodów niezbędnych do spłaty należności. W ocenie Sądu stwierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnymi obiektywnymi ustaleniami i wydaje się nie uwzględniać okoliczności powszechnie znanych, jak choćby sytuację na rynku pracy i związane z nią ograniczanie w możliwości zatrudnienia, szczególnie dla osób z chorobami przewlekłymi. Organ wymienił powyższe okoliczności w uzasadnieniu decyzji, ale nie przeprowadził ich analizy zmierzającej do tego, czy w tej konkretnej sytuacji, po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego, w jego budżecie pozostanie jakakolwiek kwota, która mogłaby służyć zaspokojeniu należności ZUS (§ 3 pkt 1 rozporządzenia). Organ nie rozważył też, czy ze względu na stan zdrowia skarżącego, jego wiek, wykształcenie, czy kwalifikacje, istnieją realne perspektywy poprawy przez niego swojej sytuacji finansowej, która mogłaby wpłynąć na umożliwienie opłacenia należności (§ 3 pkt 3 rozporządzenia). Prawdopodobieństwo istnienia przesłanek umorzenia wynika ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, dotyczących przewlekłej choroby skarżącego, wydatków na leki i braku dochodów, co wskazywałoby na nikłe prawdopodobieństwo istotnej poprawy przez skarżącego własnej sytuacji materialnej.

Dotychczasowe postępowanie dowodowe i sposób oceny przez organ materiału dowodowego, nie dają dostatecznej podstawy do wiążącej weryfikacji przesłanek umorzenia wymienionych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia, tym samym postępowanie ZUS poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji należało uznać za przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Reasumując dotychczasowe rozważania, organ nie dokonał wyczerpujących ustaleń w zakresie sytuacji osobistej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego oraz nie wykazał jego rzeczywistych zdolności płatniczych, jak również nie rozważył tych okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia, w szczególności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, ewentualnie w art. 28 ust. 3a ustawy i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W ten sposób doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wobec braku niezbędnych ustaleń oraz niedostatecznego rozważenia istotnych okoliczności sprawy, zaskarżona decyzja nie poddawała się w pełni kontroli sądowoadministracyjnej.

Mając powyższe na względzie, zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnione jest przepisami art. 200 w zw. z 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych od organu na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów postępowania składa się wynagrodzenie radcy prawnego wynikające z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.), w tym podatek od towarów i usług (VAT).