Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1909/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1e pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B. W. i R. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących B. W. i R. W. solidarnie kwotę 488 (słownie: czterysta osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B.W. i R.W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2017 r. uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r. wydaną w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Wojewoda [...] w decyzji z [...] lutego 2017 r.:

1) ustalił odszkodowanie w wysokości 325 067,00 zł za nieruchomość położoną w [...], obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,0639 ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...];

2) powiększył odszkodowanie ustalone w pkt. 1 o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości, tj. o kwotę 16 253,35 zł;

3) powiększył odszkodowanie ustalone w pkt. 1 o kwotę 10 000,00 zł; 4) przyznał na rzecz B.W. i R.W., będących we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, w łącznej wysokości 351 320,35 zł odszkodowanie ustalone w pkt. 1 i powiększone w pkt. 2 i 3 decyzji;

5) zobowiązał Prezydenta Miasta [...] - jako zarządcę drogi wojewódzkiej w mieście na prawach powiatu - do wypłaty ustalonego odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że wyżej opisana nieruchomość objęta została decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa Regionalnej Drogi [...] - [...] - Etap IV - km [...]- km [...]", której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 20 września 2016 r. W związku z powyższym z dniem 20 września 2016 r. przedmiotowa nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Województwa [...]. Z kolei - w myśl art. 12 ust. 4a i 4g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych [(Dz. U. z 2015 r., poz. 2031) – zwanej dalej: "specustawą"], organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (w przypadku sprawy: Wojewoda [...]) zobowiązany jest do wydania w ustawowym terminie decyzji ustalających odszkodowania za nieruchomości, które z mocy prawa stały się jego własnością. Odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługują do nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Według art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147z ze zm.) – dalej w skrócie: "u.g.n."], ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości, sporządzonej zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. na piśmie w formie operatu szacunkowego. I tak 30 listopada 2016 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego B.C. operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości. Do wyceny nieruchomości rzeczoznawca majątkowy przyjął podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wartość rynkową prawa własności nieruchomości zabudowanej rzeczoznawca majątkowy określił jako iloczyn oszacowanej wartości 1 m2 powierzchni użytkowej budynku i jego powierzchni (97,03 m2), otrzymując po zaokrągleniu kwotę 325 067,00 zł, stanowiącą podstawę ustalenia odszkodowania. Ustalone odszkodowanie na kwotę 325 067,00 zł, powiększono o kwoty 10 000 zł i 16 253,35 zł. Zatem łączna kwota odszkodowania za prawo własności do przedmiotowej nieruchomości wyniosła 351 320,35 zł. Nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkują dotychczasowi właściciele nieruchomości, tj. B.W. i R.W., zatem powiększenie odszkodowania o kwotę 10 000 zł nastąpiło na podstawie art. 18 ust. 1f specustawy. Norma ta stanowi, że w przypadku, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości zamieszkałemu w tym budynku powiększa się o kwotę 10 000 zł w odniesieniu do tej nieruchomości. Zaś powiększenie odszkodowania o kwotę 16 253,35 zł nastąpiło na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy. Norma ta stanowi, że w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości [...]. Zawiadomienie z 12 sierpnia 2016 r. o wydaniu decyzji Wojewody [...] o zezwoleniu na realizację ww. inwestycji drogowej, skierowane odrębnie do R.W. i B.W. odebrane zostało 24 i 25 sierpnia 2016 r. Pismami z 12 września 2016 r. dotychczasowi właściciele nieruchomości złożyli oświadczenie o wydaniu nieruchomości na rzecz inwestora, które nie zostało udokumentowane protokołem zdawczo-odbiorczym przejęcia nieruchomości. Jednak spisanie przez inwestora protokołu przejęcia nieruchomości stanowi jedynie czynność materialno-techniczną potwierdzającą wydanie nieruchomości, która może mieć miejsce w późniejszym czasie. Wobec powyższego organ uznał, że w sytuacji, gdy dotychczasowi właściciele nieruchomości zgłaszają chęć jej wydania, to inwestor winien ją przejąć. Od powyższej decyzji odwołał się Prezydent Miasta [...], zaskarżając zasadność powiększenia ustalonego odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania (pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji). W odwołaniu wskazano, że powiększenie odszkodowania nastąpiło wyłącznie na podstawie znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń z 12 września 2016 r. o wydaniu nieruchomości na rzecz inwestora, które zostały złożone przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Jednakże zgodnie z informacją przekazaną Wojewodzie [...] w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości faktyczne władztwo nad nieruchomością nie przeszło na rzecz inwestora w terminie wskazanym w art. 18 ust. 1e specustawy, gdyż z nieruchomości do chwili obecnej korzystają jej dotychczasowi właściciele. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] kwietnia 2017 r. uchylił decyzję Wojewody [...]z [...]lutego 2017 r. w części dotyczącej pkt. 2 oraz pkt. 4 i w tym zakresie orzekł o:

1) odmowie powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy;

2) przyznaniu ustalonego odszkodowania na rzecz B.W. i R.W. w łącznej wysokości 335 067,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na wstępie zauważył, że odwołanie wniesiono jedynie w zakresie pkt. 2 decyzji Wojewody [...], czyli w zakresie powiększenia ustalonego odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości tj. o kwotę 16 253,35 zł. Organ odwoławczy, będąc związany zakresem zaskarżenia, odniósł się w decyzji jedynie do kwestii podniesionej w odwołaniu. Po zacytowaniu art. 18 ust. 1e specustawy stwierdził, że przyznanie odszkodowania powiększonego o 5 % jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) wydania przez właściciela nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz opróżnienia i wydania lokali i innych pomieszczeń, 2) dokonania powyższych czynności w określonym w art. 18 ust. 1e specustawy terminie. Dopiero spełnienie powyższych warunków uprawnia do powiększenia ustalonego odszkodowania o 5 %. Oznacza to, że odwołanie zasłużyło na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] niezasadnie podwyższył odszkodowanie o 5 % wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania do dyspozycji inwestora. Wydanie nieruchomości można rozumieć bowiem jako przeniesienie posiadania, w tym dobrowolne opuszczenie nieruchomości przez byłego właściciela i umożliwienie inwestorowi korzystania z nieruchomości połączone przynajmniej z poinformowaniem inwestora drogowego o tym fakcie. Innymi słowy chodzi tu o takie zachowanie, które wyraźnie wskazuje na faktyczne umożliwienie inwestorowi swobodnego rozporządzania nieruchomością. Fakt wydania nieruchomości powinien być na tyle wyraźnie uzewnętrzniony, że dla przeciętnego odbiorcy nie będzie budzić wątpliwości interpretacyjnych. Istotną cechą jest tu uzewnętrzniona dobrowolność działania właściciela, najlepiej wyrażona w sposób, który następnie można udowodnić. Głównym dokumentem potwierdzającym wydanie nieruchomości jest protokół zdawczo-odbiorczy, a w dalszej kolejności jednostronne oświadczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w sytuacji, gdy zarządca odmawia podpisania protokołu. Jeśli zatem dotychczasowy właściciel zgłasza chęć wydania nieruchomości inwestor winien ją przejąć. Przy czym przepisy specustawy nie przewidują instrumentów prawnych pozwalających na przymuszenie zarządcy drogi do przejęcia nieruchomości. Jeżeli właściciel nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie utrudnia inwestorowi wejścia na jej teren, jednak do chwili wejścia wykonawcy na grunt nie uzewnętrznił woli jego wydania uznaje się, iż nie dopełniono obowiązku wynikającego z art. 18 ust. 1e specustawy, a zatem brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości. Wtedy bez znaczenia pozostaje fakt, iż inwestor nie wyrażał chęci do wcześniejszego objęcia nieruchomości. Omawiany przepis uzależnia powiększenie należnego odszkodowania wyłącznie od aktywności w tym zakresie uprzedniego właściciela we wskazanym terminie. Podwyższenie kwoty odszkodowania uzależnione jest nie tylko od poinformowania inwestora o wydaniu nieruchomości, ale także od opróżnienia lokalu w ustawowym terminie. Z akt sprawy wynika, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności została wydana[...] sierpnia 2016 r. W związku z powyższym dotychczasowi właściciele nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej powinni wydać przedmiotową nieruchomość nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu ww. decyzji. Z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie z 12 sierpnia 2016 r. o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostało odebrane przez R.W. 24 sierpnia 2016 r., natomiast przez B.W. 25 sierpnia 2016 r. Z kolei pisma B.W. i R.W. z 12 września 2016 r., zawierające oświadczenia o wydaniu nieruchomości, wpłynęły do Kancelarii Urzędu Miasta [...] 12 września 2016 r. Jednakże w piśmie z 28 listopada 2016 r. wskazano, że w odniesieniu m. in. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] faktyczne władztwo nie przeszło na rzecz inwestora, ponieważ nieruchomości te są w dalszym ciągu zagospodarowane przez dotychczasowych właścicieli (znajdują się na nich budynki mieszkalne i gospodarcze, garaże, ogrodzenia, itp.). Zatem stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wydania nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1e specustawy. Wprawdzie dotychczasowi właściciele nieruchomości pismami z 12 września 2016 r. poinformowali inwestora drogowego o wydaniu nieruchomości, jednak inwestor nie miał możliwości korzystania z nieruchomości. Faktyczne zajmowanie nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli potwierdza pismo B.W. z 4 października 2016 r. Ponadto Prezydent Miasta [...] pismem z 7 listopada 2016 r. wystąpił do współwłaścicieli nieruchomości o udzielenie informacji, kiedy nieruchomość zostanie mu udostępniona. Pismo to jednak, zgodnie z oświadczeniem inwestora, pozostało bez odpowiedzi. B. i R.W. swoim działaniem nie umożliwili jednak inwestorowi korzystania w ww. sposób z przedmiotowej nieruchomości. Wskazane powyżej okoliczności oznaczają, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] nieprawidłowo rozstrzygnął o powiększeniu odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy, a w efekcie nieprawidłowo ustalił łączną kwotę odszkodowania należną B.W. i R.W. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w części dotyczącej pkt 2 i 4 i w tym zakresie rozstrzygnął odpowiednio o odmowie powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania oraz o przyznaniu ustalonego odszkodowania na rzecz B.W.i R.W. w łącznej wysokości 335.067,00 zł.

B.W. i R.W. w skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 e specustawy, przez pominięcie oczywistych dowodów, takich jak oświadczenia o wydaniu nieruchomości z 12 września 2016 r. czy udostępnianie nieruchomości celem wykonywania szeregu czynności przez inwestora lub przez inne osoby w jego imieniu na nieruchomości skarżących (oględzin, pomiarów, wytyczania trasy przebiegu inwestycji, inwentaryzacji terenu i innych) zarówno przed, jak i po złożeniu oświadczenia o wydaniu nieruchomości i w konsekwencji pozbawienia powiększonego o 5 % odszkodowania. Skarżący zakwestionowali zdecydowanie arbitralne podejście organu odwoławczego, jakoby oświadczenia o wydaniu nieruchomości nie miały znaczenia. Skarżący uważają, że zachowali wymóg z art. 18 ust. 1 e specustawy. Inwestor nie spotkał się z jakimikolwiek trudnościami w dostępie do nieruchomości. Do wykonania skarżącym pozostało poszukiwanie nowego lokalu, rozwiązanie umów z dostawcami mediów, codzienne doglądanie nieruchomości chociażby celem odbioru korespondencji, czy też sprawowania dozoru, aby nie doszło do dewastacji. Według skarżących doszło do udostępnienia nieruchomości bez pełnego odszkodowania i też bezczynności inwestora. Do dnia dzisiejszego ani skarżących nieruchomość, ani sąsiednie nieruchomości nie są wykorzystywane do celów inwestycyjnych. W zachowaniu skarżących brak jest jakiejkolwiek przeszkody w realizacji tego celu. Minister Infrastruktury i Budownictwa – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2017 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. .

Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że na skutek decyzji ZRID doszło do przejęcia nieruchomości skarżących na rzecz Skarbu Państwa. Następnie ustalenia decyzją z [...] lutego 2017 r. odszkodowania, w zakres którego weszła kwota 16 253,35 zł – stanowiąca 5 % wartości nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy. Z kolei zaskarżoną decyzją organu odwoławczego doszło do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w zakresie powiększonego odszkodowania o kwotę 16 253,35 zł i odmowy powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości należną w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości. Kontrola decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2017 r. - pod względem zgodności z prawem - doprowadziła Sąd do uznania wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1e specustawy, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i przepisu postępowania, tj. i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W myśl art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy - w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel [...] nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni m. in. od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości [...]. Jak słusznie wywiódł organ odwoławczy - w świetle przytoczonego przepisu, przyznanie dodatkowego świadczenia, jakie przewiduje specustawa, uzależnione jest od działań samego właściciela nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, czyli uzewnętrznienia jego woli, zamierzenia wyrażonych w sposób, który następnie można udowodnić i dla przeciętnego odbiorcy nie będzie budzić wątpliwości interpretacyjnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2092/15, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl) – w art. 18 ust. 1e specustawy, "ze względu na szczególny cel - znacznego przyspieszenia realizacji inwestycji drogowych, dla którego uchwalona została specustawa, ustawodawca zdecydował się na uzupełnienie przesłanki słusznego odszkodowania o "zachętę" dla dotychczasowego właściciela (użytkownika wieczystego) do wcześniejszego, niż określony w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń. [...] Z normy prawnej zawartej w art. 18 ust. 1e specustawy, jednoznacznie wynika, że wysokość odszkodowania może być powiększona o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości wówczas, gdy nieruchomość objęta decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostanie wydana w konkretnie określonym przedziale czasowym, początek tego okresu to data doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o realizacji inwestycji drogowej, a datą końcową jest 30 dzień od dnia doręczenia zawiadomienia". Potwierdzeniem wydania nieruchomości może być m. in. protokół zdawczo-odbiorczy, jednostronne oświadczenie woli byłego właściciela, fakt wejścia na nieruchomość przez inwestora w celu realizacji inwestycji, czy notatka w dzienniku budowy. Udowodnienie przekazania posiadania nieruchomości oraz zachowania odpowiedniego terminu może być stwierdzone na podstawie różnych środków dowodowych, zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1906/16, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zatem dotychczasowy właściciel zgłasza chęć wydania nieruchomości inwestor winien ją przejąć. Przy czym przepisy specustawy nie przewidują instrumentów prawnych pozwalających na przymuszenie zarządcy drogi do przejęcia nieruchomości. Jeżeli właściciel nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie utrudnia inwestorowi wejścia na jej teren, jednak do chwili wejścia wykonawcy na grunt nie uzewnętrznił woli jej wydania uznaje się, że nie dopełniono obowiązku wynikającego z art. 18 ust. 1e specustawy, a zatem brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości. Omawiany przepis uzależnia powiększenie należnego odszkodowania wyłącznie od aktywności w tym zakresie uprzedniego właściciela we wskazanym terminie. Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2977/15, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że "[...] dobrowolność wydania nieruchomości nie jest de lege lata przesłanką podwyższenia odszkodowania o 5 %, a jedynymi przesłankami do powiększenia odszkodowania o 5 % są wydanie nieruchomości oraz zachowanie terminu 30 dniowego od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanki uzyskania podwyższonego o 5 % odszkodowania, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e ustawy z 2003 r., są spełnione także wtedy, gdy bez czynienia przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, np. zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości (wyrok WSA w Białymstoku z 3.04.2012 r., II SA/Bk 768/11, Lex nr 1143482 z aprobującą glosą W. Sawczuka, ZNSA 2012/5/145; wyrok WSA w: Szczecinie z 2.11.2011 r., II SA/Sz 812/11, Lex nr 1153341; wyrok WSA w Warszawie z 7.12.2011 r., I SA/Wa 850/11, Lex nr 1150890; 8.11.2011 r., I SA/Wa 783/11, Lex nr 1094632; 18.3.2011 r., I SA/Wa 1664/10, Lex nr 1127348).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika:

- po pierwsze, że zawiadomienie Wojewody [...] z 12 sierpnia 2016 r. o wydaniu decyzji z [...] sierpnia 2016 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, opisanej w stanie sprawy, opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, zostało doręczone skarżącemu R.W. 24 sierpnia 2016 r., a skarżącej B.W. 25 sierpnia 2016 r.; - po drugie, że skarżący w pismach z 12 września 2016 r., wniesionych do Prezydenta Miasta [...] (inwestora, zarządcy) w dniu ich sporządzenia, oświadczyli, że wydają nieruchomość nr [...] na cel budowy Regionalnej Drogi [...]-[...] etap IV zgodnie z decyzją ZRID z [...] sierpnia 2016 r. i poprosili o powiększenie wysokości odszkodowania za nieruchomość o 5 % zgodnie z pkt 6 pouczenia zawartego w przedmiotowej decyzji ZRID;

- po trzecie, że Wojewoda [...]pismem z 16 listopada 2016 r. zwrócił się do skarżących i Prezydenta Miasta [...] o udzielenie informacji: czy i kiedy właściciel wydał na rzecz inwestora nieruchomość, ewentualnie czy i kiedy inwestor dokonał faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie, rozpoczynając np. roboty budowlane związane z realizacją zadania oraz czy na okoliczność ewentualnego wydania nieruchomości zostały sporządzone jakiekolwiek dokumenty potwierdzające tę czynność;

- po czwarte, że Prezydent Miasta [...], w załączeniu pisma z 28 listopada 2016 r. skierowanego do Wojewody [...], przekazał zestawienie wszystkich złożonych w Kancelarii Urzędu oświadczeń o wydaniu nieruchomości – ETAP IV (w pozycji [...] i [...] zestawienia widnieją skarżący) i uwierzytelnione kopie oświadczeń skarżących o wydaniu nieruchomości objętej decyzją z [...] sierpnia 2016 r. Jednocześnie poinformował, że roboty budowlane związane z realizacją zadania nie zostały jeszcze rozpoczęte; w odniesieniu do nieruchomości m. in. skarżących faktyczne władztwo nie przeszło na rzecz inwestora, ponieważ nieruchomości te są zagospodarowane przez dotychczasowych właścicieli (znajdują się na nich budynki mieszkalne i gospodarcze, garaże, ogrodzenia, itp.).

W sprawie – zdaniem organu odwoławczego - nie zostały jednak spełnione przesłanki uzasadniające podwyższenie odszkodowania o 5 % z tytułu wydania nieruchomości, a to wobec braku dowodu potwierdzającego przejście faktycznego władztwa nad dotychczasową nieruchomością skarżących na inwestora (wskazując na zagospodarowanie nieruchomości przez skarżących, zajmowanie nieruchomości przez skarżących, brak możliwości korzystania przez inwestora z nieruchomości). Tymczasem – w ocenie Sądu – o zadośćuczynieniu przesłance wydania nieruchomości przez skarżących celem umożliwienia inwestorowi rozpoczęcia prac budowlanych świadczą chociażby złożone 12 września 2016 r. oświadczenia informujące, że skarżący wydają nieruchomość nr [...]. Przedmiotowymi oświadczeniami skarżący uzewnętrznili wolę wydania nieruchomości, a inwestor uzyskał wiedzę, że dotychczasowi właściciele nieruchomości oddają grunt do swobodnej jego dyspozycji z przeznaczeniem na cel budowy objętej decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Skoro uprawnienie do uzyskania odszkodowania podwyższonego o kwotę równą 5% wartości nieruchomości możliwe jest wyłącznie w wyniku złożonego przed inwestorem oświadczenia o wydaniu nieruchomości bądź też w wyniku faktycznego wydania nieruchomości inwestorowi – to skarżący skorzystali z pierwszej z wymienionych możliwości. Pojęcie "wydania nieruchomości" jest zwrotem niedookreślonym. Zgodnie z art. 348 Kodeksu cywilnego równoznaczne z wydaniem samej rzeczy jest przeniesienie posiadania. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzenie rzeczą, jak również wydawanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy. Przez wydanie nieruchomości można rozumieć umożliwienie inwestorowi korzystania z nieruchomości połączone przynajmniej z poinformowaniem inwestora drogowego o tym fakcie. Dodatkowo należy zauważyć, że - z materiału sprawy i treści skargi - nie wynika, aby skarżący czynili inwestorowi jakiekolwiek przeszkody w zamiarze faktycznego objęcia nieruchomości. Wręcz przeciwnie to skarżący wskazali na bezczynność inwestora związaną z realizacją tego zamiaru czy dostęp inwestora do nieruchomości celem: dokonania pomiarów, wytyczenia trasy przebiegu inwestycji, przeprowadzenia "Inwentaryzacji stanu nieruchomości nr [...] obr. [...] [...]". O niemożności objęcia nieruchomości przez inwestora nie może bowiem świadczyć fakt zagospodarowania nieruchomości przejawiającego się istnieniem na niej budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego, garażu, czy ogrodzenia – jak zostało wywiedzione w zaskarżonej decyzji na skutek oparcia się na treści pisma Prezydenta Miasta [...] z 28 listopada 2016 r.

Podsumowując, zawiadomienie skarżących odpowiednio w dniach 24 i 25 sierpnia 2016 r. o wydaniu decyzji z [...] sierpnia 2015 r. i złożenie 12 września 2016 r. przez skarżących inwestorowi jednostronnych oświadczeń, z których wynika, że wydają nieruchomość na cele budowlane związane z realizacją inwestycji objętej ww decyzja, świadczy o spełnieniu przez skarżących warunków określonych normą art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy. Oznacza to, że Minister Infrastruktury i Budownictwa nieprawidłowo w zaskarżonej decyzji rozstrzygnął o odmowie powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy, a w efekcie nieprawidłowo ustalił łączną kwotę odszkodowania należną skarżącym. Organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, będzie miał na względzie powyższe wywody, w efekcie w ramach art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., wyda rozstrzygnięcie zgodne z prawem.

W tym stanie rzeczy, Sąd - w punkcie 1 sentencji orzeczenia - uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt lit. a i c P.p.s.a.; w punkcie 2 - postanowił o kosztach postępowania sądowego opierając się na art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.