Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 26/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 4 i ust. 3, art. 7 ust. 1, ust. 2, ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 31 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 grudnia 2011r. , II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 grudnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) oraz art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił S. B. przyznania jednolitej płatności obszarowej, nakładając sankcję, która będzie potrącana w okresie trzech lat kalendarzowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych na rok 2011.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 11 maja 2011 r. S. B. złożyła wniosek o płatności na rok 2011, w którym zadeklarowała działkę rolną o powierzchni [...] ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej w oparciu o system informacji geograficznej powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 0 ha. W związku z powyższym wysłano do Wnioskodawczyni wezwanie z dnia 7 lipca 2011 r. do złożenia wyjaśnień. Powyższe wezwanie, dwukrotnie awizowane, zostało zwrócone do nadawcy i uznane za doręczone. Ze względu na niewyjaśnienie wykrytych błędów, organ uznał, że zadeklarowana powierzchnia nie kwalifikowała się do płatności. W konsekwencji organ odmówił przyznania wnioskowanych płatności i nałożył sankcję.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. B. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o płatności poprzez wyjaśnienie zaistniałej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Podała przy tym, że skierowane do niej wezwanie do złożenia wyjaśnień nie zostało odebrane z powodu pobytu na urlopie.

Decyzją z dnia 31 października 2012 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634 z późn. zm.) oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.) w związku z art. 10 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 243) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o płatności na rok 2011 S. B. zadeklarowała do dopłat działkę rolną o numerze ewidencyjnym [...] położoną w województwie wielkopolskim, powiat [...], gmina R., obręb O., o łącznej powierzchni [...] ha. Podczas weryfikacji wniosku innego producenta rolnego w Biurze Powiatowym w P. pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej ujawniły się błędy dotyczące ww. działki polegające na wystąpieniu konfliktu krzyżowego. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego wystosował do S. B. w dniu 11 lipca 2011 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień. Wezwanie było dwukrotnie awizowane i zostało uznane zgodnie z przepisami za skutecznie doręczone, pomimo jego nieodebrania przez odbiorcę. S. B. nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie i nie wyjaśniła kwestii użytkowania ww. gruntów. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji również wystosował do S. B. wezwanie do wyjaśnienia kwestii faktycznego użytkowania w 2011 roku działki ewidencyjnej nr [...]. Przesyłka była dwukrotnie awizowana i jako nie podjęta w terminie została zwrócona do organu. Następnie organ odwoławczy wystosował do S. B. zawiadomienie, w którym poinformował o awizowanej przesyłce, a także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji i wypowiedzeniu się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie zostało odebrane w dniu 16 października 2012r. przez B. B. - ojca Odwołującej. W dniu 31 października 2012 r. organ odwoławczy włączył jako dowody w sprawie oświadczenia złożone przez T. W. w kwestii użytkowania przedmiotowej działki oraz przedłożoną przez niego kopię aktu notarialnego.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że warunkiem przyznania płatności jest posiadanie działek rolnych (na dzień 31 maja roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek), przy czym nie chodzi tutaj o tytuł prawny, lecz o faktyczne rolnicze użytkowanie tych działek. Organ podkreślił przy tym, że aby uniknąć podwójnych roszczeń w odniesieniu do tego samego gruntu, niezbędne jest ustalenie, że działki znajdowały się w dyspozycji rolnika w określonym dniu. W niniejszej sprawie zarówno w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji, pomimo wystosowanych wezwań, Odwołująca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które w jakikolwiek sposób wskazywałyby na fakt użytkowania przez nią spornej działki. Organ podkreślił przy tym, że skoro Odwołująca nie przebywa pod adresem wskazanym we wniosku o wpis do ewidencji producentów, powinna albo wskazać adres do korespondencji, albo ustanowić pełnomocnika. W związku z powyższym po przeprowadzonej analizie akt sprawy, organ odwoławczy ustalił, że przedstawione dokumenty nie zawierają dowodów potwierdzających, że Odwołująca była w dniu 31 maja 2011 r. oraz w okresie późniejszym użytkownikiem i posiadaczem działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że S. B. w złożonym odwołaniu, które stanowi jedyną formę wyjaśnień w sprawie, nie twierdziła, że użytkowała sporną działkę ewidencyjną, a jedynie, że nie zgadza się z decyzją w sprawie i wnosi o umożliwienie jej złożenia wyjaśnień, co też Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego próbował uczynić pismem z dnia 6 września 2012 r. i z dnia 3 października 2012 r. Natomiast na podstawie dokumentów włączonych do sprawy organ stwierdził, że użytkownikiem spornych gruntów w 2011 roku był T. W., co potwierdza nie tylko jego oświadczenie, ale również kopia aktu notarialnego (§ 5). W rezultacie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że S. B. nie spełniła przesłanki określonej w art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. nie była posiadaczem wskazanej wyżej działki rolnej, co stanowi podstawę odmowy przyznania płatności bezpośrednich na 2011 rok. Podkreślił przy tym, że to na Wnioskodawczyni spoczywał obowiązek wykazania przesłanek przyznania płatności, co wynika z art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia sankcji na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, ponieważ złożony wniosek nie był prawidłowy pod względem faktycznym, jak również Odwołująca nie wykazała, że nie jest winna nieprawidłowości. Podkreślił, że to na rolniku ciąży obowiązek deklarowania tych powierzchni, które faktycznie użytkuje. Natomiast producent rolny nie informował Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia do momentu powiadomienia o błędach. Odwołująca nie powinna była w ogóle deklarować spornej działki we wniosku, ponieważ jej nie użytkowała. Powinna była również posiadać świadomość, że nie udziela się płatności do działek rolnych użytkowanych przez inne osoby. Składając wniosek, Odwołująca oświadczyła bowiem w sekcji IX wniosku: "znane mi są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz zostałem poinformowany, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do gruntów wchodzących we skład gospodarstwa rolnego będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja 2011 r." Jednocześnie Odwołująca zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności.

W skardze na powyższą decyzję S. B., reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:

a) art. 77 § 1 kpa w związku z art. 10 kpa - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, które sprowadzało się do wadliwego przyjęcia przez organ, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałami zebranymi w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 77 § 1 kpa, gdyż wskutek uniemożliwienia skarżącej zapoznania się z aktami sprawy, organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego,

b) art. 107 § 3 kpa - poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, sprowadzające się do tego, że organ II instancji nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

c) art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L. 316/65) - poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania płatności, podczas gdy wskutek zaniechania czynności kontrolnych - organ podjął decyzję na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego,

d) art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 - poprzez jego zastosowanie,

e) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - poprzez jego błędne zastosowanie, sprowadzające się do przyjęcia, że skarżąca nie spełnia kryteriów do uzyskania jednolitej płatności obszarowej,

w sytuacji, gdy:

- w dniu 31 maja 2011 r. S. B. była w posiadaniu gruntów o obszarze [...] ha obejmujących część działki o numerze [...] nieruchomości zapisanej księdze wieczystej nr [...] (co powinno być faktem znanym orzekającemu organowi, jako że wpis do księgi wieczystej korzysta z rękojmi i jest jawny);

- obszar gruntu nie jest mniejszy, niż określony w załączniku nr XX do rozporządzenia 1973/2004;

- wszystkie grunty były utrzymywane przez skarżącą zgodnie z normami przez cały rok;

- posiadały stosowny numer ewidencyjny.

Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów, potwierdzających fakt, że przedmiotowa działka, której dotyczył wniosek o płatności, znajduje się w jej posiadaniu (a obecnie jest jej własnością), których to dokumentów skarżąca nie mogła przedstawić na wcześniejszym etapie postępowania, tj.:

a) umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 4 marca 2010 r., objętej aktem notarialnym rep. A nr [...],

b) umowy dzierżawy z dnia 1 marca 2007 r. z podpisem notarialnie poświadczonym - na okoliczność wykazania, że skarżąca od dnia 1 marca 2007 r. jest posiadaczem przedmiotowej nieruchomości i prowadzi na niej od tego czasu działalność rolniczą, zaś dnia 4 marca 2010 r. stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Skarżącej nie doręczono zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z treści zaskarżonej decyzji wynika wprawdzie, że wezwanie odebrał w dniu 16 października 2012 r. ojciec Skarżącej, jednakże nigdy jej owego wezwania nie przekazał. W takiej sytuacji, jak również wobec faktu, że w decyzji organu odwoławczego brak wskazania, że ojciec Skarżącej zobowiązał się doręczyć jej pismo, nie sposób uznać, że Skarżąca została prawidłowo poinformowana o przysługujących jej uprawnieniach. W konsekwencji Skarżąca została pozbawiona możliwości dochodzenia swoich racji w toku postępowania odwoławczego, w tym przedstawienia dokumentów, wskazujących na to, że jest ona osobą uprawnioną do otrzymania płatności, których jej bezpodstawnie odmówiono.

Ponadto zarzucono, że organ nie dokonał kompleksowego zebrania materiału dowodowego w sprawie, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Co prawda w treści uzasadnienia wymieniono dokumenty, które zostały do sprawy włączone, jednakże w żaden sposób organ nie wskazał, czy dowody te uznał za wiarygodne, a którym odmówił wiary. Nie podano także, na jakich faktach oparto przedmiotowe rozstrzygnięcie. Skarżąca zaznaczyła, że w sytuacji, jaka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdy dwóch rolników zwraca się z wnioskiem o przyznanie płatności w odniesieniu do tej samej działki, organ winien był przeprowadzić kontrolę na miejscu, która pozwoliłaby w sposób definitywny rozstrzygnąć, który z wnioskodawców de facto jest w posiadaniu działki. Jednocześnie Skarżąca wskazała, że to ona jest w posiadaniu działki nr [...], położonej w województwie wielkopolskim, powiat [...], gmina R., obręb O. nieprzerwanie od roku 2007, kiedy to zawarła z T. W. umowę dzierżawy wraz z prawem do pierwokupu ww. działki. W § 6 ww. umowy wyraźnie jest bowiem wskazane, że wydanie Dzierżawcy (Skarżącej) nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej umowy następuje w dniu podpisania umowy dzierżawy. Nadto, w dniu 4 marca 2010 r. została zawarta umowa sprzedaży pomiędzy skarżącą a T. W., przenosząca własność ww. działki na S. B. Nieprawdziwe są więc twierdzenia T. W., jakoby był on użytkownikiem ww. działki w dniu 31 maja 2011 r., gdyż działka ta pozostawała w wyłącznym posiadaniu Skarżącej. Natomiast organ winien sam ustalić zakres prawa własności, w szczególności w oparciu o rejestr Ksiąg wieczystych. Skarżąca podała przy tym, że powyższych okoliczności nie mogła wywieść przed organami administracji, gdyż z uwagi na brak prawidłowego doręczenia wezwania, nie wiedziała ona o możliwości stawienia się w siedzibie organu oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających prawdziwość danych zawartych przez nią we wniosku o przyznanie płatności. Wskazała, że na części nieruchomości, które posiada trenuje konie i w związku z tym zajęciem często wyjeżdża na zawody i inne formy aktywności związane z działalnością zawodową, w związku z czym doszło najprawdopodobniej do niemożności odebrania pism od organów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się uzasadnione.

Z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) wynika, że zasadniczą przesłanką przyznania płatności bezpośrednich (jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej) jest posiadanie gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku na dzień 31 maja roku kalendarzowego, w którym został zgłoszony wniosek. Przez posiadanie, o którym mowa w powyższym przepisie należy przy tym rozumieć faktyczne rolnicze użytkowanie gruntów niezależnie od tytułu prawnego do tych gruntów.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy powyższa przesłanka została spełniona przez Skarżącą, a więc czy w 2011 r. Skarżąca była posiadaczem działki nr [...] o powierzchni [...] ha zgłoszonej do płatności, tj. czy faktycznie rolniczo użytkowała tę działkę. W wyniku kontroli administracyjnej organy ustaliły bowiem, że powyższa działka została zgłoszona do płatności także przez inną osobę – T. W. W związku z powyższym zarówno organ I, jak i II instancji wzywał skarżącą do złożenia wyjaśnień w powyższym zakresie. Wyjaśnień tych skarżąca nie złożyła ani przed organem I instancji, ani przed organem odwoławczym (wezwania pomimo dwukrotnego awizo zostały zwrócone do organów), w tym również w złożonym odwołaniu. W konsekwencji organy uwzględniły jako dowody w sprawie oświadczenia T. W., że to on w 2011 r. był użytkownikiem powyższej działki i w rezultacie odmówiły Skarżącej przyznania wnioskowanych płatności i nałożyły sankcję podkreślając, że w sprawie dotyczącej przyznania płatności to wnioskodawca powinien wykazać istotne dla sprawy okoliczności (tutaj użytkowanie działki nr [...] o powierzchni [...] ha).

Co do zasady należy się zgodzić, że w sprawach w przedmiocie płatności (JPO i UPO) to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki, w szczególności poprzez przedstawienie określonych dowodów oraz udzielanie wyjaśnień. Wynika to z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stosownie do którego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu dotyczącym płatności, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ponadto w myśl art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności stronom zapewnia się udział w każdym stadium postępowania wyłącznie na ich żądanie, a stosowanie art. 81 kpa jest wyłączone. Powyższe oznacza, że brak możliwości wypowiedzenia się strony na temat poszczególnych dowodów nie wyklucza oparcia na nich ustaleń faktycznych (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. I SA/Kr 1521/10, Lex nr 749192).

Obowiązywanie powyższych reguł w postępowaniu dotyczącym płatności, w szczególności tej, że strona w postępowaniu w sprawie płatności została zobligowania do współdziałania z organem pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków, nie oznacza jednak, że organ jest zwolniony z obowiązku realizowania zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a. Konieczność dowodzenia określonych faktów przez stronę nie pozbawia bowiem postępowania cech oficjalności, a co za tym idzie organ w dalszym ciągu ma decydujący wpływ na kształt prowadzonego postępowania dowodowego (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 939/09, Lex nr 746344).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy przyznać rację organom, że strona nie współdziałała z organami w celu ustalenia mającej zasadnicze znaczenie dla sprawy okoliczności, czy w 2011 r. skarżąca była faktycznym użytkownikiem zgłoszonej do płatności działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Należy przy tym pokreślić, że strona nie odebrała wezwania organu I instancji do złożenia wyjaśnień w powyższym zakresie pomimo dwukrotnego awizo. Następnie w złożonym odwołaniu podniosła brak możliwości złożenia wyjaśnień przed organem I instancji i wnioskowała o umożliwienie jej złożenia wyjaśnień przed organem odwoławczym. W samym odwołaniu nie zawarła jednak żadnych wyjaśnień odnośnie użytkowania spornej działki, natomiast kolejnego wezwania – tym razem organu odwoławczego – również nie odebrała pomimo dwukrotnego awizo. Nie sposób przy tym przyjąć jako usprawiedliwienie nieodebrania wezwań wyjaśnienia zawarte w skardze (konieczność wyjazdów związanych z hodowlą koni). Skoro skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu, powinna podjąć działania – leżące w jej interesie – aby zapewnić sobie aktywny udział w tym postępowaniu, np. ustanowienie pełnomocnika do doręczeń bądź pełnomocnika w sprawie, a w szczególności złożenie stosownych wyjaśnień i dowodów w postępowaniu odwoławczym z własnej inicjatywy – oczekiwanie na wezwanie nie było przecież konieczne skoro z decyzji organu I instancji dostatecznie wynikało, że istota sprawy sprowadza się do tego, czy Skarżąca była w 2011 r. faktycznym użytkownikiem zadeklarowanej do płatności działki nr [...] o powierzchni [...] ha.

Ponadto ze znajdującego się w aktach administracyjnym zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w postępowaniu odwoławczym zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i wypowiedzenia co do tego materiału przed wydaniem decyzji, podobnie jak zaskarżoną decyzję, odebrał ojciec Skarżącej jako dorosły domownik, który – wbrew twierdzeniom skargi – zobowiązał się do przekazania przesyłki Skarżącej jako adresatowi, a Skarżąca nie obaliła wynikającego z tego faktu domniemania, że ta przesyłka, podobnie jak zaskarżona decyzja, została jej faktycznie doręczona.

Należy także przyznać, że organy prawidłowo włączyły do materiału dowodowego niniejszej sprawy dowody ze sprawy dotyczącej płatności T. W., który również zgłosił do płatności sporną działkę, w szczególności jego oświadczenia co do użytkowania spornej działki. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, organy dokonały jednak ustaleń w kwestii faktycznego użytkowania spornej działki w 2011 r., które zdaniem Sądu nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w zebranym materiale i są co najmniej przedwczesne. Należy bowiem zwrócić uwagę, że oświadczenie Skarżącej co do faktycznego użytkowania działki nr [...] o powierzchni [...] ha w roku 2011 de facto wynika z samego wniosku o płatności, skoro skarżąca zgłosiła tę działkę do płatności, jednocześnie składając oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania płatności, których warunkiem otrzymania jest posiadanie zadeklarowanych działek rolnych. Oczywiście to oświadczenie podlegało weryfikacji przez organy administracji, przy czym nie może budzić wątpliwości, że jego zakwestionowanie może nastąpić wyłącznie na podstawie wiarygodnego i rzetelnego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie organy oparły się na dowodach ze sprawy dotyczącej płatności T. W., w szczególności jego oświadczeniach, przyjmując, że to T. W., a nie S. B. w roku 2011 była użytkownikiem spornej działki. Tymczasem z samego oświadczenia T. W. z dnia 12 października 2011 r. wynika, że w dniu 30 listopada 2007 r. zawarł on z S. B. przedwstępną umowę sprzedaży działki nr [...] z zastrzeżeniem, że umowa przyrzeczona zostanie zawarta do dnia 31 grudnia 2011 r. Jednocześnie jednak wskazał, że zarówno jego zwierzęta, jak i zwierzęta Pani B. korzystały z obiektu gospodarczego i pastwisk na działce nr [...], z tym że zgodnie z ustną umową zawartą z Panią B. o płatności do momentu sporządzenia aktu przeniesienia własności, miał ubiegać się T. W. (k. załącznik 5 5/1 akt adm.). Z powyższego wynika zatem, że sam T. W. rzeczywiście oświadczył, że w 2011 r. użytkował on działkę nr [...], ale – co pominęły organy – nie wyłącznie. Przyznał bowiem jednocześnie, że w 2011 S. B. również użytkowała działkę nr [...]. Jedynie zaś na podstawie ustnej umowy z S. B. to on miał występować o płatności za rok 2011.

W tej sytuacji, niezależnie od tego, że S. B. nie odbierała wezwań do złożenia wyjaśnień, w celu dokładnego wyjaśnienia kwestii użytkowaniu spornej działki (i ewentualnie jego zakresu) konieczne było przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w tym szczególności przesłuchanie T. W. oraz S. B. Dokonane przez organy ustalenie, że S. B. nie była (w ogóle) użytkownikiem spornej działki w 2011 roku nie znajduje bowiem dostatecznego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W tym miejscu należy dodatkowo zwrócić uwagę, że stosownie do art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Organy pominęły również ten przepis i nie dokonały ustaleń istotnych w świetle jego treści, w szczególności faktycznego posiadania (współposiadania) spornej działki (rozumianego jako faktyczne użytkowanie) oraz ewentualnej pisemnej zgody na ubieganie się o płatności przez jednego ze współposiadaczy. Sam T. W. w swoim oświadczeniu wskazuje bowiem jedynie na ustną umowę w tym zakresie.

Należy także dodać, że na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego użytkowania działki nr [...] zadeklarowanej przez Skarżącą wskazują dodatkowo dokumenty załączone przez Skarżącą do skargi, które przynajmniej częściowo podważają wiarygodność oświadczeń T. W. włączonych do materiału dowodowego niniejszej sprawy. W oświadczeniu z dnia 12 października 2011 r. T. W. podał bowiem, że umowa przyrzeczona przenosząca własność spornej działki na S. B. ma być dopiero zawarta – w terminie do dnia 31 grudnia 2011 r. (zgodnie ze znajdującą się w aktach administracyjnych umową przedwstępną). Tymczasem – jak wynika z kopii aktu notarialnego załączonego do skargi, umowa przenosząca własność została zawarta już w dniu 4 marca 2010 r. W tej sytuacji konieczne jest zatem wyjaśnienie, czy w związku z tym przeniesieniem własności, S. B. nie stała się również faktycznym użytkownikiem spornej działki w 2011 roku.

Jakkolwiek należy przyznać, że Skarżąca powinna była przedstawić istotne w sprawie dowody i wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym (stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), nie zmienia to jednak faktu, że w sytuacji, gdy – jak wykazano powyżej, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na poczynienie jednoznacznych ustaleń faktycznych w kwestii mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia faktycznego użytkowania zadeklarowanej działki, organy – pomimo braku współdziałania strony w wyjaśnianiu istotnych okoliczności sprawy – winny podjąć dodatkowe czynności wyjaśniające w celu realizowania zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 K.p.a. Nietrafne są przy tym twierdzenia skargi co do zasadności przeprowadzenia w tej sytuacji przez organy z urzędu dowodu z wypisu z Księgi wieczystej na okoliczność zakresu prawa własności, ponieważ - jak wykazano powyżej, dla otrzymania płatności istotny jest nie tytuł do nieruchomości w postaci prawa własności, lecz posiadanie rozumiane jako faktyczne użytkowanie gruntu. Brak było również podstaw do przeprowadzenia sugerowanej przez Skarżącą kontroli na miejscu, która jest wskazana w przypadku konieczności zweryfikowania danych dotyczących działek zgłoszonych do płatności, w szczególności powierzchni, utrzymania w dobrej kulturze rolnej, deklarowanych upraw itp., a nie faktycznego użytkownika działki. Zdaniem Sądu uzasadnione było jednakże podjęcie innych czynności mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w powyższym zakresie, w szczególności ponowienie wezwania S. B. do złożenia wyjaśnień, przesłuchanie Skarżącej oraz T. W., ewentualnie wskazanych przez nich świadków itp. Zaniechanie powyższego przez organy obu instancji świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenie organów, że Skarżąca w 2011 r. nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanej do płatności działki w świetle niepełnego i przynajmniej częściowo niewiarygodnego materiału dowodowego jest co najmniej przedwczesne.

Powyższe uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i czyni bezprzedmiotowe na aktualnym etapie postępowania odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego. W pierwszej kolejności konieczne jest bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy według wskazań wynikających z powyższych rozważań, tj. uzupełnienie postępowania dowodowego o dokumenty załączone przez Skarżącą do skargi oraz dalsze dowody, w szczególności w postaci zeznań S. B. i T. W. niezbędne dla istotnego w sprawie ustalenia, czy w 2011 r. Skarżąca była faktycznym posiadaczem (użytkownikiem) zadeklarowanej do płatności działki (ewentualnie współposiadaczem, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę). Wszechstronna analiza zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonane na jej podstawie ustalenia winny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).