Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 887/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Olga Białek, Sędziowie Sędzia NSA - Halina Kremis, Sędzia WSA - Władysław Kulon (spr.), , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi L. H. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] umarzające postępowanie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zadaszenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej - DWINB) zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. H. – L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2013 r., poz. 267), (dalej k.p.a.), uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej - PINB) z dnia [...] r., nr[...], oraz umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K.", zlokalizowanego na działce na [...] (przed podziałem działki nr [...]) w K., gmina B.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że stan faktyczny i prawny sprawy, w której zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie kształtuje się następująco. K. H.-L. pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. wystąpiła do PINB w B., z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie obiektów stojących na działce nr[...], których inwestorem jest L.H., tj. wiaty o konstrukcji drewnianej w kształcie litery "L", wzniesionej wzdłuż parkingu koło ,,Gospody K." (tzw. "skansen"), drewnianej szopy pokrytej papą, drewnianej wiaty zabudowanej z dwóch stron oraz zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospoda K.". Organ nadzoru budowlanego po wszczęciu postępowania zgodnie z wnioskiem strony przystąpił do rozpoznania sprawy dokonując m.in. oględzin w dniach 21 lipca 2009 r. i 15 października 2009 r., ustalając w ten sposób, że od północnej ściany budynku ,,Gospody K." wykonano przybudówkę w formie wiaty o konstrukcji drewnianej, krytej "pleksi". Wiata ma wymiary w rzucie ok. 7 x 4 m, ponadto w sąsiedztwie budynku ,,Gospody K." wykonano drewnianą szopę o wymiarach w rzucie ok. 13 x 10 m oraz wiatę drewnianą o wymiarach w rzucie ok. 3 x 8 m. Z informacji uzyskanej od inwestora L. H. złożonej organowi wynikało, że nie posiada on zezwoleń na wykonanie zadaszenia, szopy i wiaty położonych na działce nr [...] w K., zaś w sądzie Rejonowym w B. toczy się spór cywilny o własność zainwestowanej nieruchomości.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy PINB w B. w dniu 7 grudnia 2009 r. wydał decyzję nr[...], którą umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności wiat, zlokalizowanych na działce nr [...] w K., gmina B., wzdłuż parkingu koło ,,Gospody K." - z powodu jego bezprzedmiotowości. Następnie w dniu 9 grudnia 2009 r. organ stopnia powiatowego wydał postanowienie nr[...], którym zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie legalności zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K." oraz szopy i wiaty, zlokalizowanych na działce nr [...] w K., gmina B. W ocenie organu konieczność zawieszenia postępowania wynikała z faktu, że wyrok sądu powszechnego wydany co do kwestii własności części działki nr [...] zadecyduje, czy jeden z podstawowych warunków legalizacji zostanie spełniony, a w konsekwencji czy legalizacja będzie mogła być dokonana. Organ I instancji dopatrzył się wyraźnego związku przyczynowego pomiędzy treścią swojego rozstrzygnięcia, a treścią orzeczenia sądowego warunkującego dalsze działanie w sprawie.

Na skutek informacji złożonej organowi w dniu 23 kwietnia 2012 r. przez K. H.-L. o zakończeniu sprawy cywilnej dotyczącej wydania nieruchomości, PINB w B. w dniu [...] r. wydał postanowienie nr[...] , którym podjął zawieszone postępowanie. Następnie L.H. reprezentowany przez pełnomocnika pismem z dnia 17 maja 2012 r. zażądał zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zadaszenia wskazując na prowadzenie przez Sąd Rejonowy w B. postępowania w sprawie ustanowienia drogi koniecznej. PINB w B. odniósł się do wniosku postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmawiającym zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, jako że w jego ocenie ustanowienie służebności drogi koniecznej nie ma prawnego znaczenia przy legalizacji obiektów budowlanych.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy w dniu 11 lipca 2012 r. wydano postanowienie nr[...] , którym nakazano L.H. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K." oraz szopy i wiaty, zlokalizowanych na działce nr [...] w K., gmina B., nakazano odpowiednie zabezpieczenie terenu wokół obiektu oraz nakazano przedstawienie w terminie do dnia 30 listopada 2012 r. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, a mianowicie: zaświadczenia Wójta Gminy B. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec niedostosowania się przez zobowiązanego z nałożonych obowiązków, organ nadzoru budowlanego w dniu 17 grudnia 2012 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości, zaś w sporządzonym na tą okoliczność protokole stwierdzono, że rozebrano szopę i wiatę na działce nr[...], natomiast nie zostało rozebrane zadaszenie przylegające do północnej ściany budynku ,,Gospody K.". Konsekwencją ustaleń poczynionych przez organ w trakcie oględzin było wydanie w dniu [...] r. decyzji nr[...] , którą przyjmując w podstawie prawnej art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazano L.H., rozbiórkę zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K.", zlokalizowanego na działce nr [...] w K., gmina B. Oprotestowanie powyższego rozstrzygnięcia odwołaniem spowodowało wydanie przez DWINB w dniu [...] r., decyzji nr [...] uchylającej zaskarżoną decyzję w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji zakwestionował prawidłowość przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego skutkującego naruszeniem art. 7 i 77 § i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.

Uzupełniając postępowanie dowodowe PINB w B. w dniu 08 maja 2013 r. przeprowadził kolejne oględziny objętej postępowaniem nieruchomości, dokumentując stan faktyczny w protokole oględzin. Następnie w dniu [...] nr. wydano postanowienie nr[...] , którym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nakazano L.H. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K.", zlokalizowanego na działce nr [...] w K., gmina B. oraz wykonanie odpowiedniego zabezpieczenia terenu wokół obiektu jednocześnie zobowiązując do przedłożenia w terminie do dnia 30 listopada 2013 r.: zaświadczenia Wójta Gminy B. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W terminie wyznaczonym na wykonanie przez inwestora określonych obowiązków, złożył on w organie nadzoru budowlanego I instancji wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania w sprawie ustanowienia służebności gruntowej, na której posadowione jest przedmiotowego zadaszenie. Argumentację wniosku poparto kopią pisma procesowego kierowanego do Sądu Rejonowego w B. oraz informacją o prowadzonym przez ten sąd pod sygn. akt [...] postępowaniem w sprawie ustanowienia służebności drogi koniecznej oraz służebności gruntowej polegającej na prawie do wyłącznego korzystania z zaplecza magazynowego w granicach aktualnie znajdującego się ogrodzenia, gdzie zlokalizowane jest także przedmiotowe zadaszenie wiaty.

PINB w B. w dniu [...] r. wydał postanowienie nr[...], którym zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie legalności przedmiotowego zadaszenia. Organ zauważył, że jakkolwiek postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zadaszenia, to rozstrzygnięcie to zapadło w innym stanie prawnym. Wówczas analizowano sprawę biorąc pod uwagę postępowanie dotyczące ustanowienia drogi koniecznej, natomiast obecnie sprawa cywilna została rozszerzona o ustanowienie służebności gruntowej, polegającej na prawie do wyłącznego korzystania z zaplecza magazynowego w granicach aktualnie znajdującego się ogrodzenia, gdzie znajduje się przedmiotowe zadaszenie. W tak prowadzonym postępowaniu organ dopatrzył się zagadnienia wstępnego rozpoznawanego przez inny organ lub sąd, jako że w aktualnym stanie prawnym organ nadzoru budowlanego przed podjęciem decyzji o nakazie rozbiórki powinien w każdym przypadku rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności umożliwiające legalizację samowoli budowlanej. Nakaz rozbiórki powinien być traktowany jako wyjątek, a prawo do legalizacji samowoli budowlanej nie może być ograniczane. W trakcie postępowania legalizacyjnego konieczne jest wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a z kolei uprawnienie to wynika z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Zdaniem organu wyrok sądu co do kwestii możliwości dysponowania działką nr [...] zadecyduje czy jeden z podstawowych warunków legalizacji zostanie spełniony, a w konsekwencji czy legalizacja będzie mogła być dokonana. Dopatrzono się nie tylko wyraźnego związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciami organu administracyjnego i sądu powszechnego ale też podkreślono, że tkwi on w skutkach orzeczenia sądowego, którego treść warunkuje dalsze działanie w sprawie przez organ nadzoru budowlanego.

Uczestniczka postępowania K.H.-L. w zażaleniu wniesionym od postanowienia z dnia [...] r. podała, że w sytuacji gdy służebność gruntowa zostanie ustanowiona L. H. uzyska prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czym spełni jeden z warunków legalizacji samowoli budowlanej. PINB powinien jednak zauważyć, iż w dalszym ciągu zadaszenie będzie wystawało poza granice ustanowionej służebności, na posesję K.H.-L. oraz nie będzie spełniało warunków usytuowania budynków i będzie niezgodne z przepisami dotyczącymi odległości okapów, gzymsów, balkonów, zadaszeń nad wejściami itp. wynoszącą minimum 1,5 m od granicy działek. W ocenie autorki zażalenia wynik sprawy cywilnej nie ma istotnego znaczenia w sprawie legalności zadaszenia, ponieważ zadaszenie i tak nie będzie spełniało warunków technicznych usytuowania budynków, natomiast zawieszenie postępowania ,,jest tylko odciągnięciem sprawy w czasie".

DWINB postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] uchylił postanowienie PINB w B. z dnia [...] r., nr[...] , oraz umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K.", zlokalizowanego na działce na [...] (przed podziałem działki nr[...] ) w K., gmina B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia reformacyjnego organ odwoławczy nie podzielił poglądu organu I instancji co do wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych organ uznał, że do zagadnień wstępnych, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie można zaliczyć postępowań rozstrzygających sprawy o ustanowienie służebności, o ustalenie granic służebności czy też o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. Postępowań tych nie można w jego ocenie uznać za niezbędne do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji, gdyż rozstrzygają one o kwestiach przyszłych i niepewnych, natomiast organy orzekają według stanu prawnego oraz faktycznego na dzień wydania rozstrzygnięcia. Organy nadzoru budowlanego nie mogą i nie mają takiego obowiązku, aby oczekiwać na wynik spraw sądowych dotyczących prawa własności, które niekiedy mogą toczyć się przez wiele lat. W szczegółowych motywach uzasadnienia dokonano rozróżnienia pomiędzy ustaleniem prawa własności nieruchomości odbywającym się w postępowaniu cywilnym, a postępowaniem administracyjnym, przed organami nadzoru budowlanymi dotyczącym zgodności wybudowanego obiektu z prawem budowlanym. DWINB wskazał, że ,,rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. To czy inwestor posiada ukształtowane prawo do zabudowy nieruchomości ma znaczenie przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę. Okoliczność ta ma również znaczenie dla skutecznego zakończenia procesu legalizacji. Jeśli jednak sprawca samowoli nie potrafi wykazać się prawem do nieruchomości i nie jest w stanie złożyć wymaganego oświadczenia, oznacza to tyle, że nie mógłby uzyskać w tych warunkach pozwolenia na budowę, tym bardziej więc nie ma podstaw do tego, aby prawo chroniło go w sytuacji, gdy samowolnie wybudował obiekt, na który nie mógłby uzyskać pozwolenia".

W skardze na powyższe postanowienie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika L. H. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W szczegółowych motywach skargi jako bezsporny wskazano fakt wykonania przez inwestora przedmiotowej wiaty bez wymaganego pozwolenia na budowę, na nieruchomości nie stanowiącej jego własności. Powołano się również na postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w B. w przedmiocie ustalenia na rzecz L.H. służebności gruntowej terenu zajmowanego przez legalizowane zadaszenie. Wywodząc z treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ustawowe przesłanki zawieszenia postępowania zauważono, iż skoncentrowano się na zagadnieniu wstępnym, które w myśl przywołanych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczy sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego zagadnienia materialnoprawnego, które należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesadzone. Dalej wskazano art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, z którego wywiedziono, że przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Z kolei w oparciu o art. 244 § 1 kodeksu cywilnego wskazano, że ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.

Zdaniem autora skargi nie budzi wątpliwości, iż ustanowienie służebności gruntowej na nieruchomości będzie implikowało prawo podmiotu uprawnionego do korzystania ze służebności do dysponowania obciążoną nieruchomością na cele budowlane, a więc spełni warunek określony w art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego do przeprowadzenia postępowania legalizującego budowę. W tych okolicznościach podniesiono, że wbrew twierdzeniom DWINB rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w B. ma charakter orzeczenia prejudycjalnego decydującego o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania w sprawie legalizacji budowli.

W odpowiedzi na skargę DWINB we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i została oddalona.

Wyjaśniając motywy podjętego wyroku należy wyjaśnić, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej - p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w niniejszej sprawie jest zaskarżone postanowienie DWINB, którym uchylono postanowienie PINB w B. z dnia [...] r., nr[...] , oraz umorzono postępowanie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności zadaszenia przylegającego do północnej ściany budynku ,,Gospody K.", zlokalizowanego na działce nr [...] (przed podziałem działki nr[...]) w K., gmina B.

Na wstępie należy podkreślić, że organ odwoławczy w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Treść art. 144 k.p.a. odsyła w zakresie zażaleń do odpowiednich przepisów dotyczących odwołań, a z kolei art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydając decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. W niniejszej sprawie DWINB korzystając z uprawnienia wynikającego z przywołanego normatywu uchylił w całości postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie tego organu w zakresie zawieszenia postępowania.

Skarżone rozstrzygnięcie spotkało się z aprobatą Sądu w składzie orzekającym. Zauważyć trzeba, że istotą prowadzonego postępowania jest zbadanie możliwości zalegalizowania przez organy nadzoru budowlanego zadaszenia zrealizowanego przez inwestora bez pozwolenia na budowę na nieruchomości w stosunku do której w chwili wykonywania robót budowlanych oraz w czasie prowadzenia postępowania nie posiada on prawa do dysponowania nią na cele budowlane. W ramach rozważań dotyczących ustalenia sytuacji prawnej inwestora podkreślić należy, że działając w granicach prawa winien on uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę przed rozpoczęciem robót, a to z kolei wiązało się z koniecznością przedłożenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, składanego zresztą pod rygorem odpowiedzialności karnej. Gdy wnioskodawca żądający wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością, organ wyda decyzję negatywną i nie uzna kwestii związanej z nieruchomością za zagadnienie wstępne pozwalające na zawieszenie postępowania. Problematyka taka oceniana jest spójnie w orzecznictwie administracyjnym, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Kr 767/12) wskazał, że ,,postępowania rozgraniczającego nie można uznać za prejudykat, a co za tym idzie brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o wydanej pozwolenia na budowę" - LEX nr 1325831. Zatem sytuacja inwestora przystępującego do realizacji robót budowlanych zgodnie z obowiązującymi przepisami jest sformalizowana, natomiast uzyskanie pozwolenia na budowę jest możliwe, gdy potwierdzi od prawo do objętej zamierzeniem nieruchomości.

Nieco zbliżony, co do wymagań formalnoprawnych, jest tryb legalizacyjny prowadzony przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane, gdyż i w tym przypadku inwestor zobligowany jest do złożenia oświadczenia o prawie do nieruchomości. Porównując uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę z legalizacją samowolnie zrealizowanej inwestycji, zauważyć trzeba, że brak oświadczenia w zakresie nieruchomości zawsze będzie skutkować odmową udzielenia pozwolenia. Tryb legalizacyjny zaś jest wdrażany wówczas, gdy inwestycja prowadzona jest sprzecznie z obowiązującymi regułami, natomiast jego uruchomienie ma służyć zbadaniu możliwości funkcjonowania nielegalnie zrealizowanego obiektu.

Przechodząc do braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w prowadzonym ,,postępowaniu naprawczym" przyjąć trzeba, że ustawodawca nie przewidział możliwości łagodniejszego traktowania sprawcy samowoli budowlanej od inwestora działającego zgodnie z prawem. Nie przewidziano bowiem możliwości ,,oczekiwania" przez organ nadzoru budowlanego na uprządkowanie kwestii własnościowych, względnie uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości, by następnie wydać w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie. Zdaje się, że przepis art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego ma zgoła odmienny charakter. Organ decyzyjny nakładając obowiązek przedłożenia określonych dokumentów wyznacza w tym względzie termin, który dla adresata rozstrzygnięcia jest wiążący. Otóż sprawca samowoli budowlanej winien wykazać, że mimo braku decyzji o pozwoleniu na budowę jest on w stanie potwierdzić zgodność inwestycji z przepisami technicznymi, warunkami zagospodarowania przestrzennego, a nadto posiada prawo do zainwestowania nieruchomości. Niespełnienie jakiegokolwiek ze wskazanych warunków obliguje organ administracyjny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez uruchomienie sankcji wskazanej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, o czym stanowi wprost art. 48 ust. 4 ustawy ,,w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1".

Oceniając skarżone postanowienie DWINB w kontekście poczynionej uwagi, zgodzić się wypada z organem decyzyjnym II instancji powołującym się szeroko na orzeczenia sądów administracyjnych, że jeśli sprawca samowoli nie potrafi wykazać się prawem do nieruchomości i nie jest w stanie złożyć wymaganego oświadczenia, oznacza to tyle, że nie mógłby uzyskać w tych warunkach pozwolenia na budowę, tym bardziej więc nie ma podstaw do tego, aby prawo chroniło go w sytuacji, gdy samowolnie wybudował obiekt, na który nie mógłby uzyskać pozwolenia.

Odnosząc się do kluczowego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd w składzie orzekającym nie uznał jego zasadności. PINB w B. w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]r. przyjął, że wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia co do samowoli budowlanej winno być poprzedzone rozstrzygnięciem kwestii legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością i z tej przyczyny zawiesił postępowanie. Podobnie autor skargi wywodzi, że ustanowienie służebności gruntowej będzie implikowało prawo podmiotu uprawnionego do korzystania ze służebności do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Twierdzenia te są niesłuszne. Właściwy jest pogląd organu II instancji, że rozstrzygnięcie sądu cywilnego nie stanowi zagadnienia wstępnego oraz nie ma wpływu na zakres orzekania przez organ nadzoru budowlanego, a kwestie własności gruntu nie stanowią podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie regulowanej przepisami ustawy Prawo budowlane, o ile jest możliwe ustalenie właściciela gruntu.

Skoro w ramach prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego postępowania nie można przypisać zawisłej przed sądem powszechnym sprawie charakteru zagadnienia wstępnego, DWINB rozpoznając zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowaniu prawidłowo uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji umarzając w tym zakresie postępowanie. W realiach niniejszej sprawy dalsze procedowanie w zakresie zawieszenia postępowania okazało się bezprzedmiotowe, w myśl art. 105 k.p.a.

Mając na względzie dotychczasowe rozważania i uznając skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. - skargę oddalił.