Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1371/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 28 września 2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA - Cezary Pryca (spr.) asesor WSA - Iwona Kosińska Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej K. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1371/04

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2004 roku numer [...] Prezydenta Miasta P. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] hektara.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją z dnia [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie przepisów art.1,2,3 ust.1 i art.15 oraz 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 10, poz.64 ze zmianami) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność A. H., położonej w P. przy ulicy [...] i składającej się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...] o powierzchni [...] m², dla której to nieruchomości był urządzony zbiór dokumentów Zd. [...] oraz orzekł o ustaleniu odszkodowania dla A. H. za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] złote wskazując Fabrykę Maszyn [...] w P., jako podmiot zobowiązany do wypłacenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Na podstawie postanowienia Sądu rejonowego w P. z dnia [...] października 1989 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] Ns [...], spadek po A. H. zmarłej w dniu [...] czerwca 1989 roku nabyły dzieci H. H., S. H., J. H., M. K., W. H. i K. L..

W dniu 26 września 1991 roku spadkobiercy A. H., reprezentowani przez K. L., wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 1979 roku numer [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 1992 roku Kierownik Urzędu Rejonowego w P. odmówił zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydenta Miasta P.. Decyzją z dnia [...] września 1993 roku numer [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 1992 roku Kierownika Urzędu Rejonowego w P.. Wyrokiem z dnia 31 maja 1994 roku wydanym w sprawie sygnatura akt SA-Ł 97/93 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Wojewody P. z [...] września 1993 roku numer [...].

Decyzją z dnia [...] maja 1995 roku numer [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 1992 roku Kierownika Urzędu Rejonowego w P.. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 1997 roku wydanym w sprawie sygnatura akt SA/Ł 1522/95 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Wojewody P. z [...] maja 1995 roku numer [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 1992 roku Kierownika Urzędu Rejonowego w P..

Decyzją z dnia [...] listopada 1999 roku numer [...] Prezydent Miasta P. odmówił zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 1979 roku numer [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] listopada 1999 roku numer [...] Prezydenta Miasta P.. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2001 roku wydanym w sprawie sygnatura akt I SA 954/00 i I SA 1049/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi Zarządu Miasta P. i Polskiego Związku Działkowców Zarząd Wojewódzki w P. wniesione od decyzji z [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Wojewody [...].

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Prezydent Miasta P. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, położonej w P. i składającej się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, do czasu rozstrzygnięcia wniosku Polskiego Związku Działkowców o wykładnię i sprostowanie decyzji z [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydenta Miasta P.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] kwietnia 2002 numer [...] Prezydenta Miasta P..

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Prezydent Miasta P. dokonał wykładni decyzji z [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydenta Miasta P. uznając, że wywłaszczenie działki oznaczonej numerem [...] nastąpiło na wniosek byłej właścicielki A. H. i odmówił sprostowania w/w decyzji. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił postanowienie Prezydenta Miasta P. z [...] lipca 2002 roku w części dotyczącej wykładni decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 1979 roku numer [...] i utrzymał zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy sprostowania w/w decyzji. Wyrokiem z dnia 29 października 2003 roku wydanym w sprawie sygnatura akt I SA 1678/03 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2002 roku numer [...] oraz poprzedzające je postanowienie z [...] lipca 2002 roku numer [...] Prezydenta Miasta P..

Decyzją z dnia [...] czerwca 1991 roku numer [...] Wojewoda P., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 79, poz.464) stwierdził nabycie przez Fabrykę Maszyn [...] w P. z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego szeregu działek gruntu położonych w P., będących własnością Skarbu Państwa, szczegółowo opisanych w treści decyzji, w tym także działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] ha, dla której to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw. [...], w skład której weszła działka oznaczona numerem [...].

Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1997 roku Repertorium [...] "A." Fabryka maszyn [...] w likwidacji sprzedał J. M., W. M., J. L., J. W., Z. P. i S. S. prawo wieczystego użytkowania działki gruntu położonej w P. oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] ha, która to działka wchodzi w skład większej nieruchomości objętej treścią księgi wieczystej Kw. [...]. Wpis prawa wieczystego użytkowania w księdze wieczystej nastąpił przed dniem 1 stycznia 1998 roku.

Decyzją z dnia [...] lutego 2000 roku numer [...] Prezydent Miasta P. orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym wymienionym w treści aktu notarialnego z [...] czerwca 1997 roku repertorium [...], do nieruchomości położonej w P. i oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha, w prawo własności.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] uznał, że organem właściwym do załatwienia sprawy zwrotu części nieruchomości –działki oznaczonej poprzednio numerem [...] (obecnie część działki numer [...]) położonej w P., będzie Prezydent Miasta P..

Decyzją z dnia [...] maja 2004 roku numer [...] Prezydent Miasta P. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P. i oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha (obecnie część działki numer [...]) na rzecz spadkobierców byłej właścicielki A. H..

Decyzją z dnia [...] lipca 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2004 roku numer [...] Prezydenta Miasta P..

Na decyzję z dnia [...] lipca 2004 roku numer [...] Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. L.. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i mylne stosowanie, nadto wskazała na pominięcie treści art. 34 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz treści art.47 ust.4 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości a także wybiórcze potraktowanie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art.107 k.p.a. poprzez brak pouczenia o przysługującym powództwie do sądu powszechnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoją argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (z. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że w każdym postępowaniu administracyjnym, w tym także w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie pełnego kręgu osób i podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art.28 k.p.a. Przypomnieć więc należy, że stosownie do treści art.28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z treścią art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 261, poz.2603 ze zmianami) do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ustawodawca zaliczył poprzedniego właściciela oraz jego spadkobierców. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym osoby te są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Poza wskazanymi wyżej osobami, których udział w charakterze stron w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest oczywisty, w postępowaniu tym winny brać udział także te osoby bądź podmioty, którym w chwili rozstrzygania sprawy o zwrot nieruchomości, do nieruchomości objętej tym postępowaniem przysługuje tytuł prawno-rzeczowy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że organy administracji publicznej uznały, iż jedna z działek objętych decyzją z dnia [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydenta Miasta P., to jest działka numer [...] weszła w skład działki oznaczonej obecnie numerem [...], która to nieruchomość na podstawie aktu notarialnego z [...] czerwca 1997 roku repertorium [...] stała się przedmiotem użytkowania wieczystego J. M., W. M., J. L., J. W., Z. P. oraz S. S., a następnie na podstawie decyzji z [...] lutego 2000 roku Prezydenta Miasta P. stała się przedmiotem własności wyżej wymienionych osób fizycznych. Oczywistym więc jest, że w dacie podejmowania decyzji przez Prezydenta Miasta P. oraz w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy-Wojewodę [...], wymienione wyżej osoby fizyczne, jako współwłaściciele działki gruntu położonej w P. i oznaczonej numerem [...] posiadali przymiot strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka numer [...]. Natomiast z akt sprawy wynika jednoznacznie, że zarówno decyzja z [...] maja 2004 roku numer [...] Prezydenta Miasta P., jak i decyzja organu odwoławczego z [...] lipca 2004 roku numer [...] Wojewody [...], nie były doręczone współwłaścicielom nieruchomości położonej w P. oznaczonej, jako działka numer [...], a tym samym osoby te nie brały udziału w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Okoliczność ta stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, o której jest mowa w art.145 § 1 pkt.4 k.p.a. Stosownie do treści art.145 § 1 pkt.1 lit.b ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz.1270 ze zmianami) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły także przepis art.7 k.p.a. i art.77 § 1 k.p.a., a także art.107 § 3 k.p.a. W szczególności brak jest uzasadnienia faktycznego decyzji odnoszącego się do faktu "wchłonięcia" przez działkę oznaczoną numerem [...], działki oznaczonej numerem [...]. Trudno ustalić, jakie dowody zgromadzone w aktach sprawy zadecydowały, iż organy przyjęły, że działka objęta decyzją wywłaszczeniową, położona w P. i oznaczona numerem [...] weszła w skład działki położonej w P. oznaczonej numerem [...], a następnie w skład działki położonej w P. oznaczonej numerem [...]. Ponadto z akt sprawy nie wynika czy postępowanie o wykładnię i sprostowanie decyzji z [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydenta Miasta P. zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem, bowiem w aktach znajduje się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2003 roku sygnatura akt I SA 1678/03, który daje podstawy do ponownego rozpatrzenia w/w wniosku. Rodzi się także pytanie, czy w związku z treścią tegoż wyroku oraz biorąc pod uwagę treść postanowienia z [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Prezydenta Miasta P., postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] stycznia 1979 roku numer [...] Prezydenta Miasta P., jest nadal zawieszone.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1pkt.1 lit.b i lit.c, art.152 i art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.