Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 267/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1, art. 254 par. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata


UZASADNIENIE

W sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący J. G. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący jest rozwiedziony i ma córkę. Posiada udział w mieszkaniu o powierzchni 60 m kw., siedlisko o powierzchni około 150 m kw i nieruchomość rolną o powierzchni 10 ha. Oświadczył, iż nie dysponuje żadnymi oszczędnościami pieniężnymi, korzysta z pomocy matki i brata, a nadto jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne o zwrot dopłat pobranych w latach 2007 – 2011 w łącznej kwocie około 200.000 zł. Jako źródło utrzymania skarżący wskazał dochód z działalności rolniczej w wysokości 1.000 – 1.500 zł miesięcznie. Dodał, że zamierza sprzedać siedlisko, aby pokryć zobowiązania wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżący (w piśmie z 4 kwietnia 2015 r.) wyjaśnił, że wydzierżawił nieodpłatnie gospodarstwo rolne, nie posiada majątku o znacznej wartości, nie korzysta z pomocy społecznej i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Udzielane mu corocznie dopłaty do gruntów rolnych podlegają zajęciu w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu dopłat za lata 2007-2011. Skarżący wymienił miesięczne wydatki, do których zaliczył alimenty wobec córki w wysokości 500 zł miesięcznie, opłaty na utrzymanie: żywność - 700 zł, składka ubezpieczenia kosztów leczenia - 164 zł, opłaty związane z utrzymaniem – 600 zł, podatek rolny, opłata za wywóz śmieci. Wskazał również, że stan jego zdrowia wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów leczenia. Skarżący posiada jeden rachunek bankowy, natomiast nie ma lokat i oszczędności pieniężnych; utrzymuje się z prac polowych oraz okazyjnie udzielanych lekcji jazdy konnej.

Do ww. pisma załączył cztery zaświadczenia z Urzędu Gminy w B. z 3 marca 2015 r. wskazujące dochody roczne skarżącego z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, wyciąg bankowy, kserokopię wyroku Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie z dnia 18 czerwca 2012 r. orzekającego rozwiązanie przez rozwód związku małżeńskiego oraz nakładającego na skarżącego obowiązek udziału w kosztach utrzymania małoletniego dziecka w wysokości 500 zł miesięcznie, kserokopie decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, potwierdzenie zapłaty podatku rolnego za 2015 r., kserokopie faktury – rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji z 26 lutego 2015 r., pokwitowanie uiszczenia opłaty śmieciowej, polisę indywidualną ubezpieczenia kosztów leczenia M.–C. oraz dokumentację medyczną. Skarżący przedstawił też skany następujących dokumentów: umowy dzierżawy z 16 lutego 2015 r., notarialnego poświadczenia z 23 października 2014 r., stwierdzającego że podpisy na umowie dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G. i S. D. Z., notarialnego poświadczenia z 16 lutego 2015 r. stwierdzającego, że podpisy na rozwiązaniu umowy dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G., M. G. i S. D. Z., potwierdzenia zarejestrowania w dniu 18 lutego 2015 r. umowy dzierżawy w ewidencji gruntów i budynków oraz tytułu wykonawczego.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 kwietnia 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw, w którym podniósł, że gospodarstwo rolne wydzierżawił w całości, ponieważ w okresie pobierania zasiłku chorobowego nie mógł prowadzić działalności rolniczej. Zawarł trzy umowy dzierżawy – dwie w dniu 23 października 2014 r. oraz jedną w dniu 16 lutego 2015 r. Złożona do akt sprawy umowa z dnia 16 lutego 2015 r. wciąż obowiązuje. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed datą zawarcia trzeciej umowy dzierżawy, która obejmuje prawie 4 ha gospodarstwa. Dochód wskazany w oświadczeniu złożonym na formularzu był szacunkowy i uzyskiwany przed oddaniem gospodarstwa w dzierżawę. Skarżący podniósł, że nie ma stałych przychodów i określił ich wysokość w sposób szacunkowy – przychód wynosi maksymalnie 300 zł, a w niektórych miesiącach jest równy zeru. Do sprzeciwu załączono kopie umów dzierżawy z notarialnym poświadczeniem złożonych na nich podpisów.

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. (sprostowanym postanowieniem z 11 września 2015 r.) tut. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że analiza złożonych przez skarżącego dokumentów oraz wyjaśnień prowadzi do wniosku, że nie są one wiarygodne. W ocenie Sądu, pomimo licznych informacji i dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie jest możliwe określenie miesięcznych dochodów przez niego uzyskiwanych. Dochody wykazane na formularzu PPF nie zostały udokumentowane, a złożone wyjaśnienia budzą wątpliwości, czy skarżący utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa, czy posiada inne dochody. Skarżący wyjaśnił, iż gospodarstwo nieodpłatnie wydzierżawia, ale z akt sprawy wynika również, że ponosi koszty jego prowadzenia, w tym opłaca podatek rolny.

Do miesięcznych wydatków – oprócz utrzymania gospodarstwa rolnego - skarżący zaliczył alimenty na córkę w wysokości 500 zł, koszty wyżywienia – 700 zł, składkę na ubezpieczenie kosztów leczenia (164 zł), podatek rolny (231 zł – trzy pokwitowania wpłaty) i opłatę śmieciową (60 zł), koszty zużycia energii elektrycznej (18,82 zł). Łącznie przedstawione wydatki stanowią około 1.655 zł (oprócz kosztów utrzymania gospodarstwa rolnego). Dodatkowo skarżący zaznaczył, że jego stan zdrowia wymaga dodatkowych kosztów leczenia. Okoliczność, iż skarżący wykupił ubezpieczenie kosztów leczenia M.–C. może oznaczać, że koszty te pokrywa ubezpieczyciel. Skarżący nie przedstawił szczegółowych informacji co do zakresu ubezpieczenia, jak również nie wskazał wydatków na dodatkowe koszty leczenia.

W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 11 czerwca 2015 r. skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości, ewentualnie w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez ograniczenie prawa do sądu;

-art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) poprzez odmowę udzielenia pomocy prawnej w sytuacji, gdy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; ewentualnie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny;

- art. 245 p.p.s.a. przez nieudzielanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sytuacji, gdy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w całości pomimo zawarcia w formularzy PPF wniosku alternatywnego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II GZ 368/15, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał na niedokładności w prowadzonym postępowaniu i w ocenie materiału znajdującego się w aktach sprawy. Zwrócił uwagę, że niezasadnie wytknięto skarżącemu, iż wydaje ok. 600 zł na utrzymanie gospodarstwa rolnego, skoro w rzeczywistości podał, że 600 zł przeznacza na jego swoje utrzymanie, a także na utrzymanie gospodarstwa.

NSA stwierdził także, że Sąd I instancji nie odniósł się do przytoczonej w sprzeciwie argumentacji, zgodnie z którą całe gospodarstwo zostało wydzierżawione na podstawie trzech umów: dwie zostały zawarte 24 października 2014 r. (na okres 5 i 10 lat), a jedna – 16 lutego 2015 r. (na okres 10 lat) i ta ostatnia umowa, której skan przesłał dotyczy działek o łącznej powierzchni 3,8235 ha.

Natomiast odnosząc się do uzasadnienia przez Sąd I instancji odmowy ustanowienia adwokata z uwagi na okoliczność, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego skargę w pierwszej instancji (w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a), NSA podkreślił, iż zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., jedynym kryterium przyznania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy.

Według NSA, Sąd I instancji, przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego, powinien uwzględnić fakt, że moment składania przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy był dla niego przełomowy; do tej pory prowadził gospodarstwo rolne, a od lutego 2015 r. było ono już w całości wydzierżawione. Dlatego też informacje zawarte w formularzu PPF (określające sytuację skarżącego przed wydzierżawieniem całości gospodarstwa) nie pokrywają się w pełni z informacjami zawartymi w złożonym później oświadczeniu.

W związku z ww. orzeczeniem NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpatrując wniosek skarżącego, pismem z 20 kwietnia 2016 r. wezwał go do udzielenia dodatkowych informacji i złożenia dodatkowych dokumentów.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący (w piśmie z 4 maja 2016 r.) wyjaśnił, że prace dorywcze zlecał mu brat; było to koszenie, zbieranie siana, transport maszyn rolniczych. Prace dorywcze zleca skarżącemu również matka oraz sąsiedzi. Dodatkowo dorywczo podejmuje się kierowania pojazdami rolnymi przy zabiegach agroturystycznych realizowanych przez sąsiadów. Do prac dorywczych skarżący zaliczył też udzielanie lekcji jazdy konnej - od 2 do 4 lekcji w tygodniu; koszt jednej godziny to średnio 40 zł (od 30 do 50 zł). Skarżący oświadczył, że jego miesięczny dochód kształtuje się w granicach od 1.000 do 1.500 zł.

Skarżący wskazał, iż dochód z dzierżawy gospodarstwa rolnego wynosi 1 kwintal owsa, co stanowi równowartość ok. 50 zł rocznie. Skarżący zamierza w dalszym ciągu sprzedać wskazywane we wniosku siedlisko. W tym celu złożył oferty w kilku agencjach, ale dotychczas nie otrzymał żadnych propozycji. Zaznaczył, że uprzednio wskazane przez niego wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem pozostają aktualne. Nie jest w stanie udokumentować kosztów utrzymania, ponieważ nie gromadzi rachunków za zakupy wyżywienia i ubrania. Koszty te są różne w zależności od miesiąca. W utrzymaniu pomaga mu matka. Oświadczył, iż na jego miesięczne wydatki składają się alimenty w wysokości 500 zł ,ubezpieczenie w wysokości 164 zł, żywność - 700 zł, rachunki, utrzymanie - 600 zł.

Do ww. pisma skarżący załączył: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 31 lipca 2015 r. do 30 kwietnia 2016 r., faktury za gaz, wodę i energię elektryczną, dowody uiszczenia opłat za wywóz śmieci, podatek od nieruchomości za 2016 r., ogłoszenie w sprawie oferty sprzedaży siedliska oraz zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, który powinien tego dokonać poprzez złożenie kompletnego, wiarygodnego i przekonującego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, dokumentów źródłowych oraz, na wezwanie Sądu, dodatkowych oświadczeń. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny, czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniej oceny sytuacji materialnej tej osoby. Oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości oraz stałych, koniecznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.

W niniejszej sprawie, uwzględniając wartość przedmiotu zaskarżenia, którą skarżący podał w piśmie z 18 lutego 2015 r. (tj. 46.205,48 zł), wpis od skargi ma charakter stosunkowy i wynosi 1.387 zł, zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądem administracyjnym (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) Do kosztów postępowania należy zaliczyć również wynagrodzenie pełnomocnika, o ile skarżący wnosi o jego ustanowienie.

Aby ocenić wniosek w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy, zarówno w zakresie częściowym, jak i w zakresie całkowitym, należy dysponować materiałem dowodowym potwierdzającym sytuację majątkową i rodzinną skarżącego.

Mając na uwadze fakt, że w przedmiotowej sprawie skarżący był dwukrotnie wzywany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa w trybie art. 255 p.p.s.a. (pismami z dnia 23 marca 2015 r. oraz z dnia 20 kwietnia 2016 r.), stwierdzić należy, iż przedłożone przez niego dokumenty oraz wyjaśnienia nie pozwalają na uznanie, że skarżący wykazał niemożność poniesienia kosztów postępowania zarówno w całości, jak też w części.

Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 10 ha. W czasie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (18 lutego 2015 r. – data nadania wniosku) wskazywał, że uzyskuje dochody z tego gospodarstwa w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2015 r. oświadczył, że gospodarstwo rolne wydzierżawił nieodpłatnie i przedstawił umowę dzierżawy części gospodarstwa rolnego, a w sprzeciwie od postanowienie referendarza sądowego (pismo z 12 maja 2015 r.) wyjaśnił, że wydzierżawił nieodpłatnie gospodarstwo rolne w całości i przedstawił dwie umowy dzierżawy.

NSA w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II GZ 368/15, w wskazał, że należy uwzględnić fakt, iż "moment składania przez skarżącego wniosku był dla niego przełomowy, do tej pory prowadził gospodarstwo rolne, a od lutego 2015 r. było ono już w całości wydzierżawione". Zwrócił również uwagę, że "informacje zawarte w formularzu PPF (określające sytuację skarżącego przed wydzierżawieniem całości gospodarstwa) nie pokrywają się w pełni z informacjami zawartymi w złożonym później oświadczeniu".

Analiza składanych w toku postępowania dokumentów i przedstawianych informacji pozwala uznać, że skarżący nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego. Z przedstawionych umów dzierżawy (§ 4 umowy z 23.10.2015 r., z 23.10.2014 r., z 16.02.2015 r.) wynika, ze dzierżawca ponosi koszty z tytułu opłaty podatku gruntowego i innych należności względem Państwa przypadających z wydzierżawionego obszaru na okres dzierżawy. Koszty te nie obciążają więc skarżącego. Równocześnie skarżący do pisma z 4 kwietnia 2015 r. załączył trzy pokwitowania wpłaty należności tytułem podatku rolnego tytułem: "za 2015 rok + zaległość" (k-50). Zatem nadal nie wiadomo, czy skarżący ponosi koszty podatku gruntowego i innych należności względem Państwa, czy też ich nie ponosi. Z przedstawionych umów dzierżawy wynika, że nie ma takiego obowiązku. Natomiast złożone oświadczenia i załączone pokwitowania wpłaty podatku wskazują, że uiszcza wskazane należności. W związku z zapisami umów dzierżawy, jak również w świetle wyjaśnień, że skarżący nie otrzymuje czynszu dzierżawnego, w ocenie Sądu przyjąć należy, iż skarżący nie ponosi kosztów utrzymania gospodarstwa. Natomiast zakładając, że takie koszty ponosi, należałoby natomiast uznać, iż są to wydatki dobrowolne - nieracjonalne i nienależące do kosztów niezbędnego utrzymania.

W piśmie z 4 kwietnia 2015 r. skarżący wskazał następujące wydatki: z tytułu świadczenia alimentacyjnego (500 zł), kosztów wyżywienia (700 zł), kosztów utrzymania (600 zł), składki na ubezpieczenie kosztów leczenia (164 zł), podatku rolnego (51 zł) i opłaty śmieciowej (60 zł) – łącznie obejmujące kwotę 2.255 zł. Odnosząc się do wyjaśnień, iż skarżący nie zbiera żadnych rachunków za zakup wyżywienia i ubrania, a ponadto, nie zakładał, iż tak szczegółowe dane będą wymagane, trudno uznać je za wiarygodne skoro skarżący nie tylko w niniejszej sprawie, ale także w innych sprawach z jego skarg (jak np. SA/Wa 860/13, V SA/Wa 859/13, a więc sprawach wszczętych w 2013 r.) był wzywany do udokumentowania niezbędnych wydatków.

Zauważyć wypada, że do pisma z 4 maja 2016 r. skarżący załączył faktury VAT - rozliczenia sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji wystawione na B. G. (dot. punktu poboru energii w G. Ś. 50), jak również faktury VAT za gaz wystawione na W. S. (dot. punktu poboru gazu przy ul. K[...] 23 w S.). Powyższe dokumenty nie mogą być uznane za niezbędne wydatki ponoszone przez skarżącego.

Odnosząc się do wyjaśnień w zakresie uzyskiwanych dochodów wskazać należy, że obecnie, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, skarżący uzyskuje jedynie dochody z prac dorywczych w wysokości 1.000 – 1.500 zł w miesiącu. Są to dochody szacunkowe, bowiem nie podlegają ewidencjonowaniu. W tym miejscu ponownie należy wskazać, że skarżący wielokrotnie wnioskował o przyznanie prawa pomocy i wielokrotnie był wzywany do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień na podstawie art. 255 p.p.s.a. W ocenie Sądu uprawnione jest twierdzenie, że skarżący był świadomy obowiązków związanych z prowadzonym postępowaniem w sprawie z zakresu prawa pomocy, ponieważ w otrzymywanych postanowieniach (np. w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 855/13, V SA/Wa 860/13) niejednokrotnie Sąd wskazywał na obowiązki wnioskodawcy w zakresie szczegółowego dokumentowania kosztów utrzymania oraz dokumentowania uzyskiwanych dochodów. W rozpoznawanej sprawie skarżący nawet nie próbował dokumentować uzyskiwanych dochodów, a mógł to uczynić przedstawiając, np.: pokwitowania otrzymywanych środków pieniężnych, oświadczenia zleceniodawców.

Ponadto analiza transakcji na załączonym do pisma z 4 maja 2016 r. wyciągu z rachunku bankowego wskazuje, iż skarżący otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 637,30 zł.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że pomimo licznych informacji i dokumentów przedstawionych przez skarżącego, nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów postępowania sądowego. Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym oraz jego możliwości płatniczych. Tymczasem to do ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki w tym zakresie. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy.

Przyjmując złożone wyjaśnienia, co do wysokości miesięcznych dochodów i kosztów niezbędnego utrzymania przypomnieć należy, że skarżący oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.000 – 1.500 zł z tytułu wykonywanych prac dorywczych. Natomiast wezwany do przedstawienia swoich wydatków niezbędnych dla utrzymania podał: alimenty na córkę w wysokości 500 zł, opłaty związane z utrzymaniem w wysokości 600 zł, żywność – 700 zł, składka ubezpieczeniowa na leczenie – 164 zł. Już tylko te, wskazane kwotowo wydatki, składają się na sumę 1.964 zł, która przewyższa deklarowany miesięczny dochód w wysokości około 1.500 zł. Mając powyższe na uwadze, oświadczenia skarżącego należy uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący.

Wskazać należy, że podobne wnioski co do przedstawionych wyjaśnień i złożonych dokumentów przedstawił NSA, który postanowieniem z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II GZ 596/15 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie tut. Sądu odmawiające przyznania prawa pomocy. W postanowieniu tym NSA wskazał, że w orzecznictwie trafnie podnosi się, że to strona domagająca się przyznania prawa pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, bądź to nie znajdują pokrycia w aktach sprawy bądź też pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, oraz z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06).

Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy skarżący nie dysponuje środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być natomiast brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków.

Wskazać również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie brak jest podstaw, by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte.

Na skarżącym jako osobie zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy ciążył obowiązek wykazania, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zarówno w zakresie całkowitego przyznania prawa pomocy, jak i w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych). Skarżący takich przesłanek nie wykazał, zatem na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.