Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1761/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy: article: art. 200 i art. 231
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 722/15 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 lipca 2015 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 722/15 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał M.J. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 lipca 2015 r., nr [..]w przedmiocie ustalenia odszkodowania w kwocie 5.058 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.).

Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła M.J. zarzucając Sądowi I instancji nieprawidłowe ustalenie wpisu sądowego od skargi i przyjęcie, że podstawą wyliczenia wpisu jest kwota odszkodowania przyznana skarżącej podczas, gdy podstawą wyliczenia wpisu sądowego powinna być wartość przedmiotu zaskarżenia.

Skarżąca podniosła, że w skardze skierowanej do Sądu jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazała kwotę 60.000 zł, która to kwota stanowi różnicę odszkodowania, które według skarżącej powinno zostać jej przyznane za przejęte z mocy prawa działki, a kwotą faktycznie przyznaną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przepisy art. 230 i 231 P.p.s.a. dzielą wpisy sądowe od pism wszczynających postępowanie na stałe i stosunkowe. Stosownie do art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Przepisy te pozostają w związku z art. 215-218 P.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia. Z analizy tych przepisów wynika, że obowiązek podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy tylko spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, ponieważ tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu.

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez M.J. skarga na decyzję Wojewody Lubelskiego jest pismem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne, a zatem podlega ona obowiązkowi wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublina z dnia 11 lutego 2015 r. orzekającą o ustaleniu na rzecz skarżącej odszkodowania w wysokości 505.779,00 zł za nieruchomość, która przeszła z mocy prawa na własność Gminy Lublin. Prawidłowo zatem Sąd I instancji przyjął, że należnym wpisem od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania jest wpis stosunkowy. To bowiem charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonymi świadczeniami pieniężnymi, będzie przesądzał o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Skarga wniesiona w sprawie, w której organ administracji orzekł w oddzielnej decyzji o ustaleniu i przyznaniu określonej kwoty odszkodowania, objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, art. 216 i art. 231 P.p.s.a jest należność pieniężna.

Jednakże przy określaniu wysokości wpisu sądowego od zaskarżonej decyzji odszkodowawczej, pojawia się problem czy w takiej sprawie wartością przedmiotu zaskarżenia jest ustalona w zaskarżonej decyzji kwota odszkodowania, czy tylko ta część należnego zdaniem strony skarżącej odszkodowania, która przekracza powyższą – "decyzyjną" – kwotę odszkodowania, tj. ta część, która jest kwestionowana w skardze do sądu.

Zasadą jest, że zakres zaskarżenia decyzji (w całości lub w części) określa wola strony wyrażona w skardze lub wynikająca z jej treści, niezależnie od późniejszych uprawnień sądu administracyjnego do rozszerzenia granic rozpoznania skargi w danej sprawie na podstawie art. 134 i art. 135 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 80).

Zawarte w omawianych przepisach określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej (art. 215 § 1 i art. 216 P.p.s.a.) wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia – to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy.

Należy zatem przyjęć, że w sprawie odszkodowawczej wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach odszkodowania jako przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane.

Takie stanowisko pozostaje w korelacji z podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą w składzie siedmiu sędziów z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07 (publ. ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 24), w której wskazano, że "w świetle przepisów art. 231 w zw. z art. 215 i 216 P.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze". Uchwała ta została podjęta w odpowiedzi na poważne wątpliwości prawne powstałe przy ustalaniu wysokości wpisu sądowego od kwestionowanych kwot zobowiązań podatkowych. Również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06 wskazano, że zaskarżoną należnością pieniężną jest różnica między kwotą podatków określoną w zgłoszeniu celnym, a kwotą tych podatków określoną w zaskarżonej decyzji.

Niewątpliwie pogląd zaprezentowany przez powiększone składy Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07 i w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, będzie miał również zastosowanie przy określaniu wysokości wpisu sądowego od skargi na odrębną decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość.

Wartością przedmiotu zaskarżenia przy decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość, o jakiej mowa w przepisach art. 216 - 218 i art. 231 P.p.s.a., nie jest zatem kwota odszkodowania wskazana w zaskarżonej decyzji administracyjnej, lecz zakwestionowana przez stronę wysokość odszkodowania. Podkreślić należy, że według art. 215 P.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia.

Przenosząc powyższe sprawy na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia wprost. W takiej sytuacji przewodniczący wydziału sądu administracyjnego jeżeli powziął wątpliwości co do wskazanej sumy powinien wezwać stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień. Należy nadmienić, że wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia zawarty w art. 215 § 1 P.p.s.a. jest spełniony przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi do sądu lub gdy wartość ta wynika z treści skargi albo w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania tej wartości.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że doszło do naruszenia art. 216-218 i art. 231 P.p.s.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.