Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 261/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 2072
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. uchyla decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] listopada 2019 r., znak: [...], Minister Sprawiedliwości (dalej: "Minister"), działając na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2096, dalej: "k.p.a.") stwierdził niedopuszczalność złożonego przez P. K. (dalej: "skarżący") wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" w odniesieniu do oświadczenia majątkowego za rok 2018, złożonego przez skarżącego w roku 2019 r.

Z akt postępowania wynikało, że pismem z [...] kwietnia 2019 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o:

1. objęcie informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym za rok 2018 - w całości ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 742, dalej: "ustawa o ochronie informacji niejawnych"), gdyż ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla niego jako sędziego składającego oświadczenie majątkowe oraz osób mu najbliższych

2. o objęcie - na czas trwania rozpoznawania niniejszego wniosku – na podstawie art. 6 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych - w całości ochroną informacji zawartych w złożonym przez niego oświadczeniu majątkowym za rok 2018 - w sposób przewidziany ww. ustawie.

3. na podstawie art. 6 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych o utrzymanie objęcia w całości ochroną informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym za rok 2018 - w sposób przewidziany w ustawie o ochronie informacji niejawnych przy jednoczesnym określeniu daty tej ochrony na okres nie krótszy niż 30 dni od prawomocnego zakończenia postępowania badającego zasadność aktu mającego charakter decyzji administracyjnej) wydanego na podstawie art. 87 § 6 zd. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52 z późn, zm.) dalej "u.s.p.",

4. na podstawie art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 47 Konstytucji – o zwrócenie się do jego małżonki o pisemną zgodę na zniesienie klauzuli tajności informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym za rok 2018 - w części obejmującej stan majątkowy objęty małżeńską wspólnością majątkową - i w związku z tym jednocześnie wnioskuję o utrzymanie objęcia w całości ochroną informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym za rok 2018 – do czasu pisemnego powiadomienia przez małżonkę, czy wyraża pisemną zgodę na zniesienie klauzuli tajności informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym za rok 2018.

Zarządzeniem z [...] czerwca 2019 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w G. objął informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym za rok 2018 złożonym przez skarżącego - sędziego Sądu Rejonowego w S. - ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy o ochronie informacji niejawnych.

Minister aktem z [...] września 2019 r. zniósł klauzulę tajności "zastrzeżone" jaką objęte zostały informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym skarżącego za 2018 r

Pismem z [...] października 2019 r. P. K. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że "decyzja" o zniesieniu klauzuli tajności nadanej oświadczeniu majątkowemu należy do wyłącznej kompetencji osoby pełniącej funkcję Ministra Sprawiedliwości. Natomiast pismo z [...] września 2019 r. zostało podpisane przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości i nie zawiera elementów koniecznych dla decyzji administracyjnej tj. w szczególności uzasadnienia faktycznego i prawnego wskazującego na przyczyny odmiennej oceny co do zasadności objęcia ochroną jego oświadczenia majątkowego. W ocenie skarżącego właściwa interpretacja art. 87 § 6 u.s.p. powinna prowadzić do wniosku, że objęcie oświadczenia majątkowego ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych jest obligatoryjne w sytuacji, w której ujawnienie informacji zawartych w tym oświadczeniu mogłoby choćby teoretycznie powodować zagrożenie dla sędziego lub jego osób najbliższych.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] listopada 2019 r., znak: [...], Minister Sprawiedliwości stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna. Zaskarżone pismo zostało wydane w ramach procedury składania oświadczeń majątkowych przez sędziów sądów powszechnych, uregulowanej w art. 87 u.s.p. Brak zgody na utajnienie danych zawartych w oświadczeniu sędziego sądu powszechnego stanowi prerogatywę Ministra Sprawiedliwości podejmowaną w zakresie prawa konstytucyjnego i ustrojowego, a nie w sferze administracji publicznej.

W ocenie Ministra, jego rozstrzygnięcie o zniesieniu klauzuli tajności jest ostateczne i wiążące zarówno sędziego, którego oświadczenie dotyczy, jak również prezesa sądu apelacyjnego, na którym ciąży obowiązek udostępnienia tego oświadczenia w Biuletynie Informacji Publicznej i nie stanowi tym samym decyzji administracyjnej, powołując się w tym zakresie na orzeczenia sądów administracyjnych.

Ponadto organ podkreślił, że "akt" z [...] września 2019 r. został podjęty w zastępstwie Ministra Sprawiedliwości przez Podsekretarza Stanu, którego umocowanie wynika jednoznacznie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171) oraz z § 5 ust. 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 września 2019 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków kierownictwa Ministra Sprawiedliwości oraz Dyrektora Generalnego Urzędu (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. poz. 195).

Pismem z [...] grudnia 2019 r. skarżący wniósł opisaną na wstępie skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2019 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości tego aktu prawnego oraz "poprzedzającej ją decyzji podpisanej przez Panią dr A. D. Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia [...] września 2019 r. (nr [...]) celem pełnego honorowania istnienia w obrocie prawnym decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. [...] czerwca 2019 r. o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym za 2018 rok klauzulą tajności "zastrzeżone". Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt nr [...] na okoliczność toku postępowania oraz materiałów dowodowych w oparciu o które Prezes Sądu Apelacyjnego w G. podjął decyzję z [...] czerwca 2019 r., przesłuchanie go w charakterze strony, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (tj. "decyzji podpisanej przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2019 roku (nr [...]) utrzymującą de facto w mocy decyzję podpisaną przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości ([...]) o zniesieniu klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w (...) oświadczeniu o stanie majątkowym za 2018 rok".

Skarżący podniósł zarzuty naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) brak prawidłowego zweryfikowania przedmiotu sprawy poprzez odwołanie się do dwóch orzeczeń WSA (strona 3 uzasadnienia decyzji z [...] listopada 2019r.) - w sytuacji gdy nie odnosiły się one do meritum sprawy (por. w tej materii uzasadnienie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1378/19

b) oba akty nie zawierają istotnych elementów koniecznych dla decyzji administracyjnej. W szczególności - pomimo treści art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. wskazującego przyczyny odmiennej oceny niż ta dokonana przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. odnośnie do przedstawionego przez skarżącego stanowiska, że ujawnienie informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym za rok 2018 mogłoby powodować zagrożenie dla niego jako sędziego składającego oświadczenie majątkowe oraz osób mu najbliższych.

Skarżący rozwijając zarzut podniósł, że ustawodawca użył w art. 87 § 6 u.s.p. zwrotu "mogłoby powodować", a nie "powodowałoby" - nadto nie posłużył się dodatkowym zwrotem dookreślającym zagrożenie w postaci np. słowa "uzasadnione" – jak czyni to przy okazji innych instytucji (np. wniosek o wyłączenie sędziego, gdzie wymagana jest "uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego" - tak art. 49 k.p.c.,. także art. 41 § 1 k.p.k., art. 19 p.p.s.a.

c) naruszenie art. 87 § 6 u.s.p., gdyż wyłącznie Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez sędziego, a czynność dokonana przez osobę inną niż piastun organu w odniesieniu do kompetencji przyznanej mocą przepisu szczególnego pozbawiona jest skuteczności

Skarżący rozwijając zarzut podniósł, że decyzja określona w art. 87 § 6 zd. 3 u.s.p. jest decyzją zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji Ministra Sprawiedliwości. Powyższe wynika literalnie z przepisu art. 87 § 6 zd. 3 u.s.p. i jest konsekwencją założenia hierarchii przyjętej w sądownictwie oraz autorytetu jaki posiada Prezes Sądu Apelacyjnego, który uprzednio wydał decyzję o objęciu klauzulą tajności informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym.

Oprócz wykładni językowej także wykładnia systemowa art. 87 § 6 zd. 3 u.s.p. wskazuje, że Minister Sprawiedliwości nie może przenosić swej szczególnej ustawowej kompetencji na inne osoby, gdyż prowadziłoby to do zachwiania proporcji ustrojowych. Przemawia za tym wymóg wykładni ścisłej, a nawet zwężającej, gdyż stanowi wyjątek od zasady nieingerencji władzy wykonawczej we władzę sądowniczą. Dodatkowo za taką interpretacją przemawia – wynikająca z orzecznictwa Sądu Najwyższego - zasada równorzędności między przedstawicielami władzy sądowniczej i wykonawczej przywoływanej w kontekście prawnej oceny pozycji ustrojowej urzędników niewchodzących w skład Rady Ministrów i niezaliczanych do organów administracji rządowej.

d) naruszenie art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. (z orzecznictwa zapoczątkowanego uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt 11 GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61) - poprzez wydanie decyzji z [...] listopada 2019 roku (nr [...]) utrzymującej de facto decyzję z [...] września 2019r. ([...]) - przez tę samą osobę.

e) naruszenie art. 122a § 2 k.p.a. (przy uwzględnieniu zbliżonej regulacji prawnej zawartej w art. 53b ust. 3 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2019 r., poz. 1042 ze zm.) wykładanej w drodze analogii przez pryzmat art. 2 Konstytucji - poprzez wydanie obu "decyzji" po załatwieniu sprawy przez podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia w dniu [...] czerwca 2019 r. (pismem z tej daty nastąpiło objęcie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym klauzulą tajności "zastrzeżone" określoną w przepisach ustawy o ochronie informacji niejawnych.

Skarżący rozwijając zarzut podniósł, że w obu zaskarżonych aktach nie wskazano przyczyn dla których po długim okresie czasu powstała sytuacja przyjęcia odmiennej interpretacji stanu faktycznego niż ta dokonana w decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] czerwca 2019r.

f) naruszenie art. 104 k.p.a. - tj. regulacji zawierającej domniemanie rozstrzygania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej,

g) podjęcie obu zaskarżonych decyzji bez uprzedniego wysłuchania skarżącego co do okoliczności w oparciu o które złożył wniosek o objęcie informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym.

h) naruszenie art. 6 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych poprzez zniesienie w całości klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez sędziego bez pisemnej zgody mojej małżonki, że wyraża ona zgodę na zniesienie klauzuli tajności informacji.

Skarżący rozwijając zarzut podniósł, że dosłowne brzmienie przepisu art. 87 § 6 zd. 3 i 4 USP stanowi: "Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów {podkreślenie własne). W stosunku do tego uprawnienia przepisu art. 6 ust. 3 ustawy o ochronie informacji niejawnych nie stosuje się".

Dalej podniósł, że w świetle tej regulacji - Minister nie ma uprawnienia do zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" - w stosunku do wydanej przez Prezesa Sądu Apelacyjnego (jako podmiotu uprawnionego do odebrania oświadczenia) decyzji uwzględniającej wniosek dyrektorów sądów i zastępców dyrektorów sądów wnoszących o objęcie klauzulą tajności informacji zawartych w ich oświadczeniach majątkowych. Z uwagi na to, że to uprawnienie Ministra Sprawiedliwości ma charakter wyjątkowy względem decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego i wyraźnie zawiera ograniczenie podmiotowe tylko do "sędziów" to uwzględniając treść art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 47 Konstytucji nie jest możliwe zniesienie klauzuli tajności "zastrzeżone" w odniesieniu do oświadczeń złożonych przez sędziów w zakresie w którym wskazują one majątek objęty małżeńską wspólnością majątkową, bez pisemnej zgody małżonka sędziego. Ochrona życia prywatnego, gwarantowana w art. 41 Konstytucji, obejmuje także autonomię informacyjną (art. 51 Konstytucji), oznaczającą prawo do samodzielnego decydowania o ujawnieniu innym podmiotom informacji dotyczących swojej osoby, a także prawo do sprawowania kontroli nad takimi informacjami, jeśli znajdują się w posiadaniu innych podmiotów. Prawo do dysponowania swoimi danymi osobowymi stanowi jeden z jego elementów prawa do życia prywatnego.

i) naruszenie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz, 284 ze zm.) wskazującego, że prawo m przede wszystkim chronić jednostkę przed arbitralną ingerencją ze strony władz publicznych oraz że każdej osobie, nawet publicznie znanej, należy zapewnić możliwość uprawnionego oczekiwania ochrony i poszanowania jej życia prywatnego {zob. szerzej M. Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, LEX/el 2013) - nie jest wszak możliwe w Demokratycznym Państwie Prawa zmienianie merytorycznej decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z racji hierarchii przyjętej w sądownictwie przez Podsekretarza Stanu, w dodatku po upływie długiego okresu czasu, bez uzasadnienia i bez uzupełniającego przesłuchania sędziego.

W dalszej części skargi wskazano również m.in, że argumentację, że pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nie posiadania w pełni formy przewidzianej, a o istocie aktu prawnego przesądza jego treść, a nie forma lub nazwa. Dalej skarżący wskazał, że ujawnienie informacji zawartych w jego oświadczeniu majątkowym rodzi obawy o bezpieczeństwo jego oraz jego rodziny. Skarżący wskazał na okoliczności zawodowe oraz ich związek z bezpieczeństwem swoim oraz najbliższych mu osób.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z 8 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2019 r., znak [...] oraz odmówił wstrzymania wykonania czynności Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2019 r., znak [...].

We wniesionym zażaleniu na powyższe postanowienie, P. K. wskazał, że zachodzi konieczność uchylenia ww. postanowienia w kontekście dokumentów do niego załączonych, tj. pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] listopada 2018 r., oraz pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z [...] grudnia 2018 r., w treści których wskazano, że "oświadczenie majątkowe jest aktualnie umieszczone na stronie BIP Sądu Apelacyjnego w G.". Skarżący podniósł, że pomimo zaskarżenia przez niego "decyzji" znoszących klauzulę tajności "zastrzeżone", odnośnie do informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym, - celem pełnego honorowania decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. o objęciu informacji klauzulą tajności "zastrzeżone", jego oświadczenie majątkowe zostało uwidocznione. Skarżący załączył także kserokopię zarządzenia Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] czerwca 2020 r. o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez skarżącego za rok 2019 klauzulą tajności "zastrzeżone", wskazując, że nie tylko w jego ocenie zachodzi potrzeba ochrony informacji tam zawartych. Konkludując skarżący wyraził nadzieję, że Sąd dostrzeże jego obawy o bezpieczeństwo swoje jak i rodziny.

Postanowieniem z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II GZ 311/20, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie skarżącego uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu podniesiono, że rzeczą sądu rozpoznającego ponownie wniosek będzie wzięcie pod uwagę dokumentów wniesionych przez skarżącego wraz z zażaleniem, a także argumentacji przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazano ponadto, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje wstrzymanie wykonania także aktów wydanych w innych postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie nie powinien usuwać z pola widzenia innych aktów lub czynności organu wydanych w związku ze zniesieniem klauzuli "zastrzeżone", które to skarżący stara się poddać ponownej ocenie lub kontroli.

Postanowieniem z 22 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie czynności Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2019 r., znak [...]. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt II GZ 70/21. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wykonanie zaskarżonej czynności polegającej na zniesieniu klauzuli tajności "zastrzeżone" odnośnie do informacji zawartych w jego oświadczeniu o stanie majątkowym za 2018 rok, spowoduje trudne do odwrócenia skutki oraz stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody materialnej jak i niematerialnej zarówno jemu, jak i jego rodzinie, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej ochrony tymczasowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej argumenty są trafne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Z kolei materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stał się art. 87 § 6 u.s.p., w myśl którego: informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1 (oświadczenie majątkowe sędziego), są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości. Na wniosek sędziego, dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów. W stosunku do tego uprawnienia przepisu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych nie stosuje się.

Powyższy przepis zawiera w swojej treści kilka norm. Jego dekonstrukcja pozwala na wyprowadzenie zeń norm o charakterze kompetencyjnym, a także wskazania na określone działanie organu.

Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę znany jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 2922/19 z dnia 25 listopada 2020 r. wydane w analogicznej sprawie tego samego sędziego, z tym, że dotyczące oświadczenia majątkowego za rok 2017. Poglądy wyrażone w uzasadnieniu ww. orzeczenia są zbieżne z podstawami jakie przyświecały składowi orzekającemu w niniejszej sprawie, zatem w zakresie rozważań nad konstytucyjnością statusu sędziego, kognicji sądów administracyjnych, a także problematyki klauzuli tajności oświadczeń majątkowych sędziów, Sąd podziela i przyjmuje za własne. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę należy jednak wyróżnić niektóre kwestie merytoryczne, co stanie się przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie.

Przechodząc zatem do meriti niniejszej sprawy, wskazać należy, że wydane przez Ministra rozstrzygnięcie - akt z [...] września 2019 r., którym zniósł on klauzulę tajności "zastrzeżone" jaką objęte zostały informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym skarżącego za 2018 r. w swojej istocie jest decyzją administracyjną.

Minister stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w jego ocenie w sprawie nie zachodziła konieczność wydania decyzji administracyjnej, a zniesienie klauzuli tajności następuje zwykłym pismem informacyjnym.

Tymczasem akt z [...] września 2019 r. spełnia szereg przesłanek by uznać go za decyzję administracyjną. Przede wszystkim akt ten ta wydany został przez określony organ administracji publicznej, na podstawie jasno brzmiącego przepisu kompetencyjnego. Jego dekonstrukcja prowadzi do wniosku, że wolą racjonalnego ustawodawcy było wyposażenie Ministra w taki instrument, który może działać też jako swoisty bezpiecznik wobec ustanowionej generalnej reguły. Instrument ten - uprawnienie do zniesienia klauzuli tajności w odniesieniu do oświadczenia majątkowego składanego przez sędziego - musi znajdować swoje odzwierciedlenie w obowiązującym systemie prawnym. Jedną z naczelnych zasad konstytucyjnych oraz zasad postępowania administracyjnego jest działanie organów państwa w ramach i na podstawie przepisów prawa. To z przepisów prawa powszechnie obowiązującego wynikają dla tych organów określone kompetencje i to przepisy prawa określają domyślną formę załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym - decyzję. Dokonana w tym zakresie wykładnia przepisów przez Ministra i przypisanie sobie kompetencji do załatwienia indywidualnych spraw sędziów składających opisane w art. 87 § 1 u.s.p. oświadczenia majątkowe, w drodze przyznanego mu na podstawie art. 87 § 6 zd. 3 u.s.p., uprawnienia jest błędna.

W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że o istocie aktu prawnego powinna przesądzać jego treść, a nie forma. Użycie takiej czy innej nazwy, bądź brak jej powołania nie ma znaczenia dla charakteru prawnego danego aktu. Dla prawidłowej oceny czy akt jest rozstrzygnięciem merytorycznym w sprawie ma bowiem to czy został wydany w indywidualnej sprawie administracyjnej, należącej do właściwości organu administracji państwowej. Pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji, taką decyzją będzie pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 k.p.a., jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania takiego rozstrzygnięcia jako decyzji. Jest to bowiem akt administracyjny, o charakterze zewnętrznym, wydany na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawna, charakteryzujący się władczością i jednostronnością rozstrzygnięcia dotyczącego konkretnego przedmiotu i indywidualnego podmiotu (tak m.in. NSA w wyroku z 18 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1860/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc zatem powyższe pod rozwagę należy stwierdzić, że o uznaniu aktu z [...] września 2019 r. za decyzję przemawiają też takie okoliczności, jak brak podporządkowania organizacyjnego Ministrowi, na podstawie omawianej normy (art. 87 § 6 zd. 3 u.s.p.) sędziego na tym etapie postepowania. Przepis ten ma charakter normy kompetencyjnej do załatwienia indywidualnie określonej sprawy administracyjnej, w której określona została strona (sędzia), jej przedmiot (zniesienie klauzuli tajności złożonego przez sędziego oświadczenia majątkowego) oraz organ władny do załatwienia sprawy (Minister Sprawiedliwości). Przepis ten nie zawiera bezpośrednio wskazania formy załatwienia sprawy, jednakże jak wskazano wcześniej, domyślną formą załatwiania spraw jest forma decyzji. Mimo to analiza treści art. 87 § 6 zd. 3 u.s.p. pozwala dojść do wniosku, że w sprawie mamy do czynienia ze swoistym uznaniem administracyjnym, bowiem konstrukcja przepisu i użycie w nim słów "Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli", wskazuje na luz decyzyjny Ministra przy podjęciu rozstrzygnięcia.

Kolejną z okolicznością jest rozstrzygnięcie indywidualnie określonej sprawy sędziego. Minister decydując się na zniesienie klauzuli tajności, tworzy pomiędzy nim jako organem, a sędzią, którego oświadczenie zostało "odtajnione", stosunek administracyjnoprawny. Skoro zatem taki stosunek powstaje, toczy się postępowanie, to winno ono przebiegać w zgodzie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, a zatem, z poszanowaniem reguły pisemności, zasady praworządności, czy dwuinstancyjności postępowania, a także domniemania zakończenia sprawy poprzez wydanie decyzji, nie mówiąc już o konieczności poszanowania praw procesowych strony, w tym zagwarantowania jej udziału w toczącym się postępowaniu.

Tymczasem w ocenie Ministra w niniejszej sprawie o prowadzeniu postępowania nie może być mowy, co jest oczywiście błędne. Organ dokonując zniesienia klauzuli tajności, wchodzi bezpośrednio w sferę prywatności, prawnie chronionej na podstawie przepisów Konstytucji RP. Nie jest do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym, by organ administracji publicznej, kierując w stronę jednostki władcze rozstrzygnięcie o charakterze negatywnym, wchodzące bezpośrednio w jej sferę prywatności, niezależnie od tego czy ta osoba jest sędzią, czy też wykonuje inny zawód zaufania publicznego lub po prostu inny zawód (choć wtedy nie podlega taka osoba szczegółowym przepisom), dokonywał takiego aktu w formie nieprzewidzianej przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Prowadziłoby to bowiem do niebezpiecznego precedensu, przypisania sobie nieuprawnionej kompetencji do ingerencji w prywatną sferę obywatela, bez możliwości odwołania się czy to do organu wyższej instancji (w tym przypadku brak), czy też do niezawisłego sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że skoro Minister w dniu [...] września 2019 r., wydał decyzję administracyjną, to w sposób nieuprawniony wydał również zaskarżone postanowienie z [...] listopada 2019 r., znak: [...] stwierdzające niedopuszczalność złożonego

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję w I instancji naruszył art. 87 § 6 u.s.p. w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a., art. 104 § 1 k.p.a., art. 107 k.p.a. Rozstrzygnięcie to nie zawiera dostatecznej ilości wymaganych ww. przepisem elementów decyzji administracyjnej by ostać się w obrocie prawnym, a jednocześnie, jak wskazano wcześniej, jest ich na tyle dużo, by za decyzję je uznać. Ponadto należy wskazać, że prowadzone postępowanie zostało przeprowadzone w zasadzie z naruszeniem większości zasad prowadzenia postępowania. Rzeczą Ministra będzie zatem bądź prawidłowe jego wszczęcie, zawiadomienie skarżącego o toczącym się postępowaniu i umożliwienie mu czynnego w nim udziału, a następnie zakończeniem go wydaniem decyzji administracyjnej uznaniowej, bądź też umorzenie postępowania w sprawie. Należy w tym miejscu wskazać, że istotną cechą decyzji uznaniowych jest ich uzasadnienie. To ono bowiem pozwala na stwierdzenie, czy w sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego i czy nie mamy do czynienia z dowolnością.

Z powyższym względów Sąd uchylił zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie oraz poprzedzającą je decyzję administracyjną. Wobec wydania rozstrzygnięcia ze wskazanych powyżej powodów, Sąd odstępuje od odnoszenia się do wszystkich zarzutów skargi. W szczególności Sąd podziela argumentację poczynioną w uzasadnieniu wskazanego wcześniej wyroku o sygn. akt VII SA/Wa 2922/19 w zakresie podniesionego zarzutu naruszenia art. 87 § 6 zd. 4 u.s.p., a także art. 122a § 2 k.p.a. i przyjmuje przedstawione tam twierdzenia za swoje.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.