Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 786/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 7 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skarg M.K. , B.K., J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 27 czerwca 2008r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego J. D. kwotę [...] zł ([...] złotych) oraz na rzecz skarżących M. i B. małżonków K. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 59 ust. 1 i 2 oraz art. 60 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) odmówił uwzględnienia wniosku J. D. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, garaży i drogi dojazdowej, przewidzianych do realizacji na terenie działek nr [...] i [...] arkusz. [...], obręb [...], położonych w P., w rejonie ulic [...] i [...].

W motywach powyższej decyzji organ przedstawił następujące ustalenia i wnioski.

Działka o nr. [...] o powierzchni [...] ha, w ewidencji gruntów oznaczona jest symbolem Ł IV i W co oznacza odpowiednio łąkę klasy IV i rów. Wraz z terenami do niej przyległymi stanowi zwarty obszar użytków rolnych klasy IV. Przez jej teren przepływa ciek Sz. W miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego m. Poznania z 6 grudnia 1994 r., który utracił moc 1 stycznia 2004 r. teren objęty inwestycją oznaczony był symbolem IIIKZ12.zo., który oznaczał teren zieleni otwartej. Obszar ten nie został objęty zgodą przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o której mowa w art. 88 ust. 1 na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele mieszkaniowe. Planowana inwestycja jest sprzeczna z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. Poznania, które przeznacza przedmiotowy teren pod teren zieleni otwartej z wyłączeniem zabudowy.

Wobec braku planu miejscowego przeprowadzono postępowanie w zakresie oceny zaistnienia warunków określonych w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z analizy funkcji i cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że działka nr [...] wchodzi w skład terenów zieleni. W jej bliskim sąsiedztwie istnieje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, jednak z uwagi na lokalizację planowanej zabudowy (w głębi działki nr [...]) inwestycja ta nie kontynuuje parametrów istniejącej zabudowy w zakresie linii zabudowy wyznaczonej przez budynki przy ul. [...] i [...]. Tym samym inwestycja ta nie spełnia wymogu art. 61 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej ustawy.

Zarząd Dróg Miejskich postanowieniem z dnia [...] 2007 r. uzgodnił przedmiotową inwestycję. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, postanowieniem z dnia [...] .2007 r. uzgodnił lokalizację wnioskowanego przedsięwzięcia w zakresie ochrony gruntów rolnych z zastrzeżeniem, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 4 cyt. wyżej ustawy wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jeżeli grunt nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.

Marszałek Województwa Wielkopolskiego postanowieniem z dnia [...] 2007 r. uzgodnił przedmiotową inwestycję.

Teren wnioskowanej inwestycji (grunt klasy IV - działka nr [...]) wymaga uzyskania zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolnej, a równocześnie teren ten nie został objęty zgodą na zmianę przeznaczenia przy sporządzaniu planu ogólnego. Nie spełniony więc został warunek z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy.

W sprawie odstąpiono od wzywania inwestora o dostarczenie umów z gestorami sieci, gdyż w rejonie brak jest obecnie możliwości odbioru ścieków z uwagi na przeciążoną kanalizację sanitarną. Odbiór ścieków będzie możliwy po wybudowaniu kolektora Prawobrzeżnego II, do którego zostanie przełączony kolektor S . Realizacja tego kolektora jest planowana na 2011 rok. Nie spełniony więc został warunek z art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Planowana inwestycja nie spełnia wymogów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dodatkowo jest niezgodna z polityką przestrzenną miasta (Studium uwarunkowań ...) przewidującą dla tego obszaru utrzymanie otwartych terenów zieleni.

Inwestycja ta negatywnie oceniona została przez właścicieli sąsiednich nieruchomości, którzy w toku postępowania zgłosili swoje zastrzeżenia i protesty.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.D. Domagając się jej uchylenia wnoszący odwołanie zarzucił, co następuje:

1. Wniosek inwestora dotyczył ustalenia warunków zabudowy dla części działki nr [...], o obszarze około [...] arów. Bezzasadnie zatem organ wskazał, że inwestycja dotyczy całej działki. Ponadto, przez działkę przebiega rów, co wyłącza przyjęcie, że chodzi o zwarty obszar gruntów rolnych.

2. Z informacji uzyskanych przez stronę (pismo Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w P. , wyrys z ogólnego planu miejscowego) wynika, że teren objęty inwestycją, w miejscowym planie ogólnym, który utracił swoją moc, w rzeczywistości oznaczony był symbolem III.M B14 m3 co przesądza o jego przeznaczeniu na cele mieszkalne. Uzyskał on przy tym zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze w ramach procedury sporządzania planu. Wbrew ustaleniom organu, również w Studium teren objęty inwestycją leży w obszarze IIIM co oznacza "preferowane tereny dla skoncentrowanej funkcji mieszkaniowej". Przeciwne ustalenia organu są więc rażąco sprzeczne z faktami. Ponadto studium uwarunkowań nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa.

3. Organ błędnie przyjął, że inwestycja nie kontynuuje parametrów zabudowy działek sąsiednich. Faktycznie rozwija ona zlokalizowany przy ul. [...] teren zabudowy i w ogóle nie dotyczy poszerzenia terenów budowlanych wzdłuż ul. [...]. Planowana inwestycja przewiduje niższą zabudowę od istniejącej w sąsiedztwie, a działka nr [...] ma dostęp do drogi publicznej przez działkę inwestora nr [...].

4. Wadliwie organ przyjął, jakoby uzbrojenie rejonu inwestycji w chwili obecnej było niewystarczające i niemożliwe. Na wezwanie organu inwestor przedłożyłby wymagane umowy z gestorami sieci, nawet gdyby wykonanie brakujących fragmentów kanalizacji miałoby obciążać inwestora.

W konkluzji wnoszący odwołanie zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 107 i art. 6 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2008 r., na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W podstawach swego rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze powołało następujące argumenty faktyczne i prawne.

Wydanie decyzji ustalających warunki zabudowy zostało uregulowane przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 61 ust. 6 cyt. ustawy, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26.VIII.2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164 poz. 1588). W sprawach tych mają zastosowanie również przepisy odrębne.

Kluczowe znaczenie przy rozpatrywaniu wniosków o ustalenie warunków zabudowy mają przepisy art. 61 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1. co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu,

2. teren ma dostęp do drogi publicznej.

3. istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego,

4. teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1,

5. decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.

W świetle zacytowanego przepisu nie ulega żadnej wątpliwości, że jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże, iż nie spełniony jest choćby jeden z wymienionych w nim warunków, wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy nie jest możliwe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po przeanalizowaniu całego zgromadzonego materiału dowodowego oraz argumentów powołanych na poparcie odwołania stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie nie jest spełniony warunek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Zgodnie z dołączonym do odwołania "Wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania", planu obowiązującego do końca 2003 r., potwierdzonym pismem Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia 21.XI.2007 r. nr [...], część gruntów rolnych (część działki nr [...]), uzyskała zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze w ramach procedury sporządzania tego planu. Część działki nr [...] znajdowała się bowiem na obszarze oznaczonym na planie miejscowym symbolem III.MB14.m3. Dla tej części działki nie jest wobec tego wymagana zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.

Niemniej jednak zupełnie nieuprawnionym jest posługiwanie się przez odwołującego pojęciem "część działki". Działka nr [...] jest jedna i wniosek dotyczy inwestycji planowanej na tej działce. Na załączonej do wniosku mapie ewidencyjnej cała działka nr [...] została zaznaczona jako teren inwestycji (art. 52 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy). To, że działka nie zostanie zabudowana w całości jest oczywiste; w praktyce nie zdarza się by wnioski dotyczyły zabudowy 100 % działki; zawsze jakaś część nie zostanie zabudowana ale to nie znaczy, że wniosek dotyczy tylko części działki. Odwołujący domaga się by przy rozpatrywaniu wniosku brać pod uwagę tylko część działki i to tą część działki, dla której nieobowiązujący już plan zakładał zabudowę budynkami mieszkalnymi, a wobec tego nie jest konieczne uzyskanie zgody na przeznaczenie tej części działki na cele nierolnicze.

Jeżeli odwołujący chciał by postępowanie dotyczyło tylko części działki winien, przed złożeniem wniosku o ustalenie warunków zabudowy, doprowadzić do jej geodezyjnego podziału na przynajmniej dwie, z których jedna mieściłaby się w całości w granicach obszaru, który według planu miejscowego obowiązującego do końca 2003 r. przeznaczony był pod zabudowę i tę działkę wskazać jako teren inwestycji. Tak się jednak nie stało. W konsekwencji nawet jeżeli przyjąć, że część działki nr [...] wg w/w planu była przeznaczona pod zabudowę, reszta działki nie utraciła charakteru rolnego, a zatem konieczne jest uzyskanie zgody na zmianę przeznaczenia. Odwołujący nie może przy tym oczekiwać, że w przypadku niepodzielonej geodezyjnie działki, w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, organ będzie badał czy planowana inwestycja mieści się na części działki, dla której nie jest konieczna zgoda na zmianę przeznaczenia, jaka jest powierzchnia tej części itd. Podkreślić należy, że w odwołaniu stwierdzono, iż planowana inwestycja zajmie około [...] arów. Jak już wyżej powiedziano działka jest jedna i nie uzyskała w całości zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze. Wobec tego nie jest spełniony warunek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy, a w konsekwencji wydanie pozytywnej dla inwestora decyzji nie jest możliwe.

Powyższe ustalenia powodują, że badanie pozostałych zarzutów odwołania i aspektów sprawy jest zbędne. W tym stanie rzeczy brak podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. D. oraz B.i M. małż. K .

J.D. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 7 i 77 § 1 i 107 kpa poprzez dowolne uznanie, że działka przewidziana pod zabudowę przekracza 1 ha użytków rolnych, a tym samym, że konieczne jest uzyskanie zgody innego organu na wyłączenie jej z produkcji rolnej, a także poprzez pominięcie wszelkich kwestii faktycznych i prawnych związanych z działką nr [...], 2. naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266) poprzez błędne utożsamienie pojęcia zwartego obszaru projektowanego z pojęciem działki geodezyjnej, 3. naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez wadliwe przyjęcie, że teren inwestycji wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze.

W motywach skargi skarżący J. D. podtrzymał wszystkie zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wprowadza wymóg zgody innego organu na wyłączenie z produkcji rolnej, tylko wówczas gdy projektowany do przeznaczenia na cele nierolnicze zwarty obszar przekracza 1 ha. Brak jest więc podstaw do utożsamiania pojęcia "zwartego obszaru projektowanego" z pojęciem działki, na której planowana jest inwestycja. Ponadto obowiązkiem organu było zbadanie, czy planowana inwestycja usytuowana jest na tej części działki nr [...], która zgodnie z planem ogólnym uzyskała zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze mimo utraty mocy tego planu (art. 34 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). W istocie, zdaniem skarżącego nieznane są przyczyny dla których organ odwoławczy uznał, że obszar inwestycji, a także zwarty obszar projektowany do zmiany przeznaczenia na cele nierolnicze przekracza 1 ha.

Skarżący M. i B. małż. K. również wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi odwoławczemu błędne przyjęcie, że podział działki nr [...] na dwie części, z których jedna mieściłaby się w granicach obszaru, który według planu miejscowego obowiązującego do końca 2003 r. przeznaczony był pod zabudowę, spowodowałoby konieczność uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia tylko drugiej - nie objętej planem działki, W ocenie skarżących podział geodezyjny przedmiotowego terenu nie zmieniłby jego charakteru, gdyż nadal byłby to zwarty obszar projektowany do przeznaczenia gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Dlatego cały teren nieruchomości inwestora wymagałby uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia, nawet jeśli wcześniej, w części objęty był zgodą uzyskaną przy sporządzaniu planu miejscowego.

W konkluzji skarżący podnieśli, że "odmienne wnioski, czy sugestie płynące z zaskarżonej decyzji należy uznać za błędne, aczkolwiek samą treść zaskarżonej decyzji SKO i jej uzasadnienie w pozostałej części analizującej stan faktyczny i prawny istniejącej w chwili wydania decyzji przez organ I instancji uznać należy za zasadniczo trafne".

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. Odnosząc się do argumentów skarżącego J. D. Kolegium podniosło, że zgodnie z wnioskiem inwestora o ustalenie warunków zabudowy granice obszaru na którym planowana inwestycja będzie oddziaływać pokrywają się z granicami działek nr [...] i [...]. We wniosku podano też całą powierzchnię obu działek. Obowiązek zaznaczenia granic terenu objętego wnioskiem spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że planowana inwestycja w całości mieści się na fragmencie działki nr [...], który zgodnie z planem miejscowym przeznaczony był pod zabudowę.

Organy administracji nie miały obowiązku dokonania pomiaru działek i ustalenia dokładnego miejsca lokalizacji i rozmiarów planowanej inwestycji. Kolegium dodało, że sprawa działki nr [...] nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego została pominięta.

Odnosząc się do skargi M. i B. K. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Działka inwestora o numerze [...] nie jest geodezyjnie podzielona zatem stanowi całość. Kwestionowany pogląd Kolegium wyrażony w zaskarżonej decyzji stanowił jedynie dodatkowy argument w sprawie - nieistotny dla jej rozstrzygnięcia.

Uczestnicy postępowania E.W. i H. R. wnieśli o oddalenie obu skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd uwzględnił obie skargi, choć w przeważającym zakresie z innych przyczyn niż w nich wywiedziono (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przesłanki ustalenia decyzją administracyjną warunków zabudowy dla terenu pozbawionego planu miejscowego określone zostały w art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.).

Z treści powołanego przepisu wynika, że wydanie pozytywnej decyzji uzależnione zostało od łącznego spełnienia warunków określonych w jego ust. 1 pkt. 1 do 5. Wśród nich, ustawodawca zawarł wymóg prawny związany z ochroną gruntów rolnych i leśnych. Mianowicie, w art. 61 ust. 1 pkt 4 postanowił, że dopuszczalne jest wydanie pozytywnej decyzji jeżeli "teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1". Cytowany przepis odwołuje się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 3.II.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266 ze zm.)), a więc do przepisów odrębnych, o których jest również mowa w art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu (...). Równocześnie przepis ten zwalnia od potrzeby spełnienia warunku uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych te ich obszary, których dotyczyła zgoda uzyskana przy sporządzaniu planów miejscowych, które utraciły swoją moc (uchwalonych przed 1.I.1995 r. - art. 87 ustawy). Ta regulacja oznacza, że można ustalić warunki zabudowy dla terenu rolnego (leśnego), dla inwestycji nie służącej rolniczemu (leśnemu) wykorzystaniu, jeżeli zmiana przeznaczenia dokonana została w okolicznościach, o których mowa w cytowanym przepisie. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone w literaturze (por. str. 508 Komentarz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pod red. prof. Z.Niewiadomskiego, Wyd. 2 C.H.Beck), że wykładnia celowościowa art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy uzasadnia przyjęcie, że obszar objęty zgodą uzyskaną w trakcie procedury planistycznej związanej z uchwaleniem nieobowiązującego już planu, nie wymaga nowej zgody, jeżeli inwestycja będzie mieścić się w zakresie celu, na który nastąpiło odrolnienie w starym planie.

Inne grunty rolne, nie spełniające omówionego wyżej warunku, wymagają zgody na zmianę ich przeznaczenia, o ile stanowią tak przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy IV, wymaga zgody marszałka województwa, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 1 ha.

Wbrew zarzutom skargi J. D., Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że cały teren objęty jego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy odpowiada pojęciu zwartego obszaru projektowanego do innego niż rolnicze przeznaczenie, w rozumieniu cyt. wyżej przepisu.

Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. II OSK 1826/07 (Lex nr 466373), ustalenie warunków zabudowy odnosi się do działki (działek) objętej wnioskiem, jako całości, a nie jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana lub w inny niż dotychczas sposób zagospodarowana. Decyzja taka przesądza jedynie - co do zasady - że na konkretnej działce wskazanej we wniosku jest możliwość realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia (z określonymi jego parametrami) nie określa natomiast dokładnego położenia inwestycji na działce. Zatem na tym etapie nie rozstrzyga się, która część działki przeznaczona będzie na cele nierolnicze.

W powołanym wyroku Sąd dalej stwierdził, że "zwartym obszarem projektowanym do takiego przeznaczenia" jest obszar całej działki (działek) objęty wnioskiem inwestora.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podziela cytowane wyżej stanowisko. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie mogło ono jednak przesądzić o legalności zaskarżonej decyzji.

Przepis art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych zawiera dwa kryteria decydujące o potrzebie uzyskania zgody właściwego organu na przeznaczenie gruntów rolnych (leśnych) na inne niż rolnicze (leśne) cele, a mianowicie kryterium obszarowe i kryterium odnoszące się do klasy gruntu.

W sprawie bezspornym było, że teren działki inwestora nr [...] jest gruntem rolnym stanowiącym użytki rolne klasy IV i ma powierzchnię 1,90 ha. Co do zasady wymagałby zatem zgody na zmianę przeznaczenia.

W toku postępowania administracyjnego skarżący J.D. przedłożył postanowienie Prezydenta m. Poznania z [...] 2006 r. i z tej samej daty zaświadczenie tego organu - wydane w sprawie [...], pismo Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z 21.XI.2007 r. i wyrys z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. Poznania uchwalonego 6 grudnia 1994 r. (k. 14 - 17 akt adm. II inst.).

Z treści powołanych dokumentów wynika, że według ustaleń wskazanego wyżej planu miejscowego, który utracił moc z dniem 31.XII.2003 r. działka nr [...] i część działki nr [...], obręb [...], położone przy ul. [...] i [...] w P., oznaczone były symbolami:

"IIIKZ12.zo - tereny przestrzeni otwartych - lasy komunalne, doliny rzek (...)

IIIMB14.m3 - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej-niskiej, w rejonie o przewadze osiedli mieszkaniowych (...)"

Równocześnie w piśmie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej podano, że "grunty rolne znajdujące się na terenie oznaczonym symbolem IIIMB14.m3 w nieobowiązującym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego m. Poznania uzyskały zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze w ramach procedury sporządzania tego planu".

Z motywów zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium Odwoławcze uznało cytowane wyżej informacje za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji nie wyjaśniło przyczyn istotnych rozbieżności między treścią decyzji pierwszoinstancyjnej a treścią przedłożonych przez skarżącego J. D. dokumentów, ani też czy i jeśli tak, jaki obszar działki rolnej o numerze [...] (ew. także o numerze [...]) objęty był zgodą na zmianę przeznaczenia, uzyskaną przy sporządzaniu planu miejscowego z 1994 r.

Wbrew przekonaniu Kolegium Odwoławczego wyjaśnienie powyższych kwestii było niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem okazało się, że część działki nr [...] została na mocy nieobowiązującego planu miejscowego - za zgodą właściwych organów - "odrolniona" to zgody na zmianę przeznaczenia - z woli ustawodawcy (art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) - wymagałaby tylko pozostała część działki. Jednak pod warunkiem, że owy teren spełniałby przesłanki art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a zatem m.in. odpowiadałby normie obszarowej.

Nie można zdaniem Sądu twierdzić, że grunt rolny, który w warunkach art. 61 ust. 1 pkt 4 cyt. wyżej ustawy uzyskał już zgodę na inne przeznaczenie, ponownie wymaga takiej zgody, z tej przyczyny, że wchodzi w skład większego terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji nie służącej rolniczemu wykorzystaniu gruntów.

Z przedstawionym wyżej zagadnieniem wiążą się zarzuty skarżących M. i B. małżonków K . Z przyczyn wyżej podanych, Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w ich skardze o potrzebie uzyskania przez inwestora zgody na zmianę przeznaczenia całej nieruchomości, niezależnie od ewentualnej zgody udzielonej dla jej części w toku procedury planistycznej. Należy dodać, że inwestor zamierza realizować inwestycję zgodną z celem wynikającym z ustaleń planu miejscowego z 1994 r. objętych symbolem IIIMB14.m3. Natomiast krytyczne uwagi skarżących dotyczące wypowiedzi Kolegium co do skutków podziału geodezyjnego nieruchomości inwestora nie wymagają merytorycznej oceny Sądu. Marginalna wypowiedź Kolegium nie dotyczyła bowiem okoliczności rozpoznawanej sprawy i nie miała wpływu na jej rozstrzygnięcie. Jakkolwiek zauważyć należy, że była ona zbędna i nieuprawniona.

Przedmiotem kontroli Sądu nie mogły być zarzuty skarżącego J.D. kwestionujące stanowisko organu pierwszoinstancyjnego dotyczące braku spełnienia w sprawie warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o planowaniu (...) i sprzeczności inwestycji z polityką przestrzenną miasta określoną w studium. Kwestie te nie były bowiem przedmiotem ustaleń i ocen organu odwoławczego.

Rację ma natomiast skarżący zarzucając Kolegium Odwoławczemu naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak wypowiedzenia się na temat działki nr [...]. Dla porządku wskazać więc trzeba, że z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że działka ta ma powierzchnię[...] m2. Zgodnie z obowiązującym planem miejscowym "[...]", uchwalonym w kwietniu 2002 r., część tej działki o powierzchni [...] m2 jest przeznaczona pod drogę. Pozostałe[...] m2 działki nie jest objęte planem i stanowi łąkę klasy IV (k. 21, 131 - 132 akt adm. I inst. oraz k. 17 akt adm. II inst.).

Przedstawione wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja wydana została w warunkach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Kolegium nie wyjaśniło bowiem wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla oceny, czy w sprawie został spełniony warunek z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zakładając przedwcześnie, że wystąpiła jedna z negatywnych przesłanek do wydania decyzji pozytywnej organ odwoławczy nie ocenił dalszych okoliczności sprawy i w konsekwencji nie odniósł się tak do stanowiska organu I instancji jak i kwestionujących go zarzutów odwołania. W tej sytuacji zaskarżona decyzja musiała ulec uchyleniu.

Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium Odwoławcze będzie miało na uwadze, że przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji oparta została o stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Z dniem 1 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 237 poz. 1657), która wprowadziła istotne zmiany w dotychczasowej regulacji. Rozpoznając zatem sprawę w trybie odwoławczym Kolegium uwzględni fakt nowelizacji ustawy i rozpozna ponownie sprawę w jej całokształcie, wydając jedną z decyzji przewidzianych w art. 138 kpa.

Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ostatecznym wyniku obie skargi, choć pochodzące od stron o sprzecznych interesach zostały uwzględnione.

Na koniec należy wyjaśnić, że Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku skarżących małż. M. i B. K. o odroczenie rozprawy (por. k. 161 - 164 akt i k. 248 - 250 akt) przedłożonego w toku rozprawy wyznaczonej na dzień 18 sierpnia 2009 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku, ponieważ nie został on dostatecznie umotywowany. Skarżący wskazali jedynie, iż w dniu rozprawy (18 sierpnia 2009 r.) zaplanowali uczestnictwo w uroczystości pogrzebowej. Nie sprecyzowali jednak, w jakich godzinach uroczystość miała się odbyć i czy jej termin pozostawał w kolizji z terminem rozprawy. Było to istotne tym bardziej, że rozprawa w całości odbyła się w godzinach porannych (zakończyła się o godz. 9.40). W tym miejscu należy podkreślić, że ocena wniosku o odroczenie rozprawy w aspekcie art. 109 ppsa musi być dokonana przy założeniu, że wnoszący o odroczenie rozprawy ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (składaniu wniosków procesowych) oraz rozważeniu, że czynność ta może mieć wpływ na przewlekłość postępowania (zob. wyrok z dnia 20 stycznia 2005 r. sygn., akt OSK 1755/04, z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 472/07 oraz z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II FSK 4/05, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; jak również B.Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009 r. s. 334). Dla oceny wniosku w tej sprawie nie bez znaczenia pozostawał również fakt, że skarżący B. K. jest zawodowo czynnym adwokatem (co Sądowi wiadome jest z urzędu, zob. k. 162 akt sądowych), od którego można wymagać należytej staranności przy formułowaniu wniosków procesowych. Sąd uznał, że na podstawie motywów przedstawionych przez niego we wniosku z dnia 17 sierpnia 2009 r. nie można było stwierdzić, iż udział skarżących w rozprawie nie był możliwy (art. 109 ppsa). Sąd - w kontekście art. 7 ppsa - nie mógł też czynić w tym zakresie domniemań bez wyraźnego wskazania strony.

/-/ E.Brychcy /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka

MK