Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 961/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 1, ust. 2 i ust. 8, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 13 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 roku przy udziale - sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. nr [...] z dnia [...]. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].,[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." oraz art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.) – powoływana także jako: "ustawa", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...].,[...], o odmowie przyznania W.S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem – A.S.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji była okoliczność, że wnioskodawczyni nie spełniała przesłanki z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Następnie Kolegium przytoczyło zarzuty odwołania W.S. od organu I instancji, w którym wskazała, że pracowała do dnia 31 maja 1997r. Wówczas skończyła się jej umowa o pracę. Od dnia 3 czerwca 1997r. do dnia 20 stycznia 2009r. była zarejestrowana w PUP w S. jako osoba bezrobotna. W dniu 20 stycznia 2009r. z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, który dnia 20 października 2008r. został uznany za całkowicie niezdolnego do samodzielnej egzystencji, wyrejestrowała się z PUP w S.

Organ II instancji wskazał także, że postanowieniem z dnia [...] znak: [...], zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Podstawę zawieszenia stanowiło wystąpienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności z Konstytucją RP art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (postanowienie z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Po 1026/13). W dniu 17 lipca 2014r. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem w sprawie o sygn. akt P 1/14 umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wobec tego Kolegium postanowieniem z dnia [...]., znak: [...], podjęło z urzędu zawieszone postępowanie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji uległ zmianie na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r., poz. 567), uchwalonej w związku z realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt: K 27/13. Wskazana ustawa wprowadziła obok nowego świadczenia (zasiłek dla opiekuna), również szereg zmian w przepisach obowiązującego prawa, w tym dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium uznało, że rozpatrując sprawę z odwołania W. S. zobligowane było uwzględnić nowy stan prawny.

W związku z powyższym organ II instancji przytoczył przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w nowym brzmieniu, obowiązującym od 1 styczni 2015r. przewiduje przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że wolą ustawodawcy było rozszerzenie kręgu uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego o osoby nie podejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dopiero od dnia 1 stycznia 2015r. Zatem do tego czasu przesłanką przyznania przedmiotowego świadczenia jest wyłącznie rezygnacja z "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Organ odwołał się do definicji zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy,, który to przepis wyjaśnia, co należy rozumieć przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową i nie obejmuje pozostawania bez zatrudnienia w charakterze bezrobotnego. Wobec tego osoba bezrobotna nie jest osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak tego wymaga art. 16a ust. 1 ustawy, nawet jeżeli rezygnuje z poszukiwania pracy, czy też odmawia przyjęcia propozycji pracy z Urzędu Pracy (wówczas bowiem można mówić o niepodejmowaniu zatrudnienia a nie rezygnacji z niego). Istotą omawianego świadczenia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 16a ust. 6 ustawy).

W ocenie organu odwoławczego w ustalony przez organ stanie faktycznym rozpoznawanej sprawie nie można było uznać, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Mąż skarżącej – A. S., zgodnie z Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 19 grudnia 2013r., jest całkowicie niezdolny do pracy oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2015r. Orzeczenie to stanowi kontynuację niepełnosprawności. W chwili zakończenia stosunku pracy W.S. w 1997r. mąż wnioskodawczyni nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W materiale dowodowym sprawy znajdowała się decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]., znak: [...], potwierdzająca fakt przyznania A.S. renty inwalidzkiej 2 grupy inwalidów od 1 stycznia 1997r. Z akt sprawy wynikało również, że A.S. w dniu 13 maja 1999r. został uznany trwale za częściowo niezdolnego do pracy i niezdolność ta powstała od maja.

Powyższe zdaniem organu II instancji pozwalało na stwierdzenie, iż w dacie rozwiązania stosunku pracy przez W.S. jej maż nie był osobą wymagającą stałej opieki. Dopiero orzeczenie lekarza orzecznika ZUS numer akt [...] z dnia [...] uznające, że A.S. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 listopada 2009r. pozwalało zakwalifikować A.S. jako osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Również wyrejestrowanie z PUP nie jest rezygnacją z zatrudnienia. Kolegium podniosło, że chociaż przepis art. 16a ust. 1 ustawy nie formułuje zakazu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie bezrobotnej, to z braku tego zastrzeżenia nie wynika jednak, że w każdym przypadku osoba bezrobotna może otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy, albowiem to nie brak przesłanek negatywnych stanowi sam w sobie o prawie do tego świadczenia, lecz wynika ono z faktu spełnienia przesłanek pozytywnych jego przyznania. Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego będzie zatem możliwie tylko w przypadku stwierdzenia faktu rezygnacji przez taką osobę z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. np. gdy osoba aktualnie bezrobotna wykaże, że stan ten wynika z wcześniejszej rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego wniosła W.S., która przytoczyła w skrócie historię swojego zatrudnienia oraz podniosła, że stan zdrowia jej męża od wielu lat ulega ciągłemu pogorszeniu. Do chwili obecnej nie podjęła żadnego zatrudnienia, gdyż mąż stale wymaga pomocy w czynnościach życia codziennego.

Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na konieczność opieki nad mężem, była zmuszona zrezygnować z dalszego zatrudnienia w 1997r., ponieważ mąż już miał problemy z utrzymaniem równowagi i koordynacją ruchów (drżenie kończyn, zawroty głowy, utrata częściowej kontroli nad kończynami, uczucie osłabienia: najczęściej dotyczyło to nóg odczuwane podczas chodzenia). Jednakże nigdzie w jej ocenie w ustawie nie ma napisane, że rezygnacja musi nastąpić w dacie złożenia wniosku. Ponadto w art. 16 a w ust. 8 ustawy określającym podmioty, którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, nie wymieniono bezrobotnych.

Na koniec skarżąca powołała się na zawartą w ustawie z 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013r., poz. 674) definicję bezrobotnego, z której według niej wynika, że ona jako opiekun w sytuacji powstania konieczności zajęcia się niepełnosprawnym mężem rezygnuje z gotowości do pracy, w tym również tej potencjalnej, którą mogłaby wykonywać w przypadku otrzymania propozycji zatrudnienia.

Skarżąca dodała, że nigdy nie miała przyznanego świadczenie pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Nie ubiegała się o to świadczenie, bo nie miała świadomości, że takie świadczenie jej przysługuje.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a" stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę orzekania o specjalnym zasiłku opiekuńczym stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazanej w pierwszej części uzasadnienia. Powołany przepis wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548), która znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013r. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy).

Bezspornie skarżącą obciąża ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec męża, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nad którym skarżąca sprawuje stałą opiekę. Nie ulega również wątpliwości, że kryterium dochodowe zostało przez rodzinę skarżącej spełnione. Kwestią sporną jest natomiast to, czy skarżąca spełniła warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jak już wyżej podkreślono, w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Sąd zajmuje stanowisko dotychczas prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w analogicznych sprawach, sprowadzające się do uznania, iż rezygnacja z zatrudnienia oznacza także rezygnację z jej podjęcia (por. wyrok z dnia 4 lutego 2014r., sygn. akt II SA/Łd 984/13; wyrok z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt 245/14; wyrok z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt II SA/Łd 328/14; wyrok z dnia 9 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Łd 44/14, wyrok z dnia 4 marca 2014r., sygn. akt II SA/Łd 1131/13).

W ocenie sądu przepis, o którym mowa, chociaż w obecnym brzemieniu nie określa, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowana na tle świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przemawia za tym istota każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń rodzinnych pozwala zatem na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Natomiast przeciwna interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy możliwości ubiegania się o to świadczenie.

Wbrew stanowisku organu administracji, rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 16a ust. 8 ustawy enumeratywnie wylicza podmioty, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Wśród tych podmiotów niewątpliwie nie wymienia się osób bezrobotnych. Jak słusznie podkreśliła skarżąca, gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc jak zostało to już powiedziane - przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej.

Zasadnie skarżąca powołała się na definicję osoby bezrobotnej zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013r., poz. 674), zgodnie z którą osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Skoro zatem, w drodze analogii, uznać należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 16a ust. 1 ustawy), tak jak świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 ustawy), może przysługiwać także osobom niezatrudnionym i niewykonującym innej pracy zarobkowej, które cechuje gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, to tym samym warunkiem przyznania omawianego świadczenia nie jest wyłącznie pozostawanie w zatrudnieniu lub wykonywanie pracy zarobkowej.

Pamiętać również należy, iż na gruncie stanu prawnego obowiązującego do dnia 1 stycznia 2013r. w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą istnieje wymóg, aby osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne udowodniła, że bezpośrednio przed podjęciem opieki pracowała, bądź była zarejestrowana jako bezrobotna, jest interpretacją jak najbardziej błędną (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Lu 1037/12 – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymóg formalnego uzyskania statusu osoby bezrobotnej i rejestracji w urzędzie pracy sprzeciwiałby się zasadzie demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), bowiem zmierzałby jedynie do formalnego, a tym samym fikcyjnego uzyskania statusu bezrobotnego. W wyroku z dnia 15 października 2013r., sygn. akt II SA/Łd 815/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż "Takie formalne i wąsko rozumiane pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w istocie prowadziłoby do erozji prawa, poprzez wymuszanie na osobach, które opiekują się niepełnosprawnymi członkami najbliższej rodziny i przez to rezygnują z aktywności zawodowej, podejmowania działań pozornych, zmierzających wyłącznie do tego, aby choćby przez krótki czas spełnić wymóg zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo bycia bezrobotnym, li tylko po to, aby móc z nich formalnie zrezygnować, a tym samym spełnić restrykcyjnie pojmowane przesłanki. Taki sposób rozumienia omawianej przesłanki należy odrzucić jako sprzeczny z istotą państwa prawnego i zasadą racjonalnego tworzenia prawa, a więc takiego, którego rozumienie nie zachęca obywateli do podejmowania fikcyjnej aktywności wyłącznie po to, aby uzyskać wsparcie ze środków publicznych dla swej szczytnej i społecznie pożądanej działalności." – orzeczenie dostępne pod ww. adresem internetowym. Można zatem przyjąć, iż rezygnacja obejmuje dwie kategorie zachowań – zaprzestanie uczestniczenia w jakimś działaniu, jak i niepodejmowanie tego działania (np. rezygnacją jest zaprzestanie uczestniczenia w przedsięwzięciu, jak i niepodjęcie uczestnictwa w ogóle). Jednakże bez względu na to, czy owa "rezygnacja z zatrudnienia" oznacza rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też "niepodejmowanie zatrudnienia" jako nienawiązywanie stosunku pracy, to w każdym przypadku przesądzające znaczenie ma związek pozostawania bez zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Stwierdzić zatem należy, że faktyczne sprawowanie takiej opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową daje podstawy do uznania, iż została spełniona wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy przesłanka, a co za tym idzie, że skarżąca nie podejmowała zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w jego aktualnym brzmieniu wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. Z tego wynika, że fakt rezygnacji z zatrudnienia (jak też jego niepodejmowania) może mieć miejsce dużo wcześniej, niż dzień złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ważne jest natomiast to, aby przyczyną rezygnacji z zatrudnienia albo niepodejmowania go wcale była okoliczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i żeby ten związek przyczynowy istniał w dacie złożenia wniosku o przyznanie ww. świadczenia.

W przedmiotowej sprawie, jak przyznało Kolegium, skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym mężem. W świetle powyższych rozważań nie ma zatem większego znaczenia od kiedy skarżąca pozostaje osobą bezrobotną (czy to zarejestrowaną, czy nie), skoro na dzień orzekania przez organ administracji obowiązki związane z opieką nad mężem w sposób obiektywny uniemożliwiały jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

W tym miejscu podkreślić należy, że ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567) przepis art. 16a ust. 1 został znowelizowany w ten sposób, że wyraźnie został dodany zapis specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje także osobom (po spełnieniu innych wskazanych w ustawie warunków), które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z tego wynika, że ustawodawca uwzględnił oczekiwania społeczne oraz poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Co prawda nowelizacja art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wejdzie w życie dopiero od dnia 1 stycznia 2015r., to jednak nie oznacza to w żadnym wypadku, że dokonując właściwej interpretacji ww. przepisu w dotychczasowym brzmieniu organ administracji narusza konstytucyjną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), której odbicie znajduje się w art. 6 K.p.a. W ocenie sądu nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem Kolegium, że intencją ustawodawcy było rozszerzenie kręgu uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego o osoby nie podejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dopiero od dnia 1 stycznia 2015r. Zdaniem sądu intencją ustawodawcy było usunięcie wątpliwości interpretacyjnych i prawne uregulowanie sytuacji osób ubiegających się o przedmiotowe świadczenie oraz zrównanie wszystkich potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia – zarówno tych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, jak i tych którzy w tym celu zatrudnienia nie podejmowali w ogóle. Natomiast odroczenie obowiązania art. 16 ust. 1 ustawy w nowym brzmieniu było jedynie zabiegiem technicznym, mającym na celu jedynie związanie organów administracji nową treścią tego przepisu w celu jego jednakowego stosowania od początku roku 2015r., bez konieczności jego interpretowania.

Ponadto wskazać należy, że we wspomnianym przez organ postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2014r., sygn. akt P 1/14 podkreślono, że nie jest rolą Trybunału Konstytucyjnego usuwanie rozbieżności w orzeczeniach sądów administracyjnych. Tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne – również występujące w praktyce – przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją. W świetle powyższego stwierdzenia sąd uznał, że odwołanie się do dotychczasowego orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uzasadniało rozstrzygnięcie zawarte w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku.

Reasumując kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zbyt wąska, a tym samym błędna interpretacja pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" doprowadziła do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ obowiązany będzie do uwzględnienia wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, dotyczących interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", a jednocześnie będzie miał na uwadze nowe brzmienie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nadane ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz ustalony w sprawie stan faktyczny.

IB