Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 383/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1, art. 221, art. 223
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art/. 217 ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 153, art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 800/11 w sprawie ze skargi A.P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od A.P. na rzecz Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 800/11 uwzględniając skargę A. P. uchylił postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] oraz poprzedzające je zarządzenie Przewodniczącej tej Komisji z dnia [...] 2010 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu orzekła o ukaraniu obwinionej A. P., studentki III roku studiów niestacjonarnych, zaocznych na kierunku prawo Wydziału Prawa i Administracji UAM, karą nagany z ostrzeżeniem. Uznano ją winną tego, że w ciągu roku akademickiego 2007/2008 wielokrotnie zakłóciła spokój i obraziła na terenie uczelni i poza nią dr hab. R. Z., naruszając swym zachowaniem obowiązek postępowania zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów oraz obowiązek przestrzegania dobrych obyczajów wspólnoty akademickiej.

W wyniku odwołania A. P. po przeprowadzeniu rozprawy, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów UAM orzeczeniem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Komisja powołała przepisy art. 438 Kodeksu postępowania karnego i § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. Nr 236, poz. 1707 ze zm., dalej rozporządzenie) i pouczyła odwołującą o sposobie i terminie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W terminie wskazanym w powyższym pouczeniu A. P. wniosła o wznowienie postępowania opierając swój wniosek na przepisie art. 217 pkt 6 ppkt 1 i 3 (winno być ustęp 6 pkt 1) oraz art. 223 stawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 542 § 3 k.p.k. i art. 439 § 1 k.p.k. zarzucając dopuszczenie się przez organ orzekający rażącego naruszenia prawa i naruszenia przepisów prawa uniemożliwiając lub utrudniając obwinionej korzystania z prawa do obrony.

Z uwagi na niezałatwienie sprawy w terminie na skutek skargi A. P. WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie IV SAB/Po 58/09 nakazał Komisji Odwoławczej wydanie aktu w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku i orzekł o kosztach postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Komisja Odwoławcza odmówiła wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem z dnia [...] maja 2009 r. i pouczyła stronę, na podstawie § 35 rozporządzenia o prawie złożenia zażalenia w terminie 7 dni do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej. Powyższe postanowienie wraz z pouczeniem zostało doręczone A. P. w dniu 9 marca 2010 r. Pismem z dnia 1[...] marca 2010 r., które wpłynęło do Działu Nauczania UAM w dniu 18 marca 2010 r. złożyła ona zażalenie na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Zarządzeniem z dnia [...] 2010 r. Przewodniczącej Komisji Odwoławczej, odmówiono przyjęcia zażalenia na postanowienie ww. Komisji z dnia [...] marca 2010 r. z pouczeniem, że na to postanowienie (tj. z [...] marca 2010 r.) przysługuje stronie skarga do WSA w Poznaniu w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem Komisji Odwoławczej, oraz że z uwagi na wcześniejsze błędne pouczenie ukarana może skorzystać z "instytucji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi", który należy wnieść w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. Zarazem zapytano A. P. czy wniesione zażalenie należy potraktować jako skargę do WSA. Pismem z dnia 11 maja 2010 r. (data wpływu 13 maja 2010 r.) strona wniosła o potraktowanie jej "pisma, które wpłynęło dnia 18 marca 2010 r. jako skargi", prosząc jednocześnie aby pismo to przesłać do WSA w Poznaniu.

Pismem z dnia 17 maja 2010 r. (data wpływu do UAM – 20 maja 2010 r.) A. P. wniosła zażalenie na zarządzenie Przewodniczącej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] 2010 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Komisja Odwoławcza uznała, że zażalenie jest niezasadne i je oddaliła.

Zarządzenie Przewodniczącej Komisji Odwoławczej uzasadnione było brakiem podstaw do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania; powołano jako podstawę art. 547 § 1 k.p.k. w związku z art. 223 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm. – dalej zwana p.sz.w.), oraz art. 429 k.p.k. w związku z art. 545 k.p.k., w związku z art. 223 p.sz.w. a także art. 530 § 2 i 3 k.p.k. w związku z art. 223 p.sz.w. (przy czym przepisy powyższe zostały jedynie przytoczone oznaczeniem numerowym bez ich zacytowania oraz wyjaśnienia powodu ich zastosowania).

Postanowienie Komisji Odwoławczej wydane w związku z zażaleniem na to zarządzenie oparto na przepisach art. 429 § 2 k.p.k. w zw. z art. 223 p.sz.w., art.530 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 223 p.sz.w. i art. 426 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 223 p.sz.w. W uzasadnieniu Komisja wyjaśniła, że na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydane przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną nie przysługuje zażalenie, ponieważ należy ją traktować jak odpowiednik sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego. Wynika to z treści art. 547 § 1 k.p.k. w związku z art. 223 p.sz.w., zgodnie z którym do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82. Dalej w uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że rozpoznanie zażalenia A. P. na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania rozpoznawałaby ta sama Komisja, która wydała ten akt. Jest to niedopuszczalne, a więc należało przenieść się na grunt postępowania karnego.

W skardze na to postanowienie A. P., wniosła o "skontrolowanie i wydanie rozstrzygnięcia w kwestiach spornych dotyczących stosowanych przepisów prawa" a dotyczących "decyzji" z dnia [...] czerwca 2011 r. Skarżąca zarzuciła, że mimo iż w swym piśmie z dnia 11 maja 2010 r. wniosła o potraktowanie jej zażalenia dnia 1[...] marca 2010 r. (które wpłynęło dnia 18 marca 2010 r.) jako skargi do WSA – Komisja nie przesłała skargi do sądu. Skarżąca podniosła także rażące naruszenie prawa przez organ, w szczególności naruszenie § 32 rozporządzenia, które stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.k.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że Przewodnicząca Komisji Odwoławczej zasadnie odmówiła przyjęcia zażalenia skarżącej na postanowienie Komisji o odmowie wznowienia postępowania, ponieważ orzeczenie to wydała – jako I instancja – Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna. Jest to organ, który zgodnie z § 35 pkt 1 regulaminu po wydaniu takiej decyzji kończy postępowanie.

Uwzględniając skargę WSA w Poznaniu stwierdził, że sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, choć w innym zakresie. Badając zasadność skargi A. P. na bezczynność organu, WSA w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie IV SAB/Po 58/09 podkreślił, że tryb postępowania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów określony został w przepisach art. 211–225 p.sz.w. Z przepisów tych wynika, że od orzeczenia komisji dyscyplinarnej stronom przysługuje odwołanie, które wnosi się do odwoławczej komisji dyscyplinarnej w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia (art. 220 ust. 1 i 2 p.sz.w.). Do postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w sprawach studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy a dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego z wyłączeniem art. 82 (art. 223 p.sz.w.). Skoro ustawodawca w art. 223 p.sz.w. w sprawach nieuregulowanych w ustawie nakazał odpowiednie stosowanie przepisów k.p.k. (z wyjątkiem art. 82), to uczynił tak wyłącznie do postępowania wyjaśniającego dyscyplinarnego wobec studentów (z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim). Dotyczy to więc wyłącznie postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego i postępowania przed komisją (I i II instancji) i wiąże się z represyjnym charakterem tego postępowania, w którym standardy prawa do obrony, domniemania niewinności muszą być szczególnie wysokie. W pozostałym zakresie – nie dotyczącym wprost postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego – a dotyczącym decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 98.00.1071 – dalej k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego (art. 207 ust. 1 p.sz.w.). Wyjątek stanowi tu prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej, na które służy skarga do sądu administracyjnego. Niniejszy Sąd jest związany tym poglądem na podstawie art. 153 p.p.s.a.

W odniesieniu do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że skarżąca nie wniosła skargi na orzeczenie komisji odwoławczej z dnia [...] maja 2009 r. Złożyła jednak wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 217 ust. 6 pkt 1 i 3. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, do której wpłynął wniosek nie zbadała, czy wniosek ten wpłynął w terminie, o którym mowa w ust. 7 tego artykułu, skoro jednak sąd w sprawie IV SAB/Po 58/09 nakazał komisji wydanie aktu w określonym terminie w związku z tym wnioskiem – należało przyjąć, że termin został zachowany. Po wydaniu aktu (postanowienia z dnia [...] marca 2010 r. o odmowie wznowienia postępowania), zgodnie z § 35 regulaminu komisja prawidłowo pouczyła skarżącą o prawie złożenia zażalenia w terminie 7 dni do komisji odwoławczej. Rozpatrzeć to zażalenie winna zatem Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla studentów UAM w innym składzie, zgodnie z § 32 regulaminu, według którego zażalenia na postanowienia komisji dyscyplinarnej oraz na przewodniczącego odwoławczej komisji dyscyplinarnej rozpoznaje komisja odwoławcza w innym składzie. Przemawia za taką wykładnią tego przepisu zasada równego i sprawiedliwego traktowania wszystkich osób, bez względu na to od orzeczenia jakiej komisji (I czy II instancji) złożyli wniosek o wznowienie postępowania, ale także zasada dwuinstancyjności w administracji publicznej. Zdaniem Sądu zarządzenie Przewodniczącej komisji odwoławczej z dnia [...] 2010 r., o ile zostało wydane na podstawie przepisów k.p.k., w świetle powyższych wywodów (zwłaszcza sądu w sprawie IV SAB/Po 58/09), a także zaskarżone postanowienie komisji odwoławczej wydane zostało bez podstawy prawnej. Do tej części postępowania, która nie była już postępowaniem wyjaśniającym lub dyscyplinarnym nie stosuje się przepisów k.p.k., ale k.p.a. W myśl art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a analogii w takim postępowaniu można by szukać w art. 127 § 3 k.p.a.

Sąd nadto zwrócił uwagę na fakt, że na podstawie akt nadesłanych do sądu nie można stwierdzić czy zażalenie skarżącej na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z pouczeniem, wpłynęło w terminie. Zażalenie to składa się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia (§ 35 ust. 3 regulaminu). Pismo skarżącej zawierające zażalenie datowane jest na 1[...] marca 2010 r., wpłynęło do Działu Nauczania UAM dnia 18 marca 2010 r. przy czym brak jest adnotacji czy pismo to skarżąca złożyła osobiście, czy też przesłała pocztą (brak koperty). Postanowienie z dnia [...] marca 2010 r., skarżąca otrzymała dnia 9 marca 2010 r. i od tego dnia biegł siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia, a upływał w dniu 16 marca 2010 r. O ile zażalenie wpłynęło po tym terminie to należało stwierdzić jego wpływ z uchybieniem terminu.

Sąd zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu zażalenia skarżącej organ zastosował się do powyższych wskazówek i rozpatrzył zażalenie A. P. z dnia 18 marca 2010 r., po uprzednim rozważeniu prawidłowości zachowania terminu do jego złożenia jeżeli chodzi o upływ zakreślonego w przepisie terminu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 150 w związku z art. 3 § 3 P.p.s.a., w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je zarządzenie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna ds. Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prawidłowo reprezentowana i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego art. 207 i 223 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym przez błędną wykładnię przepisów polegającą w szczególności na przyjęciu, że do wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczeń Przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej i Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, które zaskarżyła A. Popek zastosowanie mają przepisy postępowania administracyjnego,

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 i 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez rozpoznanie skargi, mimo iż z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej skarga winna ulec odrzuceniu.

Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, odrzucenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż wobec uregulowania sprawy odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym – art. 211–225, rozporządzeniu z dnia 6 grudnia 2006 r., a także wobec odesłania z art. 223 ustawy do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.k. nie znajduje zastosowania w tych sprawach przepis art. 207 p.sz.w.

Zdaniem organu, Sąd I instancji błędnie przyjął, iż zaskarżone orzeczenia: przewodniczącej i odwoławczej komisji dyscyplinarnej wydane na etapie postępowania o wznowienie, stanowią decyzje administracyjne, które podlegają jurysdykcji sądów administracyjnych. W szczególności zakwestionować należy dokonany przez Sąd I instancji podział postępowania dyscyplinarnego, na część stanowiącą postępowanie wyjaśniające i dyscyplinarne, do której stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. i nieokreśloną bliżej przez Sąd część postępowania, do którego zaliczono zaskarżone przez skarżącą orzeczenia, do której już przepisów k.p.k. odpowiednio się nie stosuje.

Ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje tylko jeden przypadek, w którym jurysdykcję posiada sąd administracyjny – art. 221 p.sz.w. umożliwia złożenie skargi do sądu administracyjnego na prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej wydane na skutek odwołania wniesionego od orzeczenia komisji I instancji. Przypadek ten rozpatrywać należy na gruncie art. 3 § 3 P.p.s.a. Skarżąca z tej drogi nie skorzystała. Zgodnie natomiast z treścią art. 223 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82. Zarówno ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów nie dają podstawy, by w ramach uregulowania zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów wydzielić poza postępowaniem wyjaśniającym i dyscyplinarnym, jeszcze inne postępowanie (świadczy o tym chociażby sam tytuł rozporządzenia). W szczególności skarżący organ nie znajduje jakiejkolwiek podstawy prawnej, by linię podziału miało stanowić stosowanie odpowiednio przepisów k.p.k., albo k.p.a. Powołane uregulowania (Prawo o szkolnictwie wyższym, rozporządzenie oraz k.p.k.) jednolicie traktują całość materii dotyczącej postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, brak zatem podstaw do przyjęcia założenia, iż zaskarżone orzeczenia stanowią "część postępowania, która nie była już postępowaniem wyjaśniającym lub dyscyplinarnym" i nie stosuje się do niej przepisów k.p.k., ale k.p.a.

Autor skargi kasacyjnej powołuje się na poglądy doktryny, tak m.in. Zbigniew R. Kmiecik w artykule pt. "Decyzje administracyjne organów szkół wyższych wydawane w sprawach studenckich", w którym autor wskazuje, iż "nie są decyzjami administracyjnymi (ani nawet aktami administracyjnymi) orzeczenia komisji dyscyplinarnych, ponieważ postępowania dyscyplinarnego – biorąc pod uwagę jego cel, tj. orzekanie o winie i karze – nie można zaliczyć do jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, a przepisów regulujących postępowanie dyscyplinarne nie można zaliczyć do norm prawa administracyjnego, ponieważ w sprawach tych stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k."

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdza, że błędna interpretacja przepisów prawa materialnego, jakimi są art. 207 i 223 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, doprowadziła do przyjęcia przez Sąd I instancji błędnego założenia, że do zaskarżonych orzeczeń wydanych na etapie postępowania w sprawie wznowienia postępowania dyscyplinarnego zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a nie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego.

Błędna wykładnia i interpretacja przepisów prawa materialnego, odnosi bezpośredni skutek także w naruszeniu przepisów prawa procesowego. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, będąc postępowaniem opartym na przepisach k.p.k., nie może jednocześnie być oparte na przepisach prawa administracyjnego. W konsekwencji, uznać należy, iż przedmiotowa sprawa nie należy do kategorii wymienionych w art. 3–5 P.p.s.a., co z kolei skutkuje niedopuszczalnością drogi sądowej. Stosownie do postanowień art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skarga powinna była zostać odrzucona przez sąd I instancji, jako sprawa nie należąca do właściwości sądu administracyjnego. Nieodrzucenie skargi w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. P. wniosła o jej oddalenie zaś w uzasadnieniu pisma podważając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej zawarła cały szereg krytycznych ocen.

Zdaniem skarżącej A. P. postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem administracyjnym a nie karnym, a wydane decyzje podlegają kontroli sądów administracyjnych. Zasadnie zatem WSA kontrolując zaskarżone decyzje i uznając je za wydane bez podstawy prawnej wydał wyrok kasujący te decyzje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Sąd odwoławczy rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jak stanowi przepis art. 183 § 1 P.p.s.a., uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 207 i 223 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, z tym że przepisy te mają charakter procesowy, a więc uznał zasadność podstawy z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Przepis art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, iż do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Z przepisu tego wynika w sposób oczywisty zakres spraw studenckich oraz dotyczących doktorantów uczelni, w których odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy k.p.a.

Odrębną regulację przewidział ustawodawca do spraw odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów. Odbywa się ona według zasad zawartych w rozdziale 6 działu IV ustawy, która w art. 223 "do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądami koleżeńskimi, w sprawach nieuregulowanych odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego z wyłączeniem art. 82". Ponadto tryb postępowania w tych sprawach reguluje wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 224 p.sz.w. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. Nr 236, poz. 1707) zw. dalej rozporządzeniem z dnia 6 grudnia 2006 r. W odniesieniu do spraw dyscyplinarnych i to niezależnie od stadium postępowania zwykłego, bądź postępowań nadzwyczajnych mają zastosowanie przepisy tylko tych trzech aktów prawnych: ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, rozporządzenia wykonawczego z dnia 6 grudnia 2006 r. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz odpowiednie zastosowanie – przepisy Kodeksu postępowania karnego.

W sprawach tych przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują żadnego zastosowania.

Błędnie zatem i z naruszeniem przepisów postępowania Sąd pierwszej instancji przyjął, iż do spraw dyscyplinarnych tylko w zakresie postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego i postępowania przed komisjami pierwszej i drugiej instancji mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.k., natomiast w pozostałym zakresie mają zastosowanie odpowiednie przepisy k.p.a. Przepis art. 223 ustawy, który odsyła do k.p.k. czyni to w odniesieniu do postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dyscyplinarnego – w całości, nie czyniąc wyjątków, bądź ograniczeń co do postępowania instancyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania karnego mają zastosowanie także w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym. W art. 217 ust. 6 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym ustawodawca dopuszczając możliwość wznowienia postępowania w pkt 1–3 zawarł przesłanki uzasadniające wznowienie. W ustawie, jak również w rozporządzeniu Ministra z dnia 6 grudnia 2006 r. nie wskazano jakie orzeczenia winna wydać komisja w wyniku wznowienia.

Zamieszczony w dalszej kolejności przepis art. 223 należy odczytywać tak, iż także do postępowania prowadzonego w wyniku złożenia wniosku o wznowienie należy stosować odpowiednio przepisy k.p.k.

Odpowiednie zastosowanie w tym postępowaniu mieć będzie więc przepis art. 547 k.p.a., przewidujący m.in. w § 2 uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Przyjmując koncepcję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego należałoby do wznowienia stosować k.p.a., a następnie z chwilą uchylenia orzeczenia Komisji następowałby powrót do procedury z Kodeksu postępowania karnego. Takiej regulacji nie można byłoby uznać za racjonalną, a ponadto byłaby ona sprzeczna z wyraźnym i nie pozostawiającym wątpliwości brzmieniem przepisów ustawy.

Stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do stosowania przepisów k.p.a. wywołało dalsze konsekwencje wyrażające się w tym, iż uznał on akty wydane przez Przewodniczącą Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej i Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną za wydane bez podstawy prawnej. Z naruszeniem prawa Sąd nie ocenił zgodności z prawem zaskarżonych aktów w kontekście mających w tym przypadku zastosowanie przepisów art. 547 § 1 k.p.a. w zw. z art. 223 p.sz.w. oraz art. 429 w zw. z art. 545, art. 530 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 223 ustawy p.sz.w., które to przepisy zostały powołane w podstawach prawnych wydanych aktów.

Uchylając się od zbadania legalności zaskarżonego postanowienia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej i utrzymanego przez nią zarządzenia Przewodniczącej tej Komisji z dnia [...] 2010 r. Sąd nakazał organowi badanie terminowości złożenia zażalenia na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] marca 2010 r., odmawiające wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem tejże komisji z dnia [...] maja 2009 r.

Stosując analogię do art. 127 § 3 k.p.a. Sąd powołał się na obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadę dwuinstancyjności (dopuszczając możliwość złożenia zażalenie) chociaż w myśl § 32 ust. 3 w zw. z § 33 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej o odmowie wznowienia kończy postępowanie. Zatem jest to akt niezaskarżalny w dalszym postępowaniu przed Komisją, a na podstawie art. 221 ustawy p.sz.w. służy od niego skarga do sądu administracyjnego, po wyczerpaniu środka z art. 52 § 4 P.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, iż wiąże go w myśl art. 153 P.p.s.a. pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt IV SAB/Po 58/09 co do stosowania w sprawach dyscyplinarnych studentów przepisów k.p.a. Stanowiska tego nie można uznać za zasadne. Powyższy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2010 r. został wydany na skutek skargi A. P. na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej. W wyniku uwzględnienia skargi Sąd zobowiązał Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną do wydania aktu w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku.

Orzekając w tym trybie, tj. na podstawie art. 149 P.p.s.a. Sąd nie może przesądzać kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. Na podstawie art. 153 P.p.s.a. zarówno organ jak i sąd były związane zakreślonym przez WSA w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. terminem 14 dni do załatwienia sprawy przez organ.

Przyjęcie przez Sąd Wojewódzki w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. poglądu, że przy załatwianiu sprawy należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jak i posłużenie się w drodze analogii terminami określonymi w art. 35 k.p.a. do załatwienia sprawy administracyjnej nie oznacza, że tym stanowiskiem był związany Sąd pierwszej instancji rozpatrując skargę na wydane kolejne akty w tej sprawie, a mianowicie zarządzenie Przewodniczącej Odwoławczej Komisji z dnia [...] czerwca 2010 r.

Ponieważ art. 149 P.p.s.a. nie określa jakimi kryteriami powinien kierować się Sąd określając termin do wydania aktu, to przy posiadaniu pełnej swobody w tym zakresie Sąd może odwoływać się do terminów ustawowych, choćby obowiązujących – jak w tej sprawie – w innych procedurach.

Należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określać, w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w postępowaniu administracyjnym, w której organ pozostaje w bezczynności, a więc nie może nakazywać organowi wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 466, wyrok NSA z 13 listopada 2000 r. II SAB 115/00).

W wyroku zobowiązującym organ do wydania aktu Sąd nie może przesądzić też na podstawie jakich przepisów sprawa powinna być załatwiona. Niezasadnie więc Sąd pierwszej instancji uznał się za związany stanowiskiem WSA w Poznaniu wyrażonym w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. co do stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu dyscyplinarnym, jak również błędnie odczytał, że nakazanie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej wydania aktu w określonym terminie oznacza, że został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (s. 5 uzasadnienia).

Jak już wspomniano zakres kontroli, orzekania i związania wyrokiem w sprawach skarg na bezczynność jest odmienny od orzeczeń, w których sąd wojewódzki dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu i w których wyraża ocenę prawną oraz zawiera wskazania co do dalszego postępowania. Wymóg zawarcia wskazań co do dalszego postępowania, o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., nie ma więc zastosowania w wyrokach uwzględniających skargi na bezczynność organu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając za zasadny zarzut skargi kasacyjnej opisany pod pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.

Sąd nie uznał za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia przez Sąd przepisów art. 3 i 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż wobec niepoddania właściwej kontroli przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonych aktów przy zarzucie naruszenia przepisów postępowania Sąd odwoławczy nie jest uprawniony do zastępowania w tej czynności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd podda kontroli legalności zarówno postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] czerwca 2010 r. jak i zarządzenie Przewodniczącej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] 2010 r. w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. uznając zasądzoną kwotę za współmierną do poniesionych kosztów i udziału pełnomocnika organu w sprawie .