Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 676/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1362
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
article: art. 207 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędzia WSA - Małgorzata Masternak- Kubiak, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 stycznia 2007r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w S. koło P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zapewnienia w pomieszczeniach szatni odzieży roboczej szafek na ubrania spełniających wymagania Polskiej Normy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr. [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.), Okręgowy Inspektor Pracy we W. - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A Spółka z o.o. z siedzibą w S. koło P. - od decyzji nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] zawartych w nakazie z dnia [...] r. nr [...] w brzmieniu:

- nr [...]: zapewnić w pomieszczeniu szatni odzieży roboczej dla mężczyzn - stałych pracowników Spółki spełniające wymagania Polskiej Normy szafki na ubrania, przeznaczone do indywidualnego użytku dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni; termin wykonania decyzji oznaczono na [...] r.;

- nr [...]: zapewnić w pomieszczeniu szatni odzieży roboczej dla kobiet - stałych pracowników Spółki spełniające wymagania Polskiej Normy szafki na ubrania, przeznaczone do indywidualnego użytku dla każdej pracownicy korzystającej z tej szatni; termin wykonania decyzji oznaczono na [...] r.;

- nr [...] : zapewnić w pomieszczeniu szatni odzieży własnej dla mężczyzn - pracowników tymczasowych (leasingowanych) spełniające wymagania Polskiej Normy szafki na ubrania, przeznaczone do indywidualnego użytku dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni; termin wykonania decyzji oznaczono na [...]r.;

- nr [...]: zapewnić w pomieszczeniu szatni odzieży własnej dla kobiet - pracowników tymczasowych (leasingowanych) spełniające wymagania Polskiej Normy szafki na ubrania, przeznaczone do indywidualnego użytku dla każdej pracownicy korzystającej z tej szatni; termin wykonania decyzji oznaczono na [...]r.;

- nr [...]: usunąć uchybienie polegające na tym, że w pomieszczeniu szatni odzieży roboczej dla mężczyzn - pracowników tymczasowych (leasingowanych) nie zapewniono szafek na ubrania i obuwie robocze, przeznaczonych do indywidualnego użytku dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni; termin wykonania decyzji oznaczono na [...]r.;

- nr [...]: usunąć uchybienie polegające na tym, że w pomieszczeniu szatni odzieży roboczej dla kobiet - pracowników tymczasowych (leasingowanych) nie zapewniono szafek na ubrania i obuwie robocze, przeznaczonych do indywidualnego użytku dla każdej pracownicy korzystającej z tej szatni; termin wykonania decyzji oznaczono na [...]r.;

- nr [...]: usunąć uchybienie polegające na tym, że w pomieszczeniu szatni odzieży własnej dla kobiet - pracowników tymczasowych (leasingowanych) nie zapewniono, aby szerokość głównego przejścia komunikacyjnego wynosiła nie mniej niż 1,50 metra; termin wykonania decyzji oznaczono na [...]r.;

-nr [...]: usunąć uchybienie polegające na tym, że w pomieszczeniu szatni odzieży własnej dla mężczyzn - pracowników tymczasowych (leasingowanych) nie zapewniono, aby szerokość głównego przejścia komunikacyjnego wynosiła nie mniej niż 1,50 metra; termin wykonania decyzji oznaczono na [...] r.;

- utrzymał w mocy decyzje zawarte w punktach nr [...] i [...] nakazu, uchylił decyzje zawarte w punktach [...],[...],[...], i [...] w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin realizacji tych decyzji do dnia [...]r. oraz uchylił decyzje zawarte w punktach [...] i [...] w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin realizacji tych decyzji do dnia [...]r. Pozostałą część decyzji pozostawił bez zmian.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w zakładzie w dniach [...] i [...]r. inspektor pracy stwierdził, że pracodawca zapewnił pracownikom zakładu szatnie odzieży własnej i szatnie odzieży roboczej, oddzielne dla kobiet i mężczyzn. W szatniach odzieży własnej przeznaczonych dla pracowników stale zatrudnianych w Spółce dla każdego pracownika zapewniona została pojedyncza szafka ubraniowa o wymiarach [...] x [...] x [...] cm (szerokość wewnętrzna x wysokość x głębokość). W szatni odzieży roboczej zapewniono każdemu pracownikowi po jednej szafce ale w mniejszych rozmiarach - [...] x [...] x [...] cm.

Ponadto inspektor pracy stwierdził, że w szatni odzieży własnej pracowników tymczasowych zapewniono każdemu pracownikowi szafkę ubraniową przeznaczoną do indywidualnego użytku, ale o małych rozmiarach, takich samych jak w szatni odzieży roboczej dla pracowników stałych, tzn. [...] x [...] x [...] cm. Natomiast w szatni odzieży roboczej pracownicy tymczasowi przechowują odzież roboczą na wieszakach. Inspektor pracy podczas prowadzonej kontroli stwierdził także, że w szatniach odzieży własnej dla pracowników tymczasowych (leasingowanych - kobiet i mężczyzn) nie zapewniono odpowiedniej szerokości przejścia komunikacyjnego. Szerokości przejść wynosiły odpowiednio [...]m i [...]m., zamiast wymaganych 1,50 m.

Wskazane podczas kontroli m. in. powyższe uchybienia stanowiły przesłankę wydania przez inspektora pracy decyzji nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] zawartych w nakazie z dnia [...]r. nr [...] w sprawie zapewnienia w szatniach odzieży roboczej męskiej i damskiej, pracowników zatrudnionych w Spółce na stałe oraz zapewnienia w szatniach odzieży własnej i szatniach odzieży roboczej pracowników tymczasowych (leasingowanych) szafek spełniających wymagania Polskich Norm, a także usunięcia uchybienia polegającego na niezapewnieniu co najmniej 1,50 szerokości przejść pomiędzy szafkami w szatni odzieży własnej pracowników tymczasowych.

Pracodawca odwołał się od zawartej w nakazie decyzji nr [...] i [...] podnosząc, że przechowywanie odzieży roboczej pracowników stałych jest zgodne z obowiązującą w zakładzie procedurą [...], co potwierdził prowadzony w [...] Audit zewnętrzny. Pracodawca stwierdził ponadto, że szafy stalowe na ubrania, o których mowa w Polskiej Normie PN-75/M-78711 przywołanej przez inspektora pracy w protokole kontroli, przeznaczone są do przechowywania ubrań w szatniach warsztatowych, i że pracownicy zakładu wykonują prace powodujące nieznaczne zabrudzenia, stąd też nie ma potrzeby stosowania szafek, o których mowa w powyższej Normie. W odwołaniu wniesiono ponadto o zmianę terminu wykonania decyzji nr [...] - [...] zawartych w zaskarżonym nakazie, powołując się na brak środków finansowych.

Rozpatrując odwołanie Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że decyzje inspektora pracy nr [...] i [...] wydane zostały zgodnie z prawem. Wskazał, że stosownie do zapisów zawartych w § 8 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169, poz. 1650), szafy na odzież powinny spełniać wymagania Polskiej Normy. Biorąc pod uwagę zapisy zawarte w Polskiej Normie "PN-75/M-78711. Szafy stalowe na ubrania", szafa pojedyncza, bez przegrody, a takie znalazły zastosowanie w szatniach pracowniczych, powinna mieć wymiary 34 cm x 180 cm x 48 cm (szerokość x wysokość x głębokość). Organ odwoławczy stwierdził, że umieszczone w szatniach szafki w znaczny sposób odbiegają od wymiarów przewidzianych w Polskiej Normie, przy czym najistotniejsze znaczenie ma, zdaniem organu, zbyt mała szerokość szafek uniemożliwiająca nawet postawienie obok siebie dwóch butów. Wysokość szafek zapewnionych pracownikom leasingowym w szatniach odzieży własnej oraz pracownikom stałym w szatniach odzieży roboczej jest niemal o połowę mniejsza od standardu wyznaczonego zapisami Polskiej Normy. Szafki te mają tylko [...] cm wysokości. Zdaniem organu znajdujące się w szatniach wyposażenie nie zapewnia możliwości właściwego przechowywania odzieży i obuwia przez pracowników. Stopień tej nieprawidłowości jest największy w przypadku szatni odzieży roboczej pracowników leasingowych, w której wcale nie ma szafek.

Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej, że odzież pracowników przechowywana jest zgodnie z procedurą HACCP, co potwierdził przeprowadzony w zakładzie audyt zewnętrzny, organ odwoławczy stwierdził, że fakt ten nie może przemawiać za uchyleniem decyzji organu I instancji. Bezsprzecznie bowiem stwierdzony przez inspektora pracy stan faktyczny odbiega od wymogów określonych przepisami bezpieczeństwa pracy.

Rozpatrując odwołanie w części dotyczącej zmiany terminu realizacji decyzji nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] zawartych w zaskarżonym nakazie, Okręgowy Inspektor Pracy nie znalazł przesłanek do przedłużenia terminu realizacji owych decyzji do dnia wskazanego w odwołaniu, to jest do dnia [...]r. podnosząc, że względy ekonomiczne i finansowe utrudniające wykonanie decyzji nie mogą być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji. Umożliwiając jednak stronie podjęcie działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości organ II instancji ustalił nowy termin ich wykonania.

A Sp. z o.o. złożyła skargę na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie.

W ocenie skarżącej decyzja organu II instancji jest niezgodna z prawem. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu decyzji organ administracji powołuje się na zasady wynikające z § 8 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, pomijając zasadę wynikającą z aktu wyższego rzędu, a mianowicie z ustawy z dnia 12 września 2002r. o normalizacji. Mocą art. 5 ust. 3 tej ustawy stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne i mają one charakter niewiążących zaleceń.

Jak podkreśliła dalej skarżąca, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 lutego 1994r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm i norm branżowych, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, wprowadzające obowiązek stosowania między innymi normy PN - 75/M/78711, zostało uchylone 25 grudnia 1998r. Nadto powoływana norma PN-75/M/78711 odnosi się do szczególnego typu szaf. W pkt 1 Polskiej Normy PN-75/M/78711 wskazano, że przedmiotem normy są szafy stalowe przeznaczone do przechowywania ubrań w szatniach warsztatowych. Skarżąca podniosła, że znaczne rozmiary szafy określone normą PN-75/M/78711 są uzasadnione charakterem pracy w jednostkach warsztatowych, gdzie wykonywana jest praca w trudnych warunkach, "brudząca", wymagająca częstej zmiany odzieży. Natomiast pracownicy skarżącej Spółki wykonują pracę przy produkcji środków spożywczych, w higienicznych warunkach, nie powodującą znacznych zabrudzeń.

Podniosła dalej, że zgodnie z § 9 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, szatnie powinny być dostosowane do rodzaju prac, stopnia narażenia pracownika na zabrudzenie ciała i zanieczyszczenia jego odzieży substancjami szkodliwymi, trującymi lub materiałami zakaźnymi. Skarżąca Spółka podała, że dostosowała rodzaj szafek do potrzeb pracowników i zasad organizacyjnych w swoim zakładzie pracy. Podniosła, że zarówno wykładnia literalna, jak i celowościowa Polskiej Normy PN - 75/M/78711 nie pozawala na jej zastosowanie w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do terminu realizacji decyzji zarzuciła, że Okręgowy Inspektor Pracy nie uwzględnił prawnej oraz technicznej możliwości realizacji nakazu w wyznaczonym terminie. Podniosła, że realizacja decyzji byłaby związana z przebudową istniejącego budynku zakładu produkcyjnego lub budową dodatkowego budynku, co wymagałoby przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę. Przeprowadzenie tego postępowania, cały proces inwestycyjny oraz zlecenie wyposażenia pomieszczeń - wykonania większych szafek, nie jest możliwe w terminie wyznaczonym w decyzji. W ocenie skarżącej termin [...]r. jest terminem realnym, który umożliwiałby zakończenie całości inwestycji.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z zarzutami skargi dodał, że zarówno w zastrzeżeniach do protokółu kontroli, jak i w odwołaniu strona skarżąca nie kwestionowała dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Jest rzeczą oczywistą, zdaniem organu, że przywołana przez stronę skarżącą Polska Norma PN-75/M/78711 - Szafy stalowe na ubrania, na którą - jak zaznaczono - nie powołał się inspektor pracy w swoich decyzjach, nie jest obowiązującym aktem prawnym. Wynika to z celów, dla których stworzono zbiór Polskich Norm, jak również z unormowań prawnych przedstawionych w art. 2 pkt 3, 4 i 5 ustawy z dnia 12 września 2002r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz. 1386 ze zm.). W przepisach tych stwierdza się m. in., że pod pojęciem normy "rozumie się (...) dokument przyjęty na zasadzie konsensusu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, ustalającą - do powszechnego i wielokrotnego stosowania - zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzających do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie ". Zdaniem organu, prawodawca w sposób zamierzony nie wskazał w przywołanym pod decyzjami przepisie § 8 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp, która z Polskich Norm ma zastosowanie przy urządzaniu przez pracodawcę szatni pracowniczych, gdyż to warunki pracy, stopień i charakter zabrudzeń lub też potrzeba zachowania szczególnej czystości w czasie prowadzenia procesu technologicznego stanowią podstawowe kryterium przy podejmowaniu decyzji o rodzaju szafek (metalowe, drewniane lub też inne) zastosowanych w szatni. Wskazał, że niezależnie od materiału, z którego wykonywane są szafki, przeznaczone do przechowywania odzieży własnej pracowników oraz odzieży roboczej i ochronnej, to szafki te powinny mieć optymalne wymiary w celu zapewnienia właściwego przechowywania odzieży. Te optymalne wymiary przedstawia, jego zdaniem, właśnie PN-75/M-78711 Szafy stalowe na ubrania. Porównanie wymiarów szafek wskazanych w w/w Polskiej Normie z wymiarami szafek zastosowanymi u pracodawcy świadczy o nie zapewnieniu w zakładzie pracy szafek o optymalnych wymiarach, a przez to nie zapewnieniu właściwego przechowywania zarówno odzieży własnej pracowników, jak też odzieży roboczej i ochronnej. Organ dodał, że potrzeba zastosowania w szatniach szafek odzieżowych o wymiarach wskazanych we wskazanej PN wynika również z faktycznych potrzeb pracowniczych. Podkreślił, że przy organizowaniu szatni przeznaczonej do przechowywania odzieży własnej pracowników pracodawca powinien uwzględnić również potrzeby pracowników, w tym w szczególności potrzebę przechowywania własnej odzieży zimowej. Przechowywanie w ciasnej szafce o szerokości [...]cm odzieży zimowej, często mokrej od śniegu lub deszczu, może powodować nie tylko zagniecenia, lecz również uniemożliwiać wysuszenie tej odzieży w czasie zmiany roboczej.

Podał, że w przypadku pracowników tymczasowych, którym pracodawca zapewnia tylko szafki o wysokości [...] cm, przy minimalnym wymiarze wynoszącym 140cm (wskazanym np. w PN-91/F-06027/01 Meble mieszkalne. Meble do przechowywania. Podstawowe wymiary funkcjonalne) przewidzianym dla przechowywania odzieży długiej, warunki przechowywania odzieży własnej tej grupy pracowników są znacznie gorsze niż pracowników zatrudnionych na stałe, gdyż szafki przeznaczone dla pracowników tymczasowych są nie tylko niższe, ale również węższe (szerokość szafek wynosi [...] cm). Ten stan faktyczny powoduje, że wymieniona grupa pracowników nie ma możliwości swobodnego zawieszenia np. płaszczy w szafkach przydzielonych im przez pracodawcę.

Organ wskazał, że niezależnie od postanowień Polskich Norm, przy organizowaniu szatni przeznaczonych do przechowywania odzieży roboczej i ochronnej, pracodawca powinien również uwzględnić potrzeby pracowników wynikające z przydzielanej im odzieży roboczej i ochronnej. Zwrócił uwagę, że ze znajdującej się w aktach sprawy tabeli, w której przedstawiony został "Przydział odzieży roboczej i ochronnej - Dział Produkcji", wynika, że w skład odzieży roboczej i ochronnej przydzielanej pracownikom wchodzi odzież długa (np. fartuchy), odzież ocieplana (np. dla operatora wózka widłowego). Część pracowników wyposażono zarówno w obuwie ochronne, jak również w gumowce (np. dla operatora owijarki). Podkreślono, że przy tak dużym asortymencie odzieży roboczej i ochronnej pracodawca wyposażył pracowników, i to tylko pracowników stałych, w szafki o wysokości [...] cm i szerokości [...] cm. Z porównania przekazywanego pracownikom asortymentu odzieży z wewnętrznymi wymiarami szafek wynika, że pracodawca potraktował obowiązek wyposażenia pracowników w szafki odzieżowe w sposób czysto formalny, bez uwzględnienia rzeczywistych potrzeb.

Odnośnie braku obowiązku wyposażenia pracowników tymczasowych w szafki odzieżowe przeznaczone do przechowywania odzieży roboczej i ochronnej obowiązek ten, zdaniem organu, wynika nie tylko z powołanych w decyzjach przepisów prawa materialnego ale także z obowiązku równego traktowania pracowników (art. 183a i art. 183b Kodeksu pracy) i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 9 lipca 2003r. o zatrudnieniu pracowników tymczasowych (Dz. U. Nr.166, poz. 1608), w którym stwierdza się, że: "Pracownik tymczasowy w okresie wykonywania pracy na rzecz pracodawcy użytkownika nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie warunków pracy i innych warunków zatrudnienia niż pracownicy zatrudnieni przez tego pracodawcę użytkownika na takim samym lub podobnym stanowisku pracy." Organ wskazał, że obowiązkiem pracodawcy jest nie tylko przestrzeganie przepisów normujących zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ale również zapewnienie przestrzegania zasad bhp, do których można zaliczyć postanowienia Polskich Norm, z wykorzystaniem osiągnięć nauki i techniki. Celem tych wszystkich działań pracodawcy powinna być ochrona zdrowia i życia pracowników poprzez zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wskazane obowiązki pracodawcy, określone w art. 207 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu pracy, miał na względzie zarówno inspektor pracy, wydając sporne decyzje zawarte w nakazie, jak również Okręgowy Inspektor Pracy, wydając zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też decyzji dotkniętej wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art.145 § 1 pkt 1 lit. b), a także decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit.c).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (jt. Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.), w szczególności jej art. 9 pkt 1, a także Kodeks pracy, który w dziale dziesiątym reguluje kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym m.in. art. 207 § 1 i 2 oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169, poz. 1650), wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 23715 §1 tego Kodeksu. Powołane przepisy wchodzą w skład sytemu norm prawnych składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczaniu zdrowia i życia ludzkiego w warunkach pracy. Podstawowym składnikiem instytucji ochrony pracy są przepisy dotyczące obowiązków pracodawców w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników, przybierające postać prawa, którego przestrzeganie może być egzekwowane środkami przymusu państwowego. Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy, gdyż obciążają pracodawcę niezależnie od sposobu spełniania świadczenia przez pracownika, niepodzielny, gdyż działania i zaniechania innych podmiotów nie zwalniają pracodawcy od odpowiedzialności za stan bhp w miejscu pracy, realny - bowiem muszą być wykonywane w naturze, bez możliwości spełnienia zastępczego w postaci wypłaty równowartości nieotrzymanego świadczenia oraz podwójnie zakwalifikowany, gdyż są powinnościami ze stosunku pracy o charakterze zobowiązanym wobec pracownika i publicznoprawnym wobec państwa, którego wykonanie jest zabezpieczone nadzorem państwowym.

Obowiązki pracodawcy w dziedzinie ochrony pracy wynikają z przepisów prawa, z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z osiągnięć nauki i techniki, o czym mowa w art. 207 Kodeksu pracy. Zgodnie z owym przepisem prawa pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany m. in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Podstawowy zarzut skarżącej Spółki dotyczy niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem ze względu na powołanie się organu na przepis § 8 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z pominięciem zasady wynikającej z aktu wyższego rzędu, mianowicie ustawy z dnia 12 września 2002r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz. 1386 ze zm.), z której art. 5 ust. 3 wynika, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne i mają one charakter niewiążących zaleceń. Podniesiono, że rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 lutego 1994r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm i norm branżowych, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, wprowadzające obowiązek stosowania między innymi normy PN-75/M/78711, zostało uchylone 25 grudnia 1998r. Nadto, że powoływana norma PN-75/M/78711 odnosi się do szczególnego typu szaf, których zastosowanie w jej zakładzie pracy, w związku z rodzajem pracy wykonywanej przez zatrudnionych pracowników oraz zważywszy na treść § 9 ust. 1 załącznika nr 3 do wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r., nie ma uzasadnienia.

Argument ten nie jest zasadny. Z prezentowanego przez skarżącą stanowiska wynika, że nie ma ona obowiązku stosowania się do Polskiej Normy oraz, że normy tej brak. Należy podkreślić, że normy techniczne, w szczególności Polskie Normy nie są same przez się przepisami bhp (przepisami prawa pracy). Nakaz inspektorski w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisu prawa pracy (przepisu bhp), odnosi się do usunięcia stwierdzonego uchybienia poprzez dostosowanie stanu rzeczy w dziedzinie bhp do wymagań nałożonych przepisami o ochronie pracy. W razie braku Polskiej Normy wskazującej określone wymagania należy tym zakresie odwołać się do reguł technicznych, technologicznych, budowlanych i in. określających sposób ich wykonania i wykazujących zasady uzgadniania podejmowanych działań z właściwymi organami. Syntetyczny charakter przepisu pozwala przy tym uwzględnić wymagania wynikające z lokalnych uwarunkowań determinujących i jednocześnie konkretyzujących sposób wykonania obowiązku z zakresu ochrony pracy. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26.04.2006r., sygn. IV SA/Wr 305/05 nie publ.). Wskazać należy, że wspomniane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, w kilkudziesięciu miejscach odsyła do różnych wymagań określonych Polskimi Normami. Rozporządzenie to, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, zostało wydane na podstawie i w granicach wyraźnego upoważnienia ustawowego, realizując zawartą w nim delegację. Wraz z innymi wyżej wspomnianymi przepisami prawa, w tym przepisami Kodeksu pracy, dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy wchodzą - jak już wyżej wspomniano - w skład systemu norm prawnych składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczeniu zdrowia i życia ludzkiego w procesie pracy. Stanowią zatem lex specialis w stosunku m.in. do ustawy o normalizacji. Brak Polskiej Normy nakazuje sięgnięcie do określonych reguł pozaprawnych wskazujących sposób wykonania zadania. Nie świadczy jednak o niepraworządnym charakterze przepisu odsyłającego do nieistniejącej (nawet) normy. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26.04.2006r., sygn. IV SA/Wr 305/05 nie publ.).

W tej sytuacji nie można zgodzić się z zarzutami skargi dotyczącymi niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji ze względu na powołanie się organu na przepis § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wskazana w motywach zaskarżonej decyzji Polska Norma PN-75/M/78711 Szafy stalowe na ubrania, o której mowa w załączniku do nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 lutego 1994r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm i norm branżowych, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, nie jest - jak wyżej wspomniano - obowiązującym przepisem prawa. Wskazać należy, że ustawa o normalizacji zawiera definicję normy rozumianą jako dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, ustalający - do powszechnego i wielokrotnego stosowania - zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się o różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzający do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie. Z samej zaś istoty normalizacji w sensie uniwersalnym wynika działanie zmierzające do uzyskania najlepszego, w danych okolicznościach, skutku we wskazanej sferze życia. Trafnie organ wskazał na obowiązek zapewnienia w szatni odzieży własnej i roboczej zarówno dla mężczyzn jak i dla kobiet, pracowników skarżącej Spółki, jak również pracowników laesingowanych, warunków spełniających wymagania Polskiej Normy z uwagi również na treść regulacji zawartej § 111 ust. 1 w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169, poz. 1650), który przewiduje obowiązek pracodawcy do zapewniania pracownikom pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu wymagania dla tych pomieszczeń, w tym szatni, określa załącznik nr 3 powołanego rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę podany na wstępie charakter wskazanych regulacji jako elementu instytucji ochrony pracy należy zgodzić się z argumentami organów orzekających w sprawie, że sporny przepis ma charakter instrukcyjny, a polska norma stanowi swoistą "wytyczną (...) zmierzającą do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie". Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu, że ustawodawca w sposób zamierzony nie wskazał w przywołanym pod decyzjami przepisie § 8 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp, która z Polskich Norm ma zastosowanie przy urządzaniu przez pracodawcę szatni pracowniczych, gdyż to warunki pracy, stopień i charakter zabrudzeń lub też potrzeba zachowania szczególnej czystości w czasie prowadzenia procesu technologicznego stanowią podstawowe kryterium przy podejmowaniu decyzji o rodzaju szafek (metalowe, drewniane lub też inne) zastosowanych w szatni. Niezależnie od materiału, z którego wykonywane są szafki, przeznaczone do przechowywania odzieży własnej pracowników oraz odzieży roboczej i ochronnej, to szafki te powinny mieć przede wszystkim optymalne wymiary w celu zapewnienia właściwego przechowywania odzieży, i to zarówno odzieży ochronnej, jak i odzieży własnej wszystkich pracowników (stałych i leasingowanych), co należy do obowiązków pracodawcy. Nie można w świetle tego skutecznie stawiać organowi zarzutu naruszenia prawa przez odwołanie się do określonej Polskiej Normy, która w przekonaniu organu - w świetle tego, co powiedziano wyżej - w sposób optymalny zapewnia realizację spoczywającego na pracodawcy obowiązku stworzenia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Kwestią podstawową jest przy tym potrzeba zapewnienia w zakładzie prac szafek o optymalnych wymiarach, zaś drugorzędną - rodzaj materiału, z którego szafki maja być wykonane. Z niekwestionowanych przez stronę skarżącą prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca Spółka nie wywiązała się z ciążących na niej jako pracodawcy, z mocy wyżej wskazanych przepisów prawa, obowiązku zapewnienia pracownikom szafek na odzież odpowiadających optymalnym w tych warunkach wymiarom.

Za nietrafny także uznać należy podniesiony w skardze zarzut nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji prawnej i technicznej możliwości realizacji obowiązków wynikających z owej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że w świetle utrwalonej już w tym względzie praktyki sądowej odroczenia (przesunięcia w czasie) przez pracodawcę terminu realizacji obowiązku wynikającego z nakazu inspektora pracy nie uzasadniają leżące po stronie pracodawcy względy ekonomiczne. Zważyć należy, że rozpatrując odwołanie organ II instancji zmienił zaskarżone odwołaniem decyzje w zakresie terminu realizacji obowiązku wynikającego z owych decyzji i wskazał nowy termin, który w jego ocenie jest realnym terminem realizacji nałożonych obowiązków. Orzeczenie organu w tym zakresie, zważywszy przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywy, uznać należy za prawidłowe.

Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.