Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2239/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 31 ust. 3, art. 61 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 381 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1620
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant referent stażysta Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części w której odmawia udostępnienia wykazu wniosków, informacji o ocenach recenzentów i recenzentek co do poszczególnych wniosków oraz skanu listy rankingowej wniosków, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki decyzją z [...] kwietnia 2021 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) oraz art. 15 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1620, ze zm.), art. 381 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), odmówił udostępnienia Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...]:

a) wykazu wniosków, złożonych w konkursie programu pod nazwą "[...]" (wykaz obejmujący informacje w zakresie co najmniej: wnioskodawcy, tytułu projektu oraz kierownika projektu),

b) informacji o ocenach recenzentów i recenzentek co do poszczególnych wniosków złożonych w konkursie, listy recenzentów zewnętrznych (imię, nazwisko, tytuł lub stopień naukowy),

c) skanu listy rankingowej ocenionych wniosków, którą zespół specjalistyczny przedłożył Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego,

zgodnie z jego wnioskiem z [...] października 2016 r.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z [...] grudnia 2016 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 15 ustawy z dnia 30 kwietnia 2020 r. o zasadach finansowania nauki, odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji, zgodnie z wnioskiem z [...] października 2016 r., a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu [...] stycznia 2017 r. wydał decyzję (nr [...]), którą na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy swoją dotychczasową decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 457/17 uwzględnił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] i uchylił decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] stycznia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 2016 r. Sąd podał, że z art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki wynika, że nie mogą być ujawnione wnioski, recenzje, umowy oraz raporty, a nadto na podstawie art. 15 ust. 3 tej ustawy - dane o osobach recenzentów i ekspertów oceniających w danym (konkretnym) postępowaniu wnioski o przyznanie środków finansowych na realizację zadań. Żadna z żądanych informacji nie mieści się w dyspozycji art. 15 ust. 1 lub 3 u.o.z.f.n. Skarżący nie żądał bowiem wniosków, recenzji umów i raportów z realizacji ww. zadania ani też nie chciał, aby mu udostępnić listę recenzentów, którzy oceniali dane zadanie. Jego pytania mają charakter pytań o postępowanie, natomiast nie dotyczą w żaden sposób danych wymienionych w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach finansowania nauki. W konkluzji Sąd stwierdził, że został naruszony art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego od tego wyroku, wyrokiem z 3 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 282/18, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd II instancji stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał dość precyzyjnej oceny poszczególnych informacji w aspekcie art. 15 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zapatrywanie wnoszącego skargę kasacyjną (Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego), że lista recenzentów zewnętrznych, której udostępnienia domaga się Stowarzyszenie, jest objęta tajemnicą przedsiębiorstwa na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki. Przepis ten bowiem w swej ogólności odnosi się do danych podmiotów oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych, niezależnie od tego, czy dane zadanie zostało już zrealizowane z udziałem środków na naukę.

Z kolei wniosek o udostępnienie informacji w zakresie wykazu wniosków złożonych w konkursie należałoby rozważyć w kontekście treści art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, przy jednoczesnym odniesieniu powyższego do innych ograniczeń prawa do informacji publicznej. Każdy zatem z poszczególnych elementów objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej wymaga odrębnej oceny w kontekście gwarantowanego konstytucyjnie prawa dostępu do informacji publicznej, przy uwzględnieniu przewidzianych w tym zakresie wyjątków. Z powyższych względów za nieuzasadnioną należało uznać, zdaniem NSA, ogólną konstatację Sądu I instancji wobec sprecyzowanych we wniosku żądań o udostępnienie informacji publicznej, które wymagały odrębnej oceny w kontekście przesłanek ustalonych w art. 15 ustawy o zasadach finansowania nauki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 240/20, uchylił decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] stycznia 2017 r. Sąd I instancji powołując się na art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powtórzył za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że lista recenzentów zewnętrznych w konkursie programu pod nazwą "[...]" nie może być udostępniona Stowarzyszeniu (art. 15 ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki). W konsekwencji Sąd podał, że Minister prawidłowo odmówił udostępnienia Stowarzyszeniu listy recenzentów zewnętrznych z podaniem ich imienia, nazwiska, tytułu lub stopnia naukowego.

Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił natomiast dlaczego pozostałe informacje objęte wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia z [...] października 2016 r. (wykaz wniosków złożonych w konkursie, obejmujący informacje w zakresie co najmniej: wnioskodawcy, tytułu projektu oraz kierownika projektu), o ocenach recenzentów co do poszczególnych wniosków oraz lista rankingowa ocenionych wniosków) nie mogą być udostępnione w oparciu o art.15 u.o.z.f.n.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Edukacji i Nauki (następca prawny Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego – por. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji i Nauki, Dz.U. z 2020 r., poz. 1848), decyzją z [...] kwietnia 2021 r. wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz art. art. 381 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 104 k.p.a., odmówił udostępnienia Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] informacji publicznej zgodnie z jej wnioskiem z [...] października 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wykaz wniosków złożonych w konkursie (zawierający informacje w zakresie co najmniej: wnioskodawcy, tytułu projektu oraz kierownika projektu) "jest dokumentem o charakterze wynikowym, stworzonym z wyimków informacji, którym w całości przysługiwała ustawowa ochrona na podstawie art. 15 ust. 1 nieobowiązującej obecnie ustawy o zasadach finansowania nauki". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 9 listopada 2015 r. sygn. II SA/Kr 1082/15 wywiódł, że wnioski, recenzje, umowy i raporty z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę na mocy ustawy są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, a w konsekwencji organ administracji został zwolniony z obowiązku ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.).

Organ podał, że podobna ochrona przysługuje tym informacjom na mocy art. 381 ust. 1 obowiązującej ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W szczególności ochrona w powyższym zakresie przysługuje tytułom projektów z uwagi na to, że w warstwie leksykalnej zawierają hasłowo ujęty program zaplanowanych we wnioskach o dofinasowanie projektów badań oraz kierownikom projektów jako osobom dokonującym konceptualizacji projektów, a także wnioskodawcom, deklarującym poprzez fakt złożenia wniosku instytucjonalne wsparcie realizacji projektu uznanego za realny oraz wart podjęcia i możliwy do wykonania w jednostce zgłaszającej, pod warunkiem uzyskania wnioskowanego dofinansowania. W ocenie organu, ujawnienie tych informacji mogłoby stanowić naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Zdaniem organu informacje o ocenach recenzentów i recenzentek co do poszczególnych wniosków złożonych w konkursie wchodziły w zakres informacji podlegających ochronie ustawowej, która na mocy art. 15 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki przysługiwała wnioskom, recenzjom, umowom i raportom z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę i które stanowiły tajemnicę przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; podobna ochrona przysługuje tym informacjom na mocy obowiązującej ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (art. 381 ust. 1), przy czym ocena, w tym także punktowa wniosku, jest istotną częścią opinii formułowanej przez recenzentów. W ocenie organu ujawnienie ocen wniosków mogłoby narazić składające podmioty na szkody, polegające na możliwości wykorzystania informacji przez inny podmiot do realizacji własnych zadań, pozwalających na uzyskanie korzyści gospodarczych, a zatem potencjalnie konkurencyjnych w stosunku do wniosków zgłoszonych i ocenionych w konkursie. Ponadto, zdaniem Ministra, poufność powyższych informacji została zagwarantowana ustawowo i nie wymagała podjęcia dodatkowych czynności ze strony recenzentów. Jednym z podstawowych celów ustawy jest zagwarantowanie przejrzystości systemu finansowania nauki, zgodnie z zasadami wydatkowania środków publicznych określonymi w ustawie 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.) oraz implementacja takich mechanizmów, aby z budżetu państwa były finansowane tylko badania naukowe najwyższej jakości, dlatego wprowadzenie instytucji recenzenta ma na celu zapewnienie obiektywnej, merytorycznej oceny wniosków przez osoby wyróżniające się wiedzą specjalistyczną. Poufność danych recenzentów nie pozwala na wywieranie na nich nacisku przez osoby zainteresowane pozytywną oceną wniosków, a w przypadku oceny negatywnej - na potencjalną nieprzychylność środowiska zawodowego.

W zakresie udostępnienia skanu listy rankingowej wyjaśniono, że lista rankingowa nie jest zamkniętą całością, stanowi element dokumentacji powstałej w trakcie procedury konkursowej. Lista rankingowa jest dokumentem o charakterze wynikowym, stworzonym z wyimków informacji, którym w całości przysługiwała ustawowa ochrona na mocy art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki oraz przysługuje obecnie na podstawie art. 381 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z art. 381 ust 2 tej ustawy, dokumenty wytworzone w toku prac zespołu doradczego, o którym mowa w art. 341, dotyczące zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w ust. 1, nie stanowią informacji publicznej. Lista rankingowa jest dokumentem wytworzonym w toku prac Zespołu specjalistycznego do spraw oceny wniosków w ramach programu pod nazwą "[...]" powołanego zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 22 kwietnia 2016 r. (M. P. z 2015 r. poz. 1058). Do zadań Zespołu, zgodnie § 3 ust. 5 zarządzenia, należało przygotowanie i przedstawienie Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego listy rankingowej ocenionych wniosków wraz z rekomendacjami dotyczącymi ich finansowania. W poprzednim stanie prawnym Zespół specjalistyczny pełnił funkcje doradcze, które obecna ustawa w art. 341 przypisała zespołom doradczym.

Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną decyzję Ministra Edukacji i Nauki z [...] kwietnia 2021 r.

Stowarzyszenie zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 15 ust 1 ustawy o zasadach finansowania nauki i wniosło o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniosło, m. in. że zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie prawa do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Ograniczenia prawa do informacji publicznej zostały wymienione, m. in. w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, która jako wyjątek od zasady jawności życia publicznego nie powinna być interpretowana rozszerzająco ). Wobec tego, zdaniem skarżącego, art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki, który stanowi, że wnioski, recenzje i raporty z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę, stanowią tajemnicę przedsiębiorstw, powinien być interpretowany ściśle. Dlatego też nie ma podstaw do zastosowania tego przepisu do "informacji o charakterze wynikowym".

Trudno także uznać za słuszne twierdzenia, że celem ustawodawcy było objęcie tajemnicą przedsiębiorcy tytułów projektów, danych wnioskodawców, kierowników projektów oraz ocen przyznanych wnioskom, ponieważ nie posiadają one wartości gospodarczej. Ponadto część z tych informacji została upubliczniona na stronach internetowych uczestników konkursu, co także podważa zasadność odmowy ich udostępnienia.

Stowarzyszenie dodało, że nie ma także podstaw do zastosowania art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki do informacji o ocenach projektów dokonanych przez recenzentów.

Na zakończenie strona skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom organu nieudostępnienie spornych informacji nie ma nic wspólnego z zasadą przejrzystości finansowania nauki, a wręcz przeciwnie, będzie prowadziło do odwrotnych skutków.

Minister Edukacji i Nauki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Minister Edukacji i Nauki, powołując się m. in. na art. 15 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki i na art. 381 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce odmówił Stowarzyszeniu [...] udostępnienia żądanych we wniosku z dnia [...] października 2016r. informacji publicznych, obejmujących:

a) wykaz wniosków, złożonych w konkursie programu pod nazwą "[...]" (wykaz obejmujący informacje w zakresie co najmniej: wnioskodawcy, tytułu projektu oraz kierownika projektu),

b) informacje o ocenach recenzentów i recenzentek co do poszczególnych wniosków złożonych w konkursie, listę recenzentów zewnętrznych (imię i nazwisko, stopień naukowy),

c) skan listy rankingowej ocenionych wniosków, którą zespół specjalistyczny przedłożył Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Zdaniem organu informacje, o których mowa w pkt. a są informacjami pochodzącymi z wniosków złożonych w konkursie, które podlegają w całości ochronie przewidzianej w art. 15 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki i dlatego nie podlegają udostępnieniu.

Na podstawie tego samego przepisu – art. 15 ust. 1 ustawy wyżej wymienionej, a także art. 381 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie podlegają udostępnieniu informacje o ocenach recenzentów i recenzentek co do poszczególnych wniosków (pkt b), ponieważ według organu ocena, nawet punktowa jest istotną częścią opinii formułowanej przez recenzentów.

Odnosząc się do kwestii udostępnienia listy rankingowej ocenionych wniosków (pkt c) organ stwierdził, że lista stanowi element dokumentacji powstałej w trakcie procedury konkursowej, jest dokumentem o charakterze wynikowym, stworzonym z wyimków informacji, którym w całości przysługiwała ochrona na podstawie art. 15 ust. 1 "starej" ustawy z 2010 r. Podobna ochrona przysługuje tym informacjom na podstawie art. 381 ust. 2 "nowej" ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jako że lista jest dokumentem wytworzonym w toku prac zespołu do spraw oceny wniosków.

Z sentencji decyzji i z jej uzasadnienia wynika, że organ dokonał oceny żądań zawartych we wniosku jednocześnie na podstawie przepisów dwóch aktów prawnych, jednego obowiązującego w chwili złożenia wniosku (art. 15 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki) i drugiego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonej decyzji (art. 381 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).

Nie ulega wątpliwości że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na podstawie przepisów prawnych ustawy, która została uchylona i zarazem na podstawie przepisów ustawy, które zastąpiły przepisy uchylone, nie jest prawidłowe. Można się jedynie domyślać, że organ dopuszczając się tego uchybienia uznał, że regulacje "stara" i "nowa" w zasadzie pokrywają się treściowo, a więc ustawa obecnie obowiązująca nie zmienia zakresu informacji podlegających wyłączeniu spod udostępniania w stosunku do wyłączeń określonych w art. 15 ustawy z 2010 r.

Sąd jest jednakże zdania, że art. 381 u.P.s.w.i n. w znaczący sposób poszerza zakres informacji niepodlegających udostępnieniu w stosunku do zakresu informacji objętych treścią art. 15 ustawy o z.f.n.

W art. 381 ust. 1 u. P. s. w. i n. jest mowa o wnioskach, opiniach, umowach i raportach dotyczących zadań finansowanych ze środków finansowych, wymienionych w tym przepisie. Przepis art. 15 ust. 1 stanowi natomiast o wnioskach, recenzjach, umowach i raportach z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę. O ile więc "nowy" przepis obejmuje informacje – dokumenty dotyczące, inaczej mające jedynie związek z określonymi zadaniami, to "stary" przepis ograniczał dostęp do pewnych informacji pochodzących z etapu realizacji tych zadań. Niewątpliwie określenie "dotyczących zadań" (finansowanych z określonych środków finansowych) jest zakresowo szersze niż określenie "pochodzących z etapu realizacji tych zadań", co oznacza, że "nowy" przepis zawęził dostęp do informacji tego rodzaju.

W taki też sposób należy ocenić zmiany wprowadzone w art. 381 ust. 2 u.P.o s.w.i n. w stosunku do art. 15 ust. 2 u. o f.n. Art. 381 ust. 2, na który powołuje się organ w zaskarżonej decyzji, zwalnia z obowiązku udostępnienia wszystkie dokumenty wytworzone w toku prac zespołu doradczego, powołanego do oceny wniosków. Natomiast art. 15 ust. 2 u o f. n. dotyczył innej i węższej materii – tylko informacji o wynikach realizacji zadań finansowanych ze środków finansowych na naukę.

Porównanie art. 381 ust. 3 u. P. o s. w. i n. i art. 15 ust. 3 u. o f. n. pod względem ograniczenia dostępu do informacji wskazuje, że w zasadzie zakres przedmiotowy tych przepisów się nie różni. Istotna jest natomiast zmiana kwalifikacji tych informacji z punktu widzenia ich nieudostępniania. W art. 381 ust. 3 uznaje się je za informacje, które nie podlegają ujawnieniu i nie stanowią informacji publicznej. W art. 15 ust. 3 "starej" ustawy stanowiły one informacje niepodlegające udostępnieniu. Nie jest to zmiana jedynie werbalna. Użycie w art. 381 ust. 3 sformułowania (informacje) "nie podlegają ujawnieniu" oznacza, zdaniem Sądu, zaostrzenie rygorów ochrony tych informacji przed udostępnieniem, jako że może być interpretowane jako ich podporządkowanie surowym regułom ochrony informacji niejawnych, określonym w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych.

Przedstawione rozważania potwierdzają tezę, że zmiany w zakresie dostępu do informacji publicznej dokonane w art. 381 ust. 1 – 3 u. P. o s. w. i n. spowodowały ograniczenie dostępu do takich informacji, w stosunku do regulacji poprzednio obowiązującej – art. 15 ust. 1 - 3 u. o f. n.

W związku z tym należałoby odnieść się do kwestii intertemporalnych, rozstrzygnąć, które przepisy prawne, "stare" czy "nowe", powinny mieć zastosowanie do wniosku o udostępnienie informacji publicznej złożonego pod rządami "starej" ustawy, załatwionego zaś (zaskarżoną decyzją), wydaną pod rządami "nowej" ustawy.

Trzeba podkreślić, że w rozpatrywanym przypadku kwestii tej nie rozstrzygnął ustawodawca. Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w art. 169 pkt 4 uchyliła ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki - z dniem wejścia w życie ustawy wprowadzającej, nie przewidując rozwiązań przejściowych.

W polskim porządku prawnym w zasadzie nie ma żadnych generalnych norm prawa międzyczasowego, które można by zastosować również do sytuacji i stosunków prawnych ze sfery materialnego prawa publicznego (w odniesieniu do stosunków cywilnoprawnych takie normy międzyczasowe zawiera ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny).

W Konstytucji RP można znaleźć uzasadnienie zarówno dla starej rzymskiej zasady tempus regit actum, według której skutki zdarzenia prawnego ocenia się według przepisów prawa materialnego obowiązujących w chwili gdy dane zdarzenie nastąpiło, jak i zasady bezpośredniego działania ustawy nowej. W orzecznictwie, zwłaszcza orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wypracowano kilka reguł intertemporalnych, jednakże żadna z nich nie ma charakteru bezwzględnego.

Warto zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 marca 1993 r. , K 9/92, (OTK z 1993, nr 1, poz. 6), podkreślił, że zasada państwa prawnego wymaga, by zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych, a co najmniej odpowiedniej vacatio legis. W innym wyroku TK stwierdził, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (wyrok z dnia 8 listopada 2006 r., K 30/06 (OTK-A.2006 nr 10, poz. 149).

Odnosząc te ogólne uwagi dotyczące reguł intertemporalnych do rozpatrywanej sprawy należałoby przede wszystkim ustalić, co jest tym zdarzeniem prawnym, którego skutki podlegają ocenie według takiego czy innego prawa (nowego albo starego). W związku z tym wymaga podkreślenia, że przedmiotem sprawy jest realizacja przysługującego z mocy Konstytucji prawa do tzw. informacji publicznej, prawa, które nie wymaga konkretyzacji w drodze indywidualnego rozstrzygnięcia o tym prawie (przyznającego to prawo). Jego realizacja następuje bowiem przez faktyczne udostępnienie żądanych informacji w formie tzw. czynności materialno- technicznej. Na tej podstawie można powiedzieć, że miarodajną dla oceny zastosowania określonych przepisów prawnych w takiej sprawie jest data wystąpienia z wnioskiem (żądaniem) o udzielenie określonej informacji publicznej. Skutkiem tego wniosku - zdarzenia prawnego jest powstanie indywidualnego stosunku publicznoprawnego, którego treścią jest, po stronie adresata żądania, obowiązek udzielenia wnioskodawcy określonej informacji. Zdaniem Sądu wynika z tego dość oczywisty wniosek: skoro skutki prawne wniosku o udzielenie informacji publicznej powstają z chwilą zgłoszenia żądania o udzielenie określonej informacji, to wniosek zawierający takie żądanie podlega ocenie według prawa obowiązującego w chwili jego złożenia. Można dodać, że pogląd odmienny, według którego obywatelskie prawo dostępu do informacji publicznej należy oceniać według zmienionych przepisów prawa, ograniczających dostęp do informacji, wprowadzonych po złożeniu wniosku i obowiązujących w chwili wydania decyzji odmawiającej udzielenia informacji, naruszałby wyprowadzaną z art. 1 Konstytucji RP zasadę zaufania obywatela do państwa i do prawa.

Zakres informacji publicznej, stanowiącej przedmiot prawa do informacji przewidzianego w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji określa bezpośrednio Konstytucja, a nie ustawa zwykła. W drodze ustawy zwykłej mogą być jednakże wprowadzone ograniczenia tego prawa, wyłącznie z ważkich względów, wskazanych w art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Art. 60 ust. 3. Konstytucji RP stanowi, że ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Natomiast według art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Z tych przepisów konstytucyjnych wynikają istotne dyrektywy interpretacji przepisów ustawowych, wprowadzających ograniczenia dostępu do informacji publicznej. Ze względu na to, że takie przepisy ograniczające mają charakter odstępstw, wyjątków od zasady, muszą być poddane ścisłej czy nawet wąskiej wykładni (patrz Izdebski H. w : Izdebski Hubert, Zieliński Jan Michał, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021).

Mając to na uwadze Sąd uznał, że organ powołując się na art. 15 ust. 1 u. o z. f. n. dokonał błędnej oceny informacji wskazanych w pkt a, b i c wniosku o udzielenie informacji publicznej. Trzeba podkreślić, że organ odróżnia informację w postaci wniosków złożonych w konkursie od informacji – wykazu wniosków złożonych w konkursie, a także informacje – opinie recenzentów od ocen recenzentów co do złożonych wniosków. Stwierdza bowiem, że te drugie informacje, objęte wnioskiem, stanowią wyimki, czy pochodzą z informacji, które w całości podlegają ochronie przed udostępnieniem na podstawie art. 15 ust. 1 u. o z. f. n. Inaczej mówiąc, organ prezentuje zasadę, że "jeżeli nie można żądać więcej informacji, to tym samym nie można żądać mniej". Jeżeli nie można żądać, np. informacji w postaci wniosku zgłoszonego w konkursie, to nie można żądać informacji obejmującej jedynie wykaz tych wniosków, i dalej – jeżeli w świetle art. 15 ust. 1 u. o z. f. n. nie można żądać opinii albo recenzji dotyczących wniosków, to nie można również żądać, pewnych elementów tych opinii (recenzji) – ocen wniosków wystawionych przez recenzentów.

Zdaniem Sądu dokonana przez organ wykładnia przepisów art. 15 ust. 1 u. o z. f. n. ma charakter rozszerzający. Jest zatem sprzeczna z przedstawionymi wyżej dyrektywami wykładni przepisów ograniczających konstytucyjne prawo dostępu do informacji publicznej. Niezwykle trudno znaleźć we wspomnianych, konstytucyjnych przesłankach dopuszczających wprowadzanie drogą ustawy ograniczeń dotyczących wolności i praw obywatelskich, w tym prawa dostępu do informacji publicznej, uzasadnienia dla znaczących ograniczeń w dostępie do informacji publicznej o zasadach rozdysponowania pieniędzy publicznych, wprowadzonych w ustawie z 30 kwietnia 2010 r o zasadach finansowania nauki i obecnie w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Z tego również względu przyjęta przez organ wykładnia przepisów art. 15 ust. 1- 3 u. o z. f. n. i art. 381 ust. 1 – 3 u. P. s. w. i n.. nie zasługuje na akceptację.

Stwierdzenie organu, że jednym z podstawowych celów ustawy jest zagwarantowanie przejrzystości systemu finansowania nauki, zgodnie z zasadami wydatkowania środków publicznych określonymi w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz implementacja takich mechanizmów, aby z budżetu państwa były finansowane tylko badania naukowe najwyższej jakości, nie wydaje się przekonywające w konfrontacji z zaprezentowaną w rozpoznawanej sprawie praktyką stosowania tych przepisów, która polega na wyłączeniu spod kontroli społecznej decydowania o tym, komu, za co i w jakiej wysokości przyznaje się środki publiczne.

Sąd nie podziela również stanowiska organu co do prawnej oceny informacji w postaci rankingu ocenianych wniosków, dokonanej na podstawie art. 15 ust. 1 u. o z. f. n. i art. 381 ust. 2 u. P. o s. w. i n. Już była o tym mowa, że przepis art. 381 ust. 2 "nowej" ustawy nie może mieć w tej sprawie zastosowania. Ta informacja nie mieści się też w zakresie wyłączeń przewidzianych w art. 15 ust. 1 u. o z. f. n. Organ stwierdził, że lista rankingowa jest dokumentem o charakterze wynikowym, a więc pochodnym informacji, którym w całości przysługiwała ochrona na podstawie art. 15 ust. 1 "starej" ustawy, przyznał więc, że nie jest informacją wprost wymienioną w tym przepisie.

Na zakończenie należy przypomnieć, że organ zgodnie z art. 15 ust. 3 u. o z. f. n. odmówił udzielenia informacji w postaci listy recenzentów zewnętrznych obejmującej imię, nazwisko, tytuł lub stopień naukowy recenzenta. Kwestia ta została już rozstrzygnięta w wydanym w tej sprawie wyroku NSA z 3 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 282/18.

Przedstawione rozważania faktyczne i przepisy prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona przez Stowarzyszenie decyzja Ministra Edukacji i Nauki z [...] kwietnia 2021 r. w części w której odmawia skarżącemu udostępnienia wykazu wniosków, złożonych w konkursie programu pod nazwą "[...]", informacji o ocenach recenzentów i recenzentek co do poszczególnych wniosków złożonych w konkursie oraz skanu listy rankingowej ocenionych wniosków, nie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu. W pozostałym zakresie Sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy procesowej, oddalił skargę, mając na uwadze, że o zasadności odmowy udostępnienia skarżącemu Stowarzyszeniu listy recenzentów zewnętrznych obejmującej imię, nazwisko, tytuł lub stopień naukowy recenzenta wypowiedział się NSA w wyroku z 3 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 282/18. Orzeczenie o kosztach postępowania (pkt 3 wyroku) zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.