Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2166/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31 § 1, art. 156 § 1, art. 157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiej I. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej Ogólnopolskiej I. w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia własnego z dnia [...] lipca 2008 r., którym w oparciu o art. 31 § 2 kpa, po rozpoznaniu żądania Ogólnopolskiej I. z siedzibą w W., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2007 r., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie niezgodności wyrobów wprowadzanych przez Firmę T. SA z siedzibą w T., z zasadniczymi wymaganiami w zakresie wtórnego przetwórstwa materiałowego oraz odzysku energii.

W uzasadnieniu organ wskazał, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (art. 31 § 1 kpa). Uzasadniając istnienie celów statutowych I. wskazała, że kształtuje i upowszechnia zasady etyki w działalności gospodarczej, a przede wszystkim opracowuje i doskonali normy rzetelnego postępowania w obrocie gospodarczym, w szczególności w zakresie gospodarki odpadami i recyklingu, w celu racjonalnej gospodarki, mając na względzie wymogi ochrony środowiska naturalnego człowieka i zasadę zrównoważonego rozwoju. Jako zasadnicze zadania podała reprezentowanie interesów zrzeszonych w I. członków i działanie na rzecz ochrony środowiska przez: dążenie do tworzenia ogólnopolskich systemów pozyskiwania odpadów do powtórnego wykorzystania, wypracowywanie sposobów finansowania selektywnej zbiórki odpadów, ogólnopolską edukację społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki odpadami. Z dokumentów przedstawionych przez I. nie wynika, że cele statutowe tej organizacji, skupiającej podmioty zajmujące się recyklingiem odpadów, są powiązane merytorycznie z postępowaniem, w którym ustala się, czy opakowania produkowane przez Firmę o obecnej nazwie T. Sp. z o.o. Sp. komandytowa są zgodne z wymogami, czy też należy nie dopuścić do ich dalszej produkcji. I., reprezentując interesy gospodarcze zrzeszonych w niej firm recyklingowych, w

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

ocenie organu nie wykazała, że działa w interesie społecznym. Przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadnienie interesu społecznego Izby sprowadza się przede wszystkim do ponownego wymienienia zarzutów odnoszących się do decyzji w sprawie niezgodności z zasadniczymi wymaganiami wyrobów firmy T., a załączona opinia prawna dotyczy obowiązków prawnych związanych z wykorzystaniem opakowań i postępowania z odpadami opakowaniowymi i w żaden sposób nie potwierdza działania I. w interesie społecznym. Twierdzenie, że interes społeczny I. w żądaniu wszczęcia postępowania polega na zapewnieniu przestrzegania obowiązującego prawa, w szczególności przepisów ustawy o systemie oceny zgodności przez organy postępowania administracyjnego, powołane do jego stosowania i podmioty obrotu gospodarczego, w dziedzinie objętej działaniem I., organ ocenił w świetle dokumentu "Apel [...]" z dnia [...] sierpnia 2006 r. (dalej Apel), przedstawionego przez I. w pierwotnym wniosku o wszczęcie postępowania. Z dokumentu tego wynika w istocie troska o koszty, jakie mogą ponosić krajowi recyklerzy w razie poddawania recyklingowi opakowań PET z etykietami PCV. I. nie potwierdziła, że za żądaniem wszczęcia postępowania przemawia interes społeczny, ale tylko partykularny, ekonomiczny interes wąskiej grupy przedsiębiorców. Odnosząc się do wniosku I. o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 157 § 2 kpa, organ wskazał, że podstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania na żądanie I. w sprawie nieważności decyzji był art. 31 § 2 kpa. Wynikało to z faktu, że treść skargi z [...] maja 2008 r., złożonej w trybie art. 221 i 227 kpa, wskazywała na składanie przez I. wniosku o stwierdzenie nieważności owej decyzji [...] WIOŚ, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 kpa). Wniosek składany przez organizację społeczną mógł być rozpatrzony tylko w trybie art. 31 § 1 kpa. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie wskazywanego przez I. art. 235 § 1 kpa, może zostać uwzględnione, gdy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności (art. 235 § 2 kpa). Gdy I. nie jest stroną postępowania w sprawie niezgodności z zasadniczymi wymaganiami wyrobów wprowadzanych przez T. SA, co umożliwiałoby jej na podstawie art. 157 § 2 kpa wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji WIOŚ w K. z [...] grudnia 2007 r., kwestia wszczęcia tego postępowania z urzędu, pozostawiona jest wyłącznie organowi administracyjnemu.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ogólnopolska I. w

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

W., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2008 r. Zaskarżonym postanowieniom strona skarżąca zarzuciła:

1). naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w

szczególności:

- art. 138 1 pkt 1 kpa, poprzez uczynienie z niego wyłącznej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w formie postanowienia, wydanego w wyniku wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa, bez przywołania tegoż przepisu,

-art. 157 § 3 kpa, poprzez rozstrzygnięcie sprawy postanowieniem, podczas, gdy przepis ten, jako szczególny w stosunku do art. 31 § 1 i 2 kpa, przewiduje dla odmowy wszczęcia postępowania formę decyzji, także w przypadku, gdy wnioskodawcą jest organizacja społeczna. Zdaniem skarżącego tryb przewidziany w art. 157 kpa, jest bowiem trybem szczególnym wobec przewidzianego w art. 31 kpa trybu wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej. Jedynie legitymację organizacji społecznej do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania należy oceniać na podstawie art. 31 § 2 kpa,

* art. 157 § 2 w zw. z art. 28 kpa, poprzez nie uznanie skarżącego za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. - Delegatura w N. z dnia [...].12.2007 r., pomimo ewidentnego interesu prawnego zrzeszonych w nim członków w stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji, polegającego na konieczności dostosowania swoich linii produkcyjnych do przetwarzania odpadów niezgodnych z zasadniczymi wymaganiami,

* art. 157 § 2 kpa, poprzez nie wszczęcie z urzędu postępowania, nawet przy uznaniu braku interesu prawnego skarżącego w sprawie, wobec powzięcia, na skutek skargi, wniesionej w trybie art. 235 § 1 w związku z art. 233 kpa, wiarygodnych informacji o podstawach do stwierdzenia nieważności omawianej decyzji.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała między innymi, iż pierwotnie postępowanie prowadzone było na skutek złożenia przez skarżącego, w trybie art. 235 § 1 w związku z art. 233 kpa, skargi na nienależyte wykonywanie zadań, naruszenie praworządności oraz naruszenie interesów członków zrzeszonych w Ogólnopolskiej I., przez [...]

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. - Delegatura w N. w postępowaniu administracyjnym o sygnaturze [...], w sprawie niezgodności z zasadniczymi wymaganiami w zakresie wtórnego przetwórstwa materiałowego oraz odzysku energii wyrobów wprowadzanych przez Firmę T. S.A. Tymczasem Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wskazując jako podstawę prawną wyłącznie art. 31 § 2 kpa, odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania uznając, iż skarżący nie wykazał przesłanek wystąpienia o wszczęcie postępowania przez organizację społeczną, wymienionych w dyspozycji art. 31 § 1 kpa. Jeśli już - organ winien był odmówić wszczęcia postępowania.

Strona skarżąca zarzuciła organowi, iż pomimo jej wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie skargowym organ nie wszczął z urzędu postępowania w trybie art. 157 § 2 kpa, w związku z powzięciem, przez ten organ wiarygodnych informacji o istniejących podstawach do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Skarżąca dalej wskazała, iż niewątpliwy interes społeczny w wystąpieniu z przedmiotową skargą, sprowadza się do konieczności wyeliminowania skutków społeczno-gospodarczych, jakie pociągnęła za sobą przedmiotowa decyzja umarzająca. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja zapewniła jej adresatowi, niczym nie ograniczoną, możliwość wprowadzania na rynek opakowań niezgodnych z zasadniczymi wymaganiami. W interesie społecznym leży, aby produkt posiadał deklarację zgodności sporządzoną w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami. Skarżąca wywodzi, że na skutek niewłaściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, doszło do błędnego zastosowania prawa materialnego. Tym samym, w sposób rażący naruszona została zasada praworządności (art. 6 kpa), zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa) oraz zasada prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), wedle której w toku postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W dalszej kolejności skarżąca wskazała, iż Główny Inspektor Ochrony Środowiska, szeroko analizując brak wykazania przez Izbę interesu społecznego i kończąc te rozważania konkluzją o reprezentowaniu wyłącznie interesów swoich członków, nie wziął w żaden sposób pod uwagę, iż właśnie z uwagi na te interesy, członkowie Izby, reprezentowani przez skarżącą posiadają samoistną legitymację w wystąpieniu z przedmiotowym wnioskiem w trybie art. 157 kpa, jako strona tego

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, pomimo, że nie byli stroną postępowania, którego wzruszenia żądają.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 4 maja 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2099/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając jej zarzuty za nietrafne.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał w szczególności, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem z [...] października 2008 r. był art. 31 kpa. Wprawdzie w toku postępowania, I. domagała się ewentualnego wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WIOŚ z [...] grudnia 2007 r. z urzędu w oparciu o skargę wniesioną w trybie art. 235 kpa, to trybów tych nie należy łączyć i utożsamiać, inne są bowiem podstawy i przesłanki wszczęcia postępowania na podstawie art. 31 kpa, a inne w oparciu o art. 235 kpa. W niniejszej sprawie organ rozstrzygał żądanie skarżącej w zakresie wszczęcia postępowania jedynie w oparciu o art. 31 kpa, i tylko w takim zakresie Sąd obligowany był dokonać kontroli zgodności z prawem wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Z regulacji art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 kpa wynika, że organizacja społeczna może wystąpić o wszczęcie postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, gdy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: postępowanie jest uzasadnione celami statutowymi organizacji i przemawia za tym interes społeczny. Przepis ten może mieć zastosowanie tylko, gdy postępowanie "dotyczy innej osoby" - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tej osoby lub która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Przedmiotem postępowania, umorzonego decyzją z [...] grudnia 2007 r. było określenie, czy opakowania jednostkowe - butelki PET z etykietą PCV, spełniają zasadnicze wymagania, o których mowa w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.) w zakresie recyklingu materiałowego i odzysku energii. W uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2007 r. I. wskazała postanowienie § 1 pkt 3 statutu, zgodnie z którym I. kształtuje i upowszechnia zasady etyki działalności gospodarczej, a przede wszystkim opracowuje i doskonali normy rzetelnego postępowania w obrocie gospodarczym w szczególności w zakresie gospodarki odpadami i recyklingu w celu racjonalnej gospodarki, mając na względzie wymogi ochrony środowiska naturalnego człowieka

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

oraz zasadę zrównoważonego rozwoju. Wskazano, że zgodnie z § 2 pkt 1 ppkt 1 i 2 statutu, do podstawowych zadań I. należy w szczególności: 1. reprezentowanie interesów zrzeszonych w Izbie członków i samorządu gospodarczego wobec administracji publicznej; 2. działanie na rzecz ochrony środowiska przez: dążenie do tworzenia ogólnopolskich systemów pozyskiwania odpadów do powtórnego wykorzystywania, wypracowanie sposobów finansowania selektywnej zbiórki odpadów, ogólnopolską edukację społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki odpadami. Wskazując na cel społeczny, skarżąca argumentowała, że kwestionowana przez nią decyzja z [...] grudnia 2007 r. w sposób rażący narusza prawo, co z kolei w jej ocenie godzi w interes społeczny. Opiera się ona na opinii biegłego, która w sposób szczątkowy wypowiada się o zgodności spornych opakowań. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ, możliwość żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2007 r., wynika z celów statutowych I. Może ją ona wywodzić z celu określonego w § 2 pkt 1 ppkt 1 statutu. Zakres tego umocowania jest tak szeroki, że odnosi się do każdego rodzaju interesów, jakim legitymować się mogą członkowie I. - zarówno do interesu prawnego, jak i faktycznego. Przedsiębiorcy zrzeszeni w I., prowadzący działalność m.in. związaną z recyklingiem odpadów, mają interes faktyczny (a nie prawny, jak wskazuje skarżąca), w kwestionowaniu ww. decyzji, bowiem jej rozstrzygnięcie może mieć wpływ na ich sytuację ekonomiczną. W ocenie Sądu, organ słusznie wskazał, że skarżąca nie wykazała, że za prowadzeniem postępowania przemawiać ma interes społeczny. W uzasadnieniu wniosku skarżąca ograniczyła się do przedstawienia wad prawnych, które w jej ocenie zawiera decyzja z [...] grudnia 2007 r. i przedłożyła Apel. O tym, czy decyzja rzeczywiście zawiera wady i czy są to wady rażące, skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności, decyduje organ w toku postępowania nieważnościowego i w tym zakresie wydaje stosowną decyzję. Organizacja społeczna, domagająca się wszczęcia postępowania w sprawie, winna wskazać, dlaczego uważa, że przeprowadzenie tego postępowania jest uzasadnione względami ochrony interesu społecznego, a nie grupy zrzeszonej w niej przedsiębiorców. Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 kpa nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym. Jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można stawiać go ponad interesem strony. Zdaniem Sądu, organ słusznie wywiódł, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja świadczy, że działa ona w interesie ekonomicznym przedsiębiorców zajmujących się recyklingiem; nie wskazuje na zamiar ochrony przez I. interesu społecznego. Niesłusznym jest zarzut, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 157 § 3 kpa, przez rozstrzygnięcie sprawy postanowieniem. W ocenie Sądu, art. 31 § 2 kpa należy uważać za przepis szczególny, który stanowi, że odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o żądanie organizacji społecznej, skierowane na podstawie art. 31 § 2 kpa, następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Wbrew zarzutom skargi, organ orzekający słusznie rozstrzygnął niniejszą sprawę postanowieniem. Za nie mający wpływu na treść rozstrzygnięcia Sąd uznał zarzut niepowołania w sentencji zaskarżonego postanowienia art. 127 § 3 kpa. Skoro z treści postanowienia wynika, że zostało ono wydane na skutek rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, nie budzi wątpliwości, że w sprawie zastosowanie znalazł art. 127 § 3 w zw. z art. 144 kpa.

W wyniku wniesionej przez Ogólnopolską I. z siedzibą w W. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 września 2010 r. (sygn. akt II OSK 1339/09) uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

NSA wskazał m.in., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym orzeczeniu nie dostrzegł, iż w przypadku, gdy podmiot składa żądanie w trybie art. 31 § 1 kpa, a treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 kpa wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winno zostać wszczęte z urzędu. Bezpodstawne przyjęcie, że skoro Główny Inspektor orzekał jedynie o żądaniu skarżącej w zakresie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 31 kpa, to Sąd I instancji zobligowany był dokonać kontroli zgodności z prawem tylko w tym zakresie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżony wyrok dotknięty jest także wadliwością ustaleń stanu faktycznego. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że cele statutowe określone w § 2 pkt 1 ppkt 1 statutu I., przemawiają za uznaniem, że I. może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2007 r.,

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

bowiem jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji (art. 31 § 1 pkt 1 kpa). Niezasadnie Sąd pominął cel statutowy, zawarty w § 2 pkt 1 ppkt 2 statutu, wskazujący, że do podstawowych zadań I. należy w szczególności: 2) działanie na rzecz ochrony środowiska przez: dążenie do tworzenia ogólnopolskich systemów pozyskiwania odpadów do powtórnego wykorzystania, wypracowywanie sposobów finansowania selektywnej zbiórki odpadów, ogólnopolską edukację społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki odpadami. Zdaniem NSA wyrok dotknięty jest sprzecznością istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem nie skontrolowania, czy organ ustalił stan faktyczny zgodnie ze stanem rzeczywistym.. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał za trafny wywód organu, że przedstawiona przez I. argumentacja świadczy, że działa ona w interesie ekonomicznym przedsiębiorców zajmujących się recyklingiem i nie wskazuje ona na zamiar ochrony przez I. interesu społecznego. Taka ocena jest dowolna - w interesie społecznym jest dążenie do stworzenia powszechnego systemu recyklingu odpadów opakowaniowych i oparcia go na takich zasadach, które uczynią możliwy odzysk i recykling odpadów opakowaniowych. W interesie społecznym jest bowiem, by taka działalność mogła odbywać się na masową skalę, przy możliwie najniższych kosztach ekonomicznych i społecznych. Argumentacja I., zarówno we wniosku z dnia [...] maja 2008 r., jak i w toku postępowania, wskazywała na te aspekty i na rażące naruszenie prawa poprzez wydanie decyzji z [...] grudnia 2007 r. Także zagadnienie kontroli decyzji z [...] grudnia 2007 r. w oparciu o art. 156 § 1 kpa przemawiało za uznaniem, że za uwzględnieniem wniosku Izby przemawia interes społeczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

Z art. 134 § 1 p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez stronę skarżącą. Przy czym reguła powyższa doznaje istotnej modyfikacji, która wynika z brzmienia art. 190 p.p.s.a., bowiem obecnie sąd I instancji proceduje w warunkach wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku uchylającego poprzedni wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przywołany przepis stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 3 września 2008r. (sygn. akt OSK 1311/07, Lex 510043) przez "ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego."

W niniejszej sprawie owa ocena prawna polega na jednoznacznym stanowisku sądu II instancji, że nawet gdy żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej składa podmiot w trybie art. 31 § 1 kpa, czyli organizacja społeczna, znajdzie zastosowanie art. 157 kpa. Oznacza to w konsekwencji konieczność rozważenia przez organ zasadności wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. Przy czym na ewentualną wadliwość decyzji musi wskazywać wniosek o wszczęcie postępowania w trybie art. 156 kpa złożony przez organizację społeczną, a nawet jak podkreślił NSA w swoim wyroku, gdy taki wniosek uprawdopodabnia podstawę nieważności. Przy takiej wykładni pozostają bez znaczenia przesłanki, od wystąpienia których organizacja społeczna może skutecznie żądać wszczęcia postępowania, określone w art. 31 § 1 kpa. Organ nie bada zatem celów statutowych organizacji społecznej, ani nie analizuje, czy przemawia za tym interes społeczny. Postępowanie ogranicza się do zbadania, czy wskazywane w żądaniu o wszczęcie postępowania przez organizację społeczną argumenty, przesłanki i okoliczności uprawdopodabniają wystąpienie jakiejkolwiek

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

podstawy nieważności decyzji administracyjnej, wymienionej w art. 156 § 1 kpa. Pozytywna odpowiedź na to zagadnienie obliguje organ do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. Samo wszczęcie nie przesądza o ostatecznym wyniku takiego postępowania, czyli nie jest równoznaczne z ustaleniem jakiejś wady. Otwiera jedynie drogę do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że rolą organu będzie zbadanie, czy wniosek Ogólnopolskiej I. z siedzibą w W. oraz pisma składane w dalszej kolejności wskazują na możliwość, że omawiana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2007r. może być dotknięta kwalifikowaną wadliwością uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.

Równoległy tok rozumowania, zaprezentowany w wyroku NSA, a ściśle powiązany z omówionym aspektem, podnosi, że wbrew ustaleniom sądu I instancji, Ogólnopolska I. jako organizacja społeczna wykazała, że jej udział uzasadniony jest nie tylko celami statutowymi - w tym zakresie NSA powołał się także na zapis Statutu [...] zawarty w § 2 pkt 1 ppkt 2 - ale także przemawia za tym interes społeczny. Jak wskazał: " W rozpatrywanej sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny uznał, że za uwzględnieniem żądania I. nie przemawiał interes społeczny, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, z naruszeniem art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. błędu tego nie wskazał. Działanie na rzecz ochrony środowiska zawsze leży w interesie społecznym." Dalej Sąd przytoczył zapis Statutu I., na który zwrócił wcześniej uwagę i wywiódł, że nie wynika z niego konkurencyjność interesów I., jej członków i spółki T. Zdaniem NSA także zagadnienie kontroli decyzji z 2007r. w oparciu o art. 156 § 1 kpa przemawiało za uznaniem, że za uwzględnieniem wniosku izby przemawia interes społeczny.

Mając na uwadze stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu powoływanego wyroku NSA należy stwierdzić, że Ogólnopolska I. jako organizacja społeczna uzasadniła swoje żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego zarówno celami statutowymi, jak i za jej żądaniem przemawia interes społeczny.

Tymi przesłankami będzie kierował się organ rozpoznając ponownie sprawę.

Sygn. akt IV SA/WA 2166/10

Skoro zaskarżone postanowienie naruszyło art. 31 kpa i art. 157 kpa, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. wzw. z art. 190 p.p.s.a, uchylić je.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.