Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 133/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 497/08 w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz J. W. kwotę 380 (słownie: trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2009r., sygn. IV SA/WA 497/08 oddalił skargę J. W. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wojewoda Dolnośląski postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., po rozpoznaniu wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - Oddział we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2006 r., określił pełen zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji polegającej na budowie autostrady [...]na odcinku Z. – K. (od km 0 + 000 do km 51 + 400 ). Podstawę prawną orzeczenia stanowił art. 49 ust. 1, ust. 1a, ust. 4, ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), przywoływanej dalej jako Prawo ochrony środowiska oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 26 września 2007 r. J. W. wystąpił do Ministra Środowiska z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia od powyższego postanowienia wskazując, iż po raz pierwszy z jego treścią zapoznał się w dniu 21 września 2007 r., a z pouczenia zawartego w postanowieniu dowiedział się, że przysługuje mu prawo złożenia zażalenia. Podniósł, iż ogłoszenie postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 32 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 19 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, gdyż Wojewoda nie ogłosił postanowienia wszystkim stronom postępowania (brak było jakichkolwiek obwieszczeń).

Jednocześnie J. W. złożył zażalenie, w treści którego wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r., podnosząc że jest właścicielem kilku nieruchomości położonych w gminie N. i B., a przedsięwzięcie polegające na budowie autostrady [...] na odcinku Z. – K. będzie realizowane m.in. na tychże nieruchomościach i okoliczność ta uprawnia do uznania go za stronę postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a. Podkreślił, że podzielenie nieruchomości, stanowiącej jego własność, na skutek wyznaczenia trasy planowanej autostrady A-[...] spowodowało, że utraciła ona jednolity geodezyjnie obszar, ponieważ powstały trzy odrębne działki, z których dwie pozostawione właścicielowi, są rozdzielone planowaną autostradą, co w konsekwencji powoduje, że przejazd z jednej działki na drugą może wynosić 20 km w jedną stronę. Ponadto wskazał, że przedmiotowa inwestycja narusza równowagę przyrodniczą w sposób opisany w zażaleniu.

W odpowiedzi na powyższe Minister Środowiska pismem z dnia z dnia 15 stycznia 2008 r., nr [...], stwierdził, że w postępowaniu o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięć o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, stroną jest jedynie wnioskodawca i tylko jemu służy zażalenie.

Ponadto organ wskazał, że instytucja przywrócenia terminu, przewidziana w kodeksie postępowania administracyjnego dotyczy sytuacji, w których adresat został wymieniony w rozdzielniku decyzji oraz stwierdził, iż nie można przyjąć, że istnieją przesłanki do przywrócenia terminu, jeżeli postanowienie w ogóle nie zostało skarżącemu doręczone, a o jego wydaniu dowiedział się z innych źródeł.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W., żądając uchylenia zaskarżonego aktu, a dotyczącego niedopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Wojewody Dolnośląskiego z dnia 1[...] czerwca 2006 r. i zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi J. W. podniósł, że Wojewoda Dolnośląski nie poinformował go o wydanym w dniu [...] czerwca 2006 r. postanowieniu, mimo że przedmiotem postępowania był szczegółowo wskazane nieruchomości stanowiące jego własność, na których ma być zrealizowany fragment autostrady A-[...] Z.-K. Natomiast Minister Środowiska rozstrzygnął, że skarżący nie ma prawa do wniesienia zażalenia na wyżej opisane postanowienie. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie Ministra Środowiska jest wadliwe, gdyż od początku był on stroną postępowania, albowiem posiada interes prawny w uczestnictwie w każdym postępowaniu administracyjnym, w którym przedmiotem są nieruchomości będące jego własnością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Sąd zauważył, że pismo Ministra Środowiska z dnia 15 stycznia 2008 r. można uznać za postanowienie, albowiem spełnia wymogi wskazane w art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego. A jego treść wskazuje, że było ono wydane na podstawie art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia od postanowienia Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. o określeniu pełnego zakresu raportu oddziaływania na środowisko inwestycji polegającej na budowie autostrady A-[...] na odcinku Z.-K.

Nadto Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż w postępowaniu dotyczącym określenia zakresu raport stroną jest jedynie wnioskodawca i tylko jemu służy uprawnienie do wniesienia zażalenia. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia treść, obowiązującego w dacie wydania w/w postanowienia Wojewody, art. 49 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którą wnioskodawca przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może zwrócić się z zapytaniem do organu właściwego do wydania tej decyzji o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięć, o których mowa w art. 51 ust.1 pkt 1 ustawy. Posłużenie się przez prawodawcę sformułowaniem "może zwrócić się z zapytaniem" wskazuje, iż celem jego było wyodrębnienie z postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - które w myśl art. 46a ust. 1, w stanie prawnym obowiązującym w dniu 14 czerwca 2006r. wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia - procedury związanej z ustaleniem zakresu przedmiotowego raportu. Celowość tego rodzaju wyłączenia znajduje potwierdzenie również w fakultatywności wystąpienia przez wnioskodawcę ze wskazanym powyższą normą prawną zapytaniem, co umacnia także pogląd, iż stroną tego postępowania jest tylko wnioskodawca.

Sąd wyjaśnił także, że wystąpienie określonego podmiotu z zapytaniem o zakres raportu nie stwarza stanu pewności, że w ogóle dojdzie do wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Konkludując Sąd I instancji podniósł, że skoro skarżący w postępowaniu o ustalenie zakresu raportu, zakończonym wydaniem przez Wojewodę Dolnośląskiego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nie był stroną tego postępowania i nie przysługiwało mu prawo zaskarżenia tego orzeczenia, to nie było podstaw do przywrócenia mu terminu do wniesienia zażalenia. Wprawdzie organ stwierdzając, że J. W. nie jest stroną postępowania, powinien w trybie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyć postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe. Jednakże – zdaniem Sądu - nie było to uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Wydany w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. W. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1/ naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku. Wadliwość orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie polega na błędnym zastosowaniu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. i uchylenie skarżonego postanowienia, gdyż Sąd zaakceptował błędną wykładnię art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) zwanej dalej jako K.p.a., jaką dokonał Minister Środowiska. Błędna ocena wykładni art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w istocie polega na bezzasadnym uznaniu sądu, że prośbę o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia może złożyć wyłącznie strona postępowania.

2/ naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62 poz. 627 ze zm.), zwanej dalej prawo ochrony środowiska. Wadliwość orzeczenia Sądu I instancji polega na nieprawidłowej ocenie wykładni art. 49 ust. 1 Prawo ochrony środowiska jakiej dokonał Minister Środowiska w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie, błędnie uznając, iż jedyną stroną postępowania w sprawie określenia zakresu raportu o oddziaływaniu Autostrady A-[...] Z. – K., na środowisko jest wnioskodawca, a więc Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając naruszenie prawa procesowego, autor kasacji wyjaśnił że postępowanie administracyjne w trybie art. 58 K.p.a. jest dwuetapowe i polega na rozpoznaniu w pierwszej kolejności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a następnie – w zależności od tego czy termin został przywrócony czy też nie, organ winien odpowiednio wydać decyzję w trybie art. 138 K.p.a., badając wcześniej jego dopuszczalność w trybie art. 134 K.p.a. bądź na podstawie art. 59 K.p.a. zażalenie pozostawić bez rozpoznania. W przypadku uznania, że zażalenie nie pochodzi od strony organ winien wydać odpowiednie postanowienie w trybie art. 134 K.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie o ile odwołanie lub zażalenie może złożyć wyłącznie strona, to już wniosek o przywrócenie terminu może zostać złożony przez osobę zainteresowaną. Ponadto podniesiono, że na etapie wniosku o przywrócenie terminu organ nie jest uprawniony do badania legitymacji prawnej podmiotu składającego taki wniosek, gdyż może być nią praktycznie każda osoba, która wyraża wolę wzięcia udziału w tej części postępowania. Organ winien jedynie zbadać okoliczności uchybienia terminu.

Nadto skarżący wskazał, że wadliwość zaskarżonego wyroku polega na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., mimo iż Minister Środowiska zastosował błędną wykładnię art. 58 § 1 i 2 P.p.s.a. i na zaakceptowaniu wadliwego stanowiska organu, że tylko strona postępowania w przedmiocie określenia zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko autostrady A-[...] Z. – K. ma prawo złożyć prośbę o przywrócenie terminu do złożenia stosownego zażalenia.

Powyższe stanowisko, zdaniem autora kasacji, jest wynikiem wadliwej wykładni art. 58 § 1 i 2 K.p.a. polegającej na uznaniu, iż postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest postępowaniem dwuetapowym, a zachowanie kolejności czynności jakie dokonuje organ administracji w tym postępowaniu nie ma żadnego znaczenia.

Ponadto zarzucił, iż Sąd I instancji nie zauważył dokonując oceny postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2008 r, że Minister Środowiska prowadząc dwuetapowe postępowanie w trybie art. 58 K.p.a. całkowicie pominął pierwszy etap tego postępowania, tj. nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a od razu przeszedł do drugiego etapu i zajął się badaniem legitymacji skarżącego do wniesienia zażalenia. Wskazał również, że jego legitymacja do wniesienia zażalenia na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. wynika z art. 49 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż jest on właścicielem nieruchomości znajdującej się na obszarze oddziaływania tego przedsięwzięcia.

Uzasadniając zaś naruszenie przez Sąd orzekający prawa materialnego, skarżący kasacyjnie podniósł, że wadliwość zaskarżonego wyroku polega na akceptacji przez Sąd błędnej wykładni art. 49 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jakiej dokonał Minister Środowiska w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. Wadliwość tej wykładni polega na uznaniu, iż jedyną stroną postępowania w sprawie określenia zakresu raportu o oddziaływaniu Autostrady A-[...] Z. – K., na środowisko jest wnioskodawca, a więc Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniami art. 28 k.p.a. podstawowymi podmiotami uczestniczącymi w postępowaniu administracyjnym są strony, którymi może być każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dlatego, aby zdobyć przymioty strony, niezbędne jest wykazanie istnienia interesu prawnego lub obowiązku w prowadzonym postępowaniu. A fakt, że może być ono wszczęte tylko z inicjatywy pewnej grupy podmiotów, nie wyklucza uczestnictwa w nim innych osób jako stron postępowania.

Skarżący wskazał, że jego interes prawny polega na żądaniu od Wojewody Dolnośląskiego ochrony nieruchomości stanowiącej jego własność przed niekorzystnym oddziaływaniem planowanej inwestycji w postaci autostrady we wszystkich postępowaniach prowadzonych w ramach ocen oddziaływania na środowisko.

W dalszej części wywodu autor kasacji podniósł, iż błędna jest teza Sądu, polegająca na uznaniu, że zawarte w art. 49 ustawy sformułowanie "może zwrócić się z zapytaniem" dowodzi, iż stroną tego wyodrębnionego postępowania jest tylko wnioskodawca, gdyż nie ma żadnych logicznych podstaw do przyjęcia takiej tezy, a ponadto byłoby to sprzeczne z powszechną wykładnią art. 28 K.p.a. Zdaniem skarżącego nie do przyjęcia jest również stanowisko Sądu z którego wynika, że fakultatywność, a w szczególności wola wnioskodawcy o wyodrębnienie części postępowania powoduje, że automatycznie wykluczane są z tej części postępowania pozostałe strony postępowania, gdyż burzy to całkowicie porządek prawny ustanowiony art. 28 K.p.a. Wyodrębnienie z postępowania głównego określonych części postępowania na wniosek zainteresowanej strony jest przez ustawodawcę nierzadko stosowanym zabiegiem, jednak tego rodzaju uregulowanie prawne nigdy nie rodzi konsekwencji polegających na pozbawieniu legitymacji prawnej pozostałych stron do udziału w tych wyodrębnionych postępowaniach. Konkludując skarżący dodał również, że gdyby ustawodawca chciał wykluczyć z udziału w tym postępowaniu inne podmioty, niż inwestor, to zawarłby stosowny zapis, jak w przypadku postępowania w przedmiocie udzielania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Brak tego typu zapisu wskazuje na to, że należy stosować ogólne zasady przewidziane w K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części tego uzasadnienia P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art.183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu w granicach zakreślonych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Niniejsza skarga kasacyjna rozpoznawana w tym zakresie niewątpliwie zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego też w pełni zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie kwestionując wyrok Sądu I instancji przywołano w kasacji zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego błędnego zastosowania art. 151 P.p.s.a. i nieuwzględnienia skargi zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. jak też usprawiedliwiony pozostaje zarzut naruszenia prawa materialnego a to wadliwej wykładni art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Przede wszystkim na wstępie zauważyć należy, iż postanowieniem Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w oparciu o art. 49 ust. 1 , 1a, ust. 4 , ust. 5 pkt. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 , poz. 627 ze zm.) na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Z. - K.

Niewątpliwie w ramach postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, którego zwieńczeniem jest decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, najważniejszą rolę odgrywa raport oddziaływania na środowisko sporządzony zgodnie z regułami wynikającymi z art. 49-52 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Przepis art. 49 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi, iż wnioskodawca przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może zwrócić się z zapytaniem do organu właściwego do wydania tej decyzji o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 1 ( art. 49 ust. 1). Jeżeli przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 1 może transgranicznie oddziaływać na środowisko, to wnioskodawca przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest obowiązany zwrócić się z zapytaniem do organu właściwego do wydania tej decyzji o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 49 1a).

Postanowienie ustalające zakres raportu stosownie do treści art. 49 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska wydaje się po zasięgnięciu opinii organów, o których mowa w tej normie, natomiast na postanowienie ustalające zakres raportu przysługuje zażalenie ( art. 49 ust. 6 cyt. ustawy ).

Przepis art. 49 ustawy Prawo ochrony środowiska umożliwia podmiotowi zainteresowanemu ubieganiem się o decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych wystąpienie z zapytaniem, jaki będzie wymagany zakres opracowywanego raportu oddziaływania na środowisko. Generalnie jest to uprawnienie wnioskodawcy zaś w sytuacji o jakiej mowa w art. 49 ust. 1a jest to obowiązek.

Postanowienie w sprawie określenia zakresu raportu zostaje wydane jak już wyżej zaznaczono po zasięgnięciu opinii organów wymienionych w art. 49 ust. 5 omawianej ustawy. Ta opinia, o jakiej mowa w ust. 5, nie ma charakteru wiążącego i podlega ocenie organu upoważnionego do wydania postanowienia kończącego w sprawie. Jednocześnie należy wskazać, iż organ wypowiadając się w trybie art. 49 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska winien to uczynić w formie postanowienia . W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na takie postanowienie (opiniujące w trybie art. 49 ust. 5 ustawy postanowienie określające zakres raportu) nie przysługuje zażalenie na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. ponieważ nie jest wydawane w trybie art. 106 k.p.a. Dlatego opinia poprzedzająca postanowienie o zakresie raportu będzie wydawane w formie postanowienia podjętego na podstawie art. 123 §1 k.p.a., więc na to postanowienie opiniujące nie służy zażalenie. Natomiast niewątpliwie zażalenie będzie przysługiwało na postanowienie określające zakres raportu oddziaływania inwestycji na środowiskowo co statuuje już przepis art. 49 ust. 6 omawianej ustawy.

Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawie ma to czy w sprawie o ustalenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ktokolwiek poza wnioskodawcą jest stroną tego postępowania. W ocenie Sądu I instancji w postępowaniu dotyczącym określenia zakresu raportu stroną jest jedynie wnioskodawca i jemu jedynie przysługuje zażalenie na postanowieni wydane w tym przedmiocie. Stanowisko takie ma wprost wynikać z dyspozycji art. 49 ust. 1 cyt. ustawy.

Poglądu tego nie można podzielić pomimo, że niewątpliwie postępowanie w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia (art. 46 a ustawy). Ten wnioskodawca przed złożeniem wniosku o wydanie w/w decyzji może zwrócić się o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, lecz z dyspozycji art. 49 ust. 1 ustawy nie wynika, kto jest stroną postępowania dotyczącego określenia zakresu raportu oddziaływania, lecz wyłącznie komu przysługuje inicjatywa uruchomienia takiego postępowania. Przepis ten nie wskazuje w sposób wyraźny czy wnioskodawca jest jedynym uczestnikiem "postępowania zakresowego". Tym samym to czy przysługuje określonemu podmiotowi przymiot strony winno być ustalone w okolicznościach tej sprawy z odwołaniem się do ogólnej zasady wyrażonej w art. 28 k.p.a. a więc ma wynikać z wyraźnego przepisu prawa materialnego.

Ostateczne postanowienie określające zakres raportu jako wiążące w dalszym toku tego postępowania niewątpliwie wpłynie na ostateczny kształt raportu oddziaływania. Tym samym postępowanie o zakresie raportu będzie wyznaczało także zakres uprawnień stron postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zwieńczeniem tego postępowania (jak już wyżej zaznaczono) jest decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu dotyczącym określenia zakresu raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko o jakim mowa w art. 49 ust. 1 ustawy uczestniczą wszystkie strony, które będą brały udział w wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stronami tymi będą, oprócz posiadaczy nieruchomości położonych bezpośrednio w sąsiedztwie inwestycji również te podmioty, których tereny mieszczą się w zasięgu oddziaływania tejże inwestycji.

Dodatkowo Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko Ministra Środowiska zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r., że skarżący nie jest stroną postępowania o ustalenie zakresu raportu bowiem nie został wymieniony w rozdzielniku postanowienia i postanowienie nie zostało mu doręczone. To, że określona osoba nie została wymieniona w rozdzielniku decyzji czy też postanowienia i ten akt nie został jej doręczony nie jest podstawą do oceny prawidłowości wykładni przepisów prawa wyznaczających zakres ochrony interesu prawnego jednostki. Podstawę tę stanowi wyłącznie przepis prawa materialnego.

Wprawdzie należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż uznanie, że składający zażalenie nie jest stroną postępowania winno skutkować umorzeniem postępowania zażaleniowego w trybie art. 138 §1 pkt. 3 w zw. z art. 144 k.p.a., lecz w rozpoznawanej sprawie nie umorzono postępowania zażaleniowego a jedynie odmówiono przywrócenia terminu. Poza tym organ nie wykazał, że wnoszący zażalenie nie jest stroną " postępowania zakresowego".

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji przedstawił błędną wykładnię art. 49 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska przyjmując w oparciu o jego treść, iż jedyną stroną postępowania w sprawie określenia zakresu raportu oddziaływania spornej inwestycji jest wyłącznie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Konsekwencja takiego stanowiska jest niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 58 k.p.a. albowiem takie stanowisko organu nie mogło stanowić podstawy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Zauważyć należy, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i złożył w tej sprawie zażalenie.

Uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest zainteresowany. Pojęcie to nie oznacza zaś osoby mającej (tylko interes faktyczny w załatwieniu sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego , lecz osobę uczestnicząca w postępowaniu administracyjnym uprawnioną względnie zobowiązaną do dokonania czynności procesowej. Zainteresowanymi w rozumieniu art. 58 k.p.a. będą zatem uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są zainteresowani przywróceniem im prawa do podjęcie określonych czynności procesowych.

Organ obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanych i brak winy został uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu , c) zainteresowany dopełnił czynności , dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Dlatego też organ, do którego wpłynął przedmiotowy wniosek wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej oceny złożonego wniosku w trybie art. 58 k.p.a.

Tym samym wadliwe jest stanowisko Sądu I instancji uznające zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji ( postanowienia) ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone zostanie: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Usunięcie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego może nastąpić, między innymi w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym wypadku aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy lecz wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337). A zatem Sąd stosuje te przepisy w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że organ dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takie naruszenie prawa niewątpliwie miało miejsce w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Albowiem jak trafnie zauważono w kasacji organ administracji błędnie zastosował w tej sprawie przepis art. 58 §1 i 2 k.p.a. co uzasadniało uchylenie kwestionowanego postanowienia Ministra Środowiska na wyżej wskazanej podstawie, a tym samym brak było przesłanek do zastosowania przepisu art. 151 P.p.s.a. pozwalającego na oddalenie skargi w sytuacji jej nieuwzględnienia.

Dlatego też skoro skarga kasacyjna posiadała usprawiedliwione podstawy należało ją uwzględnić. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji .