Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 869/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 140
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (zwany dalej Prezesem lub Organem II instancji) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (zwanego dalej również Dyrektorem lub Organem I instancji) z [...] r., nr [...]. Mocą tego rozstrzygnięcia nieostatecznego ustalono J. P. (określanemu dalej jako Strona lub Skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od 20 kwietnia 2016 r. do 2 czerwca 2016 r., bez wymaganej koncesji - 4 195,08 ton piasku ze żwirem, z części działki gruntowej o numerze [...] położonej w miejscowości S., gmina F., powiat [...], województwo podkarpackie, w wysokości 97 326,00 zł. Jednocześnie, Organ I instancji zobowiązał Skarżącego do wniesienia 60 % naliczonej opłaty, tj. 58 396,00 złotych na konto Gminy F., powiat [...] i 40% tej opłaty, tj. 38 930,00 złotych na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Starosta [...] skierował do Organu I instancji pismo, w którym przekazano celem rozpatrzenia część wniosku spółki "A", zawierającego informację o wydobywaniu kopaliny bez koncesji z części działki nr [...] w S., gmina F., powiat [...]. Teren ten znajdował się w obszarze górniczym "[...]", utworzonym decyzją Starosty [...]. Mocą tego rozstrzygnięcia udzielono koncesji na wydobywanie kruszywa ze złoża "[...]" "A" z o.o. w P.. Wspomniana koncesja została później przeniesiona na "A" - B. O. Spółka Jawna w P. (zwany dalej Przedsiębiorcą lub Spółką).

W następstwie uzyskania informacji, Organ I instancji przeprowadził kontrolę w zakładzie górniczym "[...]". Miało to miejsce 2 czerwca 2016 r. Przedsiębiorca oświadczył wówczas, że eksploatacja przedmiotowego złoża została przez niego zakończona w lutym 2012 r. Stało się tak z uwagi na brak praw do przedmiotowej działki gruntowej, która była wcześniej dzierżawiona od Gminy F. i od tego czasu nie prowadził on eksploatacji złoża "[...]". Ponadto, Przedsiębiorca poinformował, że działki gruntowe oznaczane jako [...] i [...], obecnie figurują w ewidencji pod numerem [...]. Podczas wizji w terenie, odbywającej się tego samego dnia, stwierdzono, że w obszarze górniczym znajdowała się koparka jednonaczyniowa na podwoziu gąsienicowym [...], a jej operator (i jednocześnie kierowca samochodu ciężarowego) załadował wykopane wcześniej kruszywo na samochód ciężarowy SCANIA o numerach rejestracyjnych [...]. Operator poinformował pracowników Organu I instancji, że jest pracownikiem firmy "B", , a po dokonaniu załadunku odjechał, wywożąc załadowane kruszywo naturalne.

W trakcie wspomnianej wizji w terenie sporządzono dokumentację fotograficzną oraz dokonano pomiaru terenu obejmującego teren złoża gdzie prowadzono eksploatację w roku 2016. Pomiarów dokonano z wykorzystaniem służbowego odbiornika GPS typ R8s firmy [...] + kontroler [...], z użyciem poprawek położenia punktów z systemu [...](poprawka powierzchniowa RTN).

Starosta [...] w piśmie z dnia 27 czerwca 2016 r., przekazał Dyrektorowi wypis i wyrys z rejestru gruntów, dotyczący działki [...] w miejscowości S., Gmina F.. Z dokumentu tego wynikało, że właścicielem przedmiotowej działki jest małżeństwo- J. P. i E. P. Wspomniany organ administracyjny poinformował również, że dla przedmiotowego terenu nie wydawano decyzji z zakresu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie były też wydawane pozwolenia na budowę ani pozwolenia wodnoprawne. Starosta [...] prowadził natomiast postępowanie administracyjne w sprawie wygaszenia koncesji dla złoża "[...]".

Kierując się uzyskanymi danymi, Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej, związanej z prowadzeniem wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji z części działki gruntowej nr [...], położonej w miejscowości S., gmina F. Jednocześnie zawiadomił on strony o terminie przeprowadzenia oględzin przedmiotowej działki i poinformował te podmioty o możliwości zapoznania się z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym (art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jak jednak wynika z dokumentacji postępowania administracyjnego, nie zostały podjęte z placówki pocztowej zawiadomienia skierowane do Skarżącego oraz jego żony (por. zawiadomienie z 29 czerwca 2016 r., do którego dołączone są zwrotne potwierdzenia odbioru oraz dwa nieodebrane listy – Sąd nie jest w stanie precyzyjnie określić ich usytuowania w dokumentacji postępowania administracyjnego, gdyż poszczególne ich karty nie zostały ponumerowane).

W dniu 14 lipca 2016 r. pracownicy Organu I instancji - inspektorzy do spraw górnictwa odkrywkowego i miernictwa górniczego, przeprowadzili ponowne oględziny działki gruntowej nr [...]. Podczas tych czynności był obecny B. O. reprezentujący Spółkę. Nie stawili się natomiast właściciele przedmiotowej działki. Na terenie brak było wówczas maszyn, a stan wyrobiska nie zmienił się od czasu kontroli przeprowadzonej 2 czerwca 2016 r. W trakcie oględzin wytyczono przy użyciu służbowego odbiornika gps, punkty zamierzone podczas ostatniej kontroli, wyznaczające krawędź skarpy zachodniej i północno zachodniej wyrobiska górniczego oraz sporządzono dokumentację fotograficzną. W wyniku wytyczenia punktów stwierdzono, że ww. krawędź wyrobiska nie uległa zmianie od 2 czerwca 2016 r. B. O. oświadczył zaś, że w roku 2016 wydobywanie żwiru z terenu działki [...] przez firmę " B" rozpoczęto 20 kwietnia 2016 r. Od 2 czerwca 2016 r., nie wywożono zaś już żwiru z tego terenu, a ok. 2-3 dni później znajdująca się na tym terenie koparka została usunięta.

Z kolei, W. K. - właściciela Zakładu Usługowego "B" (jego pracownik ładował oraz wywoził piasek w dniu 2 czerwca 2016 r.), przesłuchiwany 9 sierpnia 2016 r., zeznał, że roboty ziemne na terenie działki [...] zostały zlecone przez Stronę. Ich zakres miał obejmować m. in. uporządkowanie linii brzegowej stawu, nawiezienie ziemi w celu rekultywacji terenu, zasianie trawy, wyrównanie i podniesienie miejsca, które ma służyć za plażę oraz zabezpieczeniu stawu przed zalewaniem. Wspomniany świadek potwierdził, że prace rozpoczęto ok. 20 kwietnia 2016 r. Opisał on czynności jakie wykonywał i zeznał, że w ich wyniku wydobyto około 600-700 m3 pospółki piaszczysto - żwirowej, a pod wodą eksploatacja kopaliny prowadzona była do głębokości ok. 3,5m. Według oświadczenia tego świadka, część kopaliny wykorzystano do utwardzenia ok. 200 m drogi dojazdowej w P. (wskazanej przez brata Skarżącego), a część do utwardzenia drogi dojazdowej do działki [...] w S.. Z kolei, ziemia na działkę przywożona była z P., z terenu fabryki okien należącej do brata Skarżącego. Świadek zeznał ponadto, że nie dysponuje dokumentacją pozwalającą ustalić ilość przywożonej ziemi i wywożonej pospółki. Datę zakończenia robót określił on zaś na 2 czerwca 2016 r.

Zeznania wspomnianego świadka zyskały potwierdzenie najpierw w pisemnym wyjaśnieniu, a następnie w zeznaniu, złożonym przez Skarżącego (zeznanie z 4 października 2016 r.). Dodatkowo oświadczył on, że wyraził zgodę na wywóz materiału (pospółki piaszczysto - żwirowej), który był składowany na działce [...], w celu utwardzenia wyjazdu z miejsca skąd ziemia była pobierana (z terenu położonego w P., należącego do brata Skarżącego). Strona oświadczyła ponadto, że nie posiada żadnych decyzji administracyjnych dotyczących prac prowadzonych na działce, roboty te zlecała jako osoba fizyczna, a nie w ramach jakiejkolwiek działalności gospodarczej oraz nie jest w stanie określić ile pospółki piaszczysto - żwirowej zostało odspojone od górotworu. Działkę [...] nabyła zaś w sierpniu 2015 r, od Gminy F..

Także brat Skarżącego – A. P., w swoim zeznaniu potwierdził przewożenie żwiru z działki [...] do P. (do jego firmy), na miejsce, skąd pobierana była ziemia, transportowana z kolei na działkę [...]. Nie potrafił on jednak określić ilości tego kruszywa. Oświadczył on również, że część żwiru z przedmiotowej działki użyto do utwardzenia drogi dojazdowej do tej samej działki (nr [...] w S.).

Istotną okolicznością ustalona przez Organ I instancji było też to, że – jak wynika z pisemnej informacji Starosty [...] (z 3 listopada 2016 r.), Przedsiębiorca (dzierżawiący teren do 2012 r.), do chwili sporządzenia wspomnianego pisma nie rozliczył zasobów złoża zgodnie z punktem 2 decyzji Starosty [...] z 4 lipca 2016 r., wygaszającej koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]". Z informacji posiadanych przez Starostę [...] wynika jednak, że eksploatacja przedmiotowego złoża przez Spółkę prowadzona była do lutego 2012 r. Jednocześnie, brak jest dowodów potwierdzających prowadzenie wydobycia kopaliny z przedmiotowego terenu w okresie od lutego 2012 r., do kwietnia 2016 r. że eksploatacja przez nią kopaliny ze złoża "[...]" odbywała się do 17 lutego 2012 r. Po tej dacie Spółka nie prowadziła zaś wydobycia.

Opierając się na wszystkich tych ustaleniach (w tym na dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas wizji 2 czerwca 2016 r. oraz w dniu 14 lipca 2016 r., a także bazując na wykonanych pomiarach), Dyrektor przyjął, że to Strona jest odpowiedzialna za wydobywanie kopaliny, powierzchnia terenu, z którego odbywała się eksploatacja w okresie od 20 kwietnia 2016 r., do 2 czerwca 2016 r. wynosiła 542 m2, natomiast ilość wydobytej kopaliny to 4195,08 ton (2330,6 m3 piasku ze żwirem). W konsekwencji, Skarżącemu wymierzono opłatę podwyższona w wysokości 97 325,856 zł.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Skarżący, który w swoim odwołaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Jednocześnie, zarzucił on nieostatecznemu orzeczeniu Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego:

1) naruszenie przepisów postępowania w sposób rażący mający wpływ na wynik postępowania, w szczególności:

- art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 Konstytucji RP - przez prowadzenie postępowania w sposób ukierunkowany, ignorujący stan faktyczny i wydanie decyzji na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych, co narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów państwa;

- art. 77 i art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, będące wynikiem niepodjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkiem czego zaskarżona decyzja została oparta na niepełnym materiale dowodowym nie odzwierciedlającym rzeczywistego stanu rzeczy;

- art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy a co za tym idzie swobodną ocenę materiału dowodowego;

- art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegający na braku należytego uzasadnienia faktycznego w zaskarżonej decyzji w zakresie dowodów i ustaleń, którym organ odmówił wiarygodności, w szczególności twierdzeniom świadka W. K.;

- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i oparcie się wyłącznie na twierdzeniach Przedsiębiorcy, w stosunku do którego było prowadzone postępowanie administracyjne i sądowe w przedmiocie nielegalnego poboru kruszywa, a w związku z tym - niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności z równoczesnym pominięciem twierdzeń osoby wykonującej prace rekultywacyjne na działce Strony, skutkiem czego było nieuprawnione przyjęcie, że nielegalnie pobrała ona kruszywo w ilości 2330,6 m3;

- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności pominiecie istotnych dla wyjaśnienia sprawy okoliczności czasookresu nielegalnego poboru kruszywa przez Przedsiębiorcę;

- sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;

2) w wyniku powyższego, naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

- art. 140 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, przez jego zastosowanie;

- prawa budowlanego, przez pominiecie faktu, że stosownie do postanowień tej ustawy nie wymagały żadnych pozwoleń prace przy obiekcie budowlanym wykonywane przez Stronę na działce stanowiącej jej własność.

Ponadto, Skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego o wskazane przez siebie dokumenty i zdjęcia.

W odpowiedzi na ten wniosek Prezes Wyższego Urzędu Górniczego dopuścił dowody wskazane w uzasadnieniu jego decyzji. Następnie jednak, ustosunkowując się do odwołania, utrzymał on zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem Organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na jednoznaczne ustalenie, iż na działce nr [...] doszło do wykonywania działalności bez wymaganej koncesji, polegającej na wydobywaniu kruszywa naturalnego oraz, iż osobą odpowiedzialną za prowadzenie tej działalności był Skarżący. W jego przekonaniu, nie sposób było uznać wykonanych robót za rekultywację terenu. Nie została bowiem wydana stosowna decyzja Starosty w przedmiocie ustalenia warunków rekultywacji działki.

Organ II instancji nie przychylił się też do formułowanej przez Skarżącego tezy o nielegalnym wydobywaniu kopaliny przez Przedsiębiorcę. Jak wskazał Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, materiały przekazane przez Wójta Gminy F. nie potwierdziły tych twierdzeń odwołującego się. W przekonaniu Organu odwoławczego dotyczyły one wydobycia uznanego przez Wójta Gminy F. za nielegalne w związku z brakiem posiadania przez Przedsiębiorcę tytułu prawnego do działki nr [...], a stanowisko Gminy w tym przedmiocie nie znalazło uznania organów ścigania oraz sądu. Zresztą, postępowanie dotyczyło wydobycia prowadzonego przez Przedsiębiorcę przed lutym 2012 r., nie zaś bezpośrednio przed datą nabycia działki przez Stronę. Przekazane materiały związane ze sporem cywilnym dotyczą zaś kwestii wydania nieruchomości oraz zabezpieczenia powództwa. Ponadto, jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji ostatecznej, Gmina F. nie dysponuje dowodami prowadzenia wydobycia kopaliny z działki przez Przedsiębiorcę, po 17 lutego 2012 r. Wyrokiem sądu powszechnego nakazano zaś Przedsiębiorcy wstrzymanie wydobycia i wywozu kruszywa naturalnego z działki nr [...], które miało odbywać się w okresie od października 2011 r. do lutego 2012 r. Postępowania karne, toczące się w związku z wydobyciem kopaliny przez Przedsiębiorcę z działki nr [...], zostały natomiast umorzone, a w sprawach tych nie zapadały wyroki sądów karnych. Dodatkowo, z informacji uzyskanej ze Starostwa Powiatowego wynika, iż w okresie od 2012 r. do 2015 r. nie prowadzono żadnych postępowań administracyjnych w związku z nielegalną eksploatacją kopaliny z terenu działki [...].

W przekonaniu Organu odwoławczego powyższe, podobnie jak zdjęcia dostępne w aplikacji [...], wskazuje, iż Przedsiębiorca nie prowadził wydobycia kopaliny z terenu działki nr [...] po lutym 2012 r. Ponadto, jak wyartykułował Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, okoliczność nielegalnego wydobywania kopaliny przez Przedsiębiorcę, Skarżący podniósł dopiero w odwołaniu. Na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego nie kwestionował natomiast okoliczności zaprzestania wydobycia przez Przedsiębiorcę w 2012 r. (w uzasadnieniu wskazano na protokół przesłuchania Strony z 4 października 2016 r.).

Organ II instancji nie podzielił też zarzutów Strony dotyczących obliczeń, na podstawie których ustalono ilość kopaliny wydobytej przez odwołującego się. Wskazał on, że obliczenia te zostały dokonane na podstawie pomiarów wykonanych przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w trakcie kontroli w dniu 2 czerwca 2016 r. oraz oględzin w dniu 14 lipca 2016 r., a nie na podstawie twierdzeń Przedsiębiorcy. Jak podkreślono, nie budzi wątpliwości wykorzystanie do obliczeń dokumentacji kartograficznej posiadanej przez Organ I instancji, w tym mapy wyrobisk górniczych złoża kruszywa naturalnego "[...]" aktualnej na dzień 15 lutego 2012 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zaś, że Przedsiębiorca zakończył eksploatację złoża kopaliny na działce nr [...] w S. w lutym 2012 r.

Ponadto, w przekonaniu Organu II instancji stan wyrobiska utrwalony na mapie z 15 lutego 2012 r. - "linia brzegowa" wyrobiska w części graniczącej z działką nr [...] - jest tożsamy ze stanem wyrobiska utrwalonym na zdjęciu satelitarnym działki nr [...] w S. z dnia 23 marca 2012 r., dostępnym w aplikacji [...]. Co więcej stan ten nie uległ zmianie w tym zakresie w okresie od 23 marca 2012 r. do dnia 30 maja 2015 r. (por. zdjęcia działki nr [...] w S. z dnia: 23 marca 2012 r., 5 sierpnia 2013 r., 2 sierpnia 2014 r., 9 października 2014 r., 10 października 2014 r., 13 kwietnia 2015 r. i 30 maja 2015 r., dostępne w aplikacji [...], wydruki w aktach sprawy).

W ocenie Organu II instancji zarówno przyjęta metodyka, jak i obliczenia są prawidłowe. Przy ustalaniu ilości wydobytej kopaliny zasadnie nie oparto się przy tym na – jak to ujęto -wyjaśnieniach W. K., jako nieznajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, niepopartych żadnymi dowodami. Nieprzydatne okazało się zaś w przedmiotowej sprawie zdjęcie zamieszczone w portalu [...], gdyż ukazuje ono stan działki nr [...] w S. przed rozpoczęciem eksploatacji kruszywa z tego terenu. Ponadto, wbrew twierdzeniom Skarżącego, z treści załączonego do odwołania aktu notarialnego z 29 września 2015 r., w żaden sposób nie wynika, iż w 2015 r. działka nr [...] była w posiadaniu Przedsiębiorcy oraz aby prowadził on z niej wydobycie. Z aktu tego wynika jedynie, iż osoba działająca w imieniu Gminy F. poinformowała Stronę, że w ocenie Przedsiębiorcy posiada on koncesje na wydobycie kruszywa z przedmiotowej działki, zaś zdaniem Gminy jej nie posiada. W ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego twierdzeniom Skarżącego przeczą również wyrok Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z [...]r. (utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. Wydział I Cywilny z dnia [...] r.), którym nakazano Przedsiębiorcy wydać Gminie F. działkę nr [...].

Na koniec, w uzasadnieniu decyzji ostatecznej wyartykułowano przestrzeganie przepisów postępowania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona zarzuciła decyzji ostatecznej:

I. Naruszenie przepisów postępowania w sposób istotny mający wpływ na jego wynik w szczególności:

1) naruszenie art. 6 art. 7 , art. 76 § 1 , art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażające się w odmówieniu mocy dowodowej zeznaniom świadków i w konsekwencji doprowadzenie do uznania okoliczności stojących u podstaw wydanej decyzji za udowodnione;

2) naruszenie art. 7 , art. 75 i art. 77, art. 80, przez nieprzeprowadzenie dowodu ze zdjęcia [...] z okresu (jak to ujęto) 2009 -201 wyłączeniem zdjęcia z daty wykonania prac budowlanych obrazujących kształt wyrobiska po ich wykonaniu.

3) naruszenie art. 6 art. 9 i art. 11 art. 80 k.p.a., przez przyjęcie iż Skarżący, w wyniku prac porządkowych polegających na wyrównaniu dna , skarp wyrobiska i zabezpieczeniu przed zalewaniem dokonał nielegalnego wydobycia piasku i żwiru gdy w rzeczywistości w wykonaniu tych prac nie został wywieziony ze złoża żaden materiał a co za tym idzie błąd w ustaleniach faktycznych co do ilości wywiezionego żwiru z piaskiem;

4) naruszenie art. 7 , art. 75 , art. 80, przez przyjęcie iż do wykonywania prac budowlanych polegających na uformowaniu skarp , wyrównaniu dna wyrobiska i usypaniu wału zapobiegającego zalewaniu , wymagana była koncesja czy też decyzja w przedmiocie rekultywacji wyrobiska;

5) naruszenie art. 7 , art. 75 , art. 77 , art. 80 k.p.a., przez błędną i dowolna ocenę materiału dowodowego skutkiem czego było przyjęcie iż prace zlecone przez Skarżącego wykonywane były w sposób zorganizowany z zamiarem gospodarczego wykorzystania złoża i w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, dodatkowo w sytuacji gdy z wyrobiska nie został wywieziony żwir z piaskiem;

6) naruszenie art. 7 , art. 75 , art. 77 , art. 80 k.p.a., przez przyjęcie iż pomiar dokonany przez mierniczych i ustalenie ilości rzekomo wydobytego żwiru z piaskiem dokonany na podstawie zdjęć z portalu [...] odzwierciedla stan faktyczny, w sytuacji gdy w wyniku wyrównania skarp i dna wyrobiska jego kształt i stan uległ zasadniczej zmianie a co za tym idzie błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący ustalonej ilości rzekomo wydobytego żwiru i piasku ze złoża;

7) naruszenie art. 8 k.p.a. przez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji opartej wyłącznie na zeznaniach przedstawiciela "A" byłego dzierżawcy terenu skonfliktowanego ze skarżącym w związku z nabyciem przez niego wyrobiska poeksploatacyjnego, a nie na rzeczywistym stanie faktycznym;

8) naruszenia art. 138 § 1 polegające na braku merytorycznej kontroli przez organ II instancji , decyzji organu pierwszej instancji i bezzasadnym utrzymaniu w mocy Dyrektora Urzędu Górniczego w K. znak [...] w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji bądź umorzenie postępowania;

II . Naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

1) art. 140 ustawy z dnia 11 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, przez jego zastosowanie w sytuacji gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym nie można przyjąć by doszło do nielegalnego wydobycia żwiru i piasku bez wymaganej koncesji;

2) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt.3 ustawy P.g.g., przez przyjęcie iż doszło do odłączenia kopaliny ze złoża w celu osiągnięcia korzyści gospodarczej , gdy tymczasem w wyniku prac budowlanych doszło jedynie do uporządkowaniu wyrobiska, złagodzenia skarp, wyrównania dna i usypania wału, bez wywiezienia jakiegokolwiek urobku z jego terenu.

Opierając się na tych zarzutach, Skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją, decyzji Organu I instancji,

2) zasądzenie na rzecz Skarżącego od Organu odwoławczego kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W odpowiedzi, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi oraz o obciążenie Skarżącego kosztami postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przekonaniu Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym świadczy o tym, że Skarżący wydobywał kopalinę nie legitymując się koncesją wymaganą na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2126). On sam zresztą temu nie zaprzecza. O niebudzącym wątpliwości eksploatowaniu przez Stronę piasku z działki nr [...] jasno świadczy zeznanie świadka W. K. - właściciela Zakładu Usługowego "B", a także pisemne wyjaśnienie oraz zeznanie samego Skarżącego. Okoliczność, że część wydobytej kopaliny pozostawała na działce nie jest zaś okolicznością świadcząca o jej niewydobywaniu. Także fakt, że Strona nie handlowała wydobytym piaskiem (nie osiągała z tego tytułu korzyści gospodarczych) nie świadczy o braku podstaw do zastosowania sankcji administracyjnej (opłaty podwyższonej) przewidzianej w art. 140 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Dyrektywa art. 21 ust. 1 pkt tej samej ustawy jest bowiem jasna – nie ulega wątpliwości, że na wydobywanie kopaliny ze złóż (a nie na jej sprzedaż, czy zagospodarowywanie) wymagana jest koncesja. Jej brak pociąga zaś za sobą sankcję (opłatę podwyższoną), ustalaną w konstytutywnej decyzji administracyjnej. Jednocześnie, nie ulega wątpliwości to, że Skarżący nie spełniał warunków przewidzianych w art. 4 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, skutkujących wyłączeniem stosowania przepisów tego aktu prawnego.

Niejasna jest jednak kwestia ilości kruszywa wydobytego na tym terenie przez Stronę. Istnieje bowiem znaczna różnica pomiędzy objętością wskazaną przez wspomnianego wcześniej świadka - W. K. (około 600-700 m3 pospółki piaszczysto - żwirowej), a ilością przyjętą w decyzji Organu I instancji, utrzymanej w mocy przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, tj. 2330,6 m3 piasku ze żwirem (co odpowiada 4195,08 tonom kopaliny).

Na ten dysonans nakłada się niejasność co do tego, czy na działce nr [...], w latach 2011 – 2015 mała miejsce eksploatacja kruszywa. Organ I instancji, opierając się na zdjęciach satelitarnych, a także na pomiarach dokonanych 14 lipca 2016 r. ustalił, że na działce eksploatowano piasek. Dokonane pomiary pozwoliły mu zaś na obliczenie ilości wydobytego kruszywa. Należy jednak zauważyć, że zawiadomienie o terminie przeprowadzenia oględzin przedmiotowej działki nie zostało doręczone Skarżącemu. Tym samym nie miał on możliwości wzięcia udziału w tej czynności (odbyła się ona 14 lipca 2016 r.), składania wyjaśnień, a także odnoszenia się do stwierdzeń innych podmiotów biorących udział w oględzinach.

Jednocześnie, w dokumentacji postępowania administracyjnego znajduje się szereg informacji sprawiających, że może powstawać niejasność co do tego, czy przed nabyciem działki nr [...] przez Skarżącego (oraz jego małżonkę), a po utracie tytułu prawnego do tego terenu przez Przedsiębiorcę (był on stroną umowy dzierżawy i miał koncesję na wydobywanie kopalin) ponad wszelką wątpliwość na wspomnianym terenie nie była prowadzona eksploatacja przez inne podmioty.

Znamienne jest – i w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd nie może tracić tej okoliczności z pola widzenia – że po utracie cywilnoprawnego tytułu do działki przez Przedsiębiorcę (od 16 października 2011 r.) na działce była prowadzona eksploatacja kruszywa i prowadził ją ten właśnie podmiot. Świadczy o tym chociażby notatka służbowa, sporządzona 14 lutego 2012r. przez pracowników Urzędu Gminy (ponieważ akta sprawy nie są numerowane, Sąd nie jest w stanie wskazać numeru karty). Jasno wynika z niej, że wspomnianego dnia, na działce znajdowały się 4 samochody ciężarowe i dwie koparki, a także prowadzono eksploatację kruszywa. Pracownicy Gminy utrwalili zaś tę okoliczność, sporządzając dokumentację filmową. Także 9 lutego 2012 r. pracownicy Urzędu Gminy zaobserwowali podobne zachowanie Przedsiębiorcy na działce, realizowane pomimo że nie obowiązywała już umowa dzierżawy będąca dla niego tytułem cywilnoprawnym do tej nieruchomości (por. notatka służbowa z 9 lutego 2012 r., znajdująca się w aktach sprawy). Do [...] r. (prawomocność wyroku jest datowana na 9 października 2013 r.) toczyło się zaś postępowanie sądowe, zainicjowane powództwem windykacyjnym Gminy, skierowanym do Przedsiębiorcy (por wyrok Sądu Okręgowego w P., wydany w sprawie [...] – w orzeczeniu tym oddalono apelację Przedsiębiorcy od wyroku Sądu Rejonowego w P., wydanego w sprawie [...]). Tym samym, ponad wszelką wątpliwość, już po ustaniu umowy dzierżawy, Przedsiębiorca władał działką nr [...] i prowadził na niej eksploatację kruszywa.

Jak można przypuszczać, przyczyna takiego stanu rzeczy było to, że już po ustaniu umowy stosunku dzierżawy (15 października 2011 r.), Przedsiębiorca ciągle legitymował się administracyjnoprawnym tytułem do eksploatacji złoża znajdującego się na wspomnianej działce. Dlatego właśnie, nie przynosiły efekty czynności podejmowane przez Gminę, realizowane w płaszczyźnie prawa karnego, mające na celu zatrzymanie bezumownego wydobywania kruszywa przez Przedsiębiorcę (por. postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 28 lutego 2013 r., sygn. akt. II Kp 92/13). Zachowanie Przedsiębiorcy (a raczej osób działających w jego imieniu), wobec legitymowania się przez ten podmiot koncesją, nie spełniało bowiem znamion czynu zabronionego. Z akt postępowania administracyjnego wynika natomiast, że decyzja o cofnięciu koncesji, opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności została doręczona przedsiębiorcy 17 lutego 2012 r. (por. wyrok Sądu Rejonowego w P. z [...] r., sygn. akt [...]). Nawet po tej dacie podmiot ten uznawał jednak, że przysługuje mu koncesja na wydobycie kopalin (por. znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego ogłoszenie Gminy o przetargu na sprzedaż nieruchomości – działki nr [...], datowane na 29 lipca 2015r. oraz umowa sprzedaży działki na rzecz Skarżącego oraz jego małżonki, datowana na 29 września 2015 r.).

W tym kontekście należy zauważyć, że – jak wynika z uzasadnienia decyzji Organu odwoławczego - przyjęty przez niego "okres obserwacji zmian" na działce nr [...], poprzedzających zakup tego terenu przez Skarżącego obejmował przedział czasu od 23 marca 2012 r. do 30 maja 2015 r. Tymczasem, jeszcze w 2013 r. Przedsiębiorca władał tym terenem (por. data prawomocności powoływanego wcześniej wyroku Sądu Okręgowego w P. z [...] r.).

Wszystkie te okoliczności, w powiązaniu z sygnalizowanym wcześniej brakiem poinformowania Strony przez Organ I instancji o czynnościach wykonywanych na działce [...] w dniu 14 lipca 2016 r. i jej nieobecnością podczas prowadzonych wówczas oględzin, sprawiły, że nie ma pewności co do tego, jakie ilości kopaliny zostały wydobyte przez Skarżącego w okresie od 20 kwietnia 2016 r., do 2 czerwca 2016 r. Ta właśnie okoliczność powinna być wyjaśniona przez Organ z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu. Istotne jest bowiem uniknięcie sytuacji, w której ewentualne wydobycie dokonane we wcześniejszym czasie zostanie przypisane Stronie.

Z tego względu, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty postępowania sądowego złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 1 947 złotych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5 400 złotych. O wysokości kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).