Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 683/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4, par. 20
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant Starszy referent Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. – zwanej dalej "ARiMR", po rozpatrzeniu odwołania Z.P., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z [...] r. uchylającą decyzję o przyznaniu renty strukturalnej Z.P. i odmawiającą jej przyznania.

W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)- dalej jako Kpa, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2004r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 pkt 2, § 9, § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 ze zm.)- w dalszej treści uzasadnienia powoływane jako rozporządzenie.

Decyzja Dyrektora ARiMR wydana została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] r. Z.P. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznanie renty strukturalnej w trybie przepisów art. 3 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. 2003r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004r. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.). Do wniosku dołączyła załączniki wymagane § 18 rozporządzenia.

Na podstawie danych zawartych we wniosku i załącznikach, po przeprowadzeniu kontroli danych przy wykorzystaniu systemu informatycznego ZSZiK, wspomagającego proces obsługi wniosków w ramach Wspólnej Polityki Rolnej - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał [...] r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków uzyskania prawa do renty strukturalnej. Postanowienie to strona odebrała osobiście [...] r., co potwierdziła własnoręczną adnotacją i podpisem na egzemplarzu decyzji znajdującym się w aktach sprawy (karta 29 i odwrót akt administracyjnych). Następnie w Biurze Powiatowym ARiMR w P. skarżąca złożyła dokumenty potwierdzające przeniesienie [...] r. własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego własność jej i jej małżonka na rzecz innego rolnika - córki A.D., na potwierdzenie czego złożyła akt notarialny Rep. A Nr [...]. Jak wynika z treści aktu, przekazaniu podlegały wszystkie działki ewidencyjne wymienione w pierwotnym wniosku o przyznanie renty strukturalnej, w stosunku do których organ I instancji prowadził postępowanie, a wiedzę posiadał w oparciu o dokumenty przedłożone z własnej inicjatywy przez skarżącą, za wyjątkiem działek o numerach [...], których własność nie pozbawia rolnika prawa do renty strukturalnej, jako że § 9 pkt 1 rozporządzenia daje prawo pozostawienia beneficjentowi renty powierzchni użytków rolnych do 0,5ha na własne potrzeby. Ponadto [...] r. skarżąca złożyła oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków rolnych, będących zarówno przedmiotem odrębnej własności jej jak i małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności za wyjątkiem w/w działek, jak też oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej z dniem przekazania gospodarstwa, t. j. [...] r. (karty 39-40 akt administracyjnych).

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję, którą przyznał skarżącej rentę strukturalną począwszy od [...] r. na okres 10 lat .

Pismem z [...] r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w C. poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., iż małżonek skarżącej w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, przekazanego notarialnie na rzecz syna A.P. dopiero [...] r.

Wobec otrzymanej informacji z KRUS Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. postanowieniem z [...] r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego: w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie organu nowe okoliczności istniejące w sprawie w dniu wydania decyzji a nieznane organowi to informacja o posiadaniu gruntów rolnych o pow. [...] przez małżonka skarżącej.

Wobec wydanego postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie Z.P. złożyła oświadczenie, w którym poinformowała, iż przekazanie przedmiotowych gruntów rolnych o pow. [...] ha na rzecz syna odbyło się już w dniu [...]r., co potwierdzać miał dokument notarialny. Przedłożony dokument o numerze Repertorium A nr [...] z [...] r. stwierdzał jednakże jedynie własnoręczność podpisu A.P. na jego oświadczeniu z [...] r., w którym wskazał, iż przekazanie gospodarstwa odbyło się [...] r. zaś samo spisanie aktu - w związku z brakiem środków finansowych na pokrycie kosztów aktu notarialnego - nastąpiło w [...] r. ( karta 60-61 akt administracyjnych).

Decyzją z [...]r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. działając na podstawie § 17 ust.1, § 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i art. 145 § 1 ust. 5 i art. 151 § 1 pkt 2 Kpa w związku z niedopełnieniem wymogów z § 3 pkt 5, § 20 ust. 7 rozporządzenia, a w szczególności wobec nieprzekazania gospodarstwa rolnego w całości ( za wyjątkiem działek o pow. do 0,5 ha, których posiadanie nie pozbawia rolnika prawa do renty strukturalnej) i niezaprzestania działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków uzyskania prawa i do renty strukturalnej z [...] r., uchylił dotychczasową decyzję o przyznaniu renty i odmówił jej przyznania.

W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia,- rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zwanemu dalej rolnikiem, jeżeli łącznie spełnia warunki:

1) ma ukończone 55 lat lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników,

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie - wniosku o rentą strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat ,

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha,

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej,

6) wpisany został do ewidencji producentów (...),

7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników .

W myśl § 9 warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej ,o której mowa w § 4 pkt 5 , uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego zarówno uprawniony do renty strukturalnej jak i jego małżonek nie jest posiadaczem (współposiadaczem ) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha , (...). Zgodnie zaś z § 20 ust. 7 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej (...). W ocenie organu I instancji doszło do naruszenia powołanych przepisów w zakresie "braku przekazania przez beneficjenta na dzień wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej całości gospodarstwa ponad 0,5 ha".

W odwołaniu, wniesionym mimo braku pouczenia o tym prawie, strona wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na obrazę art. 107 Kpa, w zakresie braku pouczenia o środku odwoławczym w treści zaskarżonej decyzji. Zarzuciła nie ustosunkowanie się do okoliczności , iż w terminie 6 miesięcy nastąpiło faktyczne przekazanie przez małżonka gospodarstwa stanowiącego jego odrębną własność na rzecz syna, a powołane w decyzji przepisy nie definiują pojęcia przekazania (faktyczne czy formalne).Podniosła także, iż to ona była wnioskodawczynią i ona, a nie jej mąż ubiegała się o rentę strukturalną, a kwestia sporna dotyczy gospodarstwa stanowiącego majątek odrębny małżonka, stąd koniecznym winno się stać rozważenie tej kwestii na gruncie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w C. w postępowaniu odwoławczym utrzymał w mocy sporną decyzję wskazując, iż zgodnie z treścią § 20 ust. 7 rozporządzenia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków uzyskania prawa do renty strukturalnej. Mając na uwadze powyższe, termin 6 miesięcy do przekazania gospodarstwa upływał [...]r., tymczasem część gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha stanowiąca majątek odrębny nie została przekazana we wskazanym terminie, lecz późniejszym, to jest w dniu [...] r.

W myśl natomiast § 6 ust. 1 warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa rolnego, będące zarówno przedmiotem odrębnej współwłasności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. Producent ubiegający się o płatność zobowiązany jest do zapoznania się z wymogami i obowiązującymi przepisami. W tym względzie podniesiono, iż oświadczenie w tym zakresie skarżąca podpisała w sekcji D wniosku o przyznanie renty.

Ponadto, w oświadczeniach z dnia [...]r. odwołująca się informuje o zaprzestaniu działalności rolniczej i przekazaniu wszystkich użytków rolnych będących jej odrębną własnością jak i jej męża (za wyjątkiem działek, które mogły pozostać jej własnością bez wpływu na prawo do renty).

W odniesieniu do poruszonej kwestii kodeksu rodzinnego, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem zasady i szczegółowe warunki programu zawarte zostały w treści wym. Rozporządzenia, w tym i wymóg przekazania wszystkich użytków rolnych będących w posiadaniu wnioskującego o przyznanie renty strukturalnej, pozostającego w związku małżeńskim.

W zakresie braku pouczenia o prawie do odwołania w treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przyznając fakt uchybienia w tym zakresie powołał się na przyjęte orzecznictwo i wskazał , iż brak któregoś z elementów decyzji wskazanych w art. 107 § 1 k.p.a. nie musi oznaczać, że pismo przestaje być decyzją i staje się innego rodzaju formą działania administracji. Ponadto Z.P. skorzystała ze środka odwoławczego pomimo braku pouczenia w tym zakresie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła naruszenie § 4 poprzez przyjęcie, iż w dacie przyznania renty strukturalnej nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, art. 107 §1 Kpa poprzez nie wskazanie podstawy prawnej decyzji .Podkreśliła też, iż oboje z małżonkiem pozbyli się gospodarstw rolnych, przy czym gospodarstwo stanowiące majątek odrębny małżonka zostało faktycznie przekazane w dniu [...]r. a więc w okresie przewidywanym w przepisach, natomiast akt notarialny został spisany dopiero [...]r. z uwagi na brak środków finansowych na pokrycie kosztów notarialnych. W tej sytuacji okoliczność ta zgodnie z zasadą zapewniania zaufania do organów administracji winna być uwzględniona przy załatwianiu sprawy .

Organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi .

Wyrokiem z 16 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 227/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że przepisami prawa polskiego, regulującymi szczegółowo warunki uzyskania renty strukturalnej i tryb jej przyznawania są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z póżn. zm. ). Rozporządzenie powyższe zostało wydane na podstawie delegacji wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.).

Warunki uzyskania renty strukturalnej zostały określone w § 4 w/w. rozporządzenia i zgodnie z § 4 pkt 4 i pkt 5 rentę strukturalną przyznaje się rolnikowi który spełnia m. in. następujące warunki:

-przekazał gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 ha ;

-zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności z zastrzeżeniem § 9 pkt 1. W myśl § 9 pkt 1 warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego; łączna pow. użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tychże użytkach służy wyłącznie zaspokojeniu potrzeb wnioskodawcy lub osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Według § 20 ust. 7 rozporządzenia przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnianiu warunków do otrzymania renty .

W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej [...]r , które doręczono stronie [...]r.

W dniu [...]r. skarżąca wraz z małżonkiem darowali A.D. opisane w akcie notarialnym repertorium A Nr [...] gospodarstwo rolne o łącznej pow. [...] ha.

Zdaniem Sądu nie można się zgodzić z interpretacją przepisów powyższych przepisów, dokonaną przez organ że fakt legitymowania się przez małżonka skarżącej nieruchomością rolną o pow. przekraczającej 0,5 ha, mimo upływu 6 miesięcznego terminu od otrzymania postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania renty, stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uznania, iż skarżąca nie spełniła warunków wynikających § 20 ust. 7 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia. Interpretując przepisy regulujące zagadnienia związane z przyznawaniem rent strukturalnych stosować należy wykładnię celowościową i wskazać, że powodem ich wprowadzenia jest zmiana pokoleniowa, jak również technologiczna na obszarach wiejskich, a nie wywłaszczanie rolników z wszystkich posiadanych nieruchomości , zwłaszcza, że rentę strukturalną przyznaje się już za przekazanie gospodarstwa rolnego o obszarze przekraczającym 1 ha. W ocenie Sądu z akt sprawy ani z zaskarżonej decyzji nie wynika by organy badały czy małżonek strony przekazał gospodarstwo o pow. [...] ha, mimo iż w odwołaniu strona podnosiła, iż nastąpiło faktyczne przekazanie gospodarstwa synowi, że nastąpiło to przy zachowaniu 6 miesięcznego terminu wynikającego z powołanych wyżej przepisów i miało miejsce [...] r. W tych okolicznościach faktycznych, tej konkretnej sprawy, zdaniem Sądu pozbawienie strony prawa do renty strukturalnej z tej jedynie przyczyny , iż przekazanie formalne gospodarstwa rolnego małżonka nie nastąpiło w ciągu 6 miesięcy od daty otrzymania postanowienia o spełnianiu wstępnych wymogów co do przyznania prawa do renty strukturalnej nie jest zgodne z wykładnią celowościową przepisów o przyznawaniu tych świadczeń. Sąd zauważył ponadto, iż własność jako najszersze prawo rzeczowe nie zawsze wiąże się z posiadaniem i nakazał organowi zbadanie kwestii kiedy nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa. Wskazał, na zasadność zbadania czy i kiedy nastąpiło faktyczne przekazanie gospodarstwa przez małżonka skarżącej. Podkreślił, że na podstawie art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, zaś stosownie do art. 80 tegoż kodeksu organ administracji ocenia na podstawie zebranego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z uchybieniem powyższych przepisów proceduralnych, w związku z tym zaszła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji .

W wykonaniu wskazań co do dalszego prowadzenia sprawy, zawartych w wyżej cytowanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Dyrektor [...] Oddziału ARiMR przekazał sprawę Z. P. do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji celem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, głównie w zakresie pozyskania wyjaśnień od T.P. i przejmującego grunty rolne – A.P. mające na celu ustalenie, kiedy małżonek skarżącej przekazał należące do niego gospodarstwo rolne synowi.

W dalszym toku postępowania (po wyroku sądowym) organ I instancji podjął czynności wyjaśniające, w wyniku czego T.P. złożył oświadczenia: z [...]r.,[...]r., i [...]r. [...]r. (karty 149-151 akt administracyjnych), z których wynika, że przekazał gospodarstwo w posiadanie na rzecz syna A.P. [...]r., a spisanie aktu notarialnego nastąpiło [...]r. Oświadczenie analogicznej treści z [...]r. złożyło trzech świadków, w tym sołtys wsi K. (karta 152 akt administracyjnych).

Decyzją nr [...] z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego w P. ponownie uchylił decyzję o przyznaniu renty strukturalnej i odmówił przyznania skarżącej renty strukturalnej (karta nr 161-166 odwrót akt administracyjnych). W uzasadnieniu powtórzył dotychczasową argumentację, podkreślając, że jeżeli faktyczne przekazanie gospodarstwa rolnego stanowiącego własność małżonka skarżącej nastąpiło wcześniej niż zawarcie notarialnej umowy darowizny, tj. przed [...] r., to stosowna wzmianka winna się znaleźć w treści aktu, a nie było jej tam. Wręcz przeciwnie – zawarto tam oświadczenie, że wydanie gospodarstwa nastąpi w dniu spisania aktu.

Od decyzji tej pismem z [...]r. strona wniosła odwołanie . Zarzuciła nie uwzględnienie wyroku WSA w Gliwicach, oraz niewłaściwą ocenę oświadczeń złożonych zarówno przez nią samą jak syna, męża i świadków, podnosząc, iż przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło faktycznie [...]r. a formalnie dnia [...]r. Skarżąca wskazuje również, iż usprawiedliwione zostało 7-dniowe spóźnienie w spisaniu aktu notarialnego w stosunku do wymogu przekazania gospodarstwa rolnego w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.

Rozpatrując sprawę Dyrektor Oddziału ARiMR wydał decyzję będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. W uzasadnieniu po raz kolejny przytoczył przepisy rozporządzenia, z których wynika, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, który łącznie spełnia 7 warunków, w tym wymóg przekazania gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Przytoczył § 6 ust. 1 rozporządzenia stanowiący, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa rolnego, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak i przedmiotem ich współwłasności a przekazanie nastąpiło przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz jednego następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych. Zgodnie z § 9 – warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 5 uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego zarówno uprawniony do renty strukturalnej jak i jego małżonek nie jest posiadaczem (współposiadaczem) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Art. 20 ust. 7 stanowi: "w terminie 6 miesięcy od dnia wnioskodawcy postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem § 22". Zgodnie z § 21 ust. 3 rozorządzenia dowodem potwierdzającym przekazanie gospodarstwa rolnego jest akt notarialny albo umowa dzierżawy Mając na względzie powołane powyżej przepisy obowiązującego rozporządzenia jako szczegółowych wymagań dla wszystkich ubiegających się o przyznanie renty strukturalnej stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały one w pełni zaspokojone. Gospodarstwo rolne przekazane zostało, jednakże w dwóch etapach, z jednoczesnym uchybieniem terminu. Na dzień wydania decyzji o przyznaniu renty beneficjentka posiadała (współposiadała wraz z mężem) użytki rolne o powierzchni przekraczającej [...] ha. W treści § 3 aktu notarialnego nr [...] z [...] r. (karty nr 35- 38 akt administracyjnych) oświadczenie Z. i T. P., iż nie są właścicielami innych nieruchomości poza opisanymi w treści § 1 i § 2 tego aktu i z chwilą darowania gospodarstwa rolnego zaprzestają prowadzenia działalności rolniczej – nie było prawdziwe, bowiem zarówno na ten dzień jak i później, w okresie do dnia spisania kolejnego aktu notarialnego z [...] r. w posiadaniu skarżącej i jej męża pozostawała druga cześć gospodarstwa rolnego położona również we wsi K. o powierzchni [...] ha. Akt notarialny Rep. A Nr [...] w § 5 zawiera oświadczenie T.P., że zobowiązuje się on wydać przedmiot niniejszej umowy w dniu dzisiejszym, tj. [...]r. Stwierdzenie to stoi w sprzeczności z oświadczeniami skarżącej, jej małżonka, syna i świadków, złożonych w toku postępowania. Ponadto w przedmiotowym akcie notarialnym zawarte jest oświadczenie T.P., iż "na nieruchomości tej prowadzi zorganizowane gospodarstwo rolne i opłaca podatek rolny", wskazujące na posiadanie i użytkowanie spornych gruntów przez T.P. do dnia spisania aktu notarialnego w dniu [...]r. Tak więc w ocenie organu II instancji w chwili wydawania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. mąż Z.P. był posiadaczem użytków rolnych o powierzchni przekraczającej [...]ha i prowadził na nich działalność rolniczą, co potwierdził m.in. stwierdzeniem zawartym w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...]r. Zdaniem organu odwoławczego do dnia zawarcia umowy darowizny, tj. [...]r. mąż skarżącej był posiadaczem gospodarstwa rolnego, gdyż dopiero w tej dacie zobowiązał się do wydania gospodarstwa A. P. Zatem za datę przekazania posiadania gospodarstwa rolnego organy ARiMR przyjmują dzień określony w akcie notarialnym z [...]r., któremu, jako dokumentowi urzędowemu – w ocenie organu – przysługuje większa moc dowodowa. Ze względu na powyższe, organ odwoławczy uznał, iż przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez męża skarżącej nastąpiło dopiero w tej dacie; tym samym nie został spełniony warunek wynikający z § 20 ust. 7 rozporządzenia. Organ podniósł także, że wyrok WSA w Gliwicach, sygn. III SA/Gl 227/08 wydany w niniejszej sprawie znalazł uwzględnienie w procesie badania sprawy i uzupełnienia materiału dowodowego, jednakże uwzględniając całokształt sprawy brak jest przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., a tym samym przyznania renty strukturalnej.

Na w/w decyzje Dyrektora ARiMR Z.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca podnosi przede wszystkim zarzut braku uwzględnienia wskazówek WSA, zawartych w wyroku z 16 maja 2008r. i wnosi o przyznanie jej prawa do renty strukturalnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału ARiMR wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Nr [...] z [...]r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Warunki uzyskania renty strukturalnej zostały określone w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz.1191 ze zm.).

Zgodnie z jego § 4 rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników;

2) (2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu;

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha;

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;

6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Spełnienie przez skarżącą wymogów określonych w punktach 1-3 i 6-7 nie jest przez organ kwestionowane.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, kiedy małżonek skarżącej – [...]r. jak twierdzi skarżąca, czy też [...]r. jak twierdzi organ – przekazał należące do niego gospodarstwo rolne synowi i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej przy uwzględnieniu faktu, że przeniesienie własności nie jest równoznaczne z przeniesieniem posiadania i z tym, że były właściciel do dnia zbycia faktycznie był w posiadaniu nieruchomości. Fakt, że przeniesienie własności nastąpiło w określonej dacie nie wyłącza sam przez się, ustalenia, że przeniesienie posiadania mogło nastąpić wcześniej. Takie też były wskazania WSA w Gliwicach, zawarte w wyroku z 16 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 227/08 co do dalszego postępowania. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd i oraz organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.

Ponadto sporna jest okoliczność, czy skarżąca była należycie pouczona przez organ o swych obowiązkach związanych z ubieganiem się o rentę strukturalną. W pozostałym zakresie stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, dlatego też Sąd przyjął jako stan faktyczny, stan opisany we wstępnej części uzasadnienia z tym zastrzeżeniem, iż dał wiarę twierdzeniu organu, że przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie jego prowadzenia nastąpiło [...]r.(zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) oraz przyjął za udowodnione, że strona była należycie pouczona o obowiązkach wynikających z ubiegania się o rentę strukturalną niezależnie od faktu, że w części D. Wniosku o przyznanie renty strukturalnej potwierdziła, iż zasady przyznawania i wypłaty tych świadczeń są jej znane (karta 5 akt administracyjnych), co Sąd wyjaśni na stronie 15. uzasadnienia, akapit ostatni. W aktach sprawy znajdują się bowiem dowody na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez męża skarżącej w dwóch różnych datach – jest to treść aktu notarialnego z [...]r. z jednej strony, z drugiej zaś oświadczenia skarżącej, stron tej czynności oraz trzech świadków. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, że organ musiał dokonać wyboru, które z nich uważa za wiarygodne, a którym tej wiarygodności odmawia i tę ocenę uzasadnić.

Nie budzi zastrzeżeń Sądu, że jako dowód wiarygodny uznał organ treść aktu notarialnego z [...]r., jako że mąż skarżącej jednoznacznie oświadczył wówczas, iż na nieruchomości będącej przedmiotem darowizny prowadzi zorganizowane gospodarstwo rolne i opłaca podatek rolny oraz że zobowiązuje się wydać przedmiot umowy w dniu dzisiejszym tj. [...]r. (karty 47-51 akt administracyjnych), co oznacza, że do tej daty gospodarstwo rolne stanowiące przedmiot darowizny było nie tylko własnością, ale także znajdowało się w posiadaniu T. P. W takim zaś przypadku – jak orzekł organ - nie doszło do przekazania gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w terminie wynikającym z przepisów rozporządzenia, tj. do [...]r., co skutkuje pozbawianiem beneficjentki prawa do renty strukturalnej

Ponadto wskazać należy, że akt notarialny jest dokumentem urzędowym. Jak wynika z postanowienia Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2000r ., sygn. akt IV CKN 1083/00, akty i inne dokumenty notarialne są dokumentami urzędowymi w rozumieniu przepisów Kpc o dokumentach urzędowych, przy czym brzmienie art.244 § 1 Kpc jest analogiczne jak art. 76 § 1 Kpa. Ponadto zgodnie z art. 75 § 2 Kpa jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Oznacza to, że oświadczenie strony jako środek dowodowy może być stosowane jedynie wówczas, gdy przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów. Oceniając poprawność rozstrzygnięcia Dyrektora [...] Oddziału ARiMR nie można pominąć faktu, że zgodnie z § 21 ust. 3 rozporządzenia, dowodem potwierdzającym przekazanie gospodarstwa jest akt notarialny, co w ocenie Sądu wyłącza możliwość odebrania od strony stosownego oświadczenia, choć oczywiście –zgodnie z art. 76 § 2 Kpa - nie jest wykluczona możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych.

Odnosząc się natomiast do oświadczenia strony, złożonego na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach 26 października 2010 r., w sprawie III SA/Gl 683/10, że nie była świadoma znaczenia określeń zapisywanych w akcie notarialnym zauważyć trzeba, że w akcie z [...]r., (karta 35-38 akt administracyjnych), którym skarżąca przekazała gospodarstwo rolne córce znalazł się zapis, że T. i Z. małżonkowie P. oświadczają, iż nie są właścicielami innych nieruchomości poza opisanymi w treści § 1 i § 2 tego aktu i z chwilą darowania gospodarstwa rolnego zaprzestają prowadzenia działalności rolniczej. Zarówno to oświadczenie, jak i oświadczenie zawarte w akcie notarialnym z [...]r. są oświadczeniami wiedzy stron danej czynności, a nie tymi elementami aktu, które pochodzą od notariusza sporządzającego akt. Są one jasne i zrozumiałe i w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony, że nie miała ona rozeznania co do znaczenia zapisywanych określeń, gdyż notariusz nie pouczył jej o tym.

W ocenie strony nie jest także zasadny zarzut, że wiedzę co do swych obowiązków jako producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną czerpała ona ze szkoleń i nie otrzymała żadnych dokumentów od organu, a jedynie składała te dokumenty, których żądał od niej organ, jako że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...]r. nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków uzyskania prawa do renty strukturalnej (karta 29 i odwrót akt administracyjnych), którego odbiór strona potwierdziła, a w którym znajduje się pouczenie co do tego, w jakim terminie należy dokonać przekazania gospodarstwa rolnego (pkt 2.) i kiedy warunek ten uznaje się za spełniony (pkt 5.).

Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał, że ocena organu, iż do przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez małżonka skarżącej doszło dopiero [...]r. nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów i nie jest dowolna, gdyż znajduje potwierdzenie w dowodach zgromadzonych w aktach sprawy. Wobec niestwierdzenia przez Sąd orzekający innych wad zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. zasadne było oddalenie skargi.