Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 590/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 e
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie: Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- S. z dnia [...] września 2019 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" w W. (dalej: strona skarżąca, wierzyciel) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2019 r. znak sprawy [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. –S. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, że organ egzekucyjny prowadził na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...] i [...], wystawionych przez stronę skarżącą, postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego R. H.. Organ egzekucyjny umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieściągalność dochodzonego obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.- dalej u.p.e.a.) obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

W dniu 15 lipca 2019 r. strona skarżąca działając na podstawie art. 64e § 2 u.p.e.a. złożyła wniosek o umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego ww. postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając występowanie przesłanki z art. 64c § 2 pkt 2 u.p.e.a. strona skarżąca powołała wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny zakwestionował zasadność obciążenia kosztami egzekucyjnymi w sytuacji bezskuteczności egzekucji podkreślając, że ich wysokość winna uwzględniać czasochłonność, pracochłonność, stopień efektywności egzekucji, poziom skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, zwłaszcza przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Strona skarżąca podniosła, że w okolicznościach sprawy czynności organu egzekucyjnego nie wymagały szczególnego nakładu pracy i nie były skomplikowane. Egzekucja zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego nie powiodła się bowiem na rachunkach nie było środków. Ponadto wierzyciel wskazał, że przy ocenie przesłanki umorzenia powinny zostać uwzględnione zasady wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz okoliczności w jakich doszło do powstania kosztów. Powinny zostać rozpatrzone w aspekcie realizacji ustawowego obowiązku wierzyciela przeprowadzania czynności kontrolnych wykonywanych w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione na dłużnika powstały w związku ze stwierdzeniem przez wierzyciela, w drodze decyzji istniejącego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi wywołanego wprowadzaniem do obrotu środka zastępczego, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem wierzyciela zaistniała przesłanka o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., bowiem występował w postępowaniu jako instytucja Skarbu Państwa, w tym kontekście obciążenie wierzyciela jest gospodarczo nieuzasadnione. Nieduże środki budżetowe którymi dysponuje wierzyciel, pozostają niewystarczające na pokrycie wydatków, niezwiązanych bezpośrednio z realizacją ich ustawowych zadań. Za zasadnością wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych przemawia także podjęta inicjatywa rządowa dotycząca współpracy m.in. pomiędzy Szefem Krajowej Administracji Skarbowej a Głównym Inspektorem Sanitarnym, w zakresie realizacji ustawowego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. –S. postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych, uznając że nie zachodzi żadna z wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych.

W zażaleniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 64e § 1 pkt 4, § 2 pkt 1 i pkt 2, § 3, § 4 u.p.e.a. przez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z niezbędnych przesłanek, w szczególności przesłanka ważnego interesu publicznego, a także gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej k.p.a.) przez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Organ wskazał na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu przesłanka ważnego interesu publicznego wskazana w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie odnosi się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne. Przesłanką przemawiającą za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie może być w szczególności sam fakt specyficznej pozycji wierzyciela jakim jest strona skarżąca. Na gruncie ustawy egzekucyjnej nie jest to okoliczność uznana za wyjątkową, nie przewidziano przedmiotowych czy podmiotowych zwolnień, które zdjęłyby ze strony skarżącej obowiązek ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Powyższe dotyczy także argumentu finansowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ze środków publicznych. Strona skarżąca jak każdy inny wierzyciel ponosi ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego.

Organ odwoławczy wskazał, że dokonał oceny stanu faktycznego pod kątem zastosowania regulacji zawartej w art. 64e § 3 u.p.e.a dotyczącej możliwości umorzenia jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. W ocenie organu uzasadnienie wniosku strony skarżącej tj. tożsamość budżetu w istocie pokrywa się z argumentacją jaką była uzasadniona przesłanka interesu publicznego. Jak wywodził organ skoro dysponent budżetu uważa takie obciążenia za zasadne, a przekazywanie kwot odbywa się pomiędzy jednostkami budżetowymi finansowanymi z tego samego paragrafu budżetowego brak jest elementu stosunku gospodarczego w aspekcie praw ekonomii.

Zdaniem organu II instancji w toku postępowania organ I instancji podjął działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia wystąpienia ustawowych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64e § 1 pkt 4, § 2 pkt 1 i pkt 2, § 3, § 4 u.p.e.a. przez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z niezbędnych przesłanek, w szczególności przesłanka ważnego interesu publicznego, a także gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że organ nie rozważył przesłanki gospodarczego uzasadnienia obciążenia wierzyciela obowiązkiem uiszczenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji gdy wierzyciel jest jednostką budżetową i nieduże środki budżetowe którymi dysponuje pozostają niewystarczające na pokrycie wydatków, niezwiązanych bezpośrednio z realizacją ich ustawowych zadań. Nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14 zalecającym by pobierane opłaty egzekucyjne znajdowały odzwierciedlenie w przeprowadzonych czynnościach egzekucyjnych. Jak wskazywała strona skarżąca w okolicznościach sprawy czynności organu egzekucyjnego nie wymagały szczególnego nakładu pracy i nie były obarczone wysokim poziomem skomplikowania. Skarżąca zarzuciła, że organ przy ocenie przesłanki interesu publicznego nie uwzględnił okoliczności w jakich doszło do powstania kosztów. Powinny one zostać rozpatrzone w aspekcie realizacji ustawowego obowiązku wierzyciela przeprowadzania czynności kontrolnych wykonywanych w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje;

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej P.p.s.a.).

Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie o odmowie umorzenia stronie skarżącej kosztów postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 w związku z §3 u.p.e.a.

W treści złożonego wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych skarżąca powołała się na okoliczności, o których mowa w art. 64e § 1 w zw. z § 2 pkt 1, § 2 pkt 2 oraz § 3 u.p.e.a. tj. że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny oraz że obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Po pierwsze strona skarżąca odwoływała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r. o sygn. SK 31/14, w którym Trybunał stwierdził, że zarówno art. 64 § 1 pkt 4 jak i art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej w zakresie w jakim nie określają maksymalnej wysokości (opłaty lub opłaty manipulacyjnej) są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP tj. zasadą zakazu nadmiernej ingerencji. Strona skarżąca podniosła, że w okolicznościach sprawy czynności organu egzekucyjnego nie wymagały szczególnego nakładu pracy i nie były skomplikowane. Egzekucja zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego nie powiodła się bowiem na rachunkach nie było środków. Po drugie wierzyciel wskazał, że oceniając przesłanki umorzenia organ winien uwzględnić zasady wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz okoliczności w jakich doszło do powstania kosztów, powinny zostać rozpatrzone w aspekcie realizacji ustawowego obowiązku wierzyciela przeprowadzania czynności kontrolnych wykonywanych w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione na dłużnika powstały w związku ze stwierdzeniem przez wierzyciela, w drodze decyzji istniejącego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi wywołanego wprowadzaniem do obrotu środka zastępczego, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem wierzyciela zaistniała przesłanka o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., bowiem występował w postępowaniu jako instytucja Skarbu Państwa, w tym kontekście obciążenie wierzyciela jest gospodarczo nieuzasadnione. Po trzecie we wniosku strona skarżąca wskazała na nieduże środki budżetowe którymi dysponuje wierzyciel, pozostają niewystarczające na pokrycie wydatków, niezwiązanych bezpośrednio z realizacją ich ustawowych zadań. Po czwarte zdaniem strony skarżącej za zasadnością wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych przemawia także podjęta inicjatywa rządowa dotycząca współpracy m.in. pomiędzy Szefem Krajowej Administracji Skarbowej a Głównym Inspektorem Sanitarnym, w zakresie realizacji ustawowego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 64 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1).

Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).

Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).

Komplementarnie należy też zauważyć, że użyte w art. 64e § 1 u.p.e.a. sformułowanie "może" wskazuje, iż działanie organu egzekucyjnego jest oparte na uznaniu administracyjnym. Konstrukcja ta oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do uwzględnienia wniosku strony. Wskazać bowiem trzeba, że uznaniowość wyraża się w dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych w przypadku stwierdzenia, iż w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 64e § 2 i 3 u.p.e.a. Wówczas organ w ramach uznania administracyjnego podejmuje decyzję: czy przyznać wnioskującemu ulgę w spłacie kosztów egzekucyjnych, czy też nie.

Jednocześnie należy dodać, że niewystąpienie żadnej z przesłanek umorzenia prowadzi do konieczności negatywnego rozstrzygnięcia wniosku. W tym przypadku organ nie ma wyboru.

Poza tym, przyjęta w art. 64e u.p.e.a. regulacja prawna wskazuje, że samo ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 64e § 2 i 3 u.p.e.a. nie jest oparte na uznaniu organu administracji.

W realiach tej sprawy organy obu instancji stwierdziły, że nie występuje w niej ani ważny interes publiczny ani brak uzasadnienia gospodarczego - dla uwolnienia wierzyciela od obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych, poprzez ich umorzenie. Powyższe oznacza, że przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia DIAS nie działał w ramach uznania administracyjnego. Tym samym, sporem nie jest objęte rozstrzygnięcie organu oparte na uznaniu administracyjnym, lecz interpretacja i zastosowanie w tej sprawie, przepisów statuujących przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Wierzyciel domaga się umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazując, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Wskazuje także na brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążania kosztami podmiotu będącego instytucją Skarbu Państwa.

Nie budzi wątpliwości, że w orzecznictwie sposób rozumienia pojęcia "ważny interes publiczny" został wyłożony jako respektowanie interesów wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. poczucie sprawiedliwości, bezpieczeństwa, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej i sprawność ich działania itp. – które jednak zawsze muszą być odnoszone do realiów każdej konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 21 października 2011 r., II FSK 774/10). Dodatkowo określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. "Mały słownik języka polskiego", pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to wymaga zatem dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musiało mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa. Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu podmiotu obowiązanego do uiszczenia kosztów.

Także określenie "gospodarczo nieuzasadnione" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wierzyciela o zasadności udzielenia ulgi. Sąd podziela stanowisko, że wystąpienie przesłanki gospodarczego nieuzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacją, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków np. upadłości lub likwidacji podmiotu (por. wyrok NSA z 29 marca 2019 r., I GSK 990/18; wyrok WSA w Łodzi z 21 lutego 2020 r., III SA/Łd 968/19).

Odnosząc się do argumentów strony skarżącej wskazujących na brak uzasadnienie dla obciążenia kosztami podmiotu będącego instytucją Skarbu Państwa Sąd stwierdza, że przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W egzekucji administracyjnej, co do zasady wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne, a mimo to ustawodawca zawarł obowiązek obciążenia go kosztami. W tym kontekście przesłanka "ważnego interesu publicznego", o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie odnosi się do sfery działalności instytucji publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Odmawiając ich umorzenia organ nie zanegował wagi zadań pełnionych przez państwowy powiatowy inspektorat sanitarny. Zauważyć należy, że z zasady wszystkie instytucje publiczne, do których strona skarżąca się zalicza, podejmują działania w celu realizowania ważnego interesu publicznego. Nie ulega wątpliwości, że wierzyciel wykonuje nałożone na niego zadania w celu dbałości o ważny interes publiczny. Na tym tle słusznie jednak DIAS zwrócił uwagę, że przyjęcie stanowiska strony skarżącej, iż za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, realizowany w toku działalności tego podmiotu, prowadziłoby w istocie do przyjęcia, że przesłanka ta występuje w każdej sprawie z udziałem państwowej instytucji publicznoprawnej, a tym samym do konieczności umarzania kosztów egzekucyjnych w każdej analogicznej sprawie. Tymczasem w przepisach u.p.e.a. nie ma generalnego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych dla instytucji publicznych. Wręcz przeciwnie, z art. 64c § 4 u.p.e.a. należy wywieść zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jak istotne działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. W tym zakresie pozycja strony skarżącej nie różni się od innych wierzycieli.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że w każdym przypadku złożenia wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą okoliczności (przesłanki) wskazane m.in. w przepisie art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Przesłanki te powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r., sygn. akt II FSK 319/08). Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (w myśl art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Sąd nie może zatem ingerować w samo rozstrzygnięcie organu, o ile zostało ono w sposób wyczerpujący umotywowane.

Podkreślenia nadto wymaga, że treść rozstrzygnięcia organów w sprawach o umorzenie kosztów egzekucyjnych determinowana jest treścią wniosku. Jak bowiem jednoznacznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.11.2016 r., sygn. akt II GSK 2958/16, organ nie może rozstrzygać sprawy poza granicami wniosku i badać z urzędu przesłanki, które nie zostały w nim wskazane. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni ten pogląd podziela, albowiem z treści art. 64e § 1 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że organ egzekucyjny może umorzyć, nie zaś umarza z urzędu, w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zatem wszczęcie postępowania z art. 64 § 1 u.p.e.a. wymaga uprzedniego wystąpienia przez zobowiązanego lub wierzyciela z wnioskiem o umorzenie. To wnioskodawca wskazuje, która z przesłanek wymienionych w art. 64 § 2 u.p.e.a. występuje.

Skarżąca zarówno we wniosku, jak i następnie w skardze skierowanej do sądu – uzasadniając wystąpienie przesłanki umorzenia wskazywała na kolejną okoliczność tj. że nieduże środki budżetowe, którymi dysponuje wierzyciel, pozostają niewystarczające na pokrycie wydatków. Należy wskazać, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty: Bilans jednostki budżetowej sporządzony na dzień 31 grudnia 2018 r., Informacja dodatkowa, Zestawienie zmian w funduszu, Rachunek zysków i strat, Karta odpowiedzi na pytanie o zobowiązanym (k. 75-54 akt adm.).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie w istocie zabrakło jakiejkolwiek analizy aktualnej sytuacji zobowiązanej i skonfrontowania obciążających ją kosztów egzekucyjnych z obecnymi możliwościami płatniczymi. W szczególności organ powinien był ustosunkować się do twierdzeń skarżącej i poddać ocenie znajdujące się w aktach sprawy ww. dokumenty.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca od samego początku (a więc już we wniosku) powoływała się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28.06.2016 r., sygn. SK 31/14 jako na okoliczność, którą należało brać pod uwagę przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku. Twierdziła, że organy egzekucyjne wykonały jedynie proste czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych, które nie przyniosły żadnych rezultatów, a więc nakład pracy i zakres czynności nie był adekwatny do wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Jej zdaniem wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien być rozważony w ramach ww. przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych tj. ważnego interesu publicznego.

W powołanym wyroku Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, a nadto, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości), tak jak to ma miejsce w sprawie niniejszej, następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Zarówno organ I instancji jak i organ II instancji nie odniósł się do twierdzeń wniosku w tym zakresie.

Organy powinny wypowiedzieć się jednoznacznie czy ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi argument do rozważenia za istnieniem ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., bądź gospodarczo nieuzasadnione czego domagała się skarżąca czy też nie. W przypadku odpowiedzi twierdzącej rolą organów będzie dokonanie analizy czy koszty postępowania egzekucyjnego pobrane od zobowiązanej za dokonane czynności egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, stanowiącą nieuzasadnione obciążenie dla strony.

Ponadto strona skarżąca we wniosku wskazywała, że za zasadnością wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych przemawia podjęta inicjatywa rządowa dotycząca współpracy m.in. pomiędzy Szefem Krajowej Administracji Skarbowej a Głównym Inspektorem Sanitarnym, w zakresie realizacji ustawowego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Organ także nie odniósł się do twierdzeń.

Brak należytej reakcji organów na tak istotne argumenty podnoszone przez stronę we wniosku jest uchybieniem, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podsumowując Sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, a to art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w kontekście przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a. Organy nie rozważyły i nie oceniły w sposób należyty całego zgromadzonego materiału dowodowego, pomijając istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią ocenę prawą i zalecenia tut. Sądu zaprezentowane w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił postanowienia obu instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, na którą składa się wpis sądowy.