Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 66/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.1 pkt 9, art. 51 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12 i par. 28
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 77 par. 1 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 maja 2010 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego, nakazania wykonania określonych czynności oraz obowiązku przedłożenia projektu zamiennego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W.M. z dnia [...] października 2007 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącej H. D. kwotę 757,00 (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa oraz art. 51 ust.1 pkt 3 i art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...] października 2007r. nr [...], nakazującą J. P. w terminie do dnia 31 lipca 2008r.:

1. rozebranie zbiornika na gnojówkę zlokalizowanego wewnątrz budynku od strony drogi powiatowej i granicy działki,

2. dostosowanie części obory na długości 5,5 m od strony drogi powiatowej na cele nieinwentarskie (paszarnie, pomieszczenia socjalne) zachowując odległość 15,0 m od studni kopanej znajdującej się na działce sąsiedniej,

3. opracowanie i przedłożenie w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w W. M. projektu budowlanego zamiennego budynku inwentarskiego wraz z obiektami towarzyszącymi, uwzględniającego dotychczas wykonane roboty budowlane oraz wnioski i rozwiązania wynikające z ekspertyzy przedłożonej przez inwestora w dniu 30.03.2005r., Ponadto w projekcie zamiennym nakazano uwzględnić elementy dotychczas nie wykonane, a niezbędne do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w szczególności nakazano dokonać pogłębionej analizy sposobu odprowadzenia wody opadowej i śniegu z dachu przedmiotowego budynku i przedstawienie rozwiązania zapewniającego poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Wymienione w pkt. 1 i 2 roboty budowlane organ nakazał prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

Starosta W. decyzją z dnia [...] grudnia 2001 roku, znak: [...] udzielił panu J. P. pozwolenia na budowę obory wraz z obiektami towarzyszącymi i budowę szamba na nieczystości ze zlewni mleka na działkach nr ewid. [...]/[...] i [...]/[...], położonych we wsi J. P., gmina S.

Na wniosek pani H. D. z dnia 21 października 2003r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. M., wszczął postępowanie administracyjne, w sprawie prowadzonych robót budowlanych przez pana J. P. przy budowie opisanego obiektu.

Ustaliwszy, że inwestor w sposób istotny odstąpił od warunków w/w pozwolenia na budowę, organ nadzoru postanowieniem z [...] czerwca 2004r., znak: [...], działając w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, wstrzymał prowadzone roboty budowlane, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku, nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy nakazał mu w terminie do 31 marca 2005 r. rozebrać zbiornik na gnojówkę zlokalizowany wewnątrz budynku od strony drogi gminnej i granicy działki (pkt 1), dostosować część obory na długości 5,50 m od strony drogi na cele nieinwentarskie (paszarnie, pomieszczenia socjalne) zachowując odległość 15,00 m od studni kopanej znajdującej się na działce sąsiedniej (pkt 2), opracować ekspertyzę techniczną słupów, podciągów i stropów obory zawierającą rozwiązania techniczne doprowadzające w/w elementy konstrukcyjne do stanu zgodnego z przepisami i sztuką budowlaną (pkt 3), opracować i przedłożyć w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w W. M. projekt budowlany zmienny budynku wraz z obiektami towarzyszącymi uwzględniający wnioski i rozwiązania wynikające z ekspertyzy (pkt 4).

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., uwzględniając odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia, decyzją z [...] stycznia 2005r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania J. P. rozebranie zbiornika na gnojówkę zlokalizowanego wewnątrz budynku od strony drogi gminnej i granicy działki i orzekł o umorzeniu postępowania w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W wyniku skargi H. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 25 sierpnia 2005r. (II SA/Bk 195/05) uchylił w/w decyzję z dnia [...] stycznia 2005r. i poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...] sierpnia 2004r. Wskutek utrzymania powyższego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r. (II OSK 1439/05) oddalił skargę kasacyjną, sprawa powróciła do ponownego rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego I instancji.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r., PINB w W. M. wstrzymał ponownie, w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, roboty budowlane polegające na budowie przez J. P. obory w sposób niezgodny z przepisami prawa budowlanego. Niniejsze postanowienie zaskarżone przez H. D., postanowieniem z dnia [...].10.2007 r., P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. zostało utrzymane w mocy.

Konsekwencją powyższego było wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w W. M. decyzji z dnia [...] października 2007 r. nr [...], którą to decyzją organ, powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nakazał J. P. w terminie do dnia 31 lipca 2008r.: rozebranie zbiornika na gnojówkę zlokalizowanego wewnątrz budynku od strony drogi powiatowej i granicy działki (pkt 1); dostosowanie części obory na długości 5,5 m od strony drogi powiatowej na cele nieinwentarskie (paszarnie, pomieszczenia socjalne) zachowując odległość 15,0 m od studni kopanej znajdującej się na działce sąsiedniej (pkt 2); opracowanie i przedłożenie w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w W. M. projektu budowlanego zamiennego budynku inwentarskiego wraz z obiektami towarzyszącymi, uwzględniającego dotychczas wykonane roboty budowlane oraz wnioski i rozwiązania wynikające z ekspertyzy przedłożonej przez inwestora w dniu 30.03.2005r., Ponadto w projekcie zamiennym nakazano uwzględnić elementy dotychczas nie wykonane, a niezbędne do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w szczególności nakazano dokonać pogłębionej analizy sposobu odprowadzenia wody opadowej i śniegu z dachu przedmiotowego budynku i przedstawienie rozwiązania zapewniającego poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (pkt 3). Wymienione w pkt. 1 i 2 roboty budowlane organ nakazał prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane.

Z treścią niniejszej decyzji nie zgodziła się H. D., która złożyła odwołanie do organu II instancji, kwestionując usytuowanie budynku w stosunku do granic jej działki oraz treść zawartą w punkcie 3 niniejszej decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że obora J. P. usytuowana jest w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z jej działką, co jest niezgodne zarówno z § 12 ust. 6 obowiązującego uprzednio Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dn. 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i nie odpowiada treści § 12 ust. 3 Ministra Infrastruktury z dn. 12.04.2002 r. (Dz. U Nr 75, poz. 690 ze zm.). Organ nadzoru budowlanego zmierzył bowiem odległość obory od najbliższego budynku odwołującej się, nie zaś od granicy jej działki. Tymczasem odległość obory od granicy z jej działką jest zbyt mała i nie odpowiada przytoczonym przepisom prawa. H. D. zarzuciła także, że organ nadzoru budowlanego wydając decyzję nie uwzględnił ewentualności zmiany pokrycia dachowego z dwuspadowego na jednospadowy. Istniejący dach dwuspadowy sprawia, że woda opadowa jak i śnieg w porze zimowej spadają na budynki i posesję skarżącej, zaproponowane zaś zabezpieczenia odpływów wody już aktualnie pokazują, że nie spełniają swojego zadania, w przyszłości zaś tym bardziej nie zabezpieczą jej budynków przed opadającymi wodami i śniegiem ze strony inwestora. Odwołująca podkreśliła też, że punkt 3 decyzji PINB w W. M. jest niezgodny z prawem, bowiem jest zbyt ogólnikowy. Stwierdziła, że "w tym punkcie decyzji powinny być zawarte rzeczowe, jasne i precyzyjnie określone wymagania, które mają się znaleźć w projekcie budowlanym zamiennym.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ potwierdził, że inwestor w trakcie budowy przedmiotowej obory w sposób istotny odstąpił od warunków wydanego pozwolenia na budowę, zmieniając wymiary budynku i wysokość ścian bocznych, dlatego też organ I instancji słusznie postępowanie prowadził w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wszczynając procedurę legalizacyjną w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Zdaniem organu II instancji prawidłowo też zredagowany został punkt 3 sentencji zaskarżonej decyzji, gdyż uwzględnia on istotne dla sprawy wytyczne w tym szczegółową analizę sposobu odprowadzenia wody opadowej i śniegu z dachu przedmiotowego budynku. Natomiast opracowywany projekt zamienny budynku inwentarskiego wraz z obiektami towarzyszącymi musi zawierać rozwiązanie zapewniające poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich w obszarze oddziaływana obiektu. Odnośnie zastrzeżeń co do prawidłowego pomiaru odległości usytuowania obory w stosunku do granicy działki skarżącej, organ wskazał, że kwestie dotyczące ustalenia przebiegu granicy pomiędzy posesjami J. P. a skarżącej, nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego.

W skardze na powyższą decyzję H. D. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust.1 pkt: 1a-d, 2b, 8 i 9 oraz art. 7 ust.1 i 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M., a także uwzględnienie zarzutów, zawartych w skardze i nakazanie J. P. opracowanie i przedłożenie projektu zamiennego budowlanego budynku inwentarskiego wraz z obiektami towarzyszącymi, z poszanowaniem przepisów techniczno-budowlanych oraz wykonanie wszystkich wskazówek, zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2005 r. w sprawie II SA/Bk 195/05. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 135/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wywiedzioną przez H. D. skargę. Zdaniem Sądu fakt rozpoczęcia przez J. P. robót budowlanych w oparciu o decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obory wraz z obiektami towarzyszącymi i budową szamba na nieczystości ze zlewni mleka, nie pozwalał przypisać inwestorowi samowoli sankcjonowanej art. 48 Prawa budowlanego. Natomiast realizacja robót budowlanych z istotnymi odstępstwami od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, sankcjonowana jest procedurą legalizacyjną ujętą w art. 50 - 51 Prawa budowlanego, co wynika z treści art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu również przepis art. 51 ust. 1 punkt 3 Prawa budowlanego został w sprawie prawidłowo zastosowany. Organ nadzoru budowlanego wskazał, bowiem, z powołaniem się na określone normy warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, potrzebę wydania w sprawie nakazu wykonania robót budowlanych, polegających na rozbiórce części spornego obiektu budowlanego w postaci wewnętrznego zbiornika na gnojówkę, zlokalizowanego w nieprzepisowej odległości od studni kopanej na działce sąsiedniej oraz potrzebę dostosowania- z tej samej przyczyny - części spornej obory do przeznaczenia nieinwentarskiego. Obowiązek zaś sporządzenia dokumentacji projektowej zamiennej jest - w świetle art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego - oczywisty. Zdaniem Sądu zawarte w zobowiązaniu do przedstawienia dokumentacji projektowej zamiennej zalecenia zaprojektowania rozwiązań niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym również w aspekcie zapewnienia właściwego sposobu odprowadzania wód opadowych i śniegu z dachu realizowanego budynku, na tym etapie postępowania zabezpiecza w sposób należyty interes prawny skarżącej. Dokumentacja projektowa zamienna będzie musiała uwzględnić roboty budowlane już wykonane oraz niewykonane a konieczne do doprowadzenia inwestycji do zgodności z przepisami, w tym warunkami technicznymi. W ocenie Sądu wymogi ustawowe, jakie Prawo budowlane nakłada na proces projektowania w połączeniu z zaleceniem organu nadzoru budowlanego zwrócenia szczególnej uwagi na właściwe określenie sposobu odprowadzania wód opadowych i śniegu z dachu spornego budynku, zabezpieczające nieruchomość skarżącej przed zalewaniem oraz w powiązaniu z faktem, że tylko zgodne z regułami sztuki budowlanej i warunkami technicznymi rozwiązania projektowe będą mogły stanowić podstawę udzielenia pozwolenia na kontynuowanie robót budowlanych, nie pozwalają na podważenie legalności punktu 3 - go skarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu dotyczącego niewłaściwych ustaleń organu, co do rzeczywistej odległości spornej obory od granicy działki skarżącej, Sąd stwierdził, że zakres istotnych odstępstw J. P. od warunków udzielonego pierwotnie pozwolenia na budowę obory, został przesądzony ostatecznym postanowieniem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. utrzymującym w mocy postanowienie organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia [...] sierpnia 2007 r. o wstrzymaniu robót budowlanych z powodu odstępstw od warunków pozwolenia na budowę oraz z powodu prowadzenia budowy w sposób niezgodny z przepisami prawa budowlanego. Skarżąca nie kwestionowała legalności tego postanowienia. W postanowieniu tym organ nadzoru budowlanego nie stwierdził natomiast odstępstwa inwestora od przewidzianego pierwotnym projektem budowlanym usytuowania obory w odległości 1,5 metra od granicy z nieruchomością skarżącej.

H. D. reprezentowana przez adwokat A. D. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię - i przyjęcie, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych "przesądzają ostatecznie o zakresie istotnych odstępstw J. P. od warunków udzielonego pierwotnie pozwolenia na budowę obory". Dodatkowo podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 145 § 1 pkt 1 c) w związku z art. 153 w związku z art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem zasady wszechstronnej i obiektywnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności w zakresie uznania za prawidłowe pomiarów odległości budynku obory od granicy działki, w sytuacji gdy pomiary były dokonywane w sposób nieprawidłowy, z naruszeniem zasad sztuki budowlanej. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 listopada 2009r. (II OSK 1741/08) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności podkreślił, że w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w I instancji brał udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., co skutkuje nieważnością tego postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zawartą w zaskarżonym wyroku. Niemniej jednak za celowe Naczelny Sąd Administracyjny uznał odnieść się do zarzutu naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wskazując, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie przesądza ostatecznie, jak przyjął to Sąd I instancji, o zakresie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Postanowienie to ma charakter wstępny w tym znaczeniu, że po jego wydaniu organ nadzoru budowlanego prowadzi dalsze postępowanie legalizacyjne. W razie stwierdzenia w toku dalszego postępowania, że inwestor dopuścił się innych jeszcze istotnych odstępstw niż wskazane w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych bądź też w przypadku stwierdzenia, że inwestor dopuścił się jedynie niektórych istotnych odstępstw wyszczególnionych w tym postanowieniu, organ nadzoru budowlanego winien w decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nałożyć na inwestora obowiązki stosowne do "zrewidowanego" zakresu istotnych odstępstw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż ponowne rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest skutkiem uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrokiem z dnia 4 listopada 2009r.) skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 135/08. Kwestia ta ma doniosłe znaczenie, bowiem z przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wynika, że sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny przesądził w sposób jednoznaczny, istotną dla przedmiotowej sprawy kwestię, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie decyduje ostatecznie o zakresie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Podzielając w pełni stanowisko zaprezentowane w opisanym wyroku, uznać należy, że postanowienie to ma wyłącznie charakter wstępny i po jego wydaniu organy nadzoru budowlanego zobowiązane są prowadzić dalsze postępowanie legalizacyjne, nie będąc związanym wskazanym w postanowieniu zakresem istotnych odstępstw.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Przepis ten reguluje tzw. postępowania naprawcze, mające na celu doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. do stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz aktualnie obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych, właściwy organ w drodze decyzji, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Określając stan zgodności z prawem, do którego w postępowaniu naprawczym należy dążyć, trzeba mieć na uwadze zadania Prawa budowlanego, określone w art. 5 ust. 1 tej ustawy, a więc przede wszystkim zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, ale także poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, uzasadnionych interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego rozpatrując sprawę dotyczącą likwidowania następstw istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę, zobowiązane są, zatem zapewnić ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, a w tym właściciela sąsiedniej nieruchomości, dlatego też należy ją rozważyć w świetle przepisów art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego (vide: wyrok WSA z Rzeszowie z dnia 13 listopada 2008r. II SA/Rz 236/08. Lex nr 533190).

Jak wynika z powyższego, działania podjęte w trakcie procesu naprawczego mają na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zależą od wyniku postępowania wyjaśniającego, w toku którego organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest dokonać oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Obowiązek taki wynika z treści art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać

i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz z art. 80 K.p.a., zobowiązującego organ administracji publicznej do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jeżeli zatem dana inwestycja nie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa, to obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest zbadanie, czy i jakie czynności muszą być wykonane, aby doprowadzić tę inwestycję do stanu zgodnego z prawem, zaś stosowna ocena powinna zostać zawarta w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Organ nadzoru budowlanego musi, więc wykazać, które roboty budowlane są niezgodne z prawem, na czym ta niezgodność polega i w jaki sposób inwestor może doprowadzić te roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem.

W rozpoznawanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, że inwestor (J. P.) prowadził roboty budowlany przy budowie spornego budynku w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Zebrany w trakcie postępowania materiał dowodowy potwierdza, iż zmieniono wymiary budynku z 40 m x 11 m na 32,80 m x 11,8 m, wysokość ścian bocznych z 2,45 m na 4,5 m, a także liczbę i wysokość słupów wewnątrz budynku, co osłabiło konstrukcję żelbetonową budynku. Na podstawie tych ustaleń organy nadzoru budowlanego nałożyły na inwestora m.in. obowiązek opracowania i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego dotychczas wykonane roboty budowlane oraz wnioski i rozwiązania wynikające z ekspertyzy przedłożonej przez inwestora w dniu 30.03.2005r. W przedłożonym projekcie organ nakazał również uwzględnić elementy dotychczas nie wykonane, a niezbędne do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w szczególności dokonania pogłębionej analizy sposobu odprowadzenia wody opadowej i śniegu z dachu przedmiotowego budynku

i przedstawienie rozwiązania zapewniającego poszanowanie występujących

w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

W ocenie Sądu tak sformułowane zalecenia (zawarte w pkt 3 skarżonej decyzji), nie zabezpieczają w sposób należyty uzasadnionego interesu prawnego skarżącej, o którym mowa w art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Po pierwsze, organy nadzoru budowlanego nie wskazały dostatecznie konkretnie, które wnioski

i rozwiązania z przedłożonej ekspertyzy technicznej należy uwzględnić w projekcie zamiennym, tym bardziej, że od sporządzenia ekspertyzy minęło pięć lat i niektóre z zaproponowanych w niej rozwiązań mogą być już niewystarczające. Po drugie, rację ma skarżąca twierdząc, że organy nadzoru budowlanego nie mogą cedować na autora projektu zamiennego takich obowiązków jak: dokonanie pogłębionej analizy sposobu odprowadzenia wody opadowej i śniegu z dachu budynku i przedstawienie rozwiązania zapewniającego poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Analizę taką,

w szczególności w zakresie przebudowy dachu obory z dwuspadowego na jednospadowy winny, bowiem dokonać same organy nadzoru budowlanego, dysponujące przecież fachową wiedzą w tym zakresie. Tym bardziej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 25 sierpnia 2005r. zalecił organom zbadanie, czy uzasadnione interesy osób trzecich (skarżącej) nie wymagają takiej przebudowy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że dla oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego, koniecznym jest ustalenie, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada normom Prawa budowlanego, warunkom techniczno - budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 Prawa budowlanego, obejmuje szeroki zakres badania oddziaływania jednej nieruchomości na sąsiednie działki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r., sygn. akt III ARN 87/95, OSN 1996, z. 21, poz. 316; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2001 r. sygn. akt IV SA 558/99). W orzecznictwie przyjmuje się też, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, obejmuje w szczególności ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby, ochronę przed zalewaniem, zapewnienie dostępu do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem możliwości korzystania z wody, czy też dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (m.in. wyrok NSA z dnia 24 marca 2008 r. II OSK 278/08).

Jak wynika z powyższego, ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich,

o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, obejmuje m.in. ochronę przed zalewaniem działek sąsiednich. Tymczasem skarżąca podnosi konsekwentnie, że dwuspadowy kształt dachu spornego budynku powoduje, że większość wód opadowych (śniegu) spływa na jej działkę powodując przemakanie ścian posadowionego na granicy działki budynku. W przedmiotowej zakresie należało uwzględnić przepis § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. nr 75, póz. 690 z późn. zm.), zgodnie z którym działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Organy nadzoru budowlanego orzekające w niniejszej sprawie całkowicie pominęły powyższy przepis, pomimo, że zdaniem Sądu, wykonana przez inwestora konstrukcja dachu, biorąc pod uwagę bliskie usytuowanie do granicy działki skarżącej, nie spełnia tych warunków. Tym bardziej, że jak podnosi skarżąca, wyraziła ona zgodę na wybudowanie spornego budynku w odległości 1,5 m od jej działki, pod warunkiem, że wody opadowe będą odprowadzane na działkę inwestora, a budynek będzie zabezpieczony od mas spadającego śniegu.

W kontrolowanym postępowaniu organy w sposób nieprawidłowy odniosły się również do kwestii wysokości spornego budynku. Co prawda obowiązujące rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie określają maksymalnej wysokości budynku gospodarczego, tym niemniej organy zobowiązane były w tym zakresie uwzględnić przepis art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego i rozważyć, czy (ewentualnie jak), wybudowanie budynku obory wyższej o ponad dwa metry od projektowanej nie narusza uzasadnionego interesu skarżącej. Problem ten jest o tyle istotny, że sporny budynek znajduje się w minimalnej odległości od granicy z działką skarżącej. Ponadto, według skarżącej również minimalna odległość 1,5 m nie została w przedmiotowej sprawie zachowana i inwestor wybudował budynek bliżej o ok. 10-12 cm. Co prawda organ nadzoru budowlanego, dokonując oględzin i stosownych pomiarów, nie stwierdził tej niezgodności, tym niemniej pomiary te należało jeszcze raz przeprowadzić, skoro, jak twierdzi skarżąca, zostały one wykonane nieprawidłowo, tj. od ściany spornego budynku do ściany przeciwległego budynku. Organy obu instancji nie odniosły się w żaden sposób do powyższych zastrzeżeń, nie uzasadniły też, w jaki sposób i na jakiej podstawie powyższy pomiar odległości był dokonany. W ocenie Sądu skoro fundament spornego budynku, jak podnosi skarżąca, jest szerszy niż posadowione na nim ściany, stąd uzasadnione wydaje się, aby pomiar odległości był dokonany od fundamentu, a nie, jak uczyniły to organy, od ściany budynku.

Konkludując Sąd stwierdził, iż ustalenia organów nadzoru budowlanego w świetle materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie oraz ocena dowodów nie były dostatecznie wyczerpujące, by potwierdzić prawidłowość stanowiska zajętego przez organy obu instancji, co do zaistnienia podstaw do zastosowania przepisu art. 51 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego. Postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało, bowiem wadliwie, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu organy administracji obowiązane będą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organy nadzoru budowlanego winny w szczególności ustalić rzeczywistą odległość przedmiotowej obory do granicy działki skarżącej, a następnie przeanalizować, czy jest zgodna z wymogami § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zadaniem organów będzie również ponowne przeanalizowanie nałożenia na inwestora obowiązku przebudowy dachu budynku z dwuspadowego na jednospadowy z uwzględnieniem §28 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Organy winny przy tym pamiętać o zasadzie, że budowa przy granicy sąsiedniej nieruchomości lub też w zbliżeniu do granicy może być uznana za legalną wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją ku temu szczególnie uzasadnione przyczyny i gdy nie narusza to zasad współżycia społecznego, jak też nie zakłóca korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości (tak też: WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 13 listopada 2008 r. II SA/Rz 236/08. Lex nr 533190).

Mając na uwadze powyższe decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art.135 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnym.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji (art. 152 p.p.s.a.).

O obowiązku zwrotu kosztów postępowania skarżącemu Sąd orzekł zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 cytowanej ustawy.