Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 600/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-12-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 1,  art. 260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. K. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 600/16 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

L. K., (dalej skarżący, strona) wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując u syna. Wskazał, że pozostaje w separacji faktycznej z żoną. Uzyskuje dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości [...] zł po potrąceniu komorniczym kwoty [...] zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem ½ udziału w domu o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. We wniosku przedstawił wykaz zobowiązań i stałych wydatków na kwotę ok. [...] zł (m.in. lekarstwa, media, alimenty).

Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2016 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową.

W odpowiedzi na wezwanie stwierdził, że żyje samotnie od 2012 r., nie posiada żadnych rachunków bankowych. Do wniosku załączył kserokopie decyzji o przyznanych świadczeniach z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności czy lekarstw. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2014 i 2015 rok skarżący, który rozliczał się wspólnie z małżonkiem, uzyskał wspólnie z nim dochód odpowiednio w wysokości [...] zł (2014 rok) oraz [...] zł (2015 rok).

Postanowieniem dnia 20 września 2016r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący złożył sprzeciw, w którym wniósł o zmianę postanowienia referendarza w całości: zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.

Zgodnie z art. 259 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym (a o takie wnosi strona skarżąca) może być przyznane osobie fizycznej gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak, pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012r., sygn. akt I FZ 429/12 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe, przytaczane w dalszej części uzasadnienia, orzeczenia).

Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013r., sygn. akt II FZ 987/12, LEX nr 1274301). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być ono przyznane na wniosek osób bardzo ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich zapłata byłaby związana z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

Z przedstawianych oświadczeń wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując u syna. Wskazał, że pozostaje w separacji faktycznej z żoną. Uzyskuje dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości [...] zł po potrąceniu komorniczym kwoty [...] zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem ½ udziału w domu o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. We wniosku przedstawił wykaz zobowiązań i stałych wydatków na kwotę ok. [...] zł (m.in. lekarstwa, media, alimenty).

W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy zasadnie ocenił kondycję finansową skarżącego słusznie przyjmując, że opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie wskazuje, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on, czy też nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało przede wszystkim to, iż złożył on sprzeczne ze sobą treści oświadczeń. Podał mianowicie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe zaś od 2012 r. pozostaje w separacji faktycznej z żoną. Natomiast ze złożonych kserokopii zeznań podatkowych za lata 2014 - 2015 wynika, że rozliczali się oni wspólnie z podatku dochodowego od osób fizycznych. Poza tym zarówno z zeznań podatkowych jak i innych pism procesowych kierowanych do tut. Sądu wynika, że zamieszkują we wspólnym domu. Ponadto, wnioskodawca wyjaśnił, że mieszka u syna, który studiuje i sam się utrzymuje, ponieważ uzyskuje stypendium z uczelni. Z powyższego można wyprowadzić wniosek, że skarżący wraz z synem i żoną zamieszkują we wspólnym domostwie. Nie można w ocenie orzekającego w oparciu o sprzeczne treści oświadczeń udzielić skarżącemu prawa pomocy. Również powoływanie się przez skarżącego na separację faktyczną z żoną budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ sytuacja taka trwa od kilku lat zaś skarżący rozlicza się jak wynika z zeznań podatkowych wspólnie z małżonką. Poza tym polski system prawny nie zna instytucji separacji faktycznej. Zwrócić należy również uwagę na to, że skarżący wraz z synem i żoną zamieszkują pod wspólnym adresem innym aniżeli wskazany w formularzu PPF pkt 7.1., który to skarżący wskazał jako majątek wspólny swój i żony.

Nie zmieniają tej oceny podniesione w sprzeciwie okoliczności.

Przypomnieć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób ubogich, charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Dlatego też przyznanie pomocy w zakresie częściowym, o co ubiegają się skarżący, jest ograniczone wyłącznie do przypadków, gdy zapłata wymaganych kosztów groziłaby zachwianiem zaspokojenia niezbędnych potrzeb egzystencjalnych. Jak podnosi się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005r., sygn. akt II OZ 318/05 wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżący natomiast nie wykazał zaistnienia takich okoliczności. Przeciwnie, przedstawione w sprawie okoliczności nie wskazują na konieczność zakwalifikowania skarżącego do osób wymagających pomocy Państwa w zakresie ponoszenia kosztów sądowych, albowiem jego sytuacja finansowa, pozwala zdaniem Sądu, na zaspokojenie bieżących wydatków.

Na tle przedstawionej sytuacji majątkowej, Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko referendarza sądowego, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie są wystarczające dla przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z przedstawionych powyżej przyczyn na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.