Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1569/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 176, art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 11, art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
article: art. 2 ust. 3 i 5, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 65 § 1 i 2, art. 659 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2016 poz 1988
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 757/16 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 25 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] maja 2015 r. w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w Lesznie ustalili, że w Barze [...] przy ul. [...] w miejscowości R., w którym działalność gospodarczą prowadzi R.S., znajduje się podłączone do sieci i gotowe do gry urządzenie elektroniczne o nazwie HOT FUN nr [...], przypominające swoim wyglądem automat do gier, na którym urządza się gry na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. W drodze eksperymentu funkcjonariusze celni potwierdzili, że gry oferowane na tym urządzeniu są grami na automatach w rozumieniu powyższej ustawy urządzanymi z naruszeniem jej przepisów.

Z umowy najmu powierzchni użytkowej nr [...] zawartej [...] lutego 2015 r. w R. ze spółką [A.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. wynika, że wynajęto tej spółce powierzchnię użytkową lokalu w celu zainstalowania tam automatów do gier losowych w rozumieniu art. 2 ust. 3–5 ustawy o grach hazardowych w zamian za miesięczny czynsz w wysokości 200 zł od zainstalowanego urządzenia. Przesłuchany w charakterze świadka J.S. zeznał, że pomaga żonie R.S. w prowadzeniu działalności w przedmiotowym lokalu. W dniu [...] lutego 2015 r. w Barze [...] przy ul. [...] w R. pojawił się przedstawiciel spółki [A.], który zaproponował wstawienie automatu do gry. W tym samym dniu J.S. podpisał umowę i automat został wstawiony do lokalu. Wyjaśnił też, że tylko włącza i wyłącza urządzenie, pozostałe czynności wykonuje przedstawicielka urządzenia.

Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. wymierzył J.S. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie HOT FUN nr [...] poza kasynem gry.

Odwołanie od tej decyzji wniósł J.S..

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wskazał, że do odwołującego, jako podmiotu nielegitymującego się odpowiednim zezwoleniem, znajduje zastosowanie kara z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 612; dalej: u.g.h.), której celem jest prewencja oraz restytucja niepobranych należności, jako że prowadzenie działalności hazardowej sprzecznie z przepisami tej ustawy powoduje znaczne zmniejszenie wpływów do budżetu państwa z tytułu nieuiszczonych podatków od gier na automatach.

Organ zauważył, że odwołujący nie kwestionuje losowego charakteru gier urządzanych na spornym automacie. Wskazał, że funkcjonariusze celni podczas przeprowadzonej w dniu [...] maja 2015 r. kontroli ustalili, że gra na automacie o nazwie HOT FUN nr [...] umożliwia zdobywanie punktów, a wygrana zależy od odpowiedniego układu symboli na obracających się bębnach. Aby uruchomić grę niezbędne jest zasilenia tego elektronicznego urządzenia środkami pieniężnymi zamienianymi na punkty kredytowe, które można wykorzystać w grze. Grający nie miał możliwości wpływu na wynik końcowy gry. Organ odwoławczy wskazał także, że przedmiotowy automat umożliwiał uzyskanie wygranych rzeczowych, polegających na przedłużeniu gry bez konieczności wpłaty stawki za udział bądź rozpoczęciu nowej gry przez wykorzystanie wygranej uzyskanej w grze poprzedniej, a także wygranych pieniężnych.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem odwołującego, jakoby miał być on błędnie uznany za stronę postępowania. Urządzającego gry, zdaniem tego organu, nie należy utożsamiać wyłącznie z właścicielem automatu. Urządzanie gier na automatach to nie tylko udostępnianie swoich urządzeń, lecz także umożliwianie grającym korzystania z nich, nawet jeżeli stanowią one cudzą własność. Organ wywodził, że o tym, iż odwołującego należy uznać za urządzającego gry na przedmiotowym automacie świadczą także, postanowienia umowy najmu powierzchni użytkowej nr [...] zawartej dnia [...] lutego 2015 r. w R., którą – jak zeznał odwołujący – sam podpisał. Odwołujący zobowiązał się w trakcie trwania tej umowy do zapewnienia poboru w lokalu energii elektrycznej na potrzeby zainstalowanego urządzenia, zapewnienia swobodnego dostępu do zainstalowanego urządzenia w godzinach otwarcia lokalu oraz nieudostępnienia powierzchni lokalu innym podmiotom świadczącym gry na automatach, chyba, że taki podmiot zostanie wskazany przez spółkę [A.]. Odwołujący udostępnił spółce [A.] 2 m2 lokalu w celu zainstalowania przez spółkę urządzeń rozrywkowych, w tym automatów do gier i gier losowych. Co istotne, w art. 3 ust. 3 umowy zaznaczone zostało, że w miesiącach, w których spółka będzie eksploatować automaty wynajmujący będzie otrzymywał od niej czynsz na zasadach określonych w art. 5 umowy. Z kolei z art. 5 wynikało, że czynsz ten będzie wynosił 200 zł.

Powyższe, w ocenie organu wskazuje jednoznacznie na to, że odwołujący nie wynajmował jedynie powierzchni lokalu pod przedmiotowy automat. W świetle zapisów art. 3 ust. 3 i art. 5 umowy uznać można, że kwota za wynajem powierzchni lokalu była tak naprawdę kwotą bezpośrednio związaną z eksploatacją automatu do gier, jako że czynsz płacony był tylko za miesiące, w których automat był eksploatowany, zaś jego wysokość stanowiła stałą miesięczną kwotę. Odwołujący czerpał zatem zysk nie z najmu powierzchni lokalu ale z tego tytułu, że był tam eksploatowany automat do gry.

Organ II instancji nie podzielił także argumentacji odwołującego, co do niedopuszczalności stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. z uwagi na brak jego notyfikacji.

J.S. wniósł skargę na tę decyzję.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Odnosząc się do zagadnienia, czy art. 89 u.g.h., stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE Nr 204, poz. 37 ze zm., dalej: dyrektywa 98/34/WE), Sąd I instancji odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16.

Powołując art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd wskazał na wiążący charakter tej uchwały i stanął na stanowisku, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż organy w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ustaliły, iż gry na urządzeniu HOT FUN nr [...] stanowią gry na automatach w rozumieniu u.g.h.

Dokonując wykładni pojęcia "urządzanie gier" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Sąd I instancji wskazał, że obejmuje ono podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że organ prawidłowo uznał skarżącego za podmiot urządzający gry na automacie poza kasynem gry, o czym świadczy m.in. treść ujawnionej umowy najmu części powierzchni użytkowej zawartej pomiędzy skarżącym (wynajmujący) a spółką [A.] Sp. z o.o. Sąd wskazał, że skarżący nie kwestionuje już prawidłowych ustaleń organu celnego, że to on, a nie jego żona R.S., zawarł rzeczoną umowę najmu. W oparciu o tę umowę skarżący wynajął część powierzchni lokalu użytkowego, znajdującego się przy ul. [...] w R., w celu prowadzenia przez spółkę [A.] gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3–5 u.g.h. W umowie zawarto zapisy o ustaleniu czynszu najmu na rzecz skarżącego (art. 5 ust. 1 umowy), przy czym czynsz ten miał być płatny wyłącznie w miesiącach, w których spółka będzie eksploatować automaty (art. 3 ust. 3 umowy). Zdaniem Sądu, trafnie wobec tego organ celny zauważył, że czynsz ten nie stanowił w istocie wynagrodzenia za wynajmowaną powierzchnię, lecz wynagrodzenie uzależnione od eksploatacji automatu. Zgodnie z powyższą umową na skarżącym spoczywał również obowiązek zapewnienia poboru energii elektrycznej na potrzeby eksploatacji automatu, bez dodatkowych opłat (art. 4 ust. 3 umowy), a także obowiązek powiadomienia spółki [A.] o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatu (art. 7 umowy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazywał też, że sam skarżący zeznał, iż włączał i wyłączał to urządzenie. Sąd I instancji stanął zatem na stanowisku, iż zezwalając na wstawienie automatu do lokalu skarżący udostępnił to urządzenie osobom trzecim i umożliwił prowadzenie gier na tym automacie. Działalność skarżącego w żadnej mierze nie ograniczała się zatem jedynie do udostępnienia spółce [A.] powierzchni rzeczonego lokalu. Wskazane okoliczności, wynikające z ustaleń zawartej przez skarżącego umowy oraz jego zeznań, wykraczają poza regulacje dotyczące najmu i stanowią o aktywności skarżącego ukierunkowanej na urządzanie gier z wykorzystaniem zasobów w postaci lokalu i zapewnionej w nim energii elektrycznej, a także ze sprawowaniem pieczy nad automatem, który do lokalu wstawiła spółka [A.].

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł J.S. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty na mocy art. 188 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Powyższemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego:

przede wszystkim art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych konkretnej tej sprawy, jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";

również art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej: k.c.) w zw. z art. 659 § 1 i 2 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy zawartej z [A.] Sp. z o.o. wskutek przyjęcia, że z umowy tej wynikają prawa i obowiązki istotnie odmienne niż wynikające ze zwykłej umowy najmu powierzchni, w tym wskazuje na to:czerpanie korzyści w postaci zryczałtowanego czynszudostarczanie energii elektrycznej,zgoda na zamontowanie na wydzierżawionej powierzchni automatu,możliwość dostępu do wydzierżawionej powierzchni nieograniczonej liczbie osób, podczas gdy treść umowy ani powołane okoliczności nie świadczą samoistnie o podejmowaniu jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowy najmu (dzierżawy);

niezależnie także art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię przepisu z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. oraz ww. przepisów dyrektywy 98/34, wyrażającą się mylnym założeniem, że kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. mogła być zastosowana względem skarżącego, podczas gdy przepisy ten wskutek zaniechania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, jako nienotyfikowana "regulacja techniczna" nie mogą być stosowane, a tym samym nie mogą być prawną podstawą nałożenia na skarżącego ujemnej sankcji finansowej; z powyższym błędem wiąże się zaś mylne niezastosowanie przez Sąd wynikającej z przepisów dyrektywy 98/34/WE w świetle wykładni TSUE sankcji bezskuteczności względem art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., co przesądza o niezasadności wymierzonej kary pieniężnej.

Nadto powyższemu wyrokowi na mocy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy obrazę przepisów postępowania w postaci naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 3 i 6 w zw. z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) poprzez aprobatę nieprawidłowego ustalenia przez organ podatkowy rzeczywistej roli skarżącego w tym postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem jedynie legalność wyroku Sądu I instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego odnoszącego się zarówno do technicznego charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jak i zależności, jaka w jego ocenie zachodzi pomiędzy tym przepisem a nakazem określonym w art. 14 ust. 1 u.g.h. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w powoływanej przez Sąd I instancji uchwale z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z punktem 1 sentencji tej uchwały art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz możliwości jego stosowania w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. Obowiązek respektowania przez sąd administracyjny przytoczonego stanowiska wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie znajduje powodów do zainicjowania postępowania przed składem poszerzonym w celu podjęcia uchwały o odmiennej treści.

Autor skargi kasacyjnej kwestionuje również dokonaną przez Sąd I instancji wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu urządzającego gry na automatach, jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej.

Należy stwierdzić, że ustawa o grach hazardowych nie zawierała legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługiwała się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

W tym stanie rzeczy za trafne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że urządzającym grę, jest ten podmiot, który aktywnie uczestniczył w procesie urządzania gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier.

Sposób sformułowania zarzutu nr 1) (błędna wykładnia pojęcia "urządzającego gry" – jako podmiotu, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania innych czynności dotyczących organizacji gier – a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach) uzasadnia przyjęcie, że skarga kasacyjna zmierza do podważenia oceny okoliczności faktycznych sprawy w zakresie uznania skarżącego za urządzającego gry, a w następstwie zastosowanie wobec niego wskazanych przepisów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednakże – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – Sąd I instancji nie twierdził – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – że urządzającym gry jest podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty i który nie dokonywał żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyraźnie wskazał bowiem, na podstawie jakich okoliczności uznał skarżącego za podmiot urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Mianowicie, stwierdził, że to skarżący podpisał umowę z [A.] Sp. z o.o., z której postanowień wynika, że czynsz za wynajem powierzchni pod automat miał być płatny wyłącznie w miesiącach, w których spółka będzie eksploatować automaty, na skarżącym spoczywał również obowiązek zapewnienia poboru energii elektrycznej na potrzeby eksploatacji automatu, bez dodatkowych opłat, a także obowiązek powiadomienia spółki [A.] o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatu. Sąd I instancji wskazywał też, na powoływane przez organ zeznania skarżącego, z których wynika, iż skarżący włączał i wyłączał to urządzenie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt okoliczności sprawy, w tym postanowienia umowy najmu oraz zeznania skarżącego, w których przyznał, że włączał i wyłączał urządzenie uzasadniał, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zasadność twierdzenia, że dokonywał on czynności dotyczących organizacji gier i zastosowanie wobec niego pojęcia "urządzającego gry", które to określenie nie zostało skutecznie zakwestionowane.

Całkowicie chybiony okazał się również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów Kodeksu cywilnego przy interpretacji postanowień umowy. Zasady prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Działając zgodnie z tymi przepisami, organy, a także kontrolujący ich działalność Sąd I instancji, nie dokonywały klasyfikacji umowy i analizy jej zgodności z przepisami prawa cywilnego, a prawidłowo zwróciły uwagę na te elementy umowy, które są istotne z punktu widzenia norm prawa administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu opartego na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, że nie jest on usprawiedliwiony.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadza się do zakwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, w którym uznał on bezzasadność skargi, w sytuacji wskazywanego przez skarżącego kasacyjnie naruszenia przez organy przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. "poprzez aprobatę nieprawidłowego ustalenia przez organ podatkowy rzeczywistej roli skarżącego w tym postępowaniu".

Powyższy zarzut jest niezasadny, przede wszystkim ze względu na jego wadliwą konstrukcję.

Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Ponadto o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie, lecz wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1333/09; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, brak jest podstaw aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia, był istotny – w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia – wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej podnosi zarzut naruszenia art. 121 § 1 o.p. (postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych), art. 122 o.p. (w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym), art. 187 § 1 o.p. (organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy) oraz art. 191 o.p. (organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) zmierzając do wykazania wadliwości działania sądu, który zaaprobował ustalenia organów i dokonaną na ich podstawie ocenę, że skarżący był urządzającym gry, jednak w żaden sposób tego zarzutu nie uzasadnia. Jak wynika z wcześniejszych uwag, brak uzasadnienia tego zarzutu powoduje, że wymyka się on kontroli instancyjnej.

Z tych samych przyczyn, wobec braku jakiegokolwiek uzasadnienia, za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów przewiduje, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami oraz przed sądem, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia by Sąd I instancji naruszył wynikający z treści powołanego przepisu zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2374/11; LEX nr 1296049).

Z kolei art. 134 przewiduje, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżący zarzucał sądowi pierwszej instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.

Skoro zatem okoliczność, że skarżącemu można przypisać przymiot "urządzającego gry" nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej, nie ma podstaw, aby za wadliwe uznać stanowisko Sądu I instancji co do podważanych przez ten zarzut kwestii, a mianowicie odnośnie do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie przypisania skarżącemu odpowiedzialności za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, który akceptując ustalenia stanu faktycznego zgodził się z organem, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma wątpliwości, że skarżący urządzał gry na automacie poza kasynem gry, ustalenia organów były zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ich ocena przebiegała z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego. Działanie organów odpowiadało więc standardom wynikającym z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.