Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 433/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.44, 42, 43, 57 par. 1, par.4,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.1 ust. 1 lit.m
journal: Dz.U. 1951 nr 4 poz 28
law: Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] . nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiające J. B. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. w kwocie należności głównej 18 810,20 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu[...]. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 1999r. w kwocie 18 810,20 zł należności głównej, wszczęte zostało przeciwko J. B. postępowanie egzekucyjne. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą nr [...] z dnia [...] skierowane do Zakładu A. Sp. z o.o. w S., zostały doręczone zobowiązanemu w trybie art. 44 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej daje Kpa). Jak bowiem wynika z przedmiotowych akt postępowania z powodu niemożności doręczenia zobowiązanemu przesyłki w dniu 12 grudnia 2005r. przesyłkę tą awizowano i pozostawiono do jego dyspozycji w Urzędzie Pocztowym Warszawa 126. Zgodnie z informacją doręczyciela, umieszczoną na potwierdzeniu odbioru, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w w/w Urzędzie Pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z uwagi na niepodjęcie przez zobowiązanego w terminie przesyłki w dniu 19 grudnia 2005r. na w/w potwierdzeniu odbioru pozostawiono powtórne zawiadomienie (awizo). W dniu 28 grudnia 2005r. zwrócono w/w przesyłkę, niepodjętą przez zobowiązanego, do Urzędu Skarbowego Organ. podniósł, że skoro przesłanki określone w art. 44 § 4 Kpa zostały bezwzględnie spełnione, przesyłkę należy uznać za doręczoną w dniu 27 grudnia 2005r.

Organ wyjaśnił, że w dniu 16 maja 2008r. zobowiązany osobiście zgłosił się do Urzędu Skarbowego i odebrał odpis tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą nr [...] z dnia[...]. Jednakże późniejsze wydanie stronie zawiadomienia oraz odpisu tytułu wykonawczego w dniu 16 maja 2008r. w siedzibie organu egzekucyjnego nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu do wniesienia zarzutów, jak również nie może stanowić podstawy do kwestionowania prawidłowości doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie organ wydał stronie odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu w celach informacyjnych, ale ich skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu 27 grudnia 2005r.

Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zostało prawidłowo sporządzone i doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności - Zakładowi A. Sp. z o.o. w S. w dniu 14 grudnia 2005r., co wynika z potwierdzenia odbioru. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Zakład Sp. z o.o. w S. pismem z dnia 5 stycznia 2006r. nr: L.dz 1435/05/06 poinformował, iż zajęcie wynagrodzenia będzie dokonywane comiesięcznie, zaś kwoty potrącanego wynagrodzenia będą przekazywane do właściwego urzędu skarbowego w terminie do 15 każdego miesiąca. Na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego (część Ł) począwszy od 10 stycznia 2006r. systematycznie ewidencjonowane są wpływające na poczet należnego zobowiązania kwoty. Ostatnia wpłata została przekazana w dniu 13 czerwca 2008r.

Organ wskazał, że termin płatności w/w zobowiązania przypadał na dzień 2 maja 2000r., zatem stosownie do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia zobowiązania upływałby z dniem 31 grudnia 2005r. Z uwagi na fakt, iż w dniu 14 grudnia 2005r. skutecznie zastosowano środek egzekucyjny - zajęcie z wynagrodzenia za pracę, o którym skutecznie w świetle prawa poinformowano stronę w dniu 27 grudnia 2005r. - bieg terminu przedawnienia zobowiązania, zgodnie z treścią art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, uległ przerwie i biegnie na nowo od dnia 15 grudnia 2005r. W przedmiotowej sprawie w przypadku braku zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego termin przedawnienia w/w zobowiązania upływać będzie z dniem 15 grudnia 2010r.

W końcowej części postanowienia organ podniósł, że z uwagi na okoliczność, że prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, o czym świadczą kwoty systematycznie pobierane przez organ egzekucyjny na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, zaś kwoty uzyskiwane z zajęcia pokryły wydatki organu egzekucyjnego, brak jest przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach J. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji podniósł naruszenie prawa materialnego i procesowego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 42 i 44 Kpa oraz z art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego mimo, że nie zostały spełnione przesłanki przerwania terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W uzasadnieniu J. B. podniósł, że doręczenie tytułu wykonawczego i zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego nastąpiło w trybie art. 42 § 2 Kpa, w dniu 16 maja 2008r., tj. w dniu, kiedy skarżący odebrał osobiście pisma od pracownika organu egzekucyjnego. Nie sposób się natomiast zgodzić ze stanowiskiem organu, że doręczenie nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia w dniu 27 grudnia 2005r. w trybie art. 44 § 4 Kpa, tj. z upływem 14-dniowego terminu do odbioru pisma z poczty.

W ocenie strony, czynności, które odbyły się w dniu 16 maja 2008r. spełniają przesłanki normy z art. 42 § 2 Kpa. Wbrew twierdzeniom organów, pracownik Urzędu Skarbowego wręczył zobowiązanemu zaadresowaną na jego nazwisko kopertę, w której znajdowały się oryginały pism, a nie odpisy. Zgodnie z treścią art. 44 § 4 Kpa doręczenie uważa się za dokonane, jeżeli pismo pozostaje się w aktach sprawy. W przypadku strony pisma znajdują się w jej posiadaniu, a nie organu. Również koperta wraz z pocztowym potwierdzeniem odbioru znajduje się w posiadaniu skarżącego.

Powyższe okoliczności oznaczają, że datą doręczenia tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia nie był ostatni dzień przechowywania pism w urzędzie pocztowym, lecz faktyczna data ich odebrania z rąk pracownika organu. Nie można zatem mówić o doręczeniu zastępczym w trybie art. 44 Kpa, jeżeli skutecznie doręczono zobowiązanemu pismo w trybie podstawowym, o którym mowa w art. 42 Kpa. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki przerwania terminu przedawnienia, bowiem J. B. został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w dniu 16 maja 2008 r., a organy egzekucyjne odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego naruszyły art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 42 i 44 Kpa oraz z art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986r. (III ARN 7/86).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie w zakresie istnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawową kwestią, eksponowaną przez skarżącego jest zbadanie czy w sposób skuteczny nastąpiła przerwa biegu terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Okolicznością przerywającą ten termin jest zaś w niniejszej sprawie zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.

Rozważenia wymagała kwestia, czy doręczenie J. B. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia[...]. wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą nr [...] z dnia [...] nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, tj. w dniu 27 grudnia 2005r., czy też jak twierdzi skarżący - w dniu 16 maja 2008r., tj. w dniu odebrania przez niego tych pism w siedzibie Urzędu Skarbowego.

Instytucja doręczenia zastępczego uregulowana została w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kpa. Zgodnie z jego treścią, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (art. 44 § 1 pkt 1 Kpa) lub też pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 pkt 2 Kpa). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 Kpa). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Stosownie do treści art. 44 § 4 Kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Aby zatem można było mówić o doręczeniu zastępczym muszą zostać spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym przepisie art. 44 Kpa. Pierwszą z nich jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 Kpa Niemożność ta obejmuje sytuacje, w których adresatowi będącemu osobą fizyczną nie doręczono pisma w żadnym z miejsc przewidzianych w art. 42 Kpa lub też nie doręczono pisma żadnej z osób wymienionych w art. 43 Kpa. Należy przyjąć, że niemożność doręczenia w sposób wskazany w art. 42 Kpa dotyczy przypadków, w których podmiot doręczający nie zastał adresata pisma (adresat był nieobecny w miejscach wymienionych w tym przepisie). Niemożność doręczenia zaś w sposób wskazany w art. 43 Kpa obejmuje zarówno sytuacje, w których doręczający nie zastał dorosłego domownika strony, jego sąsiada lub dozorcy, lecz także sytuacje, w których te osoby nie podjęły się oddania pisma adresatowi,

Drugim warunkiem jest przechowanie pisma przez okres czternastu dni w placówce pocztowej lub złożenie pisma w urzędzie właściwej gminy (miasta) na ten okres. Kolejnym jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej lub złożeniu w urzędzie gminy (miasta), w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W wypadku gdy adresat pisma nie podjął przesyłki w terminie siedmiu dni, wówczas doręczający jest obowiązany pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pisemnego zawiadomienia.

Ostatnim warunkiem, koniecznym dla stwierdzenia, że doręczenie zostało dokonane, jest albo odebranie przechowywanego w placówce pocztowej bądź urzędzie gminy (miasta) pisma przez adresata, albo upływ ustalonego w kodeksie czternastodniowego terminu. W pierwszym wypadku, datą doręczenia pisma jest dzień jego odbioru przez adresata w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, o ile jednak odbiór nastąpił w ciągu czternastu dni od dnia pozostawienia pisma w tych miejscach (placówce pocztowej bądź urzędzie gminy). Jeżeli adresat nie zgłosi się po odbiór pisma, datą doręczenia jest dzień, w którym upłynął czternastodniowy termin do jego odbioru, liczony od dnia następnego (zgodnie z art. 57 § 1 Kpa) po złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy. W takiej sytuacji pismo pozostawia się w aktach sprawy. Adresat może odebrać pismo po upływie określonego w Kpa terminu, niemniej dzień faktycznego odbioru pisma po tym terminie nie będzie dla niego datą doręczenia. Formuła przepisu art. 44 § 4 Kpa "doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1" oznacza fikcję prawną doręczenia. Bez względu, czy pismo rzeczywiście w ten sposób doszło do rąk adresata, przyjmuje się prawdziwość twierdzenia o doręczeniu.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie, zostały spełnione przesłanki, o których mowa w cytowanym art. 44 Kpa. Pracownik poczty doręczający J. B. przesyłkę zawierającą tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, nie zastał go w miejscu zamieszkania przy ul. [...] w W. W związku z tym, w oddawczej skrzynce pocztowej adresata umieścił zawiadomienie o pozostawieniu w dniu 12 grudnia 2005r. przesyłki na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym Nr 126 w Warszawie. Jak wynika z informacji zawartej na przesyłce, awizowano ją powtórnie w dniu 19 grudnia 2007r. Ponieważ J. B. nie zgłosi się po odbiór pisma, w dniu 28 grudnia 2005r. dokonano zwrotu niepojętej w terminie przesyłki. Okoliczności te, których skarżący nie kwestionuje, wskazują zatem w sposób jednoznaczny, że wyczerpana została procedura uregulowana w art. 44 Kpa, co pozwala na stwierdzenie, że słuszne było uznanie organów, iż doszło do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego, stwarzającej domniemanie doręczenia.

Jak już wyżej wspomniano, datą doręczenia pisma jest dzień, w którym upłynął czternastodniowy termin do jego odbioru, liczony od dnia następnego po złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy. Skoro złożenie pisma w placówce pocztowej nastąpiło w dniu 12 grudnia 2005r., to termin 14-dniowy rozpoczął swój bieg od dnia 13 grudnia 2005r. Zgodnie z treścią art. 57 § 4 Kpa, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Ponieważ koniec terminu przypadł na dzień 26 grudnia 2005r., będący stosownie do treści art. 1 ust. 1 lit. "m" ustawy z dnia 18 stycznia 1951r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. Nr 4 poz. 28 ze zm.) dniem wolnym od pracy, w związku z tym za ostatni dzień terminu należało uznać najbliższy następny dzień powszedni, w tym przypadku 27 grudnia 2005r. Do analogicznego wniosku doszedł organ odwoławczy, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przesyłkę należy uznać za doręczoną właśnie w tym dniu.

Nie znajduje natomiast uzasadnienia prezentowane w skardze stanowisko strony, że doręczenie pisma nastąpiło w dniu 16 maja 2008r. w siedzibie Urzędu Skarbowego, stosownie do trybu uregulowanego w art. 42 § 2 Kpa. Dla oceny skuteczności doręczenia pisma nie miała znaczenia okoliczność, że dopiero w dniu 16 maja 2008r. J. B. zapoznał się treścią tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego i faktycznie je otrzymał. Skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania nastąpił bowiem poprzez prawidłowo zastosowaną przez organ procedurę doręczenia zastępczego. A zatem należy stwierdzić, że twierdzenie autora skargi, iż skoro odebrał przesyłkę w dniu 16 maja 2008r. to z tą datą należy wiązać skutki prawne, jest całkowicie błędne. Fakt, że odebrał on powyższe pismo w tej dacie nie wywołuje żadnego skutku prawnego, ponieważ czynność ta miała dla niego jedynie charakter informacyjny. Mówiąc wprost, późniejsze czynności organu i strony nie niweczą skutku doręczenia wynikającego z fikcji prawnej przewidzianej w art. 44 § 4 Kpa. Nie ma również racji skarżący twierdząc, że zgodnie z art. 44 § 4 Kpa, doręczenie uważa się za dokonane, jeśli pismo pozostawia się w aktach sprawy. Pozostawienie pisma w aktach sprawy jest tylko skutkiem wyczerpania toku procedury doręczenia zastępczego przewidzianego w tym przepisie, natomiast nie jest warunkiem dokonania tego doręczenia.

Wywody strony odwołujące się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986r. sygn. akt III ARN 7/86 nie uwzględniają faktu, że orzeczenie to zapadło na tle innego stanu faktycznego i w żaden sposób nie potwierdza argumentów skargi.

Skoro więc bieg terminu przedawnienia został przerwany poprzez skuteczne doręczenie tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego słusznie organy uznały brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.