Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1613/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6101 Przekazanie gminie z urzędu lub na wniosek mienia państwowego związanego z realizacją zadań gminy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie : WSA Maria Tarnowska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Marcin Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Miasta i Gminy D. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przekazania na rzecz gminy własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Agencji [...], decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] o nieodpłatnym przekazaniu Gminie D. mienia Skarbu Państwa stanowiącego zabudowaną nieruchomość położoną w W. oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...] odmówiła nieodpłatnego przekazania Gminie D. przedmiotowej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zarząd Miasta i Gminy D. w dniu [...] lipca 1998 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o przekazanie, w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), na własność Gminy D. nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. orzekł o nieodpłatnym przekazaniu Gminie D. mienia Skarbu Państwa stanowiącego przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] zabudowaną [...] została wydzielona z działki nr [...] o powierzchni [...] ha, na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S., z dnia [...] lutego 1995r., nr [...] . Zatwierdzenie projektu podziału tej nieruchomości nastąpiło na wniosek Urzędu Miasta i Gminy D. Celem podziału było uregulowanie stanu prawnego nieruchomości. Stroną decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości była Agencja [...] Skarbu Państwa. Dla wydzielonej działki nr [...] urządzono księgę wieczystą KW nr [...]. W dziale [...] tej księgi jako właściciela ujawniono Skarb Państwa. Jako podstawę nabycia własności nieruchomości wskazano oświadczenia o zrzeczeniu się udziału we współwłasności nieruchomości (osób fizycznych). Do dnia rozpoznawania wniosku Gminy D. o przekazanie na jej rzecz własności tej działki Agencja [...] Skarbu Państwa nie przekazała do akt sprawy żadnej informacji lub dowodu o podjęciu działań mających na celu zakwestionowanie tego wpisu. Z przepisu art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) wynika domniemanie jawności materialnej ksiąg wieczystych. Na gruncie tej regulacji domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone (lub nie wpisane) nie istnieje. Z uwagi na powyższe nie można podzielić stanowiska Agencji [...] Skarbu Państwa oraz Gospodarstwa [...] Skarbu Państwa w B. o tym, że działka nr [...] znajduje się w zasobie Agencji. Nieruchomość ta ujawniona jest bowiem w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa, a skoro tak, to pozostaje w zasobach nieruchomości Skarbu Państwa.

Zgodnie z 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli należy do zadań własnych gmin, a od dnia 1 stycznia 1992 r. prowadzenie przedszkoli, stosownie do art. 105 tej ustawy, stało się jej zadaniem obowiązkowym.

Jak wynika z zaświadczenia Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy D., z planu zagospodarowania przestrzennego Gminy D., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w D. już w dniu [...] lutego 1987 r. działka nr [...] opisana była jako teren usług oświaty. W następnym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwalą nr [...]. Rady Miasta i Gminy w D. w dniu [...] października 1992 r. nieruchomość ta przeznaczona była pod tereny przedszkolne z ogródkiem jordanowskim.

Gmina jako uzasadnienie swego stanowiska podała, że w budynku, którym zabudowana jest działka nr [...], od 1985 r. nieprzerwanie istnieje przedszkole. Placówka ta została przejęta do prowadzenia przez Gminę D. w 1991 r. Gmina D., od czasu przejęcia przedszkola włada nieruchomością, utrzymuje budynek. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż działka nr [...] będąca własnością Skarbu Państwa służy wykonywaniu przez Gminę D. zadania własnego - prowadzenia przedszkola. Z tego względu Wojewoda uznał, że zasadnym jest przekazanie na rzecz Gminy D., w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. własności przedmiotowej nieruchomości.

W dniu [...] maja 2006 r. Agencja [...] Oddział Terenowy w P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że prawomocną decyzją Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1992 r., nr [...] o likwidacji [...] w K. oraz protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] września 1992 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] została przekazana do Zasobu [...] Skarbu Państwa. W tej sytuacji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., polegającym na przekazaniu Gminie D. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa będącej w Zasobie [...] Skarbu Państwa.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i odmówiła nieodpłatnego przekazania Gminie D. przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 1995 r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa pozostającej we władaniu Agencji, w wyniku którego powstała przedmiotowa działka nr [...]. Z akt wynika również, że Gmina uzyskała zgodę Agencji na nieodpłatne przekazanie na jej rzecz przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy nie jest trafne stanowisko organu pierwszej instancji, w myśl którego przedmiotowa nieruchomość nie należy do zasobu Agencji. Brak jest na to jakiegokolwiek dowodu. Wręcz przeciwnie Gmina już po podziale nieruchomości, wskutek którego powstała działka nr [...] miała świadomość, iż przedmiotowa działka należy do Agencji, skoro występowała do tej jednostki o zgodę na przekazanie jej własności nieruchomości. O tym, że nieruchomość nie pozostaje w Zasobie [...] Skarbu Państwa nie świadczy zapis w dziale [...] księgi wieczystej wskazujący jedynie na własność Skarbu Państwa, ponieważ pozostawanie nieruchomości we władaniu Agencji nie powoduje zmiany w jej stosunkach własnościowych, pozostaje ona nadal własnością Skarbu Państwa. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że Gmina uzyskała zgodę Agencji na przejęcie własności spornej nieruchomości w trybie określonym ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i w tym jedynie trybie mogła tę własność uzyskać. W związku z tym organ uznał, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie może być zastosowany tryb określony w art. 5 ust 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. Gmina D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2006 r., żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej narusza art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy i wywiedzione z nich skutki prawne są sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Działka nr [...], powstała w wyniku podziału działki nr [...]. Podział działki nr [...] nastąpił po nabyciu prawa współwłasności tej działki przez nabywców mieszkań w budynku mieszkalnym w W., posadowionym na tej działce. Mieszkania wraz z udziałem w gruncie nabyli od Agencji [...] Skarbu Państwa dotychczasowi najemcy tych mieszkań. Współwłaściciele działki nr [...], zrzekli się prawa własności części ułamkowych tej działki na rzecz Skarbu Państwa. Fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej Kw nr [...] obejmującej działkę nr [...]w dniu [...] października 1996 r. Wskazane wyżej czynności rozporządzające, obejmujące zarówno działkę nr [...] (sprzedaż przez [...] lokali [...] raz z udziałem w działce nr [...] ), jak i zrzeczenie się współwłaścicieli prawa własności tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa spowodowały, że Agencja utraciła jakikolwiek tytuł prawny do wykonywania w imieniu Skarbu Państwa czynności związanych z działką nr [...]. Działka ta znalazła się w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa, którym włada Starosta S. Fakt, że działka nr [...] znajduje się w wymienionym zasobie umożliwia jej komunalizację na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zdaniem skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wadliwie przyjęto, że wskazane wyżej czynności rozporządzające nie odniosły żadnego skutku w zakresie władania w imieniu Skarbu Państwa przedmiotową nieruchomością. Komisja nie odniosła się bowiem do istotnych faktów prawnych (czynności rozporządzających własnością gruntu) lecz powołała się na świadomość Gminy, iż przedmiotowa działka należy do Agencji skoro do niej występowała o zgodę na przekazanie jej własności i że zapis w dziale [...] Kw nr [...] nie przesądza, iż Agencja nie włada działką nr [...] imieniu Skarbu Państwa. Swoje rozstrzygnięcie Komisja oparła zatem na dwóch twierdzeniach oderwanych od istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego. W tej sytuacji trudno przyjąć, aby taka argumentacja czyniła zadość obowiązkom wynikającym z art. 7 i art. 77 KPA, a uzasadnienie decyzji odpowiadało wymogom określonym w art. 107 § 3 KPA.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący przedstawił w skardze całkowicie nieuzasadniony pogląd według którego przedmiotowa nieruchomość przestała być składnikiem zasobu Agencji [...]. W aktach sprawy, czego nie dostrzega skarżący, brak jest dowodu na zbycie lub zrzeczenie się udziału we współwłasności przedmiotowej nieruchomości ze strony Agencji. Zrzeczenie się części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przez osoby fizyczne, na które powołuje się skarżący, nie ma w sprawie znaczenia, bowiem nie wywołuje skutków w zakresie udziału Agencji we współwłasności tej nieruchomości. Brak zapisu o władającym w księdze wieczystej nie eliminuje jego uprawnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Sąd uwzględnia skargę strony tylko wówczas, gdy w sprawie będącej przedmiotem skargi ustali, że organy administracji naruszyły przepisy prawa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2006 r. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które mogłyby mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana przez właściwy organ, w oparciu o prawidłową podstawę prawną, z zapewnieniem stronom udziału w postępowaniu poprzedzającym załatwienie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał i omówił motywy swego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo przyjęła, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] należy do zasobu Agencji [...] (dawniej Agencji [...] Skarbu Państwa - zwanej dalej [...]) i w związku z tym nie może być przekazana Gminie D. w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że prawomocną decyzją Wojewody P. z dnia 31 sierpnia 1992 r., nr [...] oraz protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] września 1992 r. nieruchomość oznaczona wówczas jako działka nr [...] została przekazana do zasobu [...] jako mienie po zlikwidowanym Państwowym [...] w K. (okoliczność wynikająca z odwołania [...], między stronami niesporna). Na przejście powyższej nieruchomości do zasobu [...] wskazują również: uchwała Rady Miasta i Gminy D. z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...] o wyrażeniu woli na nieodpłatne przekazanie Gminie przez Agencję na własność budynku [...] wraz z gruntem w trybie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.), decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 1995 r. zatwierdzająca podział nieruchomości nr [...] wraz z mapą z projektem podziału tej nieruchomości, umowa sprzedaży odrębnej własności lokalu z dnia [...] grudnia 1995 r. oraz wyciąg z wykazu zmian gruntowych z dnia [...] stycznia 1996 r.

Z akt sprawy wynika również, iż [...] wydzieliła i sprzedała [...] grudnia 1995 r. najemcom [...] mieszkań zakładowych lokale mieszkalne wraz z przypisanym do każdego z lokali udziałem wynoszącym [...] części działki nr [...]. Po ustanowieniu odrębnej własności lokali [...] przysługiwał udział w [...] częściach tej nieruchomości. (protokół ze spotkania z dnia [...] września 1995 r., umowa sprzedaży z dnia [...] grudnia 1995 r., wykaz zmian gruntowych z dnia [...] stycznia 1996 r.). W dniu [...] września 1995 r. właściciele [...] mieszkań zrzekli się na rzecz Skarbu Państwa przysługującej im części udziałów m.in. w działce nr [...] (wyodrębnionej w wyniku podziału działki nr [...]), co potwierdza oświadczenie o zrzeczeniu się udziału we współwłasności nieruchomości (akt notarialny Rep. A nr [...] i odpis z Kw nr [...] z dnia [...] lutego 1998 r.). W księdze wieczystej założonej dla nowowydzielonej działki nr [...] w dziale [...] księgi jako właściciela w dniu [...] października 1996 r. wpisano Skarb Państwa (odpis z Kw nr [...] z dnia [...] lutego 1998 r.).

Z przepisów art. 1 pkt 2, art. 5, art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 3 i 5, art. 19 ust. 1 i 4, art. 42 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (wg numeracji artykułów w tekście pierwotnym) wynika, że ustawa ta reguluje zasady gospodarowania mieniem po zlikwidowanych państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej. Majątek zlikwidowanego [...] organ założycielski przekazywał [...]. Z dniem podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego korzyści i ciężary związane z przekazywanym mieniem przechodziły na Agencję. Mienie to tworzyło Zasób [...] Skarbu Państwa, którym dysponowała i gospodarowała oraz w stosunku do którego prawo własności i inne prawa rzeczowe wykonywała Agencja. W ramach swoich uprawnień Agencja mogła również wydzielić zasoby mieszkaniowe w celu sprzedaży mieszkań wraz z przynależnymi do nich gruntami.

Zdaniem Sądu analiza przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego sprawy pozwala przyjąć, że nieruchomość po zlikwidowanym [...] będąca w Zasobie [...] Skarbu Państwa, a następnie sprzedana dotychczasowym najemcom, wobec zrzeczenia się przez nich tejże nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa wróciła z powrotem do Zasobu [...] Skarbu Państwa.

Wbrew temu co twierdzi skarżący przynależności działki nr [...] do tego Zasobu nie przeczy, figurujący w dziale [...] księgi wieczystej Kw nr [...], wpis prawa własności tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Trzeba bowiem zauważyć, że w momencie wpisu Skarbu Państwa na podstawie oświadczeń o zrzeczeniu się udziału we współwłasności przedmiotowej nieruchomości obowiązywał § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 29, poz. 128 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Skarb Państwa określało się w księdze wieczystej przez wymienienie Skarbu Państwa, ze wskazaniem organu reprezentującego Skarb Państwa; jeżeli nieruchomość była w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej - przez wymienienie Skarbu Państwa ze wskazaniem tej jednostki jako zarządcy. Przepis ten nie regulował więc sposobu ujawniania praw państwowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość prawną (nie będącej organem), której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa. Uregulowanie prawne w tym przedmiocie wprowadzone zostało dopiero w dniu 23 września 2001 r. Przepis § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. 102, poz. 1122 ze zm.), zobowiązał sąd wieczystoksięgowy do ujawniania jako statio fisci Skarbu Państwa nie tylko organu, ale i osoby prawnej. Wobec braku przepisów przejściowych dotyczących tej kwestii wypisy dokonane na starych zasadach pozostają w mocy, natomiast dopiero z dniem wejścia w życie nowej ustawy wszystkie państwowe osoby prawne wykonujące uprawnienia Skarbu Państwa ( np. Zakłady administracyjne, Agencje, Fundusze celowe) należy wymienić w dziale II księgi wieczystej obok Skarbu Państwa.

Za nietrafny należało więc uznać zarzut skarżącego, iż domniemanie, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, dotyczące wpisu figurującego w dziale [...] Kw nr [...], wyklucza [...] jako wykonującego prawa rzeczowe do działki nr [...]. Poza tym istniejący w dziale [...] księgi wieczystej Kw nr [...] wpis nie dokonał zmiany w stosunkach własnościowych. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] cały czas pozostaje własnością Skarbu Państwa.

Konsekwencją pozostawania działki nr [...] w Zasobie [...] Skarbu Państwa jest wyłączenie tej nieruchomości spod działania przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Trzeba mieć na uwadze, że nieruchomość pozostająca w Zasobie [...] Skarbu Państwa podlega reżimowi prawnemu ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw. Przepisy tej ustawy stanowią bowiem lex specialis w stosunku do ustawy komunalizacyjnej. Z dniem przejścia przedmiotowej nieruchomości do Zasobu [...] Skarbu Państwa na zasadach określonych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. Wojewoda oraz o zmianie niektórych utracił uprawnienie do rozporządzania tą nieruchomością, na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 256/98, LEX nr 45023).

Od momentu zrzeczenia się przez właścicieli lokali udziałów we współwłasności działki nr [...] całą tą nieruchomością gospodaruje Agencja, która może ją w drodze umowy nieodpłatnie przekazać na własność jednostce samorządu terytorialnego - na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych (art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r.). Przepis ten jest odpowiednikiem przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jednakże o spełnieniu przesłanek tego przepisu decyduje Agencja, a nie Wojewoda (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 1995 r., sygn. akt I SA 1390/94, ONSA 1996/4/164).

W tych okolicznościach zarzuty podnoszone przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.