Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2536/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości F. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) października 2007 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 Kpa, stwierdził nieważność:

w pkt 1 zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: B. w P.,

w pkt 2. orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r. w sprawie przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: B.w P.

W wyniku rozpoznania wniosku F. w upadłości w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wyżej wymienioną decyzją Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) października 2007 r., w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, że z wnioskiem z dnia 28 listopada 1991 r. następcy prawni byłych właścicieli przedsiębiorstwa pn. B. w P. tj. B. B., U. P. i H. P. zwrócili się do Ministra Przemysłu o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. oraz o wstrzymanie ewentualnego postępowania prywatyzacyjnego wymienionego przedsiębiorstwa – będącego wówczas jednym z zakładów Przedsiębiorstwa P. z siedzibą w P. – do czasu zakończenia postępowania w sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Minister Gospodarki wydał decyzję z dnia (...) grudnia 1999 r. stwierdzającą nieważność wyżej wymienionych orzeczeń Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości i Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości. Decyzja z dnia (...) grudnia 1999 r. została następnie, po rozpatrzeniu wniosku F. w P. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymana w mocy decyzją z dnia (...) stycznia 2000 r.

Wskutek skargi wniesionej przez F. w P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 października 2000 r. – sygn. akt IV SA 413/00 uchylił zarówno decyzje z dnia (...) stycznia 2000 r. jak i poprzedzającą ją decyzję z (...) grudnia 1999 r. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że organ orzekający nie rozważył jednej z przesłanek dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego w brzmieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 maja 1927 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 437) tj. czy istniało zagrożenie bezruchu przedmiotowego przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił również czy nad tym przedsiębiorstwem faktycznie został ustanowiony zarząd państwowy na podstawie przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych oraz jakie to miało skutki prawne wobec możliwości ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad tym przedsiębiorstwem w trybie przepisów dekretu z 16 grudnia 1918 r. Sąd wskazał nadto, że organ orzekający nie przeprowadził żadnych ustaleń w zakresie rzeczywistej kondycji przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz jego znaczenia dla interesów Państwa.

W tym stanie rzeczy Minister Gospodarki decyzją z dnia (...) lipca 2001 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 Kpa, ponownie stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r. Organ orzekający na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie ustalił, że omawiane przedsiębiorstwo w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego było czynne, a istniejące zadłużenie przedsiębiorstwa w latach 1945 - 1950 nie zagrażało ustaniu jego działalności i w konsekwencji nie uzasadniało ustanowienia przymusowego zarządu państwowego. Organ ustalił, że przedsiębiorstwo przed ustanowieniem przymusowego zarządu państwowego posiadało znaczne zobowiązania względem organów podatkowych w wyniku czego Wydział Finansowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Oddział II w P. decyzją z dnia (...) lutego 1951 r. dokonał zajęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa a następnie z dniem 10 marca 1951 r. ustanowił nad tym przedsiębiorstwem przymusowy zarząd komisaryczny w oparciu o art. 135 i następnych dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych (Dz.U. Nr 21, poz. 84). Organ ustalił również, że od nałożonych podatków współwłaściciele przedsiębiorstwa złożyli odwołania, które zostały uwzględnione i decyzjami z dnia (...) października 1951 r. i (...) lipca 1952 r. Komisja Odwoławcza Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. uchyliła w całości nałożony podatek.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z (...) lipca 2001 r. wystąpiła F. w likwidacji w P. W wyniku rozpoznania wyżej wymienionego wniosku Minister Gospodarki w dniu (...) grudnia 2001 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia (...) lipca 2001 r.

Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2003 r. – sygn. akt IV SA 152/02 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi F. w likwidacji w P., skargę oddalił. W uzasadnieniu NSA podniósł, że organ prowadząc postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zrealizował wszystkie zalecenia Sądu. Sąd podzielił stanowisko organu, że nie istniał stan zagrożenia przedsiębiorstwa bezruchem zaś krytyczny stan finansowy przedsiębiorstwa spowodowany był nałożeniem na fabrykę domiaru podatkowego w 1950 r. za okres pięciu lat wstecz. Sąd uznał za zasadne stanowisko organu, że Fabryka B. nie miała strategicznego znaczenia dla gospodarki Państwa, a to oznacza, że nie została spełniona druga przesłanka uzasadniająca zgodnie z wymogami dekretu z 16 grudnia 1918 r. objęcie przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła F. w likwidacji w P. NSA działając tym razem jako sąd wyższej instancji uwzględnił skargę i wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2004 r. – sygn. akt OSK 18/04 uchylił zaskarżony wyrok a sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi F. w likwidacji w P., wyrokiem z dnia 17 maja 2005 r. – sygn. akt IV SA/Wa 391/04, wobec naruszenia przez organ art. 1 ust. 3 dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. oraz art. 1, art. 77 art. 8 i art. 11 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia (...) grudnia 2001 r. jak i decyzję ją przerzedzającą z dnia (...) lipca 2001 r. Podkreślając związanie wykładnią dokonana przez NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2004r. (sygn. akt OSK 18/04) Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku podzielił argumentację NSA w zakresie naruszenia przez organ art. 107 § 3 Kpa podkreślając, że naruszenia tego przepisu można się dopatrzyć zwłaszcza wobec nieustalenia czy przedsiębiorstwo B. rzeczywiście zagrożone było bezruchem i czy utrzymanie przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie uniemożliwiło Sądowi stwierdzenie czy zastosowanie w stosunku do przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządu państwowego nastąpiło z naruszeniem art. 1 ust. 3 dekretu z 1918 roku.

W konsekwencji wyżej wymienionego wyroku, ponownie rozpoznając sprawę organ dokonał następujących ustaleń.

W dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego przedsiębiorstwo pn. B. w P. stanowiło własność spółki jawnej handlowej, której wspólnikami byli L. i K. P. Następcami prawnymi wspólników i stronami postępowania administracyjnego byli: B. B., H. P., W. B., E.B., A. H., M. H., E. F., S. F. oraz M. K.

Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu pn. "Oferta" z 1950 r. wynika, że przedmiotem produkcji przedsiębiorstwa B. w P. były noże do maszyn rolniczych i przemysłowych oraz do użytku domowego rzemiosła. Przeciętna miesięczna zdolność produkcyjna przedsiębiorstwa kształtowała się na poziomie 60.000 zł. miesięcznie, istniały możliwości rozwojowe fabryki przy dostatecznej dostawie surowca oraz możliwość zwiększenia zatrudnienia z 30 do 50 pracowników. Ze sporządzonego przez Wydział II Izby Skarbowej w P. w dniu 21 września 1950 r. pisemnego sprawozdania z kontroli przeprowadzonej w przedmiotowym przedsiębiorstwie wynika, że w latach 1949-1950 przedsiębiorstwo borykało się z trudnościami polegającymi na braku zamówień z sektora uspołecznionego oraz trudnościami w zaopatrzeniu w surowce do produkcji. Pismem z dnia 25 września 1950 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady narodowej w P. – Wojewódzka Komisja Planowania Gospodarczego pozytywnie zaopiniowała wniosek P. o ustanowienie i powierzenie jej przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem B. Z treści zaś pisma współwłaścicieli fabryki wynika, że przedsiębiorstwo B. otrzymało uzupełnienie podatku obrotowego za rok 1949 bez uznania ksiąg za nieprawidłowe. Z akt sprawy wynika, że wysokość domiarów jakie zostały nałożone na firmę B. stanowiła łącznie kwotę 227.404,18 zł. Wobec stałej egzekucji ze środków finansowych przedsiębiorstwa pismem z dnia 26 lutego 1951 r. Firma B. wystąpiła do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Działu Finansowego w P. m.in. o przyspieszenie ustalenia finansowego nadzoru nad przedsiębiorstwem zapewniającego normalną egzekucje należności skarbowych ale również możliwie normalną działalność gospodarczą. Mimo powyższych wystąpień właścicieli Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Urząd Skarbowy w P., Wydział Finansowy 2 decyzją z dnia (...) lutego 1951 r., na podstawie art. 135 dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych dokonał zajęcia przedsiębiorstwa a decyzją z dnia (...) marca 1951 r. wydaną na podstawie art. 136 wyżej wymienionego dekretu ustanowiony został nad przedmiotowym przedsiębiorstwem zarząd przymusowy, w celu ściągnięcia zaległości podatkowych. Następnie zarządzeniem Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. nad przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy powierzając go D. w P. Pismem z dnia 27 marca 1951 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Wydział Przemysłu w P. poinformowało firmę B., iż na podstawie wniosku Wydziału Finansowego Oddziału 2 uchyla tymczasowy zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem. W wyniku odwołań właścicieli przedmiotowego przedsiębiorstwa zostały również uchylone wymiary podatków w sumie na kwotę w wysokości 284.562,72 zł.

Na tle powyższego należy organ stwierdził, iż błędna jest teza prezentowana przez F. w upadłości w P., zgodnie z którą na podstawie decyzji Wydziału Finansowego - Komisji Odwoławczej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia (...) października 1951 r. i dnia (...) lipca 1952 r., zostały jedynie skorygowane i "to o niewielkie kwoty, naliczone podatki".

Organ wskazał, iż na podstawie zgromadzonej w aktach przedmiotowej sprawy dokumentacji ustalono, w odniesieniu do przedmiotowego przedsiębiorstwa, równolegle zostały podjęte dwa różne tryby administracyjne zmierzające do pozbawienia jego właścicieli faktycznego władztwa nad nim. W ocenie organu, mimo, że przedmiotem postępowania jest Zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r., mocą którego nad wskazanym powyżej przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy, to istotnym było w sprawie odniesienie się do okoliczności ustanowienia - w trybie przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, za ciążące nad przedsiębiorstwem zaległości podatkowe - oraz uchylenia tymczasowego zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem.

W wykonaniu wyżej wymienionego zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r., objęcie poszczególnych składników majątkowych tego przedsiębiorstwa nastąpiło protokołem zdawczo - odbiorczym, sporządzonym w dniu 24 kwietnia 1951 r.

Zgodnie z treścią dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. RP. Nr 21 poz. 67) w brzmieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 1927 r.(Dz. U. Nr 49, poz. 437) przymusowy zarząd państwowy ustanawia się nad przedsiębiorstwami nieczynnymi albo zagrożonymi bezruchem, jeśli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Są to przesłanki, które musiały być spełnione kumulatywnie - niespełnienie choćby jednej z nich wykluczało zastosowanie dekretu. Oznacza to, że jego ustanowienie mogło dotyczyć tylko zakładów nieczynnych (celem ich uruchomienia) lub też takich, których funkcjonowanie było zagrożone ( celem utrzymania ich w ruchu ) jeżeli bezwzględnie wymagał tego interes Państwa.

Powołując się na orzecznictwo NSA ( wyrok z dnia 1 grudnia 1999 r. sygn. akt: IV SA 1126/98) organ wskazał, iż okoliczności objęcia przymusowym zarządem przedmiotowej fabryki, ocena zasadności prawnej zastosowania w odniesieniu do niej przepisów przywołanego dekretu wymagała w pierwszej kolejności rozważenia, czy funkcjonowanie przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa - w rozumieniu art. 1 pkt 3 ww. dekretu - a dopiero w następnej określenia, czy groził mu bezruch, bądź było w bezruchu. Zgodnie z przesłankami wynikającymi z art. 1 pkt 3 przywołanego wyżej dekretu, zarządem państwowym mogły być objęte wyłącznie te przedsiębiorstwa handlowe czy przemysłowe, których uruchomienie, bądź utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Głównym wyznacznikiem dla ustanowienia przymusowego zarządu było więc istnienie interesu Państwa, dzięki czemu lista podmiotów gospodarczych została zawężona jedynie do tych bez których Państwo nie mogłoby wypełniać swoich podstawowych funkcji. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, niewątpliwie do takich należały przedsiębiorstwa zbrojeniowe, kopalnie, huty, kolejnictwo, transport itp., przy czym organ zwrócił uwagę, że cytowany wyżej przepis należy interpretować stosując wykładnię zawężającą.

Mając powyższe na względzie organ uznał, że przedmiotowe przedsiębiorstwo, którego profil produkcji w postaci produkcji noży różnego typu, a zwłaszcza noży kuchennych (połowa produkcji) nie mogło mieć znaczenia strategicznego dla Państwa. Oceny tej nie zmienia również fakt, iż przedsiębiorstwo to mogło prowadzić w większym udziale procentowym produkcję noży przemysłowych (czego nie czyniło z braku zamówień z sektora uspołecznionego). Tym samym utrzymanie go w ruchu nie mogło mieć bezpośredniego związku z interesem Państwa, szczególnie gdy się zważy, że sektory państwowy i uspołeczniony nie wykazywały szczególnego zapotrzebowania na produkty przedmiotowego przedsiębiorstwa i w związku z tym nie składano z ich stron zamówień.

Dokonując analizy materiału dowodowego organ doszedł do przekonania, iż poza rokiem 1946, kiedy to większość produkcji przedsiębiorstwa stanowiły noże maszynowe i do sieczkarń, zasadniczym profilem produkcji przedmiotowego przedsiębiorstwa były noże kuchenne, a więc produkt, który w żaden sposób nie mógł znaleźć się w katalogu asortymentów o strategicznym znaczeniu dla gospodarki krajowej w skali globalnej.

W ocenie organu braku zamówień na wyroby przedmiotowego przedsiębiorstwa z sektora państwowego, nie można interpretować, jak to uczyniła F. w upadłości w P. jako przesłanki wystarczającej do uznania, że przedsiębiorstwo to było zagrożone bezruchem. Sam fakt braku zamówień nie może wskazywać na to, że produkcja przedsiębiorstwa mogłaby obiektywnie ustać, szczególnie gdy się zważy, że posiadało ono znaczne zapasy surowca, jak i możliwości produkcyjne. Zdaniem organu wynika to wprost z przywołanego przez Fabrykę pisma B. z dnia 9 stycznia 1951 r. Interpretowanie zatem tego stanu rzeczy, jako chęci oddania przez współwłaścicieli przedmiotowego przedsiębiorstwa w ręce Państwa, jest zbyt daleko idące i wykracza poza ramy ogólnie przyjętych norm. Szczególnie gdy się zważy, że postępowanie administracyjne w sprawie, które zostało zakończone omawianym zarządzeniem z dnia (...) marca 1951 r., na podstawie którego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy, było prowadzone z urzędu, a nie na wniosek i nie służyło realizacji woli właścicieli. Jako nadużycie uznał organ argumentację F. w upadłości w P., "iż w realiach ówczesnego okresu, charakteryzujących się pełną reglamentacją wszelkich surowców i wyrobów, mogły egzystować jedynie takie przedsiębiorstwa, które miały priorytet w zakresie zaopatrzenia materiałowego oraz zbytu, wyprodukowanych przez siebie wyrobów". Żadna bowiem z przesłanek z ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nie przewidywała jego ustanowienia w celu zapewnienia przez Państwo zamówień na produkcję tego przedsiębiorstwa. Organ nie zgodził się również z sugerowaną przez wyżej wymienioną Fabrykę tezą uzasadniającą ustanowienie na przedmiotowym przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego, sprowadzającą się do tego, iż tylko jednostka państwowa była zdolna utrzymać właściwy i niezakłócony tok jego produkcji. Istotą ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nie było uspołecznienie sektora prywatnego, a jedynie rzeczywista potrzeba kontynuowania działalności przedsiębiorstwa, ze względu na jego strategiczny i mający kluczowe znaczenie dla interesów Państwa profil produkcji.

Zdaniem organu o braku interesu Państwa w ustanowieniu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego świadczy wiele innych dowodów, przywołanych w skarżonej decyzji, wśród których organ wymienił : pismo Państwowego Przemysłu Miejscowego - Dyrekcji Metalowej i Elektrotechnicznej w P. z dnia 5 października 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem; pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P.- Wojewódzka Komisja Planowania Gospodarczego z dnia 25 października 1950 r.; akt zdawczo - odbiorczy z dnia 24 kwietnia 1951 r. z przekazania wyżej wymienionego przedsiębiorstwa pomiędzy D. w P. (przymusowym zarządcą państwowym), a Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P.

Analizując ponownie treść powyższych dokumentów organ stwierdził, iż przesłanki jakimi się kierowano przy ustanawianiu zarządu państwowego w żaden sposób nie wypełniają przesłanek określonych w dekrecie z dnia 16 grudnia 1918 r., a niejednokrotnie im zaprzeczają. Minister podkreślił, iż jak wynika to ze wskazanych powyżej dokumentów archiwalnych, były problemy ze zbytem produkcji w sektorze uspołecznionym, z uwagi na brak zapotrzebowania, a więc nie było uzasadnionych podstaw do zwiększania produkcji i zatrudnienia. Skoro zatem brak było zamówień ze strony Państwa na produkty przedmiotowego przedsiębiorstwa, to Państwo nie miało żadnego interesu w ustanowieniu nad nim przymusowego zarządu państwowego, bowiem jak należy to logicznie rozumieć, sytuacja ta miałaby również miejsce, kiedy zakład ten byłby pod przymusowym zarządem państwowym. W ocenie organu orzekającego, polityka zatrudnienia, a w konsekwencji produkcji, była prowadzona przez właścicieli stosownie do zapotrzebowania na wytwarzane w tym przedsiębiorstwie produkty. Wskazana zatem w ww. dokumentach, możliwość podniesienia stanu zatrudnienia z 25 na 67 pracowników, dla poprawienia wydajności zakładu, byłaby nieekonomiczna i nieracjonalna. Trudno znaleźć uzasadnione przyczyny, dla których akurat w 1951 r., a więc 6 lat po zakończeniu II Wojny Światowej zwiększyłoby się gwałtownie zapotrzebowanie Państwa na noże kuchenne, a właśnie taki był główny profil produkcji ww. przedsiębiorstwa. Zauważalna była także, co prawa, produkcja noży do sieczkarń (ok. 30 % produkcji) czy innych produktów - noży przemysłowych (łącznie ok. 20 % asortymentu), lecz wielkość tej produkcji nie mogła świadczyć o jej wyjątkowym znaczeniu, a tym samym o znaczeniu przedmiotowego przedsiębiorstwa dla interesu Państwa.

Za błędne uznał organ twierdzenie F. w upadłości w P., zgodnie z którym profil produkcji przedmiotowej fabryki - zwłaszcza w roku 1946 r., a więc 5 lat przed przymusowym zarządem państwowym - przesądzał o kluczowym i strategicznym znaczeniu tego przedsiębiorstwa dla gospodarki Państwa. Organ podniósł, że przepisy dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego zawężały w znacznej mierze katalog przedsiębiorstw, mających strategiczne i kluczowe znaczenie dla gospodarki Państwa i to w skali krajowej. Z całą pewnością nie można zaliczyć do tej kategorii przedsiębiorstwa B., bowiem zarówno jego profil produkcji, brak zamówień z sektora państwowego oraz ogólnie znikomy udział produkcji sektora prywatnego w branży metalowej i elektrotechnicznej, nie stawiał go w palecie strategicznych przedsiębiorstw. Organ zwrócił uwagę, że wyżej wymieniona Fabryka pominęła także w swych rozważaniach, iż przepisy dekretu Naczelnika Państwa zostały wydane w roku 1918, a więc w zupełnie odmiennej sytuacji politycznej i gospodarczej kraju, a po drugie nie miały na celu uspołeczniania, i to za wszelką cenę, sektora prywatnego, a jedynie odbudowę państwa polskiego w warunkach gospodarki rynkowej, po ponad stu latach nieistnienia. Celem tych przepisów nie było samo w sobie prowadzenie przez Państwo prywatnych przedsiębiorstw, a czasowe zapewnienie produkcji w najważniejszych sektorach przemysłu. Powyższa regulacja prawna miała zatem umożliwiać jedynie prawidłowe funkcjonowanie Państwa na całym jego obszarze i to tylko w gospodarczo strategicznych sektorach, przy założeniu, że ich prywatni właściciele nie chcieli swoich przedsiębiorstw prowadzić na własny rachunek. Nie miała ona przy tym na celu upaństwawiania tych przedsiębiorstw. Przepisy dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. uwzględniały założenia gospodarki rynkowej i w żadnym wypadku nie miały na celu wykorzystywania przejściowych trudności finansowych przedsiębiorstw spowodowanych zresztą polityką Państwa, lecz miały zapobiec negatywnym skutkom wojny, co było niezmiernie ważne w pierwszych latach niepodległego Państwa. Powyższe oznacza, iż przepisy te nie mogły mieć zastosowania przy uspołecznianiu przedsiębiorstw prywatnych w ramach polityki PRL-u, charakteryzującej się pełną reglamentacją m.in. surowców i nakładaniem na przedsiębiorstwa prywatne niemożliwych do udźwignięcia obciążeń podatkowych, przez co uniemożliwiano prowadzenie przez sektor prywatny zyskownej działalności produkcyjnej, stwarzając przez to sytuację pozornie uzasadniającą zastosowanie przepisów dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. W tej sytuacji, w ocenie organu, rozszerzanie przepisów przedmiotowego dekretu na drobny, mało znaczący i o lokalnym znaczeniu zakład przemysłowy, produkujący noże kuchenne i do sieczkarń musi być uznane za rażące naruszenie prawa. Za bezpodstawną i wykraczającą poza cele i okoliczności wydania dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. Minister uznał również rozszerzającą interpretację przepisów dekretu, którą przedstawiła F. w upadłości w P. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

O braku interesu Państwa w ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem świadczyć ma według organu fakt, że w dacie wydania zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r., zakład ten pozostawał już we władaniu jednostki reprezentującej Skarb Państwa, a to na mocy decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Przemysłu w P. z dnia (...) marca 1951 r., a zatem mógł skutecznie realizować cele przymusowego zarządu państwowego, tj. kontynuować produkcję. Oznacza to, według Ministra Gospodarki, iż w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, przedsiębiorstwo to nie znajdowało się w sytuacji, która ze względu na interes Państwa wymagała dodatkowej ingerencji w kierunku utrzymania go w ruchu lub puszczenia w ruch. Był on bowiem już w tej dacie we władaniu jednostki państwowej, stąd należy domniemywać, że prowadziło ono w przedmiotowej fabryce własną, zgodną z profilem produkcji i interesem Państwa, działalność gospodarczą.

Organ podniósł, iż w zarządzeniu z dnia (...) marca 1951 r. ustanawiającym przymusowy zarząd państwowy, nie wskazano również na istnienie zależności pomiędzy przedsiębiorstwem, a interesem Państwa, uzasadniającym zastosowanie przepisów dekretu Naczelnika Państwa z 16 grudnia 1918 r. Zarządzenie o ustanowieniu przymusowego zarządu zostało wydane w okresie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Zgodnie z art. 75 ust. 2 tego rozporządzenia, decyzja niekorzystna dla strony, powinna zawierać prawne i faktyczne uzasadnienie, szczególnie w sytuacji, gdy nakładała określone obowiązki lub ograniczała posiadane prawa. Tymczasem wydane w niniejszej sprawie wyżej wymienione zarządzenie nie zawiera żadnego uzasadnienia mimo, iż ograniczało właścicieli w ich prawie własności omawianego przedsiębiorstwa, naruszając w ten sposób przepisy art. 44 i 75 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej.

Organ podkreślił, iż w przedmiotowym zarządzeniu o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nie ma także nawet wzmianki, iż przedmiotowe przedsiębiorstwo było zagrożone bezruchem z tytułu zaległości podatkowych, względnie złej kondycji.

Minister wskazał, iż wobec wzmiankowanego powyżej braku kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, nie ma kluczowego znaczenia fakt, iż w dniu ustanawiania przymusowego zarządu państwowego, względem przedmiotowego przedsiębiorstwa nie była również spełniona druga z przesłanek uzasadniających ustanowienie takiego zarządu. Przedsiębiorstwo to bowiem wówczas było czynne i niezagrożone bezruchem. Nadto jego właściciele chcieli kontynuować produkcję. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy są wskazane powyżej materiały archiwalne oraz to, że przedsiębiorstwo nie wymagało nakładów inwestycyjnych.

Zdaniem Ministra Gospodarki nieuzasadnione jest stanowisko F. w upadłości w P., że o zagrożeniu bezruchem przedmiotowego przedsiębiorstwa świadczy sprawozdanie B. G. - Radcy w Wydziale II Izby Skarbowej w P. z dnia 21 września 1950 r. W ocenie Ministra Gospodarki skarżąca potraktowała informacje zawarte w tym piśmie wybiórczo. Jest rzeczą bezsporną, że w roku 1950 brak było zamówień na wytwarzane przez przedsiębiorstwo B. produkty z sektora uspołecznionego, jednakże brak zamówień z tego sektora nie eliminował możliwości zamówień z sektora prywatnego. Nie można zatem mówić, że trudności w zbycie wytwarzanego w przedmiotowym przedsiębiorstwie asortymentu w sektorze uspołecznionym, może stanowić jedną z przyczyn powodujących zagrożenie unieruchomienia przedsiębiorstwa. Organ wskazał, iż biegły nie zakwestionował stanu zatrudnienia, który wynosił 31 pracowników a to oznacza, że polityka kadrowa prowadzona była w sposób właściwy jak na ówczesne warunki ekonomiczno-polityczne. Co więcej, na koncie tej firmy figurowała nadpłata, co, zdaniem organu, jednoznacznie może wskazywać o niezagrożonej jego kondycji finansowej. To wszystko, w ocenie organu, miało stanowić o tym, że wbrew twierdzeniu wyżej wymienionej Fabryki przedsiębiorstwo to nie było zagrożone bezruchem.

Zdaniem Ministra Gospodarki nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania w odniesieniu do przedsiębiorstwa B. przepisów dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. pozostaje fakt użycia w stosunku do tego przedsiębiorstwa przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. Organ wskazał, że niecelowość ustanowienia zarządu przymusowego, w trybie przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, została potwierdzona decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia (...) marca 1951 r., tj. 14 dni po ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego i 17 dni po ustanowieniu zarządu państwowego w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, na podstawie której uchylony został tymczasowy zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem firmy B. w P., ul. (...) oraz decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia (...) października 1951 r. i dnia (...) lipca 1952 r., w przedmiocie uchylenia wymiaru podatkowego. Powyższe decyzje potwierdziły, że władza finansowa nie widziała konieczności dalszego utrzymywania zarządu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, a co za tym idzie nie dostrzegała zagrożenia dla bytu lub dalszej działalności fabryki z uwagi na jej zadłużenie. Zadłużenie zostało zresztą całkowicie anulowane w wyniku odwołań właścicieli licznymi decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia (...) października 1951 r. i (...) lipca 1952 r. Na tym tle zupełnie dowolne jest, według Ministra, stanowisko wyżej wymienionej Fabryki, iż przedmiotowe decyzje jedynie korygowały i to niewielkie kwoty nałożonych na przedsiębiorstwo podatków.

W konkluzji powyższych rozważań Oran wskazał, że zarządzenie na podstawie, którego ustanowiony został nad przedmiotowym przedsiębiorstwem przymusowy zarząd państwowy, podjęte zostało niezgodne z art. 1 pkt 3 dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, a ponadto z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu inicjatywy w przemyśle i handlu oraz przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym a zatem nosiło cechy rażącego naruszenia prawa.

Stwierdzenie, że wymieniony powyżej indywidualny akt nacjonalizacyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa skutkuje tym, że dla stwierdzenia jego nieważności ocenić należało skutki prawne jakie on wywołał. Zdaniem Ministra omawiane zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. nie rodziło skutku rzeczowego, a jedynie ograniczało prawo swobodnego dysponowania przedmiotowym przedsiębiorstwem przez jego właścicieli, co powodowało skutek wyłącznie w sferze faktycznej, a nie prawnej. Organ podniósł, iż fakt ograniczenia prawa swobodnego dysponowania przedsiębiorstwem nie ma zatem znaczenia dla możliwości stwierdzenia nieważności wyżej wymienionego zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości, albowiem zaistniałe skutki faktyczne nie są przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu nadzorczym. W związku z tym organ orzekający stwierdził, że był zobligowany jest do stwierdzenia nieważności przedmiotowego zarządzenia, na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Minister Gospodarki podkreślił, że decyzją wywołującą skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności przedmiotowego przedsiębiorstwa na rzecz Państwa było, wydane na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11 poz. 37), orzeczenie Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: B. w P., ul. (...). Orzeczenie to nie tworzyło nowego stanu prawnego, lecz potwierdzało jedynie zaistniały stan faktyczny. Miało charakter deklaratoryjny i stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i innych rejestrach publicznych Państwa jako właściciela przedsiębiorstwa i jego mienia. Stwierdzenie zatem nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r., wywołując skutek ex tunc spowodowało, że w dacie wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. a co za tym idzie, w dniu wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedmiotowej fabryki, nie była ona już objęta przymusowym zarządem państwowym. W związku z tym orzeczenie to nie miało podstawy prawnej z art. 2 i 9 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. i z tego względu również to orzeczenie kwalifikuje się do stwierdzenia nieważności z mocy art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Organ podniósł, że przedmiotem ocenianej decyzji było przedsiębiorstwo B. jako całokształt zorganizowanych jego składników majątkowych i niemajątkowych toteż dla celów oceny skutków prawnych tej decyzji należało w pierwszej kolejności ustalić, czy obecnie istnieje przedmiot ww. decyzji nacjonalizacyjnej, tj. przedsiębiorstwo pn. B. w P. jako zorganizowaną całość. Skutkiem bowiem decyzji nieważnościowej może być przywrócenie stanu prawnego względem tego przedsiębiorstwa (własności), jaki istniał przed upaństwowieniem. Minister wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż jedynym obecnie istniejącym składnikiem majątkowym znacjonalizowanego przedsiębiorstwa jest nieruchomość, na której było ono zorganizowane. Istnieje więc przedmiot unieważnianych decyzji (przedsiębiorstwo w znaczeniu jego niezbędnego do istnienia minimum), tzn. nieruchomość i może być względem niego dokonana ocena, czy orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r., wywołało nieodwracalne skutki prawne związane z ewentualnym późniejszym obrotem prawnym tym przedsiębiorstwem (jego minimum, tj. nieruchomością). Zgodnie wypisem z ewidencji gruntów, przejęta na własność Państwa nieruchomość położona w P. przy ul. (...) o powierzchni 1840 m2, zapisana w Księdze wieczystej (...), obecnie objęta jest Księgą wieczystą (...)i zawiera powierzchnię 1.797 m2 , obejmując działki nr (...); (...) /powstałe z podziału działki nr (...) i (...) o łącznej powierzchni 1.797 m2, a jej właścicielem jest Skarb Państwa w użytkowaniu wieczystym F. w P. a. działka (...) o pow. 78 m2 stanowi fragment drogi publicznej. Podstawą uwłaszczenia na rzeczonym gruncie P. w P. – to jest poprzednika prawnego F. w P. stanowiła deklaratoryjna decyzja Wojewody Poznańskiego z dnia (...) marca 1993 r., wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz art. 40 ust. 3, art. 43 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. nr 30, poz. 127). Decyzja ta jest jedyną wydaną w odniesieniu do przedmiotowego mienia, która funkcjonuje nadal w obrocie prawnym i ma skutki rzeczowe i jest późniejszą względem wyżej wymienionych decyzji upaństwawiających przedmiotowe mienie. Powołując utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie nieodwracalnych skutków prawnych, zgodnie z którym sam fakt, że nieruchomość nabyta przez Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej została następnie uwłaszczona na podstawie decyzji administracyjnej, nie może przesądzać o tym, że decyzja nacjonalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne organ stwierdził, że nieodwracalnych skutków prawnych nie może wywołać, potwierdzone deklaratoryjną decyzją Wojewody Poznańskiego z dnia (...) marca 1993 r., nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. - z mocy art. 2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków przez poprzednika F. w P. Organ podkreślił również, iż nieodpłatne obciążenie nieruchomości prawem powstałym z mocy ww. ustaw z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie może stanowić negatywnej przesłanki dla stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji nacjonalizacyjnych. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. i z dnia 7 października 1992 r. uwłaszczenie "nie narusza praw osób trzecich". Nadto Minister podniósł, że zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu przedmiotowej decyzji nacjonalizacyjnej, w tym zarówno dokonane nakłady, jak i wydzielenie części nieruchomości pod drogę, nie będąc bezpośrednim skutkiem tych decyzji, kwalifikują się wyłącznie do sfery faktów, a nie prawa i w konsekwencji nie mogą stanowić wystarczającej przeszkody do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obarczonych ciężkimi wadami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) października 2007 r. wniosła F. w upadłości w P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia (...) czerwca 2007 r. a także zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez dokonanie sprzecznych z treścią materiału dowodowego tak w zakresie oceny rzeczywistej kondycji gospodarczej przedsiębiorstwa B. jak i iw zakresie znaczenia funkcjonowania tego przedsiębiorstwa dla interesów Państwa,

2) naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się organu do wskazań oraz oceny prawnej wyrażonych w wyrokach NSA z dnia 10 października 2000 r. i z dnia 6 kwietnia 2004 r. oraz wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r.,

3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji mimo braku ku temu podstaw oraz naruszenie zasad obowiązujących przy rozpatrywaniu sprawy w trybie postępowania nieważnościowego.

Uzasadniając powyższe strona skarżąca podniosła, że Minister Gospodarki uznał, że ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem B. nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. gdyż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące ustanowienie tego zarządu bowiem przedsiębiorstwo to nie było zagrożone bezruchem a jego funkcjonowanie nie leżało w interesie Państwa. Skarżąca wskazała, że uzasadniając powyższą tezę organ stwierdził, że działalność przedsiębiorstwa była stabilna i nienaruszony był jego zrównoważony bilans tymczasem dowody w sprawie nie dają podstaw do przyjęcia takich ustaleń. Podniosła, że w wyniku odwołań B. podatek został uchylony tylko wymiar podatku obrotowego za 1945 r. oraz podatku wymierzonego każdemu ze wspólników za ten sam rok. W odniesieniu do podatku obrotowego za 1949 r. uchylono wyłącznie wymiar dodatkowy zaś w pozostałych 11 decyzjach uwzględniono odwołania jedynie częściowo i ustalono podatki w nowej wysokości. Brak natomiast w materiale dowodowym decyzji ustalających wysokość podatków w poszczególnych latach w odniesieniu do których wniesiono odwołania nie pozwalał, w ocenie skarżącej, na sumowanie odpisów oraz na odliczenie tej sumy od łącznej kwoty podatków wynikającej z decyzji z dnia (...) lutego 1951 r. zarządzającej zajęcie przedsiębiorstwa. Zabieg ten strona skarżącą określiła jako wadliwy z dwóch powodów. Po pierwsze podatki obciążające przedsiębiorstwo wynikały z prawomocnych decyzji a to oznacza, że rozpoznano odwołania B. od orzeczeń prawomocnych. Jako drugi powód strona skarżąca podała okoliczność, iż Minister Gospodarki badając stan zadłużenia firmy B. w kontekście zagrożenia bezruchem ustalenia w tym przedmiocie dokonał w oparciu o zdarzenia, które wystąpiły po dniu wydania decyzji w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego a zatem nie zastosował się do reguł rządzących postępowaniem nieważnościowym lecz prowadził w istocie postępowanie zwykłe, czym naruszył art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z tych wszystkich względów stwierdzenie organu, że przesłana zagrożenia przedsiębiorstwa bezruchem nie została spełniona jest nieuzasadnione.

Strona skarżąca podniosła również, iż z analizy dokumentu o nazwie "Rachunek wyników z czas od 1 stycznia 1951 r. do 28 marca 1951 r. " wynika jednoznacznie, że przedsiębiorstwo było w złej kondycji i brak było perspektyw jej poprawy. Fabryka wciągu 3 miesięcy 1951 r. wygenerowała stratę na działalności w wysokości 20.554,30 zł. W tej sytuacji, w ocenie skarżącej spłata zadłużenia firmy nie była możliwa. Jako całkowicie dowolne i nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym strona skarżąca oceniła przyjęcie przez organ, że kondycja finansowa przedsiębiorstwa B. nie zagrażała jego bezruchem skoro właściciele wnosili o rozłożenie należności na raty.

Strona skarżąca podtrzymała zarzut podnoszony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż Minister Gospodarki nie zastosował się do zaleceń zawartych w wyrokach NSA ( z dnia 10 października 2000 r.) i WSA w Warszawie (z dnia 17 maja 2005 r.) i nie dokonał w sposób obiektywny ustaleń rzeczywistej kondycji gospodarczej przedmiotowego przedsiębiorstwa na dzień wydania orzeczenia ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy nad tym przedsiębiorstwem. Nadto nie ocenił w sposób odpowiadający warunkom przedmiotowego przedsiębiorstwa, a zwłaszcza rodzaju jego produkcji w okresie powojennym, czy i jakie znaczenie produkcja ta miała dla interesu Państwa w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała również, że Minister Gospodarki nie uwzględnił wiążącej go oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 2004 r. i WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r., zgodnie z którą ustalenia poczynione przez organ w celu wykazania czy Państwo istotnie nie było zainteresowane w utrzymaniu produkcji fabryki B. były niewystarczające.

Według skarżącej w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można doszukać się argumentów, które miałyby przemawiać za brakiem interesu Państwa w utrzymaniu przedmiotowego przedsiębiorstwa w ruchu. W celu wykazania braku tego interesu organ, niesłusznie zdaniem skarżącej, przyjął, iż głównym profilem przedsiębiorstwa nie była produkcja noży do maszyn rolniczych i do maszyn przemysłowych, lecz produkcja noży kuchennych. Nadto organ wywiódł, że brak zamówień sektora uspołecznionego na noże przemysłowe i do sieczkarń oznaczał nic więcej jak tylko tyle, że na noże tego typu nie było zapotrzebowania. Powyższe pozwoliło organowi na sformułowanie tezy, że brak zamówień z sektora uspołecznionego nie pozostawał w żadnym związku z wprowadzonymi w 1948 r. barierami natury prawnej a także, że brak większego zapotrzebowania w zakresie noży przemysłowych dowodzi braku interesu Państwa w zwiększeniu produkcji tego rodzaju wyrobów. Zdaniem strony skarżącej stanowisko prezentowane przez organ w sprawie interesu Państwa w funkcjonowaniu przedmiotowego przedsiębiorstwa pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Zebrane bowiem dowody nie pozwalają przyjąć, że w okresie poprzedzającym ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem brak zamówień ze strony sektora uspołecznionego spowodowany był brakiem zapotrzebowania na takie produkty jak noże przemysłowe czy noże do maszyn rolniczych. Przyjęte w tym zakresie założenie było, zdaniem skarżącej, całkowicie błędne i nie poparte dowodami a to oznacza, że teza o braku interesu Państwa jest całkowicie chybiona.

W odpowiedzi na skargę Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi podniósł, ze ich treść oraz argumentacja jest tożsama z zarzutami jakie zostały podniesione przez skarżącą już w trakcie prowadzonego postępowania nieważnościowego zakończonego decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. oraz na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy. W ocenie organu w skardze do Sądu skarżąca podjęła jedynie polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Ministra gospodarki, stawiając subiektywne tezy, sprowadzające się doi własnej interpretacji stanu faktycznego prawnego przedmiotowego przedsiębiorstwa w dacie ustanowienia nad nim przymusowego zarządu państwowego. Zdaniem organu, wbrew zarzutom skarżącej, dokonał on ustaleń zgodnych z treścią zgromadzonego w sprawie archiwalnego materiału dowodowego. Ocena faktyczna i prawna odnosząca się do przedmiotowego przedsiębiorstwa oparta została na dogłębnej analizie całości materiału dowodowego. Okoliczności które organ wziął pod uwagę oraz wszelka dokumentacja na której oparł swe rozstrzygnięcie została szczegółowo przytoczona i opisana w zaskarżonej decyzji. Nie zostały zatem, w opinii organu, przy wydawaniu decyzji naruszone przepisy prawa określone w art. 7, 8, 77 § 1 i 80 Kpa. Organie zgodził się również z twierdzeniem skarżącej, iż wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił wiążących go ocen prawnych dokonanych w zapadłych w sprawie wyrokach NSA i WSA w Warszawie. Zdaniem Ministra Gospodarki ocenił on w sposób bardzo szczegółowy i dokładny wszelkie aspekty towarzyszące ustanowieniu nad omawianym przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego. Wskazał, iż orzeczenia Sądów zwracały uwagę na konieczność dokonania przez organ orzekający dodatkowych ustaleń, zwłaszcza w zakresie zadłużenia przedsiębiorstwa i jego wpływu na okoliczność zagrożenia ustania produkcji. Okoliczności te, w ocenie Ministra Gospodarki, zostały ustalone i wyjaśnione w sposób przejrzysty i czytelny. Według organu nie naruszył on również w żaden sposób reguł postępowania przy rozpatrywaniu sprawy w trybie postępowania nieważnościowego, stosując ściśle zasady określone w Kpa.

Organ zwrócił uwagę, że skarżąca w toku całego postępowania jak i w skardze skupiła się głównie na zadłużeniu przedsiębiorstwa, podczas gdy organ objął przedmiotem swych rozważań całość okoliczności towarzyszących ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego. Zdaniem organu jedynie w takim kontekście można w sposób rzetelny ocenić prawidłowość lub nie podjęcia w odniesieniu do przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nie można podzielić zarzutu strony skarżącej, iż organ wbrew postanowieniom art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosował się do wskazań oraz oceny prawnej wyrażonych w wydanych w tej sprawie wyrokach. Wręcz przeciwnie organ zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podjął wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, określoną w art. 7 kpa. Nie można zgodzić się również z zarzutem ,iż organ nie rozważył w całości zebranego materiału dowodowego dla oceny legalności decyzji o ustanowieniu przymusowego zarządu i decyzji o przejęciu zakładu przez Państwo. Materiał dowodowy został oceniony prawidłowo i w istocie strona skarżąca nie przeczy okolicznościom ujawnionym w toku postępowania, które naprowadziły organ administracji do uznania, że ustanowienie przymusowego zarządu nad zakładem nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny legalności tej decyzji, wbrew przekonaniu strony skarżącej, nie miały znaczenia podnoszone w skardze okoliczności, w jakim zakresie i w jaki sposób był wykonywany przymusowy zarząd, bowiem istotą jest jedynie to, czy w ogóle istniały przesłanki ustanowienia przymusowego zarządu na gruncie przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego ( Dz. U. Nr 21, poz. 67 ze zm.). Stąd przywołana przez stronę skarżącą okoliczność przymusowego zajęcia przedsiębiorstwa decyzją z dnia (...) lutego 1951r. w związku z kondycją finansową przedsiębiorstwa wynikającą z nałożonych dodatkowo podatków, które jak się okazało później były nałożone bezprawnie, nie mają żadnego wpływu na ocenę, czy istniały przesłanki dla ustanowienia przymusowego zarządu, co determinowało następnie przejęcie na własność Państwa zakładu na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958r. Prawidłowa jest ocena organu administracji, iż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie uzasadnia stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: B. w P. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) listopada 1959 r. w sprawie przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: B. w P.

Akta sprawy potwierdzają ocenę nie spełnienia się przesłanek do objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym na podstawie przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. R.P. Nr 21, poz. 67, ze zm.), skoro po pierwsze - przedsiębiorstwo w dacie ustanowienia zarządu przymusowego pozostawało w ruchu, a pod drugie - z uwagi na asortyment produkcji ( noże kuchenne) oraz brak zamówień z sektora publicznego na produkcję noży do maszyn rolniczych nie mogło być traktowane w świetle art. 1 pkt 3 powołanego dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. za mające znaczenie dla interesu Państwa. Należy podzielić utrwalone w tym względzie poglądy dotychczasowego orzecznictwa sądowego, że przepisy dekretu dotyczyły przedsiębiorstw mających znaczenie dla gospodarki narodowej, bez działania których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji, dlatego wykorzystywanie tych przepisów do małych, lokalnych zakładów przemysłowych lub usługowych wychodzi daleko poza cele wspomnianego dekretu i pozostaje w sprzeczności z treścią jego przepisów.

Ponadto wskazać należy, iż poddana kontroli organu nadzoru decyzja o ustanowieniu przymusowego zarządu jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, która również prowadzi do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, jak bowiem trafnie zauważył Minister Gospodarski w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z przepisem art. 75 ust.2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym ( Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) wymagał, aby decyzja odmowna w całości lub w części zawierała prawne i faktyczne uzasadnienie. W szczególności w przypadku działania z urzędu, jak to miało miejsce w tej sprawie przy ustanowieniu przymusowego zarządu, należało uzasadnić tę decyzję, która tworzyła niekorzystną sytuację dla jej adresata, tj. nakładała obowiązki lub ograniczała prawa. Tymczasem zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) marca 1951 roku nie zawiera żadnego uzasadnienia, mimo że pozbawiało właścicieli prawa do władania przedsiębiorstwem.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł, jak w sentencji.