Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 625/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 324 poz 23 art. 74, art. 77, art. 126
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (wersja ujednolicona).
article: art. 6
journal: Dz.U. 2021 poz 711
law: Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

SENTENCJA

Dnia 21 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 lipca 2022 roku nr 1001-IOC.4380.2.2022.4.JJ w przedmiocie odmowy zwolnienia z należności celnych oraz zwrotu cła oddala skargę. a.l.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 20 lipca 2022 r., nr 1001-IOC.4380.2.2022.4.JJ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 15 kwietnia 2022 r., nr 368000-COC-1.4380.2.2021.PM odmawiającą Z. Spółce z ograniczoną odpowiedzialności Spółce komandytowej z siedzibą w Z. zwolnienia z należności celnych towarów objętych zgłoszeniem celnym MRN nr [...] z 23 grudnia 2020 r. oraz zwrotu kwoty cła w wysokości 30 909,00 zł prawnie należnej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

23 grudnia 2020 r. R. Spółka Akcyjna działając jako przedstawiciel pośredni Z. Spółki z ograniczoną odpowiedzialności Spółki komandytowej zgłosiła do dopuszczenia do obrotu towar opisany jako fartuchy chirurgiczne jałowe standard, w ilości 35 675 sztuk, które zadeklarowała do kodu 6210 10 92 00 Wspólnej Taryfy Celnej, ze stawką celną 12% od wartości celnej towaru. Spółka obliczyła i wykazała w zgłoszeniu celnym kwotę należności przywozowych: cła w wysokości 30 910,00 zł oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu w wysokości 23 410,00 zł. Zgłoszenie celne zarejestrowano pod numerem 20PL361010I0900304, a towar zwolniono do wnioskowanej procedury.

Pismem z 27 kwietnia 2021 r. spółka wniosła o zwrot zapłaconych należności celnych w wysokości 30 909,00 zł.

W uzasadnieniu wniosku powołała się na umowę zawartą z Agencją Rezerw Materiałowych, umożliwiającą zwolnienie części towaru objętego wskazanym zgłoszeniem celnym z należności celno-podatkowych.

Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wezwaniem z 20 lipca 2021 r. wyznaczył stronie piętnastodniowy termin do dostarczenia dokumentów potwierdzających fakt przekazania importowanych towarów w postaci fartuchów chirurgicznych jałowych standard – 35 674 szt., Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych oraz dokumentów wskazujących sposób ich wykorzystania, a także wszelkich innych dokumentów będących w posiadaniu importera dotyczących tych towarów.

W piśmie z 5 sierpnia 2021 r. skarżąca poinformowała, że umowę z Agencją Rezerw Materiałowych w Warszawie (obecnie Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych) zawarła w trybie niejawnym o klauzuli "ZASTRZEŻONE" zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 742 ze zm.) w związku z czym w piśmie jawnym nie może wskazać miejsca i daty dostawy.

Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi decyzją z 15 kwietnia 2022 r. odmówił spółce Z. zwolnienia z należności celnych towarów objętych zgłoszeniem celnym nr [...] z 23 grudnia 2020 r. oraz odmówił zwrotu kwoty cła w wysokości 30 909,00 zł.

Organ pierwszej instancji podniósł, że umowa dotycząca spornych towarów została zawarta pomiędzy Agencją Rezerw Materiałowych (obecnie Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych), a spółką Z., zatem przesłanka podmiotowa zwolnienia z należności została spełniona. Jednak odnosząc się do przesłanki przedmiotowej zwolnienia z należności celnych i podatkowych towarów, tj. sposobu ich późniejszego zastosowania, organ pierwszej instancji zauważył, że skarżąca nie udowodniła w niniejszym postępowaniu, że sporne towary, objęte zgłoszeniem celnym z 23 grudnia 2020 r., spełniają warunki zwolnienia z cła ujęte w art. 74 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. UE L 324 z dnia 10 grudnia 2009 r. nr, s. 23), zwanego dalej "rozporządzenie nr 1186/2009".

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła:

- błąd w ustaleniach stanu faktycznego w zakresie oceny jej roli oraz treści umowy z Rządową Agencją Rezerw Strategicznych i ustaleniu charakteru działania spółki, co miało wpływ na treść decyzji poprzez uznanie, że nie wykazano spełnienia warunków do dochodzenia zwolnienia celnego towarów objętych zgłoszeniem;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009 oraz art. 1 Decyzji Komisji (UE) 2020/491 z dnia 3 kwietnia 2020 r. w sprawie zwolnienia przywozu z należności celnych przywozowych i z VAT w odniesieniu do towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19 w 2020 r. (Dz. Urz. UE L 103 z dnia 3 kwietnia 2020 r.), zwanej dalej "Decyzja Komisji (UE) 2020/491", poprzez ich nieprawidłową wykładnię w zakresie spełnienia przesłanek przedmiotowych zwolnienia celnego, skutkujące odmową zwolnienia z należności celnych;

- brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, niezebranie i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności odstąpienie od wystąpienia do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych o udostępnienie dokumentów dostaw realizowanych w ramach umowy łączącej spółkę z Agencją oraz ustalenia z przedstawicielami Agencji spełnienia przesłanki przedmiotowej zwolnienia z należności celnych.

W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o uchylenie decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Przywołaną na wstępie decyzją z 20 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 15 kwietnia 2022 r. odmawiającą spółce Z. zwolnienia z należności celnych towarów objętych zgłoszeniem celnym oraz zwrotu kwoty cła.

Organ drugiej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, zgłoszenie celne z 23 grudnia 2020 r. zostało przyjęte bez weryfikacji. Przepisy regulujące dopuszczenie do obrotu importowanego towaru zostały zastosowane na podstawie danych zadeklarowanych w zgłoszeniu przez zgłaszającego. Ze zgłoszenia celnego nr 20PL361010I0900304 wynika, że skarżąca przywiozła i zgłosiła do dopuszczenia do obrotu towary w postaci fartuchów chirurgicznych w ilości 35 675 szt., które kupiła na podstawie faktur [...] z 30 listopada 2020 r. za kwotę 60 844,98 USD, od firmy M., adres: [...]. Zgodnie ze zgłoszeniem, skarżąca działała w imieniu własnym i na własną rzecz. Przywożąc towar i zgłaszając go do procedury dopuszczenia do obrotu, nie zadeklarowała, że działa w imieniu i na rzecz uprawnionej organizacji. Zgłaszając towar do dopuszczenia do obrotu nie zadeklarowała, że będzie korzystała ze zwolnienia z należności celno-podatkowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził, że w świetle warunków wskazanych w rozporządzeniu nr 1186/2009 oraz Decyzji Komisji (UE) 2020/491, skarżąca nie jest beneficjentem przedmiotowego zwolnienia. Nie należy do organizacji, które z mocy prawa są zwolnione z należności. Ze zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów, nie wynika, że kupiła w Chinach i zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu towary w imieniu organizacji państwowej lub organizacji zatwierdzonej przez właściwe organy. W świetle art. 15 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L z dnia 10 października 2013 r. ze zm.), zwanego dalej "UKC", strona była odpowiedzialna za prawidłowość zgłoszenia z 23 grudnia 2020 r., co nie wykluczało możliwości dokonania zmian w tym zgłoszeniu w przyszłości. Dla dokonania takiej zmiany, w sposób określony przez skarżąca, konieczne jest jednak wykazanie, że towary były przywiezione w imieniu uprawnionej organizacji. Skarżąca żadnych takich dokumentów nie przedstawiła. Z akt sprawy nie wynika, że przywiozła te towary na podstawie umowy zawartej z Agencją Rezerw Materiałowych na ich zakup w kraju trzecim i przywóz dla Agencji. Skarżąca, przywożąc towar z Chin, nie działała w imieniu uprawnionej organizacji, ponieważ zawarła umowę nr [...] z Agencją Rezerw Materiałowych 9 grudnia 2020 r., tj. będąc już właścicielem towaru uprzednio zakupionego w Chinach 30 listopada 2020 r. Skarżąca, zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu, nawet jeśli fizycznie nie była w posiadaniu umowy, (którą powołuje jako podstawę do działania w imieniu Agencji) powinna była przynajmniej wiedzieć, że kupiła w Chinach, przywozi i zgłasza towar na rzecz Agencji i w związku z tym będzie korzystać ze zwolnienia od należności przywozowych. Tymczasem w zgłoszeniu pominięte zostały wszelkie takie informacje. Nie załączono też do zgłoszenia żadnego oświadczenia, z którego wynikałoby, że spółka działa na rzecz i w imieniu Agencji. Pismo zawierające takie oświadczenie zostało dołączone dopiero do wniosku o zwrot należności i opatrzone datą 27 kwietnia 2021 r., tj. po upływie niemal 4 miesięcy od zwolnienia towaru. Umowa nr BZ-97/2020 z 9 grudnia 2020 r. nie dotyczy zakupu towarów pochodzących z importu, tylko produktów których producentem jest sama strona. Poza tym, przedmiotem umowy nr BZ-97/2020 z 9 grudnia 2020 r. nie są produkty pochodzące z importu z Chin, tylko towary, które skarżąca sama produkuje, co bezpośrednio zapisano w umowie. Z treści wskazanej umowy (§ 1) wynika, że spółka Z. sprzedaje, a Agencja (Agencja Rezerw Materiałowych) kupuje towar, którego nazwa, ilości, cena jednostkowa oraz podatku VAT, stawka VAT, wartość bez podatku VAT oraz wartość z podatkiem VAT zostały określone w załączniku nr 1 pkt 1 (opatrzonym klauzulą zastrzeżone) z przeznaczeniem wprowadzenia go, w związku z COVID-19, do rezerw strategicznych w rozumieniu ustawy z 29 października 2010 r. o rezerwach strategicznych. Szczegółowy opis przedmiotu umowy, w tym sposób użytkowania, określa załącznik nr 1 pkt III do umowy (opatrzony klauzulą zastrzeżone). Zakupiony przez Agencję towar spółka zobowiązała się dostarczyć do 31 marca 2021 r. w asortymencie i ilości określonej w załączniku nr 1 pkt I, staraniem własnym i na własny koszt oraz ryzyko, do magazynów Składnic Agencji określonych w załączniku nr 1 pkt II. Wśród innych wymagań w załączniku zapisano, że będzie to towar z bieżącej produkcji. Jednocześnie przy każdym z produktów wskazano producenta towaru, tj. spółkę Z.

W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wezwał skarżącą, wskazując jakich dokumentów oczekuje i które to dokumenty powinna przedłożyć. W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że umowa z Agencją została zawarta w trybie niejawnym, w związku z tym część danych stanowi informacje niejawne, których nie może udostępnić.

W ocenie organu drugiej instancji stanowisko skarżącej było błędne i sprzeczne z postanowieniami ustawy o ochronie informacji niejawnych. Przepisy tej ustawy między innymi mają zastosowanie do organów administracji rządowej, której organy (w tym naczelnicy urzędów celno-skarbowych i dyrektorzy izb administracji skarbowej) uprawnione są do otrzymywania korespondencji opatrzonej stosowną klauzulą tajności i są zobligowane do zorganizowania pracy w tym zakresie, z uwzględnieniem zapisów tej ustawy. Strona, która posiada materiały opatrzone klauzulą tajności, ma możliwość prawną przesłania takich materiałów do organów administracji rządowej z zastosowaniem rygorów nałożonych przez wskazaną ustawę i przepisy wykonawcze do niej. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, żądającej zwolnienia z należności przywozowych i ich zwrotu, a zatem zastosowania pewnego przywileju, odstępstwa od zasady powszechności należności przywozowych, która oznacza, że od każdego towaru przywożonego z terytorium państwa trzeciego na obszar celny Unii Europejskiej, wymagane są należności przywozowe. Do wnioskodawcy należy przedstawienie dowodów, że spełnił przesłanki, wynikające z art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009 oraz art. 1 Decyzji Komisji (UE) 2020/491, wymagane do zwolnienia. Niesłuszne, w ocenie organu drugiej instancji, było także stanowisko skarżącej, że to na organie celnym ciąży obowiązek poszukiwania dowodów, w tym wystąpienia do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych o udostępnienie dokumentów dostaw realizowanych w ramach umowy łączącej stronę z Agencją oraz ustalenia z przedstawicielami Agencji spełnienia przesłanki przedmiotowej takiego zwolnienia z należności celnych. Przepis art. 126 rozporządzenia nr 1186/2009 powinność udowodnienia okoliczności skutkujących zwolnieniem z należności celnych, nakłada nie na organ, lecz na osobę zainteresowaną zwolnieniem z należności celnych. Powyższe oznacza, że zainteresowany uzyskaniem zwolnienia z należności celnych powinien przedstawić właściwym organom dowody, że spełnia warunki do skorzystania z uprawnienia. Tylko bowiem ta osoba jest w posiadaniu i ma możliwość okazania dowodów, na podstawie których uprawnione jest odstępstwo od zasady powszechności należności przywozowych. Jeśli tego nie uczyni, nie może oczekiwać, że jej argumenty (niepoparte stosownymi dowodami) zostaną uwzględnione. Skarżąca powołała się na umowę z Agencją, która jak wcześniej wyjaśniono nie była podstawą zakupu w kraju trzecim i przywozu towaru w imieniu uprawnionej organizacji. Warunkiem zwolnienia z należności przywozowych, jest oświadczenie podmiotu, że jego procedury księgowe umożliwiają właściwym organom nadzorowanie jego działalności i oferuje wszelkie gwarancje niezbędne do tego celu. Przy czym w niniejszej sprawie, strona wnosząca o zastosowanie przywileju, w konsekwencji nie udostępniła organom uprawnionym do zastosowania zwolnienia swoich dokumentów, uniemożliwiając w istocie nadzór nad jej działalnością.

W dalszej kolejności organ drugiej instancji wyjaśnił, że zwolnienie może być zastosowane, gdy zostaną łącznie spełnione przesłanki zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi błędnie stwierdził, że przesłanka podmiotowa zwolnienia z należności została spełniona na podstawie umowy zawartej z Agencją Rezerw Materiałowych. Organ drugiej instancji wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ocena taka była nieuzasadniona, ponieważ strona działała we własnym imieniu i na własną rzecz, a nie w imieniu uprawnionej do zwolnienia organizacji. Nie ma zatem podstaw do badania przesłanki przedmiotowej zwolnienia. Niemniej jednak przedmiotem zawartej 9 grudnia 2020 r. umowy była transakcja kupna-sprzedaży towaru, pochodzącego z bieżącej produkcji, którego producentem jest skarżąca, a nie towaru, który zaimportowała.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Z. zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest:

- zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, to jest brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, ignorowanie wydawania w analogicznych stanach faktycznych rozstrzygnięć odmiennych przez inne organy,

- zasady prawdy obiektywnej poprzez nierzetelne i niepełne ustalenie stanu faktycznego niniejszej sprawy, skutkujące błędnym przyjęciem, że skarżąca nie spełnia przesłanek przedmiotowych oraz podmiotowych do zwolnienia z należności celnych,

2) brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, niezebranie i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności odstąpienie od wystąpienia do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych o udostępnienie dokumentów dostaw realizowanych w ramach umowy łączącej stronę z Agencją oraz ustalenia z przedstawicielami Agencji spełnienia przesłanki przedmiotowej zwolnienia z należności celnych,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009 oraz art. 1 Decyzji Komisji (UE) 2020/491 poprzez ich nieprawidłową wykładnię w zakresie spełnienia przesłanek przedmiotowych oraz podmiotowych zwolnienia celnego poprzez określenie dalszych wymogów nieznanych tym aktom prawnym, skutkujące odmową zwolnienia skarżącej z należności celnych na ich podstawie.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o zwolnieniu skarżącej z należności celnych oraz zwrotu na rzecz skarżącej cła w ramach wskazanego zgłoszenia celnego, względnie o uchylenie decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w przypadku uznania, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa przez pełnomocnika według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niestwierdzenia tego rodzaju naruszeń, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja odmawiającą zwolnienia z należności celnych towarów objętych zgłoszeniem celnym oraz zwrotu kwoty cła.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka upatruje zastosowania zwolnienia z należności celnych przywozowych na podstawie art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009, zgodnie z którym z zastrzeżeniem art. 75 – 80 zwolnione z należności celnych przywozowych są towary przywożone przez uprawnione przez właściwe organy organizacje państwowe lub inne organizacje charytatywne lub dobroczynne, jeśli są przeznaczone:

a) do bezpłatnej dystrybucji wśród ofiar katastrof, którymi dotknięte zostało terytorium jednego lub więcej państw członkowskich; lub

b) bezpłatnego udostępniania ofiarom takich katastrof, pozostając własnością tych organizacji.

Towary przywożone do swobodnego obrotu przez jednostki ratownictwa, niezbędne do spełnienia potrzeb tych jednostek w okresie trwania działań, również korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w ust. 1, na tych samych warunkach (ust. 2).

Jednocześnie, zgodnie z obowiązującym w dacie zgłoszenia celnego art. 1 Decyzji Komisji (UE) 2020/491 z dnia 3 kwietnia 2020 r. w sprawie zwolnienia przywozu z należności celnych przywozowych i z VAT w odniesieniu do towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19 w 2020 r.:

1. Zwalnia się towary z należności celnych przywozowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1186/2009 oraz z podatku od wartości dodanej (VAT) od importu w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 2009/132/WE, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a) towary przeznaczone są do jednego z następujących zastosowań:

(i) nieodpłatna dystrybucja przez organy i organizacje, o których mowa w lit. c), na rzecz osób dotkniętych lub zagrożonych epidemią COVID-19 lub zaangażowanych w jej zwalczanie;

(ii) nieodpłatne udostępnianie osobom dotkniętym lub zagrożonym epidemią COVID-19 lub zaangażowanym w jej zwalczanie, pod warunkiem że towary pozostają własnością organów i organizacji, o których mowa w lit. c);

b) towary spełniają wymogi określone w art. 75, 78, 79 i 80 rozporządzenia (WE) nr 1186/2009 oraz w art. 52, 55, 56 i 57 dyrektywy 2009/132/WE;

c) towary są przywożone w celu dopuszczenia ich do obrotu przez organizacje państwowe, w tym organy publiczne i inne podmioty prawa publicznego, lub w imieniu tych organizacji lub przez organizacje zatwierdzone przez właściwe organy państw członkowskich lub w imieniu tych organizacji.

2. Zwalnia się również towary z należności celnych przywozowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1186/2009 oraz z VAT od importu w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2009/132/WE, jeśli są one przywożone w celu dopuszczenia ich do obrotu przez agencje niosące pomoc w sytuacjach kryzysowych lub w imieniu tych agencji w celu zaspokojenia ich potrzeb w trakcie udzielania pomocy w sytuacji kryzysowej osobom dotkniętym lub zagrożonym epidemią COVID-19 lub zaangażowanym w jej zwalczanie.

Niejako na marginesie, dla porządku, trzeba zaznaczyć, że w myśl art. 3 Decyzji Komisji (UE) 2020/491 art. 1 stosuje się w odniesieniu do przywozu dokonanego od dnia 30 stycznia 2020 r. do dnia 31 lipca 2020 r. Nie może jednak ujść uwadze fakt, że przepis ten uległ zmianie (por. Decyzja Komisji (UE) 2020/1101 z dnia 23 lipca 2020 r. zmieniająca decyzję (UE) 2020/491 w sprawie zwolnienia przywozu z należności celnych przywozowych i z VAT w odniesieniu do towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19 w 2020 r. – Dz. U. UE L z 27 lipca 2020 r.; Decyzja Komisji (UE) 2020/1573 z dnia 28 października 2020 r. zmieniająca decyzję (UE) 2020/491 w sprawie zwolnienia przywozu z należności celnych przywozowych i z VAT w odniesieniu do towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19 w 2020 – Dz. U. UE L z dnia 29 października 2020 r. oraz Decyzja Komisji (UE) 2021/660 z dnia 19 kwietnia 2021 r. zmieniająca decyzję (UE) 2020/491 w sprawie zwolnienia przywozu z należności celnych przywozowych i z VAT w odniesieniu do towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19 w 2020 r. – Dz. U. UE L z dnia 23 kwietnia 2021 r.) otrzymując ostatecznie brzmienie, że art. 1 stosuje się w odniesieniu do przywozu dokonanego od dnia 30 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.

Z powołanych przepisów wynika, że zwolnienie może być stosowane, jeżeli towary są przeznaczone do jednego z następujących zastosowań:

- nieodpłatna dystrybucja przez organy lub organizacje, o których mowa powyżej, na rzecz osób dotkniętych lub zagrożonych epidemią COVID-19 lub zaangażowanych w jej zwalczanie;

- nieodpłatne udostępnianie osobom dotkniętym lub zagrożonym epidemią COVID-19 lub zaangażowanym w jej zwalczanie, pod warunkiem, że towary pozostają własnością organów i organizacji, o których mowa powyżej.

Powyższy wniosek wspierają zamieszczone na stronie https://www.podatki.gov.pl/ informacje i wyjaśnienia dotyczące działań w związku z COVID-19 (zwolnienie z należności celnych przywozowych i podatku VAT), zgodnie z którymi do wskazanych uprawnionych organizacji Komisja zalicza: organizacje państwowe (organy państwowe, organy publiczne i inne podmioty prawa publicznego, w tym szpitale, organizacje rządowe, gminy/samorządy regionalne itp.), organizacje charytatywne lub filantropijne zatwierdzone przez właściwe organy państw członkowskich. W związku z powyższym, jeżeli jakikolwiek podmiot importuje towary z przeznaczeniem do bezpośredniego wykorzystania przez uprawnione organizacje, to przypadek taki uznaje się za objęty dyspozycją Decyzją Komisji (UE) 2020/491.

Pod pojęciem "organizacje zatwierdzone przez właściwe organy państw członkowskich" należy rozumieć przede wszystkim instytucje i organizacje uprawnione w Polsce do korzystania ze zwolnienia z należności przywozowych na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 marca 2011 r. w sprawie określenia warunków, jakie muszą spełniać instytucje i organizacje uprawnione do korzystania ze zwolnienia z należności celnych przywozowych towarów przeznaczonych dla organizacji charytatywnych i dobroczynnych (Dz. U. Nr 61, poz. 310). Do organizacji zatwierdzonych przez właściwe organy państw członkowskich zalicza się również podmioty wykonujące działalność leczniczą wpisane do wykazu podmiotów udzielających świadczeń opieki zdrowotnej, w tym transportu sanitarnego, wykonywanych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, który jest ogłaszany w Biuletynie Informacji Publicznej Narodowego Funduszu Zdrowia przez Dyrektorów poszczególnych Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Ponadto, jako zatwierdzone w Polsce organizacje, które mogą korzystać z przedmiotowego zwolnienia z należności celnych przywozowych i VAT uznane zostały spółki, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2021 r., poz. 711).

Decyzja Komisji (UE) 2020/491 stanowi o zwolnieniu z należności przywozowych i VAT towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19, jeżeli są przywożone w celu dopuszczenia ich do obrotu przez agencje niosące pomoc w sytuacjach kryzysowych lub w imieniu tych agencji w celu zaspokojenia ich potrzeb w trakcie udzielania pomocy w sytuacji kryzysowej osobom dotkniętym lub zagrożonym epidemią COVID-19 lub zaangażowanym w jej zwalczanie.

Ostatecznym beneficjentem omawianego zwolnienia są organizacje państwowe, w tym organy państwa, organy publiczne i inne podmioty prawa publicznego lub organizacje zatwierdzone w Polsce oraz "agencje niosące pomoc w sytuacjach kryzysowych" (jednostki ratownictwa), uzyskują one bowiem dostęp do sprzętu i artykułów medycznych bez ponoszenia kosztów w postaci cła i VAT importowego.

Decyzja Komisji (UE) 2020/491 przewiduje również możliwość stosowania zwolnienia z należności przywozowych w przypadku przywozu towarów dokonywanego na rzecz (w imieniu) uprawnionych organizacji, o których wyżej mowa. Jeżeli jakikolwiek podmiot importuje towary z przeznaczeniem do bezpośredniego wykorzystania przez uprawnione organizacje, to przypadek taki uznaje się za objęty dyspozycją decyzji, o ile towary zwolnione z należności celnych przywozowych oraz VAT są przedmiotem przywozu w celu dopuszczenia ich do obrotu w imieniu organizacji państwowej lub organizacji zatwierdzonej przez właściwe organy i zostaną faktycznie takiej organizacji przekazane.

W przypadku przywozu przez podmiot inny niż organizacja państwowa lub zatwierdzona przez organ państwowy, ale na rzecz takich uprawnionych organizacji, w chwili dokonywania zgłoszenia celnego podmiot ten powinien dysponować dokumentem (umowa, porozumienie, upoważnienie), świadczącym o dokonywaniu przywozu w imieniu (dla) takiego uprawnionego podmiotu. Zwolnienie może być bowiem przyznane tylko wtedy, jeżeli w dniu zgłoszenia celnego istnieją dokumenty, z których wynika zobowiązanie importera do zakupu, przywozu i przekazania (także za wynagrodzeniem) tych towarów uprawnionym organizacjom (np. organom państwowym, organizacjom dobroczynnym, służbom ratunkowym), które następnie bezpłatnie przekazują/udostępniają potrzebującym.

Zwolnienie przyznaje się wyłącznie organizacjom, których procedury księgowe umożliwiają właściwym organom nadzorowanie ich działalności i które oferują wszelkie gwarancje uznane za niezbędne do tego celu.

Zwolnienia nie stosuje się natomiast w sytuacji, w której towary przywozi we własnym imieniu i na swoją rzecz podmiot nienależący do podmiotów uprawnionych do korzystania ze zwolnienia z należności przywozowych i dopiero po dopuszczeniu do obrotu tych towarów przekazuje je organizacji uprawnionej do korzystania ze zwolnienia.

Jeżeli jakikolwiek podmiot importuje towary z przeznaczeniem do bezpośredniego wykorzystania przez uprawnione organizacje, to przypadek taki uznaje się za objęty dyspozycją Decyzji Komisji (UE) 2020/491, o ile towary zwolnione z należności celnych przywozowych oraz VAT są przedmiotem przywozu w celu dopuszczenia ich do obrotu w imieniu organizacji państwowej lub organizacji zatwierdzonej przez właściwe organy i zostaną faktycznie takiej organizacji przekazane. Dlatego też, w przypadku przywozu dokonywanego przez podmiot inny niż organizacja państwowa lub zatwierdzona przez organ państwowy, ale na rzecz takich uprawnionych organizacji, w chwili dokonywania zgłoszenia celnego podmiot ten powinien złożyć przynajmniej oświadczenie, że działa w imieniu bezpośrednio uprawnionej do zwolnienia z należności celnych przywozowych oraz VAT organizacji, a na żądanie organu celnego przedstawić dokumentację potwierdzającą ten fakt.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu, organy dokonały prawidłowej wykładni powołanych powyżej przepisów rozporządzenia nr 1186/2009 oraz Decyzji Komisji (UE) 2020/491, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że w świetle warunków wskazanych w rozporządzeniu nr 1186/2009 oraz Decyzji Komisji (UE) (UE) 2020/491 skarżąca nie jest beneficjentem zwolnienia. Ze zgłoszenia celnego nr 20PL361010I0900304 oraz załączonych do niego dokumentów wynika bowiem, że spółka przywiozła i zgłosiła 23 grudnia 2020 r. do dopuszczenia do obrotu towary w postaci fartuchów chirurgicznych w ilości 35 675 szt., które kupiła na podstawie faktur nr [...]., [...] , [...] z 30 listopada 2020 r. za kwotę 60 844,98 USD, od firmy M. M., adres: [...]. Sąd podzielił zasadność oceny organów, że analiza dowodów pozwalała na stwierdzenie, że skarżąca działała w imieniu własnym i na własną rzecz. Spółka przywożąc towar i zgłaszając go do procedury dopuszczenia do obrotu, nie zadeklarowała, że działa w imieniu i na rzecz uprawnionej organizacji, ponieważ umowę z Agencją Rezerw Materiałowych zawarła dopiero 9 grudnia 2020 r. będąc już właścicielem towaru uprzednio zakupionego w Chinach 30 listopada 2020 r. Zgłaszając towar do dopuszczenia do obrotu, nie zadeklarowała, że będzie korzystała ze zwolnienia z należności celno-podatkowych. Nawet jeśli przedstawiciel pośredni – spółka R. – nie był w posiadaniu umowy, którą obecnie skarżąca wskazuje jako podstawę do działania w imieniu Agencji, to skarżąca powinna była poinformować, że kupiła w C., przywozi i zgłasza towar na rzecz Agencji i w związku z tym będzie korzystać ze zwolnienia od należności przywozowych. Tymczasem pominięte zostały wszelkie takie informacje w zgłoszeniu. Nie załączono do zgłoszenia żadnego oświadczenia, z którego wynikałoby, że skarżąca działa na rzecz i w imieniu Agencji. Pismo zawierające takie oświadczenie zostało dołączone dopiero do wniosku o zwrot należności z 27 kwietnia 2021 r., tj. po upływie niemal 4 miesięcy od zwolnienia towaru.

Przypomnieć trzeba, że zwolnienie z należności celnych może być przyznane tylko wtedy, gdy w dniu dokonywania zgłoszenia celnego istnieją już dokumenty, z których jednoznacznie wynika zobowiązanie importera do zakupu, przywozu i przekazania (także za wynagrodzeniem) tych towarów uprawnionym organizacjom, które następnie bezpłatnie udostępniają potrzebującym. Spółka prowadząca działalność gospodarczą mogłaby korzystać ze zwolnienia z należności przywozowych, w sytuacji gdyby będący przedmiotem importu towar został kupiony w kraju trzecim i przywieziony w imieniu uprawnionej organizacji, z przeznaczeniem do bezpośredniego wykorzystania przez tę uprawnioną organizację. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca, która bezsprzecznie nie należy do podmiotów uprawnionych do korzystania ze zwolnienia z należności przywozowych, przywiozła towar w swoim imieniu i na swoją rzecz. Niewątpliwie umowę z Agencją (9 grudnia 2020 r.) zawarła już po dokonaniu zakupu towaru w Chinach (faktury i listy przewozowe z 30 listopada 2020 r.).

Należy zatem przyznać rację organowi drugiej instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w powołanych wyżej przepisów rozporządzenia nr 1186/2009 oraz Decyzji Komisji (UE) 2020/491.

Na uwzględnienie nie mogły zasługiwać także twierdzenia skargi o braku wszechstronnego rozpoznania sprawy, niezebranie i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności odstąpienie od wystąpienia do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych (uprzednio ARM) o udostępnienie dokumentów dostaw realizowanych w ramach umowy łączącej stronę z Agencją oraz ustalenia z przedstawicielami Agencji spełnienia przesłanki przedmiotowej zwolnienia z należności celnych.

Zgodnie z art. 126 rozporządzenie nr 1186/2009 w przypadku, gdy niniejsze rozporządzenie określa, że zwolnienie stosuje się po spełnieniu pewnych warunków, osoba zainteresowana przedstawia właściwym organom dowody, że takie warunki zostały spełnione. Regulacja ta powinność udowodnienia okoliczności skutkujących zwolnieniem z należności celnych nakłada zatem nie na organ, lecz na osobę zainteresowaną uzyskaniem zwolnienia. Z przepisu tego wynika, że to zainteresowany uzyskaniem zwolnienia z należności celnych powinien przedstawić właściwym organom dowody, że spełnia warunki do skorzystania ze zwolnienia celnego. Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających zwolnienie obciąża zatem ubiegającego się o takowe.

Skarżąca w trakcie postępowania, pomimo wezwania przez organ pierwszej instancji do dostarczenia dokumentów potwierdzających fakt przekazania importowanych towarów w postaci fartuchów chirurgicznych jałowych standard w ilości 35 674 szt. Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych oraz dokumentów wskazujących sposób ich wykorzystania, a także wszelkich innych dokumentów będących w posiadaniu importera dotyczących towarów, nie przedstawiła dowodów, które świadczyłyby o spełnieniu przesłanek z art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009 oraz art. 1 Decyzji Komisji (UE) 2020/491.

W odniesieniu do twierdzeń skarżącej, że umowa z Agencją została zawarta w trybie niejawnym, w związku z tym część danych stanowi informacje niejawne, których nie może udostępnić, należy wskazać za organem, że przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych mają zastosowanie między innymi do organów administracji rządowej, której organy (w tym naczelnicy urzędów celno-skarbowych i dyrektorzy izb administracji skarbowej) uprawnione są do otrzymywania korespondencji opatrzonej stosowną klauzulą tajności i są zobligowane do zorganizowania pracy w tym zakresie, z uwzględnieniem zapisów tej ustawy. Spółka natomiast, która posiada materiały opatrzone klauzulą tajności ma możliwość prawną przesłania takich materiałów do organów administracji rządowej z zastosowaniem rygorów nałożonych przez ustawę o ochronie informacji niejawnych i przepisy wykonawcze do tej ustawy. Dodać trzeba, że skarżąca nie wykazała również, aby podjęła jakiekolwiek działania w celu uzyskania od Agencji potwierdzenia wykorzystania towarów objętych zgłoszeniem zgodnie z deklarowanym przez nią obecnie przeznaczeniem. Stąd zasadnie organ drugiej instancji argumentuje, że skarżąca nie udostępniła organom uprawnionym do zastosowania zwolnienia swoich dokumentów, uniemożliwiając w istocie nadzór nad jej działalnością, gdy tymczasem – stosownie do art. 77 rozporządzenia nr 1186/2009 zwolnienie udzielane jest wyłącznie organizacjom, których procedury księgowe umożliwiają właściwym organom nadzorowanie ich działalności i które oferują wszelkie gwarancje uznane za niezbędne.

W ocenie sądu, powyższe ustalenia potwierdzają niewątpliwie, że skarżąca nie udowodniła i nie wykazała na podstawie przedstawionych dowodów, że spełniła warunki do udzielenia zwolnienia z należności celnych przywozowych i zwrotu cła.

W ocenie sądu, na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia prawa procesowego. Ocena materiału dowodowego miała bowiem pełny charakter, a gwarancje strony zostały zachowane poprzez jej czynny udział w postępowaniu, co wyłącza skuteczność zarzutu naruszenia art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej). Sąd ocenił również zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jego zgodność z art. 107 § 3 k.p.a. Analiza zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazuje, że w istocie nie dotyczą one prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, lecz sformułowania przez organ odmiennej niż chciałaby strona skarżąca oceny prawnej.

Ze wskazanych powyżej względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

d.j.