Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 654/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 4, art. 29 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2011 r. sprawy ze skargi R. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. L. wynagrodzenie w kwocie [...] zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym VAT.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L. po rozpatrzeniu zażalenia R. Ś. z dnia [...] na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia [...] w przedmiocie "niewyrażenia zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych w dniu 18 sierpnia 2009 r. tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]" utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazywał, że decyzją z dnia[...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przeniósł na R. Ś., odpowiedzialność jako członka zarządu A sp. z o.o. w Ł. i obciążył go za zobowiązania z tytułu nieuregulowanych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 1999 r. do lipca 2002 r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 3 listopada 2004 r., w tym: składki na FUS w kwocie 162.699,74 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 133.386,60 zł; składki na FUZ w kwocie 19.057,55 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 13.517,50 zł, składki na FP i FGŚP w kwocie 13.488,04 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 10.508,90 zł.

Wobec nieuregulowania ww. należności, ZUS Oddział w L. wystawił w dniu 18 sierpnia 2009 r. tytuły wykonawcze o numerach od [...]

W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi Dyrektor Oddziału ZUS w L. podjął stosowne czynności. Zawiadomieniami z dnia 18 sierpnia 2009 r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz zabezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w L.. Dłużnik zajętej wierzytelności pieniężnej zawiadomienia o zajęciu otrzymał w dniu 26 sierpnia 2009 r. Odpis zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono na adres podatnika w dniu 27 sierpnia 2009 r. Pismem z dnia 2 września 2009 r. ZUS Oddział w L. poinformował, iż począwszy od września 2009 r. będzie dokonywał potrąceń na poczet egzekwowanych należności w ratach miesięcznych po 618,55 zł. W wyniku przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności kwot w całości zrealizowany został tytuł wykonawczy nr [...] oraz zmniejszone zostały należności wykazane w tytule wykonawczym nr [...].

W dniu 1 lutego 2010 r. do ZUS Oddział w L. wpłynęło pismo podatnika z dnia 27 stycznia 2010 r. zatytułowane "zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym". Z treści pisma wynikało, że egzekucja jest prowadzona na podstawie decyzji z dnia [...], a zatem w świetle art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że przedawnienie należności z tytułu odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5 lat, należności objęte tą decyzją przedawniły się z dniem 31 grudnia 2009 r.

W związku z treścią pisma i na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pismem z dnia 23 lutego 2010 r. Dyrektor Oddziału ZUS w L. wezwał podatnika do sprecyzowania, czy wniosek z dnia 27 stycznia

2010 r. stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też należy go potraktować jako podanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi, R. Ś. wskazał, iż wniosek z dnia 27 stycznia 2010 r. jest podaniem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wniesionym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania z powodu przedawnienia.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS w L. - na podstawie art. 19 § 4 w związku z art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych w dniu 18 sierpnia 2009 r. tytułów wykonawczych o numerach od [...]. Postanowienie to doręczono podatnikowi w dniu 6 kwietnia 2010 r.

Na powyższe postanowienie podatnik wniósł do Dyrektora ZUS Oddział w L. pismo z dnia 12 kwietnia 2010 r. zatytułowane "odpowiedź na stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia 31 marca 2010 r." W jego treści podtrzymał zarzut wygaśnięcia zobowiązania z powodu jego przedawnienia. Wyjaśnił, iż przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje na zasadach określonych w art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podkreślał, że w jego ocenie, powołany przez ZUS art. 24 ust. 5b cyt. ustawy, mówiący o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na skutek podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek będzie miał zastosowanie w przypadku odpowiedzialności płatnika, a nie osoby trzeciej. Oznacza to, iż przerwany może zostać termin określony w ust. 4, o czym mówi ust. 5b (ust. 5b jako zastrzeżenie do ust. 4), natomiast przy szczególnej odpowiedzialności, jaką jest odpowiedzialność osoby trzeciej termin wskazany w art. 24 ust. 5d cyt. ustawy, nie może zostać przerwany. Odnosząc się do powyższego wskazał, ze podtrzymuje stanowisko, iż należności objęte decyzją z dnia [...]. przedawniły się z dniem 31 grudnia 2009 r. Ponadto w odniesieniu do pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, iż przysługuje prawo wniesienia na nie zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w L. za pośrednictwem Dyrektora Oddziału ZUS w L. w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, podatnik zauważył, iż przepis art. 59 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest przepisem ogólnym względem przepisu art. 83c § 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, iż od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. W związku z tym, podatnik mimo mylnego pouczenia, złożył niniejszą odpowiedź, wskazując jednocześnie, że w sytuacji tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego zbędne wydaje się wydawanie przez ZUS odrębnego postanowienia wyrażającego jego stanowisko, a zatem organ egzekucyjny winien od razu wydać odpowiednie postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na nadanie ww. pisma w terminie przewidzianym do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zakwalifikował je jako zażalenie na to postanowienie i przekazał do organu odwoławczego, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w L., celem rozpatrzenia.

Rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w L. wskazał, że zgodnie z art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wpłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

Zgodnie z art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w przypadkach, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego chyba, że następuje ono na podstawie art. 34 § 4 ww. ustawy. Art. 59 § 5 ustawy stanowi zaś, iż na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Stosownie zaś do art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej.

W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej uznał, wbrew twierdzeniom podatnika, iż postanowienie z dnia [...] jest postanowieniem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydanym przez organ egzekucyjny, a nie postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, zatem nie znajduje do niego zastosowania art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na względzie powyższe organ zakwalifikował pismo podatnika z dnia [...], jako zażalenie na ww. postanowienie.

Wskazując na art. 23 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej argumentował, że w przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór na egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej. Organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 pkt 1). Organ nadzoru (Dyrektor Izby Skarbowej w L.) będący równocześnie organem odwoławczym dla postanowień wydanych przez nadzorowany organ egzekucyjny (Dyrektora Oddziału ZUS w L.) jest zatem uprawniony do rozpoznania zażalenia (art. 59 § 5), jednakże z zastrzeżeniem art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, Dyrektor Izby Skarbowej w L. nie ma prawnych możliwości oceny stwierdzeń wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w kwestiach wymagalności przedmiotowych należności. Podnosił, iż żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego oparte na twierdzeniu o wygaśnięciu obowiązku wskutek przedawnienia może wywołać zamierzony skutek w jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela, tj. ZUS Oddział w L.

Dyrektor Izby Skarbowej za niezasadną uznał argumentację podatnika, iż bieg terminu przedawnienia przy szczególnej odpowiedzialności, jaką jest odpowiedzialność osoby trzeciej, o którym mowa w art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie może zostać przerwany. Wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 4, ww. ustawy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Stosownie zaś do art. 24 ust. 5b tej ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony, od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 24 ust. 5d ww. ustawy stanowi zaś, iż przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W świetle art. 24 ust. 5b i 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie bieg 5-letniego (licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana, tj. [...]) terminu przedawnienia należności z tytułu składek wskazanych w decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, został zawieszony w dniu 27 sierpnia 2009 r., tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 1 września 2009 r. sygn. akt [...]. Ponadto, uwzględniając akcesoryjny charakter odpowiedzialności osoby trzeciej, pismem z dnia 18 maja 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. wezwał wierzyciela, tj. ZUS Oddział w L., do przedstawienia stanowiska w kwestii przedawnienia pierwotnych zobowiązań, tj. zobowiązań A Sp. z o.o. w Ł, za które ponosi odpowiedzialność.

Pismem z dnia 10 czerwca 2010 r. ZUS Oddział w L. poinformował, że należności spółki A na dzień wdrożenia wobec członka jej Zarządu postępowania egzekucyjnego nie uległy przedawnieniu. Wyjaśnił, również że na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na spółkę Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. podejmował czynności zmierzające do ich realizacji. Postępowania egzekucyjne były prowadzone do dnia 31 października 2002 r.

Na powyższe postanowienie R. Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 24 ust. 5b ustawy z dn. 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez przyjęcie, iż "w przedmiotowej sprawie bieg 5-letniego (licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana, tj. [...] terminu przedawnienia należności z tytułu składek wskazanych w decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, został zawieszony w dniu 27 sierpnia 2009 r. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego", podczas gdy termin przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 5d przywołanej ustawy nie ulega przerwaniu na podstawie art. 24 ust. 5b niniejszej ustawy.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skargi R. Ś. podkreślał, że w przedmiotowej sprawie nie zostało wydane odrębne postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, co do zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu przedawnienia postępowania. W związku z powyższym organ drugiej instancji, rozpoznając złożone zażalenie, winien rozpoznać sprawę kompleksowo, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, czego jednak nie uczynił.

Wskazał również, iż organ na każdym etapie prowadzonego postępowania winien badać jego dopuszczalność, mając na względzie podniesiony przez zobowiązanego zarzut (do tego obliguje go art. 33 pkt 1 oraz art. 59 pkt 2 przywołanej ustawy). Badanie przez organ z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej związane jest nie tylko z badaniem dopuszczalności samego wszczęcia egzekucji, ale i dopuszczalności jej prowadzenia. Do przesłanek negatywnych należy zaliczyć właśnie te okoliczności, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy, w tym określone w pkt 2, a mianowicie wykonanie, umorzenie wygaśnięcie lub niepowstanie obowiązku.

Skarżący wskazał ponownie, że należności objęte decyzją z dnia [....], o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania A Sp. z o.o. z tytułu nieopłaconych składek uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2009 r.

Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje bowiem na zasadach określonych w art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący podkreślił, że ustawodawca wprowadzając dwa okresy przedawnienia (5 i 10 lat), wyraźnie różnicuje odpowiedzialność samego płatnika od odpowiedzialności osoby trzeciej. Dodał, iż odpowiedzialność osoby trzeciej jest odpowiedzialnością szczególną, co determinuje fakt nieprzerywalności przewidzianego dla tego rodzaju odpowiedzialności 5-letniego okresu przedawnienia. Przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mówiący o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia będzie miał, w ocenie skarżącego, zastosowanie w przypadku odpowiedzialności samego płatnika a nie osoby trzeciej. Powyższe wynika z wykładni systemowej a rubrica, gdzie podstawową rolę ogrywają reguły strukturalne systemu przepisów.

Naruszenie przez organ przepisu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych miało w ocenie skarżącego niewątpliwie wpływ na treść wydanego przez organ postanowienia, ponieważ gdyby organ prawidłowo przyjął, iż termin przedawnienia nie został w sprawie przerwany, to postępowanie uległoby umorzeniu (art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Skarbowej w L., wskazał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a w obszernym uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie daje podstaw, aby uznać, że nie jest ono zgodne z przepisami obowiązującego prawa.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu nie jest sporne, że: 1) decyzją z dnia [...] znak:[...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przeniósł na R. Ś., odpowiedzialność jako członka zarządu A sp. z o.o. w Ł, i obciążył go za zobowiązania z tytułu nieuregulowanych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 1999 r. do lipca 2002 r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 3 listopada 2004 r.; 2) wobec nieuregulowania tych należności, ZUS Oddział w L. wystawił w dniu 18 sierpnia 2009 r. tytuły wykonawcze o numerach od [...];3) następnie, zawiadomieniami z dnia 18 sierpnia 2009 r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz zabezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w L.; 4) dłużnik zajętej wierzytelności pieniężnej zawiadomienia o zajęciu otrzymał w dniu 26 sierpnia 2009 r., a odpis zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono na adres podatnika w dniu 27 sierpnia 2009 r.; 5) pismem z dnia 2 września 2009 r. ZUS Oddział w L. poinformował, iż począwszy od września 2009 r. będzie dokonywał potrąceń na poczet egzekwowanych należności w ratach miesięcznych po 618,55 zł; 6) w wyniku przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności kwot w całości zrealizowany został tytuł wykonawczy nr [...] oraz zmniejszone zostały należności wykazane w tytule wykonawczym nr [...]; 7) pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. (data wpływu 1 luty 2010 r.) - "zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym" – skarżący wskazując, że egzekucja jest prowadzona na podstawie decyzji z dnia [...], jak również powołując art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wywodził, że należności objęte tą decyzją przedawniły się z dniem 31 grudnia 2009 r., w związku z czym wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego; 8) Dyrektor Oddziału ZUS w L. wezwał podatnika do sprecyzowania, czy wniosek z dnia 27 stycznia 2010 r. stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też należy go potraktować jako podanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w odpowiedzi na które skarżący wskazał, że wniosek ten jest podaniem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wniesionym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania z powodu przedawnienia; 9) postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS w L. nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych w dniu 18 sierpnia 2009 r. tytułów wykonawczych o numerach od [...]; 10) R. Ś. pismem z dnia 12 kwietnia 2010 r. - "odpowiedź na stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia [...]" - podtrzymał zarzut wygaśnięcia zobowiązania z powodu jego przedawnienia; 11) organ egzekucyjny, pismo skarżącego potraktował, jako zażalenie przekazując je Dyrektorowi Izby Skarbowej w L., który jako organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Według Sądu, we wskazanych okolicznościach stanu sprawy, brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. nie jest zgodne z prawem, tym samym, aby zarzuty skargi można było uznać za zasadne i trafne.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu istota sporu prawnego w sprawie sprowadza się do kwestii oceny zasadności stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu oraz w poprzedzającym je postanowieniu Dyrektora ZUS Oddział w L. o braku podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, a to wobec nie wygaśnięcia obowiązku tj. w związku z nieprzedawnieniem się należności spółki "A" objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...]. Tym samym, wyraża się ona w kwestii wykładni przepisu 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W kontekście wskazanej istoty sporu w sprawie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek ten nie istniał. Z przepisu § 3 art. 59 tej ustawy wynika zaś, że w przypadkach o których mowa w § 1, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 ustawy. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu ocena o ziszczeniu się wskazanej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego musi być dokonywana z uwzględnieniem przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 tej ustawy, na gruncie którego ustawodawca ustanowił ogólną regułę obowiązującą w tym zakresie, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem jednak ust. 5 - 5d. W tej zaś mierze, z punktu widzenia istoty sporu w sprawie i zarzutów oraz argumentacji skargi wskazać należy, że stosownie do ust. 5b art. 24, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony, od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, stosownie zaś do ust. 5d art. 24 ust. 5d, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Analiza normatywnej treści przepisu art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uwzględniająca z oczywistych względów również fakt sformułowanych na jego gruncie zastrzeżeń odsyłających do ust. 5 – 5d ustawy, nie daje podstaw, aby za zasadne uznać stanowisko skargi, że 5 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 5d, co do zasady, nie ulega zawieszeniu. Stanowiska tego rodzaju, wbrew argumentacji skargi, nie sposób wywieźć i uzasadnić na gruncie normatywnej treści ust. 5b art. 24 w związku z ust. 5d art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 24 ust. 5b ustawy, ponad wszelką wątpliwość ma charakter podstawowy i zasadniczy w zakresie dotyczącym regulacji instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Taki właśnie jego charakter potwierdza systematyka wewnętrzna przepisu art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społeczny, zwłaszcza gdy podkreślić, iż w kontekście zastrzeżenia formułowanego na gruncie ust. 4 art. 24, kolejne jednostki redakcyjne tego artykułu odnoszą się kolejno do podstawowych, z punktu widzenia zasady wyrażonej w ust. 4, kwestii dotyczących nieprzedawniania się, co do zasady, należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką lub zastawem (ust. 5), a ponadto spoczywania, zawieszenia i przerwy biegu terminu przedawnienia (ust. 5a, ust. 5b, ust. 5c). Z normatywnej treści przepisu ust. 5b art. 24 ustawy, nie wynika przy tym, co jest konsekwencją wskazanego wyżej jego charakteru, aby zakres stosowania instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której przepis ten stanowi, ustawodawca poddał jakiemukolwiek ograniczeniu (podmiotowemu, przedmiotowemu, czy też jakiemukolwiek innemu). W konsekwencji, wskazując i dokonując opisu sytuacji, z którą wiąże skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia, na gruncie analizowanego przepisu ustawodawca operuje ogólnym pojęciem "należności z tytułu składek" oraz pojęciem "dłużnika". Nie sposób więc zasadnie bronić tezy, że instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek nie ma zastosowania do należności, o których mowa w ust. 5d art. 24 ustawy. Przepis ten bowiem, w odniesieniu do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, ogranicza się bowiem tylko i wyłącznie do ustanowienia krótszego – 5 letniego – terminu ich przedawnienia – co wynika z jasnej i wyraźnej jego treści. Na jego gruncie, prawodawca nie ustanawia również - ani wprost, ani też pośrednio - żadnego rodzaju ograniczenia, czy też wyłączenia stosowania, w odniesieniu do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia z dniem podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Podkreślając w związku z powyższym: 1) konsekwencje wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyrażające się w wydłużeniu, poczynając od dnia 1 stycznia 2003 r. terminu przedawnienia należności z tytułu składek do 10 lat liczą od dnia, w którym stały się one wymagalne, przy równoczesnym braku na jej gruncie przepisów intertemporalnych (por np. wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 466/08; wyrok SN z 22 lipca 2009 r., sygn. akt I UK 70/09); 2) fakt, że do dnia 31 października 2002 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. na podstawie wystawionych tytułów egzekucyjnych prowadził wobec spółki z o.o. "A" postępowanie egzekucyjne; 3) fakt, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przeniósł na R.Ś., odpowiedzialność, jako członka zarządu "A" sp. z o.o., i obciążył go za zobowiązania z tytułu nieuregulowanych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 1999 r. do lipca 2002 r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 3 listopada 2004 r.; 4) fakt wystawienia w dniu 18 sierpnia 2009 r. tytułów wykonawczych (nr od [...] i dokonania zawiadomieniami z dnia 18 sierpnia 2009 r. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz zabezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w L., których odpisy wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2009 r., stwierdzić należy, że zobowiązania sp. z o.o. "A" z tytułu składek nie były przedawnione w dniu wydawania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, ani też w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego, a bieg 5 letniego terminu przedawnienia należności, o których mowa w art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wskazana wyżej decyzja została wydana, tj. od 31 grudnia 2004 r., został zawieszony w dniu 27 sierpnia 2009 r., tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu – R. Ś. - odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego.

Brak jest więc podstaw, aby zarzuty i argumentację skargi we wskazanym zakresie uznać za trafne i przekonujące.

Brak jest również podstaw, aby zasadnie wywodzić, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zaniechał wyjaśnienia całokształtu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Stanowisku tego rodzaju sprzeciwia się bowiem analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak również analiza akt sprawy.

Wynika z nich bowiem, że Dyrektor Izby Skarbowej, w kontekście argumentacji prezentowanej przez skarżącego, jak również w kontekście treści rozstrzygnięcia Dyrektora ZUS Odział w L. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w zakresie odnoszącym się do istoty sporu prawnego w sprawie, a mianowicie wymagalności egzekwowanych należności. W związku z tym, wskazać również należy i na to, że z przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, albowiem badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony oraz, czy doręczone zostało upomnienie. W związku z tym, o ile badanie zasadności egzekwowanego obowiązku wiąże się z niedopuszczalnym, w postępowaniu egzekucyjnym, wkraczaniem w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją, o tyle badanie istnienia obowiązku oznacza sprawdzenie, czy istnieje należność wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym (por. wyrok NSA z 2 października 2009 r., sygn. akt II FSK 689/08; wyrok WSA w Gdańsku z 23 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 401/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 207/09).

Przedmiotem ustaleń w sprawie, jak wynika z akt sprawy, była więc również kwestia dotycząca istnienia egzekwowanych należności z tytułu składek, tj. obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. "Obowiązkiem", w rozumieniu tego przepisu jest obowiązek, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. obowiązek istniejący, wymagalny i którego niewykonanie przez zobowiązanego skutkowało uruchomieniem postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania.

Ponadto, w kontekście argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi odnoszącej się do trybu, przedmiotu i zakresu postępowania w niniejszej sprawie wskazać należy, że zdeterminowane one zostały wnioskiem skarżącego z dnia 27 stycznia 2010 r., sprecyzowanym następnie w piśmie z dnia 1 marca 2010 r.

W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wpłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zgodnie zaś z art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w przypadkach, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego chyba, że następuje ono na podstawie art. 34 § 4 ww. ustawy. Zgodnie z art. 59 § 5 tej ustawy, na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Z przepisu art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej ZUS działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej.

W związku z powyższy, nie znajdując żadnych innych podstaw, które w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłyby uzasadniać ocenę o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie przepisu art. 151 tej ustawy, orzekł, jak w sentencji.