Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1083/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne miało następujący przebieg:

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Minister Gospodarki po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] W.K., umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] znak: [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B. ul. [...] oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia [...] znak: [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Mechaniczne B. ul. [...].

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał swojego interesu prawnego do występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego we wskazanym wyżej zakresie, gdyż w ocenie Ministra Gospodarki "z podaniem o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji nacjonalizujących wskazane przedsiębiorstwo, może skutecznie wystąpić jedynie podmiot lub osoba będąca stroną w tym postępowaniu". Za stronę taką uznać można jedynie właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane.

Analizując zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, a szczególności nadesłane przy piśmie Sądu Rejonowego w P. akta i dokumenty z Księgi Wieczystej nr [...] zamknięty zbiór dokumentów nr [...] oraz akta sprawy Dz. Kw. [...] z wniosku spadkobierców B.K. o założenie Księgi Wieczystej, w tym postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sygn. akt Dz. Kw [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] sygn. akt [...] Minister Gospodarki podniósł, iż "nie można uznać przedłożonych przez wnioskodawcę przy piśmie z dnia [...] dokumentów, jako dowodów poświadczających prawo własności jego poprzednika prawnego do znacjonalizowanej nieruchomości, a także samego przedsiębiorstwa".

Minister Gospodarki mając na uwadze, iż wnioskodawca oraz inne zainteresowane osoby pomimo wezwania pismem z dnia [...] znak: [...] do uzupełnienia braków formalnych wniosku, nie przedłożyły do akt postępowania żądanych dokumentów potwierdzających bezsprzecznie prawo własności do znacjonalizowanego mienia, stwierdził w uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...], że "brak jest zatem podstaw do przyjęcia przez organ orzekający, że ww. przedsiębiorstwo oraz nieruchomość, na której było ono zorganizowane stanowiło w dniu wydania wskazanych w sentencji decyzji własność poprzednika prawnego wnioskodawcy i pozostałych zainteresowanych stron".

Wnioskiem z dnia [...] z zachowaniem ustawowego terminu, W.K. wystąpił na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] znak: [...] wnosząc przy tym o uchylenie wskazanej decyzji oraz zawieszenie postępowania administracyjnego "do zakończenia procesu o ustalenie prawa własności z okresu nacjonalizacji majątku B. K".

Uzasadniając swój wniosek skarżący podniósł m.in., iż organ administracji nie dopełnił obowiązku poinformowania wnioskodawcy nieznającego przepisów prawa o tym, jakie konkretnie dokumenty powinien był przedłożyć. W ocenie skarżącego znajdujące się w aktach sprawy dokumenty potwierdzają przysługujące jego poprzednikowi prawnemu prawo własności.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] po dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego, w kontekście zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ orzekający podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wskazując jednocześnie, że wnioskodawca może skorzystać z możliwości ustalenia prawa własności w trybie art. 189 k.p.c. w drodze postępowania sądowego i przy ewentualnym pozytywnym dla niego rozstrzygnięciu tej kwestii - ponownie wystąpić do Ministra Gospodarki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności kwestionowanych przez niego decyzji administracyjnych.

Minister wskazał, iż Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił powództwo W.K. o ustalenie prawa własności P.K. do zabudowanej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (aktualnie [...). W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż fakt, czy poprzednikowi prawnemu powoda w okresie przed nacjonalizacją przysługiwało prawo własności, jako przesłanka do stwierdzenia po stronie powoda legitymacji do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych, podlega samodzielnemu ustaleniu w postępowaniu administracyjnym, w którym powód nie wykorzystał jeszcze wszystkich dostępnych mu środków prawnych prowadzących do uzyskania ochrony jego praw, a z których - zgodnie z deklaracją złożoną na rozprawie w dniu [...] - zamierza skorzystać. W świetle dokonanych ustaleń, że powodowi służy jeszcze inna forma realizacji jego praw Sąd uznał argumenty strony pozwanej i odmówił powodowi interesu prawnego. Sąd oddalił powództwo nie badając prawdziwości twierdzeń powoda i nie ustalając, czy jego spadkodawca był, czy też nie, właścicielem przedmiotowej nieruchomości, bowiem przesłanki warunkujące dopuszczalność wystąpienia z powództwem z art. 189 k.p.c. nie zostały spełnione.

Skargą z dnia [...] na ww. decyzję z dnia [...] W.K. - reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez adwokata G.K., wystąpił za pośrednictwem Ministra Gospodarki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu tej skargi skarżący zarzucił rozstrzygnięciu Ministra Gospodarki naruszenie art. 75 i 77 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., polegające na przyjęciu, że przedłożone i posiadane przez skarżącego dowody nie wykazują jego interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nacjonalizacyjnych oraz naruszenie art. 12 kpa, polegające na zbyt przewlekłym działaniu organów administracji publicznej, mającym wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 515/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] znak: [...].

W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż organy administracji w dacie przejęcia przedsiębiorstwa traktowały B.K. jako właściciela przejmowanego przedsiębiorstwa. W części dokumentów figuruje on jako ,,B. K.", w innych jako ,,Br. K.", natomiast w pozostałej części już jako wymieniony z pełnego imienia i nazwiska. O fakcie, iż organy traktowały B. K. jako właściciela przedsiębiorstwa przesądzają pisma Wojewódzkiego Zarządu [...] w P. z [...] (data miesiąca nieczytelna), pismo [...] Zakładów [...] z dnia [...], w sprawie zadłużenia ob. B. K. w stosunku do ZUS", notatka ,,dla Obywatela Ministra" z dnia [...], pismo Wojewódzkiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Państwowego [...] w W. z dnia [...] sprawozdanie z lustracji zakładu [...] K. w P. z dnia [...], protokół czynności wstępnych Komisji przejmującej przedsiębiorstwo z dnia [...], wykaz nieruchomości według stanu z dnia [...], zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] z którego wynika, iż ,,K.B. jest właścicielem nieruchomości o pow. [...] m2, graniczącej od strony wschodniej z Bankiem Spółdzielczym z południa z uliczką [...], z zachodu ul. [...] z północy z ul. [...] na której są wzniesione budynki murowane ". Z kolei protokół graniczny nr [...] i mapa sytuacyjna wskazuje, iż chodzi o działkę nr [...], której jako właściciel jest wpisany K.B. W ocenie Sądu organ przy rozstrzyganiu sprawy powinien wziąć pod uwagę również te dokumenty, a nie opierać swoje rozstrzygnięcie jedynie na orzeczeniach Sądów Powszechnych. Z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sygn. akt Dz. Kw [...] wynika, iż powodem oddalenia wniosku o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] było stwierdzenie, że w oparciu o przedłożone przez wnioskodawców dokumenty nie można ustalić, iż B.K. był w chwili śmierci właścicielem opisanej wyżej nieruchomości. Również oddalając apelację od tego orzeczenia, w postanowieniu z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w O. wskazał, że w postępowaniu wieczystoksięgowym nie prowadzi się jakiegokolwiek postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Sąd wskazał, że w zbiorze dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę brak jest dokumentu świadczącego w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość stanowiła własność B.K. Wobec tego uznać należy, iż Sądy Powszechne nie stwierdziły w sposób jednoznaczny, iż B.K. nie był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Wskazały jedynie, iż wnioskodawcy nie przedłożyli przekonujących dokumentów świadczących o tym, że B.K. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. (...) Nadto Sąd działając z urzędu dopatrzył się także naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W ocenie Sądu naruszony został art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji w niżej instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Gospodarki, zaskarżając ww. wyrok w całości i zarzucając temu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na przyjęciu, że organ naruszył ww. przepisy k.p.a., ponieważ pominął dowody pośrednie zgromadzone w sprawie, podczas gdy Minister Gospodarki dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i słusznie uznał, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nacjonalizacyjnych z uwagi na to, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie dowodził, iż jego poprzednik prawny – B.K.- był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa i nieruchomości, na której było ono zorganizowane,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 28 i 105 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, że nie było podstaw do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie, podczas gdy Minister Gospodarki słusznie umorzył postępowanie, ponieważ wnioskodawcy nie wykazali, że posiadają interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia i orzeczenia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. polegające na przyjęciu, iż naruszony został art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji w niżej instancji, podczas gdy powyższe nie powodowało naruszenia ww. przepisów k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 221/11, po rozpoznaniu ww. skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku wskazał, że "słusznie w skardze kasacyjnej organ akcentował, iż sama treść aktów nacjonalizacyjnych może tylko dowodzić takich faktów, które następowały jako skutek wydania ww. aktów (ustanowienie państwowego zarządu przymusowego nad danym przedsiębiorstwem oraz następnie przejście tegoż przedsiębiorstwa na własność Państwa), gdyż zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37, z późn. zm.), orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa jest podstawą jedynie do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa. Dodatkowo przy tym, z treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji nacjonalizacyjnej wynikało, że została ona wydana w stosunku do mienia, co do którego nie było pewności, czy stanowi ono własność B.K. W tych warunkach brak było zatem uzasadnienia dla twierdzenia, iż kwestionowane orzeczenie i zarządzenie mogły same z siebie stanowić dowód, iż przejęte przedsiębiorstwo rzeczywiście stanowiło własność osoby wymienionej w ww. decyzjach. Z tego powodu to wnioskodawcy, wnosząc wniosek o stwierdzenie nieważności wspomnianych decyzji, winni wykazać prawo własności B. K. do znacjonalizowanego mienia. Powinni to jednak uczynić za pomocą ściśle określonych dokumentów, to jest takich, którym prawo z uwagi na zachowanie właściwej dla danej czynności prawnej formy, albo ze względu na domniemanie prawne, które wiąże się z danym dokumentem, nadaje moc dowodową w zakresie wykazania prawa własności nieruchomości czy przedsiębiorstwa.

W sytuacji natomiast, gdy tego rodzaju dokumentów (akt notarialny, odpis z księgi wieczystej, orzeczenie sądu, decyzje administracyjne) było brak, o czym przesądzało zresztą prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sygn. akt Dz Kw [...] (art. 365 § 1 kp.c.), kwestia tytułu prawnego B.K. do znacjonalizowanego mienia stała się kwestią sporną, która w istocie swej stanowiła spór cywilny. Zgodnie zaś z art. 2 § 1 k.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Nie są wprawdzie rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, gdy przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów (art. 2 § 3 k.p.c.), ale tego rodzaju sytuacja nie miała w tej sprawie miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący, którzy - jak wyżej wspomniano nie posiadali żadnego dokumentu, świadczącego wprost, że B.K. był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa w skład którego wchodziła głównie nieruchomość, winni przed wystąpieniem z wnioskiem do organu, tego rodzaju dokument uzyskać. W tym celu strony mogą wystąpić do sądu cywilnego z powództwem np. o ustalenie prawa w trybie art. 189 k.p.c. i dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyroku w takiej sprawie, wystąpić z wnioskiem do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych dotyczących majątku B.K.

W okolicznościach, w których brak jest wymaganego przez prawo dokumentu świadczącego bezpośrednio o tytule własności do nieruchomości nie można wymagać - jak uczynił to w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki - by w postępowaniu administracyjnym sam organ ten tytuł wywodził na podstawie analizy zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego. Sytuacja taka doprowadziłaby bowiem nie tyłko do naruszenia kompetencji zarówno organu administracji publicznej, jak i sądu cywilnego, ale ze względu na różnice procedur cywilnej i administracyjnej, mogłaby istotnie wpłynąć na wyniki dowodzenia. Z tego powodu zarzucenie przez Sąd Wojewódzki Ministrowi Gospodarki, że przedwcześnie umorzył postępowanie administracyjne i naruszył przepisy dotyczące postępowania dowodowego oraz sposobu procesowania, to jest art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie było uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] naruszała przepisy art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż decyzję tę z upoważnienia Ministra - wydała ta sama osoba, która brała udział w wydaniu decyzji w niżej instancji (...).

W następstwie powyższego, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 442/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd ten w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki było konieczne z uwagi na naruszenie przez organ administracji publicznej, podczas rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art.127 § 3 k.p.a.

W.K. reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez adw. T. L. pismem z dnia [...] wystąpił do organu orzekającego o uchylenie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] znak: [...] i stwierdzenie nieważności ww. decyzji nacjonalizacyjnych. Załączając do tego pisma dokumenty mające, w ocenie wnioskodawcy znaczenie dla rozstrzygnięcia pełnomocnik wnioskodawcy, adw. T. L. wskazał m.in., iż "nowe wnioski dowodowe zasługują na uwzględnienie z mocy art. 78 § 1 k.p.a. niezależnie od tego, że ich zgłoszenie następuje poprzez wzgląd na tak zwaną ostrożność procesową, bowiem już wcześniej zgromadzone dowody nie pozostawiają wątpliwości, że wnioskodawca ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności orzeczeń prowadzących do nacjonalizacji przedsiębiorstwa jako nabywca praw spadkowych jego byłego właściciela P.K". Pełnomocnik stwierdził, iż ww. pogląd potwierdzają również wypowiedzi zawarte w uzasadnieniach wyroków Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] sygn. akt [...] oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 515/10. Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącego, znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...] zawierające określenie granic nieruchomości i stanowiące o ujawnieniu zadłużenia P.K. z Zbiorze dokumentów nr [...] prowadzonego dla tej nieruchomości, stanowi bezpośredni dowód własności.

Minister powołał się na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), wskazując, że organ w niniejszej sprawie jest związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego prowadzenia postępowania, wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 221/11 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 442/12.

Ponownie rozpoznając sprawę, w kontekście zarzutów W.K. Minister Gospodarki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] znak: [...] podtrzymując stanowisko w niej zawarte. W ocenie organu orzekającego dokumenty nadesłane przez wnioskodawcę w toku postępowania, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r.. sygn. akt IV SA/Wa 442/12 nie wpływają na dotychczas dokonane ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy.

Organ podkreślił, że w myśl art. 157 § 2 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może skutecznie domagać się wyłącznie strona. Na podstawie art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powyższe oznacza, że treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie danej osobie przez przepis prawa konkretnych uprawnień, które może ona realizować w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1807/07).

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie, prawem podmiotowym, które stanowi o istnieniu interesu prawnego do występowaniu z żądaniem oceny legalności decyzji na mocy, których przejęto na własność państwa przedsiębiorstwo, jest prawo własności do tego przedsiębiorstwa i nieruchomości, na której było ono zorganizowane. Tym samym, z takim żądaniem może wystąpić właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa lub jego następcy prawni, po udokumentowaniu tytułu własności w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego i w dacie przejęcia przedsiębiorstwa i jego składników majątkowych na własność państwa.

Minister ustalił, że Starostwo Powiatowe w P. pismem z dnia [...] znak: [...] poinformowało organ orzekający, iż dla ww. nieruchomości w okresie nacjonalizacji nie było urządzonej Księgi wieczystej. Jak wynika z dalszych ustaleń Starostwa, na wniosek spadkobierców B.K. z dnia [...] przed Sądem Rejonowym w P. toczyło się postępowanie o założenie przedmiotowej Księgi Wieczystej i wpisanie spadkobierców B. K., jako właścicieli ww. nieruchomości. Wniosek ten został jednak przez Sąd Rejonowy oddalony postanowieniem z dnia [...] sygn. akt Dz. Kw [...], potrzymanym następnie postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w O., który oddalił apelację wnioskodawcy. Na wniosek Starosty P. dla ww. nieruchomości założono Księgę Wieczystą nr [...], w której jako właściciel został wpisany Skarb Państwa. Ponadto, Starostwo Powiatowe w P. załączyło przy piśmie z dnia [...] orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] o odszkodowaniu, z którego wynika, iż Wojewódzkie Zjednoczenie Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w W. orzekło odszkodowanie na rzecz właściciela P.K. z tytułu przejścia na własność państwa nieruchomości - gruntu o powierzchni [...] m2 łącznie z domem jednorodzinnym, położonej w P. przy ul. [...]. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że "nieruchomość objęta niniejszym orzeczeniem przeszła na własność Państwa łącznie z przedsiębiorstwem: Zakłady [...] Br. K. [...] ul. [...] na podstawie orzeczenia Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia [...] znak: [...] wydanego w trybie i na zasadach przepisów ustawy z dnia 25.11.1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37).

W celu wyjaśnienia wątpliwości, co do prawa własności do nieruchomości znacjonalizowanej wraz z przedmiotowym przedsiębiorstwem, w okresie poprzedzającym bezpośrednio jej nacjonalizację, Ministerstwo Gospodarki pismem z dnia [...] znak: [...] zwróciło się do Sądu Rejonowego w P. z prośbą o udzielenie wyjaśnień w przedmiotowej kwestii. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Sąd Rejonowy w P. przy piśmie z dnia [...] L.dz. [...] nadesłał do wykorzystania w postępowaniu: akta i dokumenty Księgi Wieczystej nr [...], zamknięty zbiór dokumentów nr [...] oraz akta sprawy Dz. Kw [...] z wniosku spadkobierców B.K. o założenie Księgi Wieczystej.

Następnie, Ministerstwo Gospodarki wezwało zainteresowane strony pismem z dnia [...] znak: [...] do nadesłania do akt sprawy dokumentów wskazujących jednoznacznie na prawo własności ich poprzednika prawnego do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie ww. decyzji nacjonalizacyjnej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie W. O. pismem z dnia [...] powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów wskazała, iż prawo własności B.K. do przedmiotowej nieruchomości wynika z księgi wieczystej Nr [...], ze zbioru dokumentów nr [...] oraz samych decyzji nacjonalizacyjnych, w których wskazano go, jako właściciela przedsiębiorstwa. Stanowisko to podtrzymał także W. K. pismem z dnia [...].

Minister ocenił, że wnioskodawcy nie ustosunkowali się do wezwania i nie przedłożyli do akt sprawy żądanych przez organ orzekający dowodów, wskazując dokumenty już organowi znane, które w świetle wyżej opisanych postanowień sądów powszechnych nie mogły stanowić podstawy, w myśl art. 28 k.p.a. do uznania ich interesu prawnego do występowania ze wskazanymi żądaniami.

W świetle powyższego, odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, iż przedłożone do akt sprawy dokumenty, w tym zaświadczenia organów administracji państwowej wskazują na prawo własności poprzednika prawnego wnioskodawcy do znacjonalizowanej nieruchomości oraz samego przedsiębiorstwa Minister podniósł, iż kwestia ta była przedmiotem postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w P., zakończonego postanowieniem z dnia [...], sygn. akt Dz. Kw [...] oddalającym wniosek W.K. o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o pow. [...] m2. W rozstrzygnięciu tym Sąd Rejonowy wskazał, iż "powyższe dokumenty nie są jednakże przewidzianymi przez prawo tytułami własności, w oparciu o które można ustalić, że B.K. był w chwili śmierci właścicielem, a co za tym idzie pozostawił w spadku prawo własności do nieruchomości zabudowanej, położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]".

Argument ten został również podzielony przez Sąd Okręgowy w O. w postanowieniu z dnia [...] sygn. akt [...] oddalającym apelację W. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], sygn. akt Dz. Kw [...], w uzasadnieniu którego wskazano, że "w prowadzonym dla nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postanowienia zbiorze dokumentów Zd [...] brak jakiegokolwiek dokumentu świadczącego w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność B. K. Dowodem tym bez wątpienia nie jest zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] stwierdzające, że był on właścicielem zakładu ślusarsko-mechanicznego, niczego nie dowodzi też protokół graniczny z [...] (k. 20.ZD)".

Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcia sądów powszechnych, organ orzekający stwierdził, iż żadnego z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę nie można uznać za dowód poświadczający, że posiada on interes prawny w niniejszym postępowaniu. Takiej samej ocenie należało również poddać dokumenty, z których W. K. wywodzi prawo własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Wskazał, iż skarżący sam podnosił, iż nie posiada dokumentów poświadczających jego legitymację procesową w związku z czym wniósł o zawieszenie postępowania, do czasu ich pozyskania.

Odnosząc się natomiast do argumentu strony skarżącej, że organ nie informował jej o tym, jakie dokumenty powinna przedstawić, w celu wykazania swojego interesu prawnego, Minister stwierdził, iż w treści wezwania Ministerstwa Gospodarki z dnia [...] znak: [...] jednoznacznie wskazano, że "za dokumenty poświadczające powyższe prawo uznać można jedynie w stosunku do przedsiębiorstwa: odpis z rejestru handlowego, karty rejestracyjne lub zgłoszenia przemysłu, umowy kupna-sprzedaży przedsiębiorstwa, a w stosunku do nieruchomości: odpisy ksiąg wieczystych bądź umowy kupna-sprzedaży nieruchomości".

Minister ocenił, że nietrafny jest argument strony skarżącej, iż działania Ministra Gospodarki są sprzeczne z art. 21 Konstytucji RP, będąc "zaakceptowaniem bezprawia komunistycznego brakiem konstytucyjnej troski o słuszny interes obywatelski, oparty na dziedziczeniu i prawie własności". Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tym zakresie podmioty wykazujące interes prawny są uprawnione m.in. do występowania do Ministra Gospodarki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. Minister Gospodarki w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tych decyzji działa, jako organ kasacyjny, nie będąc uprawnionym do oceny przepisów ustawy nacjonalizacyjnej, zgodności z nią przepisów rozporządzeń wykonawczych, jak również oceny zgodności tych ustaw z aktem wyższego rzędu, jakim jest Konstytucja. Minister Gospodarki w zaskarżonej decyzji również orzekał wyłącznie jako organ kasacyjny, w oparciu o procedurę administracyjną, określoną w kodeksie postępowania administracyjnego.

Minister podkreślił, iż wykazanie interesu prawnego, może nastąpić tylko poprzez przedłożenie, organowi prowadzącemu sprawę, dokumentów niezbicie świadczących, iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy przysługiwało, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie wskazanych decyzji, prawo własności do znacjonalizowanego na ich mocy przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane. Tymczasem dowody przedstawione w toku postępowania i wymienione przez adw. G. K. w skardze z dnia [...] nie wykazują w sposób pełny i właściwy, iż B. K. był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono prowadzone. Pełnomocnik skarżącego, jako dowody bezpośrednio świadczące o interesie prawnym zainteresowanego wskazał m.in. wykaz nieruchomości według stanu z dnia [...], zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...], pismo Sądu Grodzkiego w P. do Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...], zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...], nr [...], zaświadczenie Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...], postanowienie Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...], protokół graniczny nr [...] z dnia [...], sprawozdanie z lustracji zakładu mechanicznego K. w P. z dnia [...], zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Zakłady [...] B. K. – [...] ul. [...], orzeczenie Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność państwa przedsiębiorstwa: Zakłady [...] Br. K. [...], ul. [...], zaświadczenie Sądu Rejonowego Wydział IV Ksiąg Wieczystych z dnia [...]. Minister, będąc związany zapadłymi w niniejszej sprawie wyrokami sądów administracyjnych, podkreślił, iż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "(...) to wnioskodawcy, wnosząc wniosek o stwierdzenie nieważności wspomnianych decyzji, winni wykazać prawo własności B. K. do znacjonalizowanego mienia. Powinni to jednak uczynić za pomocą ściśle określonych dokumentów, to jest takich, którym prawo z uwagi na zachowanie właściwej dla danej czynności prawnej formy, albo ze względu na domniemanie prawne, które wiąże się z danym dokumentem, nadaje moc dowodową w zakresie wykazania prawa własności nieruchomości czy przedsiębiorstwa".

Sama jedynie treść decyzji nacjonalizacyjnych nie może przeświadczać o posiadaniu prawa własności do przejętego na własność państwa mienia, przez osoby wskazane w tych aktach. W związku z tym, iż ww. decyzje nacjonalizacyjne zostały wydane w stosunku do mienia, co do którego nie było pewności, czy stanowiło ono własność B. K., wnioskodawcy wnosząc wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, powinni byli wykazać prawo własności B.K. do znacjonalizowanego mienia, poprzez przedłożenie ściśle określonych dokumentów, tj. aktów notarialnych, odpisów z ksiąg wieczystych, orzeczeń sądów, decyzji administracyjnych.

Zarówno zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] znak: [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady [...] Br. K. – [...], ul. [...], jak i orzeczenie Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia [...] znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] Br. K. – [...], ul. [...], mogą dowodzić tylko faktów, które nastąpiły jako skutek wydania ww. aktów (ustanowienie państwowego zarządu przymusowego nad danym przedsiębiorstwem oraz następnie przejście tego przedsiębiorstwa na własność Państwa). Zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37, z późn. zm.), orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność państwa było jedynie podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa.

W ocenie Ministra, dokumenty przedstawione w dalszym toku postępowania również nie stanowią bezpośrednich dowodów, mogących świadczyć o posiadaniu przez W. K. i pozostałych następców prawnych B.K., interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności ww. decyzji nacjonalizacyjnych (kwestionariusz Izby Rzemieślniczej w W. dla zakładu rzemieślniczego łącznie z filiami za okres od [...] do [...], zaświadczenie szkolne, świadectwo szkoły powszechnej, odpis postanowienia Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...]). Z tego też względu organ nie przychylił się do wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań O. M., J. P., M. P. oraz W.K.

Minister powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 221/11, wskazał że "skarżący, którzy (...) nie posiadali żadnego dokumentu, świadczącego wprost, że B.K. był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa w skład którego wchodziła głównie nieruchomość, winni przed wystąpieniem z wnioskiem do organu, tego rodzaju dokument uzyskać. W tym celu strony mogą wystąpić do sądu cywilnego z powództwem np. o ustalenie prawa w trybie art. 189 k.p.c. i dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyroku w takiej sprawie, wystąpić z wnioskiem do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych dotyczących majątku B. K". Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zasadność argumentacji organu orzekającego w zakresie istnienia przesłanek do umorzenia postępowania. Przekazanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu było uzasadnione stwierdzeniem naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Wyłącznie z powodu wyżej wskazanej wady formalnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc związanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylił decyzję Ministra Gospodarki. Natomiast jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r., dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyroku w trybie art. 189 k.p.c., skarżący będzie mógł wystąpić z wnioskiem do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych dotyczących majątku B. K.

Minister podkreślił, że Sąd Okręgowy w O. Wydział [...] oddalił powództwo W. K. o ustalenie prawa własności (wyrok z dnia [...], sygn. akt [...]), z uwagi na niewyczerpanie przez powoda wszystkich form realizacji jego praw w postępowaniu administracyjnym, a tym samym niespełnienie przesłanek warunkujących dopuszczalność wystąpienia z powództwem z art. 189 k.p.c.

Minister zaznaczył, iż skarżący wskutek wykorzystania przed organem administracji publicznej wszystkich dostępnych środków prawnych, będzie mógł wystąpić z powództwem do sądu powszechnego o ustalenie prawa, w trybie art. 189 k.p.c., co potwierdza słuszność stanowiska organu, a jednocześnie nie zamyka drogi skarżącemu do wystąpienia ponownie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji nacjonalizacyjnych po uzyskaniu pozytywnego wyroku w przedmiocie udokumentowania prawa własności.

Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie organ orzekający ustalił, iż skarżący nie wykazał, w sposób prawidłowy, interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Następnie organ wskazał na treść art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Minister podkreślił, że spadkobiercy B. K. nie wykazali interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności: zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] znak: [...], w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady [...] Br. K.- [...], ul. [...] oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia [...], znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] Br. K. – [...], ul. [...]. Dlatego w ocenie organu zaszły podstawy do wydania decyzji umarzającej postępowanie administracyjne.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Gospodarki wniósł W. K. domagając się jej uchylenia, a także decyzji jej poprzedzającej z dnia [...]. Skarżący zarzucił: błędne zastosowanie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że wnioskodawcy W. K. nie przysługuje interes prawny do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionych orzeczeń nacjonalizacyjnych i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie niedopuszczalności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy; naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez odmówienie mocy dowodowej zgromadzonym w sprawie dokumentom wskazującym na prawo własności B.K., którego wnioskodawca jest następcą prawnym, do przedsiębiorstwa objętego wymienionymi decyzjami nacjonalizacyjnymi oraz odmowę dopuszczenia dowodów z zeznań świadków w osobach O. M., J.P., M.P. i W.K.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dla rozpoznania niniejszej sprawy wiążąca jest ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, zawarte w wskazanych powyżej: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 221/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 442/12.

Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ administracji państwowej, oraz sąd administracyjny rozpoznając sprawę ponownie nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Sądu, a zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu poglądowi w pełnym zakresie. Bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także - po wzruszeniu wyroku w przewidzianym do tego trybie. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zachodzi.

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki nie narusza prawa. Organ zastosował się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Prawidłowa jest ocena organu, że wnioskodawca w dalszym ciągu nie wykazał swojego interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] znak [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady [...] Br.K. –[...], ul. [...] oraz Orzeczenia Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia [...] znak [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] Br.K. –[...], ul. [...].

Należy wskazać, że Minister w toku prowadzonego postępowania administracyjnego dokładnie sprecyzował w wezwaniu do stron postępowania, jakie dokumenty mogą zostać uznane za poświadczające prawo własności przedsiębiorstwa (np. odpis z rejestru handlowego, karty rejestracyjne lub zgłoszenia przemysłu, umowy kupna-sprzedaży przedsiębiorstwa) oraz prawo własności nieruchomości (odpis z księgi wieczystej bądź umowy kupna-sprzedaży nieruchomości). Nadesłane przez wnioskodawcę dokumenty (np. kwestionariusz Izby Rzemieślniczej w W. dla zakładu rzemieślnicznego łącznie z filiami za okres od [...] do [...], zaświadczenie szkolne, świadectwo szkoły powszechnej, odpis postanowienia Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...]) nie stanowią dowodów posiadania przez W.K. i innych następców prawnych interesu prawnego w występowaniu w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności ww. decyzji nacjonalizacyjnych. Wskazane dokumenty nie stanowią poświadczenia tytułu własności, w oparciu o które byłoby można stwierdzić, że B. K. w chwili śmierci był właścicielem zarówno przedsiębiorstwa, jak i nieruchomości, a co za tym idzie, że w spadku pozostawił po sobie prawo własności do ww. składników. Wnioskodawcy winni byli wykazać prawo własności B.K. do znacjonalizowanego mienia, za pomocą ściśle określonych dokumentów (wskazanych przez organ), tj. takich którym prawo z uwagi na zachowanie właściwej dla danej czynności prawnej formy, albo ze względu na domniemanie prawne, które wiąże się z danym dokumentem, nadaje moc dowodową w zakresie wykazania prawa własności nieruchomości czy przedsiębiorstwa.

Należy ponownie podkreślić, że sama treść decyzji nacjonalizacyjnych nie świadczy o posiadaniu przez osoby wskazane w tych decyzjach prawa własności do mienia podlegającego nacjonalizacji.

Sąd podziela pogląd organu, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można wywodzić tytułu własności określonej osoby wobec ww. mienia, wobec braku w tym materiale wymaganego przez prawo dokumentu świadczącego o tytule własności do nieruchomości czy przedsiębiorstwa. Za takie dokumenty nie można uznać dokumentów złożonych w postępowaniu po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 442/12, nie można zatem podzielić zarzutu naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 221/11, wskazał, że wnioskodawca w celu uzyskania dokumentu świadczącego o tym, że B.K. był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, w skład którego wchodziła nieruchomość, powinien, przed wystąpieniem z wnioskiem do organu, wytoczyć powództwo o ustalenie istnienia prawa własności w trybie art. 189 k.p.c. i dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyroku wystąpić z wnioskiem do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy w O. Wydział [...] oddalił powództwo W. K. o ustalenie prawa własności (wyrok z dnia [...] sygn. akt [...]) z uwagi na niewyczerpanie przez powoda wszystkich form realizacji jego praw w postępowaniu administracyjnym, a tym samym niespełnienie przesłanek warunkujących dopuszczalność wystąpienia z powództwem z art. 189 k.p.c. Minister Gospodarki pouczył wnioskodawcę o możliwości, wskutek wykorzystania przed organem wszystkich dostępnych środków prawnych, wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego o ustalenie istnienia prawa w trybie art. 189 k.p.c.

Należy podzielić pogląd organu, że w niniejszej sprawie, prawo własności B.K. może zostać ustalone na podstawie orzeczenia ustalającego wydanego na podstawie art. 189 k.p.c., albowiem o orzeczenie eliminować będzie stan niepewności co do uprawnień wnioskodawcy. Fakt, że Starosta Powiatowy w P. nie kwestionuje prawa własności poprzednika prawnego wnioskodawcy do znacjonalizowanego mienia, nie oznacza, że wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny w dochodzeniu ustalenia istnienia prawa na podstawie art. 189 k.p.c. Zwłaszcza, że skarżący w innej drodze nie może uzyskać potwierdzenia faktu, czy jego poprzednikowi prawnemu przysługiwało prawo własności w odniesieniu do mienia objętego decyzjami nacjonalizacyjnymi.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przyjmuje się, że brak interesu prawnego podmiotu wnoszącego żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowi o bezprzedmiotowości postępowania, ponieważ wyklucza możliwość jego prowadzenia. Po przeprowadzeniu postępowania wstępnego, mającego na celu ocenę formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, zachodzi podstawa do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, w trybie art. 61a k.p.a. W sytuacji, gdy ustalenie istnienia interesu prawnego wnioskodawcy wymaga podjęcia czynności – jak w niniejszej sprawie, powinny one być podjęte w toku postępowania. Ustalenie braku interesu prawnego wnioskodawcy w toku postępowania skutkuje niedopuszczalnością rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, zatem w konsekwencji prowadzi do umorzenia postępowania administracyjnego. Wobec faktu niewykazania przez skarżącego interesu prawnego w prowadzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych postępowanie administracyjnego podlegało umorzeniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.