Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1572/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 108
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A" w P. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]złotych (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. o nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. , po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia na rzecz poszkodowanych przez zakłady górnicze z siedzibą w P. , na postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] r., znak: [...] odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, wszczętym na wniosek "A" S.A. z siedzibą w K. z dnia [...] r., w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "A" " w Z. na okres od dnia 1 maja 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W podstawie prawnej powołano art. 31 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej K.p.a.).

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Wyjaśnił, że pismem z dnia [...] r. "B" S.A. - przedsiębiorca w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 196, dalej p.g.g.) - wystąpiła do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego "A" " w Z. na okres od dnia 1 maja 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. W dniu [...] r. do OUG w G. wpłynęło pismo Stowarzyszenia na rzecz poszkodowanych przez zakłady górnicze, w którym organizacja ta wniosła o dopuszczenie na prawach strony do tego postępowania w zakresie dotyczącym wpływu eksploatacji górniczej na powierzchnię i środowisko naturalne. Argumentując swe żądania Stowarzyszenie m.in. podniosło, że jest organizacją statutowo zajmującą się podejmowaniem działań zmierzających do poprawy oraz zabezpieczenia szeroko pojętego stanu środowiska naturalnego, a w ramach tych działań wiodącą rolę odgrywa identyfikacja zagrożeń oraz przeciwdziałanie zagrożeniom związanym ze szkodliwym wpływem działalności zakładów górniczych na środowisko naturalne. Nadto w piśmie z dnia 12 kwietnia 2015 r. Stowarzyszenie wskazało również, że podejmuje działania mające na celu pomoc osobom narażonym na szkody wywołane ruchem zakładów górniczych i osobom poszkodowanym w wyniku działalności górniczej. Przywołało przepis art. 108 ust. 2 p.g.g., określający zawartość planu ruchu, oraz podniosło, że zarówno plany ruchu, jak i dodatki do tych planów określają zagadnienia związane z zapobieganiem szkodom górniczym i ze sposobami usuwania tych szkód. Wskazało, że zakład górniczy "A" " w znacznej mierze prowadzi działalność pod terenami gminy G. , a Stowarzyszenie skupia w swych szeregach mieszkańców tej gminy i osoby posiadające mienie w jej granicach, zwłaszcza w sołectwach G. i P. . Poza tym zaznaczono, że za jego udziałem w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "A" " przemawia szeroko pojęty interes społeczny, realizowany poprzez ochronę środowiska naturalnego, będącego dobrem ogólnym. Zdaniem Stowarzyszenia, jego udział we wspomnianym postępowaniu jest również realizacją interesu lokalnej społeczności narażonej na negatywne skutki działalności, będącej przedmiotem tego postępowania i stanowi podstawowy środek realizacji jego zadań statutowych.

Działając na podstawie art. 31 § 2 K.p.a. Dyrektor OUG w G. , postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r., odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "A" " wyjaśniając, że Stowarzyszenie jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, ze zm.), a wniosek "A" S.A. w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "A" " dotyczy przedsięwzięcia, które w myśl § 2 ust. 1 pkt 27 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 oraz z 2013 r. poz. 817) stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 71 ust. 2 i art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy o udostępnianiu informacji dla tego przedsięwzięcia przed udzieleniem koncesji wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w przypadku przedsięwzięć polegających na wydobywaniu kopalin ze złóż metodą podziemną udział organizacji społecznych, w tym organizacji ekologicznych, co do zasady powinien ograniczać się do postępowania dotyczącego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nadto skoro art. 33 p.g.g. stanowi, że jeżeli koncesja jest poprzedzona decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach podjętą w postępowaniu toczącym się z udziałem społeczeństwa, w postępowaniu koncesyjnym nie stosuje się przepisów o udziale organizacji społecznych to w konsekwencji dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu nie było uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, a uzasadnienia wniosku Stowarzyszenia nie można było uznać jako wystarczającego dla wykazania interesu społecznego związanego z procedurą zatwierdzenia planu ruchu dla zakładu górniczego "A" " na okres od dnia 1 maja 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r.

Kwestionując zasadność rozstrzygnięcia Stowarzyszenie wniosło zażalenie żądając jego uchylenia i dopuszczenia do postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "A" " wskazując jego nieprawidłowość. Jako argumenty uzasadniające dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie wskazało, że grupuje w swych szeregach osoby zamieszkujące tereny, które będą dotknięte skutkami eksploatacji górniczej, której dotyczy przedmiotowe postępowanie; udział społeczeństwa jedynie w postępowaniu koncesyjnym jest niewystarczający, gdyż wykonywanie przez przedsiębiorców górniczych rygorów i obowiązków nakładanych w koncesjach w zakresie ochrony środowiska naturalnego i zapobiegania szkodom górniczym jest często lekceważone. Zatem udział Stowarzyszenia w tym postępowaniu jest pożądany interesem społecznym upatrywanym m.in. w społecznej weryfikacji zapisów planu ruchu pod względem zagrożeń dla środowiska naturalnego oraz życia, zdrowia i mienia mieszkańców terenów, pod którymi odbywa się eksploatacja. Nadto wskazano, że Dyrektor OUG w G. dopuszczał Stowarzyszenie do udziału w identycznych postępowaniach, a w przypadku odmowy WSA w Gliwicach uchylił postanowienie o niedopuszczeniu Stowarzyszenia. Za chybione uznano twierdzenia organu o dublowaniu udziału społeczeństwa i niedopuszczalnej przewlekłości postępowania.

Dyrektor Wyższego Urzędu Górniczego przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia. Odnosząc się do zarzutów zażalenia stwierdził, że w planie ruchu zakładu górniczego "A" " na okres od dnia 1 maja 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. faktycznie zaprojektowano roboty górnicze pod terenami gminy G. . Powołując sie na orzecznictwo organ wskazał, że stroną w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego jest wyłącznie przedsiębiorca występujący o zatwierdzenie tego planu i brak jest możliwości przyznania statusu strony wymienionego postępowania innym podmiotom niż wnioskodawca, a z faktu zamieszkiwania lub posiadania mienia na terenie górniczym (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 15 p.g.g.) nie może wynikać przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. W konsekwencji członkom Stowarzyszenia, czyli mieszkańcom gminy G. i osobom posiadającym mienie w granicach tej gminy, nie mógł przysługiwać status strony w przedmiotowym postępowaniu. Ustosunkowując się do zarzutu, że udział społeczeństwa jedynie w postępowaniu koncesyjnym jest niewystarczający Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu "A" " przemawia interes społeczny i podtrzymał stanowisko organu I instancji. Zaakcentował, że decyzja zatwierdzająca plan ruchu zakładu górniczego jest wydawana w oparciu o przepisy pgg a nie ustawy o udostępnianiu informacji, a stowarzyszenie nie przedstawiło szczególnej argumentacji, z której wynikałoby, że za jego udziałem przemawia interes społeczny. Powołane przez Stowarzyszenie dopuszczenie do udziału w identycznych postępowaniach nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, a wskazywany wyrok WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/Gl 838/13 nie jest prawomocny. Konkludując podkreślono, że pomiędzy celami statutowymi Stowarzyszenia a przedmiotem postępowania dot. zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego istnieje związek, jednakże nie są spełnione łącznie obie przesłanki z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. – Stowarzyszenie nie wykazało aby za udziałem tej organizacji przemawiał interes społeczny.

W skardze Stowarzyszenie wniosło o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów. Powieliło argumenty zażalenia akcentując znaczenie określenia "cel statutowy" i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślono istotność zagrożeń wynikających z ruchu zakładu górniczego z punktu społecznego – wpływ na byt i funkcjonowanie ogółu społeczności zamieszkującej eksploatowany teren; nieodwracalność powstałych w wyniku eksploatacji górniczej zmian w środowisku; ośmiokrotne łamanie Koncesji przez przedsiębiorcę górniczego. Wskazano na art. 108 ust. 11b p.g.g. uzasadniający dopuszczenie Stowarzyszenia w postępowaniach zatwierdzających plan ruchu zakładów górniczych i brak wiedzy Stowarzyszenia co do poprzedzenia koncesji i spornego planu ruchu decyzjami środowiskowymi.

Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 31 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem – m.in. w pkt 2 dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

W kwestii postępowania wymagającego udziału społeczeństwa Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przesłanki odnoszące się do rozpatrzenia wniosku organizacji społecznej zawarte w przepisach ogólnych (art. 31 K.p.a.) są całkowicie odmienne od przesłanki zawartej w art. 44 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (cel statutowy). W przypadku, gdy organizacja ekologiczna, powołując się na swoje cele statutowe i art. 44 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko zgłasza chęć uczestniczenia w postępowaniu, obowiązkiem organów administracji jest ustalenie, czy jest to postępowanie wymagające udziału społeczeństwa (wyrok z 10 marca 2015r. o sygn. akt II OSK 1919/13; LEX nr 1666090). Udział bowiem organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Natomiast pojęcie interesu społecznego wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie.

Przenosząc powyższe uwarunkowania na niwę rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w podobnych postępowaniach dotyczących wcześniejszych spraw o zatwierdzenie ruchu zakładu górniczego Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia zmiany planu ruchu "A" S.A. Oddział "C" w Z. na lata 2010-2012, co potwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Natomiast postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] r. odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek "A" S.A. z siedzibą w K. z dnia [...] r., w sprawie zatwierdzenia planu ruchu "A" S.A. Oddział ""C w Z. na lata 2013-2015. Postanowienie to jednak zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 lipca 2013 r. o sygn. akt III SA/Gl 838/13, a skarga kasacyjna organu oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 września 2015r. o sygn. akt II GSK 1699/14.

Powyższe zatem działanie organów stanowi całkowity brak konsekwencji i jednolitego stanowiska w przedmiotowej kwestii co stanowi naruszenie naczelnej zasady procesowej z art. 8 Kpa tj. prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Należy podkreślić, że organizacja społeczna, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, będzie stroną tego postępowania (art. 28 K.p.a.), a w wyniku załatwienia sprawy stanie się ona podmiotem praw lub obowiązków. Organizacja społeczna może również żądać wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do toczącego się postępowania w sprawie dotyczącej innego podmiotu. Stanowi o tym przepis art. 31 § 1 K.p.a. W myśl tegoż przepisu organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w toczącym się postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W wypadku uwzględnienia żądania zgłoszonego przez organizację społeczną, uczestniczy ona w postępowaniu na prawach strony (§ 3). A zatem, aby wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby, lub o dopuszczenie w takim postępowaniu, zgłoszony przez organizację społeczną, został uwzględniony, winny być spełnione łącznie dwa warunki, czyli: jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i przemawia za tym interes społeczny.

W rozpatrywanej sprawie Prezes WUG uznał, że Skarżący spełnia jedynie pierwszą z przesłanek wynikających z art. 31 § 1 K.p.a. Zdaniem Stowarzyszenia, spełnione zostały obie przesłanki wynikające z przywołanego przepisu, a interes społeczny organizacji społecznej przejawia się w dbałości o ochronę otaczającego środowiska naturalnego będącego dobrem ogólnym przed dewastacją będącej wynikiem ruchu zakładu górniczego.

Zauważyć należy, że organ administracji publicznej, do którego wpłynie wniosek z żądaniem, o którym mowa w art. 31 § 1 K.p.a., ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie spełnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie. Samo żądanie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do toczącego się postępowania administracyjnego na prawach strony, zgłoszone na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. przez organizację społeczną, nie jest wystarczające do tego, aby wniosek taki został uwzględniony. Konieczne jest wykazanie przez organizację społeczną, że cele statutowe oraz interes społeczny przemawiają za uwzględnieniem takiego wniosku. Na organizacji społecznej ciąży zatem obowiązek wykazania, że przesłanki, których mowa w art. 31 § 1 K.p.a. zostały spełnione, a żądanie winno być uwzględnione. Obowiązkiem organu administracji jest natomiast przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego.

Odnośnie drugiej przesłanki, wskazanej w art. 31 § 1 K.p.a., należy zauważyć, że użyte w tym przepisie pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. Wymaga jednocześnie przypomnienia, że przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, skoro ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 2464/00, Lex nr 81984). Natomiast w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r. (sygn. II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2 poz. 23) podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspakajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem.

Faktycznie dopuszczenie określonej organizacji społecznej do postępowania w sprawach z zakresu zatwierdzenia ruchu zakładu górniczego, na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Jego zasadność musi być rozważana z uwzględnieniem wszystkich realiów konkretnej sprawy. Zatem uwarunkowania sprawy muszą być tego rodzaju, że przez wzgląd na ochronę określonych dóbr o charakterze ogólnospołecznym (np. zasobów przyrodniczych o szczególnej wartości) lub istotnych dla społeczności lokalnych (zagrożeń środowiska naturalnego jak również życia, zdrowia i mienia mieszkańców terenów pod którymi odbywa się eksploatacja), w powiązaniu ze specyfiką planowanych działań, wzmocnienie tzw. czynnika społecznego w postępowaniu jest uzasadnione.

Jak słusznie podkreślił WSA w Gliwicach, we wspomnianym wyroku o sygn. akt III SA/Gl 838/13, w analogicznej do niniejszej sprawie, dotyczącej postępowania administracyjnego o zatwierdzenie planu ruchu "A" S.A. Oddział ""C w Z. na lata 2013-2015, zgodnie z art. 108 ust. 2 p.g.g. plan ruchu zakładu górniczego określa: strukturę organizacyjną zakładu górniczego, w szczególności przez wskazanie stanowisk osób kierownictwa i dozoru ruchu; szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia: a) wykonywania działalności objętej koncesją, b) bezpieczeństwa powszechnego, c) bezpieczeństwa pożarowego, d) bezpieczeństwa osób przebywających w zakładzie górniczym, w szczególności dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, e) racjonalnej gospodarki złożem, f) ochrony elementów środowiska, g) ochrony obiektów budowlanych, h) zapobiegania szkodom i ich naprawy. A w realiach rozpoznawanej wówczas sprawy Stowarzyszenie już w samym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wywodziło istnienie interesu społecznego z potrzeby ochrony przed pogorszeniem stanu środowiska i uzasadniło swoje stanowisko, które następnie zostało uzupełnione w zażaleniu na postanowienie Dyrektora WUG.

Podobnie było także w niniejszej sprawie.

Sąd wówczas również wskazał, że art. 108 p.g.g. mieści się w Dziale VI p.g.g. "Zakład górniczy, jego ruch oraz ratownictwo górnicze". Natomiast Dział III p.g.g "Koncesje" reguluje między innymi zasady udzielania koncesji. Wobec powyższego Sąd uznał za zasadny pogląd Skarżącego, iż plan ruchu zakładu górniczego jest uszczegółowieniem koncesji, a zatwierdzanie planu ruchu odbywa się na innych zasadach niż udzielanie koncesji. Wobec powyższego art. 33 p.g.g. w brzmieniu: "Jeżeli koncesja jest poprzedzona decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach podjętą w postępowaniu toczącym się z udziałem społeczeństwa, w postępowaniu koncesyjnym nie stosuje się przepisów o udziale organizacji społecznych." Nie ogranicza udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym planu ruchu zakładu górniczego. Należy zauważyć przy tym, że czym innym jest uprawnienie w zakresie opiniowania planu ruchu zakładu górniczego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wynikające w szczególności z art. 108 ust. 11 p.g.g., a czym innym udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nieuprawnionym był pogląd organu, iż dopuszczenie organizacji społecznej, jaką jest Stowarzyszenie, do udziału w postępowaniu na prawach strony stanowiłoby zaprzeczenie logiki p.g.g. i sytuowałoby Stowarzyszenie ponad ustawowym umocowaniem organów samorządu terytorialnego.

Sąd ten stwierdził także, że nie można uznać, iż ze względu na zasadę szybkości postępowania należy ograniczyć w nim udział organizacji społecznej.

Podkreślić należy, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 K.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Kładąc na szali te dwie zasady trzeba dojść do wniosku, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Ustalenie, czy występuje interes publiczny przemawiający za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wymaga w każdym przypadku wnikliwej analizy w kontekście ustalenia celu prowadzenia danego postępowania, a następnie rozważenia konkretnych uwarunkowań faktycznych sprawy, które mogą w świetle wniosków organizacji społecznej przemawiać za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu. Istotne znaczenie ma również właściwa ocena okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności argumentacji co do stanu faktycznego podnoszonej przez organizację społeczną wnoszącą o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W tamtym przypadku organ orzekający w sprawie nie uczynił zadość wskazanemu wymaganiu. Właściwe odczytanie przesłanek celu statutowego i interesu społecznego ma ogromne znaczenie, gdyż to właśnie one wyznaczają pozycję organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, a spełnienie ich podlega ustaleniu właściwego organu rozpoznającego sprawę. W przypadku stwierdzenia ich łącznego zaistnienia, organizacja społeczna może realizować przyznane jej uprawnienia jako uczestnik na prawach strony. Zaś organizacje społeczne, występujące jako uczestnik na prawach strony, najpełniej mogą realizować kontrolę społeczną, która jest jednym z ich zadań. Kontrola ta nie może przy tym wykraczać, poza zadania statutowe takiej organizacji.

Pogląd sądu I instancji wyrażony w w/w wyroku o sygn. akt III SA/Gl 838/13 został podzielony przez NSA, który oddalił skargę kasacyjną organu podkreślając, że za prawidłową uznano przyjętą przez WSA w Gliwicach wykładnię art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd ten, przywołując treść przepisu, prawidłowo wyjaśnił, że dla uwzględnienia wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie jej do postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby, niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: wniosek musi mieć uzasadnienie w celach statutowych organizacji oraz za udziałem tej organizacji w postępowaniu przemawiać musi interes społeczny, przy czym to na organizacji społecznej ciąży wykazanie istnienia obu wymienionych przesłanek. Za trafny uznał pogląd Sądu, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne" i w każdym przypadku złożenia wniosku w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek przepisem zakreślonych z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Jako oczywisty jawił więc się obowiązek przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego i dokonania w jego ramach oceny, czy uzasadniony ze względu na cele statutowe organizacji społecznej jej udział w postępowaniu toczącym się z wniosku innej osoby, jest również uzasadniony z perspektywy interesu społecznego. Miało to szczególne znaczenie z racji niedookreśloności samego pojęcia "interesu społecznego", którym posłużył się ustawodawca w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie brak normatywnej definicji interesu społecznego, powoduje przerzucenie na prowadzący postępowania administracyjne w indywidualnej sprawie organ obowiązku zidentyfikowania tego interesu (vide: H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna zagadnienia ogólne, s. 95-96, LIBER, wyd. 1, Warszawa 1998).

Również w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie wyjaśniające jakie przeprowadził organ z wniosku Stowarzyszenia było powierzchowne i jedynie nosiło pozory rzetelnego rozważenia zasadności udziału Stowarzyszenia w postępowaniu z wniosku "A" S.A. ze względu na interes społeczny. Organ powinien był rzetelnie przeanalizować charakter Stowarzyszenia w świetle celów określonych jego statutem, aby móc stwierdzić, że organizacja ta ma rzeczywiście charakter wyłącznie ekologiczny. Takie ustalenie uzasadniałoby "odesłanie" w zakresie udziału organizacji społecznych w postępowaniach mających w tle ochronę środowiska, do przepisów ustawy o udostępnianiu informacji (...), jednakże jedynie w określonych w danej sprawie okolicznościach faktycznych i prawnych. Wskazana bowiem przez organ formuła udziału Stowarzyszenia jako organizacji społecznej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa dotyczy postępowań związanych z oceną oddziaływania na środowisko toczących się przed udzieleniem koncesji. Tymczasem stan faktyczny sprawy, do której przystąpienia domaga się Stowarzyszenie jest zgoła inny, bowiem koncesja dla podmiotu, z wniosku którego toczy się postępowanie o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, ma charakter już historyczny jako wydana na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 maja 1953 r. Prawo górnicze. W takim stanie rzeczy twierdzenie organu o prawie do udziału organizacji społecznych w postępowaniach poprzedzających udzielenie koncesji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji (...) jest nieporozumieniem.

NSA skonkludował więc, że Sąd I instancji słusznie uznał, że przy ocenie, czy w sprawie z wniosku Stowarzyszenia występuje interes społeczny, zabrakło wnikliwej analizy z uwzględnieniem celu prowadzonego postępowania wpadkowego i konkretnych uwarunkowań faktycznych mogących przemawiać za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Mając powyższe na względzie oraz okoliczności niniejszej sprawy, skład orzekający Sądu w przedmiotowym postępowaniu, stwierdzając analogiczne podobieństwa stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy do postępowań objętych cytowanymi wyrokami - uchylił zaskarżone postanowienie, uznając sprawę za niedostatecznie wyjaśnioną. Również w rozpoznawanym przypadku kluczową wadą kwestionowanego orzeczenia jest nie odniesienie się do wszystkich podnoszonych przez Stowarzyszenie argumentów i zarzutów zawartych we wniosku i w zażaleniu, a w związku z tym w istocie nie rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie oraz nie wyjaśnienie wszystkich podnoszonych w nim kwestii. Rozważając możliwość udziału organizacji społecznej w postępowaniu z wniosku innej osoby organ zobowiązany był, mając na uwadze przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie w konkretnej sprawie, objaśnić jak rozumie w danej indywidualnej sprawie interes społeczny, jak na tym tle jawi się żądanie wnioskodawcy odwołującego się do słusznego interesu obywateli i ocenić, czy ewentualne zadośćuczynienie jego żądaniu nie stanie w sprzeczności z tym interesem.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd orzekł jak sentencji wyroku. Stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono koszty postępowania sądowego.