Wyrok NSA, sygn. akt I SA 498/87
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1988-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 3
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz. 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Osoba, która nie jest spadkobiercą właściciela mienia pozostawionego za granicą, nie może być przez jego spadkobierców wskazana jako ta, której przysługuje ekwiwalent za to mienie na zasadzie art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/.

TEZY

Osoba, która nie jest spadkobiercą właściciela mienia pozostawionego za granicą, nie może być przez jego spadkobierców wskazana jako ta, której przysługuje ekwiwalent za to mienie na zasadzie art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Anny B. i Barbary K. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Łodzi z dnia 26 lutego 1987 r. w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste działki budowlanej z zaliczeniem ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zaliczenia ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste, w pozostałej części zaś na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił, a także - na podstawie art. 208 Kpa - zasądził od Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Łodzi po dwa tysiące złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz każdej ze skarżących.


UZASADNIENIE

Anna B. i Barbara K. złożyły skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Łodzi z dnia 26 lutego 1987 r. nr S.III.8224/197/86 w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste działki położonej w Łodzi przy ul. C. nr 10.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego w Łodzi decyzją nr 151/86 z dnia 2 czerwca 1986 r. postanowił oddać powyższą działkę Aleksandrowi i Sabinie małżonkom K. Od decyzji tej złożyli odwołania Lidia P., Teresa K., Jerzy i Anna małżonkowie B. oraz Barbara i Andrzej małżonkowie K. Po rozpatrzeniu odwołań organ II instancji uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego w Łodzi, ponieważ w decyzji wadliwie powołano akty prawne i brak było uzasadnienia faktycznego.

Rozpoznając sprawę ponownie, Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego decyzją nr 209/86 z dnia 20 listopada 1986 r. podtrzymał poprzednie stanowisko, aby sporną działkę oddać małżonkom K. w użytkowanie wieczyste jako rekompensatę za mienie pozostawione za granicą Państwa, uznając ich warunki mieszkaniowe za najtrudniejsze.

Od decyzji tej złożyli odwołanie Elżbieta i Mirosław małżonkowie T., Lidia i Wiesław małżonkowie P., Jerzy i Anna małżonkowie B., Andrzej i Barbara małżonkowie K. oraz Teresa i Janusz małżonkowie K.

Po rozpatrzeniu złożonych odwołań i po zapoznaniu się z całokształtem sprawy, organ II instancji postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i oddać sporną działkę w użytkowanie wieczyste Lidii i Wiesławowi małżonkom P., gdyż uznał, iż rodzina małżonków P. znajduje się w najtrudniejszych warunkach. Nie posiadają oni własnego mieszkania, rodzina składa się z czterech osób, przy czym syn cierpi na encefalopatię z niedorozwojem umysłowym i dyslalię, co stwierdzone jest zaświadczeniem Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej dla Dzieci i Młodzieży. Małżonkowie P. nabywają tę działkę jako rekompensatę za mienie pozostawione za granicą przez Ludwikę i Adolfa małżonków S., ponieważ spadkobiercy tych repatriantów zrzekli się swoich uprawnień do ekwiwalentu za pozostawione mienie na rzecz Lidii P. Organ szczegółowo ustosunkował się także do warunków lokalowych poszczególnych odwołujących się rodzin.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna B. oraz Barbara K. podnoszą, że organy obu instancji korzystały jedynie z oświadczeń stron, nie podejmując żadnych prób wyjaśnienia sprawy. Wskazali, że małżonkowie P. mieszkają wraz z dziadkiem w małym domu formalnie o powierzchni 74 m2, w rzeczywistości jednak powiększyli o kilka metrów kwadratowych kuchnię oraz dobudowali garaż i taras, a mogli zamiast tego dobudować pokój. Mogą to zresztą uczynić także obecnie. Ponadto skarżący zarzucają, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem ponieważ wbrew art. 1015 par. 1, art. 1048 i art. 1052 Kc spadkobiercy Adolfa i Ludwiki małżonków S. zrzekli się swoich uprawnień do spadku na rzecz Lidii P.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji streścił przebieg postępowania administracyjnego i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji zebrały dostateczny materiał dowodowy do wydania decyzji. W odniesieniu do Lidii P., poza jej oświadczeniem, zapoznano się z aktem notarialnym, z którego wynika, kto jest właścicielem domu, w którym zamieszkują małżonkowie P., oraz jaka jest powierzchnia tego domu. Wykorzystano też zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia ich syna - Roberta. Potwierdzeniem tych danych jest zaświadczenie lekarskie Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej złożone na rozprawie sądowej.

Co do oceny warunków mieszkaniowych skarżących wykorzystano ich oświadczenia, które nie są kwestionowane w sprawie, oraz decyzje, z których wynika zajmowana przez nich powierzchnia użytkowa i mieszkalna.

W tej sytuacji nie można twierdzić, że w sprawie nie został zebrany materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy.

Rozważania, co mogli zrobić małżonkowie P., aby poprawić swoje warunki mieszkaniowe bez uzyskania spornej działki w użytkowanie wieczyste, jako czysto hipotetyczne, nie mają znaczenia w sprawie, tym bardziej że sugestie skarżących w tym zakresie dotyczą rozbudowy przez małżonków P. domu, który nie stanowi ich własności.

Oceniając sytuację osób ubiegających się o uzyskanie spornej działki w użytkowanie wieczyste, organ II instancji uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, uzasadnił swoje stanowisko i wskazał, jakimi kryteriami kierował się, oddając sporną działkę w użytkowanie wieczyste małżonkom P. Z tych względów uznać należy, że jakkolwiek organ II instancji działał w ramach uznania administracyjnego, nie przekroczył jednak granic tego uznania. Dlatego też sąd uznał, że w tej części zaskarżona decyzja prawa nie narusza i w tym zakresie na mocy art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.

Sąd natomiast uznał za słuszne zarzuty skargi dotyczące zaliczenia ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste. Artykuł 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/ przewiduje, że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali - osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość mienie nieruchomego pozostawionego za granicą. W sprawie niniejszej mógłby mieć zastosowanie art. 88 ust. 3, który stanowi, że w razie śmierci właściciela mienie nieruchomego pozostawionego za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osobę uprawnioną.

Osobami, które pozostawiły mienie za granicą, były Adolf S. i Ludwika S. Spadkobiercami ich, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 4 listopada 1977 r., były ich dzieci - Piotr S., Maria W., Irena H. i Helena S. Tak więc Lidia P. nie była spadkobiercą osoby, która pozostawiła mienie za granicą, nie mogła więc być przez spadkobierców tych osób wskazana jako osoba, której przysługuje ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą. Oświadczenia spadkobierców, że zrzekają się na jej rzecz swoich uprawnień, nie są podstawą do zastosowania art. 88 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, ten bowiem wyraźnie precyzuje, kto ma uprawnienia do ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą.

W tej sytuacji uznać należy, że ta część zaskarżonej decyzji, w której zaliczono na poczet opłaty za użytkowanie wieczyste ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, wydana została z naruszeniem art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99 ze zm./ i dlatego na mocy art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa podlegała uchyleniu.