Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 832/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adw. R. S., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie nie jest w stanie ich ponieść. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami (ur. w 2000 i 2010 r.), posiada nieruchomość rolną o powierzchni 2,46 ha. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jedynym dochodem jego rodziny pochodzi z gospodarstwa rolnego w wysokości 250 zł miesięcznie, tj. 3.000 zł rocznie.

Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o posiadanym gospodarstwie rolnym, będącym we współwłasności, w udziale wynoszącym ½ części.

Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w skrócie: "p.p.s.a.", pełnomocnik skarżącego oświadczył, że zarówno skarżący jak i jego żona, z którą zawarł związek małżeński w 2009 r., nie osiągali w latach 2008 i 2009 dochodów i nie składali zeznań podatkowych. Żadne z nich też nie posiada statusu bezrobotnego – skarżący prowadzi gospodarstwo rolne. Jego rodzina miesięcznie wydatkuje na utrzymanie około 2.000 zł, które otrzymuje jako wsparcie od rodziny żony w gotówce lub w naturze, w związku z czym nie jest możliwa specyfikacja poszczególnych wydatków. Małżonkowie nie posiadają żadnych rachunków bankowych, lokat ani kart kredytowych. Nie posiadają też środków transportu i nie korzystają z Pomocy Społecznej.

Skarżący nie wskazał natomiast tytułu prawnego do nieruchomości znajdującej się pod adresem jego zamieszkania, tj. W., ul. [...].

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ze względu na szereg wątpliwości co do jego stanu majątkowego i finansowego.

Od postanowienia został złożony sprzeciw, w którym wniesiono o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego nie zgodził się argumentacją referendarza, że istniały podstawy do odmowy wiarygodności oświadczeniom skarżącego co do jego stanu finansowego i majątkowego z uwagi na podanie przez skarżącego błędnej daty urodzenia jego starszej córki. W ocenie pełnomocnika błąd ten ma charakter oczywistej omyłki i nie ma wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony. Pełnomocnik oznajmił, iż bezspornym jest, ze skarżącego obciążają koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, gospodarstwa rolnego, a także z wychowanie małoletnich dzieci, z których jedna uczęszcza do szkoły, a wydatki z tym związane wyniosły w miesiącu wrześniu 600 zł. Pełnomocnik wskazał dalej, że skarżący podając dochód z gospodarstwa rolnego, uwzględnił przychód wynoszący 12.000 zł. Co do faktu, iż skarżący w latach 2003-2006 zajmował się transakcjami kupna – sprzedaży mieszkań i przychodu jaki uzyskał z tego tytułu w 2006 r. w kwocie 2.859.260,50 zł (koszty uzyskania wyniosły 1.213.616,09), pełnomocnik wskazał, iż skarżący po tej dacie nie podejmował pracy zarobkowej, utrzymując się przez 4 lata jedynie z oszczędności, z których część przeznaczył na nietrafione inwestycje. Pozostała kwota została przez skarżącego i jego rodzinę skonsumowana. Aktualnie skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem jak również zasobami pieniężnymi, pojazdami mechanicznymi, kartami kredytowymi a także rachunkami bankowymi. Na koniec pełnomocnik podniósł, odnosząc się do stwierdzenia referendarza, że "mało jest prawdopodobne, aby skarżący obecnie nie dysponował żadnym majątkiem, czy zasobami pieniężnymi", iż nie podano powodów (oprócz błędnie wpisanych w formularzu danych, niemających znaczenia dla sprawy), dla których odmówiono wiarygodności skarżącemu, skoro stan majątkowy został dodatkowo udokumentowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać trzeba, iż skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych również w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 833/10. Na obecnym etapie tych postępowań łączne koszty sądowe wynoszą 7.795 zł tytułem wpisu sądowego od skarg (1.051 zł w sprawie I SA/Wr 832/10, 6.744 zł w sprawie I SA/Wr 833/10).

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Pamiętać również trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585).

W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na uwzględnienie nie zasługuje. W ocenie Sądu, skarżący bowiem nie wykazał w sposób niebudzacy wątpliwości swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Wskazać trzeba, że w urzędowych formularzach wniosku, złożonych w sprawie niniejszej w dniu 20 sierpnia 2010 r. i w sprawie I SA/Wr 833/10 w dniu 30 czerwca 2010 r., znajdują się sprzeczne informacje. W pierwszym z nich skarżący wykazał, iż posiada nieruchomość rolną, osiąga dochody w kwocie 250 zł miesięcznie, tj. 3000 zł rocznie a we wspólnym gospodarstwie pozostaje, poza żoną, z córkami urodzonymi w roku 2010 i 2000. W drugim zaś, że nie posiada żadnych nieruchomości, nie osiąga dochodów (w innej rubryce tego formularza wskazał, że osiągnął roczny przychód w wysokości 12.000 zł bez podania jakiego roku przychód ten dotyczy), a pozostające we wspólnym gospodarstwie córki urodziły się w roku 2010 i 1994. Porównując oświadczenia złożone w urzędowych formularzach uznać można, że błąd w dacie urodzenia jednej z córek jest omyłką pisarską, jednak już sprzeczne dane dotyczące dochodów i majątku, z całą pewnością takiego charakteru nie mają. Skarżący nie podał również, pomimo wezwania, jaki tytuł prawny posiada do nieruchomości położonej pod adresem jego zamieszkania. Oświadczenia takiego nie ma również w sprzeciwie. Do sprzeciwu skarżący nie załączył również, mimo wskazania w uzasadnieniu postanowienia referendarskiego, żadnych zaświadczeń potwierdzających złożone przez niego oświadczenie co do braku dochodów w latach 2008 -2009. Wobec powyższego Sąd nie jest w stanie ustalić jaki jest rzeczywisty dochód i stan posiadania skarżącego i jego żony. Z kolei samo oświadczenie skarżącego, iż wraz z najbliższymi (żoną i dwiema córkami) wspomagani są co miesiąc przez rodzinę żony skarżącego, nie może stanowić samo przez się przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że koszty utrzymania czteroosobowej rodziny są znaczne, jednak w sytuacji, gdy oświadczenia wnioskodawcy co do jego sytuacji majątkowej i finansowej budzą wątpliwości, nie mogą być one brane pod uwagę, albowiem nie jest możliwe porównanie wydatków z osiąganymi dochodami i ustalenie możliwości wnioskodawcy w ponoszeniu bądź nie kosztów sądowych. Tym sam stwierdzić należy, że skarżący, na którym ciąży obowiązek wykazania ze szczególną starannością okoliczności uzasadniających przyznanie od Skarbu Państwa pomocy w finansowaniu kosztów sądowych, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących możliwości płatniczych i stanu posiadania. Podkreślić bowiem trzeba, że strona, co do której istnieją wątpliwości odnośnie faktu, czy posiada ona zasoby majątkowe lub, czy przy podjęciu określonych działań mogłaby je uzyskać, nie może skutecznie wnosić o przyznanie prawa pomocy i podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej prawa przed sądem.

Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.