Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 83/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1a,  par. 1 pkt 3, par. 2, art. 200 i  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) umarza postępowanie w zakresie bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, 4) w pozostałym zakresie oddala skargę, 5) zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 17 lutego 2017 r. B.S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Narodowego Funduszu Zdrowia [...] Oddział w K., zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 8, 12, 35 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: kpa).

Formułując powyższe zarzuty, autor skargi wniósł o:

1) zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez sąd akt organowi;

2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;

3) orzeczenie w oparciu o art. 149 § 1 p.p.s.a., czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4) zobowiązanie organu do pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej pracownika winnego niezałatwienie sprawy w terminie;

5) przyznanie od organu na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W jej uzasadnieniu wskazał, że w dniu 25 maja 2016 r. B.S. (dalej także: strona skarżąca, wnioskodawca) złożyła wniosek o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie art. 42b ustawy z dnia sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm., dalej także: ustawa).

W ocenie strony skarżącej wniosek został złożony prawidłowo i zawierał wszystkie ustawowo wymagane dane, a wszelkie wskazane przez organ braki w dokumentacji zostały uzupełnione w wyznaczonym w tym celu terminie. Zgodnie z art. 35 § 1 kpa, którym kierował się wnioskodawca, organ administracji publicznej obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Nawet przy przyjęciu założenia że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, (por. art 42 d ust. 13 i 14 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, gdzie datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi żądania, na co wskazuje art. 61 § 3 kpa, czyli w przedmiotowej sprawie najpóźniej dzień 25 lipca 2016 roku. Jako że organ nie rozpoznał sprawy w ustawowo przewidzianym terminie, oraz nie dokonywał czynności zmierzających do zakończenia sprawy w sposób sprawny, wnioskodawca skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i powołując się na treść art. 37 § 1 kpa wniósł do Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia jako do organu II instancji zażalenie na przewlekłe prowadzenie sprawy oraz niezałatwienie sprawy w terminie.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] (znak [...]), Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, przywołując treść art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ termin do dnia 31 marca 2017 r. na załatwienie sprawy oraz zobowiązał Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ do wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie i podjęcia środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Stwierdził także, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa.

W tych okolicznościach autor skargi zauważył, że niezależnie od treści postanowienia, już samo złożenie zażalenia daje stronie możliwość skierowania sprawy na drogę sądową, co potwierdza postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1024/13, w którym stwierdzono, że "skoro warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność jest samo złożenie zażalenia na podstawie art. 37 § 1 kpa, to skarga ta jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy zażalenie zostanie rozpatrzone oraz niezależnie od stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia w razie rozpatrzenia tego zażalenia. Dla dopuszczalności skargi wystarczy więc, aby zachowana była następująca kolejność czynności: najpierw wnosi się zażalenie na podstawie art. 37 § 1 kpa, a następnie wnosi się skargę do sądu administracyjnego. Nie ma wymogu, aby przed wniesieniem skargi upłynął ustawowy termin do załatwienia zażalenia przez organ wyższego stopnia, (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

Ponadto podkreślił, iż Narodowy Fundusz Zdrowia [...] Wojewódzki Oddział w K. do dnia wniesienia skargi nie wydał stosownego aktu administracyjnego, co oznacza że od dnia złożenia wniosku, tj. 25 maja 2016 r. sprawa nie została rozpoznana. W jego ocenie organ naruszył art. 35 § 1 i 4 kpa, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą w art. 8 kpa oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 kpa.

Działając imieniem mocodawczyni podtrzymał stanowisko przedstawione w zażaleniu z dnia 24 listopada 2016 r., w którym zaakcentowano, że postępowanie toczy się z uchybieniem terminów, a także w sposób przewlekły. Nie podważając prawa organu do występowania z żądaniem przedłożenia dokumentów uzupełniających wniosek o zwrot kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, a także nie kwestionując decyzji organu o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wskazał, iż stopień skomplikowania sprawy ani pod względem medycznym ani prawnym w żaden sposób nie usprawiedliwia nierozpoznania sprawy aż do dnia wniesienia skargi.

Biorąc z kolei pod uwagę zakres postępowania i czynności wykonywane przez organ w trakcie jego trwania, stwierdził, iż przedmiotowa decyzja powinna była zostać wydana w ubiegłym roku kalendarzowym, zważywszy choćby na najdłuższy termin przewidziany w art. 42d pkt 15 ustawy o świadczeniach. W jego ocenie domaganie się przez organ w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego przedłożenia dodatkowych dokumentów nie miało charakteru merytorycznego, albowiem dokumenty te nie wnosiły "niczego nowego do sprawy, co więcej nie stanowiąc elementu koniecznego wniosku nie były niezbędne dla jej rozstrzygnięcia".

Konstatując podał, że zakreślanie kolejnych terminów do rozpoznania przedmiotowego wniosku ewidentnie narusza prawo strony do załatwienia jej sprawy w ustawowo przewidzianym terminie. Nawet gdyby w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach, decyzja powinna zostać wydana do dnia 29 października 2016 r., co jednak nie nastąpiło. W jego opinii nie merytoryczne były dla przykładu wezwania o czytelny podpis lekarza.

Podsumowując podniósł, że w jego ocenie sześciomiesięczny termin z art. 42d ust. 15 ustawy przewidziany jest dla organu w sytuacji, gdy zwrócenie się do punktu kontaktowego i oczekiwanie na odpowiedź spowoduje konieczność dłuższego niż dwa miesiące rozpatrywania wniosku. Tymczasem czeski krajowy punkt kontaktowy w sposób sprawny przekazuje informacje, i jego zdaniem nie ma powodu, aby sam tylko fakt zwrócenia się do KPK miał usprawiedliwiać wydanie decyzji aż po sześciu miesiącach od wpływu wniosku (co zresztą jeszcze nie nastąpiło).

W tym stanie uznał, że skarga jest uzasadniona. Odwołując się do orzecznictwa przedmiotu wskazał, że z bezczynnością organu mamy do czynienia każdorazowo w sytuacji kiedy organ administracji publicznej pozostawi wniosek obywatela bez rozpatrzenia. Za NSA podał, że o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności - tak NSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 321/12.

W ocenie strony skarżącej sprawa nie jest na tyle skomplikowana, aby przekroczyć wszelkie terminy przewidziane przez ustawę. Z tych względów, jej zdaniem, nie jest właściwe wyznaczenie przez Prezesa NFZ terminu do załatwienia sprawy aż do dnia 14 kwietnia 2017 r. (kolejne trzy miesiące od wydania postanowienia), zamiast terminu krótszego; zdaniem strony skarżącej zasadne będzie także stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie na rzecz strony skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie. Argumentując przedstawił chronologie zdarzeń od dnia wpływu wniosku, eksponując skomplikowany charakter sprawy. W tych ramach odnotował, że w dniu 25 maja 2016 r. B.S. złożyła wniosek o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, domagając się zwrotu kwoty 88,00 i 6.040,00 zł za świadczenia udzielone w [...] w dniu 04 listopada 2015 r. We wniosku wskazała dwie faktury o nr [...] i [...] wystawione przez [...] z siedzibą w [...].

Pismem z dnia 30 maja 2016 r., działając na podstawie art. 50 kpa, Dyrektor [...] OW NFZ wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji załączonej do wniosku o zwrot kosztów o informację od [...] świadczeniodawcy, dotyczącą obszarów, w jakich zostały wykonane świadczenia stomatologiczne (ww. informacja powinna zawierać oznaczenie leczonych zębów).

W dniu 1 czerwca 2016 r. Dyrektor [...] OWNFZ ustalił, że strona w okresie od dnia 3 listopada 2015 r. do dnia 10 listopada 2015 r. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego i posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Dla skarżącej nie został wydany dokument [...].

Pismem z dnia 2 czerwca 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zwrócił się do [...] z prośbą o potwierdzenie prawidłowości wystawienia faktur załączonych do wniosku o zwrot kosztów w przedmiotowej sprawie. Wątpliwości jego budził fakt, iż faktury dotyczyły świadczeń stomatologicznych udzielonych w dniu 4 listopada 2015 r., jednak zostały one wystawione przez świadczeniodawcę w dniu 18 grudnia 2015 r., tj. w terminie znacznie późniejszym w stosunku do daty wykonania zabiegów.

W dniu 3 czerwca 2016 r. do [...] OW NFZ wpłynęło niepodpisane pismo, do którego załączono dokumentację dotyczącą świadczeń udzielonych stronie przez A.P. w dniu 4 listopada 2015 r. w placówce A (data wydruku: 2 czerwca 2016 r., brak podpisu).

Pismem z dnia 28 czerwca 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji załączonej do wniosku o:

a) oryginał lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię orzeczenia komisji lekarskiej o niepełnosprawności,

b) uzupełnienie dokumentacji o dane pozwalające na dokonanie wyceny zrealizowanego w dniu 4 listopada 2015 . świadczenia medycznego.

W dniu 14 lipca 2016 r. do [...] OW NFZ wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej z prośbą o wydłużenie terminu do złożenia potwierdzonego za zgodność z oryginałem orzeczenia o niepełnosprawności o cztery tygodnie ze względu na urlop strony. Do przedmiotowego pisma załączono informację (w języku [...] wraz z tłumaczeniem na język polski), iż konsultacja specjalistyczna jest przeprowadzona przez lekarza specjalistę z zakresu anestezjologii, który w jej trakcie, po przeprowadzeniu badania pacjenta, analizie badań laboratoryjnych, historii choroby, dokonuje kwalifikacji do zabiegu w znieczuleniu ogólnym oraz oryginał pełnomocnictwa.

W dniu 18 lipca 2016 r. do [...] OW NFZ wpłynęła odpowiedź z [...].

W dniu 18 lipca 2016 r. do [...] OW NFZ wpłynęło nie podpisane pismo, do którego załączono informację (w języku [...] wraz z tłumaczeniem na język polski), iż konsultacja specjalistyczna jest przeprowadzona przez lekarza specjalistę z zakresu anestezjologii, który w jej trakcie, po przeprowadzeniu badania pacjenta, analizie badań laboratoryjnych, historii choroby, dokonuje kwalifikacji do zabiegu w znieczuleniu ogólnym oraz uwierzytelnioną kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (stopień niepełnosprawności [...]) Pani B.S., wydanego w dniu 20 października przez Powiatowy Zespół do spraw orzekania o Niepełnosprawności w T.

W dniu 11 sierpnia 2016 r. [...] OW NFZ ustalił, że skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania renty ze wskazaniem stopnia niepełnosprawności - [...].

Pismem z dnia 11 sierpnia 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zawiadomił skarżącą, że termin załatwienia sprawy zostaje wydłużony do dnia 14 września 2016r.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji medycznej dotyczącej obszarów, w jakich zostały wykonane świadczenia stomatologiczne o czytelny podpis lekarza wykonującego świadczenia (imię, nazwisko oraz zawód medyczny).

W dniu 1 września 2016 r. do [...] OW NFZ wpłynęło nie podpisane pismo, do którego załączono dokumentacje dotyczącą strony wydrukowaną w dniu 2 czerwca 2016 r. w placówce A.

Pismem z dnia 19 września 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zawiadomił skarżącą, że termin załatwienia sprawy zostaje wydłużony do dnia 19 października 2016 r.

Z kolei pismem z dnia 17 października 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zawiadomił skarżącą, że termin załatwienia sprawy zostaje wydłużony do dnia 24 listopada 2016 r.

Natomiast pismem z dnia 17 października 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ wezwał skarżącą do uzupełnienia dołączonej do wniosku dokumentacji o oryginał lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię:

a) dokumentacji medycznej zawierającej opis wstępnego badania stomatologicznego, jakie zostało u strony przeprowadzone na terenie [...] (dokumentacja powinna zawierać status zębowy, diagram oraz opis stanu higieny jamy ustnej);

b) dokumentacji z wykonanych procedur wg ICD 9 wraz z umiejscowieniem obszarów wykonanych świadczeń (np. nr zęba) oraz postawionymi rozpoznaniami.

W dniu 27 października 2016 r. do [...] OW NFZ wpłynęło nie podpisane pismo, do którego załączono kartę Choroby Pacjenta (strony), podpisaną przez dr A. P. z placówki A (data wydruku: 24 października 2016 r.).

Pismem z dnia 14 listopada 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zwrócił się do [...] z prośbą o potwierdzenie, czy dr A.P., udzielająca świadczeń stomatologicznych w znieczuleniu ogólnym w placówce A, posiada prawo do wykonywania zawodu na terenie [...].

Pismem z dnia 22 listopada 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zawiadomił skarżącą, że termin załatwienia sprawy zostaje wydłużony do dnia 21 grudnia 2016 r.

W dniu 28 listopada 2016 r. do Centrali NFZ wpłynęło zażalenie pełnomocnika skarżącej na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłość postępowania prowadzonego przez Dyrektora [...] OW NFZ w związku z wnioskiem o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych skarżącej na terytorium [...] w dniu 4 listopada 2015 r., złożonym na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach.

Pismem z dnia 21 grudnia 2016 r. Dyrektor [...] OW NFZ zawiadomił skarżącą, że termin załatwienia sprawy zostaje wydłużony do dnia 20 stycznia 2017 r.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowił uznać zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłość postępowania prowadzonego przez Dyrektora [...] OW NFZ w związku z wnioskiem o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych skarżącej na terytorium [...] w dniu 4 listopada 2015 r., złożonym na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach za uzasadnione. Jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2017 r. Ponadto Prezes NFZ stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa.

Pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. Dyrektor [...] OWNFZ zawiadomił skarżącą, że termin wydania w przedmiotowej sprawie decyzji zostaje wydłużony do dnia 20 lutego 2017 r. Z kolei pismem z dnia 21 lutego 2017 r. zawiadomił skarżącą, o wydłużeniu tego terminu do dnia 17 marca 2017 r.

Wnosząc o oddalenie skargi organ wskazał, na specyfikę postępowania związanego z rozpatrywaniem wniosków o zwrot kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, które wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Podniósł, że w przedmiocie wniosków objętych skargą wprowadzono odnośnie terminów rozpoznawania spraw normy szczególne, odmienne od określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił, że ustawodawca wprowadził podstawowy 30-dniowy termin, w którym decyzja powinna być wydana, liczony od dnia wszczęcia postępowania, czyli od daty doręczenia organowi żądania skarżącej. Niemniej zastrzegł, że wniosek o zwrot kosztów musi spełniać warunki formalne, a ponadto muszą być do niego załączone określone dokumenty, bez których postępowanie nie może być wszczęte i wnioskowi nie może być nadany dalszy bieg. Następnie wyjaśnił, iż szczególne wymagania dotyczące wniosku zostały określone w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz dodał, że jeśli zajdzie konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności prowadzenia korespondencji ze świadczeniobiorcą lub inną instytucją krajową, zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, wydanie decyzji o zwrocie lub odmowie zwrotu kosztów powinno nastąpić w terminie 60 dni od wszczęcia postępowania. Pełnomocnik organu zastrzegła, że do tego terminu nie jest wliczany ani okres upływający od dnia wezwania świadczeniobiorcy do uzupełnienia wniosku do dnia otrzymania tego uzupełnienia albo do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku, ani też okres upływający od dnia wysłania zapytania do instytucji krajowej do dnia otrzymania odpowiedzi tej instytucji. Poza tym pełnomocnik podkreśliła, iż w razie gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy udziale krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Polska państwie członkowskim UE, termin wydania decyzji o zwrocie kosztów albo odmowie zwrotu kosztów wynosi 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Równocześnie podniosła, że gdyby pomimo upływu 6-miesięcznego terminu nie dokonano ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie kwoty, zwrot kosztów następuje niezwłocznie po upływie tego terminu w wysokości odpowiadającej kwocie, którą należy uznać w danym przypadku za najbardziej prawdopodobną podstawę zwrotu kosztów, zgodnie z zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść świadczeniobiorcy. Następnie pełnomocnik wyjaśniła, iż skoro organ skierował zapytanie do czeskiego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej to termin załatwienia sprawy został określony zgodnie z art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wobec tego zdaniem pełnomocnika nie doszło do bezczynności organu a ewentualne niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa albowiem organ podejmował wszelkie czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Następnie pełnomocnik stwierdziła, że sprawa o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą charakteryzuje się tym, iż Narodowy Fundusz Zdrowia dokonuje kwalifikacji świadczenia, będącego przedmiotem wniosku o zwrot kosztów, mając jedynie do dyspozycji dokumentację medyczną i fakturę przedstawioną przez stronę. W konsekwencji powyższego, ustalenie stanu faktycznego wymaga niejednokrotnie przeprowadzenia licznych wyjaśnień. Jednocześnie wskazała, iż Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do ustalenia świadczenia najbardziej zbliżonego pod względem medycznym do świadczenia udzielonego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, spośród świadczeń finansowanych przez organ na terenie kraju. Następnie pełnomocnik podkreśliła, że załączona do wniosku dokumentacja była niepełna i w części niejasna. Dodała również, iż nierzetelne działanie skarżącej przejawiające się chociażby w przedłożeniu niepełnej dokumentacji stanowi okoliczność przemawiającą przeciwko przyznaniu od organu na jej rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 cytowanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie wyżej wymieniona kontrola, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że w przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Poza tym należy wskazać, iż Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K., polegająca na nierozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 25 maja 2016 r. o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą.

Materialnoprawną podstawę działania wyżej wymienionego organu administracji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1793), zwanej dalej w skrócie "ustawą". Zgodnie z art. 42a pkt 1 ustawy Fundusz finansuje koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych poza granicami kraju na zasadzie zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b. Następnie art. 42b ust. 1 ustawy stanowi, że świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego dalej "zwrotem kosztów". Natomiast według art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia stomatologicznego. Ponadto art. 42d ust. 1 ustawy mówi, że decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego, zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów", dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie zgodnie z art. 42d ust. 12 - ust. 17 oraz ust. 19 ustawy wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku za świadczenie opieki zdrowotnej, którego dotyczy ten wniosek. W przypadku gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzję, o której mowa w ust. 1 albo 2, wydaje się w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. Jednakże w razie gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w terminie 60 dni od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w razie gdy postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienia przez świadczeniobiorcę albo jego przedstawiciela ustawowego wniosku o zwrot kosztów lub prowadzenia korespondencji z instytucją krajową, do tego terminu nie wlicza się okresu: 1) od dnia wezwania do uzupełnienia wniosku do dnia otrzymania tego uzupełnienia przez oddział wojewódzki Funduszu albo do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku o zwrot kosztów; 2) od dnia wysłania zapytania do instytucji krajowej do dnia otrzymania przez oddział wojewódzki Funduszu odpowiedzi tej instytucji. Ponadto w razie gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy udziale krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, zwrot kosztów albo wydanie decyzji odmawiającej zwrotu kosztów następuje w terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jeżeli w powyższym terminie nie dokonano ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie kwoty zwrotu kosztów należnej świadczeniobiorcy, zwrot kosztów następuje niezwłocznie po upływie tego terminu w wysokości odpowiadającej kwocie, którą należy uznać w danym przypadku za najbardziej prawdopodobną podstawę zwrotu kosztów. W postępowaniu wątpliwości rozstrzyga się na korzyść świadczeniobiorcy. Rozpoczęcie rozpatrywania wniosków o zwrot kosztów następuje zgodnie z kolejnością wpływu do właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu. Zwrot kosztów następuje w terminie 7 dni od dnia powzięcia przez oddział wojewódzki Funduszu wiadomości o tym, że decyzja, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 42h ust. 1. Natomiast od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje odwołanie do Prezesa Funduszu.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 25 maja 2016 r. wpłynął do siedziby organu wniosek strony o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, związanych z leczeniem stomatologicznym, udzielonych w [...]. Następnie organ wielokrotnie, jak wskazano powyżej, wzywał stronę do uzupełnienia dokumentacji. Działanie to było ze wszech miar usprawiedliwione, wszak w jego wyniku miało dojść do rozdysponowania środków publicznych. Za prawidłowość przekazania tych środków odpowiada bowiem w różnych obszarach prawa. Zatem trudno zarzucić organowi opieszałość czy niezasadność podejmowanych działań, jeżeli oceni się wespół z całokształtem okoliczności towarzyszących złożonemu wnioskowi, jego treści i załączonych doń dokumentów. Jednakże, co należy uwypuklić organ de facto nie załatwił sprawy strony w ustawowym terminie. Jednakże załatwił go przed wyrokowaniem wydając decyzję o zwrocie kosztów leczenia w wysokości 6.128 zł za świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu stomatologii udzielone stronie w [...].

W tym miejscu należy podkreślić, że o bezczynności organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. możemy mówić, wtedy gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął stosownej czynności.

W związku z powyższym zdaniem Sądu Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. dopuścił się bezczynności albowiem nie wydał decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych skarżącej za granicą w termie 6-miesięcy od dnia wszczęcia postępowania w sprawie, czyli od dnia złożenia wniosku z dnia 25 maja 2016 r. Tym samym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji.

Następnie należy wyjaśnić, iż Sądowi jest wiadome z urzędu, na podstawie oświadczenia pełnomocnika organu złożonego do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. akt IV SAB/Gl 58/17, że długotrwałość postępowania administracyjnego wynikała z ilości spraw 321 (łącznie 8.387 spraw o wartości 80 mln zł) w zakresie usług stomatologicznych wykonywanych w jednej placówce medycznej o nazwie A w O. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśniła, że z uwagi na wątpliwości wynikające ze złożonych wniosków, przykładowo wniosek dotyczył osoby nieżyjącej, organ złożył pół roku temu doniesienie do prokuratury jednakże do chwili obecnej nie zapadło rozstrzygnięcie. Ponadto pełnomocnik stwierdziła, iż w większości usługi medyczne dotyczyły osób ubezwłasnowolnionych, względnie o znacznym stopniu niepełnosprawności, praktycznie wszystkich mieszkańcy domów pomocy społecznej z terenu południa [...].

Wobec tego w ocenie Sądu nie można przyjąć, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. A zatem, w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji.

Nadto wobec załatwienia wniosku strony objętego skargą przed wyrokowaniem umorzono postępowanie w zakresie bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, o czym należało orzec jak w pkt 3 sentencji. Jednocześnie Sąd uznał, że w sprawie nie ma podstaw żeby przyznać na rzecz skarżącej od organu sumę pieniężną i dlatego orzeczono jak w pkt 4 sentencji, w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a.

Natomiast o kosztach postępowania (pkt 5 sentencji), orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.