Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2326/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 170, 153, 145  par. 1 pkt 1 lit. c, 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 1 b
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
article: art. 7, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] czerwca 1992 r., wydaną na podstawie art. 158 § 2 K.p.a., nie stwierdził nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] – [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] września 1954 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy w/w przedsiębiorstwa.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że podstawą przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] – [...] był art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 17 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami przejęciu na własność Państwa podlegały przedsiębiorstwa przemysłowe o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej, zdolne zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. W odniesieniu do cegielni, w których norma produkcji nie przekraczała 2.500.000 sztuk cegły rocznie, dolną granicę zatrudnienia podniesiono do 100 pracowników na jedną zmianę, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 7). Minister Przemysłu i Handlu w decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. uznał, że z zabezpieczonego w aktach protokołu zdawczo-odbiorczego wynika, iż zdolność zatrudnienia w przejętym przedsiębiorstwie wynosiła 120 pracowników.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 1993 r., IV SA 1233/92, po rozpatrzeniu skargi B. O., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1992 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż protokół zdawczo-odbiorczy zawiera stwierdzenie o zdolności zatrudnienia w przejętym zakładzie 120 pracowników nie precyzując, czy liczba ta dotyczy zatrudnienia na jednej zmianie, czy też ogółu zatrudnionych. Okoliczność ta, mająca istotne znaczenie dla zastosowania art. 3 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, nie została w sposób należyty wyjaśniona przy użyciu wszelkich dostępnych dowodów, w tym po ewentualnym zasięgnięciu opinii biegłego.

Minister Przemysłu i Handlu, ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r. Nr [...] nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. o przejęciu na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...] – [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ocena całokształtu dokumentacji dowodowej znajdującej się w sprawie potwierdza, że przedsiębiorstwo [...] – [...] spełniało przesłanki upaństwowienia wymienione w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, bowiem w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 5 lutego 1946 r. posiadało zdolność produkcyjną powyżej 2.500 000 sztuk cegieł rocznie a zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę wynosiła powyżej 50 osób.

B. O. wniosła w dniu 15 lipca 1996 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając jej uchylenia decyzji z [...] czerwca 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1998 r., IV SA 1289/96, odrzucił skargę, w uzasadnieniu stwierdzając, że skarga ta została wniesiona bezpośrednio do Sądu bez wyczerpania trybu określonego w art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

W dniu 28 lutego 2006 r. B. O. i J. W. złożyli do Ministra Gospodarki, w trybie art. 127 § 3 K.p.a. w związku z art. 112 K.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że dopiero po zasięgnięciu w ostatnich dniach opinii prawnika powzięli wiadomość o błędnym pouczeniu ich w decyzji o przysługującym im prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Minister Gospodarki przywrócił wnioskodawcom termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Gospodarki ostateczną decyzją z dnia [...] października 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2008 r. wniosła M. Z. (następczyni prawna B. O. i J. W.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2009 r., wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1981/08, stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2008 r. oraz postanowienia z dnia [...] czerwca 2006 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1981/08 wniosła M. Z., którą jednak cofnęła, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 maja 2010 r., I OSK 1676/09, umorzył postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Jednak przed tym ostatnim postanowieniem NSA, M. Z. pismem z dnia 14 września 2009 r. wezwała Ministra Gospodarki do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zakończonej decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r.

Ponieważ organ nie udzielił odpowiedzi na wniesione wezwanie, M. Z. w dniu 4 listopada 2009 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

a) naruszenie prawa materialnego, poprzez:

- błędną interpretację art. 3 ust. 1 lit b ustawy nacjonalizacyjnej w związku z § 1 lit. A pkt 15 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym (Dz. U. z 1947 r., Nr 2, poz. 7);

- błędną interpretację § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62) oraz

b) prawa procesowego, poprzez niezastosowanie przepisu art. 7, 77 § 1, 81, 107 § 3 oraz 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że w decyzji Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r. dotyczącej kontroli w trybie nadzoru orzeczenia o nacjonalizacji przedsiębiorstwa "[...]", w trybie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, pominięto istotne dowody będące argumentami za niepodleganiem przedmiotowego przedsiębiorstwa pod rzeczoną ustawę, inne z kolei przywołano, jednak bez koniecznego rozpatrzenia. Nie rozpatrzono także nieprawidłowości dotyczących procedury, do których doszło w trakcie postępowania nacjonalizacyjnego. Między innymi Główna Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw wielokrotnie, niezgodnie z § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, rozpatrywała sprawę skreślenia z wykazu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji przedsiębiorstwa "[...]", na dodatek na wniosek podmiotu nieuprawnionego.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 r., IV SA/Wa 1906/09, odrzucił skargę M. Z. na decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r. uznając, że skarga wniesiona została bez wyczerpania środków zaskarżenia, gdyż decyzja z dnia [...] czerwca 1996 r. wydana została przez organ I instancji.

Na skutek skargi kasacyjnej M. Z. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 lutego 2010 r., I OSK 249/10, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odrzucając już poprzednio skargę na decyzję MPiH z dnia [...] czerwca 1996 r. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1998 r., IV SA 1289/96, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż warunkiem zaskarżenia tej decyzji było wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w myśl art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Obecnie, odpowiednikiem tego trybu jest regulacja zawarta w art. 52 ust. 4 p.p.s.a. W ocenie ówcześnie orzekającego Sądu decyzja z dnia [...] czerwca 1996 r. miała charakter orzeczenia ostatecznego, co do którego ustawa nie przewidywała trybu odwoławczego. Z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) wynika zasada związania organów administracji i WSA oceną prawną wyrażoną w prawomocnych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych przed 1 stycznia 2004 r. Tak więc wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zawarte w piśmie z dnia 14 września 2009 r. otworzyło M. Z. drogę do wniesienia skargi na decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny związany oceną prawną zawartą w postanowieniu NSA z dnia 17 kwietnia 1998 r., IV SA 1289/96, nie mógł tej skargi odrzucić, lecz powinien ją rozpoznać merytorycznie.

Rozpoznając więc skargę co do istoty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1736/10, uchylił decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1996 r. i orzekł o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie orzekał już dwukrotnie Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem WSA – który odwołał się do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ponieważ nie uległ zmianie ani stan prawny, ani stan faktyczny sprawy, skarżąca nie może na obecnym etapie postępowania powoływać się na błędną wykładnię § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując poprzednio sprawę, w wyroku z 3 marca 1993 r., IV SA 1233/92, nie znalazł podstaw do zakwestionowania procedury przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Państwa, a ocena prawna o braku przesłanek nieważnościowych w samej procedurze przejęcia przedsiębiorstwa jest w takiej sytuacji dla niego wiążąca. Tym niemniej orzekający w sprawie sąd wojewódzki wyraził pogląd, że wykładnia § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r. zaprezentowana w tezie Nr 18, uchwalonej na posiedzeniu plenarnym Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w Warszawie, jest dopuszczalna i nie świadczy o oczywistym i bezspornym naruszeniu przepisu prawnego, a tylko w takim przypadku mielibyśmy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Dalej sąd stwierdził, że ustalenie ustawowych przesłanek, od spełnienia których zależy ocena zgodności z prawem wydanej decyzji nacjonalizacyjnej, było kluczowym zadaniem, które należało wykonać zgodnie z powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 1993 r.

Sąd zaznaczył, że podstawą prawną orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] – [...] był art. 3 ust. 1B ustawy nacjonalizacyjnej, zgodnie z którym za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa przemysłowe niewymienione pod A, jeżeli zdolne są zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym dolną granicę zdolności zatrudnienia przewidzianą w art. 3 ust. 1B ustawy nacjonalizacyjnej podwyższono w cegielniach, których roczna zdolność produkcji nie przekracza 2.500.000 cegieł do 100 pracowników na 1 zmianę - § 1A pkt 15.

W ocenie Sądu postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji z [...] czerwca 1996 r. miało na celu ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające przejecie na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa na podstawie art. 3 ust. 1B ustawy nacjonalizacyjnej. W tym celu organ prowadzący postępowanie obowiązany był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym jako dowód należało dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a.). Kierując się zaś zasadą określoną w art. 7 K.p.a. organ miał obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Sąd stwierdził, że zasady te nie zostały zachowane w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Zgodził się ze skarżącą, że organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wszystkich dostępnych mu dowodów. W aktach administracyjnych znajduje się np. ekspertyza z 21 czerwca 1948 r., sporządzona w toku postępowania nacjonalizacyjnego przez inż. R. S. i inż. L. B. na zlecenie Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw. Znajduje się również opinia inż. J. S. z 16 grudnia 1946 r. Dokumentacja ta jest rozbieżna w swej treści z dowodami, na których organ oparł decyzję z [...] czerwca 1996 r., a które jak np. protokół z oględzin [...] z 28 sierpnia 1947 r., orzeczenie z [...] października 1948 r. opracowane przez rzeczoznawców H. P. i inż. G. Z. sporządzone zostały na wniosek Zjednoczenia [...] w B. i [...] Zakładów [...], a więc strony zainteresowanej rozstrzygnięciem w sprawie.

Sąd uznał więc, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt IVSA/Wa 1736/10 wniosła M. Z., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania: 1) art. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne związanie się oceną prawną, której nie zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 1993 r., IV SA 1233/92, odnośnie interpretacji § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa; 2) art. 153 p.p.s.a. z powodu błędnej oceny, co do zakresu związania wyrokiem NSA z dnia 3 marca 1993 r., a w konsekwencji udzielenie błędnych wskazówek dla organu, co do dalszego postępowania, uniemożliwiających rozpoznanie całości zarzutów; 3) art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., z powodu nieuwzględnienia w zasądzonych kosztach postępowania, kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie I OSK 249/10.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 października 2012 r., I OSK 1181/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd drugiej instancji stwierdził, że Sąd Wojewódzki błędnie uznał się za związany, stosownie do art. 99 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1233/92 w zakresie naruszenia przepisów postępowania nacjonalizacyjnego, ponieważ we wskazanym wyroku Sąd nie wyraził oceny prawnej dotyczącej interpretacji § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Konsekwencją tego jest naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 153 p.p.s.a. Za zasadny uznał również zarzut dotyczący kosztów postępowania.

Rozpatrując sprawę po raz kolejny, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie.

O dopuszczalności rozpoznania tej skargi co do istoty, przesądziło postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., I OSK 249/10, którego rozstrzygnięciem (art. 170 p.p.s.a.) oraz zawartą tam oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) sąd w obecnym składzie jest związany, jak również podziela poglądy tam zawarte.

Oceniając skargę co do meritum sąd stwierdza, że postawione w niej zarzuty – bez przesądzania ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy – zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że w decyzji z dnia [...] czerwca 1996 r. Minister Przemysłu i Handlu w ogóle nie ocenił poprawności procedury nacjonalizacyjnej zastosowanej przy przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] w S., określonej w powoływanym już rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (dalej: rozporządzenie). Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "prowadzone było postępowanie przednacjonalizacyjne zakończone wnioskiem o wydanie przez Ministra stosownego orzeczenia w tej sprawie". W szczególności, na co zwraca uwagę skarżąca, Minister nie ocenił, czy w świetle § 61 rozporządzenia dopuszczalne było rozpatrzenie, na wniosek Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 20 października 1948 r., po raz kolejny kwestii skreślenia przedsiębiorstwa [...] Zakłady [...] z wykazu przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa.

Przypomnieć więc należy, że umieszczenie przedsiębiorstwa w wykazie, o jakim mowa w § 24 rozporządzenia, mogło być kwestionowane w drodze zarzutów, w trybie § 28 rozporządzenia. Zgodnie z § 47 rozporządzenia wniesienie zarzutów powodowało, że wojewódzka komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw na podstawie wyników postępowania decydowała o skreśleniu przedsiębiorstwa z wykazu lub o przedstawieniu właściwemu ministrowi wniosku o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Od postanowień wojewódzkiej komisji przysługiwało odwołanie (§ 50 rozporządzenia) do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, która mogła (§ 58 rozporządzenia) uchylić zaskarżone postanowienie wojewódzkiej komisji i przekazać sprawę tej komisji do ponownego rozpoznania albo też zaskarżone postanowienie zatwierdzić lub zmienić. Od postanowienia Głównej Komisji oddalającego zgłoszone prawa lub zarzuty przysługiwało odwołanie do zespołu odwoławczego (§ 60 rozporządzenia), a właściwy minister mógł niezaskarżone postanowienie Głównej Komisji o skreśleniu przedsiębiorstwa z wykazu przekazać Głównej Komisji do ponownego rozpoznania na posiedzeniu plenarnym (§ 61 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie Wojewódzka Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1947 r. skreśliła [...] Zakłady [...] w S. z wykazu przedsiębiorstw do upaństwowienia. W wyniku odwołania Główna Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw postanowieniem z dnia [...] czerwca 1947 r. zatwierdziła postanowienie Wojewódzkiej Komisji z dnia [...] kwietnia 1947 r. Następnie, na skutek wniosku Ministra Odbudowy z dnia 27 sierpnia 1947 r., złożonego w trybie § 61 rozporządzenia, Główna Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw najpierw uchyliła swoje postanowienie z dnia [...] czerwca 1947 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania, a następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1948 r. zatwierdziła postanowienie Wojewódzkiej Komisji z dnia [...] kwietnia 1947 r.

Organ nadzoru musi więc rozstrzygnąć, czy w takiej sytuacji dopuszczalny był kolejny wniosek Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 20 października 1948 r. powołujący się na § 61 rozporządzenia, zarówno ze względu na tryb określony w rozporządzeniu, jak i na podmiot występujący z wnioskiem oraz czy wydane w jego wyniku postanowienie Głównej Komisji z dnia [...] listopada 1948 r. (a następnie z [...] listopada 1948 r.) było zgodne z prawem i jak należy ocenić jego skutki z punktu widzenia przesłanek przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] Zakłady [...] orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. Pamiętać przy tym należy, że przed postanowieniem Głównej Komisji z dnia [...] listopada 1948 r. [...] Zakłady [...] zostały skreślone z wykazu przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa.

Ponieważ w dotychczasowym przebiegu postępowania nadzorczego organ administracji takich ustaleń nie dokonywał i nie przeprowadzał analizy prawnej procedury nacjonalizacyjnej z punktu widzenia możliwości przejęcia przedsiębiorstwa [...] Zakłady [...] na podstawie art. 3 ust. 1B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, za przedwczesne należy uznać stanowisko w kwestii interpretacji § 61 rozporządzenia, zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1736/10. Sąd bowiem jedynie kontroluje działalność administracji publicznej, a nie orzeka o przesłankach rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (art. 3 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności więc to organ nadzoru musi rozstrzygnąć o poprawności zastosowania tego przepisu w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. w części odnoszącej się do [...] Zakładów [...], a dopiero później ocena organu może być ewentualnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Brak analizy w zakresie poprawności zastosowania § 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa naruszył natomiast art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zauważyć należy, że art. 80 K.p.a. stanowiący, że "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona", nie wyznacza organowi administracji publicznej merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co skłania doktrynę i orzecznictwo do wniosku, że przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 80 K.p.a., LEX/el 2012). Aby ocenę dowodów przeprowadzoną przez organ można było uznać za poprawną, musi ona spełniać kilka warunków. Przede wszystkim ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną musi być oparta na całokształcie materiału dowodowego. Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami kodeksu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, iż ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym (por. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83).

Mając to na uwadze nie można uznać, aby Minister Przemysłu i Handlu w decyzji z dnia [...] czerwca 1996 r. dokonał pełnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, oczywiście z punktu widzenia przesłanek nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. w części odnoszącej się do [...] Zakładów [...].

Poza zaniechaniem analizy zastosowanej procedury nacjonalizacyjnej w okolicznościach faktycznych tej sprawy, o czym była mowa wyżej, Minister nie rozpatrzył też wszystkich dowodów mogących mieć znaczenie przy ocenie przesłanek nacjonalizacji w trybie art. 3 ust. 1B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. W tym względzie należy zauważyć, że w aktach administracyjnych znajduje się np. ekspertyza z 21 czerwca 1948 r., sporządzona w toku postępowania nacjonalizacyjnego przez inż. R. S. i inż. L. B. na zlecenie Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw. Znajduje się również opinia inż. J. S. z 16 grudnia 1946 r. Tych dowodów, wskazujących na rzeczywisty stan przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej organ nie skonfrontował z powoływanymi przez siebie dowodami określającymi potencjalną zdolność produkcyjną przedsiębiorstwa. Nie odniósł się też do stanowisk Wojewódzkiej i Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, zawartych w postanowieniach odpowiednio z dnia [...] kwietnia 1947 r., z [...] czerwca 1947 r. i z [...] sierpnia 1948 r. Tam też została zawarta ocena zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa. Wszystko to wskazuje na naruszenie art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sad orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając w tym 220 zł kosztów postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem NSA z dnia 25 lutego 2010 r., I OSK 249/10, zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 23 października 2012 r., I OSK 1181/11.