Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1387/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1,  art. 7 i  art. 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: par. 8  ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 16 poz 112
law: Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], zgodnie ze świadectwem wydanym przez Sąd Okręgowy w W. Wydział Hipoteczny w dniu 12 września 1946 r. za numerem [...], stanowiła współwłasność M. B. i R. z M.

Nieruchomość ta została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i przeszła z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 r. na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

W dniu 24 kwietnia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek współwłaścicieli nieruchomości M. B. i R. M. o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1951 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip [...] i jednocześnie orzekło o natychmiastowej wykonalności powyższego orzeczenia.

W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, że odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z uwagi na przeznaczenie tej nieruchomości - w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego - pod budownictwo użyteczności publicznej, co uniemożliwia korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli.

Następnie Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] czerwca

1951 r. nr [...] utrzymało w mocy ww. orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r.

Obecnie w skład dawnej nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - wchodzą następujące działki położone w obrębie 6-04-03: część działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej własność komunalną w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o., opisanej w KW nr 1[...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Pismem z dnia 16 lutego 2005 r. następcy prawni byłych właścicieli tej nieruchomości – M. M., K. R., A. P. i M. B. - wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. i poprzedzającego ją orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia

[...] lutego 1951 r.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r. nr [...] odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, że odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z uwagi na przeznaczenie nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego - pod budownictwo użyteczności publicznej. W aktach sprawy brak jest jednak jakichkolwiek danych precyzujących, jaki plan organ pierwszej instancji wziął pod uwagę. Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dacie wydania ww. orzeczeń obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Na odrysie wykonanym z powyższego planu uprawniony geodeta oznaczył położenie przedmiotowej nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], która mieści się w obszarze przeznaczonym pod zabudowę zwartą, 4-kondygnacyjną, nie zaś pod budownictwo użyteczności publicznej. Przeznaczenia nieruchomości [...] przy

[...] pod budownictwo użyteczności publicznej nie potwierdzają również akta lustracji zabudowy W. przeprowadzonej przez Biuro [...] w 1945 r. Z dokumentów tych wynika, że przedmiotowy grunt zabudowany był nie nadającymi się do odbudowy dwoma budynkami starymi, murowanymi i mieszkalnymi: 4-kondygnacyjnym oraz parterowym.

Minister stwierdził, że organy rozpatrujące wniosek M. B. i R. M. rażąco naruszyły przepis art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - odmawiając przyznania prawa własności czasowej, mimo braku ustalenia, jaki był obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego i wyjaśnienia, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli da się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym planem, co stanowi - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r.

Dodał, że organy pierwszej i drugiej instancji nie przeprowadziły w sposób wnikliwy postępowania dowodowego, nie wyjaśniły wyczerpująco stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy, czym naruszyły przepis art. 44 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341).

Ponadto Minister stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, bowiem prawo użytkowania wieczystego części gruntu nieruchomości [...] oznaczonej nr hip. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...], ustanowione zostało na podstawie decyzji administracyjnej Zarządu Miasta W. Nr [...] z dnia [...] października 1994 r.

W dniu 5 grudnia 2007:r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zarzuciło ono organowi nie rozpoznanie sprawy co do istoty i błędy w ustaleniach faktycznych, a co za tym idzie wydanie decyzji w niepełnym stanie faktycznym. Ponadto Przedsiębiorstwo podniosło brak rozpoznania sprawy w zakresie nieodwracalnych skutków prawnych dotyczących przedmiotowej decyzji.

Po rozpoznaniu tego wniosku, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...].

Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie gminy w dniu

14 listopada 1947 r., to jest z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr 25 z 1947 r. - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy (Dz. U. R. P. nr 16 poz. 112). Z powyższego wynika, iż termin złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy upłynął w dniu 14 maja 1948 r., zaś przedmiotowy wniosek wpłynął w dniu 24 kwietnia 1948 r. - a więc został złożony w obowiązującym sześciomiesięcznym terminie.

Minister stwierdził, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r., wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisu art. 7 ust. 2 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. - ponieważ odmówiono przyznania prawa własności czasowej, mimo braku wszechstronnego wyjaśnienia i jednoznacznego ustalenia, jakie jest przeznaczenie nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, a także czy korzystanie z przedmiotowego gruntu jest rzeczywiście sprzeczne z przeznaczeniem określonym w tym planie. Organy orzekające - wbrew przesłankom przepisu art. 7 ust 2 dekretu - odmówiły nadania praw, a więc naruszyły prawo w sposób oczywisty, wyraźny, bezsporny - a tym samym rażący.

Ponadto - nie badając przeznaczenia nieruchomości w obowiązującym w dacie wydania decyzji planie zagospodarowania przestrzennego i opierając się na dopiero opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego - organy naruszyły także art. 44, art. 75 ust 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341).

Wobec powyższego Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r.

Ustosunkowując się do zarzutów pełnomocnika skarżącego - zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - organ stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby w niniejszej sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że część gruntu nieruchomości [...] oznaczona nr hip. [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji administracyjnej Zarządu Miasta W. z dnia [...] października 1994 r. nr [...]. Okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna - odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania mu prawa własności czasowej - wywołała nieodwracalne skutki prawne (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 ONSA 1997/2/49).

Tym samym oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji administracyjnej - przy ocenie legalności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej - nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o.

W uzasadnieniu skarżące przedsiębiorstwo zarzuciło naruszenie art. 107 § 3 oraz art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia polegające na:

a) nie wyjaśnieniu okoliczności, która z dwóch publikacji ogłoszeń w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. stała się podstawą dla przyjęcia przez Ministra Infrastruktury daty objęcia w posiadanie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...],

b) nie wyjaśnieniu okoliczności, kiedy nastąpiła publikacja w ww. Dzienniku Urzędowym ogłoszenia o sporządzeniu protokołu oględzin przedmiotowej nieruchomości, co nie pozwoliło na ustalenie, czy objęcie nieruchomości w posiadanie nastąpiło na podstawie przywołanego przez organ rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., czy też obowiązującego od dnia 10 lutego 1948 r. rozporządzenia wydanego przez ten sam organ,

c) sporządzeniu uzasadnienia w sposób uniemożliwiający weryfikację jego faktycznej i prawnej zasadności, z uwagi na uchybienia, o których mowa w pkt. a) i b).

Spółka podtrzymała zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w szczególności zarzut dotyczący błędnego ustalenia okoliczności faktycznych w zakresie wskazania daty, w jakiej nastąpiło przeniesienie posiadania nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], a co za tym idzie błędnego rozpoznania przesłanek warunkujących wydanie skarżonej decyzji.

Podniosła, iż rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2008 r. opiera się na przyjęciu, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta w posiadanie gminy w dniu 14 listopada 1947 r., czyli w dacie wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr 25 z 1947 r. Powyższe założenie posłużyło organowi do obliczenia terminu, który ograniczał czasowo możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy dotychczasowym właścicielom gruntu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jednak wskazania, w jaki konkretnie sposób organ ustalił termin miarodajny dla przyjęcia daty objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie. Powołanie się w tym wypadku na dzień wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego oraz odesłanie w tym zakresie do rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] kwietnia 1946 r., nie może być traktowane jako wykazanie ustalenia okoliczności faktycznej w postaci objęcia nieruchomości w posiadanie. Zważyć bowiem należy, że w przywołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Odbudowy mowa jest o dwóch odrębnych rodzajach ogłoszeń, jakie publikowane były w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Pierwsze z nich, zgodnie z par. 3 pkt. 1 ww. rozporządzenia, były ogłoszeniami o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie, a niezbędne elementy ich treści były wyspecyfikowane w par. 4 tegoż aktu prawnego. Drugi rodzaj ogłoszeń zawierał natomiast w swej treści informację o sporządzeniu protokołu oględzin gruntu podlegającego przejęciu i dopiero z chwilą publikacji takiego ogłoszenia powstawało domniemanie objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Mając na uwadze opisane uregulowania rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. należy podnieść, że brak wskazania w treści skarżonej decyzji, czego dotyczyło ogłoszenie opublikowane w dniu

14 listopada 1947 r. czyni w praktyce niemożliwym odniesienie się do kwestii, czy organ prawidłowo ustalił datę objęcia gruntu w posiadanie, a także - czego nie można wykluczyć wobec krótkiego okresu obowiązywania przywołanego powyżej rozporządzenia – czy organ przyjął właściwą podstawę prawną dla dokonanego rozstrzygnięcia. Nie można bowiem, wobec braku precyzyjnego wskazania w treści skarżonej decyzji, wykluczyć ewentualności, w której organ przyjął, jako dzień objęcia w posiadanie, dzień publikacji ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie, a samo opublikowanie ogłoszenia o sporządzeniu protokołu oględzin nastąpiło już po dniu 10 lutego 1948 r., tj. po dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy, uchylającego poprzednie rozporządzenie z 7 kwietnia 1946 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze nie zawierają nowych okoliczności, lecz były znane organowi, który ustosunkował się do nich w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,

że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr [....] z jednoczesnym orzeczeniem o natychmiastowej wykonalności powyższego orzeczenia - tak więc kontroli sądowej podlegało orzeczenie organu administracji wydane w postępowaniu nadzorczym.

Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu o przyznanie prawa własności czasowej, prowadzonym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem" - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad przyznania prawa własności czasowej oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę weryfikowanych przez Ministra Budownictwa, a następnie Ministra Infrastruktury orzeczeń stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem".

Na jego podstawie wszelkie grunty na obszarze Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy (art. 1 dekretu), a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Dekret ten stwarzał dotychczasowym właścicielom nieruchomości możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie na przejętym gruncie prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy. Wspomniany wniosek należało złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy (art. 7 ust. 1 dekretu). Gmina zaś obowiązana była taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z planem zabudowania (art. 7 ust. 2 dekretu). Nie złożenie w terminie przez osobę uprawnioną ww. wniosku skutkowało wygaśnięciem uprawnienia właściciela nieruchomości do żądania przyznania prawa własności czasowej do gruntu i przejściem z upływem tego terminu na własność gminy (a później Skarbu Państwa) budynków znajdujących się na tym gruncie (art. 8 dekretu).

W niniejszej sprawie - w orzeczeniu odmawiającym ustanowienia prawa własności czasowej z [...] lutego 1951 r. i utrzymującej go w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej - nie wykazano, iż niemożliwe było pogodzenie dalszego użytkowania gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu według obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego, a nie według dopiero opracowywanego planu - co zdaniem Sądu zostało słusznie uznane przez Ministra za wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa – art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r.

Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącego przedsiębiorstwa, iż organ nie ustalił, kiedy nastąpiła publikacja w Dzienniku Urzędowym ogłoszenia o sporządzeniu protokołu oględzin przedmiotowej nieruchomości.

W prowadzonym postępowaniu organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta w posiadanie gminy w dniu

14 listopada 1947 r., czyli w dacie wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego nr 25 z 1947 r., zatem można uznać, że w sposób miarodajny ustalono termin do złożenia wniosku dekretowego przez dotychczasowych właścicieli. Należy bowiem zauważyć, iż aktach sprawy znajduje się protokół oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków, instalacji i urządzeń z dnia 28 października 1947 r. - a zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 112) grunt uważa się za objęty w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1946 r. z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym Zarządu Miejskiego ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin. Natomiast ogłoszenia tego należy dokonać w przeciągu miesiąca, licząc od dnia oględzin. Zatem bezspornym jest fakt, że publikacja ogłoszenia mogła nastąpić w organie urzędowym najpóźniej w dniu 28 listopada 1947 r. Jak z tego wynika wskazywana przez skarżącego wątpliwość dotycząca podstawy prawnej ogłoszenia nie ma podstaw, gdyż rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia

27 stycznia 1948 r. weszło w życie w dniu 10 lutego 1948 r., zatem nie mogło regulować kwestii przedmiotowego ogłoszenia. Prawidłowo uznał organ, że wniosek złożony w kwietniu 1948 r. został złożony w terminie 6 miesięcznym.

Termin ten jest terminem prawa materialnego, należy jednak zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, iż wniosek został złożony przed dniem publikacji ogłoszenia będącego podstawą objęcia gruntu w posiadanie przez gminę w organie urzędowym, to w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r. sygn. akt OPS 3/03 (ONSA z 2004, Nr 1, poz.6) Sąd ten stwierdził, że termin do zgłoszenia przez dotychczasowego właściciela gruntu określonego w art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) wniosku o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej), o którym mowa w art. 7 dekretu jest zachowany także wówczas, gdy wniosek został zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. Skoro zatem skarżący uzyskał informacje o możliwości złożenia wniosku dekretowego mógł to uczynić, nawet przed stosowną publikacją, tym bardziej, że jak to ma w niniejszej sprawie, oględzin gruntów dokonano bez jego udziału.

Tak więc bezspornym jest fakt, że wniosek dekretowy z dnia 24 kwietnia 1948 r. został złożony w terminie i to bez względu na to, czy nastąpiło to w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., czy też rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., które weszło w życie w dniu 10 lutego 1948 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego nieodwracalności skutków prawnych Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 (ONSA 1997/2/49), iż: "Okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.".

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej (użytkowania wieczystego) na podstawie dekretu na rzecz byłego właściciela gruntów [...] umożliwiła Państwu, jako właścicielowi tych gruntów i znajdujących się na nich wówczas budynków, zadysponowanie nimi przez oddanie ich w użytkowanie wieczyste innej osobie, niż były właściciel tych gruntów. Jednakże w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną w tym przedmiocie - a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej - to ta decyzja, a nie odmowna decyzja dekretowa, była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej prawa użytkowania wieczystego i zawarcia umowy kupna-sprzedaży.

Jeżeli zatem podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, to okoliczności związane z nieodwracalnością skutków prawnych dotyczą tej decyzji, nie zaś orzeczenia o nie przyznaniu byłemu właścicielowi prawa własności czasowej na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r.

W niniejszej sprawie skarżące przedsiębiorstwo ma tytuł prawny do części dekretowej nieruchomości, ponieważ część gruntu, stanowiąca obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], oddano mu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji administracyjnej Zarządu W. z dnia [...] października 1994 r. nr [...]. Słusznie zatem organy uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzi nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. - odróżniając skutki prawne, które wywołała kwestionowana decyzja od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, ale wywołanych późniejszymi decyzjami.

Podsumowując należy uznać, że organy orzekające w sprawie - oceniając w postępowaniu nadzorczym zgodność z prawem decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] - słusznie stwierdziły, że kontrolowana decyzja została wydane z rażącym naruszeniem prawa i zasadnie stwierdziły jej nieważność.

Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.