Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 154/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi. "D." S.A. z siedzibą w K., Ukraina na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "VALIDOL" /R-151292/ oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 154/07

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie spornym, na skutek wniosku "D." S.A. z siedzibą w K., Ukraina /zwanej dalej D./ o unieważnienie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "VALIDOL" nr 151292, służącego "F." z siedzibą w K., Ukraina /zwanemu dalej F./ - oddalił wniosek. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] października 2005 r. D. wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy VALIDOL udzielonego na rzecz F. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. za numerem 151292 z pierwszeństwem od [...] czerwca 1994 r. dla towarów wg klasyfikacji nicejskiej w klasie 5 /produkty farmaceutyczne, zwłaszcza środki działające na układ nerwowy, środki uspakajające i trankwilizujące/.

Jako podstawę prawną wniosku wskazała art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej - dalej zwanej p.w.p. /Dz. U. nr 119 z 2003 r. poz.1117 z późn. zmianami/ i zarzuciła niespełnienie warunków ustawowych do rejestracji wynikających z obowiązującej w dacie zgłoszenia i znajdującej zastosowanie w sprawie niniejszej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz. U. nr 5 z 1985 r. poz. 17 z późn. zmianami/, dalej zwanej u.z.t. Zarzuciła, że przy rejestracji słownego znaku towarowego VALIDOL w Polsce naruszono zasady współżycia społecznego i prawa majątkowe D., a także prawa do znaku powszechnie znanego tj. rejestracji dokonano z naruszeniem art. 8 p. 1 i p. 2 u.z.t. oraz art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t.

W uzasadnieniu wniosku podniosła, że :

1/ preparat Validol w tabletkach 0,06 znany jest na polskim rynku od 1974 r.,

2/ eksporterem Validolu z Z.SRR na polski rynek była M., /dalej zwana M./, która dostarczała go do Polski w latach 1974-1992,

3/ wyłącznym producentem Validolu w tabletkach opakowanego w fiolki aluminiowe była w latach 1974-1994 D.,

4/ zezwolenie Ministra Zdrowia nr [...] z dnia [...] sierpnia 1979 r. na wprowadzenie tego leku na polski rynek miał M.,

5/ producentem Validolu w płynie w postaci oleistej cieczy roztworu mentolu w izowalerianie mentolu był F.; ten preparat F. dostarczał D. do produkcji tabletek Validol,

6/ dnia [...] października 1992 r. F. wystąpił do Ministra Zdrowia o przerejestrowanie w Rejestrze Leków na siebie Validolu 0,06 w tabletkach pakowanych w fiolki aluminiowe i dnia [...] grudnia 1992 r. uzyskał wpis do Rejestru Leków mimo, że w tym czasie nie produkował Validolu w tabletkach. F. zaczął produkować tabletki VALIDOL dopiero w 1993 r.

7/ D. zarzuciła F. nierzetelność przy rejestracji leku i wyeliminowanie jej z rynku, bowiem początkowo wpis w Rejestrze Leków określający producenta brzmiał: "F. we współpracy z D.", a następnie, kiedy F. zaczął produkować tabletki samodzielnie wpis został zmieniony i słowa "we współpracy z D." – skreślone. W ten sposób D. została wyeliminowana z Rejestru Leków, Minister Zdrowia odmówił jej rejestracji produkowanego przez nią Validolu w tabletkach i od 1994 r. straciła możliwość wprowadzania Validolu na polski rynek. Takie działanie przy rejestracji leku powodowało, iż późniejsze wystąpienie o rejestrację znaku towarowego VALIDOL było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 8 p. 1 u.z.t. D. wniosła o przesłuchanie świadka L. na okoliczność, że rejestracja Validolu F. w Rejestrze Leków była w złej wierze;

8/ D. przyznała, że na terenie Ukrainie. F., który produkuje lek Validol w kroplach, posiada prawo do znaku towarowego VALIDOL /z pierwszeństwem od [...] maja 1993 r./

W toku postępowania D. dodatkowo podniosła, że:

1/ przyznanie praw ochronnych na znak VALIDOL F. jest między stronami niesporne, ale nie pozbawiło to D. prawa do jego używania na Ukrainie., a prawo to wynika z ustawodawstwa U., stosownych przepisów jednak nie powołała;

2/ produkowanie Validolu przez F. od 1937 r. jest niesporne między stronami, ale był to Validol w płynie, zaś w Polsce znany był tylko Validol w tabletkach produkowany wyłącznie przez D.;

3/ F. dostarczał D. płynny Validol i był to surowiec do produkcji tabletek Validol stanowiących odrębny produkt. D. była producentem tabletek i nie zajmowała się konfekcjonowaniem płynnego Validolu F.. Współpraca D. i F. polegała na tym, że D. kupowała od F. surowiec do produkcji tabletek;

4/ swoje prawa do znaku towarowego VALIDOL na terenie Polski D. określiła jako prawa do znaku powszechnie znanego i wywiodła je z faktu, że będąc jedynym producentem i dostawcą do Polski tabletek Validol w latach 1974-1994 wypromowała znak towarowy VALIDOL. Rejestracja znaku na rzecz F. prawa te narusza i jest pasożytnicza /art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t./;

5/ rejestracja znaku towarowego VALIDOL na rzecz F. jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i narusza prawa majątkowe D. z art. 8 p. 1 i p. 2 u.z.t., gdyż nie ma na celu odróżnienie towarów F. od towarów innych przedsiębiorców, tylko zablokowanie D. wprowadzenia towarów oznakowanych znakiem VALIDOL na teren Polski mimo, że to D. wypromowała lek Validol i używa tej nazwy od kilkudziesięciu lat na Ukrainie i w innych krajach;

6/ przed złożeniem wniosku o rejestrację znaku towarowego VALIDOL /[...] kwietnia 1994 r./ F. dostarczył do Polski tylko 400.000 sztuk opakowań Validolu w tabletkach, podczas gdy D. dostarczała miliony tabletek każdego roku;

7/ znak towarowy VALIDOL był w Polsce związany wyłącznie z tabletkami, bo tylko taka postać leku była sprowadzana;

8/ swój interes prawny w sprawie o unieważnienie znaku VALIDOL D. wywodzi z posiadanych przez nią praw do znaku powszechnie znanego i opiera na art. 131 i 153 p.w.p. w związku z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej /Dz. U. nr 173 poz. 1807/ i art. 20 Konstytucji RP stanowiącego zasadę wolności gospodarczej;

9/ dla stwierdzenia naruszenia praw do znaku powszechnie znanego nie jest konieczne ustalenie, że prawa te przysługiwały właśnie D., wystarczy ustalenie, że znak był znany i używany dla oznaczenia towarów pochodzących od innego przedsiębiorcy niż uprawniony /F./ i ta okoliczność stanowiła przeszkodę rejestracyjną, bowiem istotą znaku towarowego powszechnie znanego jest wskazywanie na pochodzenie towarów z jednego i tego samego przedsiębiorstwa, chociażby przedsiębiorstwo to nie było znane przeciętnemu konsumentowi;

10/ rejestracja znaku VALIDOL na rzecz F. naruszyła prawa majątkowe D. do znaku powszechnie znanego;

D. dołączyła też opinię prawną prof. R. S. /t. II s. 72/, w której konkluzji autor stwierdza, że znak VALIDOL R-151291 został zgłoszony w złej wierze w rozumieniu art. 8 p. 1 u.z.t., gdyż zgłoszenie to nastąpiło w sytuacji silnej znajomości preparatu Validol wśród polskich konsumentów będącej skutkiem długoletniego i intensywnego eksportu na polski rynek preparatu Validol produkowanego przez D., a rejestracja zablokowała możliwość eksportu Validolu przez D. Rejestracja narusza też art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t., gdyż VALIDOL był powszechnie znanym znakiem towarowym spółki D.

F. w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że:

1/ produkuje Validol od 1937 r., gdyż w tym roku rozpoczęła produkcję jego poprzedniczka prawna Ł.;

2/ na Ukrainie służy mu prawo ochronne na znak towarowy VALIDOL przyznane decyzją z dnia [...] września 1996 r. z pierwszeństwem od [...] maja 1993 r., przedłużone do [...] maja 2013 r., a wszystkie procesy dotyczące tej rejestracji prowadzone na U. D. przegrała i decyzja jest ostateczna.

3/ D. nie jest uprawniona do znaku powszechnie znanego ani na U., ani w Polsce, gdyż Validol był wprowadzany na polski rynek za pośrednictwem M.;

4/ D. otrzymywała od F. preparat Validol do konfekcjonowania i nie produkowała samodzielnie nowego preparatu o nowych właściwościach, tylko nadawała płynnemu preparatowi Validol F. postać tabletek, ale był to cały czas Validol F.;

5/ D. nie wskazała jakie służące jej prawa majątkowe zostały naruszone, zatem zarzut naruszenia art. 8 p. 2 u.z.t. nie jest zasadny, podobnie jak zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t., gdyż to F., a nie D. powinien korzystać w Polsce z powszechnej znajomości znaku VALIDOL.

W toku postępowania F. dodatkowo podniósł, że:

1/ D. w ogóle nie ma interesu prawnego do złożenia wniosku o unieważnienie, gdyż interes prawny musi znaleźć oparcie w sytuacji prawnej, a nie faktycznej;

2/ posiadanie przez F. praw do znaku VALIDOL na terenie U. wyklucza sprzeczność z zasadami współżycia społecznego zgłoszenia tego znaku do ochrony w Polsce;

F. dołączył opinię prawną prof. E. N. i prof. M. V., którzy podnieśli, że w Polsce tylko M. mógł być postrzegany jako ten, od którego pochodzi produkt Validol. Istniał silny związek oznaczenia z towarem, natomiast związek oznaczenia ze źródłem pochodzenia był mało konkretny, odbiorca odróżniał produkt Validol, ale nie producenta. Autorzy kwestionowali istnienie po stronie D. interesu prawnego do złożenia wniosku o unieważnienie znaku towarowego VALIDOL, gdyż rejestracja ta nie narusza jej praw przyznanych przepisami ustawowymi. Zgłoszenie nie naruszało też zasad współżycia społecznego i nie miało charakteru pasożytniczego, bowiem rozszerzenie ochrony znaku VALIDOL na teren Polski było jedynie kontynuacją ponad 70-letniego używania przez producenta – F. znaku, którym opatrywał swoje towary i występuje tożsamość zgłoszenia ze znanym znakiem, do którego prawa posiada jedynie F. To D. wprowadzała do obrotu swoje towary pod cudzym oznaczeniem. Zgłoszenie nie naruszało praw majątkowych D., bowiem po jej stronie nie istniało prawo majątkowe, do którego naruszenia miałoby dojść. Powoływanie się na prawa do znaku powszechnie znanego jest nadużyciem, bowiem odbiorca nie kojarzył go z producentem, a wybór towaru był zdeterminowany nazwą i właściwościami leku, a nie pochodzeniem od określonego producenta. To D. złożyła wniosek o unieważnienie w złej wierze.

Z dołączonych przez obie strony dokumentów wynika, że:

1/ słowny znak towarowy VALIDOL był w Polsce zarejestrowany w UP z pierwszeństwem od dnia [...] października 1991 r. na rzecz I. sp. z o.o. /powiązanej z D./, a następnie decyzją UP z dnia [...] lipca 1999 r., utrzymaną w mocy decyzją Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] czerwca 2000 r., został unieważniony. Rewizja Nadzwyczajna Prezesa Urzędu Patentowego od tego orzeczenia o unieważnieniu została oddalona wyrokiem SN z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...] /k. 84/. W tym postępowaniu ustalono i nie zostało to później zakwestionowane ani podważone, że lek Validol nie był kojarzony przez polskiego odbiorcę z jakimkolwiek producentem ukraińskim czy radzieckim tylko z M. /k. 74/;

2/ w latach 1988-1989 M. dostarczał do Polski lek Validol w tabletkach, którego producentem była D. /k. 22-29/;

3/ w latach 1985-1994 Validol produkowały dwie firmy z K. D. i F przy czym do 1992 r. tabletki produkowała tylko D., zaś od 1993 r. D. i F, Validol w płynie w tym okresie produkował tylko F., Validol w tabletkach był produkowany przez D. z płynu Validol dostarczanego przez F.;

4/ F. /a właściwie jego poprzednik prawny Ł./ produkował lek Validol w kroplach /norma farmakopelna z 1989 r. - k. 38/, zaś D. produkowała lek Validol w tabletkach /norma farmakopelna z 1986r. - k. 40/

5/ Validol w płynie był produkowany przez Ł., poprzedniczkę prawną F. co najmniej od stycznia 1939 r. /k. 110 in./

6/ procesy między D. i F. dotyczące udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL na Ukrainie zakończyły się ostatecznym wyrokiem Sądu Najwyższego Ukrainy z [...] stycznia 2003 r., mocą którego skarga D. o unieważnienie prawa ochronnego na znak VALIDOL udzielonego F. została oddalona /k. 94/, a prawo ochronne z pierwszeństwem od [...] maja 1993 r. służy F., po przedłużeniu, do dnia [...] maja 2013 r. /k. 104 i k. 99/;

7/ D. uzyskała rejestrację leku DARVALIDOL w postaci tabletek do ssania 0,06 g pakowanych w fiolki aluminiowe i blistry w polskim Rejestrze Leków decyzją Ministra Zdrowia z [...] września 1996 r. /t. II k. 4/;

8/ D. uzyskała rejestrację leku Validol w postaci tabletek do ssania 60 mg pakowanych w fiolki i blistry w polskim Rejestrze Leków decyzją Ministra Zdrowia z [...] sierpnia 2005 r. /t. II k. 3/;

9/ przed datą zgłoszenia znaku towarowego VALIDOL /[...] czerwca 1994 r./ F. wprowadził na rynek polski 400.000 opakowań Validolu w tabletkach .

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Urząd Patentowy RP, działając w trybie postępowania spornego oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL nr R-151292 i zasądził na rzecz F. zwrot kosztów postępowania od D. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 164 p.w.p., oraz art. 8 p. 1 i p. 2 u.z.t., a także art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t. w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

W uzasadnieniu decyzji UP wskazał, że D. posiadała interes prawny, wywodzący się z art. 20 Konstytucji RP i art. 6 cytowanej wyżej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Urząd nie podzielił poglądu, że interes ten wywodzi się z art. 131 p.w.p., bowiem oznaczenie zostało zgłoszone pod rządami u.z.t. i zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. - art. 131 p.w.p. nie miał zastosowania. Nie był też źródłem interesu prawnego art. 153 p.w.p., gdyż wnioskodawca nie wykazał, że służy mu jakiekolwiek prawo ochronne do znaku VALIDOL skuteczne na terenie Polski, a od tego wykazania uzależnione jest korzystanie z art. 153 p.w.p.

Urząd nie podzielił zarzutu istnienia złej wiary zgłaszającego i wskazał, że F. przysługują skuteczne prawa pierwotne do znaku, niezależne od praw wnioskodawcy. Preparat Validol na Ukrainie produkowany był przez obie strony, ale prawo ochronne przysługuje tylko F. Zgłoszenie znaku do ochrony w Polsce było więc konsekwencją posiadania praw na U.

Zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy rejestracji leku Validol w Ministerstwie Zdrowia nie mają wpływu na zgłoszenie i rejestrację znaku towarowego w Urzędzie Patentowym i dlatego Urząd oddalił wniosek o przesłuchanie świadka L. Urząd podniósł także, że D. nie wykazała, aby kiedykolwiek wcześniej rejestrację leku Validol kwestionowała.

Nie ma też znaczenia w ocenie Urzędu uzyskanie przez D. wpisu Validolu do Rejestru Leków w 2005 r. gdyż wpis ten miał miejsce już po decyzji o rejestracji znaku towarowego na rzecz F.

Zgłoszenie nie miało blokującego charakteru, bowiem F. zgłosił znak by używać go w obrocie, a nie w zamiarze uniemożliwienia posługiwania się znakiem innemu podmiotowi.

W ocenie Urzędu D. nie udowodniła, że w dacie zgłoszenia przysługiwało jej prawo do znaku powszechnie znanego, a znak VALIDOL był z nią kojarzony. D. nie może powoływać się w swoim wniosku na naruszenie prawa do znaku powszechnie znanego służącego innemu podmiotowi tj. firmie M., w szczególności w sytuacji, gdy w dacie zgłoszenia firma M. już nie istniała.

D. nie sprecyzowała zarzutów dotyczących naruszenia art. 8 p. 2 u.z.t., a ograniczenie wprowadzania na rynek polski preparatu oznaczonego znakiem należącym do innego producenta stanowi istotę znaku towarowego. D. nie wykazała, że to ona wypromowała znak VALIDOL na rynku polskim.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła D. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów. Zarzucała naruszenie prawa materialnego tj. art. 164 p.w.p. i art. 8 p. 1 i p. 2 oraz art. 9 ust. 1 p 2 u.z.t., a także naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 § 178 § 1 i § 2 i 81 k.p.a. i art. 2558 ust. 2 p. 8 p.w.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji.

Podniosła, że F. zgłosił znak do rejestracji w Polsce zanim uzyskał prawa ochronne na terenie Ukrainy. Uzyskanie prawa ochronnego na U. jest bez znaczenia z uwagi na zasadę terytorialności znaków towarowych. Znak towarowy VALIDOL na Ukrainie był używany przez F. przed datą zgłoszenia, ale w Polsce F. go nie używał. Zła wiara nie może być ograniczona do przypadku posłużenia się znakiem cudzym. W sprawie niniejszej zła wiara F. polegała na tym, iż wiedział on, że sprowadzane przez 20 lat na teren Polski towary oznaczone znakiem VALIDOL pochodziły wyłącznie z produkcji D. W tej sytuacji zgłoszenie miało charakter pasożytniczy, co potwierdzają nieprawidłowości przy rejestracji leku Validol. Pominięcie przesłuchania na tę okoliczność świadka L. rażąco naruszyło zasady postępowania dowodowego, bowiem F. przy rejestracji Validolu w Ministerstwie Zdrowia "podszył się" pod D. jako producenta tabletek. Ponieważ F. nie ustosunkował się do zarzutu D., że w momencie wpisu Validolu do Rejestru Leków w ogóle nie produkował tabletek, okoliczność tę na mocy art. 81 k.p.a. należy uznać za przyznaną. Skarżąca nie musiała udowadniać, że to jej przysługiwało prawo do znaku powszechnie znanego VALIDOL, wystarczyło wykazanie, że znak ten miał w Polsce status znaku powszechnie znanego, jako znaku dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa niż F. Skarżąca dochodziła unieważnienia znaku nie na podstawie art. 24 u.z.t., w oparciu o który roszczenie przysługuje wyłącznie osobie upoważnionej do znaku powszechnie znanego, tylko na podstawie art. 164 p.w.p., który to przepis przyznaje roszczenie o unieważnienie każdemu, kto wykaże, iż znak zarejestrowano mimo, że był on powszechnie znany jako pochodzący z innego przedsiębiorstwa. Skarżąca wywiodła, że to jej przysługiwało prawo do znaku powszechnie znanego VALIDOL, gdyż to ona była producentem towaru opatrywanego tym znakiem. To prawo miało charakter majątkowy i naruszyła je rejestracja znaku towarowego na rzecz F. Przypomniała, że w postępowaniu w sprawie I. Sp. z o.o. Sąd Najwyższy w ogóle nie badał komu przysługiwało prawo do znaku powszechnie znanego, a sprawa ta toczyła się bez udziału D. Znakiem VALIDOL przez wiele lat posługiwały się równocześnie F. i D. i w tej sytuacji przyznanie praw ochronnych jednemu z nich narusza prawa drugiego, co zauważyła już Komisja Odwoławcza UP w sprawie wyżej wskazanej wyrażając pogląd, że najwłaściwsze byłoby udzielenie wspólnego prawa ochronnego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wskazywał, że Kolegium rozpatrywało sprawę w granicach zakreślonych przez strony i to znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. D. złą wiarę F. w zakresie naruszenia art. 8 p. 1 u.z.t. uzasadniała jego postępowaniem w czasie rejestracji leku Validol w Rejestrze Leków oraz blokującym charakterem rejestracji. Oba zarzuty organ uznał za bezzasadne, a innych nie podnoszono. F. zgłosił do rejestracji swój znak, a nie cudzy. Zgłoszenie na U. dokonane zostało [...] maja 1993 r., a w Polsce [...] czerwca 1994 r. Posiadanie praw na U. ma znaczenie dla oceny złej wiary. Zarzuty dotyczące wpisu do Rejestru Leków są gołosłowne, gdyż nigdy nie toczyło się żadne postępowanie w sprawie zarzucanych nieprawidłowości. Nie doszło do naruszenia art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t., gdyż skarżąca nie wykazała powszechnej znajomości znaku VALIDOL na swoją rzecz w dacie dokonania zgłoszenia przez F. Na podstawie dokumentów dotyczących sprzedaży Validolu w Polsce można ustalić tylko uprawnienie do znaku VALIDOL M. D. nie może powoływać się na prawa przysługujące innemu podmiotowi /M./. Zgodnie z art. 164 p.w.p. żądać unieważnienia znaku może tylko podmiot, który legitymuje się interesem prawnym, a nie każdy podmiot. Na naruszenie praw M. mógłby powoływać się tylko M. Te same okoliczności, które przemawiają za nieuwzględnieniem zarzutu naruszenia prawa do znaku powszechnie znanego /art. 9 ust. 1 p.2 u.z.t./ przemawiają za nieuwzględnieniem zarzutu naruszenia praw majątkowych z art. 8 p. 2 u.z.t. Urząd nie naruszył przepisów postępowania nie dopuszczając dowodu z zeznań świadka L., gdyż okoliczności, na które miał być słuchany /rejestracja Validolu w Rejestrze Leków/ nie mają znaczenia dla sprawy i nie budzą wątpliwości. Wadliwa jest interpretacja art. 81 k.p.a., iż niewypowiedzenie się co do zarzutu strony przeciwnej stanowi przyznanie tej okoliczności. Formalne przesłanki jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zgodnie z art.2558 ust. 1 p. 8 p.w.p. zostały spełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

W sprawie niniejszej Sąd rozważał, czy organ prawidłowo zastosował prawo materialne przy ocenie spornego znaku towarowego oraz czy prawidłowo prowadził postępowanie w sprawie. Badając w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona.

I prawo właściwe

Podkreślić należy, że w sprawie niniejszej zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej /p.w.p./ do oceny ustawowych warunków do uzyskania prawa ochronnego znajdują zastosowanie przepisy ustawy obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia tj. w dniu [...] kwietnia 1994 r. W tej dacie obowiązywały przepisy ustawy o znakach towarowych z dnia 31 stycznia 1985 r.- /u.z.t./, zatem spełnienie warunków do uzyskania prawa ochronnego należało ocenić w świetle wymogów stawianych przez tę ustawę. Prawidłowo więc Urząd ocenił zasadność wniosku o unieważnienie i spełnienie ustawowych warunków do uzyskania prawa ochronnego w świetle przepisów u.z.t. Pamiętać też trzeba, że ponieważ postępowanie sporne prowadzone było po wejściu w życie ustawy prawo własności przemysłowej /p.w.p./, toczyło się ono według przepisów tej ustawy, tak więc wniosek o unieważnienie prawa ochronnego był rozpatrywany wg przepisów procesowych p.w.p., zaś zarzut niespełnienia ustawowych warunków do uzyskania prawa ochronnego i możliwość żądania unieważnienia prawa był oceniany według przepisów u.z.t., czyli tych, które obowiązywały w dacie zgłoszenia znaku do ochrony /[...] czerwca 1994 r./ i wedle których zgłoszenie było przy rejestracji oceniane. Interes prawny do zgłoszenia wniosku o unieważnienie oraz wszystkie kwestie procesowe związane z rozpatrywaniem wniosku oceniać należy według przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia wniosku /[...] października 2005 r./ czyli wg p.w.p.

II Interes prawny

Przed kontrolą prawidłowości dokonanej przez organ oceny podstaw prawnych wniosku należy wskazać, że organ zasadnie uznał, iż skarżąca ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego służącego F. Oczywiście nie ma racji skarżąca wywodząc, że na gruncie art. 164 p.w.p., który ma zastosowanie do oceny interesu prawnego w sprawie niniejszej, wniosek o unieważnienie może wnieść każdy. Zgodnie z powołanym przepisem wniosek taki może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny. Takie uregulowanie wyklucza możliwość skutecznego wniesienia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego przez podmiot, nie mający interesu prawnego w unieważnieniu, czyli taki podmiot, na którego sferę prawną nie wpływa bezpośrednio ważność kwestionowanego prawa ochronnego. NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2003 r. /sygn. akt II SA 1165/02/ wyjaśnił, że "Norma prawa materialnego - źródło interesu prawnego decyduje o tym, KTO w konkretnym przypadku może wystąpić z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego. Natomiast norma ustawowa, określająca przesłanki unieważnienia, rozstrzyga o tym, KIEDY (z jakich powodów) to unieważnienie ma nastąpić". W ocenie Sądu D., producent leku Validol, który decyzją Ministra Zdrowia od [...] sierpnia 2005 r. został wpisany na Rejestru Leków dopuszczonych do obrotu w Polsce miała interes prawny wywodzący się z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. /Dz. U. nr 173 z 2004 r. poz. 1807 z późn. zmianami/ o swobodzie działalności gospodarczej i z zasady wolności gospodarczej wynikającej z art. 20 Konstytucji RP, aby wystąpić o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL, którego istnienie zamykało jej możliwość korzystania z jej prawa do swobody działalności gospodarczej polegającej na wprowadzaniu na polski rynek, dopuszczonego do tego ryku, leku pod nazwą Validol /tak też NSA w wyroku z 30 stycznia 2003 r. II SA 81/02/.

III Zakres postępowania

Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawę w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę i podniesionymi przez niego zarzutami. W sprawie niniejszej wnioskodawczyni wskazała trzy podstawy prawne wniosku o unieważnienie i podnosiła:

1/ naruszenie art. 8 p.1 u.z.t. polegające na rejestracji znaku sprzecznie z zasadami współżycia społecznego,

2/ naruszenie art. 9 ust.1 p. 2 u.z.t. polegające na zarejestrowaniu znaku podobnego do znaku powszechnie znanego,

3/ uchybienie art. 8 p. 2 u.z.t. polegające na rejestracji znaku z naruszeniem praw majątkowych wnioskodawcy.

W sprawie niniejszej udzielenie prawa ochronnego podlegało kontroli w granicach wyżej wskazanych podstaw prawnych określonych przez wnioskodawczynię i zgłoszonych przez nią zarzutów, bowiem to wniosek określa zakres sprawy administracyjnej zarówno co do okoliczności faktycznych jak i podstawy prawnej /por. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. II GSK 320/05 niepubl. i wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r. II GSK 120/06 niepubl. /.

IV naruszenie zasad współżycia społecznego /art. 8 p. 1 u.z.t./

Wskazać należy, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 8 p. 1 u.z.t. niedopuszczalna jest rejestracja znaku sprzecznego z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego. W zasadzie badaniu powinny więc podlegać elementy treściowe znaku i wyłączone są z rejestracji znaki zawierające np. wyrazy wulgarne i obraźliwe. Doktryna i orzecznictwo wypracowały interpretację omawianego przepisu i od lat zgodnie przyjmują, że art. 8 p. 1 u.z.t. musi być interpretowany rozszerzająco i obejmować również elementy podmiotowe. Podstawą unieważnienia mogą być zatem nie tylko cechy samego znaku towarowego, ale także naganne zachowania podmiotu zgłaszającego. Chodzi o wykluczenie rejestracji, gdy zgłoszenie znaku jest w swoim całokształcie nieuczciwe /por. R. Skubisz "Prawo znaków towarowych. Komentarz" Warszawa 1997, s. 71/, R. Skubisz, E. Traple glosa do wyroku SN z dnia 23 czerwca 1989 r. ICR 236/89 w Przegląd Sądowy nr 2/1992/. Za prawidłowością takiej interpretacji art. 8 p. 1 u.z.t. przemawia treść art. 31 u.z.t. wprost przewidująca możliwość unieważnienia prawa z rejestracji uzyskanego w wyniku działania w złej wierze. Co do zasady skarżąca mogła więc żądać unieważnienia prawa ochronnego podnosząc, że uczestnik działał w złej wierze w procesie rejestracji. Jednak to na niej spoczywał ciężar udowodnienia złej wiary i wykazania, że zgłoszenie było w swoim całokształcie nieuczciwe. W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że skarżąca złej wiary uczestnika nie wykazała.

Zarzut złej wiary w postępowaniu o rejestrację znaku towarowego VALIDOL skarżąca uzasadniała okolicznościami dotyczącymi rejestracji leku Validol. Wskazała, że w 1992 r. F. zgłosił lek Validol do Rejestru Leków podając się za jego producenta mimo, że w tamtym czasie jeszcze nie produkował tego leku w tabletkach. W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że ewentualna nieprawidłowość w postępowaniu dotyczącym wpisu leku do Rejestru Leków nie ma znaczenia w późniejszym postępowaniu o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL. Są to zupełnie różne postępowania przed różnymi organami i nie ma między nimi żadnych powiązań. Zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na niedopuszczeniu w postępowaniu niniejszym dowodu z przesłuchania świadka L. na okoliczności związane z wpisem Validolu do Rejestru Leków jest więc nieuzasadniony, są to bowiem okoliczności nie związane ze sprawą niniejszą. Na marginesie tylko wskazać też należy, że D. nigdy wcześniej w żadnym trybie nie kwestionowała wpisu F. do Rejestru Leków, od [...] września 1993 r. figurowała w Rejestrze Leków jako współpracująca przy produkcji Validolu, zaś po wykreśleniu /dnia [...] lipca 1994 r./ tego wpisu o współpracy, uzyskała /[...] września 1996 r./ rejestrację w Rejestrze Leków swego leku Darvalidol 0,06 g w tabletkach o takim samym składzie. Wskazane okoliczności związane z wpisem F. do Rejestru Leków, które mogły być we właściwym trybie kwestionowane, nigdy kwestionowane nie były. W ocenie Sądu pozostają one bez wpływu na udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL.

Oceniając zarzut złej wiary przypomnieć trzeba niesporną między stronami okoliczność, że znak towarowy VALIDOL zgłoszony został m.in. dla farmaceutyków, a F. produkował i wprowadzał do obrotu farmaceutyk - lek Validol w płynie od 1939 r. D. produkowała lek Validol w tabletkach wykorzystując do produkcji płyn Validol dostarczany jej przez F.. Okoliczność, że D. ponad 40 lat później niż F. rozpoczęła produkcję Validolu w tabletkach z Validolu w płynie dostarczanego jej przez F. nie zmienia faktu, że to F. był pierwszym i długoletnim producentem farmaceutyku Validol. Oceniając sytuację z tego punktu widzenia, trudno dopatrzyć się złej wiary tj. działania nieuczciwego w zgłoszeniu przez F. wniosku o udzielenie praw ochronnych na znak towarowy VALIDOL dla farmaceutyków. F. nie był w złej wierze, gdyż powołując się na swoje prawo produkowania farmaceutyku Validol i swoje prawo do znaku towarowego VALIDOL służące mu na Ukrainie, zasadnie i zgodnie z prawdą sądził, że prawa te istnieją i uzasadniają wystąpienie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL dla farmaceutyków także na terenie Polski.

Niezrozumiały i nieuzasadniony jest też zarzut blokującego charakteru zgłoszenia, gdy z całokształtu okoliczności wynika i jest chyba niesporne, że F. opatruje znakiem VALIDOL produkowany przez siebie lek Validol i zgodnie z zezwoleniem Ministra Zdrowia wprowadza go na rynek polski. Dokonał więc zgłoszenia znaku nie po to, aby zablokować dostęp do niego skarżącej tylko po to, aby nakładać znak na swoje towary. To zaś, że prawo ochronne na znak towarowy pozbawia inne podmioty prawa do korzystania z tego znaku jest samą istotą ochrony i nie jest okolicznością naganną.

V Naruszenie prawa do znaku powszechnie znanego /art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t./

Zasadniczo znak towarowy korzysta z ochrony po uzyskaniu prawa ochronnego /wg u.z.t. - rejestracji/. Znaki powszechnie znane korzystają z ochrony mimo braku rejestracji. Ochrona ta na gruncie art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t. przejawiała się m.in. w niedopuszczalności rejestracji znaku podobnego do znaku powszechnie znanego w Polsce, jako znaku dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa, w takim stopniu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Regulacja ta nie jest zawieszona w próżni i musi być odczytywana, jak wszystkie regulacje u.z.t., w świetle treści art. 4 ust. 1 u.z.t., gdyż ten przepis wskazujący cel jakiemu służy nakładanie znaków towarowych na towary musi być wskazówką interpretacyjną dla wszystkich dalszych uregulowań ustawowych. Analizując art. 4 ust. 1 u.z.t. przypomnieć należy istotę i sens istnienia znaku towarowego polegający na tym, że służy on do odróżniania towarów i usług pochodzących z jednego przedsiębiorstwa od takich samych towarów i usług pochodzących z innego przedsiębiorstwa /art. 4 ust. 1 u.z.t./. Znak towarowy służy więc powiązaniu towaru z przedsiębiorcą, od którego ten towar pochodzi. Jeżeli oznaczenie nakładane jest na towar, jednak bez jakiegokolwiek wskazania przedsiębiorcy, od którego towar pochodzi, to takie oznaczenie nie spełnia funkcji znaku towarowego.

W sprawie niniejszej jest niesporne, że producent dostarczanego do Polski leku Validol w tabletkach, czyli D., w ogóle nie był nigdy ujawniany odbiorcy. Z oznakowaniem Validol mógł być wiązany tylko jego sprzedawca – M. W świetle powyższego zauważyć należy, że powszechnie znana w Polsce nazwa leku Validol nie służyła powiązaniu tego towaru z jego producentem D. i oznaczenie Validol na opakowaniach tego leku nie spełniało funkcji znaku towarowego D., bowiem D. w ogóle nie była znana odbiorcom i nie mogła być w żaden sposób kojarzona w Polsce z lekiem Validol. W tym stanie rzeczy przypisywanie D. prawa do powszechnie znanego znaku towarowego VALIDOL jest bezpodstawne, bowiem znak ten nie mógł być przez odbiorców kojarzony z tą firmą, gdyż w ogóle nie była ona odbiorcy ujawniona.

Wedle treści art. 24 u.z.t., który z mocy art. 315 ust. 2 u.z.t. znajduje zastosowanie w sprawie niniejszej, ochrona prawna w postaci możliwości wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie znaku towarowego z powodu kolizji ze znakiem powszechnie znanym, przyznana jest "korzystającemu ze znaku powszechnie znanego". W ocenie Sądu określenie "korzystający ze znaku powszechnie znanego" należy interpretować w świetle wskazanej wyżej funkcji znaku towarowego tj. powiązania towaru z przedsiębiorcą.

Z zestawienia art. 9 ust. 1 p. 2 u.z.t. i 24 u.z.t. wynika, że zarzut naruszenia praw do znaku powszechnie znanego jako podstawę żądania unieważnienia może skutecznie podnieść podmiot, któremu to prawo /do znaku powszechnie znanego/ służy, tj. ten podmiot, w stosunku do którego znak powszechnie znany spełnia funkcję znaku towarowego, jako oznakowania łączącego towar z przedsiębiorcą. Nie unieważnia się praw ochronnych dla samego tylko przestrzegania poprawności ich udzielania. Z żądaniem unieważnienia znaku z powodu kolizji ze znakiem powszechnie znanym może skutecznie wystąpić tylko ten, którego prawa poprzez kwestionowaną rejestrację zostały naruszone, czyli "korzystający ze znaku powszechnie znanego". Jak wskazano wyżej tym "korzystającym" nie była D. gdyż nie była nigdy w Polsce ujawniana jako przedsiębiorca powiązany z towarem oznaczanym znakiem VALIDOL.

W ocenie Sądu również powiązanie oznakowania VALIDOL z M. /przedsiębiorstwem już nie istniejącym w dacie zgłoszenia znaku do rejestracji/ nie było dla D. źródłem prawa do żądania unieważnienia rejestracji znaku VALIDOL. Nie przesądzając w tym miejscu, czy jakiekolwiek prawa służyły M., wskazać trzeba, iż w postępowaniu niniejszym nie wykazano, aby przeszły one na D., zatem posiadanie czy też nie posiadanie praw do znaku powszechnie znanego przez M. pozostaje bez wpływu na sferę prawną D. i nie stanowi źródła jej prawa do znaku powszechnie znanego.

Zatem z materiału sprawy wynika, że D. ani nie miała własnych praw do znaku powszechnie znanego VALIDOL, gdyż w Polsce nie była z tym znakiem nigdy łączona, ani też nie uzyskała takich praw od M.

W świetle powyższego stanowisko organu, iż D. nie może wywodzić żądania unieważnienia znaku towarowego VALIDOL z powszechnej znajomości tego znaku jest prawidłowe, a zarzuty skargi w tej części nieuzasadnione.

VI naruszenie praw majątkowych /art. 8 p. 2 u.z.t./

Skarżąca nie wskazała wyraźnie jakie prawa majątkowe naruszyła kwestionowana rejestracja. Z treści jej pism można wysnuć wniosek, że chodzi o prawa majątkowe do znaku powszechnie znanego. Ponieważ jak wskazano wyżej w ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżąca nie wykazała, iż służyło jej prawo do znaku powszechnie znanego nie może z posiadania tego prawa wywodzić żadnych skutków prawnych, w tym uprawnień majątkowych.

Skarżąca wywodziła także, iż naruszenie jej praw majątkowych przez sporną rejestrację polega na zablokowaniu możliwości wprowadzania na polski rynek towarów opatrzonych tym znakiem. Taki skutek udzielenia prawa ochronnego jest, jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 153 ust. 1 p.w.p., skutkiem wynikającym z ustawy i jego istnienie nie może być przyczyną unieważnienia znaku. Okoliczność tę organ prawidłowo ocenił w decyzji.

VII Zarzuty procesowe.

Zarzuty procesowe podniesione w skardze nie zostały w żaden sposób doprecyzowane. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 i 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., ale nie wskazała na czym konkretnie polegają zarzucane uchybienia procesowe, jakich uchybień w postępowaniu dowodowym dopuścił się UP, czego nie wyjaśnił, co źle ocenił, a co pominął. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w trybie spornym, z udziałem obu stron pozwoliło na należyte wyjaśnienie sprawy i podjęcie decyzji. Sąd nie dopatrzył się w tym postępowaniu uchybień, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania i uzasadniałyby uchylenie decyzji. Również uzasadnienie decyzji, pozwala prześledzić tok rozumowania Urzędu i skontrolować prawidłowość podjęcia decyzji, nie narusza więc art. 107 § 3 K.p.a.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że żaden z zarzutów skargi nie zasługuje na uwzględnienie, a kontrolowana decyzja nie narusza prawa.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.