Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 555/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 103a ust. 2, art. 130a ust. 4 pkt 1, art. 130a ust. 2, art. 130a ust. 5c, art. 130a ust. 10f, art. 130a ust. 10h
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P na rzecz skarżącego kwotę 675 zł (sześćset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Starosta [...] na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a i b, art. 130a ust. 6, 10f, 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm., dalej: "p.r.d."), § 1 uchwały nr XI/90/II/2003 Rady Powiatu Poznańskiego z dnia 30 września 2003 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 166, poz. 3109, dalej: "uchwała nr XI/90/II/2003"), § 1 uchwały nr XLIII/348/III/2010 Rady Powiatu w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 177, poz. 3320, dalej: "uchwała nr XLIII/348/III/2010") i § 1 uchwały nr VIII/59/IV/2011 Rady Powiatu w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów na parkingach strzeżonych oraz kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia, a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 234, poz. 3762, dalej: "uchwała nr VIII/59/IV/2011") ustalił koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki H. C. nr rej. [...], nr VIN: [...], powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, tj. za okres od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] lutego 2013 r. na kwotę [...]zł. Kosztami tymi obciążony został A. J., którego zobowiązano do ich zapłaty w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] wrześniu 2008 r. z dyspozycji funkcjonariusza Komisariatu w K., opisany pojazd został usunięty z drogi w miejscowości S. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 lit. a i b p.r.d. z powodu kierowania pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po spożyciu alkoholu oraz z powodu nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia. Właściciel pojazdu został prawidłowo powiadomiony w dniu [...] października 2008 r. o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu oraz otrzymał pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu w oznaczonym czasie. Ze względu na nieobranie pojazdu przez właściciela Starosta [...] na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d. wystąpił do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu P.. Sąd Rejonowy w Ś. W. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...], orzekł przepadek wymienionego pojazdu na rzecz Powiatu P.. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu [...] marca 2012 r. Omawiany pojazd został zajęty w miejscu jego przechowywania, o czym skarżący został zawiadomiony pismem z dnia [...] lipca 2012 r. W celu wykonania wspomnianego orzeczenia sądowego postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. organ I instancji powoła biegłego skarbowego do oszacowania wartości pojazdu, o czym również skarżący został poinformowany. Oględziny zostały przeprowadzone przez biegłego w dniu [...] października 2012 r. Wtedy też przedstawiono opinię biegłego, z której wynika, że rozważany pojazd nadawał się do złomowania. Skarżący został powiadomiony o powyższej opinii. Wobec tego uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu w P. z dnia [...] listopada 2012 r. pojazd ten przeznaczono do zdemontowania, co nastąpiło w dniu [...] lutego 2013 r. Starosta [...] pozyskał zarazem postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. W. nadające klauzulę wykonalności punktowi II postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. i protokół posiedzenia sądu z dnia [...] marca 2012 r. Ponadto organ I instancji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się umowa sprzedaży pojazdu zawarta między I. B. i K. B. (sprzedawca) oraz A. J. (kupujący), jak i wydruk z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów, z których wynika, że skarżący był właścicielem pojazdu w dniu [...] września 2008 r. Natomiast skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego przeniesienie prawa własności na inny podmiot przed datą usunięcia pojazdu z drogi. Następnie organ I instancji wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia był art. 130a ust. 10h p.r.d., który w obecnym kształcie obowiązuje od dnia [...] września 2010 r. Koszty wymienione w sentencji decyzji zostały naliczone od daty usunięcia pojazdu do dnia [...] września 2010 r. na mocy przepisów przejściowych, tj. art. 11-13 ustawy z dnia [...] lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 225, poz. 1466). Konsekwentnie ustalono wobec skarżącego kwotę [...]zł jako opłatę za usunięcie pojazdu, kwotę [...]zł jako opłatę za przechowywanie pojazdu w okresie od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] września 2010 r., kwotę [...]zł jako opłatę za przechowywanie pojazdu w okresie od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] września 2011 r., kwotę [...]zł jako opłatę za przechowywanie pojazdu w okresie od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] lutego 2013 r. oraz kwotę [...]zł jako koszty szacowania pojazdu, co łącznie odpowiada kwocie [...]zł.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. A. J. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu skarżący potwierdził, że w dniu [...] września 2008 r. w wykonaniu dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza Policji przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi. Organ I instancji nie wyjaśnił jednak, kto kierował w tej dacie wspomnianym pojazdem. Ponadto zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia [...] czerwca 2009 r. pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę przechodził z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Uregulowanie to zostało wprawdzie zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Niemniej termin wejście w życie wyroku został odroczony, wobec czego powyższe unormowanie obowiązywało do dnia [...] czerwca 2009 r. Nowelizacja przepisów powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym doprowadziła z kolei do sytuacji, w której naczelnik urzędu skarbowego zaniechał ciążącego na nim obowiązku potwierdzenia przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, wychodząc z założenia, że czynności tej dokona starosta. Niezrozumiałe jest także pominięcie przez organ I instancji wyroku Sądu Rejonowego w Ś. W. z dnia [...] marca 2011 r., który w istocie zakończył rozważaną sprawę. Orzeczeniem tym oddalono bowiem powództwo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. przeciwko skarżącemu. A. J. zaznaczył przy tym, że część korespondencji była kierowana na niewłaściwy adres, co naruszyło jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Nieprawdziwa jest też informacja, że w aktach sprawy znajduje się tylko umowa sprzedaży pojazdu zawarty między I. i K. B. oraz A. J., a także wydruk z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów. W aktach sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Ś. W. znajduje się bowiem umowa sprzedaży rozważanego samochodu z dnia [...] września 2008 r. Ponadto skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7-11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659), art. 104 § 1 art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 130a ust. 10h p.r.d., art. 13 powołanej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, § 1 uchwały nr XI/90/II/2003, § 1 uchwały nr XLIII/348/III/2010 i § 1 uchwały nr VIII/59/IV/2011 ustaliło koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem rozważanego pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, tj. za okres od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] marca 2012 r., na kwotę [...]zł. Jednocześnie kosztami tymi obciążono A. J. i zobowiązano go do ich zapłaty.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji, wyjaśniając, że art. 130a p.r.d. został co do zasady prawidłowo zastosowany. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zauważyło, że powołane postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. W. z dnia [...] lipca 2014 r., jak i poprzedzające je postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] stwierdziły wyraźnie, że spełnione zostały przesłanki orzeczenia na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d. przepadku rozważanego pojazdu. Organ II instancji nie może natomiast podważać wskazanych postanowień, gdyż jest nimi związany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zauważyło następnie, że organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania nie tylko przepisów prawa materialnego, ale także przepisów prawa procesowego, w tym zasad ogólnych wyrażonych w powołanej ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego. Oceniając z tej perspektywy postępowanie przed organ I instancji, organ odwoławczy stwierdził naruszenie art. 7-9 i art. 12 k.p.a., które doprowadziło do ustalenia i obciążenia skarżącego kosztami wyższymi niż miałoby to miejsce w przypadku przeprowadzenia postępowania w sposób prawidłowy. Wniosek ten uzasadnia w szczególności 4-letni okres prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Należy przy tym zgodzić się ze skarżącym, że rozważane koszty byłyby niższe, gdyby naczelnik urzędu skarbowego wykonał w 2008 r. należące do niego obowiązki i zlikwidował przedmiotowy pojazd. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaznaczyło przy tym, że ustawodawca wprowadza w art. 130a ust. 10 p.r.d. 3-miesięczny termin na odebranie pojazdu w celu przyśpieszenia postępowania w sprawie usunięcia pojazdu. Przepis ten trzeba zarazem interpretować łącznie z art. 12 k.p.a., ustanawiającym zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Nie ulega poza tym wątpliwości, że organ I instancji naruszył art. 130a ust. 10h w zw. z art. 130a ust. 10 p.r.d. przez obciążenie właściciela pojazdu kosztami przechowania za okres poprzedzający datę, w której został prawidłowo powiadomiony o skutkach nieodebrania samochodu. Uchybienia te miały charakter istotny, gdyż art. 130a p.r.d., choć stwarza dolegliwość dla właściciela pojazdu, nie ma charakteru karnego. Organ odwoławczy zauważył następnie, że z chwilą uprawomocnienia się omawianego orzeczenia o przepadku własność pojazdu przeszła na Powiat P.. Od tego momentu skarżący nie miał już wpływu na losy samochodu. Z akt sprawy wynika, że pojazdu był przechowywany przez okres ok. 10 miesięcy po zakończeniu postępowania sądowego w przedmiocie orzeczenia przepadku. Tym samym za ten okres nie można naliczyć rozważanych opłat. Skarżący słusznie podnosi przy tym, że art. 130a ust. 10 p.r.d. został zakwestionowany w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. (sygn. akt. P 4/06, (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Powołany przepis utracił zatem w zakresie wskazanym w tym wyroku moc obowiązującą z dniem 11 czerwca 2009 r. Wykonanie wytycznych wymieniony w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. nastąpiło dopiero przez uchwalenie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018 z późn. zm.). Nowelizacja ta w poruszanym zakresie weszła w życie w dniu 4 września 2010 r. Mając na uwadze art. 12 powołanej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., konieczne było w rozpatrywanej sprawie uzyskanie orzeczenia o przepadku pojazdu skarżącego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zastosowanie powinien znaleźć także art. 13 tejże ustawy, gdyż w przeciwnym razie wystąpi nierówność wobec prawa. Właściciele pojazdów, względem których termin przepadku upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia [...] września 2010 r., ponosiliby bowiem znacznie mniejsze koszty niż właściciele pojazdów, dla których wspomniany termin upłynął przed dniem [...] czerwca 2009 r. Konsekwentnie ustalono wobec skarżącego kwotę [...]zł jako opłatę za usunięcie pojazdu, kwotę [...]zł jako opłatę za przechowywanie pojazdu w okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r., kwotę [...]zł jako opłatę za przechowywanie pojazdu w okresie od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] września 2011 r., kwotę [...]zł jako opłatę za przechowywanie pojazdu w okresie od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r. oraz kwotę [...]zł jako koszty szacowania pojazdu, co łącznie odpowiada kwocie [...]zł.

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. A. J. zaskarżył powyższą decyzję z dnia [...] maja 2016 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P., powtarzając swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] września 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozpraw sądowych w dniu [...] października 2016 r. i [...] lutego 2017 r. A. J. wyjaśnił ponadto, że przedmiotowy samochód został sprzedany Panu Gabrielewiczowi przed datą wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, czego dowodem ma być wymieniony wcześniej wyrok z dnia [...] marca 2011 r. Dodał, że pisemne uzasadnienie do wyroku z dnia [...] marca 2011 r. nie zostało sporządzone. Skarżący wyjaśnił także, że umowa zawarta z Panem G. nie została zgłoszona do organu prowadzącego rejestr pojazdów ani do organu podatkowego. Skarżący wskazał również, że po usunięciu pojazdu z drogi został wezwany na komisariat w K., gdzie odebrał zawiadomienie z dnia [...] października 2008 r. Wtedy też poinformował on ustnie o sprzedaży pojazdu Panu G.. Odebranie zawiadomienia z dnia [...] października 2008 r. wynikało z faktu, że skarżący chciał pomóc Panu G., który jest jego kolegą. Skarżący stwierdził również, że H. K. jest kuzynem Pana G., a T. W., nieżyjący już od 3 lub 4 lat – jego kolegą oraz byłym pracownikiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Na wstępie należy zauważyć, że w dniu [...] września 2088 r. funkcjonariusze Komisariatu Policji w K. wydali dyspozycję usunięcia pojazdu nr [...], na podstawie której samochód marki H. C., nr rej. [...], został usunięty z ul. [...] w miejscowości S. i umieszczony na parkingu prowadzonym przez firmę A.-C. w W.. Powodem usunięcia pojazdu były: nie okazanie przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC oraz nietrzeźwość kierowcy (k. 3 i 5 akt adm. organu I instancji). Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i należy uznać je za bezsporne.

Podstawę kwestionowanych w skardze rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm., dalej: "p.r.d."). Zgodnie z art. 103a ust. 2 p.r.d. pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku, gdy (1) kierowała nim (a) osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, (b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; (2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska.

Jak wynika przy tym z art. 130a ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 130a ust. 2 p.r.d., dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje policjant. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 130a ust. 5c p.r.d., że pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w art. 130a ust. 2 p.r.d., umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Usuwanie pojazdów i prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o jakich mowa w art. 130a ust. 1-2 p.r.d., należy do zadań własnych powiatu.

Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d., występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać przy tym pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Jak wynika zarazem z art. 130a ust. 10f p.r.d., do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu obowiązany jest starosta. Wykonanie tego orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm.), z uwzględnieniem przepisów powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 130a ust. 10h p.r.d., że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem art. 130a ust. 10d i 10i p.r.d. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Trzeba jednak podkreślić, że przedstawiona powyżej regulacja obowiązywała w innym kształcie w dacie wydania dyspozycji usunięcia rozważanego pojazdu. Treść art. 130a ust. 2, 4 i 5c p.r.d. według stanu prawnego w dniu [...] września 2008 r. odpowiadała brzmieniu tych przepisów w dniu orzekania przez organ II instancji. Różnice między tymi przepisami mają jedynie redakcyjne znaczenie. Zmiany o charakterze istotnym dotyczą natomiast pozostałej części przytoczonego uregulowania. Zamiast bowiem art. 130a ust. 10-10l p.r.d. ustawodawca przewidywał w dniu [...] września 2008 r. tylko art. 130a ust. 10 p.r.d., zgodnie z którym pojazd usunięty w trybie art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Należy przy tym zaznaczyć, że w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (Dz. U. nr 100, poz. 649), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 130a ust. 10 p.r.d. w obowiązującym ówcześnie brzmieniu jest niezgodny z art. 21 ust. 1, art. 46 i art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny postanowił, że wymieniony przepis utraci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to zostało opublikowane w dniu 11 czerwca 2008 r., a zatem art. 130a ust. 10 p.r.d. w opisanym brzmieniu utracił moc obowiązującą w dniu 11 czerwca 2009 r.

Mimo wyznaczenia długiego okresu vacatio legis dla powyższego wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. odpowiednia nowelizacja przepisów powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym nastąpiła dopiero na mocy art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. nr 152, poz. 1018 z późn. zm.). Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 4 września 2010 r., nadając art. 130a ust. 10-10l p.r.d. brzmienie obowiązujące w dacie orzekania przez organ II instancji.

Podstawowe wątpliwości, jakie wyłoniły na tle niniejszej sprawy, dotyczyły pytania, czy koszty związane z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu zostały prawidłowo wyliczone przez organy administracji publicznej. Organ I instancji przyjął w tej mierze, że art. 130a ust. 10h p.r.d. w aktualnym brzmieniu powinien znaleźć w pełnej rozciągłości zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Organ odwoławczy uznał z kolei, że niektóre okresy, przedłużające kontrolowane postępowanie w sposób niezależny od skarżącego, nie powinny negatywnie oddziaływać na sferę prawną skarżącego i koszty parkowania powstałe w tych okresach nie mogą go obciążać. Skarżący wywodził natomiast, że w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu nie był jego właścicielem, a zatem nie powinien być także adresatem nałożonego na niego obowiązku. Sąd w tej mierze nie przychylił się do żadnej z prezentowanych argumentacji.

Przede wszystkim należy zauważyć, że rozważany samochód został usunięty na podstawie dyspozycji wydanej w dniu [...] września 2008 r. W tym okresie obowiązywał art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu poprzedzającym nowelizację z dnia 22 lipca 2010 r. Wprawdzie już wcześniej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim wprowadzał przepadek własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Niemniej powołany wyrok Trybunału z dnia 3 czerwca 2008 r. wszedł w życie dopiero w dniu 12 czerwca 2009 r. W powyższym okresie przejściowym wymieniony art. 130a ust. 10 p.r.d. pozostawał zatem w mocy i stanowił dla podmiotów prawa administracyjnego źródło praw i obowiązków. W świetle dotychczasowych uwag należy w konsekwencji wskazać, że własność omawianego pojazdu przeszła ex lege na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] marca 2009 r., tj. po upływie 6-miesięcznego terminu z art. 130a ust. 10 p.r.d. w ówczesnym brzmieniu.

Mając na uwadze art. 130a ust. 5c p.r.d., nie ulega zatem zdaniem Sądu wątpliwości, że skarżący jest obowiązany do pokrycia opłat związanych z usunięciem i parkowaniem pojazdu, powstałych w okresie od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] marca 2009 r. Trzeba przy tym wskazać, że opłata za parkowanie na parkingu strzeżonym powinna być naliczona za okres rozpoczynający się od faktycznego umieszczenia pojazdu na parkingu, a nie od daty zawiadomienia o tym fakcie (zob. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1399/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 203/08, tamże).

Kluczowe kontrowersje w rozpatrywanej sprawie budzi natomiast możliwość obciążenia A. J. kosztami przechowania, szacowania i likwidacji pojazdu, powstałymi po dniu [...] marca 2009 r.

Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] września 2010 r. przejście prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa dokonywało się z mocy samego prawa. Tym samym zmiana właściciela samochodu następowała bez potrzeby uzyskania orzeczenia sądowego, a nawet wbrew woli podmiotu dotychczas uprawnionego do pojazdu. Trzeba ponadto zaznaczyć, że przejście prawa własności powoduje zmiany nie tylko w sferze aktywów (uzyskanie praw do rzeczy), lecz także w sferze pasywów (obowiązek ponoszenia ciężarów związanych z rzeczą). Wniosek ten ma istotne znaczenie, gdyż konsekwentnie należy przyjąć, że wraz z upływem terminu, o jakim była mowa w powołanym przepisie, koszty powstałe po dacie przepadku pojazdu spoczywały tylko na Skarbie Państwa jako właścicielu pojazdu. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2010 r. nie zawierały regulacji umożliwiającej nałożenie na skarżącego obowiązku pokrycia kosztów powstałych po przejściu prawa własności pojazdu na Skarb Państwa, tj. za okres od dnia [...] marca 2009 r. Takie stanowisko było przyjmowane ówcześnie także przez organy administracji publicznej, co znalazło między innymi wyraz w uzasadnieniu żądania pozwu z dnia [...] grudnia 2009 r., skierowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. przeciwko A. J. w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Ś. W.. (s. 3, k 39 akt sądowych).

Podobne stanowisko było także przyjęte w ówczesnym orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 608/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1399/08, tamże; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 203/08, tamże).

Należy zauważyć także, że wieloletnie prowadzenie przez organy administracji postępowania związanego z przejęciem przedmiotowego pojazdu przez Skarb Państwa i jego likwidacją doprowadziło do powstania kolejnej wątpliwości, a mianowicie czy w związku z wejściem w życie w dniu [...] września 2009 r. powołanej ustawy nowelizującej z dnia [...] lipca 2010 r. możliwe jest obciążenie skarżącego omawianymi kosztami – powstałymi po dniu [...] marca 2009 R. – na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. w aktualnym brzmieniu. Trzeba bowiem podkreślić w tym miejscu, że powołana ustawa nowelizująca z dnia [...] lipca 2010 r. nie zawiera w rozważanym zakresie odpowiednich przepisów przejściowych. Regulacja intertemporalna dotycząca kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu została wyrażona tylko w art. 13 tejże ustawy. Zgodnie z tym przepisem, Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o jakim mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego dawnym brzmieniu, do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Tymczasem, jak sygnalizowano wcześniej, termin wymieniony w art. 130a ust. 10 p.r.d. w poprzednim brzmieniu w niniejszej sprawie upłynął w dniu [...] marca 2009 r., a zatem przytoczony przepis przejściowy nie znajduje w niej zastosowania.

Zdaniem Sądu uzasadnione jest przyjęcie, że art. 130a ust. 10h p.r.d. w nowym brzmieniu oddziałuje tylko na przyszłość, a zatem regulacja ta znajduje zastosowanie do kosztów związanych z usuwaniem, przechowaniem, szacowaniem, sprzedażą lub likwidacją pojazdu powstałych po dniu [...] września 2010 r. Wniosek ten należy jednak uzupełnić, wskazując, że powołane przepisy stosuje się do (1) pojazdów usuniętych po dniu [...] września 2010 r. albo (2) pojazdów usuniętych przed dniem [...] września 2010 r., jeżeli do tej daty nie nastąpił ich przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie z zasadą lex severior retro non agit, w świetle której nie można nakładać obowiązków z mocą wsteczną. Skoro od dnia [...] marca 2009 r. na skarżącym nie ciążył obowiązek poniesienia omawianych kosztów i koszty te obciążały Skarb Państwa jako właściciela pojazdu, to nie można przyjąć, że w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia [...] lipca 2010 r. koszty te miałyby zostać aktualnie przeniesione na skarżącego. Za takim wnioskiem przemawia również posiłkowo art. 13 powołanej ustawy nowelizującej, który zakłada implicite odpowiedziałność Skarbu Państwa. Przepis ten pozwala zrekonstruować motywy i zapatrywania, jakimi kierował się ustawodawca. Zdaniem Sądu można z niego wywieść zaprezentowaną wyżej regułę odpowiedzialności za omawiane koszty. Konsekwentnie zatem art. 130a ust. 10h p.r.d. nie może stanowić podstawy obciążenia skarżącego kosztami powstałymi w okresie od dnia [...] marca 2009 do dnia [...] września 2010 r., jak i kosztami powstałymi po dniu [...] września 2010 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organy administracji publicznej dokonały wadliwej interpretacji art. 130a ust. 10 p.r.d. w dawnym brzmieniu i art. 130a ust. 10-10l p.r.d. w brzmieniu aktualnie obowiązującym. W wyniku tego uchybienia obciążono skarżącego kosztami związanymi z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu także za okres następujący po dniu przepadku z mocy prawa omawianego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. po dniu [...] marca 2009 r. Tymczasem brak było podstaw do nałożenia powyższego obowiązku. Błędna wykładnia powołanych przepisów prawa materialnego przełożyła się zatem na wydanie nieprawidłowego rozstrzygnięcia. Z tego względu zasadne było wyeliminowanie decyzji organu II instancji z obrotu prawnego. Opisana wada może być bowiem usunięta samodzielnie przez organ odwoławczy.

Sąd nie przychylił się natomiast do zarzutów zgłoszonych przez A. J. w skardze z dnia [...] czerwca 2016 r. Skarżący podnosił, że nie był właścicielem rozważanego samochodu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Sąd nie dał wiary powyższemu twierdzeniu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika bowiem, że na mocy umowy z lipca 2008 r. K. i I. B. sprzedali A. J. rozważany samochód (s. 40, k. 39 akt sądowych). Umowa ta opatrzona została zarazem pieczęcią Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. wraz z datą [...] czerwca 2009 r. Dokumenty zebrane w sprawie obejmują również umowę z dnia [...] września 2008 r., na podstawie której A. J. sprzedał D. G. przedmiotowy pojazd (s. 67, k. 39 akt sądowych). Niemniej trzeba zaznaczyć, że umowa ta nie zawiera żadnej pieczęci organu podatkowego lub innego organu administracji publicznej, co utrudnia określenie rzeczywistej daty sporządzenia tego dokumentu. W bazie danych KSIP odnotowana jest tylko umowa z lipca 2008 r., co dodatkowo podaje w wątpliwość umowę z dnia [...] września 2008 r. (k. 6-7 akt adm. organu I instancji). Trzeba przy tym zauważyć, że A. J. odebrał osobiście zawiadomienie o usunięciu rozważanego pojazdu (k. 5 akt adm. organu I instancji).

W tym świetle Sąd uznał, że wyjaśnienia złożone przez skarżącego w trakcie rozprawy sądowej w dniu [...] października 2016 r. i [...] lutego 2017 r. nie są wiarygodne (k. 25, 47 akt sądowych). Ich weryfikacja jest bowiem istotnie utrudniona lub niemożliwa ze względu na śmierć niektórych osób oraz deklarowane przenoszenie prawa własności pojazdu w kręgu bliskich znajomych. Dlatego w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy należało uznać, że A. J. był właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji o usunięciu tego samochodu, a kontrolowane decyzje mogły być do niego skierowane.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniem A. J., iż okoliczność, że nie był on właścicielem przedmiotowego pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia została przesądzona wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. W. z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] oddalającym powództwo Skarbu Państwa – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. przeciwko A. J. o ustalenie (k. 9 akt adm. organu I instancji). Do powyższego orzeczenia nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie. Tym samym nie można obecnie stwierdzić, jakie były powody oddalenia powództwa Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. W szczególności nie można w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, że były to okoliczności obecnie podawane przez skarżącego. Oddalenie powództwa mogło wynikać również z innych przyczyn, np. z uznania przez sąd cywilny, że powód nie legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 z późn. zm.). Wyrok ten, jakkolwiek prawomocny, nie stanowi więc prejudykatu w rozpatrywanej sprawie.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a") uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] września 2010 r. i art. 130a ust. 10h p.r.d. w brzmieniu obowiązującym po dniu [...] września 2010 r., co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ II instancji powinien prawidłowo ustalić wysokość kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, w zakresie w jakim obciążają one skarżącego, tj. za okres od [...] września 2008 r. do [...] marca 2009 r.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.