Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2551/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 2164/18 z 17 kwietnia 2019r. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] lipca 2020 r. znak: [...] po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i uzupełnieniu materiału dowodowego, ponownie odmówił ustalenia i wypłaty M. Z. (dalej jako skarżąca) odszkodowania za przejętą w 1980r. nieruchomość składającą się z działek ewidencyjnych nr [...] o pow. 4,0883 ha, [...] o pow. 0,7214 ha i [...] o pow. 0,8069 ha, położoną we wsi O. w gminie B., stanowiącą własność jej rodziców W. i H. R.. Zaś zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] wydaną w sprawie [...] Wojewoda [...] (dalej jako organ/wojewoda) utrzymał ww. decyzję w mocy.

Wojewoda przedstawił stan faktyczny sprawy oraz orzeczenia, jakie dotychczas zapadały w sprawie. Podał, że zarządzeniem nr [...] Naczelnika Gminy w B. z dn. [...] lipca 1980 r. w sprawie ustalania granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi O. gmina B. (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. nr [...], poz. [...] z dnia [...] października 1980 r.) działki ewidencyjne nr [...] o pow. 4,0883 ha, [...] o pow. 0,7214 ha i [...] o pow. 0,8069 ha, stanowiące własność W. i H. małż. R. wraz z innymi sąsiednimi gruntami z mocy prawa przeszły na własność Państwa z dniem ogłoszenia zarządzenia. Podstawę materialnoprawną w kwestii ustalenia odszkodowania za ww. grunty stanowiły przepisy ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (j.t. z 1969r. Dz. U. nr 27, poz. 216 z późn.zm., dalej jako ustawa). Organ przedstawił następnie ww. przepisy i zasady dotyczące ustalania i wypłaty odszkodowania za tak przejmowane nieruchomości. Przywołał art. 9 ww. ustawy, wg którego za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwzględnieniem postanowień ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. (...) Podał, że zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej jako ugn), starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił orzecznictwo związane ze stosowaniem ww art. 129 ust. 5 pkt. 3 ugn.

Jednocześnie wojewoda, za Prezydentem Miasta P. przedstawił punkt po punkcie działania, które organy podjęły w celu odnalezienia archiwalnej dokumentacji związanej z procedurą odszkodowawczą za grunty przejęte na mocy zarządzenia nr [...] Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1980 r. W obszernym i rzeczowym uzasadnieniu organu I i II instancji przedstawiono cały katalog czynności, które przez kilka lat rzetelnego i żmudnego postępowania podejmowano w celu ustalenia okoliczności sprawy. Jednak pomimo poszukiwań w Urzędzie Gminy w S. (część akt z Urzędu Gminy w B. przekazane zostało do Urzędu Gminy w S.) oraz w Archiwum Państwowym w P. i w Archiwum Państwowym w W., jak też w Sądzie Rejonowym w P. nie udało się pozyskać akt sprawy. Podobnie w Wydziale Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. w Delegaturze - Placówce Zamiejscowej w P., Starostwie Powiatowym w P., Banku Spółdzielczym "[...]", Narodowym Banku Polskim , [...] Banku S.A. w P., Urzędzie Skarbowym w P., gdzie również nie udało się uzyskać akt sprawy.

W tym stanie rzeczy, Prezydent Miasta P. w celu uzupełnienia materiału dowodowego wezwał na przesłuchanie w charakterze świadków osoby (bądź ich spadkobierców), które w tym samym czasie na podstawie tego samego zarządzenia zostały wywłaszczone na ten sam cel co rodzice skarżącej. W sprawie przesłuchano: D. R., J. R., W. G., Wg zeznań świadków odszkodowania za w wywłaszczenie były wypłacane. Nawet wg zeznań jednego ze świadków ojciec skarżącej W. R. otrzymał odszkodowanie (tak jak inni wywłaszczeni wg stałej ceny ustalanej za hektar) i kupił nowy sprzęt rolniczy, "wymienił ciągnik na polską trzydziestkę, kupił nową przyczepę rolniczą, rozrzutnik obornika, sadzarkę, snopowiązałkę". Organ przesłuchał też L. L., która była pracownikiem Urzędu Gminy w B. od [...] czerwca 1980 r. a także samą skarżącą M. Z. Oświadczyła ona, że o wywłaszczeniach dowiedziała się w latach 80-tych mając [...] lat oraz że od rodziców wie tylko tyle, że Państwo przejmowało ziemię. Strona oświadczyła ponadto, że nie wie czy rodzice dostali odszkodowanie, "zawsze mówili, że Państwo ich okradło" a także, że nie pytała, czy dostali odszkodowanie, była młoda nie interesowała się tym. Jak wynika z akt ojciec skarżącej zmarł w 1988 r. a matka w 2016 r. i przed śmiercią żadne z nich nie złożyło żadnego wniosku w przedmiotowej sprawie, dopiero bezpośrednio po śmierci matki w 2016r. wniosek o odszkodowanie złożyła ww. M. Z..

W konsekwencji podjętych czynności i zeznań świadków organ uznał, że nieodnalezienie akt sprawy wywłaszczeniowej i odszkodkowawczej, nie przesądza, że nie została wydana decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wziął przy tym pod uwagę zeznania świadków, którzy na podstawie tego samego zarządzenia nr [...] z dnia [...] lipca 1980 r. zostali wywłaszczeni i którzy zgodnie zeznali, że odszkodowania za ww. grunty były wypłacone. Podkreślił, że M.Z. w momencie wywłaszczenia miała [...] lat, i jak sama wyjaśniła nie wie czy rodzice otrzymali odszkodowanie. Zaznaczył przy tym, że małżonkowie R. mieli pełne prawo i możliwość ewentualnego upomnienia się o odszkodowanie, zwłaszcza, że ich sąsiedzi stosowne odszkodowania otrzymali. Powyższe w ocenie wojewody wskazuje, że rodzice skarżącej otrzymali stosowne świadczenia, tak jak inni wywłaszczeni.

W skardze na decyzję wojewody M. Z. (dalej jako skarżąca) wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, art. 153 w zw. z art. 193 ppsa oraz art. art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.)

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Szczegółowo opisana w poprzednich uzasadnieniach decyzji organów administracji i wyroków sądów administracyjnych, sprawa spornego wywłaszczenia z 1980r. prowadzona była 40 lat temu, w momencie składania wniosku przez stronę skarżącą minęło 36 lat. Jakkolwiek Prezydent Miasta P. nie uzyskał dowodu bezpośredniego, potwierdzającego ustalenie i wypłatę odszkodowania za w/w nieruchomość, to jednak z akt ostatecznie wynika, że odszkodowania za ww grunty były wypłacane.

Rację ma także wojewoda podnosząc, że zawarty w art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w przypadkach, kiedy odszkodowanie nie zostało ustalone także w sprawach, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak ustalenia organu prowadzą do wniosku, że w tej sprawie nie mamy sytuacji podpadającej pod ww. normę.

Okoliczność, że pomimo iż organ I instancji podjął wszelkie możliwe czynności, aby odnaleźć akta sprawy, czy dokumenty dotyczące ww wywłaszczenia oraz że dokumentów tych ostatecznie nie odnaleziono, nie oznacza że odszkodowania z tytułu spornego wywłaszczenia nie były wypłacane. Trzeba podkreślić, że nie znaleziono żadnych dokumentów (z uwagi na okresy archiwizacji) a więc także i tych dotyczących gruntów sąsiednich, a nie tylko tych dotyczących W. i H. i małż. R. Nie odnaleziono przy tym ani akt dotyczących wywłaszczenia ani akt odszkodowawczych. Nie budzi przy tym wątpliwości, że sąsiedzi poprzedników skarżącej odszkodowania otrzymali i nikt nie słyszał aby ktoś z wywłaszczonych został w tym zakresie pominięty. Sama skarżąca podnosiła, że nie wie czy rodzice otrzymali odszkodowanie i że nigdy o tym z nimi nie rozmawiała a także że żadne z nich nie składało za życia wniosku o odszkodowanie. W tej sytuacji decyzja wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nie narusza prawa.

Wymaga szczególnego podkreślenia, że Prezydent Miasta P. podjął ogromny wysiłek w celu załatwienia niniejszej sprawy. Postępowanie dowodowe przebiegało bez zarzutu. W realiach niniejszej sprawy to skarżąca powinna przynajmniej wykazać, że jej poprzednicy choćby jeden raz zwracali się do "Państwa" o odszkodowanie, lecz go nie otrzymali. Tymczasem w niniejszej sprawie ustalenia organu przeczą twierdzeniom skarżącej co do braku wypłat, a ona sama, jak zeznała, nie ma wiedzy ani na temat wywłaszczenia ani na temat odszkodowań za przejmowane w 1980r. masowo grunty pod budownictwo.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 129 ust. 5 ugn gdyż nie mamy do czynienia z uprzednią odmową wypłaty odszkodowania czy brakiem odszkodowania za znacjonalizowane nieruchomości. Przeciwnie, zeznania świadków wskazują na to, że odszkodowania za ww. grunty zostały wypłacone a roszczenia skarżącej pozostają całkowicie nieuzasadnione.

Oczywiście niezasadne pozostają w tej sprawie zarzuty co do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ przedstawił zebrany materiał dowodowy i rzeczowo poddał go ocenie. Wnioski z przeprowadzonej analizy nie budzą wątpliwości Sądu i nie mogą być uznane za przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Obszerne uzasadnienie, zwłaszcza decyzji organu I instancji, przedstawia szczegółowo wszystkie podjęte w sprawie czynności, organ I instancji dokonuje w nim analizy zebranego materiału dowodowego, przytacza wprost zeznania świadków i wyjaśnienia samej skarżącej i przeprowadza logiczną i spójną analizę całokształtu okoliczności sprawy. Stąd gołosłowny pozostaje zarzut co do naruszenia ww. przepisów procedury.

W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 153 ppsa w zw. z art. 193 ppsa. Wbrew zarzutom skargi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku zapadłym pod sygnaturą akt I OSK 2164/18 nie nakazał przyznać skarżącej odszkodowanie lecz uznał, że w sprawie naruszono przepisy dotyczące postępowania dowodowego. Przeprowadzone ponownie przez organ I instancji postępowanie wykluczyło, w ocenie Sądu, niedociągnięcia i wątpliwości, które mogły zaistnieć na pierwotnym etapie rozpoznawania sprawy. Szereg czynności, jakie zostały podjęte w tym postępowaniu, a zwłaszcza przesłuchanie świadków uczestniczących w pracach ww. wywłaszczenia czy bezpośrednio wywłaszczonych na tej samej podstawie w tym samym czasie, i będących sąsiadami rodziców skarżącej, daje podstawę do wykluczenia zasadności jakichkolwiek roszczeń w tym zakresie. Prezydent Miasta P. w pełni zastosował się do wytycznych NSA, zawartych w przywołanym wyżej wyroku z 2019r. , a akta sprawy i uzasadnienie decyzji I instancji jednoznacznie tego dowodzą.

Oczywiste jest przy tym, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza uchwały z dnia 22 lutego 2021 r. I OPS 1/20, LEX nr 3122840, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 233 ugn mają zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwrócił na to uwagę już poprzednio tut. Sąd administracyjny w wyroku z 24.11.2017r., rozpoznając negatywnie pierwszą skargę skarżącej w niniejszej sprawie. Jednak przepis ten ma zastosowanie do spraw, w których podmiot pozbawiony przez państwo prawa własności, nie otrzymał odszkodowania. Ustalenia organów administracji nie wskazują jednak na to, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z takim przypadkiem.

Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).