Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1655/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") utrzymał własne rozstrzygniecie z dnia [...] marca 2018r., którym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku J.D. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB" z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w sprawie nakazu rozbiórki - odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją z [...] kwietnia

2017 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB w [...]") nakazał J. D. (dalej: "inwestor") dokonać rozbiórki części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni 24 m2, położonego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] w terminie do 31 grudnia 2017 r. ze względu na brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zastrzegł, że rozbiórki należy dokonać w taki sposób, aby od narożnika ściany wschodniej strony południowej w odległości 1,35 m w głąb budynku 2,34 m rozebrać część zajmującą działkę nr ew. [...] w linii prostej po skosie, zostawiając część budynku jedynie na własnej działce nr ew. [....] Jednocześnie nakazano inwestorowi wykonanie ściany wschodniej pełnej oddzielenia przeciwpożarowego wyprowadzoną 30 cm ponad połać dachową przy granicy z działką nr [...], a także przedłożenie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego powyższe roboty w terminie do 30 marca 2018 r. Odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia złożył inwestor.

Po jego rozpatrzeniu [...] WINB decyzją z [...] czerwca 2017 r. uchylił rozstrzygnięcie PINB w [...]i nakazał inwestorowi dokonanie rozbiórki części budynku zaznaczając, że rozbiórki należy dokonać po uprzednim wytyczeniu lub wskazaniu przez uprawnionego geodetę faktycznego przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr ew. [...]. Dodatkowo nakazał przedłożyć w terminie do 30 marca 2019 r. 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego, a także oświadczenia potwierdzające wytyczenie bądź wskazanie przebiegu granicy działek nr ew. [...] oraz rozebranie omawianej części nieruchomości i wykonanie ściany przeciwpożarowej zgodnie ze sztuką budowlaną z zachowaniem warunków bezpieczeństwa.

Rozstrzygnięcie to stało się następnie przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który prawomocnym wyrokiem z 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 516/17 oddalił skargę inwestora.

Pismem z 22 lutego 2018 r. inwestor wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2017 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po jego rozpatrzeniu GINB postanowieniem z [...] marca 2018 r. odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na postawie art. 61a § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedną z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" jest wydany uprzednio wyrok sądu dotyczący decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Stosownie bowiem do art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy państwowe. Co więcej, GINB podkreślił, że w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, zostało wyrażone stanowisko, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wstępnie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowe czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy GINB wyjaśnił, że ze względu na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 516/17, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB. Zdaniem GINB w tym stanie rzeczy kontrola decyzji w trybie stwierdzenia nieważności jest niedopuszczalna, gdyż w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd jest zobligowany do stwierdzenia nieważności kontrolowanego rozstrzygnięcia, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. O braku wystąpienia takich przyczyn przesądził więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w powyższym wyroku. Ponadto organ podniósł, że inwestor nie przywołał okoliczności, które mogłyby znaleźć się poza zakresem kontroli sądowej w sprawie o sygn. II SA/Bk 516/17, stąd też brak jest podstaw do uchylenia kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. D. domagając się jego uchylenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. przez wadliwe przyjęcie, że organ nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 26 października 2017 r., oddalającym skargę, została uznana za zgodną z prawem, pomimo że postanowieniem z 2 maja 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Bk 516/17 Sąd przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, zaś postanowieniem z 6 czerwca 2018 r. Sąd uchylił postanowienie z dnia 5 grudnia 2017 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku z dnia 26 października 2017 r., a zatem orzeczenie to nie nosi już przymiotu prawomocności. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego rozwinął powyższy zarzut.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Następnie postanowieniem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1655/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 125 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 516/17.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1655/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2021r. sygn.akt II OSK 3068/18 oddalający skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 26 października 2017r. w sprawie sygn.akt II SA/Bk 516/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018r. utrzymujące w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2018r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2017 r., uchylającej decyzje PINB w [...] z dnia [...] kwietnia 2017r. i nakazującej inwestorowi dokonanie rozbiórki części budynku zaznaczając, że rozbiórki należy dokonać po uprzednim wytyczeniu lub wskazaniu przez uprawnionego geodetę faktycznego przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr ew. [...].

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61a § 1 kpa, który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 kpa jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych tj. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony.

Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie; konieczne jest zbadanie przez właściwy organ, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie, a to sprowadza się do oceny (na etapie wstępnym – przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i, czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a.

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli Sądu.

Zasadnicze znaczenie w sprawie w tej materii ma to, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017r., kwestionowana przez skarżącego, była poddana kontroli sądowoadministracyjnej.

I tak wyrokiem z dnia 26 października 2017r. w sprawie II SA/Bk 516/17 WSA w Białymstoku oddalił skargę J.D. na powyższe rozstrzygniecie.

Okoliczność ta prawidłowo została dostrzeżona i przywołana przez organ. Prawidłowo również została ona oceniona. Organ właściwie bowiem przyjął, iż stanowi ona przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Odnosząc się do tej kwestii należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi. Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tym samym należy przyjąć, że wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 października 2013 r. wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany (skarga kasacyjna od tego wyroku nie została wniesiona), organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14). Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4.07.2014 r. I OSK 2996/12, z 24.07.2014 r. I OSK 1552/13, z 6.03.2015 r. II OSK 1896/13). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania". Ponieważ, jak już wyżej podniesiono sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi przeto niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa przewidzianego w art.145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Punktem odniesienia tych ustaleń w czasie jest data wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądową. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, iż sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią zatem jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne więc byłoby stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2448/16).

Nie ulega wątpliwości, że postanowieniem WSA w Białymstoku stwierdził prawomocność wyroku z dnia 26 października 2017 r. z dniem 28 listopada 2017r., zaś postanowienie uchylające stwierdzenie prawomocności zapadło dopiero w dniu 6 czerwca 2018 r. Tak więc zarówno w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2017r. jak i obu postanowień Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018r. oraz [...] maja 2018r., wyrok z dnia 26 października 2017r. sygn.akt II SA/Bk 516/17 korzystał z waloru prawomocności.

Sąd w składzie orzekającym całkowicie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 października 2015r. II OSK 205/14, że ocena, jakie okoliczności były przedmiotem kontroli sądu w postępowaniu zakończonym oddaleniem skargi na decyzję, objętą następnie wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, wymaga uwzględnienia obowiązków ciążących na sądzie administracyjnym, określonych w art. 134 p.p.s.a. Sąd ten rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to obowiązek sądu zbadania legalności decyzji wedle stanu faktycznego i prawnego mającego w niej zastosowanie. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obliguje sąd do stwierdzenia nieważności kontrolowanego rozstrzygnięcia, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jest przesłanką nieważności wskazaną w punkcie 2 § 1 art. 156 k.p.a. i niezależnie od zarzutów skargi sąd administracyjny kwestię tę obejmuje badaniem. Zatem zakwestionowanie dokonania przez sąd kontroli w tym zakresie musiałoby oznaczać zakwestionowanie prawidłowości prawomocnego wyroku, do czego organ w trybie weryfikacji materiałów i informacji nie jest uprawniony (porównaj: wyrok NSA z dn. 3.06.2015 r., sygn. akt I OSK 1777/14, npubl.).

Jak wskazał WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 26 października 2017r. II SA/Bk 516/17 ustalony w toku prowadzonego postępowania - stan faktyczny sprawy - odpowiada stanowi określonemu w hipotezie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Kontrolowany budynek mieszkalny został wybudowany przez Skarżącego na podstawie pozwolenia z 1993r. udzielonego przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] na budowę budynku mieszkalnego na działce o nr geod. [...]ze ścianą szczytową budynku po granicy sąsiedniej działki nr [...]wykonanej jako ścianę pełną oddzielenia przeciwpożarowego o grubości 25 cm wyprowadzonej ponad 30 cm ponad dach, bez otworów okiennych. Tymczasem przedmiotowy budynek obiekt został wybudowany przez Skarżącego na dwóch działkach: o nr geod. [...]i częściowo na sąsiedniej działce o nr geod. [...], bez prawa do dysponowania tą nieruchomością i niezgodnie z projektem zagospodarowania działki. Nadto Sąd stwierdził, że w sprawie nie budzi też żadnych wątpliwości , że w wyniku wykonanych robót budowlanych doszło istotnego odstępstwa od zatwierdzonego wymienioną decyzją projektu w rozumieniu art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego w zakresie: charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji obiektu budowlanego. Projektowana długość budynku z 12,50 m została zwiększona do 12,76 m, szerokość z projektowanej 10,50 m na 11,29 m, wysokość z 10,70 m na 11,54 m. Narożnik ściany wschodniej budynku znajduje się w odległości zmiennej od 1,35 m od strony południowej do 2,62 m od strony północnej w głąb działki o nr geod. [...]. Zmianie uległa też konstrukcja dachu poprzez wykonanie od strony frontowej dwuspadowego zadaszenia nad tarasem. Zaprojektowaną ścianę pełną oddzielenia przeciwpożarowego od strony wschodniej Inwestor wykonał zaś z otworami okiennymi na poziomie przyziemia, parteru płyta balkonowa oraz oknem z drzwiami balkonowymi i płyta balkonowa oparta została na słupie wraz z dwoma okienkami poddasza. Zgodnie zaś z art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno- budowlanej. Pozwoleniem takim nie legitymuje się natomiast Skarżący.

Zdaniem Sądu, skoro budowa została już zrealizowana, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego, nałożenie na inwestora obowiązków w zakresie wykonania określonych czynności (szczegółowo opisanych w pkt 2 zaskarżonej decyzji) w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych (pkt 3 decyzji). Dodatkowo w niniejszej sprawie organ odwoławczy zasadnie uznał, że zachodziła także potrzeba nakazania inwestorowi wykonania robót stanowiących rozbiórkę części należącego do niego budynku mieszkalnego o pow. 24 m2.

Jednocześnie WSA w Białymstoku wskazał, że na etapie legalizacji samowoli budowlanej, jak i postępowania naprawczego nie ma możliwości udzielenia przez właściwy organ zgody na odstępstwo od przepisów. Podkreślił nadto, że kontrolowane postępowanie administracyjne trwa ponad 16 lat, w trakcie których skarżący mógł podjąć skuteczne działania prawne dla pozyskania prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zapobiegając w ten sposób orzeczonej rozbiórce.

Należy podkreślić, że wskazywane przez skarżącego okoliczności musiały być poddane kontroli orzekającego w sprawie WSA w Białymstoku bowiem odnoszą się o prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy i kontroli tych ustaleń dokonanych przez [...]WINB a w konsekwencji prawidłowości podstawy materialnoprawnej decyzji z [...] czerwca 2017r. Należy także wskazać, że ocena prawna dokonana przez WSA w Białymstoku został zaakceptowana Przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2021r. w sprawie II OSK 3068/18 oddalającym skargę kasacyjną J. D.od wyroku Sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić , iż skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia nie wskazał na takie okoliczności (mogące mieć znaczenie w kontekście art. 156 § 1 k.p.a.), które nie byłyby objęte badaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. W takiej zaś sytuacji nie było możliwe przystąpienie do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów i należało zareagować postanowieniem przewidzianym w ww. art. 61a § 1 k.p.a.

W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że GINB nie naruszył w swoich postanowieniach art. 61a § 1 k.p.a., gdyż prawidłowo ocenił znaczenie prawne ww. wyroku WSA w Białymstoku i znaczenie prawne tego orzeczenia.

Kierując się powyższym, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie w okolicznościach sprawy prawa nie narusza.

Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.