Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 32/97
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1997-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Ochrona dóbr kultury
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: Prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane powstaje na podstawie umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, mimo iż prawo to nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, jeżeli z treści umowy wynika, że jej przedmiot został wydany użytkownikowi wieczystemu, a właściciel gruntu jeszcze przed wydaniem pozwolenia na budowę wyraził zgodę na dysponowanie gruntem na cele budowlane.

TEZY

Prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane powstaje na podstawie umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, mimo iż prawo to nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, jeżeli z treści umowy wynika, że jej przedmiot został wydany użytkownikowi wieczystemu, a właściciel gruntu jeszcze przed wydaniem pozwolenia na budowę wyraził zgodę na dysponowanie gruntem na cele budowlane.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego (...) na decyzję Prezydenta Miasta (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 1996 r. IV SA 1328/96:

oddala rewizję nadzwyczajną.


UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Nie jest trafny zarzut rażącego naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.

Należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego niniejszą rewizją nadzwyczajną wyroku, że wobec braku ujawnienia w księdze wieczystej umowy wieczystego użytkowania umowa ta nie wywołała skutków prawnych w zakresie uprawnień rzeczowych inwestora do gruntu, to jednak zgodnie z przepisem art. 3 pkt 11 tej ustawy prawo do dysponowania terenem nie ogranicza się wyłącznie do uprawnień rzeczowych do gruntu objętego wnioskiem o pozwolenia na budowę. Z treści tych przepisów wynika bowiem, że prawo do dysponowania terenem na cele budowlane to nie tylko tytuł prawny inwestora do władania nieruchomością wywodzący się z prawa rzeczowego, ale również prawo do władania nieruchomością wynikające ze stosunku zobowiązaniowego. Z postanowień umowy notarialnej z dnia 19 stycznia 1996 r., w szczególności zaś z par. 4 tej umowy, zgodnie z którym nastąpiło wydanie przedmiotu umowy oraz z pism odnoszących się do zgody na zbliżenie inwestycji do granic działki (...) wynika, że już na etapie postępowania o pozwolenie na budowę właściciel gruntu zezwolił Spółdzielni na dysponowanie działką nr 7/3 na cele budowlane. Należy zatem przyjąć, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powstaje na podstawie umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste mimo że prawo to nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, jeżeli z treści tej umowy wynika, że przedmiot umowy został wydany użytkownikowi wieczystemu a właściciel gruntu jeszcze przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę wyraził zgodę na dysponowanie gruntem na cele budowlane.

W związku z powyższym nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 19 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, zgodnie z którym oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu do księgi wieczystej. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził bowiem, że mimo braku wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter konstytutywny, nastąpiło oddanie spornego gruntu w użytkowanie wieczystego i przeniesienie tego prawa na Spółdzielnię. Przeciwnie, uwzględniając treść tego przepisu Sąd uznał, że umowa użytkowania wieczystego nie wywołała powyższych skutków prawnorzeczowych, co uzasadnia wniosek, że powyższy zarzut jest nieusprawiedliwiony. Zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 156 par. 1 pkt 4 w związku z art. 28 Kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo przyjął, że posiadacz działki ani jego następca prawny w czasie prowadzenia postępowania o pozwolenie na budowę i w dacie wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę nie mieli tytułu prawnego do gruntu obejmującego teren sąsiadujący z terenem planowanej inwestycji, nie byli też prawnymi właścicielami znajdującego się na działce budynku, stanowiącego część składową gruntu. Za pozbawiony podstaw należy zatem ocenić zarzut, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./. Przepis ten stanowiący, że bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać, rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian /ust. 1/; przemieszczać zabytków nieruchomych z naruszeniem skomponowanego lub ustalonego tradycją układu terenowego ani też przenosić lub wynosić zabytków ruchomych z naruszeniem skomponowanych lub ustalonych tradycją wnętrz budownictwa świeckiego i sakralnego /ust. 2/ nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, która dotyczy udzielenia pozwolenia na wzniesienie budynku mieszkalnego. Z tego względu nie jest zasadne powoływanie się przez wnoszącego rewizję nadzwyczajną na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1996 r. III ARN 68/95 /OSNAPiUS 1996 nr 17 poz. 247/, w którym stwierdzono, że: "Rozstrzygnięcie sprawy o zezwolenie na wykonanie robót budowlanych w obiekcie zabytkowym lub na terenie obiektu objętego ochroną zabytków może być podjęte po wydaniu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków zezwolenia na dokonywanie czynności, wymienionych w art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./, w odrębnym postępowaniu w formie decyzji, z wyłączeniem trybu przewidzianego w art. 106 Kpa. Należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego niniejszą rewizją nadzwyczajną wyroku, że opinia wojewódzkiego konserwatora zabytków wyrażona w formie postanowienia z dnia 11 marca 1996 r., w którym uzgodniono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu zgodnie z wymaganiami art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415 ze zm./ "akceptując zamierzenie rozbudowy domu mieszkalnego (...) z zastrzeżeniem przewidzianych w postanowieniu warunków, jest wystarczająca do przyjęcia, iż pozwolenie na budowę nie zostało wydane z naruszeniem art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego. Trafnie bowiem wskazał Sąd, że skoro decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu została wydana po uzyskaniu stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków na podstawie art. 40 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415 ze zm./, to brak jest podstaw do przyjęcia, że wojewódzki konserwator zabytków powinien ponownie zająć stanowisko w tej kwestii w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę na podstawie art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.