Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 156/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art.8,35,36
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z., A. C., W. G., A. Z., J. F., S. P. i M. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 1947 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , ozn. hip. nr [...] , dz. [...] , w części stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 1947 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , ozn. hip. nr [...] , dz. [...] , stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] , objętej decyzją Prezydenta [...] z [...] października 2018 r. nr [...] ; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. Z., A. C., W. G., A. Z., J. F., S. P. i M. R. sumę pieniężną w wysokości po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. Z., A. C., W. G., A. Z., J. F., S. P. i M. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. Z., A. C., W. K., A. Z., J. F., S. P. oraz M. R. pismem z 18 października 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 1947 r. o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) nieruchomości położnej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] dz. [...].

Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi [...] maksymalnie miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.) oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował, że decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] odmówiono M. Z., A. C., W. K., A. Z., J. F., S. P. oraz M. R. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, który stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], KW nr [...]. Jednocześnie organ wskazał, że obecnie jest prowadzone postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do pozostałej części gruntu ww. nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 171/19 stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1), umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania ww. wniosku (pkt 2), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3) oraz zasądził koszty postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie ww. decyzją z [...] października 2018 r. Prezydent [...] odmówił skarżącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanej wyżej nieruchomości, który stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], to sprawa została załatwiona i zachodzą podstawy do umorzenia postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.

Sąd uznał ponadto, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd podkreślił, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa, czyli stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca mając na uwadze charakter sprawy oraz przebieg postępowania do daty wydania decyzji.

Sąd nie uwzględnił także wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił, podkreślając, że suma pieniężna ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi, bowiem organ załatwił sprawę wydając decyzję merytoryczną.

W skardze kasacyjnej na powyższy wyrok M.Z., A.C., W. K., A. Z., J. F., S. P., M. R. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. z zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 i § 2 kpa - przez niedostateczną i niewłaściwą kontrolę sposobu prowadzenia przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie wniosku z 27 sierpnia 1947 r. o przyznanie prawa własności czasowej, poprzez błędne ustalenie, że wniosek został przez organ rozpoznany w całości, podczas gdy rozpoznano wniosek wyłącznie w niewielkiej części, nie dokonano analizy czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania oraz ich terminowości oraz zasadności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem, że przewlekłość organu w prowadzeniu w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego miała miejsce bez rażącego naruszania prawa oraz skutkowało oddaleniem wniosku o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej;

2. art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. - poprzez niewłaściwą kontrolę sposobu prowadzenia przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie wniosku z 27 sierpnia 1947 r. i uznaniu, że wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania, tj. postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na załatwienie sprawy przez organ, podczas gdy organ do chwili obecnej sprawy ostatecznie nie załatwił, gdyż prowadzone jest postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 1947 r. co do części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² oraz co do części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż powinno dojść do wyznaczenia Prezydentowi [...] maksymalnie miesięcznego terminu do wydania orzeczenia rozpoznającego wniosek z 27 sierpnia 1947 r. w pozostałej części w określonym czasie po dacie zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem;

3. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. i art. 149 § 2 P.p.s.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną oraz prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji poprzez:

a) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że powodowie wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...], podczas gdy powodowie wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...], co w konsekwencji powoduje, że nie sposób dokonać kontroli w trybie instancyjnym czy Sąd pierwszej instancji orzekał również o bezczynności Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego lecz uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania pochłania bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku dekretowego, czy też nie orzekł o bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku dekretowego,

b) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że sprawa w której wniesiono skargę na bezczynności i przewlekłość Prezydenta [...] została w całości załatwiona ze względu na wydanie decyzji Prezydent [...] z [...] października 2018 r. nr [...] odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], dz. [...], który stanowi części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], podczas gdy wniosek pozostaje nierozpoznany w części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² oraz części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m²,

c) brak jakiejkolwiek analizy przebiegu postępowania w przedmiocie rozpoznania przez Prezydenta [...] wniosku z 27 sierpnia 1947 r., w tym brak ustalenia od kiedy toczy się postępowanie w wyniku stwierdzenia nieważności poprzedniej decyzji, brak wskazania czynności podejmowanych przez organ, ich zasadności oraz terminowości; brak wyciągnięcia skutków prawnych związanych z wyznaczeniem dodatkowego terminu załatwienia sprawy oraz jego przekroczeniem również dla stwierdzenia bezczynności Prezydenta [...],

d) brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie WSA uznał, że sprawa została przez organ załatwiona w związku z wydaniem decyzji z [...] października 2018 r., na podstawie której rozpoznano wniosek z 27 sierpnia 1947 r. wyłącznie w części, zaś Prezydent [...] w piśmie do WSA z 11 kwietnia 2019 r. wyraźnie wskazał, że w dalszym ciągu toczy się postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego w pozostałym zakresie, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd pierwszej instancji nie poddał wszechstronnej kontroli działań organu i nie zbadał kompleksowo sprawy, a w skutek tego nie zastosował odpowiednich środków nadzorczych, tj. przepisów art. 149 § 1a i § 2 P.p.s.a., w związku ze stwierdzonym przewlekłym prowadzeniem postępowania,

4. art. 149 § 1b P.p.s.a. - poprzez brak stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zważywszy, że organ naruszył szereg przepisów proceduralnych, tj. art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 § 1 i § 2 kpa, art. 12 § 1 i § 2 kpa, art. 35 § 1, § 2 i § 3 kpa, jak również biorąc pod uwagę, że skarżący nie tylko nie przyczynili się do powstania przewlekłości oraz bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku dekretowego, ale kierowali do organu pisma, w których wskazywali właściwy sposób postępowania i podstawy prawne żądań, przypominali o konieczności rozpoznania wniosku dekretowego, doprowadzili do skompletowania całości materiału dowodowego na podstawie, którego Prezydent [...] mógł i był zobowiązany wydać decyzję przed datą wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, tj. 31 października 2016 r., na podstawie wyłącznie art. 7 dekretu, nie zaś na podstawie nowych uregulowań prawnych wynikających z art. 214a) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

5. art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z. art. 154 § 6 P.p.s.a.- przez nieprzyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., z uwagi na stwierdzenie, że suma pieniężna ma charakter kompensacyjny i prewencyjny w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej "sankcji" organ sprawy nadal nie załatwi, gdyż jak wynika z akt sprawy organ załatwił sprawę wydając decyzje merytoryczną, podczas gdy z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] od dnia 19 lutego 2016 r., pomimo wyznaczeniu dodatkowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 października 2016 r., oraz zgromadzenia pełnej dokumentacji umożliwiającej wydanie rozstrzygnięcia oczekiwał na wejście w życie nowych przesłanek rozpoznania wniosku dekretowego wynikających z art. 214a) u.g.n. z dniem 17 października 2016 r., a obecnie nadal nie rozpoznaje wniosku, a nawet nie zleca sporządzenia opinii biegłych, które uznaje za zasadne dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 214a) u.g.n., a nadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Prezydent [...] naruszył szereg przepisów postępowania administracyjnego, nie reagował w sposób właściwy na pisma skarżących wzywające do rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego, czym wyrządził skarżącym znaczną szkodę i krzywdę oraz podważył zaufanie skarżących do organów publicznych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 3185/19 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku NSA podkreślił, że wniesionej skardze WSA nadał formalnie bieg, czego następstwem było wydanie zaskarżonego wyroku, tym niemniej stopień wadliwości tego wyroku dowodzi, że w tym przypadku kontrola działalności administracji publicznej praktycznie nie została przez Sąd Wojewódzki dokonana a przez to okazała się jedynie pozorna. O powyższym świadczy już samo niedokładne określenie w zaskarżonym wyroku przedmiotu skargi. W skardze tej strony zarzuciły bowiem Prezydentowi [...] bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 27 sierpnia 1947 r. , tymczasem Sąd Wojewódzki wydał wyrok jedynie w sprawie przewlekłości wyżej opisanego postępowania, niewyjaśniając przyczyn takiego stanu rzeczy.

NSA wskazał ponadto, że strony w skardze wnosiły o wyznaczenie Prezydentowi [...] maksymalnie miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek i przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. Zatem obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było dokonanie analizy przebiegu przedmiotowego postępowania administracyjnego i dopiero w następstwie takiej analizy odniesienie się do powyższych żądań. Tymczasem WSA wyjaśnił jedynie na czym - co do zasady – polega przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ z rażącym naruszeniem prawa, ograniczając się tylko do wypowiedzi, że jego zdaniem "w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca mając na uwadze charakter sprawy oraz przebieg postępowania do daty wydania decyzji".

Zdaniem NSA wadliwie też WSA potraktował wniosek dotyczący przyznania stronom sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. Decyzją z [...] października 2018 r. Prezydent [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], a zatem nadal jest prowadzone postępowanie w przedmiocie rozpoznania pozostałej części wniosku. Orzeczona zaskarżonym wyrokiem odmowa przyznania stronom sumy pieniężnej traci swoje uzasadnienie. Nie można bowiem twierdzić, że organ sprawę załatwił wydając decyzje merytoryczną.

NSA zaznaczył ponadto, że w zaistniałym stanie faktycznym brak było podstaw do umarzania postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., to jest z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Postępowanie administracyjne nie zostało bowiem w całości zakończone.

W piśmie procesowym z 28 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżących rozszerzył wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, wnosząc o przyznanie na rzecz każdego ze skarżących kwoty 10.000 zł oraz podtrzymał stanowisko, twierdzenia i dowody zwarte w skardze kasacyjnej i w piśmie z 8 kwietnia 2020 r. Wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z 3 pism z 2 lipca 2020 r. wystosowanych przez Urząd [...] do Wydziału Architektury Politechniki [...], Archiwum Państwowego oraz do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).

W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

Zgodnie zaś z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając ponownie sprawę, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 4 czerwca 2020 r., Sąd uznał, że skarga jest zasadna, Prezydent [...] nie wywiązał się bowiem z obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa.

Podkreślić należy, że instytucja skargi na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący w złożonej skardze zarzucili Prezydentowi [...] bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 1947 r. złożonego przez L. C. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu położonego [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], dz. [...].

Zauważyć trzeba, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] października 1954 r. nr [...], utrzymanym w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1954 r. nr [...], odmówiło dawnej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do ww. nieruchomości [...].

Rozstrzygnięcia te były następnie przedmiotem oceny organów nadzoru oraz sądów administracyjnych i na skutek wydanych decyzji nadzorczych zostały one wyeliminowane z obrotu prawnego. Jak wynika z analizy akt Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 396/13 oddalił skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2012 r. nr [...], na mocy której stwierdzono nieważność ww. rozstrzygnięć dekretowych. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została zaś oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 754/14.

Oceniając zasadność złożonej skargi Sąd miał więc na uwadze stan sprawy po wydaniu ww. wyroku NSA z dnia 22 grudnia 2015 r. Nie ulega wątpliwości, że na skutek tego wyroku zaistniała konieczność ponownego rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 1947 r. o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do opisanej wyżej nieruchomości, położonej w [...] ul. [...] hip. nr [...] dz. [...].

Jak wskazano wyżej w złożonej skardze skarżący zarzucili Prezydentowi [...] bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie rozpoznania ww. wniosku dekretowego z 27 sierpnia 1947 r. Dokonując analizy zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi bezczynność organu. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie ma miejsce powadzenie przez organ postępowania w sposób przewlekły.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w przypadku braku jakiejkolwiek aktywności organu w danej sprawie. Przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy natomiast rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania sąd administracyjny bada natomiast, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia.

Z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika, że po wydaniu przez NSA wyroku z 22 grudnia 2015 r. Prezydent [...] podejmował czynności mające na celu wydanie rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji celem zgromadzenia koniecznego materiału dowodowego. Pisma zawierające prośbę o nadesłanie stosownych informacji i dokumentów wystosowane zostały w maju 2016 r. (pisma z 13 maja 2016 r. skierowane do Biura Geodezji i Katastru oraz do Archiwum Państwowego, z 20 maja 2016 r. do ZGN w Dzielnicy [...] oraz do Ministerstwa Finansów, z 31 maja 2016 r. do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum), w czerwcu 2016 r. (pismo z 9 czerwca 2016 r. skierowane do Biura Stołecznego Konserwatora, z 23 czerwca 2016 r. do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków), w lipcu 2016 r. (pismo z 4 i 7 lipca 2016 r. do Archiwum Państwowego), a także w sierpniu 2016 r. (pismo z 3 sierpnia 2016 r. skierowane do Ministra Finansów). Stosowne działania podejmowane były również w październiku 2017 r. i 2018 r. (pismo z 18 października 2017 r. skierowane do Ministerstwa Finansów oraz zawiadomienie z dnia 3 października 2018 r.). Następnie jak wynika z akt sprawy [...] października 2018 r. wydana została decyzja nr [...] odmawiająca ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości, który stanowi części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wniosek w części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. 1283 m² oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², pozostaje zaś nierozpoznany. Stosowne czynności mające na celu jego rozpoznania podjęte następnie zostały – jak wynika z załączonych do pisma skarżących z 28 lipca 2020 r. dokumentów – w lipcu 2020 r.

Powyższe okoliczności - zdaniem Sądu – świadczą, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest uzasadniona. Prezydent [...] wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa, nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Pomiędzy kolejnymi działaniami zachodziły wielomiesięczne przerwy. Nie można zatem przyjąć, że organ na bieżąco interesował się sprawą.

W tej sytuacji - mając na uwadze ww. decyzję z [...] października 2018 r. - Sąd uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku dekretowego w części dotyczącej nieruchomości nieobjętej przedmiotową decyzją, tj. w części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² oraz części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], objętej decyzją z [...] października 2018 r. stało się natomiast bezprzedmiotowe. Wydanie tej decyzji wyłącza bowiem możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu we wskazanej części. W sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie.

Jednocześnie Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się w istocie od wielu lat, Prezydent [...] nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. Istotne przy tym jest, że w chwili wydania decyzji z [...] października 2018 r. w sprawie zgromadzony już był materiał dowodowy umożliwiający rozpoznanie wniosku dekretowego we wskazanej wyżej części. Czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do rozpoznania wniosku w części nieobjętej ww. decyzją podjęte zaś zostały dopiero w lipca 2020 r.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., w wysokości po 500 zł na rzecz każdego z nich. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że postępowanie toczy się od wielu lat i trudno uznać, że w toku postępowania organ respektował zasadę szybkości postępowania. W ocenie Sądu zasadne jest przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 500 zł jako zadośćuczynienia za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego.

Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że mimo, iż z przekroczeniem terminu to organ podejmował jednak działania mające na celu rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia. Istotne też jest, że wniosek dekretowy w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] został rozpoznany ww. decyzją z [...] października 2018 r. Zdaniem Sądu suma pieniężna w wysokości po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z oczekiwaniem na rozpoznanie sprawy. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w piśmie z 28 lipca 2020 r. było żądaniem zbyt wygórowanym. Zwłaszcza, że skarga złożona została przez 7 skarżących, a więc łącznie przyznana na ich rzecz suma pieniężna stanowi kwotę 3500 zl. Ponadto – jak wyżej wskazano –wniosek dekretowy został częściowo rozpoznany. Zaznaczyć również trzeba, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi zaś uprawnienie sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1, § 1a i art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz art. 161§ 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.