Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1438/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 18 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 roku sprawy ze skargi K. O. na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1438/08

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych uchylono w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych z dnia [...], nr [...] oraz:

1) umorzono postępowanie w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne za wymienione miesiące lat: 2001, 2002 i 2004 w części finansowanej przez ubezpieczonych, w kwocie 541,08 zł plus odsetki za zwłokę,

2) odmówiono K. O. umorzenia należności w części finansowanej przez wnioskodawczynię jako płatnika za wymienione miesiące lat 2001-2005, z tytułu składek na:

1/ ubezpieczenia społeczne – w kwocie 13.056,20 zł. plus odsetki za zwłokę,

2/ ubezpieczenie zdrowotne – kwocie 3.382,16 zł plus odsetki za zwłokę,

3/ składek na Fundusz Pracy i FGŚP – w kwocie 905,86 zł. plus odsetki

oraz z tytułu kosztów upomnień – w kwocie 26.40 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 24 lutego 2005 r. wpłynął wniosek K. O. o umorzenie zadłużenia wobec ZUS z tytułu nie opłaconych składek. Prośbę swoją strona umotywowała trudną sytuacją materialną rodziny. Podała, że od maja 2001 r. prowadzi Biuro Nieruchomości, ale z uwagi na ponoszone straty zdecydowała się zlikwidować działalność gospodarczą z dniem 1 kwietnia 2005 r. Powiadomiła, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, który mogłaby sprzedać, a z uzyskanych środków finansowych uregulować zaległe składki na ubezpieczenie społeczne. Podniosła, że ma na swoim utrzymaniu 7-letniego syna, na rzecz którego otrzymuje zasiłek rodzinny, zaś jej były mąż nie pracuje i nie łoży na utrzymania dziecka. Stwierdziła, że w prowadzonym przeciwko niej postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Do wniosku załączyła pismo Komornika Sądowego Rewiru VI przy Sądzie Rejonowym dla Ł. z dnia 11 lutego 2005 r., informujące o stanie egzekucji alimentów, prowadzonej przeciwko K. O.

W dniu 12 kwietnia 2005 r. strona złożyła kolejne pismo, w którym ponownie zwróciła się z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformowała m. in., że od 31 marca 2005 r. zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą z powodu złej kondycji firmy.

W dniu 11 maja 2005 r. organ sporządził kwestionariusz o możliwościach płatniczych strony, z którego wynika m.in., że jest ona rozwiedziona; ma na utrzymaniu jedno dziecko w wieku 7 lat; nie pracuje; nie jest jeszcze zarejestrowana w Urzędzie Pracy; otrzymuje zasiłek w kwocie 170,00 zł. z tytułu samotnego wychowywania dziecka; jedyne zaległości jakie posiada to wobec Banku A.; mieszka z rodzicami; sprzęt znajdujący się w mieszkaniu jest własnością rodziców; nie posiada ruchomości i nieruchomości, konta bankowego, ani żadnych papierów wartościowych.

Z załączonego pisma Banku A z dnia 6 grudnia 2004 r., wynika, że na dzień sporządzenia wypowiedzenia umowy o prowadzenie rachunku, zaległe należności na rzecz Banku wynosiły 900,71 zł.

Decyzją z dnia [...], nr [...] ZUS odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek, co zostało utrzymane w mocy decyzją Prezesa ZUS w dniu [...]., nr [...].

W wyniku skargi wniesionej przez stronę, wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, z powodu wydania jej przez niewłaściwy organ.

W dniu 16 listopada 2006 r. ZUS zwrócił się do strony o poinformowanie, czy od czasu wniesienia wniosku jej sytuacja rodzinna i finansowa uległa zmianie.

Pismem z dnia 23 listopada 2006 r. strona oświadczyła, że jej sytuacja finansowa i rodzinna nie uległa zmianie. Od 7 sierpnia 2006 r. do 6 stycznia 2007 r. odbywa przygotowanie zawodowe i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 470,00 zł. miesięcznie, jednak pracodawca powiadomił ją, że nie zostanie u niego zatrudniona. Zatem nadal będzie musiała poszukiwać pracy. Nadal również nie posiada środków na spłatę zadłużenia.

W dniu [...] Prezes ZUS wydał kolejną decyzję nr [...], która została uchylona wyrokiem WSA w W. z dnia [...], sygn. akt [...]. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została podpisana w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę co decyzja wydana w dniu [...], a zatem przez pracownika podlegającego wyłączeniu.

Rozpoznając ponownie sprawę, pismem z dnia 28 marca 2008 r. Prezes ZUS zwrócił się do strony o doręczenie dokumentów potwierdzających aktualną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną.

15 kwietnia 2008 r. strona wyjaśniła, że ma na utrzymaniu jedną osobę - dziecko w wieku 10 lat, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, za okres od 19 marca 2008 r. do 18 września 2008 r. będzie otrzymywać stypendium z tytułu przygotowania do zawodu w wysokości około 650,00 zł. miesięcznie, otrzymuje zaliczkę alimentacyjną z MOPS w wysokości 300,00 zł. miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 64,00 zł. miesięcznie, nie pobiera świadczenia rentowego, ani emerytalnego, nadal posiada te same zaległości, które wskazała w kwestionariuszu spisanym w 2005 r., zamieszkuje w mieszkaniu rodziców.

Uchylając decyzję ZUS z dnia [...], Prezes ZUS stwierdził, że nieprawidłowo uwzględniała ona zaległości z tytułu składek w części finansowanej przez

ubezpieczonych, zaś przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." nie przewidują możliwości umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych (art. 30 ustawy). Wobec powyższego postępowanie wszczęte wnioskiem z o umorzenie zadłużenia w tej części uznał za bezprzedmiotowe.

Organ wyjaśnił, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części jeśli są całkowicie nieściągalne. Natomiast całkowita nieściągalność zachodzi w sytuacjach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 z 2003 r.), powoływanym dalej jako "rozporządzenie", określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Na podstawie powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Prezes stwierdził, że w rozpoznawanym przypadku nie ma podstaw do umorzenia należności. Jest to instytucja o charakterze wyjątkowym i nawet stwierdzenie, że zachodzi całkowita nieściągalność należności nie nakłada na organ obowiązku umorzenia zaległości. Organ wyliczył dochody strony i stwierdził, że wprawdzie nie są wysokie, nie oznacza to jednak stanu całkowitej nieściągalności.

Polemizując ze stanowiskiem strony, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, organ wyjaśnił, że w kwietniu Oddział ZUS skierował zaległości do przymusowego dochodzenia za pośrednictwem Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. i całkowita nieściągalność nie została stwierdzona.

W ocenie Prezesa ZUS w sytuacji strony nie zachodzą również przesłanki dające podstawę do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Po zaprzestaniu działalności gospodarczej strona przez pewien okres pozostawała bez zatrudnienia, ale obecnie otrzymuje stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego w miejscu pracy w wysokości około 650,00 zł. miesięcznie, które ma przyznane do 18 września 2008 r. Ponadto otrzymuje zaliczkę alimentacyjną z MOPS w kwocie 300,00 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 64,00 zł miesięcznie. Zamieszkuje wspólnie z 10-letnim synem i rodzicami w ich mieszkaniu. Strona nie załączyła dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez siebie wydatków miesięcznych, np. na utrzymanie mieszkania. W związku z tym nie można stwierdzić, czy jest zobowiązana do dokonywania stałych opłat. Przeciwnie, z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z dnia 20 listopada 2006 r. wynika, że do wnoszenia opłat czynszowych są zobowiązani rodzice strony – C. i M. M.

Z przedłożonych dokumentów nie wynika również, aby strona miała przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy, albo z powodu sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie mogła osiągać dochodów niezbędnych do opłacenia zaległości. W związku z tym jest możliwe, że w przyszłości zostanie zatrudniona na stałe i będzie osiągać dochody, z których spłaci zadłużenie. Aktualnie zobowiązana odbywa przygotowanie zawodowe, jest więc szansa, że po jego zakończeniu podejmie stałą pracę.

Organ podkreślił, że inne zadłużenia strony, np. wobec Banku A, czy osób fizycznych, również nie dają podstawy do umorzenia zaległości wobec ZUS. Dotyczy to także bezskuteczności egzekucji alimentów od byłego męża.

Organ poinformował, że jeśli strona nie ma możliwości uregulowania zadłużenia jednorazowo, może wystąpić z wnioskiem o rozłożenie należności na raty.

Na decyzję ostateczną K. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., wnosząc o jej o zmianę i umorzenie należnych składek lub uchylenie decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 28 ust 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s., w zw. z rozporządzeniem, poprzez odmowę umorzenia należności z tytułu składek, pomimo zaistnienia okoliczności faktycznych przemawiających za ich umorzeniem..

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że stanowisko organu nie jest słuszne i narusza obowiązujące normy prawne. W ocenie skarżącej wykazała ona, że bardzo ciężka sytuacja materialna i rodzinna nie pozwala jej na opłacenie zaległych składek jak również nie pozwoli na ich opłacenie w przyszłości. Wobec pogłębiającej się złej sytuacji firmy skarżąca zdecydowała się zakończyć działalność gospodarczą z dniem 1 kwietnia 2005 roku. Utraciła tym samym jedyne źródło utrzymania. Zmuszona jest samodzielnie utrzymywać 10-letniego syna. Co prawda ma zasądzone alimenty w wysokości 300 zł. miesięcznie, jednakże egzekucja przeciwko byłemu mężowi okazała się bezskuteczna. Na skarżącą spadł więc cały ciężar wychowania i utrzymania dziecka.

Obecnie skarżąca nie pracuje, co prawda korzystała ze skierowania Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. na przygotowanie do zawodu i otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenie 470 zł., jednakże od 6 stycznia 2007 r. jest zarejestrowana w PUP jako bezrobotna poszukująca pracy. Wprawdzie ponownie została skierowana na przygotowanie do zawodu na okres od 19 marca do 18 września 2008 r., jednakże z informacji uzyskanej od pracodawcy już wie że nie może liczyć w tym przedsiębiorstwie na stałe zatrudnienie.

Skarżąca podkreśliła, że mieszka u rodziców, którzy żądają od niej 1/3 kosztów utrzymania mieszkania. Ponadto w chwili obecnej zmieniła się również sytuacja mieszkaniowa skarżącej, gdyż ze względu na zaległości w rodzinie, jej rodzice musieli sprzedać mieszkanie, co oznacza, że skarżąca zmuszona jest znaleźć sobie jakieś lokum aby mogła godnie żyć wraz z dzieckiem. W związku z tym spłata należności na rzecz ZUS spowodowałaby jej kompletny kryzys życiowy. Skarżąca otrzymuje 300 zł. z tytułu zaliczki alimentacyjnej oraz zasiłek rodzinny w wysokości 54 zł. Rodzice skarżącej są ludźmi schorowanymi; matka posiada status bezrobotnej, ojciec zarejestrował działalność gospodarczą, ale zmuszony będzie ją zamknąć ze względu na bardzo nikłe dochody.

Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Ponadto nadal jest zadłużona: wobec Banku A. z tytułu prowizji w wysokości na około 2000 zł., w Telekomunikacji Polskiej S.A. na kwotę 711 zł + odsetki, u osób prywatnych na kwotę 3.000 zł.

Obecna sytuacja bardzo stresuje skarżącą, co powoduje pogłębiającą się depresję. Umorzenie należności ZUS doprowadziłoby do odzyskania przez nią równowagi psychicznej, tak potrzebnej w zwalczaniu problemów bieżącego życia.

Skarżąca podniosła, że w jej przypadku występuje całkowita nieściągalność, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s., co potwierdził Komornik Skarbowy w protokole z dnia 16 listopada 2006 r. A nawet gdyby postępowanie egzekucyjne nie zostało dotychczas zakończone, to również zasadnym byłoby umorzenie zaległych składek, z uwagi na trudną sytuację rodzinną skarżącej i brak majątku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Należności z tytułu składek zasadniczo mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.).

Zgodnie z ust. 3 art. 28 całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust 3a).

Warunkiem niezbędnym (ale nie wystarczającym) jest zaistnienie okoliczności wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Okoliczności wymienione w tym przepisie nie mają charakteru katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Nie muszą występować łącznie i dają możliwość organowi uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego.

Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma zakres nieco ograniczony. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

Jak wynika z pisma Naczelnika II Urzędu Skarbowego Ł. z 16 listopada 2006 r., załączonego do skargi, egzekucja prowadzona wobec skarżącej okazała się bezskuteczna z powodu braku składników majątkowych. W związku z tym organ egzekucyjny zwrócił tytuły wykonawcze do aktualizacji. Wbrew ocenie Prezesa ZUS, pismo to świadczy o całkowitej nieściągalności w tym okresie, na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., chociaż istotnie nie wynika z niego, aby egzekucja została zakończona postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Pismo to jednak było znane organowi, co jednoznacznie wynika z treści decyzji i zostało wzięte pod rozwagę przy wypracowaniu zajętego stanowiska. Podkreślić należy również, że spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności nie powoduje automatycznie obowiązku umorzenia należności przez organ. Ponadto pismo organu egzekucyjnego dotyczy stanu na dzień 16 listopada 2006 r.

Odnosząc się natomiast do przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należy stwierdzić, że przepis ten wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Przepisy nie wyjaśniają co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o którym stanowi pkt 1, jednakże dokonując wykładni gramatycznej należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie.

W niniejszym przypadku zobowiązana otrzymuje pewien stały dochód, wskazany kwotowo w zaskarżonej decyzji, przeznaczony również na utrzymanie dziecka. Wprawdzie podjęcie spłaty zaległej należności pogorszy jej sytuację (co jest niewątpliwe), nie daje to jednak wystarczającej podstawy aby dług umorzyć. Organ nie przeczy, że sprostanie obciążeniu skarżącej wymaga znacznego wysiłku, jednakże na obecnym etapie postępowania ocenił, że jest to możliwe do udźwignięcia.

W skardze skarżąca wskazuje na konieczność sprzedania mieszkania rodziców, w którym mieszka (lub mieszkała). Nie jest jednak wiadome, czy sytuacja ta już nastąpiła, czy też ma nastąpić w przyszłości. W każdym razie z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżąca powiadamiała o tym fakcie organ, stąd też nie można mu zarzucić, że się do niego nie ustosunkował. Również na etapie skargi skarżąca podaje informację o ponoszeniu kosztów utrzymania mieszkania rodziców, czego nie wykazała także w postępowaniu administracyjnym, umożliwiając organowi dokonanie oceny tych okoliczności.

Jedną z przesłanek do umorzenia zaległości, określoną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ prawidłowo ocenił, że z niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżąca była postawiona w takiej sytuacji. Skarżąca nie wykazała również, aby poniosła stratę materialną w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które spowodowały, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Skarżąca aktywnie korzysta z różnych form poszukiwania pracy, co organ wykazał i przeanalizował, należy więc oczekiwać, że któraś z kolejnych prób zakończy się pozytywnie.

W tej sytuacji dokonując ogólnej oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanej oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego.

Za trafne należy uznać stanowisko organu, dotyczące umorzenia postępowania w zakresie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Oznacza to, że ani przepis art. 28 u.s.u.s., określający przypadki, w których Zakładowi wolno umorzyć takie należności, ani przepisy rozporządzenia - nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej. Jeżeli zatem wniosek o umorzenie obejmuje wyłącznie składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest jedynie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s. W przypadku zaś, gdy wniosek obejmuje zarówno należności podlegające umorzeniu, jak i należności określone w art. 30 u.s.u.s., należy umorzyć postępowanie w zakresie tych ostatnich (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2006 r., III SA/Wa 2036/06).

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

TF