Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 958/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2013 r. M. D. (skarżący) wystąpił

o umorzenie należności z tytułu składek za okres od dnia 01 maja 2009 r. do dnia

23 października 2012 r. Wniosek uzasadniał trudną sytuację materialną, związaną ze spłacaniem kredytów oraz zaległościami wobec Powiatowego Urzędu Pracy

w Świeciu oraz należnościami na rzecz urzędu skarbowego. Wskazał na swój zły stan zdrowia związany z chorobą kręgosłupa oraz chorobę matki, którą się opiekuje od lat. Podał, że jest osobą bezrobotną, nie ma żadnych dochodów a utrzymuje się

z emerytury matki.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując złożony wniosek decyzją z dnia [...]. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami w łącznej kwocie 52.243,71 zł oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonego, będącego jednocześnie płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy wraz z odsetkami w łącznej kwocie 47.468,33 zł. Organ powołał się na fakt nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o której mowa

w art. 28 ust. 2 i 3 oraz brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "u.s.u.s.").

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wskazał, że

w latach 2004-2011 był płatnikiem składek KRUS, do czego był uprawniony posiadając działkę w wymiarze 6,14 ha. Ponownie wskazał na zły stan zdrowia, spowodowany chorobą kręgosłupa. Podał, że jego matka, która ma 78 lat, przeszła 11 operacji

i również jest osobą schorowaną. Zaznaczył, że matce zostaje ok. 600 zł z emerytury po potrąceniu wydatków bieżących, nadto spłaca ona co drugi miesiąc 200 zł miesięcznej raty w Banku Millenium i wpłaca niewielkie kwoty do urzędu skarbowego. Jeszcze raz podkreślił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych źródeł utrzymania, korzysta jedynie z pomocy matki. Końcowo wskazał, że

w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w latach 2001-2012 nie dorobił się żadnego majątku, zakupił jedynie dwa samochody, jeden o wartości ok. 1.500 zł, a drugi o wartości 16.000 zł, z których prowadzona jest egzekucja przez Powiatowy Urząd Pracy w Ś..

Organ nie uznał argumentów strony i decyzją z dnia [...]., utrzymał w mocy poprzednią decyzję. Skarżący skorzystał z możliwości złożenia skargi do tut. Sądu na ww. decyzję. Skarga została przez WSA w Bydgoszczy uwzględniona wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014r. sygn. akt I SA/Bd 1053/13. Sąd w wyroku uchylającym zaskarżoną decyzję nie podzielił dokonanej przez organy oceny o braku spełnienia przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia, uznając, że w świetle dokonanych przez organy ustaleń pozostaje ona w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Zdaniem Sądu, na podstawie analizy zebranego

w sprawie materiału dowodowego, organy nie dopełniły formalności, wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego. W opinii Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ zebrał materiał dowodowy, a dokonując jego analizy, wyciągnął błędne wnioski, że sytuacja życiowa i majątkowa skarżącego pozwala na opłacenie zaległych składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozstrzygając ponownie sprawę, decyzją

z dnia [...]utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Organ podał,

że w trakcie ponownego postępowania zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej

w Świeciu o ustalenie aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej skarżącego oraz o informację czy korzysta on z pomocy społecznej. W odpowiedzi ww. ośrodek podał, że strona nie jest objęta pomocą i nie figuruje w ich bazie danych. Natomiast

z Urzędu Miasta Ś. organ uzyskał informację, że wraz z wnioskodawcą przy ul. W. w Ś.- zameldowana jest matka skarżącego, Leokadia.

Organ, wymienił przedłożone przez skarżącego dokumenty, obrazujące jego sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. A następnie przywołał regulacje prawne pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wymienił również przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. , wskazując, że rozpatrywał tylko punkt 5 i 6 ww. ustawy, gdyż inne przesłanki z art. 28 zdaniem organu nie zaistniały. W tym kontekście organ podkreślił, że w dalszym ciągu na rzecz ZUS prowadzone jest wobec majątku skarżącego administracyjne postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., który do chwili obecnej nie stwierdził bezskuteczności egzekucji. Zatem w oparciu o powyższe, korzystając z prawa do uznaniowości, Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Dodał, że nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że strona jest właścicielem nieruchomości położonej w Ś. przy ul. W., na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dokonał zabezpieczenia hipotecznego.

Organ wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych, będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zakład podał, że na podstawie tego przepisu w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Organ wyjaśnił, że Ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na ważny interes zobowiązanego do ich opłacenia jedynie w wyjątkowej sytuacji, w szczególności w przypadku ubóstwa osoby zobowiązanej do uregulowania należności, której sytuacja majątkowa i konieczność jednoczesnej spłaty zadłużenia zagraża dalszej egzystencji poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego tj. w sytuacji braku środków niezbędnych dla zachowania potrzeb życiowych (wyżywienie, ubranie, utrzymanie mieszkania i inne). Organ podkreślił, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, iż zachodzi okoliczność, stwarzająca możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem organu skarżący nie spełnił tej przesłanki, gdyż ustalono, że co prawda, skarżący jest zarejestrowany w PUP w Ś. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ale prowadzi wspólne gospodarstwo domowe

z matką emerytką, której dochód wynosi 1.917 zł netto/miesiąc. Matka spłaca wszystkie kredyty i pożyczki skarżącego w kwocie 1.607,92 zł., a zaległości w ZUS-ie winny być regulowane w pierwszej kolejności, przed należnościami cywilnoprawnymi, co w opinii organu oznacza, że wnioskodawca potraktował je jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym, które będą regulowane ewentualnie dopiero wówczas, gdy pozostaną w nadmiarze środki po uiszczeniu innych należności i zobowiązań.

Na podstawie przedstawionych dokumentów organ stwierdził, iż wydatki gospodarstwa domowego przekraczają uzyskiwane przychody, a jednocześnie skarżący nie wykazuje, iż posiada jakieś zaległości w regulowaniu opłat czy rat. Jego sytuacja finansowa w obliczu uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów rzeczywiście nie należy do najlepszych, jednak ten fakt nie może zdaniem Zakładu stanowić przesłanki do umorzenia należności. Rodzina nie korzysta ze wsparcia MOPS i nie pobiera dodatków mieszkaniowych - czyli nie istnieją przeszkody w samodzielnym ponoszeniu kosztów utrzymania i regulowania swoich zobowiązań. Odnosząc się do kwestii złego stanu zdrowia wnioskodawcy i jego matki Zakład wyjaśnił, że w myśl § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na przewlekłą chorobę pozbawiającą go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, nie jest w stanie spłacić zobowiązań wobec ZUS. W tym kontekście organ wskazał, że skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy. Jednakże trudno określić datę powstania niepełnosprawności, w związku z czym nie była ona przeszkodą w prowadzeniu działalności gospodarczej. Natomiast przebyty w 2013r. udar mózgu był przemijający

i nie wpłynął na pogorszenie zdrowia zobowiązanego, gdyż nie miał wpływu na wydane orzeczenia lekarskie. Ta sytuacja, w opinii organu nie może być przeszkodą

w znalezieniu pracy. W sprawie konieczności sprawowania opieki nad chorą matką organ zauważył, że obowiązek taki spoczywa na wszystkich dzieciach, a skarżący posiada rodzeństwo, które również zobowiązane jest do zapewnienia opieki matce i nie może to być argumentem uzasadniającym umorzenie. Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, iż matka posiada od roku 1990 orzeczenie o przyznaniu I grupy inwalidzkiej.

Organ odniósł się do argumentacji strony, iż problemy finansowe firmy rozpoczęły się już od 2009r, od kiedy to działalność zaczęła przynosić małe zyski lub generowała stratę. Skarżący zaczął się ratować licznymi pożyczkami. Jednak ostatecznie dnia 23 października 2012 roku zlikwidował działalność.

Organ wskazał, że KRUS, pismem z dnia 17 lutego 2013 roku powiadomił skarżącego, iż od 01 października 2004 roku nie spełnia warunków ubezpieczenia rolniczego, tym samym stał się płatnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podkreślił, że ryzyko związane z działalnością gospodarczą, prowadzoną na własny rachunek, ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, winny być wkalkulowane

w tzw. ryzyko przedsiębiorcy i nie mogą stanowić automatycznie podstawy zastosowania ulgi czy umorzenia zobowiązań. Organ przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2006r. w którym stwierdzono, że prawo wyboru rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia należności przysługuje wyłącznie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Konkludując organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.su.s.

W skardze skarżący podniósł, że w Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014r. wskazał na uchybienia organu.

Podał, że w trakcie ponownego postępowania przedstawił Zakładowi dokumenty obrazujące jego sytuacje majątkową, zdrowotną i rodzinną. W związku z czym jeszcze raz przedstawił swoją sytuację finansową. Oświadczył, że w skład jego majątku wchodzi samochód Ford Transit (o wartości złomu) oraz samochód VW Sharan o faktycznej wartości ok. 6-7 tys. złotych. Podał, że oba pojazdy zostały już zajęte przez organ egzekucyjny. Wskazał, że licytacja nieruchomości, w której zamieszkuje wraz z matką nie doszła do skutku za względu na oferowane ceny. Dom, wybudowany w latach 60-tych wart jest ok. 150.000 zł i wymaga kapitalnego remontu. Skarżący wskazał na swoje zadłużenie względem Powiatowego Urzędu Pracy w Ś., Banku Millenium, S.K. i Urzędu Skarbowego. Podał, iż w miarę możliwości zawierał ugody

w sprawie spłaty zobowiązań i usiłował je spłacać przy pomocy matki. Niestety te wysiłki są bezskuteczne ponieważ wciąż jest bezrobotny. Podał, że rachunki związane

z utrzymaniem domu płacone są nieregularnie. Skarżącego przeraża zbliżający się okres zimowy i konieczność zakupu gazu. Poprzedniej zimy wraz z matką ogrzewali tylko jedno pomieszczenie i dogrzewali się termoforami. Matka skarżącego pożycza pieniądze na bieżące wydatki, a problemy finansowe nie pozwoliły jej na skorzystanie z leczenia sanatoryjnego. Skarżący szeroko opisał stan zdrowia matki, wskazując, iż wykryto u niej nowotwór złośliwy i z tego powodu przeszła operacje ratujące życie. Dzisiaj jest osobą niepełnosprawną i wymaga stałej opieki również ze względu na wiek gdyż ma 80 lat. Opisał także swoją sytuację chorobową. Podkreślił, że choruje na padaczkę samoistną , ma poważne kłopoty z kręgosłupem ( dyskopatia), a przebyty udar mózgu wbrew twierdzeniom organu jest poważną sprawą. Podał, że Powiatowy Zespół do Orzekania Niepełnosprawności w orzeczeniu z dnia 14 marca 2014r. zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, stwierdzając jednak, że dla pełnienia ról społecznych wymaga częściowej pomocy innych osób i jest zdolny do podjęcia pracy w tylko w warunkach pracy chronionej. Podkreślił, że w takiej sytuacji, nie zdołał znaleźć zatrudnienia.

Nie zgodził się z opinią organu, że nieuregulowane składki potraktował jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym. Podniósł, że usiłował z pomocą matki uregulować zadłużenie, chociaż są to jego długi. Odnosząc się do argumentacji, iż nie otrzymuje pomocy ze strony MOPS – u, co zdaniem organu świadczy, że nie ma takich potrzeb wskazał, że nie otrzymuje pomocy ze środków pomocy społecznej bo dochód w jego dwuosobowej rodzinie na jedną osobę przekracza próg 456 zł. Kolejno odnosząc się do zarzutu organu, iż ma rodzeństwo, na którym również ciąży obowiązek pomocy matce wskazał, że obie siostry mają swoje rodziny i mieszkają poza Ś., jedna z sióstr w B.a druga w W.. Obie wspomagają matkę przeznaczając po 100 zł. każda, na poczet opłat, jak również partycypują w zakupach żywności. Jednocześnie skarżący podał, że istotnie decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] nr [...] uprawnia go do skorzystania z abolicji za okres od października 2004r do lutego 2009r., ale warunkiem jest spłata kwoty około 53 tys. złotych, co przekracza możliwości rodziny. Skarżący przedstawił szczegółowe zestawienie wydatków i dochodów rodziny oraz załączył dokumenty, które przedstawił organowi, dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej. Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego dowody świadczą o tym, że wraz z matką znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy zauważyć, że tut Sąd w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 1053/13 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek jaka została wydana w stosunku do M. D..

Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odstępstwo od tej zasady może dotyczyć tylko dwóch sytuacji, pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu, to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd ( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 1790/11, LEX nr 1336324). Należy zaznaczyć, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11).

W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania tej sprawy przez ten organ i wydania decyzji, z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Podkreślenia wymaga to, że artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Więcej, naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a., w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a., por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013r., sygn. akt I GSK 1591/11, LEX nr 1339558). Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Mając powyższe na względzie należy wskazać, że Sąd rozpoznający poprzednio przedmiotową sprawę, co wynika z uzasadnienia wyroku - nie podzielił oceny organu

o braku spełnienia przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia, uznając,

że w świetle dokonanych przez organy ustaleń pozostaje ona w sprzeczności

z zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Zdaniem Sądu :"na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, organy nie dopełniły formalności w postaci wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego. Organ zebrał materiał dowodowy, lecz dokonał jego wadliwej analizy i wyciągnął błędne wnioski, że sytuacja życiowa i majątkowa skarżącego pozwala na opłacenie zaległych składek".

A zatem obecnie rozpoznający skład orzekający ma obowiązek sprawdzenia, czy zalecenia Sądu z wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 1053/13 zostały przez organ, przy wydawaniu zaskarżonego teraz rozstrzygnięcia, zostały wzięte pod rozwagę.

Jak wynika z treści zebranych w sprawie dowodów: skarżący jest wdowcem, aktualnie nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. - jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Organ podkreślił, że strona nie korzysta

z finansowego wsparcia ośrodka pomocy społecznej, czyniąc z tej informacji argument, iż strona widocznie takiej pomocy nie potrzebuje. Skarżący w skardze wskazał, że jego teraz dwuosobowa rodzina przekracza próg 456 zł, co stanowi przeszkodę w uzyskaniu ewentualnego wsparcia. A zatem stwierdzenie organu jest niezasadne biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego. Organ podkreślił, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 95 mkw. położonego w Ś. przy ul. W. , o wartości szacunkowej ok. 150.000,00 zł. Skarżący w tym miejscu wskazuje, że dom ten wymaga kapitalnego remontu a licytacja tej nieruchomości nie doszła do skutku. Organ w tym miejscu winien wziąć pod uwagę, iż na tej nieruchomości jest ustanowiona na jego rzecz hipoteka, co zabezpiecza interesy ZUS – u. Dalej organ wskazuje, że majątek ruchomy stanowią samochody marki VW Sharan o wartości szacunkowej ok. 15.000,00 zł i Ford Transit o wartości szacunkowej 1.500,00 zł, zapominając, iż samochody te są zajęte na rzecz PUP w Ś., a nadto jak wynika z oświadczenia strony - wartość tych samochodów spadła a ten ostatni ma wartość jedynie złomu. Organ podkreśla, iż poza zadłużeniem na rzecz ZUS skarżący posiada zobowiązania wobec innych instytucji i banków, uznając, iż tamte długi nie powinny być regulowane jako pierwsze gdyż zaległości w stosunku do ZUS – u winny być regulowane przed kredytami. Istotnie w tej materii należy zgodzić się z organem, iż należności publicznoprawne winny być regulowane w pierwszej kolejności. Uwadze organu uszedł jednak fakt, iż należności tych nie reguluje zobowiązany, który jak wykazano jest osobą bezrobotną bez dochodu, a jego matka inwalidka I grupy ze swego świadczenia.

Skarżący podkreślił, iż urząd skarbowy, wierzyciel skarżącego, mając na uwadze jego sytuację materialną i rodzinną umorzył mu zadłużenie w podatku dochodowym.

Należy zgodzić się z organem, że w stosunku do chorej matki obowiązek opieki spoczywa również na pozostałym rodzeństwie skarżącego, jednak należy mieć na względzie, że tylko skarżący mieszka z nią w Ś., a obie siostry mają swoje rodziny i mieszkają jedna w B. a druga w W.. Skarżący opisując stan zdrowia matki podał, że wykryto u niej raka złośliwego, w związku z czym przeszła 11 operacji. Obecnie potrzebuje wsparcia i opieki zarówno ze względu na stan zdrowia jak i wiek. Skarżący podał, że matka istotnie od wielu lat (od 1990 r) choruje i jest inwalidką I grupy. Ten stan wg Sądu oznacza, że osoba ta wymaga stałej opieki ze strony osób trzecich. Taka osobą jest skarżący. Strona w odpowiedzi na argument powyższy co do obowiązków wszystkich dzieci w stosunku do chorej matki podała, że obie siostry wspomagają , wysyłając po 100 zł. każda na opłaty i przysyłając żywność.

Skarżący w skardze dokładnie wyliczył przychód i koszty. Z zestawienia wynika, że na życie pozostaje obojgu niewielka kwota ponad 113 zł. ze świadczenia emerytalnego matki. Podał, że matka pożycza pieniądze na życie, a on sam boi się, że nadchodząca zima przyniesienie znów wzrost kosztów z uwagi na konieczność ogrzania domu.

Organ uznał, że skarżący z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności winien podjąć pracę, gdyż nie wskazano, kiedy ta niepełnosprawność wystąpiła, a ponadto nie była przeszkodą podczas prowadzenia działalności gospodarczej. Z dokumentów, które zostały załączone do skargi, a które jak twierdzi skarżący, przekazał organowi przed wydaniem decyzji wynika, że on sam również jest osobą chorą. Wykryto u niego dyskopatię w kręgosłupie, przeszedł udar mózgu, choruje również na padaczkę samoistną.

Jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 grudnia 2013 r. skarżący jest osobą częściowo niezdolną do pracy do 31 grudnia 2016 r. i wbrew temu co uznał organ, niezdolność ta, jak stwierdzono w tym orzeczeniu, powstała po 27 listopada 1998 r. W tym orzeczeniu również wskazano, że częściowa niezdolność wynika ze stanu narządu ruchu. (k - 44 – 46 akt adm.).

Ponadto z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 marca 2014 r. wynika, że skarżącego zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności

i wyraźnie zaznaczono, że jego praca jest możliwa w warunkach chronionych, a nadto w celu spełnienia ról społecznych osoba ta wymaga częściowej pomocy osób drugich. (k – 47 ). Ta informacja również została pominięta przez organ, mimo, że ma zdaniem Sądu znaczenie przy ocenie możliwości znalezienia pracy przez skarżącego.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu organ dokonując oceny zebranego materiału dowodowego wywiódł znów nieuprawnione wnioski o braku spełnienia przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia, uznając, że sytuacja życiowa i majątkowa skarżącego pozwala na opłacenie zaległych składek. Przypomnienia wymaga również wskazanie poprzedniego składu orzekającego sprawę, w której wyrażono następującą opinię : "przesłanki te należało ocenić badając sytuację skarżącego w kontekście posiadania środków niezbędnych do przeżycia, a zwłaszcza wskazać dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające do pokrycia zadłużenia w sposób, który nie doprowadzi do zagrożenia egzystencji zobowiązanego. Takiej oceny w kontrolowanej sprawie zabrakło. Brak jest przede wszystkim odniesienia do faktu, że skarżący nie otrzymuje żadnych dochodów, a utrzymuje się z emerytury matki. W zaskarżonej decyzji nie przedstawiono jasnej oceny wynikającej z porównania ustalonych dochodów skarżącego, a właściwie jego matki, na której utrzymaniu się znajduje w kwocie po potrąceniu miesięcznych wydatków 410 zł, z realną możliwością uregulowania, w oparciu o te dochody, istniejącego już zadłużenia wobec Zakładu wynoszącego kwotę 121.630,25 zł."

Mając na uwadze powyższe niniejszy skład orzekający stwierdza, że organ nie wypełnił wskazań poprzedniego wyroku, do czego był zobowiązany na podstawie art. 153 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym miejscu przypomnienia wymaga treść przepisów ww. rozporządzenia

Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), gdzie Ustawodawca postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W związku z powyższym organ winien ocenić, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą wskazane wyżej przesłanki, do czego był zobowiązany poprzednim wyrokiem tut. Sądu.

Istotnie, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co jednak nie oznacza, że proces dochodzenia do takich decyzji wymyka się spod kontroli Sądu. Obowiązkiem Sądu jest ocena, czy organ, po pierwsze - dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz po drugie czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania. W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Są też, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Reasumując Sąd stwierdza, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wziąć pod uwagę wszystkie wskazówki sądu, zawarte w cyt. wyroku z dnia15 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 1053/13.

W opinii Sądu organ nie wypowiedział się w sposób jednoznaczny, czy zachodzą przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej, a w szczególności co do pktu 1 tj. gdy opłacenie należności pociągnęłoby za sobą pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz co do pktu 3 tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającym możliwości uzyskania zatrudnienia umożliwiającego opłacenie należności.

Zatem obowiązkiem organu było i jest nadal to, czy w sprawie nie zachodzą wskazane wyżej przesłanki. Ocenie winna podlegać również przewlekła choroba zobowiązanego i członka jego rodziny, nad którą musi sprawować opiekę (80 letnia matka z I grupą inwalidztwa z rakiem złośliwym, po 11 operacjach). Załączony wypis z Onkologii nie może budzić wątpliwości organu.

Ustawodawca przewidział możliwość umorzenia zaległości w sytuacji, gdy przemawia za tym interes zobowiązanego. Takiej oceny ponownie zabrakło w wydanej decyzji.. W zaskarżonej decyzji ocena taka została przeprowadzona w sposób niepełny i powierzchowny, co narusza przepis art. 107 § 3 K.p.a. Dodatkowo wskazać należy, że choć umorzenie stanowi bezsprzecznie wyjątek od zasady powszechności opłacania składek, to jednak uzasadnienie odmowy umorzenia należności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) wyłącznie ich uprzywilejowanym publicznoprawnym charakterem – jak uczynił to organ w badanej sprawie - wyłączałoby w istocie możliwość jego stosowania i zaprzeczałoby realizacji celu, któremu instytucja umorzenia ma służyć. Taka wykładnia, podważająca w istocie racjonalność ustawodawcy, nie może zyskać akceptacji (por. wyrok z dnia 11.02.2011 r., sygn. akt II GSK 172/10).

W tym miejscu należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki zapadł 12 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 203/11 , gdzie NSA uchylając wyrok tut. Sądu wskazał, że : " z powołaniem się jedynie na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych nie może się ostać. W sytuacji wykazania przez stronę ustawowej przesłanki umorzenia wnioskowanej należności składkowej, co w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce, uznaniowy charakter decyzji ZUS mógłby tylko wówczas prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku, gdyby żądaniu strony organ przeciwstawiłby i należycie umotywował zaistnienie ważnego interesu publicznego, który przemawia za odmową uwzględnienia wniosku strony, mimo wykazania przez nią ustawowej przesłanki dla umorzenia wnioskowanej należności. Bez wykazania przez organ ważnego interesu, który przemawiałby za odmową uwzględnienia należycie umotywowanego wniosku strony o umorzenie należności składkowej, obarczone dowolnością jest powoływanie się przez ZUS jedynie na uznaniowy charakter omawianej decyzji, jako podstawę odmowy uwzględnienia wniosku strony o umorzenie należności składkowych".

Dalej NSA wskazał : (...)"zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmowy umorzenia należności składkowych nie uzasadnia sam tylko wzgląd na zdyscyplinowanie omawianej kategorii wnioskodawców-dłużników do terminowego płacenia swych należności względem ZUS, a w szczególności dokonywanie przez nich wpłat na poczet należności składkowych, o których umorzenie występują. Po pierwsze, prowadziłoby to do pogłębiania po stronie takich wnioskodawców-dłużników i ich rodzin i tak już głębokiego stanu niezaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Po drugie, takie stanowisko organu w swej istocie niweczyłoby sam sens istnienia przepisów zezwalających na umorzenie należności składkowych względem osób będących w stanie głębokiego ubóstwa."

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 decyzję uchylił. O wykonalności orzekł na podstawie art. 152. cyt. ustawy.