Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 235/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 oraz art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 lit a)
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" listopada 2021 r. nr "(...)" w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" listopada 2020 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. K. (dalej: "skarżący", "strona") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2020 r. o nałożeniu na skarżącego, na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 lit a) ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 - zwanej dalej: "p.r.d.") kary pieniężnej w wysokości 500 złotych, za wykonanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 %.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 6 października 2020 r. w [...] zatrzymano do kontroli 5-osiovvy pojazd członowy składający się z 2-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i 3-osiowej naczepy marki [...] o nr. rej [...]. Pojazdem członowym kierował Pan R. K. który wykonywał krajowy przejazd z ładunkiem piasku (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 6 października 2020 r. z którego wynika, iż w trakcie kontroli dokonano zważenia pojazdu przy pomocy wag nieatomatycznych SAW10C/III posiadających świadectwa legalizacji oraz zgodności przyrządów pomiarowych.

W wyniku ważenia odnotowano: I oś ciągnika 6,2 t, II oś ciągnika 9,7 t, III oś naczepy wchodzącej w skład grupy trzech osi 8,2 t, IV oś tej naczepy 7,9 t, V oś tej naczepy 8,2 t.

W załączniku do protokołu kontroli zawierającego opis stwierdzonych naruszeń stwierdzono przekroczenie nacisku na potrójną oś nienapędową (24,9 t po odjęciu wartości 2 % 24,3 t i zastosowano wartości ze wskaźnika wag czyli przekroczenie wg wag o 0,9 tony) dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej oraz na skutek zastosowania wartości z licznika wag o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 0,8 tony.

Pismem nr [...] z dnia [...] października 2020 r., organ administracyjny zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 500 (pięćset) złotych, od której strona skarżąca złożyła ona odwołanie.

W odwołaniu Skarżący wskazywał, że organ nieprawidłowo organ dokonał obliczenia masy rzeczywistej pojazdu. Jego zdaniem Kontrolujący błędnie odczytał treść przepisów prawa i sugerował się tylko i wyłącznie przekroczeniem istniejącym na osi potrójnej podczas gdy wynik pomiaru z każdej osi ma wpływu na pomiar masy całkowitej pojazdu, która jest wyznaczana na podstawie pomiarów cząstkowych osi. Suma nacisków stanowiąca jednocześnie rzeczywistą masę całkowitą pojazdu po zastosowaniu korekty wynosiła zatem 39,9 t. W ocenie strony wynik końcowy wielkości rzeczywistej masy pojazdu po zastosowaniu korekty nie przekraczała dopuszczalnej wartości macy całkowitej, a zatem organ nie miał podstaw do wszczynania postępowania, ponieważ przewożony ładunek był sypki.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy. W uzasadnieniu przytoczył przepisy prawa zastosowane w sprawie oraz wyjaśnił, iż w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII. Odnosząc się natomiast do kwestii nieprawidłowego obliczenia masy rzeczywistej pojazdu, wskazano że w związku z tym, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej, to podstawą do wyznaczenia wielkości dla rzeczywistej masy całkowitej pojazdu były wyniki odczytane wprost z wyświetlacza wagi. Zgodnie bowiem z przepisem paragrafu 1 ust. 1 zarządzenia nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli drogowych przez Inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2020 r. poz. 35) jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10, § 29d ust. 5 albo § 30 ust 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. Skoro zatem zdaniem organu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nie napędowej po zastosowaniu korekty, to wartości odczytane z wyświetlacza wagi stały się podstawą do wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej.

W skardze na powyższą decyzję zarzucono organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77§1 k.p.a. skutkujące dokonaniem błędnych ustaleń oraz nieprawidłowe zastosowanie § 1 pkt 1 Zarządzenia nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13.08.2020r. w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego poprzez niezastosowanie korekt przy ważeniu osi zespołu pojazdów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując ustalenia organu wykazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem organy administracyjne obu instancji wydały rozstrzygnięcie z istotnym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej ,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art.140 aa ust.1 w zw. z art. 140aa ust. 4 pkt 2) p.r.d. na skutek błędnej interpretacji Zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14 z dnia 2014.09.18 – zwanego dalej "zarządzeniem" lub "zarządzeniem GITD") co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego w sprawie w zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.

Istotę sprawy stanowiła tutaj interpretacja reguł procedury określonej ww. zarządzeniem w brzmieniu określonym Zarządzeniem nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r. (Dz.Urz.GITD.2020.35 z dnia 2020.08.13) w zakresie określających stosowanie przewidzianych korekt przy ważeniu pojazdu. Zdaniem skarżącego reguły określone zarządzeniem nakazują stosowanie korekt wyników ważenia co do wszystkich osi z uwagi na możliwe błędy jakie powstaną przy cząstkowym ważeniu tych osi i w oparci o ten parametr ustalenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. W ocenie organu natomiast treść ww. zarządzenia w tej sprawie wiąże organ w ten sposób, iż w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osi nienapędowej podstawą do wyliczania wielkości rzeczywistej masy całkowitej pojazdu będą wyniki odczytywane wprost w wyświetlacza wagi z pominięciem rozważenia wpływu potrąceń na daną wagę.

Sąd podziela opinię skarżącego, iż organ dokonał tu nieuzasadnionej nadinterpretacji powoływanego zarządzenia co istotne z pominięciem art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym a co w konsekwencji skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi w sprawie. Przede wszystkim wskazać należy, iż w przypadku transportu towaru sypkiego kwestią zasadniczą dla oceny sprawy są ustalenia w zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Kluczowy jest tutaj przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym zgodnie z którym "nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Dokonując interpretacji powoływanego zarządzenia GITD wskazać należy, iż katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego określony w art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie zawiera zarządzeń organów władzy publicznej (w tym zarządzeń GITD). Zarządzenie to więc nie może stanowić podstawy nakładania na obywateli kar i obowiązków, bądź być podstawą nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie oznacza to jednak iż norm zawartych w aktach prawnych mieszczących się poza katalogiem źródeł powszechnie obowiązującego prawa (w tym norm wewnętrznych danej instytucji) nie można zastosować w celu działania na korzyść kontrolowanych podmiotów, zwłaszcza wtedy, gdy wykorzystywane są w ramach procedury technicznej (ważenie), od wyników której zależy odpowiedzialność danego podmiotu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01.09.2017 r. Sygn. Akt II GSK 3107/15, LEX nr 2406628). Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę reguły dotyczące ustalonych zasad ważenia zespołu pojazdu określone w zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego należy interpretować tak, iż tolerancje wartości wskazanych przez wagę uwzględniać należy zawsze co do wszystkich ważonych osi zespołu pojazdu w celu ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu a następnie oceny przesłanek określonych treścią przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Ocena Sądu w tym zakresie wynika bezpośrednio z treści ustawy prawo o ruch drogowym (art. 140aa ust. 4 pkt 2) jak i z brzemienia powoływanego zarządzenia GITD.

Zgodnie z treścią paragrafu 31 ust. 2 zarządzenie GITD w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10, § 29d ust. 5 albo § 30 ust. 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. W takim przypadku do ustalenia nienormatywności pojazdu i wymaganej na jego przejazd kategorii zezwolenia przyjmuje się wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. Według organów orzekających w sprawie przekroczenie jednego z wyżej określonych parametrów tj nacisków osi lub masy całkowitej, nakazuje przy obliczaniu wagi nie uwzględniać tolerancji 2 % z zaokrągleniem do 0,1 t. w górę.

Sąd nie podziela tutaj opinii organu, iż treść powoływanego zapisu zarządzenia pozwalała organom na odstąpienie od przewidzianych prawem korekt wag przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej. W kontekście powyższych uwag oraz treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym takie rozumienie ustalonych aktem wewnętrznym procedur ważenia, jakoby którykolwiek z parametrów (naciski osi lub masa całkowita) powodował obowiązek stosowania wyników wagi wprost z licznika wagi w zasadzie wyłączyłoby możliwość stosowania przepisu ustawy tj. art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Skoro bowiem ustawodawca nakazał odstąpić od ukarania w przypadku przekroczenia norm nacisku osi co do przewozu ładunków sypkich oraz drewna o ile rzeczywista masa całkowita pojazdu nie przekracza danych norm DMC, to nie można uznać, iż zarządzeniem organu administracyjnego analogiczna sytuacja (przekroczenie norm na osi) powoduje wyłączenie przyjętej 2% skali błędu użycia wag przenośnych do pomiarów statycznych. Wynik pomiaru na wadze przenośnej przy każdej osi powinien zawsze uwzględniać przyjęty margines błędu. Suma wag wszystkich osi jest bowiem brana pod uwagę przy ustalaniu rzeczywistej masy całkowitej danego pojazdu.

W kontekście powoływanych przez organ kwestii użycia słowa "lub" w treści art. 31 ust. 2 zarządzenia GITD zwrócić także należy uwagę na ust. 1 tego przepisu. Zgodnie z jego treścią jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej jednakże po zastosowaniu korekty (2%) otrzymana w ten sposób wartość mieści się w wielkości dopuszczalnej, nie wszczyna się postępowania administracyjnego o nałożenie kary pieniężnej. Na gruncie przedmiotowej sprawy jeden z parametrów określonych w ust. 1 art. 31 Zarządzenia GITD (RMC) po zastosowaniu korekty potrącenia mieścił się w wielkości dopuszczalnej czemu organy administracyjne dały wyraz w uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji (39,8 t versus 40 t DMC).

Mając zatem powyższe na uwadze według Sądu organy administracyjne wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów prawa nie dokonały faktycznego ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu przewidzianych prawem korekt wag w stosunku do wszystkich ważonych osi i nie dokonały w tym kontekście oceny przesłanek określonych przepisem art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. W związku z nieprawidłowo ustalonym stanem faktycznym na skutek błędnej interpretacji przepisów prawa Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji z pominięciem kwestii umorzenia postępowania.

Organy administracyjne ponownie badając sprawę dokonają ustaleń faktycznych w przedmiocie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy uwzględnieniu korekty wartości nacisków wszystkich osi i wówczas podejmą stosowne rozstrzygnięcie w kontekście zbadania przesłanek z art. art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym.

Mając na uwadze powyższe sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzekł, jak w punkcie I wyroku. W punkcie II wyroku Sąd na podstawie art. 200 ppsa zasądził na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu