Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 797/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 26 § 1 art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 32 oraz art. 33 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Grzegorz Wałejko WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz J. G. kwotę [...]([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. uznające za bezzasadny zarzut wniesiony przez J. G. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 21 listopada 2018 r. nr [...]

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. P. S.A. [...] listopada 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zaległe opłaty abonamentu rtv za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę. Wystawienie przedmiotowego tytułu wykonawczego poprzedzone zostało doręczeniem 17 września 2018 r. zobowiązanemu upomnienia.

Tytuł wykonawczy został przekazany do egzekucyjnej realizacji i zawiadomieniem z 6 grudnia 2018 r. zajęto świadczenia zobowiązanego w ZUS. Odpis zajęcia wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 12 grudnia 2018 r.

W dniu 21 grudnia 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo, w którym zobowiązany wyjaśniał, że nie dokonywał rejestracji odbiornika telewizyjnego, w związku z czym, żądanie jakichkolwiek opłat jest niestosowne. Ponadto wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zgodnego z prawem wyjaśnienia sprawy.

Organ egzekucyjny zakwalifikował powyższe wystąpienie jako zarzut nieistnienia obowiązku i postanowieniem z 3 stycznia 2019 r. na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) – dalej "u.p.e.a." zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne występując jednocześnie do wierzyciela - P. P. S.A. o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. P. P. S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (wierzyciel) - uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony, a postanowienie to stało się ostateczne (co wynika z pisma wierzyciela z 27 czerwca 2019 r.).

Mając na uwadze powyższe, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podtrzymał swoją dotychczasową argumentację sprowadzającą się do stwierdzenia, że nie dokonywał rejestracji odbiornika telewizyjnego i nie otrzymał od P. P. S.A. żadnego dokumentu, który by taką rejestrację potwierdzał. Jednocześnie zaznaczył, że od 2008 r. nie mieszkał pod adresem wskazanym w zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przywołał treść art. 26 § 1 art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 32 oraz art. 33 § 1 u.p.e.a. i wyjaśnił, że podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego, które w określonych w art. 34 § 1 u.p.e.a., przypadkach organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Dodał również, że w zakresie zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., a zatem również w przypadku zarzutu nieistnienia obowiązku podniesionego przez zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzonego w odrębnym postępowaniu obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1480/05 LEX nr 289067). Regułą wynikającą z art. 34 § 1 u.p.e.a. jest obowiązek udzielenia przez wierzyciela merytorycznej wypowiedzi odnośnie podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności i opartych na nich zarzutów z art. 33 u.p.e.a. To wierzyciel jako dysponent prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest bowiem najbardziej zorientowany w dotychczasowym przebiegu sprawy i to on ma wiedzę pozwalającą na właściwą ocenę i wyjaśnienie kwestii materialnoprawnych związanych z egzekwowaną należnością.

W konsekwencji organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w postanowieniu z 9 września 2019 r. o uznaniu wniesionego zarzutu za nieuzasadniony.

Będąc związanym stanowiskiem wierzyciela, powtórzył za P. P. S.A., iż obowiązki wynikające z rejestracji odbiorników rtv oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (aktualnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1801) – dalej "ustawa abonamentowa" Ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników rtv oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników rtv. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, które może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń rtv lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej P. P. S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z 23 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz.1324). Niedopełnienie warunków formalnoprawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej P. P. S.A. jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Wierzyciel stwierdził, iż rejestracja odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...]. [...] L. (obecny adres: P. [...]. [...] L. ), zgłoszona została na imię i nazwisko zobowiązanego. W chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) – dalej "rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r." zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...].

W odniesieniu do złożonego zarzutu nieistnienia obowiązku, wierzyciel wskazał, iż w przypadku zaprzestania korzystania z odbiorników rtv lub zmiany adresu użytkownik abonent powinien niezwłocznie dopełnić właściwych formalności w urzędzie pocztowym. Obecnie formalności użytkownik dopełnia poprzez przedłożenie wypełnionego formularza "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" w urzędzie pocztowym, bądź za pośrednictwem strony internetowej P. P. S.A.: [...] Wierzyciel zaznaczył, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, jak również o zaprzestaniu używania odbiorników rtv użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę P. P. poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (§ 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., obowiązującego do 31 grudnia 2013 r.). Jednocześnie wierzyciel wskazał, że o zmianie danych zawartych we wniosku zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 70, poz. 338), należało powiadomić urząd pocztowy przez zgłoszenie na odcinku "Z" lub "W" stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Zasady postępowania w określonych sytuacjach, także w przypadku wyrejestrowania odbiorników rtv zawarte były na stronie drugiej książeczki radiofoniczno - telewizyjnej, wydanej przez urząd pocztowy w wyniku dopełnienia formalności rejestracji odbiorników. Każdy z powołanych wyżej aktów prawnych nakładał na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki P. P. S.A. o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników rtv. Na poparcie prezentowanego stanowiska wierzyciel odwołał się do wyroku WSA w Gliwicach z 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 697/14.

Następnie wyjaśnił, że na dzień wydania postanowienia z [...] maja 2019 r. P. P. S.A. nie dysponowała dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego bądź w urzędzie pocztowym, bądź za pośrednictwem strony internetowej P. P. SA. formalności, związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Takiego dokumentu nie przedstawił również zobowiązany, co oznacza, iż ciąży na nim obowiązek uregulowania zaległych opłat abonamentowych.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy uznał za prawidłowe działanie organu egzekucyjnego, który przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, zachował procedurę określoną w art. 34 i 35 u.p.e.a. i w konsekwencji uznał zażalenie za niezasadne.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania:

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r., w sytuacji, gdy ten obowiązek nie istnieje;

- art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks poastępoawnia adaministracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2020 poz. 256 ze zm.) dalej: "k.p.a." w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji nieistniejącego obowiązku podczas gdy organy mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa;

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia krzywdzącego dla skarżącego.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] września 2019 r., a także postanowienia wierzyciela z [...] maja 2019 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że zasadniczą i niebudzącą wątpliwości kwestią jest zawarcie 30 sierpnia 2006 r. w formie aktu notarialnego, umowy przeniesienia własności mieszkania na ul. [...], [...] L.. Powyższe oznacza, co nie jest przez organy kwestionowane, że od 2006 r., skarżący nie zamieszkiwał pod ww. adresem. Dodatkowo skarżący przedstawił potwierdzenie zameldowania na pobyt stały z 26 lipca 2007 r., pod adresem: P. [...], [...] L. . Podkreślił, że wierzyciel oprócz wygenerowanego elektronicznie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiornika rtv z [...] lipca 2008 r. (2 lata po sprzedaży mieszkania), nie przedstawił żadnego innego dokumentu potwierdzającego ten fakt. Dodał również, że organy prowadzące postępowanie nie odniosły się do tego zarzutu, a jedynie "powieliły sztampowe brzmienie ustawy".

Podkreślił, że uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia dotyczy sytuacji odmiennej niż miała miejsce w jego przypadku tj. takiej, gdzie najpierw nastąpiło nadanie numeru identyfikacyjnego, a potem sprzedaż mieszkania. Odwołując się do treści art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej wywodził, że do pobierania opłat abonamentowych niezbędne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek tj. posiadania odbiornika z możliwością odbioru pod wskazanym adresem, które to przesłanki w jego przypadku, w związku ze zbyciem mieszkania, nie miały miejsca. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na fakt, że w aktach sprawy brak dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., co w jego ocenie może wskazywać, na brak takiego zawiadomienia, w nieprzekraczalnym 12 miesięcznym terminie, o jakim mowa w § 5 ust. 2 tego rozporządzenia.

Tym samym jego zdaniem brak było podstaw do uznania, że doszło do powstania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, co końcowo doprowadziło do wadliwego wystawienia tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r., obejmującego należności pieniężne z powodu nieuiszczania opłaty abonamentowej rtv jak i wszczęcia i prowadzenia na jego podstawie egzekucji administracyjnej.

Z powyższych względów skarżący wskazywał na konieczność uchylenia stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniu z dnia [...] maja 2019 r. oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które związane stanowiskiem wierzyciela, oparły swoje rozstrzygnięcia na tym niezgodnym z prawem stanowisku. To, z kolei skutkowało naruszeniem zasad postępowania, w szczególności zaś zasady legalizmu i zaufania obywateli do organów państwa przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, znajdujących zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym stosowanie do treści art. 8 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.,

Na zakończenie podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie zweryfikować swoje stanowisko w ramach zgłoszonych zarzutów, poprzez wskazanie na jakiej podstawie, w świetle art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej skarżący po sprzedaży mieszkania w 2006 r., miałby być obciążony obowiązkiem uiszczania opłaty abonamentowej, wskazać datę zarejestrowania odbiornika rtv oraz datę przesłania (lub doręczenia) skarżącemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 2008 r. (w 2 lata po sprzedaży mieszkania) pod właściwym adresem, a także załączyć dowody, z których wynikałyby ww. daty. Brak udowodnienia tych okoliczności będzie w ocenie skarżącego obligował organy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z 15 stycznia 2019 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów: potwierdzenia zameldowania na pobyt stały z 26 lipca 2007 r., zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych z dnia 31 lipca 2008 r., odpis aktu notarialnego z 30 sierpnia 2006 r. umowa sprzedaży w formie solennej lokalu mieszkalnego przy ul. [...], [...] L., na okoliczność, że od 2006 r. skarżący nie zamieszkiwał w ww. lokalu, co świadczy o zasadności skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a.".

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, zaś zgodnie z art. 33 § 1 pkt 7 tej ustawy – brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Skoro w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku i był tym stanowiskiem związany.

W takiej sytuacji, ze względu na związanie organu egzekucyjnego i organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., kontroli sądu poddano także stanowisko wierzyciela wyrażone w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu rtv za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r.

Obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv reguluje ustawa abonamentowa. Zgodnie z art. 1 tej ustawy opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.), przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej [...] formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu rtv była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest P. P., co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce P. P. – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce P. P. "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje P. P., a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

We wniesionym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany wskazując na nieistnienie wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku argumentował, że nie rejestrował odbiornika rtv, a ponadto w sierpniu 2006 sprzedał mieszkanie w L. przy ul. [...] w L., co oznacza po pierwsze że nie zostało mu prawidłowo doręczone zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 31 lipca 2008 r., na które powołuje się wierzyciel a po wtóre że nie została spełniona ustawowa przesłanka obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, którą skarżący wiąże z faktem posiadania odbiornika w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu pod "adresem rejestracji".

W tej sytuacji, w pierwszej kolejności należy się odnieść do podnoszonej przez skarżącego kwestii rejestracji odbiornika. W ocenie Sądu rozstrzygające znaczenie w tej kwestii, mimo braku stanowiska organów, ma fakt wskazania w zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych z [...] lipca 2008 r. nr imiennej książeczki opłat abonamentowych "[...]". Imienna książeczka abonamentowa w świetle zarówno § 3 rozporządzenia Ministra Łączności z 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. z 1985 r. Nr 46 poz. 236), które zastąpiło zarządzenie nr 73 Ministra Łączności z dnia 29 września 1972 r. w sprawie udzielania zezwoleń na używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dziennik Łączności Nr 20, poz. 147) jak i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 70 poz. 338) a także § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 141 poz. 1190), jest dowodem zarejestrowania odbiornika.

W świetle przywołanych przepisów stwierdzenie, że w dniu 31 lipca 2008 r. skarżący posiadał książeczkę abonamentową nr [...] kreuje niepodważone przez niego żadnym dowodem domniemanie, że zarejestrował na swoje nazwisko i adres ul. [...] L. odbiornik rtv.

Powyższe z kolei, w ocenie Sądu decyduje o tym, że prawidłowe jest stanowisko prezentowane w kontrolowanym postępowaniu zarówno przez wierzyciela jak i organy egzekucyjne, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, której przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, jak i na tych, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, czy którejkolwiek późniejszej ustawy bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W ocenie Sądu, zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek ten rzeczywiście nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika rtv, czego skarżący nie uczynił.

W odniesieniu do argumentacji skargi dotyczącej sprzedaży mieszkania w sierpniu 2006 r. przy ul. [...] L., przypomnieć należy, że w świetle regulacji prawnej obowiązującej w dacie transakcji tj. powołanego już wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązującego do 13 grudnia 2007 r. posiadacz imiennej książeczki abonamentowej, powiadamia placówkę operatora publicznego (...) o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia (§ 3).

W konsekwencji nie można uznać za uprawnione twierdzenia, że zbycie mieszkania i niedochowaniem obowiązku zgłoszenia zmiany adresu w zawitym terminie 7 dni, prowadziło do zwolnienia skarżącego od uiszczania opłaty abonamentowej.

W ocenie Sądu chybione jest również wywodzenie braku obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej z treści § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Przepis ten nie określa bowiem obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, jak również z tego obowiązku nie zwalnia. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej, który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej. Przy czym należy podkreślić, że ustawa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści bądź formy dowodu rejestracji odbiornika rtv. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika rtv. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu rtv. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników rtv zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach Sąd ten stwierdził nadto, że ustawa abonamentowa statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników rtv: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej, który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników rtv oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika rtv należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na fakt zarejestrowania odbiorników rtv. Skarżący stara się przypisać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu dłużnika inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a mianowicie utraty mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z poglądem wyrażonym we wskazanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który tutejszy Sąd w pełni podziela, użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony (w tym wypadku zarejestrowany w bazie), czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Zatem za wystarczający należy uznać znajdujący się w aktach sprawy, wygenerowany z elektronicznego systemu operatora publicznego blankiet zawiadomienia z datą 31 lipca 2008 r. wraz z imiennym odcinkiem wpłat.

Jak już wyżej podkreślono, nie może budzić wątpliwości, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa i jest powiązany z faktem zarejestrowania odbiorników rtv. Istnienie dowodu zarejestrowania odbiornika nie jest zatem, co do zasady, warunkiem koniecznym co do obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej.

Przechodząc natomiast do najistotniejszej z punktu widzenia rozstrzygnięcia, a niepodnoszonej przez skarżącego kwestii, a mianowicie obowiązku doręczenia upomnienia przypomnieć należy, że w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 u.p.e.a. upoważnia ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Wydane na podstawie delegacji z art. 15 § 5 u.p.e.a. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1494 ze zm.) wprowadziło na nowo (po uchyleniu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) ograniczenie tzw. zasady zagrożenia indywidualnego, wskazanej w art. 15 u.p.e.a. Aktualny katalog zwolnień od obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji różni się od brzmienia § 13 rozporządzenia z 2001 r., który stanowił, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy (nieistotnych w niniejszej sprawie), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Sądownictwo administracyjne na tle powyższego uregulowania stało na zgodnym stanowisku, że w wypadku egzekucji opłat abonamentowych rtv nie ma obowiązku doręczania upomnienia (np. wyrok NSA z dnia 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).

Obowiązujący § 2 rozporządzenia z 2014 r. stanowi m.in., że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty (pkt 1) oraz należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu (pkt 2). W ustawie o opłatach abonamentowych brak jest szczególnego przepisu, o jakim mowa w cytowanym pkt 1. Zatem nawet w sytuacji skierowania przez organ wezwania do zapłaty, brak takiej szczególnej regulacji prawnej powoduje, że wierzyciel nie jest zwolniony z obowiązku doręczenia upomnienia zobowiązanemu. W pkt 2 rozporządzenia, wskazano co prawda, na należności pieniężne powstałe z mocy prawa (do których bez wątpienia zalicza się opłata abonamentowa), niemniej dodatkowo zwolnienie z obowiązku doręczenia upomnienia ograniczono przesłanką określenia wysokości należności w ostatecznym orzeczeniu. Stanowisko takie jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych tytułem przykładu choćby wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Go 816/19 dostępny CBOIS).

Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie wierzyciel nie był zwolniony z obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji, ze wszelkimi skutkami zaniechania tego obowiązku. Wydaje się, że świadomość istnienia takiego obowiązku miały również organy egzekucyjne, świadczy o tym chociażby zawarte w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenie, że "Wystawienie przedmiotowego tytułu wykonawczego poprzedzone zostało doręczeniem Panu w dniu 17 września 2018 r. upomnienia z dnia [...] września 2018 r. nr [...]")

Tymczasem w aktach sprawy, brak jest zarówno upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. jak i dowodu jego doręczenia. W ocenie Sądu dokument ten winien znajdować się w aktach postępowania, bowiem podlega on również formalnej ocenie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej. Powyższe legło u podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2019 r. oraz czyni po części aktualnym sformułowany w skardze zarzut naruszenia zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz pogłębiania zaufania do organów państwa, aczkolwiek z innych względów niż wskazywał skarżący.

W tym stanie rzeczy skargę uznać należy za zasadną we wskazanym wyżej zakresie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższą wykładnię przepisów prawa, respektując wynikające z nich obowiązki związane z inicjowaniem postępowania egzekucyjnego, w tym w szczególności obowiązek doręczenia upomnienia zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a.