Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 676/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 365 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 5 ust. 4 i art. 18
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 104 ust. 5
journal: Dz.U. 1996 nr 67 poz 329
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 lit. b
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia NSA del. Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy i Miasta B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1523/09 w sprawie ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

l OSK 676/10

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r. (Nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wojewoda S., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 19 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 1996 r. przekazał nieodpłatnie Gminie B. zabudowaną nieruchomość położoną w miejscowości B., Gmina B., oznaczoną w ewidencji gruntów numerem działki [...], o powierzchni 7,72 ha, opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr 1, a także państwowe mienie ruchome należące do Szkoły Podstawowej w B., zlokalizowane w siedzibie tej szkoły.

A. W. w dniu [...] kwietnia 2006 r. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji komunalizacyjnej w części wskazując, że nieruchomość oznaczona nr ew. [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa. We wniosku wskazał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] listopada 2004 r., sygn. akt [...] stwierdzone zostało, że nie zachodziły przesłanki do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) [dalej: dekret o reformie rolnej] na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, której właścicielem byli M. R. T. W. i J. A. T. W.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody S. z dnia [...] lipca 1996 r. w części dotyczącej nieodpłatnego przekazania Gminie B. nieruchomości położonej w miejscowości B., Gmina B., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki [...], o powierzchni 7,72 ha.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że z zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1950 r. wynika, że na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o reformie rolnej przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona na cele reformy rolnej. Jednakże z wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] listopada 2004 r., sygn. akt [...] wynika, że nie zachodziły przesłanki do przejęcia na podstawie wskazanego powyżej przepisu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, w ocenie organu, że w dniu komunalizacji przedmiotowa nieruchomość pozostawała własnością osób fizycznych i jako taka nie mogła być przekazana na własność Gminie B. W tym stanie rzeczy Minister uznał, że decyzja Wojewody S. z dnia [...] lipca 1996 r. w części dotyczącej nieodpłatnego przekazania przedmiotowej nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Gmina B. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku wskazała na treść księgi wieczystej oraz odwołała się do instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Gmina zauważyła także, że wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] listopada 2004 r. nie ustalał, że przejęcie nieruchomości w trybie dekretu 1944 r. było nieważne, ale stanowił jedynie o braku zasadnego przepisu będącego podstawą prawną przejęcia własności przedmiotowej nieruchomości.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody S. z dnia [...] lipca 1996 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał stanowisko co do wydania decyzji komunalizującej z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisów art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oraz art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów wniosku Minister wskazał, że jedynym dokumentem znajdującym się w aktach sprawy, na podstawie którego Skarb Państwa mógł wywodzić prawa do nieruchomości jest zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1950 r. Jako podstawa przejęcia przedmiotowej nieruchomości wskazany jest art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN o reformie rolnej, a zatem przepis, który zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w S. nie miał zastosowania wobec przedmiotowej nieruchomości. Minister wyjaśnił także, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych.

Gmina B. wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty oraz istotne naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie zachodzi rażące naruszenie prawa.

W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała, że nie można stwierdzić nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jeżeli stan prawa w dniu wydania takiej decyzji dawał podstawę do jej wydania. Podnosiła, że w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości i późniejsze ustalenia Sądu Okręgowego w S. zawarte wyroku z dnia [...] listopada 2004 r. niczego w tym zakresie nie zmieniają. Ponadto wyrok Sądu Okręgowego w S. w istocie nie unieważnił nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości. Podnosząc zarzut naruszenia art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece Gmina wskazała, że nawet gdyby przyjąć, że Skarb Państwa w dacie komunalizacji nieruchomości nie był uprawniony do dysponowania nieruchomością, to wobec rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela w księdze wieczystej w dniu [...] listopada 1958 r., należałoby uznać, że przeniesienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości na Gminę B. jest zgodne z prawem.

Gmina nie zgodziła się z Ministrem, że przejęcia mienia na podstawie decyzji Wojewody Sieradzkiego miało charakter nieodpłatny. Zdaniem Gminy, przeniesienie prawa własności w trybie art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, oznaczało, że występuje ekwiwalentność czynności – Gmina ma obowiązek prowadzić szkoły podstawowe, a Skarb Państwa w zamian za przejęcie przez Gminę jego zadań, wyposaża ją w stosowne mienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009r. oddalił skargę.

Sąd wskazał, że sprawa dotyczy wzajemnej relacji zachodzącej pomiędzy nabyciem z mocy prawa przez gminy prawa własności mienia Skarbu Państwa na podstawie art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), a roszczeniami właściciela nieruchomości (lub jego spadkobierców) wynikającymi z wydania przez sąd, w trybie art. 2 ust. 1 lit b dekretu reformie rolnej orzeczenia stwierdzającego, że nieruchomość nie podlegała pod działanie tego dekretu.

W tym względzie, w ocenie Sądu I instancji, decydujące znaczenie w rozpatrywanej sprawie miało ustalenie charakteru orzeczenia Sądu Okręgowego wydanego na podstawie art. 2 ust. 1 lit b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej orzekającego, że dana nieruchomość nie podlega pod działanie tego artykułu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Rozważając to zagadnienie prawne Sąd meriti wskazał na pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 889/96 (niepubl.), że "w przypadku kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem bądź prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z datą ustaloną w tej ustawie, natomiast akt administracyjny konkretyzujący przedmiot i skierowany do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Skutki prawne w tego typu sytuacjach powstają więc ex tunc jako skutki wejścia w życie tego przepisu prawnego, a nie ex nunc jako skutki prawne decyzji deklaratoryjnej. Jest to podstawowa cecha różniąca decyzje deklaratoryjne od decyzji konstytutywnych, które same określają datę, od której następują skutki prawne. Decyzje deklaratoryjne mogą być wydawane w każdym czasie, jako że nie kreują nowych stanów prawnych, a tylko stwierdzają ich istnienie."

Konsekwencją takiego stanowiska, zdaniem sądu I instancji, jest przyjęcie, że orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające, czy dana nieruchomość podlegała pod działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, odnosi skutek podobny do decyzji o charakterze deklaratoryjnym i czas jego wydania nie może decydować o wyniku sprawy. W niniejszej natomiast sprawie przyjęcie powyższego poglądu prowadziło do wniosku, że przedmiotowa działka w tym trybie nie stała się prawnie własnością Skarbu Państwa.

Sąd I instancji przyznał także rację organowi orzekającemu, że wpis w księdze wieczystej nie przekreśla możliwości stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy decyzja z dnia [...] lipca 1996 r. nie spowodowała innych skutków materialnoprawnych, jak tylko wykreowanie prawa rzeczowego w postaci prawa własności gruntu opisanego na wstępie, przysługującego Gminie B. Nie wywołała innych skutków w sferze cywilnoprawnej, ponieważ w wyniku jej wydania nie doszło do żadnej czynności cywilnoprawnej. Nie można więc zasadnie twierdzić, że w tej sprawie mają zastosowanie zasady ochrony dobrej wiary, a zwłaszcza zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych: ta będzie chronić ewentualnych nabywców nieruchomości w dobrej wierze, i to nabywających ją odpłatnie (art. 5 i 6 cytowanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wpis prawa własności do księgi wieczystej jest orzeczeniem mającym źródło we właściwej czynności lub dokumencie (przykładowo w ostatecznej decyzji administracyjnej) i ściśle z nimi powiązanym, wynikającym z obowiązku ujawnienia prawa (art. 35 ust. 1). Ma on charakter deklaratoryjny, stwierdzający przysługiwanie prawa konkretnym osobom względem oznaczonej nieruchomości. Fakt, że wydając decyzję komunalizacyjną Wojewoda Sieradzki działał w oparciu o posiadane dokumenty oraz w zaufaniu do zapisów księgi wieczystej, nie może przesądzać o prawidłowości decyzji.

Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że ocena prawidłowości decyzji komunalizacyjnej jest zależna od treści orzeczenia wydanego w trybie art. 2 ust. 1 lit b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Orzeczenie stwierdzające, że nieruchomość nie podlegała działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oznaczało, że Skarb Państwa w tym trybie nie stał się właścicielem przejętej nieruchomości, a jedynie posługiwał się wadliwym tytułem własności. Bez pozytywnego wyjaśnienia kwestii tytułu własności Skarbu Państwa taka nieruchomość nie może być przedmiotem prawidłowej komunalizacji na podstawie art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, bowiem przepis ten odnosi się wyłącznie do nieruchomości stanowiących w dniu komunalizacji z mocy prawa własność Skarbu Państwa.

W skardze kasacyjnej, pełnomocnik Gminy i Miasta B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i wynikające stąd nietrafne przyjęcie, że ocena prawidłowości decyzji komunalizacyjnej wydanej w trybie tych przepisów przez Wojewodę S. w dniu [...] lipca 1996 r. jest zależna od treści orzeczenia Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie sygn. akt [...] i tym samym uzasadnione jest stwierdzenie jej nieważności dokonane przez MSWiA decyzją z dnia [...] lipca 2009 r.

Wskazując na powyższe pełnomocnik Gminy i Miasta B. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił, iż Sąd I instancji przyjął do rozstrzygnięcia wadliwe ustalenia, dotyczące treści wyroku Sądu Okręgowego w S. Zdaniem kasatora, sąd ten jedynie ustalił, że nie zachodziły przesłanki z art.2 ust. 1 lit. b dekretu o reformie rolnej jako podstawy przejścia z mocy prawa spornej nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Jak stwierdził w związku z tym autor skargi kasacyjnej, nie sposób uznać za uzasadnione twierdzenia Sądu I instancji, że Skarb Państwa posługiwał się wadliwym tytułem prawnym. Podnosił, iż nieuprawnione jest w tym kontekście stwierdzenie, że wyrok Sądu Okręgowego w S. pozbawił Gminę B. własności spornej nieruchomości. Zdaniem kasatora wskazany wyrok wywiera skutki jedynie w relacjach między Skarbem Państwa, a poprzednim właścicielem.

Odwołując się do orzeczeń Sądu Najwyższego kasator podnosił, że nie ma prawnych możliwości wzruszenia ukształtowanych przez lata stanów prawnych opartych na przepisach dekretu o reformie rolnej, w szczególności w sytuacji, gdy sporna nieruchomość stała się własnością innych osób, jak w tym przypadku własnością Gminy B.

Pełnomocnik uczestnika postępowania A. W. w piśmie procesowym wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a.] skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga nie stawia zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Został w niej sformułowany jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych , a w konsekwencji - jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ocena prawidłowości decyzji komunalizacyjnej wydanej na podstawie tych przepisów jest uzależniona od treści orzeczenia Sądu Okręgowego w S. wydanego w sprawie sygn. [...].

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego autor skargi kasacyjnej winien wskazać na czym polega ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być jego zdaniem wykładnia prawidłowa i jak przepisy należało zastosować. Takich rozważań, odnoszących się do treści wyżej wymienionych przepisów, skarga kasacyjna w zasadzie nie zawiera.

Kasator polemizuje za to z oceną skutków prawnych wywołanych przez wyrok Sądu Okręgowego w S., jaką przyjął organ i Sąd I instancji.

W rozpatrywanej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody S. z dnia [...] lipca 1996 r., w części dotyczącej nieodpłatnego przekazania Gminie B. nieruchomości położonej w miejscowości B., o powierzchni 7,72 ha oznaczonej jako działka nr [...], nastąpiło na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z oceną Sądu i organu administracji, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż - jak wywodzi- w dacie wydania decyzji działka ta była własnością Skarbu Państwa, a wyrok Sądu Okręgowego w S. nie powinien pozbawiać Gminy B. własności tej nieruchomości, nabytej z mocy prawa.

Podstawę materialno-prawną decyzji komunalizacyjnej stanowiły art. 5 ust. 4 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U z 1996. Nr 67, poz. 329 ). W myśl art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. gminie, na jej wniosek, może być przekazane mienie ogólnonarodowe ( państwowe ) inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 tej ustawy, wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania – w zakresie unormowanym ustawą.

W świetle art. 5 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy z 10 maja 1990 r. nie ulega wątpliwości, że Gminie przekazane mogło być jedynie mienie ogólnonarodowe ( państwowe ), a więc mienie, którego właścicielem był Skarb Państwa.

Wyrok Sądu Okręgowego w S. stwierdza, że nie zachodziła wskazana w zaświadczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z 1950 r. podstawa przejścia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa własności nieruchomości ( w tym działki Nr [...]), a to zaświadczenie stanowiło podstawę do wpisania Skarbu Państwa do Księgi Wieczystej, jako właściciela tej nieruchomości.

Wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] listopada 2004 r. wydany w sprawie z powództwa A. W. przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście S. i Lasom Państwowym – Nadleśnictwo Z. jest wyrokiem prawomocnym. Oznacza to, że z mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wiąże on nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej /.../. Wyrok ten był zatem wiążący dla Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i jest również wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie uznał , że orzeczenie Sądu Okręgowego w S. ma charakter deklaratoryjny i wywiera skutek ex tunc oraz trafnie wywiódł, że jeżeli zatem Skarb Państwa nie nabył w trybie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. Nr 3 z 1945 poz. 13) własności przedmiotowej nieruchomości, to nie mogła ona podlegać komunalizacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ( patrz m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. I OSK 408/08 nie budzi wątpliwości , że komunalizacja – niezależnie od przyjętej podstawy ( w tym wypadku był to art. 5 ust. 4 ) – zawsze może dotyczyć tylko takiego mienia, które w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r., czyli w dniu 27 maja 1990 r., stanowiło składnik mienia ogólnonarodowego ( państwowego), co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.

W konsekwencji należy podzielić wyrażony przez Sąd I instancji pogląd, że zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody S. wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, gdyż decyzja komunalizacyjna rażąco naruszała prawo tj. art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. komunalizując mienie nie stanowiące własności państwowej.

Orzeczenie zaskarżone skargą kasacyjną wbrew zarzutom w niej zawartym nie narusza art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepis ten jest przepisem kompetencyjnym wskazującym wojewodę jako organ właściwy do wydania decyzji komunalizacyjnej. Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzję komunalizacyjną, której nieważność w części dotyczącej nieodpłatnego przekazania Gminie B. nieruchomości oznaczonej jako działka Nr [...] stwierdził w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydał Wojewoda S.

Nie można też mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 104 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej stanowił, że składnik majątkowe szkół przekazanych w trybie określonym w ust. 2 i 4 wchodzą w skład mienia komunalnego z dniem przekazania. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskazał wprawdzie w uzasadnieniu swojego wyroku, że również ten przepis był powołany w podstawie prawnej decyzji komunalizacyjnej ale nie ulega wątpliwości, że Państwo mogło skutecznie przekazać Gminie tylko te składniki majątkowe, których było właścicielem. Przepis nie mógł dotyczyć takich składników majątkowych, które stanowiły własność innych osób.

Nietrafny jest także argument o nieodwracalnych skutkach przeniesienia własności nieruchomości na Gminę B. jako "osobę trzecią" Nieodwracalny skutek prawny ma miejsce wówczas, gdy wykonanie decyzji wywoła takiego rodzaju stan prawny, w którym nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego. Taki powrót do stanu pierwotnego nie byłby możliwy, gdyby organ administracji publicznej, działając w ramach swojej kompetencji, nie miał możliwości zniweczenia skutków decyzji lub czynności i zdarzeń, które nastąpiły po wydaniu decyzji. Taki brak możliwości zniweczenia skutków przez organ administracji występuje w odniesieniu do czynności cywilnoprawnych ( por. B. Adamiak, glosa do wyroku SN z 28 maja 1992 r. sygn. III AZP 4/92, OSP 1993/5/104; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. OPK 4/98, ONSA 1999/1/13; uzasadnienie uchwały NSA z 20 marca 2000 r. sygn. OPS 14/99, ONSA 2000/3/93) Decyzja komunalizacyjna takich nieodwracalnych skutków w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie wywołuje. Stwierdzenie bowiem nieważności decyzji Wojewody S. przez działającego w ramach swojej właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – niweczy skutki decyzji komunalizacyjnej.

Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.