Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SAB/Lu 16/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono beczynność i przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 i ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 955
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji  - t.j.
article: art. 53 § 2b
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12; art. 35 § 1; art. 36; art. 37 § 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 12 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych I. stwierdza, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] do załatwienia wniosku skarżącego B. Z. o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz B. Z. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 czerwca 2021 r. B. Z. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej też jako organ) w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w dniu 15 marca 2021 r. drogą elektroniczną złożył wniosek o wydanie pozwolenia na broń do celów sportowych i na broń do celów kolekcjonerskich oraz dopuszczenia do posiadania broni. Wszystkie dokumenty przy tym wymagane zostały załączone w oryginalnych wersjach elektronicznych lub w formie skanów, a papierowe oryginały tych zeskanowanych tego samego dnia zostały nadane pocztą na adres Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Skarżący podkreślił, że według jego wiedzy, pismo zostało po raz pierwszy otworzone (zapoznano się z nim) dopiero po miesiącu od złożenia wniosku, konkretnie w dniu 15 kwietnia 2021. Jednocześnie, w tym dniu zlecono wywiad środowiskowy dzielnicowego oraz wystąpiono o informację do rejestru karnego co do karalności skarżącego. Zatem pierwsze działania organu w celu załatwienia sprawy zostały wykonane w ostatnim dniu terminu na wydanie finalnej decyzji, a czynności zostały w ogóle podjęte (rozpoczęte) wyłącznie dzięki jego uprzedniemu zapytaniu telefonicznemu tego dnia (tj. 15 kwietnia 2021 r.) o stopień zaawansowania sprawy. Tym samym przez pierwszy miesiąc (bez ostatniego dnia) po wszczęciu postępowania organ pozostawał bezczynny. Ponadto skarżący zarzucił, że organ w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2021 r. o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy na dzień 16 maja 2021 r. stwierdził, że do chwili obecnej nie zebrano kompleksowego materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia przedmiotowej sprawy, i że organ oczekuje na informację z Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości (dalej KRK) o którą wystąpił. Takie stanowisko organu jest w ocenie skarżącego niezrozumiałe, w sytuacji gdy organ żądany dokument już posiadał i na jego podstawie już 3 dni wcześniej, w dniu 23 kwietnia 2021 r. wydał pozytywną decyzję o wydaniu skarżącemu pozwolenia na broń palną sportową do celów kolekcjonerskich. Decyzja ta (kolekcjonerska) zawierała uzasadnienie, że zebrany materiał opiniodawczy wykazał, że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Skarżący zauważył, że stwierdzony w niniejszej sprawie brak dokumentu z KRK miał stanowić wówczas jedyną wskazaną podstawę faktyczną do nie wydania pozytywnej decyzji w sprawie pozwolenia na broń palną sportową do celów sportowych w terminie. Natomiast pismem z dnia 6 maja 2021 r. (wysłanym w dniu 12 maja 2021 r.) organ wezwał skarżącego do dostarczenia (w terminie 7 dni) od dnia otrzymania pisma dodatkowych dokumentów uzasadniających posiadanie wnioskowanej ilości broni (7 sztuk).Taki stan rzeczy, mając również na względzie, iż wezwanie dotyczyło dostarczenie dodatkowych (ponadstandardowych) informacji przez wnioskodawcę, oznacza brak koncentracji czynności. Z kolei wykonywanie kolejnych działań w dużych odstępach czasu stanowi konstytutywną przesłankę do stwierdzenia przewlekłości w pracy organu. Skarżący zwrócił uwagę, że również czas wysłania w dniu 12 maja 2021 r. pisma z prośbą o przesłanie dodatkowych informacji w sytuacji, gdy 16 maja 2021 r. kończył się przedłużony terminem załatwienia sprawy stanowiło pozorną podstawę do kolejnego przedłużenia postępowania przez organ w oczekiwaniu na udzielenie odpowiedzi. W ocenie skarżącego czynności były podejmowane przez organ z wyraźną zwłoką. Skarżący podkreślił przy tym, że kolejne pisma o przedłużeniu terminu, jak i z prośbą o dodatkowe dokumenty otrzymywał w formie papierowej, pomimo złożenia wniosku w formie elektronicznej i wobec zawarcia w nim dodatkowo odpowiedniej prośby o kontakt na adres ePUAP.

Wobec powyższego, zarzucając naruszenie art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k.p.a.),skarżący wniósł o zobowiązanie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] do wydania w terminie niezwłocznym, 7 dni decyzji w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w dniu 24 czerwca 2021 r. wpłynęła do organu z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga B. Z. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, która została wniesiona do sądu bez jego pośrednictwa. W dniu 16 czerwca 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał skarżącemu, zgodnie z wnioskiem z dnia 15 marca 2021 r., pozwolenie na broń palną sportową do celów sportowych w ilości 7 sztuk, w tym broń palną sportową bocznego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 6 mm, broń palną sportową centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 12 mm, broń palną sportową gładkolufową, broń sportową przystosowaną do strzelania wyłącznie przy pomocy prochu czarnego (dymnego). Wydana w dniu 16 czerwca 2021 r. decyzja zakończyła merytorycznie sprawę. W opinii organu zakończone postępowanie w sprawie powoduje, że funkcja skargi nie może zostać osiągnięta, ponieważ sam fakt wydania aktu zaistniał. Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie w tej części, w jakiej odnosi się do zawartego w niej żądania stwierdzenia bezczynności i przewlekłości prowadzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], na wniosek skarżącego, postępowania w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a.

Tym samym zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Dla uznania jednak bezczynności lub przewlekłości konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2020 r., poz. 955) właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. Pozwolenie na broń wydaje się w szczególności w celach sportowych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy pozwolenie na broń wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej, w której określa się cel, w jakim zostało wydane oraz rodzaj i liczbę egzemplarzy broni.

W świetle powyższego brak działania organu w załatwieniu sprawy z wniosku skarżącego o wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych podlega kontroli sądowoadministracyjnej.

Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to samoistny warunek dopuszczalności skargi i strona nie musi oczekiwać na jego rozpatrzenie.

W okolicznościach niniejszej sprawy ponaglenie do Komendanta Głównego Policji (organu właściwego w świetle art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.) zostało złożone w dniu 17 maja 2021 r., a skarga w dniu 9 czerwca 2021 r. Przekazanie skargi organowi, w myśl dyspozycji art. 54 § 1 p.p.s.a. nie niweczy skutku złożenia skargi w dniu 9 czerwca 2021 r. w świetle brzmienia art. 53 § 2b p.p.s.a.

Stosowanie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga obejmuje zarzut bezczynności i przewlekłości organu w zakresie niewydania w terminie decyzji w przedmiocie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych.

Oceniając czy doszło do przedmiotowego naruszenia w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl.,dalej CBOSA), do której również odwołuje się organ na poparcie swojego stanowiska, orzekł, że "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W uzasadnieniu NSA wskazał, że stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot określony jest w art. 37 § 1 pkt 1) k.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi.

Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt III OSK 995/21, CBOSA - "Z uzasadnienia tej uchwały wywieść należy, że skład powiększony NSA nie miał też wątpliwości, że wydanie decyzji przez skarżony organ już po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość, czyni bezprzedmiotowymi tylko żądania oparte na przepisach art. 149 § 1 pkt 1) i 2) p.p.s.a., co skutkować powinno umorzeniem postępowania sądowego w tym zakresie. Natomiast bezprzedmiotowym nie stają się żądania skargi oparte na przepisach art. 149 § 1 pkt 3), § 1a i § 2 p.p.s.a. (...). Stanowisko to należy odnieść wprost do żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania."

Tym samym wydanie przez organ decyzji już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie nie czyniło jej bezprzedmiotową w zakresie żądania stwierdzenia przez Sąd, że Komendant Wojewódzki Policji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak już wskazano ocena zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłość dokonywana jest bowiem na dzień wniesienia skargi. Ustanie stanu bezczynności organu, czy stanu przewlekłego prowadzenia postępowania na skutek wydania decyzji już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, nie zwalnia sądu z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa ani co do dokonania oceny zasadności żądania strony w zakresie przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego.

W niniejszej sprawie w chwili wniesienia drogą elektroniczną przez skarżącego skargi do sądu (w dniu 9 czerwca 2021 r.), decyzja organu z dnia 16 czerwca 2021 r. uwzględniająca wniosek skarżącego poprzez wydanie stosownego pozwolenia nie istniała w obrocie prawnym. Decyzja organu z dnia 16 czerwca 2021 r. została doręczona skarżącemu w dniu 23 czerwca 2021 r. (k. [...] akt administracyjnych) i na dzień przekazania organowi skargi nie miała jeszcze przymiotu ostateczności.

Skoro w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny po wniesieniu skargi uległ zmianie, gdyż organ decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. załatwił złożony przez skarżącego wniosek, to aktualnie brak podstaw do nałożenia na organ obowiązku załatwienia sprawy w określonym terminie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dlatego też postępowanie w tej części podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt III wyroku.

W dalszej kolejności wyjaśnić należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP) oraz elementem prawa do dobrej administracji. Jest przy tym zasadą, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.).

Naruszenie powyższych reguł może stanowić o bezczynności organu lub przewlekłym prowadzeniu postępowania.

Oceniając czy doszło do przedmiotowego naruszenia w niniejszej sprawie, Sąd zauważa, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, "Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód." Dalej NSA wskazał, że "(...) kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. (...). Uwzględniając treść art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a. i zawarte w nich definicje bezczynności i przewlekłości, przyjąć trzeba, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych."

Niewątpliwie zatem pojęcie "przewlekłości postępowania" ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Jak wskazał jeszcze Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, CBOSA. - dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy więc do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań.

Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SAB/Wa 302/20,CBOSA).

Przewlekłość postępowania należy traktować z kolei jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją podejmowanych czynności, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wtedy, gdy organowi można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub też zarzut działań pozornych.

W konsekwencji, przewlekłość postępowania administracyjnego zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone jest rozwlekle i trwa ponad okres konieczny do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia sprawy. Ocena zaś, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy, a więc w ścisłym związku z tymi elementami. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt III SAB/Lu 20/19 i powołane tam orzecznictwo). Jak z kolei zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 916/15, CBOSA zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji, czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zatem oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru.

W ocenie Sądu choć postępowanie o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych może wiązać się z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to pomimo tego analiza akt niniejszej sprawy wyraźnie wskazuje, że postępowanie administracyjne prowadzone było dłużej niż było to konieczne do załatwienia sprawy i pomimo upływu określonego prawem terminu właściwego do jej załatwienia rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem prze skarżącego ponaglenia, w a w następstwie zainicjowanie postępowania sądowego. Taki stan rzeczy wyczerpuje, w ocenie Sądu, znamiona dopuszczenia się przez organ bezczynności i przewlekłości prowadzonego postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że wniosek o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych skarżący złożył do organu drogą elektroniczną w dniu 15 marca 2021 r. Natomiast organ swoje pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero 15 kwietnia 2021 r. (po interwencji telefonicznej skarżącego), kiedy w istocie upływał już ustawowy termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. Jest to okoliczność niesporna, przyznana przez funkcjonariuszy policji w sporządzonych notatkach urzędowych. W tym dniu zlecono wywiad środowiskowy dzielnicowego oraz wystąpiono o odpowiednią informację do Krajowego Rejestru Karnego. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2021 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 16 maja 2021 r. wskazując w istocie na jedyną przyczynę takiego stanu rzeczy, a mianowicie oczekiwanie na żądaną informację z rejestru karnego. Przy czym jak zauważył skarżący było to tylko pozorne działanie, w sytuacji gdy organ tym dokumentem już dysponował (czemu organ nie zaprzecza), albowiem w dniu 23 kwietnia 2021 r., w oparciu między innymi o taką informacje wydał skarżącemu decyzję udzielającą pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów kolekcjonerskich. Jak wynika z postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia 2 czerwca 2021 r. uznającego ponaglenie strony za zasadne i stwierdzającego, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, organ sam przyznał, ustosunkowując się do zarzutu strony, że taki dokument posiadał, a zaistniały stan rzeczy był wynikiem pomyłki pracownika, który w oparciu o uzyskany z KRK dokument o niekaralności skarżącego wydał w dniu 26 kwietnia 2021 r. decyzję administracyjną w przedmiocie dopuszczenia do posiadania broni. Rzeczywistym powodem przedłużenia niniejszego postępowania powinno być wezwanie strony do uzupełnienia wniosku w kwestii uzasadnienia wnioskowanej ilości broni. Przy czym, jak wskazano dalej w odniesieniu do przesłanego skarżącemu wezwania z dnia 6 maja 2021 r. dotyczącego dostarczenia w wyznaczonym 7 dniowym terminie dokumentów uzasadniających liczbę wnioskowanej broni, takie działanie było również wynikiem błędu pracownika. Organ wyjaśnił, że przedmiotowe pismo nie zostało wysłane do skarżącego po złożeniu przez niego wniosku ze względu na fakt oczekiwania na informację o karalności oraz wywiad środowiskowy, gdyż ewentualne uzyskania informacji o skazaniu stanowiłoby podstawę decyzji odmownej bez konieczności dodatkowego uzasadniania wniosku. W kwestii wezwania z dnia 6 maja 2021 r., które zostało wysłane do strony drogą pocztową dopiero w dniu 12 maja 2021 r. a więc 4 dni przez planowanym terminem zakończeniem załatwienia sprawy zgodnie z postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2021 r., nie sposób się nie zgodzić ze skarżącym, iż takie działanie organu świadczy o braku koncentracji czynności i prowadzenia postępowania w sposób opieszały, niesprawny i nieskuteczny. Ponadto zgodzić się należy ze stanowiskiem Komendanta Głównego Policji zwartym w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2021 r. (na którą to kwestię zwracał również uwagę skarżący), że skarżący w złożonym w dniu 15 marca 2021 r. za pośrednictwem platformy ePUAP wniosku zawarł wyraźnie żądanie o doręczania pism dotyczących niniejszej sprawy na adres elektroniczny ePUAP. Tym samym obowiązkiem organu było doręczania skarżącemu wszelkie korespondencji w tej formie, zgodnie z regulacją art. 391 § 1 k.p.a. i organ nie ma możliwości odstąpienia od doręczania korespondencji w tej formie. Stanowisko takie jest jednolite w orzecznictwie, (por. orzeczenia w sprawach sygn. akt: II OSK 2629/15, III SAB/Kr 20/19, III SAB/Kr 29/18, I SA/Wa 1709/18, CBOSA). Jak wskazuje się również w orzecznictwie dopuszcza się doręczanie tradycyjne, ale tylko w przypadku braku skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego (por. wyroki w sprawach sygn. akt: II OSK 2629/15, czy VII SA/Wa 2108/20, CBOSA ). Natomiast w niniejszej sprawie kwestia zaistnienia jakichkolwiek problemów technicznych z przesyłaniem korespondencji w tym trybie pojawiła się dopiero w piśmie organu z dnia 11 czerwca 2021 r. skierowanym do skarżącego (a więc już po wniesieniu przez skarżącego ponaglenia i jego rozpoznaniu). Nawet zatem, jeśli taka okoliczność miała miejsce od dnia 12 maja 2021 r. jak wskazano w przedmiotowym piśmie, to i tak nie uzasadnia to braku podjęcia czynności przez organ od dnia 6 maja 2021 r. Jak trafnie również zauważył organ nadzorczy nie dość, że organ nie zachował wymaganej formy doręczeń to jeszcze pozostawał w bezczynności co do rozpoznania wniosku skarżącego w sytuacji, gdy dwa inne w tym czasie podlegały już realizacji. Ponadto, jak już wyżej wskazano dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Istotne w okolicznościach niniejszej sprawy jest to, że ani w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a. ani w terminie wskazanym przez organ w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2021 r. tj. do dnia 16 maja 2021 r. sprawa nie została załatwiona i nie został przedłużony termin do jej załatwienia, gdyż dopiero postanowieniem z dnia 18 maja 2021 r. (w a więc już po upływie przez organ zakreślonego terminu i złożeniu przez skarżącego ponaglenia w dniu 17 maja 2021 r.) poinformowano skarżącego o wyznaczeniu kolejnego terminu załatwienia sprawy, wyznaczając go tym razem na dzień 16 czerwca 2021 r. Takie działanie organu nie może sanować stanu bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postępowania.

Trzeba w tym miejscu również zauważyć, że czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji podejmowane w tym okresie nie były ani skomplikowane, ani też należycie nadzorowane w zakresie terminu, w jakim możliwe było uzyskanie wyjaśnień lub ustaleń ze strony innych organów administracji. Skutkiem takiego sposobu prowadzenia postępowania było to, że do dnia 16 czerwca 2021 r. w sprawie nie wydano jeszcze decyzji administracyjnej rozstrzygającej wniosek strony w przedmiocie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych. W związku z upływem ustawowych terminów do wydania decyzji, skarżący wniósł ponaglenie, które postanowieniem z dnia 2 czerwca 2021 r. Komendant Główny Policji uwzględnił, stwierdzając dopuszczenie się przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] przewlekłości prowadzonego postępowania i zakreślił termin załatwienia sprawy.

Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organ istotnie na dzień złożenia skargi był bezczynny, oraz że prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób przewlekły, naruszając bez uzasadnionej przyczyny zasady i terminy określone w art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. Rzeczywisty upływ czasu pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami a ich wynikiem oraz brak efektywnego działania organu by dokonać niezbędnych ustaleń, nie miały w opisanych okolicznościach faktycznych należytego usprawiedliwienia, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był stwierdzić, że Komendant Wojewódzki Policji dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia 15 marca 2021 r. w przedmiocie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowe do celów sportowych, o czym – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzekł w pkt I wyroku.

Choć zaistniała niedopuszczalna bezczynność i przewlekłość organu, to jednak w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę przebieg prowadzonego przez organ postępowania, rodzaj podjętych czynności, z jednej strony opieszałe ich tempo nie noszą one cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Dokonując takiej oceny naruszenia Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, że bezczynność czy przewlekłość organu miała charakter rażący nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dlatego też wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, nadto oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Za rażące bowiem naruszenie art. 35 k.p.a. można uznać oczywiste niezastosowanie się do wskazanych w nim terminów w sytuacji, kiedy wynikało to wyłącznie z długotrwałości prowadzenia przez organ postępowania bez uzasadnionej przyczyny, czy też braku jakiejkolwiek aktywności organu zmierzającej do zakończenia sprawy. Tego zaś organowi skutecznie przypisać nie można. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. W konsekwencji, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa, czy inaczej, że każda bezczynność jest naruszeniem prawa, ale już nie każde postępowanie dotknięte bezczynnością nosi cechy rażącego naruszenia prawa (zob. wyroki NSA sygn. akt: I OSK 675/12, I OSK 1181/13, i WSA w sprawach II SAB/Gd 90/19, IV SAB/Po 171/19, II SAB/.OP 61/20 CBOSA).

Przedstawiona zaś wyżej chronologia zdarzeń wskazuje, że w niniejszej sprawie postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania miały rażący charakter. Dlatego Sąd w tym zakresie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt II wyroku.

Natomiast zawarte w skardze roszczenie obejmujące żądanie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej nie mogło zostać uwzględnione. W niniejszej sprawie skarżący występując z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej nie uzasadnił w żaden sposób zrekompensowania niedogodności jakich mógł doznać na skutek przewlekłego działania organu. Poza ogólnym stwierdzeniem skarżący nie odwołał się do żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek. Skarżona bezczynność ustała na skutek wydania decyzji. Niewątpliwie więc cele skargi w kontrolowanej sprawie zostały osiągnięte. Treść przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazuje na to, że zasądzenie ww. kwoty podlega uznaniu Sądu. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że suma pieniężna może być przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i zdyscyplinowania organu (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 111/19, CBOSA).

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia natomiast treść art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. i obejmuje uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie [...]zł.

Sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.