Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 830/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 30 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 § 1 pkt 4, art. 4 ust. 1, art. 58,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Dnia 22 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2013 r. A. H. (określana dalej jako "skarżąca") złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w którym zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

W związku z wytypowaniem wniosku do kontroli na miejscu (w ramach tzw. typowania manualnego), w dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzono czynności kontrolne. Wyniki kontroli działek rolnych wskazane zostały w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.

Skarżąca zgłosiła do jednolitej płatności obszarowej m.in. działki rolne oznaczone literami A i B na których zadeklarowała sad jabłoniowy o łącznej powierzchni [...] ha. W trakcie czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili wieloletni brak użytkowania gruntów położonych na działkach rolnych A i B z uwagi na występowanie na kontrolowanych działkach wieloletnich samosiejek drzew (sosny i brzozy). Brak użytkowania zadeklarowanych do płatności gruntów został potwierdzony obszerną dokumentacją fotograficzną wykonaną w trakcie kontroli.

Ponadto, inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne stwierdzili, że powierzchnia działki rolnej D ([...]ha) jest mniejsza niż zadeklarowana przez A. H. we wniosku i wynosi [...]ha. Z uwagi na stwierdzenie na całej działce rolnej A i B zaniechania prowadzenia działalności rolniczej (zastosowany kod pokontrolny DR 18) przedmiotowe działki zostały wykluczone z płatności.

W dniu [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i odmówił przyznania skarżącej jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, wskazując, że powyższa kwota będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jednolita płatność obszarowa ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia jednolitą płatnością obszarową odmówiono przyznanie płatności i została nałożona sankcja.

Organ wskazał, że stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2013 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1334) i wynosi 830,30 zł. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych, kwalifikowana do płatności wynosiła [...] ha. Natomiast, powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej, w tym m.in. kontroli dokonanej na miejscu wynosiła [...] ha.

Organ wskazał, że łączne zwiększenie powierzchni gruntów przez skarżącą zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosi [...] ha.

Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej, niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 91,1665%.

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] lutego 2014 r. odmawiającej przyznania płatności za rok 2013 i nakładającej sankcję.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca zaznaczyła, że w decyzji jako przyczynę odmowy przyznania płatności wskazano "stwierdzenie wieloletniego braku użytkowania gruntów na działkach rolnych A i B z uwagi na występowanie na kontrolowanych działkach wieloletnich samosiejek drzew (sosny i brzozy).

Skarżąca podniosła, że argument wieloletniego braku użytkowania działek rolnych A i B jest całkowicie nieuzasadniony. Wskazała też, że określenie "wieloletnie" wskazuje na okres kilku lub nawet kilkunastu lat. Skarżącą stwierdziła też, że drzewka sosny lub brzozy mają roczne przyrosty w granicach 30-60 cm rocznie, w związku z czym kilkuletnie drzewa miałyby wysokość powyżej jednego metra.

Podkreśliła, że powierzchnia działek rolnych A i B to odpowiednio [...] ha i [...] ha. Na takiej powierzchni możliwe jest przeoczenie pojedynczych siewek tym bardziej, że działki te leżą w bezpośrednim sąsiedztwie lasu sosnowego.

Według skarżącej nie można z faktu występowania pojedynczych siewek wywodzić stwierdzenia, że grunt jest nieużytkowany od wielu lat.

Skarżąca wskazała, że na działkach rolnych A i B od roku 2011 była prowadzona uprawa jabłoni domowej z ugorem zielonym w międzyrzędziach. Specyfika koszenia międzyrzędzi mogła spowodować, że w rzędach nasadzeń pojedyncze siewki pomimo koszenia odrastają lub nie zostały całkowicie zniszczone.

Skarżąca stwierdziła, że sposób wykonania zdjęć nie pozwalał na ustalenie wysokości sfotografowanych siewek (poprzez m.in. duże zbliżenie oraz brak jakiegokolwiek odniesienia) oraz skali ich występowania. Na większości zdjęć widoczne są pojedyncze, niewielkie siewki sosny.

Skarżąca podniosła, że ze zdjęć nie wynika, że inspektorzy skontrolowali cale działki (brak zdjęć wykonanych z dużej perspektywy zawierających elementy odniesienia), co ma istotne znaczenie ze względu na fakt wykluczenia całej powierzchni działek.

W ocenie skarżącej fakt zakwalifikowania przez inspektorów terenowych kontrolowanych działek A i B do nieużytków dyskwalifikuje wiarygodność całości dokumentacji przez nich sporządzonej, ponieważ na zdjęciach widoczna jest wyłącznie roślinność zielna, co do której nie można zarzucić braku dobrej kultury rolnej. Według skarżącej zastosowanie kodu DR18 było całkowicie nieuzasadnione, a inspektorzy powinni zastosować kod DR6 o stwierdzeniu uprawy należącej do tej samej grupy płatności, który nie jest kodem sankcjonującym.

Skarżąca zaznaczyła, że gdyby działki nie były w latach poprzednich użytkowane to na ich powierzchni występowałyby naloty krzewów i drzew na całej powierzchni działek.

Skarżąca wskazała, że działki rolne A i B są corocznie kontrolowane przez inspektorów jednostki certyfikującej tj. Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w Pile, a podczas tych kontroli inspektorzy sporządzają dokumentację zdjęciową.

Skarżąca podniosła, że z analizy zdjęć wykonanych w latach 2011, 2012 i 2013 wynika, że działki te były użytkowane i pozostawały w dobrej kulturze rolnej. Numer w systemie rolnictwa ekologicznego nadany w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Oddział Badań i Certyfikacji w Pile to [...]. Skarżąca nadmieniła, że numer ten widnieje na załączonych do odwołania zdjęciach i umożliwia ich identyfikację.

Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w oparciu o cały materiał dowodowy w tym dokumentację jednostki certyfikującej.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wydał decyzję nr [...]o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego wskazał, iż decyzja Nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pile zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy w sprawie - wbrew twierdzeniom odwołującej - jest w ocenie organu II instancji bezsporny, a ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Organ II instancji wskazał, że na gruncie omawianej sprawy zasadniczą kwestią było ustalenie stanu użytkowania działek rolnych zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, wobec których inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzili nieprawidłowość deklaracji.

Organ zaznaczył, że powyższa okoliczność wywarła skutek wydania decyzji o przyznaniu płatności, na obszarze stwierdzonym po kontroli na miejscu, który właściwie odzwierciedla tzw. obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach płatności JPO/UPO wynikający z wykonanej kontroli na miejscu (zgodnie z przepisami zawartymi w art. 58 akapit 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r.). W art. 2 pkt 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zdefiniowano obszar zatwierdzony jako obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy.

Organ podniósł, że z wykonanej w gospodarstwie rolnym skarżącej kontroli na miejscu wynika, że zadeklarowała ona we wniosku o przyznanie płatności obszarowych działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało w decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że nieprawidłowości oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania rozpatrywanej pomocy. Dlatego też w nawiązaniu do treści art. 58 akapit 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. organ odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli m. in. utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Organ wskazał, że w raporcie z kontroli, jak i graficznych załącznikach działki rolne zostały opisane wraz z wykrytymi nieścisłościami. Płatności są przyznawane do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, a nie do gruntów objętych określonymi zabiegami bez względu na efektywność tych zabiegów.

Stwierdzony stan faktyczny został określony w protokole i dokumentacji fotograficznej i mimo, iż mogły być tam wykonywane zabiegi agrotechniczne, to według organu II instancji należy stwierdzić, że były one niewystarczające, biorąc pod uwagę zastany przez organy kontrolujące stan gruntu.

Organ II instancji odnosząc się do kwalifikowalności gruntów rolnych porośniętych drzewami oraz samosiejkami, zgodnie z art. 34 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wskazał, że działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowany do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem, że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na podobnej powierzchni. Ponadto, zgodnie z art. 34 ust. 2 powyższego rozporządzenia całkowitą powierzchnię działki rolnej uwzględnia się pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu.

Organ wskazał, że zgodnie z przepisami zawartymi w art. 58 akapit trzeci Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r.) jeżeli powierzchnia deklarowana we wniosku o płatność a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną. W przedmiotowej sprawie wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosi 91,1665% zatem jednolita płatność została odmówiona i nałożono sankcję zgodnie z treścią art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma przesłanek, aby uznać odwołanie jak zasadne. Wskazał, że zarówno organ I, jak i II instancji, obowiązane są działać w zgodzie z wyrażoną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą praworządności, rozpoznając wnioski o przyznanie płatności na podstawie i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej.

Skarżąca - działając przez pełnomocnika - zarzuciła decyzji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie właściwego stanu faktycznego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podważyła wiarygodność materiału dowodowego załączonego do raportu. Podniosła, że już w odwołaniu wskazywała, że zdjęcia były wykonywane przy dużym zbliżeniu i braku jakiegokolwiek odniesienia do otoczenia. Według skarżącej, twierdzenia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że "dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkiców pomiarowych kontrolowanych działek rolnych z naniesionymi oznaczeniami miejsc i kierunków wykonanych w terenie fotografii" nie znajdują odzwierciedlenia w raporcie z czynności kontrolnych. Zaznaczyła, że w sekcji "załączniki" wymieniono wyłącznie dokumentację fotograficzną oraz oświadczenie (chodzi o oświadczenie o uzyskiwanych plonach). Szkice są wspomniane w ustaleniach końcowych organu, ale wyłącznie w kontekście oznaczenia zastosowania kodu DR37. Brak jest jakiejkolwiek wzmianki w raporcie o miejscach i kierunkach wykonanych fotografii, co według skarżącej pozwala przypuszczać, że szkic powstał później, co przy długotrwałości postępowania kontrolnego (od [...] lipca 2013r. do [...] października 2013 r.) pozwala wątpić w jego wiarygodność.

Według skarżącej materiał zdjęciowy sporządzony podczas kontroli powinien być jednoznaczny. Działka powinna być ujęta w całości, tak aby można było zidentyfikować skalę nieprawidłowości. Z kolei udokumentowanie samych nieprawidłowości powinno również pozwalać np. na ustalenie wysokości samosiejek. Zdjęcia powinny być wykonane w dobrej rozdzielczości. W ocenie skarżącej materiał zdjęciowy załączony do raportu z kontroli nie spełnia tych warunków.

Skarżąca podniosła, że pojedynczo występujące samosiejki były na tyle niewielkie, że nie ulega żadnych wątpliwości, że nie mogą to być rośliny "wieloletnie". Potwierdza to zresztą uzasadnienie skarżonej decyzji, w którym organ stwierdził, że "w ocenie organu odwoławczego, analiza fotografii i wysokości stwierdzonych samosiejek drzew i trawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zaniedbania w należytym utrzymaniu działek musiały trwać co najmniej od roku 2012". Skarżąca wskazała, że wynika z tego, że samosiejki mogły być roślinami co najwyżej rocznymi, a nie wieloletnimi.

Skarżąca podniosła również, że organ w skarżonej decyzji powołał się m.in. na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Przywołując §4 rozporządzenia, organ pominął jednak jego istotną część. Zgodnie z tym przepisem grunty orne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną (§4 pkt 1 lit. c). Skarżąca zaznaczyła, że takie unormowanie jest również kompatybilne z art. 34 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowalny do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze.

W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że pojedyncze samosiejki, usuwane przy okazji dorocznego koszenia nie mają wpływu na prowadzoną działalność sadowniczą.

Ponadto, skarżąca zarzuciła organowi brak merytorycznego odniesienia do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz ustalenie przez organ II instancji stanu faktycznego wyłącznie na podstawie fotografii, w czym dopatruje się naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu złożył odpowiedź na skargę.

Organ II instancji wskazał, że argumentacja wniesiona przez skarżącą nie wnosi niczego nowego do przedmiotowej sprawy i nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej P.p.s.a., natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 - P.p.s.a).

Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Jak zasadnie wskazał organ I instancji, podstawą materialnoprawną dla wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego był art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009".

Zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Kwota nałożonych sankcji podlega odliczeniu zgodnie z art. 5 b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006, co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, przy czym jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.

W niniejszej sprawie skarżąca zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 do jednolitej płatności obszarowej [...] ha. Powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosiła [...] ha. Skarżąca zgłosiła do jednolitej płatności obszarowej m.in. działki rolne oznaczone literami A i B, na których zadeklarowała sad jabłoniowy o łącznej powierzchni [...] ha.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 25 października 2012 r., poz. 1164, z późn. zm.) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 (m.in. rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009), w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3, okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są - co do zasady - porośnięte drzewami i krzewami.

Po wytypowaniu wniosku skarżącej do kontroli i po przeprowadzeniu w dniu [...] lipca 2013 r. czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili wieloletni brak użytkowania gruntów położonych na działkach rolnych A i B, na których skarżąca zadeklarowała sad jabłoniowy o łącznej powierzchni [...] ha. Stwierdzono na działkach oznaczonych literami A i B występowanie samosiejek drzew oraz silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu przez okres kilkuletni, bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych, mających na celu utrzymanie gruntów zgodne z normami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, że wskazane zaniechania prowadzenia działalności rolniczej zostały udokumentowane i znajdują potwierdzenie w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni o numerze nr [...] wraz z dokumentami pokontrolnymi (m.in. fotografie o nr: [...] dla działki rolnej A oraz fotografie o nr od [...] obrazujące silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu). Tym samym spełniły zasady ogólne postępowania we przedmiotowym zakresie.

Podkreślić należy, że - wynikająca z instytucji dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - ponowna weryfikacja raportu dokonana przez organ II instancji potwierdziła, iż przeprowadzona kontrola wszystkich zadeklarowanych działek wykonana została w sposób prawidłowy.

Należy – w aspekcie zarzutów wskazywanych przez skarżącą w niniejszej sprawie - powołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (w wyroku z dnia 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, LEX nr 746020), w którym wskazał że bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności były faktycznie w dobrym stanie agrotechnicznym. Podkreślił też, że w ramach systemu wsparcia bezpośredniego udzielana jest pomoc do gruntów już pozostających w dobrej kulturze rolnej i pomoc ta nie służy do doprowadzenia gruntu zaniedbanego do dobrego stanu agrotechnicznego.

Podkreślić też należy, że w niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem działek zgłoszonych przez skarżącą we wniosku, a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 % określone w art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Wskazana różnica procentowa między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 91,1665 %, dlatego też organ administracji w sposób prawidłowy zastosował wykładnię powyżej wskazanego przepisu i odmówił przyznania płatności bezpośrednich oraz nałożył środki sankcjonujące.

Sąd podziela także stanowisko organu II instancji wskazujące, że każdy wnioskodawca zobowiązany jest zapoznać się z zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że zarówno wniosek, jak i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia normatywnych zasad. Producent musi też posiadać wiedzę, że grunty, które nie spełniają wymogów określonych w prawie unijnym i krajowym podlegają wyłączeniu, a w sytuacji przekroczenia dopuszczalnej różnicy w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, iż grozi mu sankcja finansowa, chyba że wykaże, iż zachodzą nadzwyczajne okoliczności wyłączające możliwość zastosowania sankcji. Te informacje w zakresie powinności oraz obowiązków skarżąca posiada. Fakt ten wynika m.in. z oświadczenia oraz zobowiązania wskazanego we wniosku o przyznanie płatności za 2013. Element ten stanowi konieczny składnik formularza wniosku o przyznanie płatności.

Ponadto, organ słusznie stwierdził, że należy wskazać, że zarówno z przepisów wspólnotowych jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, stanowiące podstawę do uzyskania płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który wnosi o ich przyznanie. Natomiast, naczelną zasadą procedury w przedmiocie przyznania płatności jest okoliczność, że przyznanie płatności nie następuje z urzędu, a wyłącznie na wniosek rolnika. W związku z tą zasadą rolnicy, którzy zamierzają skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie (gdyż jest to ich uprawnienie), zobowiązani są postępować zgodnie w normatywnymi obowiązkami (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 543/09).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie postępowanie organu zarówno I , jak i II instancji było zgodne z przepisami prawa, i to zarówno w aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym. Dokonane przez organy administracji publicznej czynności, związane z ustaleniem okoliczności faktycznych w zakresie ustalenia różnicy wielkości gruntów wskazanych we wniosku a gruntów uprawniających do otrzymania płatności oraz w zakresie braku utrzymywania przez skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym niniejszej sprawy m.in. w protokole kontroli jak i w dołączonej do tego protokołu dokumentacji oraz w materiale w postaci zdjęć.

Sąd uznał, że w toku postępowania została zachowana zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organy obowiązek dążenia do prawdy. W myśl postanowień art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu organy administracji podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interesu skarżącego. Stosownie do dyspozycji art. 77 K.p.a., organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie przekraczając ram swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). i wskazując przekonywujące podstawy dokonanej oceny, czemu dano wyraz w obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty nie są uzasadnione. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała zarzuconego naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania. Wobec nieuwzględnienia skargi Sąd skargę tę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.