Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 584/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 175 § 1 i art. 183 § 2 pkt. 4, 5 i 6
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. A. - przedstawiciela ustawowego małoletniej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 169/10 w sprawie ze skargi T. A. - przedstawiciela ustawowego małoletniej A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. o sygn. akt IV SA/Gl 169/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. A. – przedstawiciela ustawowego małoletniej A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 1, art. 3, art. 16, art. 20, art. 23, art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456), § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 116, poz. 976 ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przyznał na rzecz A. A. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 marca 2010 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. A., działający w imieniu małoletniej córki A. A. jako jej przedstawiciel ustawowy, wniósł o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego także za okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 28 lutego 2009 r. albo za okres od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 28 lutego 2009 r., względnie o przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu strona podniosła, że po raz pierwszy wystąpiła o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w lipcu 2007 r., jednak orzeczeniem z dnia [...] marca 2008 r. odmówiono zaliczenia małoletniej do osób niepełnosprawnych. Ponowny wniosek został złożony w marcu 2009 r. i wprawdzie został rozpatrzony negatywnie przez organ I instancji, jednak na skutek wniesionego odwołania, orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia [...] sierpnia 2009 r. małoletnią zaliczono do osób niepełnosprawnych, przy czym potwierdzono istnienie niepełnosprawności od 2006 r. Z kolei wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony we wrześniu 2009 r. Zdaniem strony, zasiłek ten winien być przyznany bądź od czasu powstania niepełnosprawności, bądź też od chwili złożenia pierwszego wniosku o ustalenie niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję T. A. – przedstawiciel ustawowy małoletniej A. A. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji w części pomijającej okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 28 lutego 2009 r. albo pomijającej okres od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 28 lutego 2009 r., ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji, bądź stwierdzenie wydania ich z naruszeniem prawa, we wskazanej części. Skarżąca wniosła również o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały w kwestii przyznania, na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia od początkowego terminu ustalonego orzeczeniem o niepełnosprawności, a także o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności tego przepisu z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisami Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 159 dotyczącej rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych, przyjętej w Genewie w dniu 20 czerwca 1983 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca zasadniczo powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, akcentując nieprawidłowości, jakich dopuszczono się przy rozpatrywaniu jej pierwszego wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Co do zasady, uznała zaskarżoną decyzję za prawidłową, jednak – według skarżącej – błędnie ustalono początkowy termin przysługiwania zasiłku, bowiem pominięto termin określony w orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2009 r.

Udzielając odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprawę, uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił, że zaskarżona decyzja, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, jest zgodna z prawem. To zastrzeżenie jest o tyle właściwe, że w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r. skarżąca słusznie zauważyła niedokładności, jakie występują w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym Kolegium wymienia wniosek z dnia [...] lipca 2008 r. i decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r., odnoszące się do przedstawiciela ustawowego skarżącej, a nie do niej samej. Tym niemniej, w ocenie Sądu, wskazane uchybienie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem jej stan faktyczny jest niewątpliwy i bezsporny. Wynika z niego, że orzeczenie o odmowie zaliczenia skarżącej do osób niepełnosprawnych z dnia [...] marca 2008 r. stało się ostateczne i do czasu jego wydania skarżąca nie składała wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Wniosek taki złożyła dopiero we wrześniu 2009 r., po uzyskaniu orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2009 r., ustalającego jej niepełnosprawność i określającego czas powstania tej niepełnosprawności na 2006 r. Te bezsporne okoliczności są wystarczające do pozytywnej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zdaniem WSA w Gliwicach, organy obu instancji trafnie zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulujące m.in. postępowanie w sprawie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego. W szczególności, zgodnie z art. 24 ust. 2a tej ustawy, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie może być przyznane wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Pomijając zatem nawet pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie należy wskazać, że bez wątpienia chodzi w nim o taki wniosek, na skutek którego zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności, a nie orzeczenie negatywne, odmawiające zaliczenia strony do osób niepełnosprawnych. Skarżąca potwierdza, że zaliczenie jej do osób niepełnosprawnych nastąpiło na skutek jej wniosku z marca 2009 r., w związku z czym przyznanie zasiłku od dnia 1 marca 2009 r. było prawidłowe. Skarżąca nie może się natomiast powoływać na wcześniejszy wniosek o ustalenie jej niepełnosprawności, skoro został on rozstrzygnięty negatywnie. Sąd stwierdził także, iż samo określenie w orzeczeniu z dnia [...] sierpnia 2009 r., że niepełnosprawność skarżącej datuje się od 2006 r. nie ma znaczenia w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Zapis ten nie powoduje bowiem zmiany pierwotnego, negatywnego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Orzeczenia tego wprawdzie skarżąca nie przedłożyła w toku postępowania administracyjnego i sądowego, jednak dla wyniku sprawy nie było to niezbędne, gdyż nawet tylko hipotetyczne odniesienie się do tej kwestii jest wystarczające.

Odnosząc się natomiast do wniosku o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie stosownej uchwały, WSA w Gliwicach wskazał, że wniosek taki nie ma umocowania prawnego, bowiem za wyjątkiem przypadku określonego w art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który nie zachodzi w niniejszej sprawie, wojewódzkim sądom administracyjnym nie przysługuje tego rodzaju inicjatywa uchwałodawcza. Sąd nie dopatrzył się również przesłanek do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ uregulowanie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w rozpoznawanym kontekście nie budzi zastrzeżeń natury konstytucyjnej. Osoba niepełnosprawna może bowiem występować o ustalenie tej niepełnosprawności w każdym czasie, w tym również bezpośrednio po ujawnieniu się niepełnosprawności. Wskazany przepis pozwala w takim wypadku na przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od początku niepełnosprawności. Natomiast odrębną kwestią jest prawidłowość orzeczeń w przedmiocie niepełnosprawności. Wydawane są one z uwzględnieniem ogólnej procedury administracyjnej, umożliwiającej instancyjną i nadzorczą weryfikację decyzji administracyjnych. Samo subiektywne przekonanie skarżącej o wadliwości pierwotnego orzeczenia, bez wyczerpania trybu odwoławczego lub zainicjowania trybów nadzwyczajnych, nie może rodzić skutków prawnych, a tym bardziej stanowić oparcia do kwestionowania rozwiązań ustawowych.

Dlatego też, stosując art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył T. A. – przedstawiciel ustawowy małoletniej A. A., wnosząc o jego zmianę w całości i przyznanie małoletniej zasiłku pielęgnacyjnego od stycznia 2006 r. do lutego 2009 r. lub od lipca 2007 r. do lutego 2009 r., ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona wniosła również o zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania przed NSA i nieobciążanie kosztami zastępstwa procesowego organu w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Ponadto, autor skargi kasacyjnej wniósł o podjęcie uchwał dotyczących zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości, a to: a) czy na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny może być przyznany osobie uprawnionej od początkowego terminu ustalonego orzeczeniem o niepełnosprawności?; b) czy przewlekanie przez sąd administracyjny rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy może pozbawić skarżącego możliwości złożenia skargi kasacyjnej?; c) czy odmowa przyznania prawa pomocy może pozbawić skarżącego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji RP) oraz złamać zasadę co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP)?; d) czy możliwość zmiany orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przewidziana w art. 176 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest prawdziwa, czy tylko iluzoryczna, ponieważ art. 185 § 1 tej ustawy zezwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej) wyłącznie na uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania?; e) czy inicjatywa uchwałodawcza wojewódzkiego sądu administracyjnego zastrzeżona jest tylko w art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi? Ponadto, strona zwróciła się o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2, art. 8, art. 9, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 68, art. 69, art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2 i art. 3 Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 159, dotyczącej rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych, przyjętej w Genewie w dniu 20 czerwca 1983 r. – w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie świadczenia osobie uprawnionej od terminu ustalonego orzeczeniem o niepełnosprawności.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) wydanie wyroku w składzie sprzecznym z przepisami prawa;

b) rozpoznanie sprawy z udziałem sędziego wyłączonego z mocy ustawy;

c) pozbawienie możności obrony praw skarżącej, poprzez odmowę przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu;

d) orzeczenie przez Sąd I instancji w kwestii należącej do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. w kwestii uchwały dotyczącej przyznania, na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia od początkowego terminu ustalonego orzeczeniem o niepełnosprawności (art. 15 § 1 pkt 3 i art. 264 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Ponadto, w granicach art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 2, art. 8, art. 9, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 68, art. 69, art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 Konstytucji RP, art. 2 i art. 3 Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 159 dotyczącej rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych, przyjętej w Genewie w dniu 20 czerwca 1983 r. oraz art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności błędne przyjęcie, że pomoc finansowa – zasiłek pielęgnacyjny dla małoletniej osoby niepełnosprawnej należy się dopiero od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, argumentując, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jest prawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w przypadku prawidłowo przeprowadzonego postępowania przez Sąd I instancji, możliwe było wydanie zaskarżonego wyroku.

Najdalej idącymi zarzutami skargi kasacyjnej są zarzuty nieważności postępowania sądowego, oparte o podstawy wymienione w art. 183 § 2 pkt 4, 5 i 6 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zakresie pierwszej z wymienionych podstaw nieważności postępowania autor skargi kasacyjnej podniósł, że zaskarżony wyrok został wydany w składzie sprzecznym z przepisami prawa, ewentualnie rozpoznanie sprawy nastąpiło z udziałem sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Abstrahując od tego, że nie powołano art. 183 § 2 pkt 4 ww. ustawy, co jest wadą skargi kasacyjnej, jej autor nie wyjaśnił w istocie, na czym podnoszone uchybienie Sądu I instancji miałoby polegać, w szczególności nie wskazano, jaki winien być w tym przypadku skład Sądu, i który z sędziów miałby podlegać wyłączeniu z mocy ustawy. Zważywszy że Naczelny Sąd Administracyjny nieważność postępowania bierze pod rozwagę z urzędu, czego w niniejszej sprawie nie stwierdził, o czym była już mowa na wstępie, formułowanie jakiegokolwiek zarzutu, a tym bardziej zarzutu nieważności postępowania, wymaga jego uzasadnienia. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, co wymaga od jej autora precyzyjnego wskazania podstaw i zarzutów kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Wprowadzenie przy sporządzaniu skargi kasacyjnej tzw. przymusu adwokacko – radcowskiego powoduje, że skarga musi być w sposób profesjonalny sformułowana (art. 175 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o podstawy zarzucanej Sądowi I instancji nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 pkt 5 i 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można bowiem mówić, że strona skarżąca została pozbawiona możności obrony swych praw na skutek nieprzyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, skoro z akt sądowych sprawy wynika, że strona sama zaniechała uczynienia zadość obowiązkowi złożenia wniosku na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), o co Sąd I instancji wzywał. Co więcej, skarga kasacyjna została w tej sprawie sporządzona i wniesiona przez przedstawiciela ustawowego A. J., będącego – zgodnie z oświadczeniem – radcą prawnym. Trudno wobec tego uznać, że skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw, w tym konstytucyjnego prawa do sądu i rozpoznania sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym.

Wojewódzkie sądy administracyjne, jako sądy I instancji, rozpoznają skargi m.in. na decyzje organów administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie WSA w Gliwicach kontrolował legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, a więc prawidłowo czynił to jako Sąd I instancji, do czego w rzeczy samej był nie tylko uprawniony, ale i – po wniesieniu skargi – zobowiązany. Niezrozumiałym zatem jest, dlaczego autor skargi kasacyjnej twierdzi, że Sąd ten wkroczył w kompetencje Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro wykonał on ustrojowy obowiązek kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca działa w mylnym przekonaniu, że przepis art. 36 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu inicjatywę uchwałodawczą. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że jedynie Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może wystąpić o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wojewódzki sąd administracyjny nie może tego uczynić na tej podstawie (wyjątek stanowi art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jednak nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Toteż niezwrócenie się przez WSA w Gliwicach w trybie ww. przepisu o podjęcie uchwały na temat tego, czy na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) osobie uprawnionej może być przyznany zasiłek pielęgnacyjny od daty istnienia niepełnosprawności, stwierdzonej stosownym orzeczeniem?, i w konsekwencji rozpoznanie sprawy bez takiej uchwały, nie może być nawet kwalifikowane w kategoriach uchybień Sądu I instancji, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej więc nie może świadczyć o istnieniu podstawy nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wszak z pewnością Sąd I instancji nie orzekł w sprawie, w której właściwy byłby Naczelny Sąd Administracyjny.

Formułując wyżej omówione zarzuty procesowe, autor skargi kasacyjnej zwrócił się także z wnioskiem, by Naczelny Sąd Administracyjny wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2, art. 8, art. 9, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 68, art. 69, art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 i art. 3 Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 159, dotyczącej rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych, przyjętej w Genewie w dniu 20 czerwca 1983 r. – w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie świadczenia osobie uprawnionej od terminu ustalonego orzeczeniem o niepełnosprawności.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z przepisu tego wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, o ile w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Wątpliwości natury konstytucyjnej autor skargi kasacyjnej wyprowadza z twierdzenia, że zasiłek pielęgnacyjny winien być przyznawany osobom zainteresowanym od daty istnienia niepełnosprawności, określonej w orzeczeniu, gdyż to ta data – jego zdaniem – jest miarodajną dla udzielenia pomocy przez organy Państwa osobom niepełnosprawnym. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Analiza powyższego przepisu pozwala stwierdzić, że ustawodawca nie bez powodu skorelował ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z chwilą złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, wszak to właśnie w dacie złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności uruchamiane jest postępowanie przed organami Państwa, zmierzające w rzeczy samej do uzyskania pomocy z zabezpieczenia społecznego, o której stanowi art. 69 Konstytucji RP. Przepis ten wskazuje, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Kolejność zatem jest taka, że dopiero wydanie orzeczenia o niepełnosprawności uprawnia do uzyskania pomocy ze strony Państwa. Skoro regulacja konstytucyjna wyraźnie precyzuje, że pomoc władz publicznych w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej przysługuje osobom niepełnosprawnym, to w przypadku postępowań wszczynanych na wniosek, a do takich niewątpliwie należy zaliczyć sprawę zasiłku pielęgnacyjnego, brak odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej o ustalenie niepełnosprawności udaremnia możliwość uzyskania pomocy organów Państwa, choćby u osoby zainteresowanej niepełnosprawność już istniała, a nie była jedynie stwierdzona orzeczeniem. Innymi słowy, jeżeli w dacie istnienia niepełnosprawności osoba zainteresowana nie ubiegała się o wydanie stosownego orzeczenia, celem potwierdzenia tej okoliczności, to nie można przyjąć, by była uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego od tej daty. Niezależnie bowiem od tego, czy data istnienia niepełnosprawności jest wcześniejsza, niż data wydania orzeczenia, zasiłek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem przysługującym z urzędu. W kwestii prawa do zasiłku pielęgnacyjnego miarodajną jest jedynie chwila złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Takie rozwiązanie ustawodawcy nie powinno budzić wątpliwości, wszak redystrybucja środków budżetowych, w niniejszej sprawie pochodzących z zabezpieczenia społecznego, musi uwzględniać nie tylko cel pomocy ze strony Państwa, ale nade wszystko wnioskowy charakter przyznawanych w tym trybie świadczeń.

Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniosek autora skargi kasacyjnej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym za nieuzasadniony. Tym samym też, w kontekście poczynionych rozważań, za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, wszak Sąd I instancji w pełni zasadnie uznał, iż wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem, a przedstawione w motywach zaskarżonego wyroku przepisy prawa, jak również ich prawidłowa wykładnia i zastosowanie, nie dają podstaw do jego kwestionowania.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie powziął również takich wątpliwości, które uzasadniałyby wnioski strony skarżącej o rozstrzygnięcie w formie uchwał podnoszonych w skardze kasacyjnej zagadnień prawnych.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.