Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 983/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2168
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2047/18 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] lutego 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2047/18, działając na podstawie ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi A. R. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2014 r.

Na skutek odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił decyzję dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia i stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2014 r. oraz brak istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] stycznia 2003 r. do [...] grudnia 2003 r.

Organ stwierdził, że nie osiąganie w określonych miesiącach przychodu z danej działalności gospodarczej, czy też ponoszenie kosztów i strat wcale nie musi oznaczać, że dana działalność gospodarcza nie była w tym okresie prowadzona, bowiem działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.

Odnosząc się do informacji przekazanej przez skarżącego, iż choroba wykluczyła go z dalszej działalności gospodarczej w roku 2002 i 2003 na dowód czego przedstawił dokumentację medyczną, organ uznał, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. zaprezentowanym w wyroku z [...] maja 2007 r., sygn. akt II GSK 28/07, przerwa w prowadzeniu pozarolniczej działalności spowodowana stanem zdrowia (chorobą) nie może być traktowana na równi z zaprzestaniem wykonywania tej działalności.

Organ następnie wskazał, że zgodnie z deklaracją PIT-36 za 2002 r. skarżący nie wykazał przychodu z działalności gospodarczej, natomiast wykazał koszty uzyskania przychodu oraz stratę, zatem uznać należało, że skarżący prowadził działalność gospodarczą. W deklaracji PIT-36 za 2003 r. skarżący nie wykazał przychodu z działalności gospodarczej, kosztów uzyskania przychodu oraz straty, zatem organ stwierdził, iż w okresie od [...] stycznia 2003 r. do [...] grudnia 2003 r. nie istniał obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Odnosząc się do stwierdzenia, iż w okresie od [...] lipca 2007 r. do [...] grudnia 2014 r. działalność gospodarcza była trwale zawieszona i skarżący nie osiągał przychodu z tytułu z tytułu działalności gospodarczej i nie miał żadnych zdarzeń gospodarczych, organ wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu w zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 2015 r. poinformował, iż skarżący złożył [...] za 2007 r,, w którym wykazał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast w PIT- 36 za lata 2008-2013 nie wykazał przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, wykazując tylko koszty uzyskania przychodu oraz stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył organ. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wśród nadesłanych do organu dokumentów przedstawił deklaracje PIT za lata 2008-2014, z których jednoznacznie wynikało, że z pozarolniczej działalności gospodarczej u skarżącego nie wystąpił przychód tyko wystąpiły koszty uzyskania przychodu i strata, przy czym skarżący podkreślił, że wykazane w zeznaniach rocznych koszty miały charakter kosztów stałych (np. amortyzacja samochodu), natomiast nie były to koszty dotyczące nabywania towarów

lub usług w celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd przypomniał także, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu z dnia [...] lipca 2015 r., wynikało, że skarżący nie wykazywał w zeznaniach podatkowych za lata 2008-2014 przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, podobnie jak z pisma tego urzędu z [...] stycznia 2015 r. Ponadto z zestawienia danych z deklaracji [...] za okres [...] lipca 2007 r. - [...] grudnia 2014 r., sporządzonego przez Urząd Skarbowy w Nowym Sączu z [...] stycznia 2015 r. wynikało, że skarżący w latach 2008-2014 nie wykonywał żadnych operacji gospodarczych podlegających podatkowi od towarów i usług. W ocenie Sądu, skarżący przedkładając powyższe dokumenty wykazał, że w latach 2008-2014, nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ przez wszystkie te lata nie uzyskał przychodu z tej działalności, a wykazywane koszty nie wynikały z dokonywanych operacji gospodarczych związanych z działalnością gospodarczą. Skarżący wykazał, że nie dokonywał żadnych transakcji nabycia towarów handlowych, ani sprzedaży. Tak długi okres braku operacji gospodarczych, nie można było w ocenie Sądu uznać za okres przestoju związanego z ryzykiem gospodarczym i oczekiwaniem na zamówienia gospodarcze, bowiem świadczy on natomiast o faktycznym nieprowadzeniu działalności gospodarczej w ww. latach.

Sąd stwierdził zatem, że organ dysponując powyższymi dokumentami, błędnie uznał, że skarżący w latach 2008-2014 prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, a w konsekwencji, że w tym okresie skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w związku z tą działalnością.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając go w całości. Organ powyższemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie:

1) naruszenia przez organ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie wyjaśnieniu dokładnego stanu faktycznego sprawy (a dokładnie deklaracji [...] za lata 2008-2014 przekazanych przez Skarżącego, zaświadczenia naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z [...] lipca 2015 r. i pisma z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz zestawienia deklaracji VAT - 7 za okres [...] lipca 2007 [...] grudnia 2014 r.) do ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w latach 2008-2014, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510 ze zm.; dalej jako: "ustawa o świadczeniach")

– podczas gdy Prezes NFZ zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowody w sprawie (ww. dokumenty znajdują się w aktach i uchylona decyzja zawiera ich ocenę) oraz dokonał oceny ww. materiału, przez co nie naruszył ww. przepisów, z tym że ocena ww. materiału dowodowego przez Prezesa NFZ została dokonana w sposób odmienny od oceny zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku WSA, jako konsekwencja odmiennego definiowania pojęcia "prowadzenia działalności gospodarczej w celach zarobkowych i w sposób ciągły" wskazanej w art. 2 ustawy z dnia [...] lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2168; dalej jako: "u.s.d.g.").

II. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.

– art. 2 u.s.d.g. przez błędną wykładnię pojęcia "prowadzenia działalności gospodarczej w celach zarobkowych i w sposób ciągły" wskazującą, na dokładne brzmienie normy prawnej zawartej w tym przepisie iż "działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły" (uzasadnienie wyroku str. 10 akapit 3) a dalej, że "prowadzenie działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód" (str. 10 akapit 4 uzasadnienia) a zatem takiej wykładni, że tylko wtedy mamy do czynienia z prowadzeniem działalności w celach zarobkowych, gdy osiągany jest z niej przychód, natomiast wykazywanie kosztów uzyskania przychodów i straty wyklucza uznanie, że przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, pomimo rejestracji, wykazywania kosztów jej prowadzenia i strat oraz dokonywania rozliczeń w Urzędzie Skarbowym poprzez [...] właściwy dla osób prowadzących działalność gospodarczą i rozliczanie podatku VAT wskazujący na zamiar prowadzenia tej działalności i osiąganie zysku, jeżeli były ponoszone koszty celem jego uzyskania;

– podczas gdy w ocenie Prezesa NFZ art. 2 ww. ustawy w szczególności jej "zarobkowy charakter" należy rozumieć w sposób, wskazany w wyroku WSA we W. z dnia [...] lipca 2017 r. I SA/Wr 151/16 tj. zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że zamiarem (celem) jej podjęcia jest osiąganie zysku, a zysk z kolei powinno się definiować jako nadwyżkę przychodów nad wydatkami, ale również należy liczyć się z możliwością nieuzyskania przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, czyli z poniesieniem straty, a przez to o zarobkowym charakterze działalności gospodarczei nie decyduje faktyczne osiąganie zysku, lecz zamiar jego osiągnięcia.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, organ wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu

Administracyjnego w W.. Organ wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczył oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, stwierdził, że decyzja ta jest niezgodna z prawem.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż skarżący w latach 2008-2014 nie dokonywał transakcji związanych z nabywaniem towarów ani nie dokonywał transakcji sprzedaży towarów, a tak długi okres braku operacji gospodarczych, operacji handlowych, nie może w ocenie Sądu pierwszej instancji być uznany za okres przestoju związanego z ryzykiem gospodarczym i oczekiwaniem na zamówienia, a świadczy on o faktycznym nieprowadzeniu działalności gospodarczej w tym okresie.

W tym miejscu podkreślić należy, że jeżeli przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego - w relacji do których normy procesowe pełnią jedynie funkcję instrumentalną - to w pełni zasadnie należy przyjąć, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają właśnie normy prawa materialnego, które stanowiąc podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, wyznaczają tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy faktów o prawnie doniosłym znaczeniu.

Punktem wyjścia dla ustalenia koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego w konkretnej sprawie są więc normy prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot - zakres ten wyznaczał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c przywołanej ustawy. Zgodnie z nim, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniami społecznymi rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię skarżący kasacyjnie powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. W przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnienie tych podstawowych zasad dotyczących zakresu badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i wymogów stawianych zarzutom składającym się na podstawy kasacyjne jest w niniejszej sprawie o tyle konieczne, że niektóre z nich nie są należycie sformułowane (o czym niżej). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek zaskarżenia oparto.

Wobec powyższego należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego - powołanych w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku - z treści których wywiedziono, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, wówczas, gdy są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, a dokonana ocena materiału dowodowego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie daje podstaw do jednoznacznego ustalenia, czy w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą.

W tym stanie rzeczy biorąc pod uwagę treść i zakres zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać, że dotyczą one dwóch kwestii: jak należy rozumieć prowadzenie działalności gospodarczej (pozarolniczej) oraz czy stan faktyczny sprawy - przyjęty przez Sąd pierwszej instancji przy wyrokowaniu - ustalony został prawidłowo.

Podkreślić więc należy, że będące przedmiotem sporu obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dotyczy wskazanych w zaskarżonej decyzji okresów między [...] stycznia 1999 roku a [...] grudnia 2002 roku oraz między [...] stycznia 2004 roku do [...] grudnia 2014 roku.

W zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano zaś jedynie na naruszenie [...] ustawy z dnia [...] lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej.

Uwzględniając przedstawione powyżej uwagi, w ocenie NSA oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 2 powołanej wyżej u.s.d.g. nie uzasadnia wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Sądowi pierwszej instancji zarzucono błędną wykładnię tego przepisu przez przyjęcie, że prowadzenie działalności gospodarczej w celach zarobkowych ma miejsce wówczas, gdy osiągany jest z niej przychód, natomiast wykazywanie kosztów uzyskania przychodów i straty wyklucza uznanie, że przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą.

Natomiast naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. To zaś czy stan faktyczny ustalony w sprawie prawidłowo uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie czy ustalony stan faktyczny zasadnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej jest kwestią właściwego zastosowania prawa. Sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 2 u.s.d.g. wskazuje zatem, że w istocie kwestionowane jest zastosowanie tego przepisu w konkretnym stanie faktycznym, dotyczącym skarżącego.

Zgodnie z art. 2 u.s.d.g. działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Tak więc z definicji ustawowej pojęcia działalności gospodarczej wynika, że dla uznania określonej działalności za działalność gospodarczą, konieczne jest łączne spełnienie trzech warunków. Działalność musi mieć charakter zarobkowy, być prowadzona w sposób zorganizowany oraz ciągły. W ocenie Sądu pierwszej instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dawał podstawy do uznania, że działalność skarżącego nie posiadała cech ciągłości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet gdyby uznać, że przesłanka ciągłości była związana z czynnościami jednorazowymi to jednak przesłanki tej nie należy utożsamiać z koniecznością wykonywania działalności bez przerwy. Istotny bowiem jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu.

Podkreślić również należy, że zmiany przepisów w zakresie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego nie spowodowały zmiany przesłanki objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, chociaż zmieniło się pojmowanie wykonywania działalności gospodarczej w ustawie o działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie instytucji możliwości zawieszenia działalności gospodarczej ze skutkiem dla obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Trafnie wskazuje Sąd pierwszej instancji, że w stanie prawnym obowiązującym przed [...] września 2008 roku w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym wpis do ewidencji działalności gospodarczej rodził domniemanie faktyczne, że przedsiębiorca figurujący w ewidencji prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przedsiębiorca mógł to domniemanie wzruszyć wykazując, że - mimo wpisu - takiej działalności nie prowadził. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywał na osobie, która wywodziła z niego skutki prawne. Natomiast wykazanie przez przedsiębiorcę, że działalność była zawieszona, w konsekwencji prowadziło do ustalenia, że nie istniał w tym czasie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni ten pogląd podziela.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmował okresy czasu, w których zastosowanie znajdowały regulacje prawne obowiązujące przed zmianą przepisów wprowadzoną [...] września 2008 roku.

Zasadnie więc Sąd pierwszej instancji wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy dawał podstawy do uznania, iż w okresach wykazanych w dokumentach skarbowych, w tym w zeznaniach podatkowych, księgach przychodów i rozchodów, zaświadczeniach Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., pismach ZUS w N. informującym o okresach prowadzenia działalności gospodarczej, skarżący wykazał fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. W zaskarżonej decyzji organ dokładnie przytoczył kiedy i jakie dokumenty zostały przedstawione przez skarżącego, a także odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w konkluzji uznając, że fakt nie osiągania przychodu z działalności gospodarczej i ponoszenie kosztów i strat nie oznacza, że działalność gospodarcza w tym okresie nie była prowadzona. Słusznie więc Sąd pierwszej instancji uznał, że dokonana przez organ ocena materiału dowodowego była odmienna od tego co wynika z przedstawionych dokumentów. W szczególności organy zupełnie pominęły to, że materiał dokumentacyjny wskazywał na to, że skarżący nie podejmował czynności kupna i sprzedaży towarów, co było istotą prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej.

W związku z powyższym należy zauważyć, że o skuteczności zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ" rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wymaga to jednak od autora skargi kasacyjnej precyzyjnego określenia na czym owe uchybienia miałyby polegać w odniesieniu do zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W skardze kasacyjnej organ podnosi zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji [...] § 1 pkt [...] c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 1§ 1 p.u.s.a. poprzez błędne uznanie, że przy rozpoznawaniu sprawy organ dopuścił się naruszenia [...] k.p.a., [...] § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. na skutek nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Treść przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej wyraźnie wskazuje, że zmierzają one do kwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną orzekania poprzez odmienną ocenę dowodów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym podkreślić należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie prezentowany było stanowisko, że przepis art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, która określa funkcje sądów administracyjnych wyjaśniając, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanego przepisu prawa mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Natomiast taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji dokonał oceny tej decyzji przy zastosowaniu kryterium zgodności z prawem i zastosował środki przewidziane w ustawie - art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. Ponadto wskazać należy, że przepis ten nie stanowi podstawy do czynienia zarzutu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy (vide: wyroki NSA z dnia: [...] czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 926/17; [...] września 2017 r., sygn. akt II GSK 1914/15; [...] maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1648/16).

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a., zgodnie z dyspozycją którego, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, W. 2015 r., str. 574). Z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis uprawnia sąd administracyjny, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie [...] p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.