Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 728/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3, 4, ust. 2, 5 ust. 1 i 3, 23 ust. 5, 25
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 17, 18
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr : [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznał skarżącej H.P. zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku na dzieci: A. i M.P. na okres zasiłkowy od [...]2005 r. do [...]2006 r.

W dniu [...]2006 r. H.P. złożyła wniosek o zasiłek rodzinny oraz o dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci A. i M. P. na nowy okres zasiłkowy [...]2006 do [...]2007 r.

Kierownik GOPS w M. odrębnymi decyzjami z dnia [...] r.:

1. uchylił od dnia [..]..2006 r. decyzję z dnia [...].2005 r. przyznającą świadczenia rodzinne ustalając, że zostało przekroczone kryterium dochodowe w okresie od[...] 2006 r. do [...] 2006 r. uprawniające do przyznania świadczeń,

2. uznał, że kwota świadczeń rodzinnych wypłacona skarżącej za okres od [...]2006r. do [...]2006 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem,

3. nie przyznał skarżącej wnioskowanych świadczeń na nowy okres zasiłkowy od [...]2006 do [...].2007 r.

Od powyższych decyzji skarżąca złożyła odwołania.

Decyzjami z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżone decyzje z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kierownik GOPS w M. po ponownym rozpoznaniu sprawy odrębnymi decyzjami z dnia [...].2007 r.

1. uchylił od dnia [...]2006 r. decyzję z dnia [...].2005 r. przyznającą skarżącej świadczenia rodzinne ustalając, że zostało przekroczone kryterium dochodowe w okresie od [...]2006 r. do [...] 2006 r. uprawniające do przyznania świadczeń,

2. uznał, że kwota świadczeń rodzinnych wypłacona skarżącej za okres od [...]05.2006r. do [...].08.2006 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem,

3. nie przyznał skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci na nowy okres zasiłkowy od[...].2006 do [...].2007 r.

W uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczeń na nowy okres zasiłkowy od[...].2006 do [...]2007 r. organ wskazał, że na zasadzie art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 i dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Z przedłożonych dokumentów wynika, że dochód rodziny w 2005r. wynosił [...] zł. (zaświadczenie Urzędu Skarbowego o dochodzie).

Dochód, jaki skarżąca uzyskała w 2005 r. ([...] zł) stanowi dochód utracony rodziny - świadectwo pracy. Natomiast od dnia [...]2006r. skarżąca uzyskała zatrudnienie, z którego dochód za pierwszy pełny przepracowany miesiąc (kwiecień 2006) wynosi [...] zł stanowi dochód uzyskany rodziny.

Po przeliczeniu miesięczny dochód rodziny po utracie i uzyskaniu dochodu w przeliczeniu na osobę wynosi ([...] zł / 12 miesięcy = [...] zł – [...] zł) ([...] / [...] miesięcy - miesięczny dochód skarżącej, który uzyskała w 2005 r. w związku z ustaniem zatrudnienia, co potwierdza świadectwo pracy, stanowi dochód, jaki utraciła) = [...] zł (miesięczny dochód rodziny po utracie dochodu + [...] (dochód, jaki uzyskała w 2006 z tytułu podjęcia zatrudnienia) =[...] (miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu/ doliczeniu uzyskanego dochodu) / 4 członków rodziny ) – [...] zł..

Dochód rodziny uprawniający do przyznania świadczeń rodzinnych został przekroczony o kwotę 538,42 (miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę) - 504 zł (dochód rodziny w przeliczeniu na osobę uprawniający do przyznania świadczeń rodzinnych x 4 członków rodziny) = 137,68 zł.

Art. 5 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza uprawniającą daną rodzinne lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek nie przysługuje. W okresie zasiłkowym tj. od [...].2006 r. do [...]2007 r. kwota najniższego zasiłku rodzinnego wynosiła 48 zł.

H.P. złożyła odwołania od powyższych decyzji organu I instancji z dnia [...]2007 r. podnosząc wątpliwość czy art.3 pkt 23 i pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych o utracie i uzyskaniu dochodu może mieć zastosowanie w przypadku osób zmieniających pracę, czyli w jej przypadku. Wskazała, że formuła dochodu utraconego i uzyskanego jest niejednoznacznie interpretowana i niektóre organy uważają, że w przypadku zmiany zakładu pracy nie ma "utraty i uzyskania" gdyż rodzaj dochodu pozostaje ten sam - praca zarobkowa, a podstawowym dokumentem do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego jest zaświadczenie o dochodach podlegających opodatkowaniu z Urzędu Skarbowego za ubiegły rok.

Skarżąca podkreśliła, że dochód "uzyskany" za pierwszy miesiąc w nowym zakładzie pracy nie odzwierciedla sytuacji materialnej w rodzinie w następnych miesiącach. Nie ma on też stałej wysokości (zależy od absencji chorobowej, od wysokości premii lub jej braku) jak wymieniane w pkt 24 art.3 ustawy np. świadczenie emerytalne, rentowe. Jest to ważne w przypadku dochodu rodziny wahającego się w granicach 504zł x liczba członków rodziny. Tak jest w przypadku skarżącej, stąd też posłużenie się formułą "dochodu utraconego i uzyskanego" przez organ skarżąca odebrała jako swoistą karę za zmianę pracy. Zmiana pracy polegała tylko na zmianie pięter w [...], w którym skarżąca pracuje od [...] lat. Dochody skarżącej za rok 2004 i 2005 potwierdzone zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego uprawniały ją do ubiegania się o świadczenia.

Zdaniem skarżącej, jeżeli dochodzi do obliczeń dochodu rodziny, której dochód przekracza kwotę 504 zł. na osobę, to suma ta nie jest dzielona przez liczbę członków w rodzinie. Co prawda, organ wskazał w uzasadnieniu na dochód w przeliczeniu na osobę, ale różnicy 538,42zł-504 zł=137,68 zł już nie podzielił na 4 osoby. W art. 5.ust. 3 nie jest powiedziane, że ma to być "łączny" dochód rodziny. Zdaniem skarżącej kwota, o którą dochód jej rodziny przekracza kryterium dochodowe wynosi: 137,68 zł po podzieleniu na 4 osoby w rodzinie - 34,42 zł. Jest to kwota mniejsza od 43 zł i 48 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołań skarżącej decyzjami:

2. z dnia [...]2007 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...].2007 r. uznającą, że pobrane świadczenia są nienależnymi i umorzyło postępowanie administracyjne przed organem I instancji wskazując, że nie ma jeszcze w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, która uchylałaby decyzje organu I instancji z dnia [...]2005 r. ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych i dlatego zaskarżona decyzja jest przedwczesna, z dnia [...]05.2007 r.:

1. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...]2007 r. uchylającą od dnia [...]..2006 r. decyzję z dnia [...].2005 r. o przyznaniu świadczeń skarżącej i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,

3. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...].2007 r. o odmowie przyznania świadczeń na nowy okres zasiłkowy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że skarżąca prowadzi 4-osobowe gospodarstwo domowe.

Z dokumentów wynika, że w 2005r. rodzina skarżącej uzyskała dochód w łącznej wysokości [...] zł, na co się składał dochód skarżącej w wysokości [...] zł i dochód A.P. w wysokości [...] zł.

Stosunek pracy ze skarżącą ustał z dniem [...]03.2006 r., w związku, z czym dochód za rok 2005 należy uważać za dochód utracony w wysokości 11.971,07 zł. Z uwagi na to, że skarżąca od dnia [...].03.2006 r. podjęła zatrudnienie i za miesiąc kwiecień 2006 r. uzyskała dochód w kwocie 1.501,13 zł, wynagrodzenie to stanowi dochód uzyskany przez rodzinę.

Po uwzględnieniu przepisów, co do dochodu uzyskanego i utraconego, ustalono, że dochód rodziny skarżącej za rok 2005 wynosił [...] zł, który należy pomniejszyć o kwotę 997,60 zł, czyli daje to 652,54 zł miesięcznie. Niemniej z uwagi na nawiązanie stosunku pracy przez skarżącą w dniu [...].03.2006 r. należy ten dochód (za miesiąc kwiecień 2006 r. wyniósł 1.501,13 zł) uznać za dochód uzyskany, który za rok 2005 wyniósł 2.153,67 zł, co daje 538,42 zł miesięcznie na członka rodziny.

Przesłanką do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku jest nieprzekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych 504 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie w roku 2005.

W myśl art. 3 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem dochód rodziny rozumie się "przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". Z kolei przepisy art. 5 ust. 4 i ust. 4a ustawy przewidują, że "W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustała się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. W przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustała się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód".

Katalog źródeł utraty dochodu i uzyskania dochodu jest zamknięty i przepisy nie pozwalają na ich swobodną interpretację. Przepis art. 3 pkt. 23 ustawy wyjaśnia pojęcie "utraty dochodu". Skarżąca utraciła zarobkowe źródło dochodu z upływem dnia [...].03.2006r. i od dnia [...].03.2006 r. uzyskała nowe zarobkowe źródło dochodu.

Kolegium podniosło, iż do rozpatrywanej sprawy nie ma zastosowania § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, z tego względu, iż przepis ten obejmuje sytuację, w której równocześnie dochodzi do utraty i uzyskania dochodu, ale w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w 2005 r., a nie w roku 2006.

Z wyliczeń organu I instancji wynika, że dochód rodziny skarżącej w rozpoznawanym okresie uległ zmianie (podwyższeniu) inaczej niż to wynikało z przedstawionych do wniosku z dnia [...].2006 r. dokumentów, bo dochód wynosił 538,42 zł na osobę.

Kolegium dotychczas prezentowało pogląd, że użyte w art. 5 ust. 3 ustawy pojęcia "dochód rodziny" rozumieć należy jako przeciętny miesięczny i łączny dochód wszystkich członków rodziny. Mając na uwadze powyższy pogląd, dokonano weryfikacji obliczeń matematycznych dokonanych przez organ I instancji, z których wynika, że dochód miesięczny rodziny skarżącej przekracza kryterium ustawowe o kwotę 137,67 zł ([...] zł - (504 zł x 4 osoby = [...] zł) = 137,67 zł). Zatem, w świetle tej interpretacji rodzina skarżącej nie spełniałaby kryteriów ustawowych do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych.

Kolegium zmieniło swój dotychczasowy pogląd zajmując stanowisko, że pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny'", o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy winien być rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust.1.

Zatem należałoby przyjąć, że "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę" w rodzinie skarżącej za rok 2005 wynosił [...] zł ([...] zł / 4 osoby = 538,67 zł) i nie przekraczał kryterium ustawowego z art. 5 ust. 3 ustawy (w nowej interpretacji), tj. kwoty 547 zł (504 zł + 44 zł = 548 zł).

Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium stwierdziło, że wnioskowane świadczenia rodzinne powinny się należeć, jeżeli skarżąca spełniałaby przesłanki z art. 5 ust. 3 zd. 2, czyli "W przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodziną lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje".

Z akt sprawy wynika, że skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym, tj. od [...]2005 r. do [...]2006 r. przysługiwał zasiłek rodzinny, został on wypłacony za miesiące od [...].2005 r. do [...]2006 r. Ta okoliczność w połączeniu z faktem przekroczenia dochodu w poprzednim (2005) roku kalendarzowym, powoduje, że zasiłek rodzinny nie może przysługiwać w okresie zasiłkowym od[...].2006 r. do [...]2007 r.

Kolegium stwierdziło, że w związku z powyższym stanem faktycznym (dochodowym) przepisy prawa nie pozwalają przyznać skarżącej zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku.

H.P. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i wskazała, że toczy się postępowanie przed Kolegium, co do przyznania prawa do zasiłków wraz z dodatkami w okresie od [...] 2005 r. do [...] 2006 r.

Skarżąca wskazała, że skarga dotyczy zastosowania formuły dochodu "utraconego i uzyskanego". "Dochód uzyskany" skarżącej po zmianie pracy ([...] 2006r.) spowodował w ocenie organów przekroczenie kryterium ustawowego 504 zł na osobę zarówno za rok 2004 jak i 2005. Obliczenie przeciętnego dochodu na członka rodziny w kwietniu 2006r. (po zmianie pracy w [...] 2006r) i uznanie tego wyniku za dochód 2004r. (538,27zł) skutkowało uchyleniem decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłków na okres [...] 2005 – [...] 2006r. i uznaniem, że są to świadczenia pobrane nienależnie.

Z treści decyzji Kolegium wynika, że zasiłki rodzinne powinny się należeć skarżącej mimo przekroczenia kryterium ustawowego 504 zł na osobę, także po uzyskaniu dochodu w związku z podjęciem nowego zatrudnienia, jeżeli spełnia przesłanki przepisu art.5 ust.3. zd. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych natomiast z akt nie wynikało żeby skarżącej przysługiwał zasiłek rodzinny przed [...].2005r. Skarżąca podniosła, że zasiłki rodzinne pobierała przez szereg lat a ostatnim miesiącem zasiłkowym był miesiąc sierpień 2005r. i złożyła stosowne zaświadczenie potwierdzające ten fakt ubiegając się o prawo do zasiłków rodzinnych na okres wrzesień 2005 r.-sierpień 2006r.

Dochód za 2005 r. obliczono w ten sam sposób - dochód wyniósł 538,42 zł. Zdaniem Kolegium był to drugi z kolei rok kalendarzowy, w którym dochód rodziny przekraczał kryterium ustawowe 504 zł na osobę a co za tym idzie w myśl art.5 ust.3 zd.2 ustawy zasiłki rodzinne nie przysługują.

Sytuacja finansowa rodziny skarżącej w roku 2004 i 2005 była identyczna -408,79 zł na osobę w 2004r. i 412,53 zł na osobę w 2005r. Dlatego też skarżąca nie rozumie, dlaczego pobieranie zasiłków rodzinnych mimo przekroczenia dochodu w okresie maj-sierpień 2006r. zostało potraktowane tak jakby pobierała te zasiłki na mocy przepisów art.5 ust.3 zd. 1 ustawy przez cały okres zasiłkowy wrzesień 2005r.-sierpień 2006r., co w dalszej kolejności oznacza, że skarżąca nie może już korzystać z zasiłków rodzinnych przyznawanych na mocy art.5 ust.3 zd.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w okresie zasiłkowym wrzesień 2006r.-sierpień 2007r. lub w części tego okresu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazało, że w ocenie Kolegium, pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy i "dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy winien być, zatem rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Zatem "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę" w rodzinie skarżącej za rok 2005 wynosił [...] zł i nie przekraczał kryterium ustawowego z art. 5 ust. 3 ustawy (w nowej interpretacji). W świetle art. 5 ust. 3 zd. 2 ustawy "W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje". Z uwagi na to, że skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym, tj. od [...]09.2005 r. do[...].08.2006 r. przysługiwał zasiłek rodzinny, został on wypłacony za miesiące od [...]2005 r. do [...].2006 r., to zasiłek rodzinny nie może przysługiwać w okresie zasiłkowym od [...]2006 r. do [...].2007 r.

Kolegium wskazało, że na tym etapie postępowania nie miało możliwości wypowiadania się, co do rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania świadczeń rodzinnych skarżącej za okres od maja 2006 r. do sierpnia 2006 r.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a- skarga podlega oddaleniu.

Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 20.07.2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Zgodnie, bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 2.11.2005 r., I FSK 264/05, LEX nr 187951).

Poza granicami sprawy poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionej skargi pozostają, więc decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K:

2. z dnia [...] r. o uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia [...] r. uznającej, że pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne za okres [...]06.2006 r. do[...].08.2006 r. są nienależnymi i umorzeniu postępowania administracyjnego przed organem I instancji,

1. z dnia [...].2007 r. o uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia [...]..2007 r. uchylającej od dnia [...]2006 r. decyzję z dnia [...]2005 r. o przyznaniu świadczeń rodzinnych skarżącej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dlatego też Sąd nie odnosi się do prawidłowości tych decyzji poza przyjęciem, że funkcjonują one w obrocie prawnym.

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie w pełni z przyczyn w niej podniesionych.

W następstwie rozpoznania wniesionej skargi w niniejszej sprawie, Sąd stwierdził, że postępowanie przed organem zarówno I jak i II instancji dotknięte jest uchybieniami, które nie pozwalają na pozostawienie w obrocie prawnym zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uchybienia polegały na naruszeniu prawa materialnego przez wadliwe jego zastosowanie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a)

Podstawę prawną rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), oraz wydane na podstawie art. 23 ust 5 tejże ustawy przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U., nr 105, poz. 881 ze zm.).

Stosownie do art. 5 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł.

W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie dla oceny legalności działań organów administracji ma kwestia ustalenia wysokości dochodów rodziny skarżącej oraz okresu, z którego dochody te należy uwzględnić.

Mając na uwadze treść art. 5 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzić należy, iż graniczna kwota dochodu na osobę w rodzinie skarżącej warunkująca możliwość przyznania zasiłku rodzinnego wynosi 504 zł. Zgodnie z unormowaniami art. 5 ust. 4 i 4a uwzględnia się przy obliczaniu dochodu dochód utracony oraz dochód uzyskany. Definicję uzyskania i utraty dochodu zawiera art. 3 ustawy w pkt 23 i 24, enumeratywnie wyliczających te rodzaje źródeł dochodu, których utrata bądź uzyskanie powodują skutki dla wnioskujących o świadczenia rodzinne i dla świadczeniobiorców.

Regulacje powyższe należy rozpatrywać w kontekście definicji dochodu rodziny, zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy - dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W konsekwencji dla ustalenia uprawnienia do świadczeń z ustawy bierze się pod uwagę dochód rodziny z roku, który poprzedza okres zasiłkowy. Żaden przepis ustawy nie ustala innej definicji dochodu rodziny i regulacje dotyczące dochodu utraconego jak i uzyskanego rozpatrywać można tylko w odniesieniu do roku poprzedzającego okres zasiłkowy.

Także regulacje art. 25 ustawy należy interpretować z uwzględnieniem unormowań zawartych w przepisach wcześniejszych. Przepis art. 25 ust. 1 obliguje osobę ubiegającą się o świadczenia z ustawy do informowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne o każdej zmianie w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Trafnie w świetle powyższych rozważań skarżąca zarzuciła, iż organ błędnie przyjął, iż uzyskiwanie dochodu w 2006 roku miało wpływ na odmowę przyznania świadczenia i słusznie wskazywała dochody z roku 2005, poprzedzającego okres zasiłkowy, z którego dochód stanowi podstawę przyznania świadczeń. Wskazane powyżej przepisy ustawy nie dają żadnej podstawy do traktowania jako dochód utracony dochodu uzyskanego przez wnioskującego przyznanie świadczenia przez 12 miesięcy roku poprzedzającego okres zasiłkowy, pozostającego w tym okresie w stosunku pracy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca, bowiem w 2005 roku pozostawała w stosunku pracy pobierając z tego tytułu wynagrodzenie a utraciła zarobkowe źródło dochodu z upływem dnia [...]03.2006r. i od dnia [..].03.2006 r. uzyskała nowe zarobkowe źródło dochodu.

Jednakże organy obu instancji na podstawie § 18 ust 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne powiększyły dochód rodziny skarżącej o miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez skarżącą z tytułu wynagrodzenia za pracę w 2006 r. błędnie interpretując wskazany przepis.

Zgodnie z § 18 ust 1 tego rozporządzenia o treści obowiązującej w dacie wydania decyzji: w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.

Błędnie również zastosowały przepis §17 ust.1 rozporządzenia przyjmując, że stosunek pracy ze skarżącą ustał z dniem [...]03.2006 r., w związku, z czym dochód za rok 2005 należy uważać za dochód utracony w wysokości [...] zł.

Zgodnie z § 17 ust.1 rozporządzenia w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczna kwotę utraconego dochodu.

Regulacja ta w ocenie sądu, w sposób oczywisty nie jest sprzeczna z ustawową definicją dochodu rodziny, zawartą w art. 3 ust 2 ustawy. Przepis ten zawiera słowniczek pojęć ustawowych, precyzuje i definiuje użyte w ustawie określenia. Skoro, zatem podstawą ustalenia prawa do świadczeń jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust.1 ustawy), zaś dochodem rodziny jest dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, jego wysokość decyduje o uprawnieniu do świadczeń, to przy braku innych rozwiązań ustawowych - wszelkie zmiany w dochodzie, o których stanowi art.5 ustawy (utrata bądź uzyskanie dochodu) odnosić się mogą tylko do roku poprzedzającego okres zasiłkowy.

Tym samym zaliczenie do dochodu rodziny skarżącej kwot uzyskanych z wynagrodzenia za pracę po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych pozostaje w sprzeczności z art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stanowiący delegację ustawową do wydania powyższego rozporządzenia przepis art. 23 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych upoważniał Ministra Polityki Społecznej do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość "dochodu rodziny" w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sposób ustalenia dochodu nie może oznaczać wprowadzenia nowych zasad jego obliczania, wykraczających poza regulacje ustawowe. Określenie przez ustawodawcę w sposób precyzyjny pojęcia "dochodu rodziny" wyznacza materialnoprawny zakres tego terminu w stosunku do wszystkich aktów wykonawczych wydawanych w oparciu o normy kompetencyjne tejże ustawy. Reasumując stwierdzić należy, iż przepisy §17 i § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 roku nie ustalają samodzielnie dodatkowego zakresu okoliczności wpływających na "dochód rodziny" a odmienna interpretacja tych przepisów wskazywałaby, że rozporządzenie wykracza poza zakres przyznanego upoważnienia ustawowego, a w konsekwencji nie jest przepisem powszechnie obowiązującym w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP i jako taki nie mógłby stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W konsekwencji powyższego w niniejszej sprawie organy ustalając dochód rodziny skarżącej naruszyły art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik postępowania (art. 145 pkt 1 lit "a" p.p.s.a.).

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do interpretacji pojęcia "dochód rodziny" występującego w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych o treści obowiązującej w dacie wydania decyzji, które nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy winien być, zatem rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Pogląd ten ma podparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Dlatego też trafnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że wnioskowane świadczenia rodzinne powinny się należeć, jeżeli skarżąca spełniałaby przesłanki z art. 5 ust. 3 zd. 2 ustawy czyli "W przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodziną lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje".

Z naruszeniem jednak powyższego przepisu prawa materialnego błędnie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym, tj. od [...]2005 r. do[...].2006 r. przysługiwał zasiłek rodzinny, został on wypłacony za miesiące od [...]09.2005 r. do [...]04.2006 r. i ta okoliczność w połączeniu z faktem przekroczenia dochodu w poprzednim (2005) roku kalendarzowym, powoduje, że zasiłek rodzinny nie może przysługiwać w okresie zasiłkowym od [...]2006 r. do [...].2007 r.

Należy, bowiem zauważyć, iż decyzja organu I instancji z dnia [...].2007 r. uchylająca w okresie od [...].2006 r. przyznane skarżącej świadczenia na okres zasiłkowy od [...].2005 r. do [...]2006 r., nie była decyzją ostateczną i została uchylona decyzją SKO w K. z dnia [...] r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Nadto Kolegium decyzją wcześniejszą z dnia [...].2007 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...].2007 r. uznającą, że pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne za okres [...]05.2006 r. do [...]08.2006 r. są nienależnymi i umorzyło postępowanie administracyjne przed organem I instancji.

Nie odnosząc się do trafności tych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., powyższe wskazuje, że w chwili wydawania w dniu [...]2006 r. zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, skarżącej przysługiwał zasiłek w poprzednim okresie zasiłkowym skoro biorąc pod uwagę zbieżność dat decyzji kasacyjnej SKO i zaskarżonej decyzji albo nie znajdowała się w obrocie prawnym decyzja pozbawiająca skarżącą tego świadczenia albo funkcjonowała decyzja organu I instancji pozbawiająca skarżąca świadczenia, która nie była decyzją ostateczną.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien zastosować wprost przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonując szczegółowych ustaleń dotyczących dochodów rodziny skarżącej zgodnie z regulacją zawartą w art. 3 i 5 ustawy, wskazując również sposób wyliczenia. Ponadto na marginesie jedynie Sąd zauważa, że w odniesieniu do wnioskowanego przez skarżącą okresu zasiłkowego, zgodnie z treścią §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 130, poz. 903), kwota najniższego zasiłku rodzinnego w okresie od [...] września 2006 r. wynosiła 48 złotych a nie 44 złotych jak wskazało SKO w zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art.145 § 1 pkt 1) lit. "a" uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.