Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 430/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 8, art. 14
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: § 4 i 5
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
article: art. 145 § 1 pkt lit. c art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi B spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej spółki B spółka z o.o. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r., złożonym w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako BP ARMiR), B sp. z o. o. (dalej też jako spółka lub skarżąca) zwróciła się o przyznanie płatności na rok 2015. W/w spółka zadeklarowała do płatności działki rolne (obręb ew. [...]) oznaczonych symbolem: A - 3,72 ha, na działce ew. nr [...], D - 2,35 ha, na działce ew. nr [...], E - 3,61 ha, na działce ew. nr [...], F — 4,86 ha, na działce ew. nr [...], G - 3,89 ha, na działce ew. nr [...], H - 4,08 ha, na działce ew. nr [...], I - 4,68 ha, na działce ew. nr [...]. W/w działki rolne zadeklarowane zostały w ramach następujących schematów pomocowych: jednolita płatności obszarowa - zwana dalej płatnością JPO, płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska - tzw. płatność za zazielenianie, zwana dalej płatnością PZZ, płatność dodatkowa (redystrybucyjna) - zwana dalej płatnością RDST, płatność dla młodych rolników - zwana dalej płatnością PMR. Łączny obszar zgłoszony przez spółkę do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 wyniósł 27,19 ha. Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności strona złożyła załączniki graficzne (13 szt.), na których zaznaczone zostały działki rolne deklarowane do płatności oraz oświadczenie o zwolnieniu z obowiązku przestrzegania wymogów zazielenienia, oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną.

Następnie w dniu 11 stycznia 2016 r. spółka złożyła w BP ARiMR zmianę do wniosku (wraz z pismem datowanym na dzień [...] stycznia 2016 r.) wnosząc dodatkowo o przyznanie płatności do powierzchni upraw wysokobiałkowych - zwana dalej płatnością PWB - do łącznej po w. 27,19 ha. W dniu 13 stycznia 2016 r. spółka uzupełniła zmianę do wniosku o załączniki graficzne z naniesionymi działkami rolnymi w zakresie płatności do powierzchni upraw wysokobiałkowych.

W dniu 12 marca 2016 r. Kierownik BP ARiMR wezwał spółkę do złożenia szczegółowych wyjaśnień i dokumentów mogących mieć znaczenie dla zakończenia prowadzonego postępowania (wskazując rodzaj wymaganych dokumentów). W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r., bilans za rok 2015 wraz z informacją dodatkową do sprawozdania finansowego za rok 2015, protokół nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi, rejestr ekologicznej produkcji roślinnej, ewidencja sprzedaży ( 2 str.), deklarację podatku rolnego, upomnienie nr [...], zestawienia rejestrów sprzedaży i zakupów (11 str.), raport kasowy z dnia [...] lipca 2015, faktury, KP nr [...] z dnia [...] grudnia 2015, wyciągi z rachunku bankowego, umowę dzierżawy z dnia [...]vczerwca 2013 r.

Następnie w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. spółka poinformowała organ, iż w sprawach za 2014 r. tj.: [...], udzieliła pełnomocnictwa w pełnym zakresie P.M.. Osobno w w/w piśmie spółka wniosła o udzielenie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił spółce B przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Na wstępie uzasadnienia organ przytoczył obszernie treść przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził brak przesłanek do uznania B sp. z o. o. za spółkę samodzielnie prowadzącą działalność rolniczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania, jak również stwierdził brak dokumentów potwierdzających samodzielność ekonomiczną gospodarstwa. Organ uznał, iż spółka jak też P.M., D.M., M.M. oraz inne osoby fizyczne i prawne stanowią jednego rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L 2013.347.608) zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1307/2013. Oceniając przedmiotową sprawę organ stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane rodzinnie lub służbowo z osobą P.M.. Kierownik BP ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2015 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej w ramach programów: rolnośrodowiskowego i ONW, z pominięciem ograniczenia co do deklaracji powierzchni i degresywnych stawek płatności. Ponadto na podstawie analizy zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, iż B sp. z o. o. nie była posiadaczem w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 luty 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.), gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2015, ponieważ grunty te były użytkowane przez grono osób powiązanych personalnie z P.M.. Natomiast wnioskodawca musi wykazać, że faktycznie posiadał w dniu 31 maja danego roku grunty rolne deklarowane do płatności. Faktyczne władztwo nad daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel. Zdaniem organu w omawianej sprawie okoliczności powyższe nie zostały zachowane, albowiem element władczy nie pozostawał w zarządzie spółki. Rozpatrując przedmiotową sprawę Kierownik BP ARiMR, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w kilku podmiotach D.M. i M.M. oraz jako pełnomocnika P.M., wspólny adres dla siedziby kilku spółek. W ocenie organu zorganizowanie wielu spółek prawa kapitałowych przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej stanowi sztuczne działanie w celu obejścia przepisów prawa ustanowionych w art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013 - zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zdaniem organu przyznanie spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 stałoby w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23grudnia 1995 r.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 2988/95 - zgodniej z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: błędne zastosowanie art. 60 Rozporządzenia 1306/2013, naruszenie art. 2 Rozporządzenia nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy materia tegoż rozporządzenia dotyczy sfery statystyki, naruszenie art. 11 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie dyspozycji ustępu 5 tegoż przepisu w przypadku zagregowania rolników w grupę osób fizycznych i prawnych. Odwołująca zarzuciła także organowi naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art. 6 i art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z prawem, w związku z naruszeniem art. 29 ustawy o ARiMR poprzez wprowadzenie w błąd organu podatkowego, co doprowadziło do złamania tajemnicy skarbowej przez Naczelnika właściwego US tj. o czyn stypizowany w art. 270 ustawy ordynacja podatkowa, w momencie gdy postępowanie nie dotyczy ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, w związku z tym ARiMR nie jest organem podatkowym i nie może korzystać z prerogatyw ustawowych organów podatkowych, nadto zarzuciła naruszenie przepisu z art. 19 kpa poprzez nieprzestrzeganie właściwości, poprzez ustalenie rozstrzygnięcia z BP oraz przekazanie informacji objętych bezwzględną tajemnicą skarbową. Ponadto strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenia wszelkich reguł przyzwoitego postępowania dowodowego, w szczególności supozycyjnych twierdzeniach nie wynikających z materiału dowodowego, sprowadzenia zasady swobodnej oceny dowodów do instrumentalnego wykazywania zawczasu przyjętej tezy, w tym wskazywaniu nieprawdy gdyż organ opiera swoje stanowisko na podstawie niby wynikających z systemu informatycznego informacjach jakoby wskazane w decyzji osoby fizyczne występowały o płatności, podczas gdy żadna - poza M.D. - nie złożyła wniosku o płatności na rok 2015.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maj 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512, dalej ustawą o ARMiR), art. 8 ust 1, art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 5 luty 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 278, dalej jako u.p.r.s.w.b.), art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor OR ARMiR) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał na przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie, a dotyczące zasad przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w odniesieniu do wniosków składanych w roku 2015, tj. ustawy, ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2015 r. poz. 807) - zwanej dalej Ustawą EP, Rozporządzenia nr 1306/2013, Rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14) - zwanym dalej Rozporządzeniem nr U 66/2008.

W świetle w/w przepisów prawa i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Dyrektor OR ARiMR uznał, iż spółka nie jest samodzielnym podmiotem, a utworzona została i funkcjonuje wyłącznie w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące.

Organ odwoławczy wskazał, iż zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) jest wspieranie rolników tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Organ podał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Wskazane w w/w art. 8 ust. 1 ustawy pojęcie - "rolnik"- oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Organ podkreślił, iż system dopłat został zatem ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Organ wskazał, iż krajowy legislator określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380). Stosownie do treści art. 336 Kodeksu Cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym - władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby. Organ odwoławczy podkreślił, iż dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca zdaniem organu musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu 31 maj danego roku (w niniejszym przypadku -w roku 2015) grunty rolne i prowadził na nich działalność rolniczą. Według stanowiska organu odwoławczego uprawnionym do płatności jest zatem właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, dzierżawca gruntu rolnego oraz posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę). Zdaniem organu faktyczne władztwo nad daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Na tle wskazanych powyżej przepisów, w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, iż to nie B sp. z o.o. była faktycznym posiadaczem - w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy - zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 gruntów rolnych. Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2015 przez spółkę wchodziły w skład jednego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rodzinę: P.M., D.M., M.M. oraz powiązane z nimi osoby tj. M.P., T.F. oraz M.D.. Działki zgłoszone do płatności przez B sp. z o. o. były zarządzane przez w/w osoby, które poprzez utworzenie kilku spółek sztucznie podzieliły grunty wchodzące w skład jednego gospodarstwa rolnego, w którym rolę zarządczą w sposób ciągły wypełnia P.M.. Przedmiotowy podział ma zdaniem organu na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez wnioskującą spółkę oraz w/w osoby nienależnych uprawnień do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR). Organ podkreślił przy tym, iż B sp. z o. o. została już uznana za podmiot sztucznie wykreowany wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami wspólnej polityki rolnej w wyrokach tutejszego Sądu w sprawach: II SA/Go 874/15, II SA/Go 873/15 i II SA/Go 872/15.

Następnie Dyrektor OR ARiMR, na potwierdzenie tezy dotyczącej faktu sztucznego podziału gospodarstwa przez P.M. oraz powiązane z nim osoby, jak również faktu, iż B sp. z o. o. (oraz inne spółki) nie jest wyodrębnionym, samodzielnym producentem rolnym, przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni do jakiej na mocy przepisów prawa przysługują płatności. Organ podał, iż z systemu, o którym mowa w ustawie EP (zwanego w dalej systemem ZSZiK) wynika, iż P.M. w roku 2005 zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha gruntów rolnych, które zgłosił jako osoba fizyczna, jak również jako wspólnik 5 spółek kapitałowych. W kolejnych latach funkcjonowania w Polsce dopłat do gruntów rolnych finansowanych ze środków unijnych wzrastał zarówno areał deklarowany do płatności, jak i ilość spółek powiązanych z osobą P.M.: w roku 2008 P.M. oraz 39 powiązanych z nim spółek zgłosili do płatności 2865,72 ha, w roku 2009 spółek zgłaszających grunty rolne do płatności powiązanych kapitałowo z osobą P.M. było już 60 (łączny zgłaszany areał wynosi 3988,25 ha). Na przestrzeni kolejnych trzech lat liczba spółek systematycznie wzrasta, a w roku 2012 osiągnęła ilość 90 podmiotów, w roku 2013 ilość podmiotów, które osobowo oraz kapitałowo powiązane są z P.M. wynosiła 103, które to zgłosiły do płatności łączny areał wynoszący 3630,93 ha gruntów rolnych. W roku 2015 ilość zarówno spółek powiązanym rodzinnie bądź zawodowo z P.M., jak i wielkość zgłaszanego przez spółki do płatności areału uległy znaczącym ograniczeniom albowiem podmiotów zgłaszających grunty do płatności było 5 (pięć). Przedmiotowe podmioty zgłosiły łącznie do płatności na rok 2015 areał 891,98 ha. Następnie organ w tabeli przedstawił zależność i powiązania personalne występujące pomiędzy grupą osób związanych (w różnej formie) z osobą P.M. (również spółki, której dotyczy niniejsze postępowanie tj. B sp. z o. o.) oraz obszary deklarowane do płatności przez poszczególne podmioty.

Na podstawie analizy w/w danych organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne powiązane z P.M. tj. M.M., D.M., T.F. oraz M.P. - w roku 2015 (którego dotyczy postępowanie wszczęte na wniosek B sp. z o. o.) występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu lub pełnomocnik w 5 spółkach kapitałowych. Organ podkreślił, iż istnieje zasadnicza różnica pomiędzy ilością spółek powiązanych z osobą P.M. zgłaszających grunty do płatności w roku 2013 (103 spółki prawa handlowego), a rokiem 2015 (5 spółek) oraz zgłaszanym przez te spółki areałem, co organ uznał za okoliczność nieprzypadkową. Organ podał, iż trzy z wnioskujących w roku 2015 spółek tj. D sp. z o. o., Di sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. już na początku 2014 r. zaczęły przejmować inne spółki powiązane z P.M., co zdaniem organu stanowi wynik zintensyfikowanych działań organów ARiMR, które konsekwentnie odmawiały przyznania płatności za lata 2011, 2012, 2013 i 2014 zmultiplikowanym spółkom powiązanym z osobą P.M..

Organ podał, iż suma zgłoszonych obszarów przez spółki powiązane z P.M. oraz związanymi z nim osobami w roku 2015 zgłoszonych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyniosła 891,98 ha w ramach płatności: JPO, PZZ, RDST, PMR, PWB. Organ wyjaśnił, iż na mocy: art. 13 ustawy - do przyznawania płatności PMR stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy - płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha, art. 15 ust. 2 ustawy - płatność PWB jest przyznawana rolnikowi do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych gatunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 1 i 2, nie większej niż 75 ha. Organ wskazał, iż w odniesieniu do roku 2015 kwota, do której będą przysługiwały płatności obliczana jest w następujący sposób: w odniesieniu do płatności finansowanych z budżetu UE (płatność JPO, płatność PZZ, płatność RDST, płatność PWB) zastosowanie będzie miał współczynnik korygujący redukujący przyznane płatności o 1,393041%, płatność RDST przyznawana jest maksymalnie do 27,00 ha, płatność PWB przyznawana jest maksymalnie do 75,00 ha, a płatność PMR przyznawana jest maksymalnie do 50,00 ha. W świetle powyższego organ wyliczył wysokość dopłaty przy złożeniu 5 odrębnych wniosków przez zmultiplikowane spółki, powiązane personalnie i kapitałowo oraz w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot w jednym wniosku, która jest wówczas dużo niższa.

Dyrektor OR ARiMR wskazał również, iż przedmiotowa sprawa dotyczy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2015 wskazał, iż multiplikowanie przez grupę osób powiązanych z P.M. spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, a realizowanych przez ARiMR tj. płatności ONW oraz płatności PRŚ.

Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż tworzenie przez P.M. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy, jak również przepisów prawa mających zastosowanie dla opisanych wyżej, odrębnych programów pomocowych tj. § 3 ust. 4 i/lub ust. 6 Rozporządzenia ONW oraz § 20 Rozporządzenia PRŚ.

Dyrektor OR ARiMR wkazał, iż B sp. z o. o. jest spółką zawiązaną [...] maja 2009 r. przez D. i P.M. (vide: akt notarialny repertorium A nr [...] - w aktach sprawy), z których pierwszy został prezesem w/w spółki, a drugi jej prokurentem (vide : KRS stan na dzień [...].01.2010 r. w aktach sprawy). W dalszych latach istnienia spółki zmieniali się jej prezesi, a funkcję tą pełnili: P.M., M.P., D.M.. Na dzień [...] grudnia 2013 r. wspólnikami B sp. z o. o. byli: i M.P., D.M. oraz P.M. (vide: lista obecności Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników spółki, z której wynika również, iż przewodniczącą zgromadzenia była M.P.). Następnie na dzień [...] stycznia 2014 r. jak wynika z pisma M.P. skierowanego do Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy KRS wspólnikami B sp. z o. o. byli: D.M. oraz M.P.. Z kolei na dzień [...] czerwca 2015 r. (rok, którego dotyczy niniejsze postępowanie) wspólnikami spółki byli: D.M., M.M., T.F., E sp. z o. o. (której prezesem zarządu jest M.M. - vide: wydruk z KRS w aktach sprawy) oraz M.P. (vide: lista obecności Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników B sp. z o. o. z dnia [...] czerwca 2015 r. - w aktach sprawy). Co istotne, w roku 2015 B sp. z o. o. reprezentowała również M.P. (prezes zarządu Di sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. oraz wspólnik w E sp. z o. o.), która została umocowana jako pełnomocnik i osoba udzielająca wyjaśnień w trakcie inspekcji działek zgłaszanych przez B do płatności na rok 2015 dokonywanej przez jednostkę certyfikującą (vide: str. 1/11 oraz 11/11 protokołu nr [...] z dnia [...] października 2015 r. - w aktach sprawy).

Następnie organ wskazał, iż wszystkie działki spośród zgłoszonych przez spółkę do płatności za 2015 r. (nr: [...]) oprócz działki ewidencyjnej nr [...], były corocznie swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których - w różniej formie - rolę zarządczą pełni bądź pełnił P.M. lub też osoby prawne bądź fizyczne powiązane z nim pod względem rodzinnym lub podległości służbowej. Zdaniem organu odwoławczego przeniesienia posiadania w/w działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby, powiązane w różnym zakresie z P.M.. W kontekście powyższego organ zauważył, iż w dniu [...] kwietnia 2016 r. prezes zarządu B sp. z o. o. wniósł do sprawy dokumentację dotyczącą dzierżawy nieruchomości rolnej, z której wynika, iż w dniu [...] czerwca 2013 r. została zawarta umowa pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy, a spółką C sp. z o.o. reprezentowana przez Prezesa Zarządu — P.M. - na dzierżawę nieruchomości położonej na terenie gminy Ustka tj. działki ewidencyjne nr [...], które to działki jak wynika z dokumentów znanych z urzędu organowi zostały zgłoszone do płatności w roku 2014 przez B sp. z o.o. W opinii Dyrektora OR ARiMR powyższy fakt potwierdza, iż osobą decyzyjną dotyczącą dzierżawy przedmiotowych gruntów był P.M.. W ocenie organu B sp. z o. o. jest dzierżawcą przedmiotowych działek jednakże w roku 2015, jak i w latach wcześniejszych, nie była ich posiadaczem albowiem działkami dysponowała wskazana wyżej grupa osób z nadrzędną rolą P.M., który występując we własnym imieniu - ze względu na regulacje art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy, jak również mających zastosowanie dla odrębnych programów pomocowych tj. § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW oraz § 20 Rozporządzenia PRŚ - nie otrzymałaby pomocy finansowej na rok 2015 w takiej łącznej wysokości w jakiej mogłyby otrzymać oddzielne, sztucznie stworzone spółki.

Dalej organ odwoławczy dokonał zestawienia w tabeli siedzib spółek powiązanych z osobą P.M. i jego współpracowników oraz adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące przedmiotowe spółki podały rejestrując podmioty w ARiMR jako producentów rolnych, co zdaniem organu potwierdza tezę, iż zostały one stworzone wyłącznie celem maksymalizacji zysków płynących z unijnych dotacji przysługujących producentom rolnym z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych. Organ zauważył, iż adres do korespondencji w przypadku spółek powiązanych z P.M. oraz jego najbliższym personalnym otoczeniem pozostaje zawsze bez zmian tj. ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.).

Zdaniem organu P.M. ma wpływ na działalność spółki, a organ zarządczy B sp. z o. o. działa w sposób dwutorowy: kreuje substrat osobowy spółki w taki sposób by wyeliminować jej związek z osobą P.M. - co ma na celu wykazanie przed organami ARiMR odrębność czy samodzielność w działaniach spółki, a jednocześnie - współpracując z innymi instytucjami (bank, organy administracji) - daje P.M. nieograniczony wgląd w najistotniejszy aspekt funkcjonowania spółki tj. jej finanse. Dodatkowo zdaniem organu potwierdza to fakt udzielenia w sprawie pełnomocnictwa do reprezentowania spółki przez jej prezesa – udzielonego P.M.. Organ zwrócił także uwagę, iż z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, iż P.M. miał możliwość wglądu do Protokołów przeprowadzonych przez Jednostkę Certyfikującą w gospodarstwie B sp. z o.o. (PROTOKÓŁ nr [...] z dnia [...] października 2015 r.).

Dodatkowo organ odwoławczy opisał wyniki szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej działalności spółki (w tym finansowej), której wyniki potwierdziły zdaniem organu wątpliwości co do samodzielności i odrębności B sp. z o. o. od innych spółek personalnie powiązanych i utwierdziły w opinii, iż stanowi ona sztuczny twór, nastawionym wyłącznie na deklarowanie do płatności gruntów rolnych, które faktycznie nie są w jej posiadaniu. Zdaniem organu przedmiotowymi gruntami, (bez względy na status ich formalnej własności), jak i gruntami zgłaszanymi przez wskazane w niniejszej decyzji inne spółki, rokrocznie dysponuje P.M., rozdysponowujący grunty w zależności od potrzeb celem pozyskiwania płatności w kwocie większej niż faktycznie przysługiwałaby dla jednego, spójnego gospodarstwa rolnego gdyby grunty zgłaszane przez wszystkie spółki nie zostały podzielone w sposób pozorny.

Następnie odnosząc się do definicji gospodarstwa rolnego organ wskazał na treść art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 zgodnie z którym stanowią je wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Zgodnie zaś z art. 2a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy organ stwierdził, iż spółka B nie spełnia w/w przesłanek, gdyż nie posiada odrębnego kierownictwa albowiem P.M. kreuje działalność spółki, ma wystarczającą wiedzę i wpływ na jej funkcjonowanie, a działania takie umożliwia mu formalny prezes zarządu B sp. z o. o. – D.M..

W świetle powyższych rozważań Dyrektor OR uznał ustalenia organu I instancji za prawidłowe stwierdzając, iż do przedmiotowego postępowania zastosowanie znajduje art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Mając na uwadze powyższą regulację organ zwrócił uwagę, iż konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Organ dodał, iż do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, a aplikowanie o pomoc finansową przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Odnośnie błędnego zastosowania przez organ art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 w zw. z art. 88 tiret trzeci Rozporządzenia nr 1305/2013 oraz naruszenia art. 2 Rozporządzenia nr 1166/2008 organ odwoławczy wskazał, iż na mocy art. 74 Rozporządzenia nr 1306/2013 jego przepisy obowiązują i znajdują zastosowanie od dnia 1 stycznia 2015 r. W związku z faktem, iż niniejsza sprawa dotyczy operacji realizowanych w roku 2015, to tym samym zarzut zastosowania art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 uznano za bezzasadny. Ponadto organ wyjaśnił, iż nawet gdyby zastosować w niniejszej sprawie regulację art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 25/8 z 28.01.2011), to jego idea odpowiada w swej istocie regulacji wyrażonej w art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 albowiem odnosi się do eliminowania z przyznawania płatności wszelkich podmiotów, które stworzyły sztuczne warunki w celu obejścia przepisów prawa i otrzymania płatności ze środków finansowych UE. Organ zwrócił uwagę, iż Trybunał Sprawiedliwości UE dokonał wykładni przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w wyroku z dnia 12 września 2013r. sygn. akt C-434/12, a wykładnia ta stanowi punkt odniesienia do innych przepisów stanowiących o tworzeniu przez podmioty wnioskujące o pomoc finansową sztucznych warunków - tym samym jej clou można odnieść również do art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013.

W kontekście zastosowania definicji gospodarstwa rolnego określonej w art. Rozporządzenia nr 1166/2008 Dyrektor OR odesłał do szczegółowych wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu niniejszej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie dyspozycji ustępu 5 tegoż przepisu organ odwoławczy wskazał, iż art. 11 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdział 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 euro. Z kolei art. 11 ust. 4 w/w rozporządzenia stanowi, iż nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli - po dniu [...] października 2011 r. - warunki, które pozwalają im uniknąć skutki wynikające z niniejszego artykułu. Natomiast w art. 11 ust. 5 w/w rozporządzenia unijny prawodawca wskazał, iż w przypadku osoby prawnej lub grupy osób fizycznych lub prawnych państwa członkowskie mogą stosować zmniejszenie, o którym mowa w ust. 1, na poziomie członków tych osób prawnych lub grup, w przypadku gdy prawo krajowe przewiduje dla indywidualnych członków prawa i obowiązki porównywalne do praw i obowiązków rolników indywidualnych mających status rolników prowadzących gospodarstwo rolne, w szczególności w zakresie ich statusu gospodarczego, społecznego i podatkowego, pod warunkiem że przyczynili się oni do umocnienia struktur rolnych tych osób prawnych lub tych grup. Mając na względzie powyższe przepisy prawa oraz wyjaśnienia prezesa spółki organ odwoławczy wskazał na sprzeczność pomiędzy podkreślaniem przez prezesa spółki niezależności, samodzielności i odrębności spółki podmiotów oraz P.M., a podnoszeniem zarzutu pominięcia przez organ art. 11 ust. 5 Rozporządzenia nr 1307/2013 wskazując na przypadek zagregowania rolników w grupę osób fizycznych lub prawnych.

Organ zaznaczył, iż przepis art. 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia przewiduje możliwość zmniejszenia kwoty płatności bezpośrednich, przy czym państwa członkowskie UE, w tym Polska mają możliwość kształtowania wysokości zmniejszenia, aż do całkowitego pozbawienia płatności, których kwota przekracza 150 euro. Polski ustawodawca dał temu wyraz w art. 19 ustawy gdzie wskazano, iż wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni (...) po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. Organ wskazał, iż art. 11 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 odnosi się wyraźnie do uniknięcia skutków wynikających z tegoż artykułu. Zdaniem organu oznacza to - w kontekście art. 19 ustawy - że rolnicy, których płatności obszarowe przekroczyłyby kwotę 150.000 euro, nie otrzymają płatności JPO ponad wskazaną kwotę. Organ uznał, iż w przypadku spółki B sp. z o. o. oraz pozostałych spółek powiązanych z osobą P.M. suma zgłoszonych hektarów pomnożona przez stawkę płatności nie daje kwoty, która choćby zbliżała się do limitu 150.000 euro, a zatem trudno w niniejszej sprawie mówić o możliwości uniknięcia skutków wynikających z art. 11 skoro takowe w niniejszej sprawie nie mogły wystąpić. Organ podkreślił, iż regulacje art. 11 Rozporządzenia nr 1307/2013 można stosować w przypadku faktycznego podziału gospodarstwa, który - w przypadku podmiotów opisanych w niniejszej decyzji - nie nastąpił. Rozdzielenie gruntów przez tą samą grupę osób pomiędzy kilka spółek ma w omawianej sytuacji charakter podziału funkcjonalnego, ukierunkowanego na osiągnięcie określonych korzyści, poprzez obejście przepisów prawa. A w takiej sytuacji nie może być mowy o stosowaniu konsekwencji wynikających z art. 11 Rozporządzenia nr 1307/2013. W omawianym zakresie Dyrektor OR nie doszukał się nieprawidłowości w działaniach organu I instancji.

Za nieuzasadnione uznał także organ zarzut naruszenia art. 6 i art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z prawem, błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenia wszelkich reguł przyzwoitego postępowania dowodowego, w szczególności supozycyjnych twierdzeniach nie wynikających z materiału dowodowego, sprowadzenia zasady swobodnej oceny dowodów do instrumentalnego wykazywania zawczasu przyjętej tezy. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa mającymi zastosowanie w sprawie, materiał dowodowy oceniony został w całości, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, do przedłożenia których zobligowana była strona postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 ustawy o ARiMR poprzez wprowadzenie w błąd organu podatkowego, co doprowadziło do złamania, tajemnicy skarbowej przez naczelnika właściwego US organ odwoławczy także uznał go za bezzasadny, wskazując, iż organ I instancji w toku prowadzonego postępowania nie występował do właściwego Urzędu Skarbowego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej.

W opinii Dyrektora OR całkowicie nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 19 kpa dotyczący właściwości miejscowej.

Następnie organ szczegółowo odniósł się do zarzutów i okoliczności podniesionych przez stronę w pismach z dnia [...] listopada 2016 r. opisując je i uzasadniając powody uznania ich za bezzasadne, dodając przy tym, iż część z zarzutów została wcześniej podniesiona w odwołaniu.

Ponadto organ przytoczył fragmenty zeznań świadków złożonych w toku postępowania i oświadczeń strony, stwierdzając w wyniku ich analizy, iż nie wnoszą one do sprawy okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, a - co więcej - ich treść w daleko idącym stopniu wzbudza jeszcze w organie odwoławczym szereg wątpliwości zarówno co do prawdziwości podnoszonych twierdzeń, jak i rzetelności wniesionej przez spółkę dokumentacji finansowej.

W końcowych rozważaniach organ odwoławczy wskazał na konieczność odróżnienia samodzielnego bytu B sp. z o. o. jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego spółka - w świetle przytoczonych okoliczności zdaniem organu - w roku 2015 nie czyniła.

Od powyższej decyzji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. domagając się uchylenia decyzji obu instancji. Skarżonym decyzjom zarzucono błędne zastosowanie art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Ponadto skarżonym decyzjom spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

- art. 2 Rozporządzenia nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badanie metod produkcji rolnej poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy materia w/w rozporządzenia dotyczy sfery statystyki nie może mieć zastosowania w sprawie powyższej, w szczególności poprzez stosowanie definicji gospodarstwa, dla którego ustawodawca ustanowił definicję legalną we właściwym akcie prawa obowiązującego,

- błędne zastosowanie art.60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 w związku z art. 88 tiret 3 rozporządzenie 1305/2013 stanowiącego, iż Rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 stosuje się nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. - tj. niemożność stosowania w sprawach ONW i PRŚ gdzie ewentualnie winny być stosowane przepisy rozporządzenia 65/20011 i 1698/2005,

- art. 11 ust. 4 Rozporządzenie nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie dyspozycji ustępu 5 tegoż przepisu, w przypadku zagregowania rolników w grupę osób fizycznych lub prawnych,

- naruszenie przepisu z art. 19 kpa poprzez nieprzestrzeganie właściwości, poprzez ustalanie rozstrzygnięcia z BP w Białobrzegach i Wojcieszynie oraz przekazanie informacji objętych bezwzględną tajemnicą skarbową (art. 270 ustawy ordynacja podatkowa). Ponadto skarżąca podniosła zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego, naruszenia wszelkich reguł przyzwoitego postępowania dowodowego, sprowadzenia zasady swobodnej oceny dowodów do instrumentalnego wykazywania jedynie zawczasu przyjętej przez organ tezy, w tym wskazywanie w decyzji nieprawdy gdyż organ np. opiera swoje rozstrzygnięcie na podstawie niby wynikających z systemu informatycznego domniemanych informacji, jakoby osoby fizyczne wskazane na 12 stronie decyzji PRŚ ( i odpowiednio w pozostałych decyzjach) , występowały o płatności podczas gdy żadna, poza M.D. - któremu pomoc przyznano, ze wskazanych osób nie złożyła wniosku w roku 2015 r, a fakt ten jest organowi znany z urzędu - co jest naruszeniem art 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 organ wskazał, iż zgodnie z jego treścią, nie naruszając przepisów szczególnych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Dokonując analizy działalności spółki oraz dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym (które zostały w szczegółowo przedstawione w zaskarżonej decyzji) organy administracyjne uznały, że spółka, utworzona została w celu sztucznego pomniejszenia powierzchni gospodarstwa rolnego. Jest to działanie sprzeczne z celem danego wsparcia, które promuje przede wszystkim pomoc finansową dla mniejszych gospodarstw rolnych i w tym celu przepisy wprowadziły tzw. modulację, czyli pomniejszenie dopłat w przypadku przekroczenia przez gospodarstwo określonej powierzchni. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 rozporządzenia 1166/2008 organ wskazał zaś na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. .akt. VIII SA/Wa 928/16, który potwierdza, iż w/w przepisy prawa mają zastosowanie w stosunku do płatności do gruntów rolnych. W pozostałym zakresie organ podtrzymał stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dyrektor OR nie podzielił ponadto stanowiska skarżącej Spółki w zakresie naruszenia art. 19 kpa tj. właściwości miejscowej. Odnosząc się natomiast do zarzutu pozyskania przez organ dokumentów zgromadzonych w innych postępowaniach wskazano na art. 75kpa.

Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał na przepis z art. 11 ust. 4 Rozporządzenia PEiR nr 1307/2013 oraz podał, że w 2015 r. skarżąca oraz spółki wskazane w decyzji administracyjnej łącznie zadeklarowały przy płatności 891,98 ha, co przy oficjalnym kursie Euro stanowiło kwotę płatności w wysokości 95 318,14 Euro, a zatem nie było możliwości obejścia przepisów dotyczącej wspólnej polityki w zakresie płatności OB. Na wykazanie powyższej okoliczności pełnomocnik złożył wyliczenie wraz z kopertą finansową wnosząc o dopuszczenie powyższego wyliczenia, jako dowodu w sprawie. Ponadto wyjaśnił, iż ze względu na datę [...] października 2011 r. przepis art. 11 ust. 4 nie może mieć zastosowania z tego względu, że spółka przedmiotowe działki zgłaszała do dopłat już w 2010 r. Zdaniem pełnomocnika okoliczność, że spółka w latach poprzednich zgłaszała do OB grunty o większej powierzchni nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dopłat bezpośrednich na 2015 rok. Pełnomocni podkreśla, iż płatności bezpośrednie za 2015 rok nie przekroczyły kwoty 150 000 Euro, a stworzenie sztucznych warunków nie nastąpiło po dniu [...] października 2011 roku - w myśl art. 11 ust. 4 rozp. nr 1307/2013. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd w/w wniosek dowodowy oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR podlega uchyleniu.

W myśl art. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (DZ.U. z 2017 poz. 278), dalej zwana ustawą, płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.

W ramach sytemu płatności bezpośrednich ustawa wprowadza następujące rodzaje płatności: jednolitą płatność obszarową (JPO), płatność na zazielenienie (PZZ), płatność dla młodych rolników (PMR), dodatkową płatność obszarową (RDST) i płatności związane do powierzchni upraw, które określa "płatnościami obszarowymi". W art. 8 ustawy określono warunki przyznania rolnikowi płatności obszarowych. I tak zgodnie z art. 8 ust. 1 płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przepis art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi, iż do celów niniejszego tytułu "kwalifikujący się hektar" oznacza:

a) wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub

b) każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule III oraz IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który:

(i) nie jest już zgodny z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE;

(ii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub

(iii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 640/2014 państwa członkowskie dopilnowują, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 ).

W myśl art. 13 ustawy do przyznawania płatności PMR stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha. Stosownie do treści art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy - płatność RDST przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy - płatność PWB jest przyznawana rolnikowi do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych gatunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 1 i 2, nie większej niż 75 ha. W odniesieniu do roku 2015 kwota, do której będą przysługiwały płatności obliczana jest w następujący sposób: w odniesieniu do płatności finansowanych z budżetu UE (płatność JPO, płatność PZZ, płatność RDST, płatność PWB) zastosowanie będzie miał współczynnik korygujący redukujący przyznane płatności o 1,393041%, płatność RDST przyznawana jest maksymalnie do 27,00 ha, płatność PWB przyznawana jest maksymalnie do 75,00 ha, a płatność PMR przyznawana jest maksymalnie do 50, 00 ha.

Trzeba również wskazać na przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, który wprowadza warunek posiadania przez rolnika deklarowanych do dopłat gruntów rolnych – na dzień 31 maja roku którego dotyczy wniosek.

Warto w tym miejscu zauważyć, że przepisy prawa unijnego w zakresie systemów wsparcia dla rolników zakładają równomierny rozwój gospodarstw rolnych położonych na terenie państw będących członkami Unii Europejskiej. M.in. w tym celu opracowano wspólną politykę rolną (WPR). Aby przyczynić się do realizacji celów WPR koniecznym było zapewnienie środków ich finansowania i w tym celu utworzone zostały dwa fundusze rolne – EFRG oraz EFRROW. Wydatki w ramach WPR, w tym wydatki związane z rozwojem obszarów wiejskich powinny być finansowane z budżetu Unii, z wykorzystaniem funduszy ( por. pkt 3 i pkt 6 preambuły do rozporządzenia PEiR (UE) Nr 1306/2013 ). Jak wynika z przepisów prawa Unii Europejskiej charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielenie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania poziomu gospodarowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% części płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza 150 000 EUR (por. motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia, który przewiduje, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy ( w tym jednolitej płatności obszarowej –przyp. Sądu), o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR. W konsekwencji, w przypadku jednolitej płatności obszarowej ustanowiono pod tym względem - na poziomie krajowym – współczynnik redukcji wynoszący 100% (art. 19 ust. 1 in. fine ustawy). Ponadto jednym z celów wspólnej polityki rolnej jest poprawa wyników w zakresie oddziaływania na środowisko poprzez obowiązkowy element "zazielenienia" zawarty w płatnościach bezpośrednich, który będzie wspierał w całej Unii praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska. Praktyki te powinny polegać na prostych, ogólnych, pozaumownych i corocznych działaniach, które wykraczają poza zasadę wzajemnej zgodności i są związane z rolnictwem, takich jak dywersyfikacja upraw, utrzymywanie trwałych użytków zielonych, w tym tradycyjnych sadów, na których drzewa owocowe o niewielkim zagęszczeniu porastają powierzchnię użytku zielonego oraz ustanowieniu obszarów proekologicznych.

Prawodawstwo unijne zawiera normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznania płatności przyznanej oraz odmowy przyznania płatności. Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków zawiera art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (DZ. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 549, dalej zwane rozporządzeniem). Zgodnie z jego treścią bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przytoczony przepis stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.

W stosunku do płatności bezpośrednich z dniem 1 stycznia 2015 r. prawodawca unijny wprowadził regulację szczególną, zawartą w art. 11 rozporządzenia 1307/2013. W ust. 1 wskazanego przepisu postanowiono, że cyt.: "państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdział 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5 % w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR." Jak już wyżej podniesiono, polski ustawodawca przewidział w tym przypadku dla kwot wyższych niż 150.000 EURO współczynnik redukcji wynoszący 100 %, czyli ograniczający wsparcie w formie JPO do kwoty złotych stanowiącej równowartość 150.000 EURO. W myśl ust. 4 art. 11 rozporządzenia 1307/2013 nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli - po dniu [...] października 2011 r.- warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających z niniejszego artykułu. Z brzmienia przytoczonego tu przepisu należy wnioskować, że zawiera on szczególną regulację w stosunku do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, dotyczącą prawnych następstw stworzenia sztucznych warunków służących uzyskania jednolitej płatności obszarowej. Polega ona nie na pozbawieniu płatności w całości (art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), lecz wyłącznie na pozbawieniu beneficjenta korzyści polegające na zmniejszeniu płatności.

W analizowanej sprawie skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2105 r., tj.: JPO, PZZ, RDST, PMR, PWB deklarując działki o łącznej powierzchni 27, 19 ha.

Odmowę przyznania wnioskowanych płatności organ oparł na ustaleniu, że skarżąca na dzień 31 maja 2015 r. nie była posiadaczem deklarowanych do dopłat działek gruntu, ponieważ faktycznym ich posiadaczem był P.M. oraz osoby z nim powiązane, a nadto wnioskodawczyni jest podmiotem wykreowanym sztucznie, w celu uzyskania dopłat do gruntów w wyższych kwotach – z uwagi na obowiązujące stawki degresywne przy poszczególnych rodzajach dopłat unijnych.

Sąd nie podzielił stanowiska organów co do tego, iż na dzień 31 maja 2015 r. skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności oraz co do tego, że nie prowadziła działalności rolniczej. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że czynności związane z uprawą deklarowanych do dopłat gruntów podejmowane były przez osoby reprezentujące skarżącą spółkę. Okoliczności stanu faktycznego, wynikające z akt sprawy, wskazują że działania agrotechniczne podejmowane przez spółkę w stosunku do przedmiotowych gruntów należy kwalifikować jako posiadanie gruntów, w rozumieniu art. 336 kc. Wskazać należy, że aby skutecznie podważyć posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2015 r. oraz prowadzenia przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności wszelkich działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym należy zauważyć, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości oraz wykazujące wykonywanie przez nią czynności agrotechnicznych. Podnoszona okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła innym podmiotom, w ocenie Sądu, nie była wystarczająca do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem danych gruntów. W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wobec tego, iż przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów nie zostały skutecznie podważone, nieuprawnione było twierdzenie organu iż skarżąca nie była posiadaczem zadeklarowanych do dopłat gruntów i nie prowadziła działalności rolniczej.

Analizie poddano prawidłowość zastosowania w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Dla przypomnienia wskazać należy, że przepis ten stanowi, iż cyt.:" bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności w celami tego prawodawstwa." W ocenie organu klauzula zawarta w przytoczonym powyżej przepisie znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich płatności, których dotyczy rozporządzenie, pomijając jednak, że jak wynika z treści tego przepisu – stosuje się go z zastrzeżeniem braku przepisów szczególnych. Jak wyżej podniesiono, takim przepisem, w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej jest przepis art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że zawiera on szczególną w stosunku do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 regulację dotyczącą prawnych następstw stworzenia sztucznych warunków służących uzyskaniu jednolitej płatności obszarowej. Polega ona nie na pozbawieniu całości płatności (jak w art. 60 rozporządzenia 1306/2013), ale wyłącznie na pozbawieniu beneficjenta korzyści polegającej na zmniejszeniu płatności. Art. 11 ust. 5 rozporządzenia przewiduje jednocześnie mechanizm zmniejszenia sumy płatności do kwoty określonej w art. 11 ust. 1 rozporządzenia dla grupy osób fizycznych lub prawnych ubiegających się o płatność. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ rozważył relacje pomiędzy omówionymi powyżej przepisami. Organ nie wyjaśnił bowiem w sposób jednoznaczny dlaczego, w jego ocenie, działania skarżącej wespół z pozostałymi wskazanymi przez ten organ podmiotami, pozostają w tym zakresie w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Wskazać trzeba, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 11 rozporządzenia 1307/2013, w tym jego ust. 4, który stanowi uszczegółowienie art. 60 rozporządzenia 1306/2013. W sytuacji stwierdzenia, że w danej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków, to jest podziału gospodarstwa rolnego po [...] pażdziernika 2011 r., w sposób pozwalający na uniknięcie skutków w postaci zmniejszenia jednolitej płatności obszarowej do kwoty odpowiadającej kwocie 150.000 EUR, powinno to skutkować przyznaniem tych płatności do powierzchni gruntów w maksymalnej wysokości stanowiącej 150 000 EUR. Organ poczynił jednocześnie ustalenia, z których wynika, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy stworzenie sztucznych warunków przez podmioty objęte analizą tego organu nie doprowadziło do przekroczenia limitu z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013. Zauważyć zatem trzeba, że uznanie iż stworzenie sztucznych warunków nie prowadzi w danej sprawie do przekroczenia limitu 150. 000 EUR wynikającego z art. 11 ust. 1 rozporządzenia oznacza konieczność przyjęcia, że nie pozostaje to w sprzeczności z wynikającymi stąd celami jednolitej płatności obszarowej, odnoszącymi się do wsparcia wobec stosunkowo małej liczby dużych beneficjentów (por. motyw 13 rozporządzenia nr 1307/2013).

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, wobec podważenia przez Sąd stanowiska organu w zakresie niespełnienia przez skarżącą spółkę warunku posiadania deklarowanych do dopłat gruntów, zachodzi konieczność rozpatrzenia kwestii obejścia przepisów prawa, na tle przytoczonych powyżej przepisów art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 11 rozporządzenia 1307/2013. Zauwazyć przyjdzie, że w zaskarżonej decyzji zabrakło wnikliwej i pogłębionej analizy wskazanych przepisów - na tle celów jednolitej płatności obszarowej - w tym odniesienia się do zmiany stanu prawnego w zakresie klauzuli obejścia prawa, jaka nastąpiła z dniem wejścia w życie art. 11 rozporządzenia 1307/2013. Organ w uzasadnieniu decyzji powinien jednoznacznie wskazać po pierwsze – znaczenie jakie dla podejmowanego rozstrzygnięcia ma regulacja przewidziana w art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013, a po drugie w sprzeczności z jakimi celami sektorowego prawodawstwa rolnego w zakresie jednolitej płatności obszarowej pozostają sztucznie stworzone w ramach kontrolowanej sprawy warunki, wyjaśniając skąd ta sprzeczność wynika.

Z uwagi na podobieństwo treściowe do brzmienia wcześniej obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, który również stanowił podstawę do odmowy przyznania płatności w przypadku stworzenia przez beneficjenta "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, odwołać się należy do wykładni pojęcia "sztucznych warunków" sformułowanej na gruncie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu).

Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jak wynika z przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: (1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, (2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, (3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do tzw. płatności na zazielanie, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników oraz płatności do powierzchni upraw wysokobiałkowych, o które wystąpiła skarżąca spółka.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do podmiotów powiązanych kapitałowo i osobowo z osobą P.M., w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.

I tak: zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.w.b. płatność dodatkowa "redystrybucyjna" przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: (1) nie większej niż 30 ha oraz (2) pomniejszonej o 3 ha. Czyli z przepisu tego wynika ograniczenie powierzchniowe płatności. Podobnie w przypadku płatności do powierzchni uprawy roślin wysokobiałkowych w art. 15 ust. 2 u.p.s.w.b. w brzmieniu obowiązującym w roku 2015 przewidziano ograniczenie przyznawania płatności do powierzchni 75 ha.

Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji, w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności obejmującego wszystkie grunty podzielone między 5 zależnych spółek, otrzymane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło 5 spółek (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę.

Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił potencjalne korzyści, które spółka odniosłaby w przypadku przyznania płatności. Organ zsumował bowiem powierzchnie i potencjalne płatności wynikające z wniosków wszystkich spółek i zestawił je z wartością płatności, które przysługiwałyby gdyby wszystkie grunty będące w posiadaniu spółek zostały zgłoszone do płatności przez jeden podmiot. Wynika z nich, że skarżąca spółka wespół z innymi podmiotami uzyskałaby z samej płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych korzyść wynoszącą 18.383, 76 zł. Obliczenia te są prawidłowe i oparte o właściwe podstawy prawne.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.

Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze (por. np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.)

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka oraz D Sp. z o.o., DI Sp. z o.o., P Sp. z o.o. i PH Sp. z o.o. przejęły grunty wcześniej posiadane przez inne, liczne podmioty zależne powiązane rodzinnie, osobowo oraz kapitałowo z P.M.. Dyrektor ARiMR przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco kolejne przekształcenia własnościowe w spółkach oraz przepływy nieruchomości, które były zgłaszane do płatności. W gronie wspólników spółek - obok innych osób - znajdowali się m. in. M.M. i D.M. zaś pełnomocnikiem trzech ze spółek był P.M..

Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na sposób ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy siedziby spółek oraz ten sam adres do korespondencji (który jest adresem zamieszkania P.M.), nadto łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.

Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez osoby powiązane rodzinnie z P.M. kilku spółek, które podzieliły między siebie grunty wcześniej zgłaszane do płatności bądź to przez P.M. bądź przez powiązane z jego osobą podmioty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, zlecających wykonywanie prac polowych innym podmiotom, w tym w znacznej mierze spółkom. Trafnie wskazano i ustalono, iż spółki miały dublujące się siedziby i posługiwały się przed różnymi organami tymi samymi adresami korespondencyjnymi. Nadto spółki te dokonują pomiędzy sobą licznych transakcji oraz wzajemnie udzielają sobie zleceń związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Organ zasadnie wskazał, iż skarżąca spółka, podobnie jak cztery pozostałe, została zawiązana przez P.M. i powiązane z nim osoby w celu podzielenia łącznie posiadanego areału gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa w celu uzyskania korzyści wyższych z płatności do gruntów rolnych niż przysługujące w przypadku zgłaszania gruntów przez jeden podmiot. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści.

Ocenić wreszcie należało ustalenia w zakresie spełnienia trzeciej przesłanki zastosowania kwalifikacji działań spółki jako tworzenia sztucznych warunków o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia.

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Cel jakim jest wspieranie konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie: "CBOSA").

W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw do których przysługują płatności. Jest w ocenie Sądu również oczywiste, iż wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Wprost do takich celów odwołano się również w punkcie 13 preambuły do Dyrektywy 1307/2013, gdzie wskazano, że więksi beneficjenci, korzystający z efektu skali nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Skarżąca spółka stworzona została w ocenie Sądu wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów, i to nie tylko przysługujących w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lecz również płatności z innych tytułów. Jak bowiem trafnie wskazały organy, w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału należącego do pięciu spółek, kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty jaką otrzymałyby powiązano kapitałowo i osobowo spółki gdyby ich wnioski zostały uwzględnione. Tym samym Sad uznał, że działanie spółki polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów, w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym.

Sąd nie dopatrzył się jednak w tym mechanizmie naruszenia pozostałych celów wsparcia jakimi było zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu oraz osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenia i utrzymywania miejsc pracy. Nie ma bowiem podstaw do twierdzenia, iż spółka nie uprawiała gruntów. Wykazała, iż sprzedawała płody rolne i uzyskała program rolnośrodowiskowy, a nadto przedstawiła dowód zatrudniania pracownika.

Ostatecznie jednak Sąd uznał, iż zasadnie ustalono, że spółka działała w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia 1306/2013, stworzonych w sprzeczności z celem wsparcia jakim jest wspieranie konkurencyjności rolnictwa poprzez ograniczenie wsparcia dla większych beneficjentów z zastrzeżeniem wszakże, iż konkluzji tej z przyczyn wskazanych we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia nie można odnieść do jednolitej płatności obszarowej.

Powyższe rozważania są również odpowiedzią na zarzuty naruszenia art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013, art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz zarzut naruszenia art. 6 i 8 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, iż wobec uznania przez sąd, iż organy nie wykazały, iż skarżąca spółka nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, bezprzedmiotowy jest zarzut naruszenia art. 2 rozporządzenia 1122/2008 oraz zarzuty dotyczące niewypełnienia przez organy ARiMR wniosków zawartych w piśmie spółki z 14 listopada 2016 r.

Tym niemniej wobec naruszenia art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 11 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 1307/2013 które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, Sąd w punkcie I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Jednocześnie w punkcie II wyroku Sąd, na podstawie art. 200, zasądził od Dyrektora Oddziału Regiolanlnego ARiMR na rzecz skarżącej spółki kwotę 680 zł, na którą złożyły uiszczony się wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł ustalonych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uwzględni wykładnię art. 60 rozporządzenia 1306/2013 i art. 11 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 1307/2013 i ponownie oceni istnienie przesłanek odmowy przyznania skarżącej spółce jednolitej płatności obszarowej.