Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 737/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 216, art. 220 § 1 i 3, art. 231
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1306/16 w przedmiocie wezwania N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wysokości odszkodowania za grunty przejęte pod drogę publiczną postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie.


UZASADNIENIE

N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczyniła decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 marca 2016 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 września 2015 r. nr [...] w zakresie jej pkt 2, dotyczącego przyznania ustalonego w pkt 1 tej decyzji odszkodowania na rzecz N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. za udział [...] części gruntów położonych w Warszawie w rejonie ul. [...] (działki nr [...]) i ul. [...] (działka nr [...]), tj. odszkodowania w kwocie 269.765,37 zł.

Od w/w skargi skarżąca Spółka uiściła wpis stały w wysokości 200 zł.

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1306/16, powołując się na § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. do uzupełnienia wpisu sądowego od wniesionej skargi o kwotę 5.071 zł, pod rygorem jej odrzucenia.

Zarządzenie z dnia 7 czerwca 2016 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. uczyniła przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), poprzez:

a) przyjęcie, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna,

b) ewentualnie przyjęcie, że przepis ten może mieć zastosowanie także do należności pieniężnych niestanowiących kwot stałych i niekwestionowanych,

c) ewentualnie przyjęcie, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w kwocie wyższej, niż wynika to ze skargi do Sądu pierwszej instancji, a w rezultacie obliczenie wpisu od kwoty wyższej niż ta, która jest przedmiotem zaskarżenia, tj. naruszenie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego zmianę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Do kosztów sądowych należą m.in. opłaty sądowe, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 P.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W świetle art. 220 § 3 P.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. od skargi), pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W świetle art. 231 P.p.s.a., wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 P.p.s.a.).

Z powyższych przepisów wynika, iż rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to, czy przedmiot skargi, tj. rozstrzygnięcie organu, wiąże się bezpośrednio z określonymi należnościami pieniężnymi. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącymi przedmiotem skargi a należnością pieniężną. Bezpośredni związek występuje wtedy, gdy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ustalenie, czy z uwagi na jej przedmiot, wpisem należnym od wniesionej przez N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 marca 2016 r. nr [...], był wpis stosunkowy, czy też stały.

Rozpoznawana sprawa dotyczy wyłącznie ustalenia i przyznania odszkodowania za grunty przejęte pod drogę publiczną. Zaskarżona decyzja bezpośrednio wiąże się zatem z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, iż w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomość, należy uiścić wpis stosunkowy.

W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała ta odnosiła się jednak tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie o wywłaszczeniu i jednocześnie o odszkodowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej uchwale wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy skarga dotyczy wyłącznie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość – jak w niniejszej sprawie – przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, a więc w sprawach tych pobiera się wpis stosunkowy, stosownie do art. 231 w związku z art. 215 i 216 p.p.s.a. Sprawy te są bowiem odmienne od spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są decyzje zawierające orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości oraz o ustaleniu odszkodowania, jako obligatoryjny składnik decyzji o wywłaszczeniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OZ 777/10, z dnia 29 grudnia 2010 r. sygn. akt I OZ 970/10, z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt I OZ 111/11, z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt I OZ 1014/13, z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1493/15, z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1594/15 oraz z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 539/16, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, wydając zaskarżone zarządzenie o uzupełnieniu uiszczonego wcześniej wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie prawidłowo przyjął, że skarga na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i przyznania odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu. Błędnie określił jednak wysokość wymaganego wpisu na kwotę 5.071 zł. Przyjął bowiem, iż przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 527.077 zł, czyli jest równy wysokości odszkodowania, jaką w ocenie skarżącej Spółki organ powinien jej przyznać. Należy jednak zauważyć, iż wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07). Wartością przedmiotu zaskarżenia przy decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość, o której mowa w art. 216 – 218 i art. 231 P.p.s.a., nie jest zatem kwota odszkodowania wskazana przez stronę skarżącą w skardze, lecz wyłącznie zakwestionowana przez nią wysokość odszkodowania stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą odszkodowania, które według strony skarżącej powinno zostać jej przyznane za przejęte z mocy prawa działki, a kwotą odszkodowania faktycznie przyznaną w zaskarżonej decyzji.

W sprawie bezsporne jest, że w skardze do Sądu pierwszej instancji N. Spółka z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. wyraźnie wskazała, że nie kwestionuje wielkości udziału Spółki już uwzględnionego w zaskarżonej decyzji, lecz to, że udział ten nie został powiększony o udziały w nieruchomości związane z miejscami garażowymi, których właścicielem na dzień, w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna, była skarżąca. Kwota wpisu powinna być zatem obliczona od wartości przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwota stanowiąca różnicę pomiędzy dochodzonym przez Spółkę odszkodowaniem w wysokości 527.076,98 zł a tą jego częścią, która została już przez organ przyznana, tj. kwotą 269.765,37 zł.

Wobec powyższych rozważań, przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 257.312 zł (po zaokrągleniu wzwyż do pełnych złotych kwoty 257.311,61 zł). W konsekwencji wysokość wymaganego wpisu od skargi, obliczona na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł), wynosi 2.573 zł.

Skarżąca Spółka uiściła już wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, zatem Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie powinien wezwać ją do uzupełnienia tego wpisu o kwotę 2.373 zł, a nie – jak błędnie uznał w zaskarżonym zarządzeniu – o kwotę 5.071 zł.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.