Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 656/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par 10 ust. 1 i 4, par 11 ust. 1, par 12 ust. 1, par 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji w P. w dniu 8 marca 2011 r., na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), skierował P. S., na badanie lekarskie z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości.

Orzeczeniami lekarskimi z dnia [...] wydanymi przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, stwierdzono wobec P. S. brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B, T, B+E oraz istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, C, C+E.

W wyniku złożonych odwołań, po ponownych badaniach w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, orzeczeniami lekarskimi z dnia [...] wydanymi na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stwierdzono wobec P. S. brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B, T, oraz istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, A1, B1, B+E, C, C1, D, D1,C+E, D+E, C1+E, D1+E

Zawiadomieniem z dnia 14 lipca 2011 r. Starosta [...] poinformował P. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi wg kategorii A, C, CE.

Decyzją z dnia [...], znak: [...] wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Starosta [...] orzekł o cofnięciu P. S. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, C, C+E i wezwał do złożenia w Wydziale Komunikacji posiadanego dokumentu prawa jazdy. W uzasadnieniu organ powołał się na wydane w stosunku do skarżącego orzeczenia lekarskie i wskazał, że wobec treści art. 140 ust. 1 pkt 1 zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

Od powyższej decyzji P. S. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż zaskarżona decyzja narusza jego interes, gdyż jest z zawodu kierowcą, co powoduje, że nie może wykonywać pracy zarobkowej. Podkreślił, iż Starosta oparł się na orzeczeniu lekarskim, które nie zawiera żadnego uzasadnienia i nie można ustalić dlaczego istnieją przeciwwskazania do prowadzenia przez niego określonej kategorii pojazdów. Wskazał, iż został przebadany przez specjalistę chorób oczu, który stwierdził, że jest on zdolny do kierowania pojazdów kategorii A, B, C, E i T. Podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do załączonego do akt sprawy badania wzroku, czym naruszony został art. 107 § 3 k.p.a. Wniósł o uchylenie wadliwej decyzji oraz o przeprowadzenie kolejnych badań okulistycznych mających na celu ustalenie, czy rzeczywiście istnieją przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii wskazanych w zaskarżonej decyzji z dokładnym uzasadnieniem podjętej decyzji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podkreślił, że szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15). Wskazał, że z treści § 11, 12 i 13 rozporządzenia wynika, iż orzeczenie lekarskie wydane przez odwoławczy podmiot medyczny jest ostateczne i nie przysługują od niego żadne środki zaskarżenia. Niedopuszczalne jest zatem, w ocenie organu, żądanie wnioskodawcy w zakresie weryfikacji orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie przez uprawnionych lekarzy, postępujących zgodnie ze ściśle określoną procedurą. Zdaniem Kolegium, przedłożone przez stronę wyniki badań (zaświadczenie lekarskie) mogą być uznane wyłącznie za dokumenty prywatne, które podlegają w pełni swobodnej ocenie dowodów dokonywanej przez organy orzekające. Dlatego też, żądanie weryfikacji wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich na podstawie dokumentów i zaświadczeń przedstawionych przez skarżącego i załączonych do odwołania, wobec przeprowadzenia ich poza uprawnionymi jednostkami z zakresu medycyny pracy i przez lekarzy nie legitymujących się uprawnieniami w rozumieniu przepisów powołanego wyżej rozporządzenia, organ uznał za bezzasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik P. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak jakiejkolwiek oceny dowodu z dokumentów w postaci zaświadczeń lekarskich przedstawionych w toku postępowania administracyjnego i poprzestanie na stwierdzeniu, iż dowody takowe, jako dokumenty prywatne nie mogą stanowić o weryfikacji prawidłowości dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia lekarskiego;

- art. 76 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, iż zaświadczenia lekarskie, jako dokument prywatny oraz dowód z opinii biegłego specjalisty nie może być podstawą do przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie rozporządzenia

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dokumentów w postaci zaświadczenia: Zakładu Opieki Zdrowotnej Spółdzielnia Pracy Lekarzy Specjalistów z dnia 23 września 2011 roku, zaświadczenia z Gabinetu Okulistycznego lek. med. A. K. z dnia 6 października 2011 roku, orzeczenia lekarskiego NZOZ "A." z dnia 20 września 2011 roku i karty informacyjnej z Prywatnego Gabinetu Okulistycznego M. B. z dnia 21 września 2011 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 lutego 2012r., sygn. akt III SA/Łd 2/12 po rozpoznaniu skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję. Wątpliwości Sądu, wzbudził fakt rozpatrzenia przez organ drugiej instancji sprawy administracyjnej w innym zakresie, niż dokonał tego Starosta [...] w decyzji z dnia 9 sierpnia 2011 r. Bezspornym bowiem jest, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało z urzędu przez Starostę [...] w przedmiocie cofnięcia P. S. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii A, C, CE. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2011 r. Starosta [...] orzekł o cofnięciu P. S. uprawnień do kierowania pojazdami wg kategorii A, C, C+E i wezwał go do złożenia w Wydziale Komunikacji posiadanego dokumentu prawa jazdy. Rozstrzygnięcie wydane zostało oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, w związku z wydaniem orzeczeń lekarskich z dnia 29 czerwca 2011 r, o stwierdzeniu braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez P. S. pojazdami wg kategorii B, T oraz o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wg kategorii: A, A1, B1, B+E, C, C1, D, D1,C+E, D+E,C1+E, D1 + E prawa jazdy. Tymczasem z sentencji uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wynikało, że rozpatrywano sprawę w przedmiocie cofnięcia P. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C i C+E. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji nie pokrywało się zatem z utrzymaną przez niego w mocy decyzją Starosty [...] w zakresie cofniętego skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami wg kategorii A i B. Było to o tyle istotne, iż z załączonych do akt sprawy orzeczeń lekarskich wynika, że w zakresie kategorii B właściwi lekarze orzecznicy nie stwierdzili u skarżącego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zdaniem Sądu, brak było zatem podstaw do uznania, że odmienne określenie przez organ odwoławczy kategorii pojazdów według których cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami stanowi oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Przedmiotem sprostowania w tym trybie mogą być bowiem wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki", przy czym za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone, niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Istotną cechą błędu stanowiącą granicę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest jednak pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Sprostowanie służy bowiem wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji. Nie mogą zatem podlegać sprostowaniu w opisanym wyżej trybie błędy i omyłki istotne Sąd stwierdził zatem, że Kolegium rozpatrywało sprawę w innym zakresie, niż organ I instancji. Ponadto, Sąd wskazał, iż w aktach administracyjnych sprawy brak było dokumentów, które potwierdzałyby, posiadane przez skarżącego kategorie uprawnień do kierowania pojazdami na moment wydania decyzji o ich cofnięciu. W rozpatrywanej sprawie, skierowanie na badanie lekarskie z dnia 8 marca 2011 r. wystawione przez Komendanta Powiatowego Policji w P. określa, że P. S. posiada uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: A, B, i T. Badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3a ustawy Prawo o ruchu drogowym przeprowadzone zostały w zakresie wszystkich kategorii pojazdów, włącznie z pozwoleniem do kierowania tramwajem, natomiast decyzja organu pierwszej instancji cofa skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, C i C+E, a jak zaznaczono wyżej, decyzja organu drugiej instancji rozpatruje sprawę w zakresie cofnięcia skarżącemu uprawnień kategorii B, C, C+E. Z uwagi na wskazane wyżej rozbieżności i brak w aktach administracyjnych odpowiednich dokumentów, nie było zatem możliwości ustalenia, jakie kategorie prawa jazdy posiadał skarżący na dzień wydania przez Starostę [...] decyzji, co nie pozwalało również na prawidłową kontrolę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], nr [...] po rozpoznaniu odwołania P. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...], w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, C i C+E, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...], wydanym w wyniku postępowania odwoławczego, lekarz uprawniony do badań lekarskich osób kierujących pojazdami Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. stwierdził u P. S. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. W ocenie Kolegium ani organ pierwszej instancji właściwy w sprawach wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami, ani też organ odwoławczy, nie jest uprawniony do kontrolowania merytorycznej poprawności orzeczeń lekarskich. Dołączone do akt sprawy orzeczenie lekarskie zostało wydane zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 roku w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 roku Nr 2, póz. 15). Zgodnie z § 9 rozporządzenia badania lekarskie co do zasady przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Stosownie zaś do treści § 10 ust. 1 i 4 tegoż rozporządzenia uprawniony lekarz, na podstawie badań lekarskich, wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zaś wzór orzeczenia lekarskiego określa załącznik nr 5 do powołanego wyżej rozporządzenia. W myśl natomiast § 13 ust. 2 rozporządzenia, orzeczenie lekarskie uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne. Oznacza to, że zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. obowiązkiem obu organów administracji publicznej było uwzględnienie ostatecznego orzeczenia lekarskiego jako dokumentu urzędowego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i oparcie na nim rozstrzygnięcia. Uwzględnienie natomiast wniosku skarżącego o dopuszczenia dowodu z badań przeprowadzonych przez innych lekarzy okulistów, zgłoszonego w odwołaniu, zmierzałoby do kwestionowania ustaleń faktycznych o stanie zdrowia wynikających z ostatecznego orzeczenia lekarskiego, stanowiącego dokument urzędowy uzyskany w odrębnym postępowaniu określonym szczególnymi przepisami prawa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 80 k.p.a. w zw, z art. 7 k.p.a, i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak jakiejkolwiek oceny dowodu z dokumentów w postaci zaświadczeń lekarskich przedstawionych w toku postępowania administracyjnego i poprzestanie na stwierdzeniu, iż dowody takowe, jako dokumenty prywatne nie mogą stanowić o weryfikacji prawidłowości dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia lekarskiego;

2. art. 76 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, iż zaświadczenia lekarskie, jako dokument prywatny oraz dowód z opinii biegłego specjalisty nie może być podstawą do przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie rozporządzenia.

Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 1 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dokumentów w postaci:

- zaświadczenia Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. [...] Poradni Ortoptycznej z 5 maja 2011r.

- zaświadczenia Zakładu Opieki Zdrowotnej Spółdzielnia Pracy Lekarzy Specjalistów z dnia 23 września 2011 roku;

- zaświadczenia z Gabinetu Okulistycznego lek. med. A. K. z dnia 6 października 2011 roku;

- orzeczenia lekarskiego NZOZ "A." z dnia 20 września 2011 roku;

- karty informacyjnej z Prywatnego Gabinetu Okulistycznego M. B. z dnia 21 września 2011 roku

na okoliczność weryfikacji prawdziwości dokumentu urzędowego w postaci orzeczeń lekarskich z dnia 15 kwietnia 2011 roku oraz 29 czerwca 2011 roku i zasadności zweryfikowania ich wniosków w związku z treścią przedstawionych dokumentów w toku ponownego badania lekarskiego w zakresie objętym sprawą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kontrolowana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy na wstępie podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy przez SKO w S. w związku z uchyleniem przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 29 lutego 2012r., sygn. akt III SA/Łd 2/12 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...]. Stosownie zaś do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu i Sądu, mające oparcie w stanowiącym podstawę orzekania w sprawie art. 153 p.p.s.a. polega na tym, iż ani organ ponownie rozpoznający sprawę, ani Sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Ich bezwzględnym obowiązkiem jest natomiast podporządkowanie się mu w pełnym zakresie. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji nie mógł pominąć kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte we wskazanym powyżej wyroku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, chyba że zmienił się stan faktyczny lub stan prawny sprawy, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organ administracji SKO w S. wypełniło wytyczne zawarte w wyroku WSA w Łodzi z dnia 29 lutego 2012 sygn. akt III SA/Łd 2/12. Kolegium uzyskało informację o aktualnie posiadanych przez skarżącego uprawnieniach. Z pisma Starosty [...] z dnia [...]. znak [...] (karta 14 akt adm. organu II instancji) wynika, że skarżący aktualnie posiada prawo jazdy kat. A, B, C, CE. Również w będącej przedmiotem zaskarżenia decyzji z dnia [...]. nr [...] SKO w S. tym razem rozpoznało sprawę tożsamą z tą, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ I instancji, tj. sprawę w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień kategorii A,C i C+E.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi należy stwierdzić, że są nieuzasadnione.

Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa), decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15 ze zm. – zwane dalej rozporządzeniem). W myśl przepisów rozporządzenia, badania lekarskie, co do zasady przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy (§9) . Zgodnie z § 10 ust. 1 i 4 cyt. rozporządzenia, uprawniony lekarz na podstawie, badań lekarskich wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zaś wzór orzeczenia lekarskiego określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

Na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 123 ustawy ustawodawca delegował właściwych ministrów do wydania rozporządzeń określających m.in. szczegółowe warunki i tryb wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz odwoływania się od orzeczeń lekarskich.

Zatem rozporządzenia te i załączniki stanowiące ich integralną część, zawierające wzory dokumentacji medycznej, należy traktować jako akty normatywne wydane na mocy delegacji ustawowej.

Wzór orzeczenia lekarskiego określony w załączniku nr 5, przewiduje jedynie rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne poprzez skreślenie jednej z opcji i pozostawienie drugiej, a więc formularz orzeczenia nie dopuszcza zamieszczenia w nim informacji o rodzaju schorzenia, czy też jakiejkolwiek formy uzasadnienia tego orzeczenia. Jest to celowe zamierzenie legislacyjne przede wszystkim ze względu na ochronę dóbr osobistych osób badanych oraz konieczność zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej.

Zgodnie z § 11 ust. 1 cyt. rozporządzenia, uprawniony lekarz wystawia orzeczenia lekarskie z kopią, przy czym oryginał orzeczenia otrzymuje osoba badana, zaś kopię orzeczenia dołącza do dokumentacji medycznej, o której mowa w § 17 ust. 1.

Stosownie do § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia, osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, o którym mowa w § 11, wnieść odwołanie od jego treści wraz z uzasadnieniem. Podmioty odwoławcze zostały wymienione w § 12 ust. 3 pkt 1-6 rozporządzenia. Zgodnie zaś z przepisem § 12 ust. 4, uprawniony lekarz, za pośrednictwem którego jest wnoszone odwołanie przekazuje je w terminie 14 dni do właściwego podmiotu odwoławczego wraz z dokumentacją medyczną badania stanowiącego podstawę wydania orzeczenia.

Z kolei, w myśl § 13 ust. 2 cyt. rozporządzenia, orzeczenie lekarskie uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne. Przedstawiona wyżej procedura jest określona w sposób precyzyjny przez wskazane przepisy, zaś ostateczność orzeczenia uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego, świadczy o tym, że nie są dopuszczalne żadne środki odwoławcze od tego orzeczenia w normalnym toku postępowania. Zgodnie z § 17 cyt. rozporządzenia, uprawniony lekarz jest obowiązany prowadzić dokumentację medyczną badanego w formie karty badania lekarskiego. Wyniki badań specjalistycznych i badań pomocniczych oraz kopie orzeczenia lekarskiego, stanowią załączniki do karty badania. Żądanie wnioskodawcy weryfikacji orzeczeń lekarskich, wydawanych przez uprawnionych lekarzy, postępujących zgodnie ze ściśle określoną procedurą i ingerowanie w przebieg tej procedury poprzez żądanie uzupełnienia postępowania dowodowego będącego podstawą negatywnego orzeczenia jest więc niedopuszczalne.

W przedmiotowej sprawie, w której skierowano na badanie lekarskie skarżącego decyzją Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...], zastosowanie wobec orzeczeń lekarskich wydanych przez WOMP w Łodzi z dnia [...], oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...], miało cytowane rozporządzenie. W niniejszej sprawie, z uwagi na podnoszone zarzuty, istotnym było określenie jakie reguły obowiązują starostę i organ odwoławczy przy ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności orzeczeń uprawnionych lekarzy właściwych jednostek medycyny pracy i dokumentacji lekarskiej złożonej osobno przez skarżącego.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, za utrwalonym orzecznictwem administracyjnym, że orzeczenie lekarskie o jakim mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. i podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy. Tożsame stanowisko wyrażone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OSK 420/2005 Lex nr 194056, 11 stycznia 2007 r., I OSK 251/2006 Lex nr 291185, 26 czerwca 2007 r., I OSK 1078/06. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi.

Przyjęcie stanowiska, że orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej oznacza, że w myśl art. 76 § 3 k.p.a. należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu tylko przeciwko treści dokumentu. Przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W razie obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie. Tym samym dokonywana kontrola legalności zaskarżonych decyzji winna zatem uwzględniać charakter orzeczenia lekarskiego jako środka dowodowego, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały orzeczenia lekarskie jednostek medycyny pracy WOMP w Łodzi i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi stwierdzające istnienie u skarżącego przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów silnikowych za wiarygodne i w konsekwencji orzekły o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi.

Należy więc zaznaczyć, że przepisy rozporządzenia zapewniają ochronę praw strony w postępowaniu poprzez zapewnienie możliwości osobie badanej wniesienia odwołania od treści orzeczenia do podmiotu odwoławczego. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca w § 13 ust. 2 cyt. rozporządzenia wprowadził zasadę, iż orzeczenie lekarskie podmiotu odwoławczego jest ostateczne. Warto zauważyć, że przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości zmiany ostatecznego orzeczenia przez uprawnionych lekarzy w drodze ponownego badania strony, czy wydania stanowiska w sprawie podtrzymania swojego orzeczenia, co w zasadzie prowadziłoby do konieczności przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego. Zdaniem Sądu w świetle przedstawionego powyżej charakteru orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie określonym w cyt. rozporządzeniu jako dokumentu urzędowego i prawa strony do przeprowadzenia dowodu przeciwko jego treści, należało w rozpoznawanej sprawie przede wszystkim rozważyć, czy przedłożone przez skarżącego do odwołania wyniki badań narządu wzroku, przeprowadzonych w Gabinecie Okulistycznym lek.med. A. K. oraz w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. [...] w Ł. mogą zostać uznane za skuteczny dowód podważający w istotny sposób wiarygodność orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki medycyny pracy.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że przedłożone przez skarżącego wyniki badań mogą być – w odróżnieniu od wskazanych powyżej orzeczeń lekarskich – uznane wyłącznie za dokumenty prywatne, które podlegają w pełni swobodnej ocenie dowodów dokonywanej przez organy orzekające. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 1999 r., II UKN 411/1998 (OSNP 2000, nr 9, poz. 358) stwierdził, że zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że przedłożone do sprawy wyniki badań nie mogą być dowodem w sprawie, a podstawę weryfikacji orzeczeń lekarskich stanowią przepisy powołanego rozporządzenia, dające w paragrafie 12 uprawnienie do odwołania się do właściwego podmiotu odwoławczego. Przy czym wskazano, że skarżący z takiego uprawnienia skorzystał.

Stanowisko organu odwoławczego jest zasadne. Należy bowiem wyjaśnić, że żądanie weryfikacji wydanych orzeczeń lekarskich na podstawie dokumentów i zaświadczeń przedstawionych przez skarżącego i załączonych do odwołania, wobec przeprowadzenia ich poza uprawnionymi jednostkami z zakresu medycyny pracy i przez lekarzy nie legitymujących się uprawnieniami w rozumieniu przepisów cytowanego rozporządzenia, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Również wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wobec faktu, że jak stwierdzono wyżej, przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości zmiany ostatecznego orzeczenia przez uprawnionych lekarzy w drodze ponownego badania strony, nie mógł zostać uwzględniony (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2005r. sygn. akt OSK 1273/04, LEX 189224, wyrok WSA we Wrocławie z dnia 25 lutego 2010r. sygn. akt III SA/Wr 570/09, LEX 592807).

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich przewidziana jest w w/w rozporządzeniu i sprowadza się do możliwości odwołania się od jego treści przez badanego kierowcę. Skarżący skorzystał z tego uprawnienia. Również nie bez znaczenia jest okoliczność, że lekarz uprawniony wydaje ostateczne orzeczenie nie tylko na podstawie dokumentacji medycznej sporządzonej przez lekarza WOMP, ale przede wszystkim na podstawie wyników przeprowadzonego przez siebie badania lekarskiego, wyników badań specjalistycznych i pomocniczych (§13 ust. 1 rozporządzenia). Tym samym w toku postępowania odwoławczego następuje weryfikacja prawidłowości badań przeprowadzonych w WOMP. W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu stosownych badań obie jednostki orzecznicze były zgodne co do istnienia przeciwwskazań lekarskich do prowadzenia pojazdów przez skarżącego.

Poza oceną Sądu pozostaje merytoryczna ocena dokumentacji lekarskiej. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podnoszono, że ani organy administracji ani sądy nie są uprawnione do oceny dokumentacji lekarskiej z medycznego punktu widzenia.

Również załączone do skargi dokumenty w postaci, zaświadczenie Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. [...] Poradni Ortoptycznej z 5 maja 2011r, zaświadczenie Zakładu Opieki Zdrowotnej Spółdzielni Lekarzy Specjalistów z dnia 23 września 2011r., zaświadczenie z Gabinetu Okulistycznego lek. med. A. K. z dnia 6 października 2011r., karty informacyjnej z Prywatnego Gabinetu Okulistycznego M. B. z dnia 21 września 2011r., jako przeprowadzone w jednostkach nie wykazanych do przeprowadzania badań kierowców skierowanych na badania w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz przez lekarzy nie legitymujących się uprawnieniami do badania kierowców nie mogły skutecznie podważyć zasadności orzeczeń lekarskich będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Również orzeczenie lekarskie NZOZ "A." z dnia 20 września 2011r., nie spełnia wymagań orzeczenia honorowanego w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie zostało wystawione przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami, ale nie mogło mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że zostało przeprowadzone w innej jednostce medycznej (NZOZ "A.") aniżeli uprawnionej w świetle § 9 rozporządzenia (WOMP), jak również podstawą prawną jego wydania był art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy, w sytuacji gdy podstawa przeprowadzenia badań lekarskich w okolicznościach przedmiotowej sprawy wynika z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zdaniem Sądu istotne znaczenie w sprawie posiada właśnie fakt, że wskazane badania zostały przeprowadzone w trybie art. 122 ust. 1 pkt 1 , a więc w swym zakresie były ukierunkowane na osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy w sytuacji gdy skarżący podlegał badaniom w związku ze skierowaniem go na te badania przez Komendanta Powiatowego Policji w P. w innym trybie. Uprawniony jest zatem wniosek, że wskazany dowód nie odnosi się do przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego. Z tych względów nie mógł on skutecznie podważyć domniemania zgodności z prawdą orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki medycyny pracy, a co za tym idzie legalności wydanych decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

W tym miejscu godzi się podnieść, że również w przypadku ubiegania się kierowcy o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia, zgodnie z § 9 cyt. rozporządzenia istnieje obowiązek poddania się tym badaniom w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. W przypadku skarżącego może to nastąpić w każdym czasie bowiem decyzja starosty o cofnięciu uprawnień jest bezterminowa.

Reasumując decyzja o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów ma charakter prewencyjny i powinna zostać wydana w sytuacjach, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Tym samym cofnięcie uprawnień w razie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika z utraty warunku niezbędnego do uzyskania uprawnienia, jakim jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Chodzi tu o wszelkiego rodzaju choroby lub ułomności fizyczne, które uniemożliwiają bezpieczne prowadzenie pojazdu (por R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2005, wydanie II). Przychylić należy się przy tym do poglądu organu odwoławczego, wyrażonego w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia w orzeczeniu lekarskim przeciwwskazań zdrowotnych jest decyzją związaną, a przy jej wydawaniu organy nie są uprawnione do weryfikacji ostatecznych orzeczeń lekarskich.

Dostrzec przyjdzie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawiały się również odmienne poglądy co do zakresu związania organów orzeczeniami lekarskimi i możliwości ich weryfikacji w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (zob. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 334/07 ; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 września 2005r., sygn.akt II SA/Bd 332/05,). Poglądy te nie spotkały się jednak z aprobatą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który dokonując kontroli instancyjnej tych orzeczeń wyraził ocenę podobną do zaprezentowanej w niniejszym orzeczeniu (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r. , sygn. akt I OSK 251/06, wyrok NSA z 3 lipca 2009 r., I OSK 973/08). Treść powołanych orzeczeń dostępna jest na stronach www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do wyeliminowania kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego i orzekł o oddaleniu skargi w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t. j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).

a.ł.