Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 78/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust.3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par.1. pkt.1 lit.a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

pSygn. akt II SA/Lu 78/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J.G. kwotę 402,60 zł (czterysta dwa złote sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu, od którego skarżąca była zwolniona.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J.G. od decyzji Starosty z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającej wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją Naczelnika Miasta znak: [...] z dnia [...] r. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że J.G. była właścicielką nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...] oznaczonej jako dz. nr [...], ark. ew. 31, o pow. 3130 m2 , dla której urządzony był zbiór dokumentów nr [...] Nieruchomość ta została objęta zarządzeniem nr 4 Naczelnika Miasta z dnia [...] r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego położonego w zachodniej części miasta T.L. w obrębie ulic: [...], [...], [...] i [...] jego podziale na działki budowlane (Dz.Urz.WRN w Z. nr 1, poz.8). Po pomiarze dokonanym na potrzeby ww. podziału, zgodnie z wykazem zmian gruntowych przejętym do składnicy geodezyjnej za nr [...], powierzchnia dz. nr [...]została ustalona na 3117 m 2. Nieruchomość ta z mocy prawa przeszła na własność Państwa (art. 5 ust.2 cyt. ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach). Zgodnie z ww. zarządzeniami nieruchomość ta była przeznaczona na utworzenie działek budownictwa jednorodzinnego, ulic oraz ogródka zabaw dzieci małych. W wyniku ww. podziału była właścicielka zachowała na własność dwie działki o łącznej pow. 1297 m2 (decyzje Naczelnika Miasta: z dnia [...] r. znak: [...] i z dnia [...] r. znak: [...]), a za pozostałą powierzchnię 1820 m2 - ostateczną decyzją Naczelnika Miasta z dnia [...] r. znak: [...], przyznano jej odszkodowanie w łącznej kwocie 42028,90 starych zł, w tym za teren 28 210 zł, za składniki majątkowe 638 zł oraz za składniki roślinne 13 180,90 zł. Do jego wypłaty zobowiązany był Skarb Państwa. Odszkodowania tego J.G. nie podjęła i nie zostało ono przekazane do depozytu sądowego.

Nie przekazanie przyznanego odszkodowania do depozytu sądowego nie spowodowało żadnej szkody dla odwołującej się, bowiem złożenie takie spowodowałoby ten sam skutek jak spełnienie świadczenia, a cała suma odszkodowania, zgodnie z art. 27 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, z późn. zm.), w związku z art. 10 ust.3 cyt. ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, przeszłaby na własność Państwa po upływie 5 lat od dnia doręczenia stronie wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia.

Odwołująca się J.G. w dniu 12 kwietnia 2006 r. podczas przesłuchana przez organ pierwszej instancji (protokół przesłuchania k.329-330) oświadczyła, że otrzymała w 1978 r. decyzję ustalającą odszkodowanie za przejęty grunt, składniki majątkowe i roślinne. Oznacza to, że organy są związane decyzją Naczelnika Miasta z dnia [...]. znak:[...]

Jakkolwiek nie można ustalić, kiedy nastąpiło doręczenie tej decyzji, to z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na pewno w 1980 r. strona odwołująca się znała treść decyzji z dnia [...]. (pismo Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenowej z dnia [...]. – k.6 akt adm.). Skoro od 31 marca 1980 r. strona znała kwotę przyznanego odszkodowania, to jej roszczenie odszkodowawcze stało się wymagalne po upływie 3 miesięcy od tej daty. Odwołująca także na rozprawie w dniu 23 września 1992 r. (k.23 akt adm.) oświadczyła, że w 1980 r. otrzymała ponaglenie z PKO do pobrania pieniędzy.

Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu przejęcia nieruchomości oznacza, że decyzja o ustaleniu odszkodowania konkretyzuje w sposób autorytatywny stosunek prawny zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1 kc, zgodnie z którym strona uprawniona (wierzyciel) nabywa wierzytelność i może żądać od strony zobowiązanej (dłużnika) zachowania się zgodnego z treścią obowiązku, czyli świadczenia. Do wykonania takiego zobowiązania i skutków jego niewykonania znajdują zastosowanie przepisy art. 450 - 486 kc z modyfikacjami wprowadzonymi przepisami art. 132 ust.2 i art. 133 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z pkt 3 rozstrzygnięcia ww. decyzji z dnia czerwca 1978 r. odszkodowanie miało być wypłacone w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się tej decyzji, tj. jak wyżej wykazano, w terminie nie dłuższym niż 30 czerwca 1980 r. Tak więc poczynając od dnia 1 lipca 1980 r. dłużnik jest odpowiedzialny za opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia (art.481 § 1 kc) lub zwłokę w jego spełnieniu (art. 481 § 3 kc) . Od tego też dnia zaczyna bieg 10-letni termin przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania (art.119 kc). W braku bowiem szczególnego uregulowania oddziaływania upływu czasu na roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia (przejęcia) nieruchomości stosuje się wprost przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń zawarte w art. 117 i nast. kc. Wniosek J.G. z dnia 27 grudnia 1991 r. wpłynął do organu w dniu 30 grudnia 1991 r., a więc po upływie ponad 11 lat w którym roszczenie stało się wymagalne, tym samym jej roszczenie o wypłatę odszkodowania uległo przedawnieniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J.G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuciła w skardze, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga żądania wniosku o wypłatę odszkodowania w wysokości wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy decyzja Naczelnika Miasta z dnia [...]. jest decyzja nieostateczną, a więc nie wywołującą skutków prawnych.

Podniosła, że organy nie wykonały wytycznych i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 646/05 tj. nie udowodniły okoliczności, że decyzja została prawidłowo doręczona i ogłoszona stronie oraz, iż decyzja ta zyskała walor ostateczności. Oświadczenia strony, na które powołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, składane były po upływie kilkunastu lat od zapoznania się przez tę stronę z dokumentami zgromadzonym w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Organy nie mogą opierać swych twierdzeń o prawomocności decyzji na domniemaniu, w sytuacji gdy nie dopełniły obowiązków wynikających z kpa.

Skarżąca zarzuciła także, że organ administracji naruszył przepis art. 486 § 1 kc nie wpłacając przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego i nie informując strony o możliwości odbioru odszkodowania z depozytu.

Błędnym jest także, zdaniem skarżącej pogląd zaskarżonej decyzji o przedawnianiu roszczenia o zapłatę odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Obowiązek zapłaty odszkodowania powstał bowiem na tle stosunku administracyjnoprawnego, a nie cywilnego. Również odsetki za zwłokę spełnieniu świadczenia administracyjnego nie mają charakteru cywilnego lecz administracyjny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd Administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z Dina 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269).

Skargę należy uznać za uzasadnioną albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że przyznane skarżącej decyzją Naczelnika Miasta z dnia [...] r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało przekazane do depozytu sądowego.

Stanowisko zaskarżonej decyzji, że okoliczność ta nie spowodowała żadnej szkody dla skarżącej wobec faktu, że była ona powiadamiana o możliwości podjęcia przyznanego odszkodowania, a wobec nie podjęcia tego odszkodowania roszczenie o jego wypłatę uległo już przedawnieniu, należy uznać za pozbawione podstaw prawnych .

Ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie zawiera norm prawnych określających kwestie przedawnienia roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości czy też o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wywłaszczenie nieruchomości, zarówno na gruncie przepisów tejże ustawy, jak i przepisów poprzednio obowiązujących, następowała i następuje za odszkodowaniem ustalanym w drodze decyzji administracyjnej. Sprawy o wysokość odszkodowania, jak też o wypłatę odszkodowania są więc sprawami administracyjnymi.

Jakkolwiek przepis art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego w przypadku zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania to wykładnia gramatyczna tego odesłania wskazuje, że dotyczy to jedynie zwłoki lub opóźnienia.

W prawie publicznym, co do zasady, nie można mówić o przedawnieniu, chyba, że przepis szczególny wyraźnie o tym stanowi. Stąd też decyzja ostateczna o wywłaszczeniu, niezależnie od daty jej wydania (upływu czasu) będzie zawsze podlegała wykonaniu. Jeśli tak, to również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przyznane decyzją administracyjną, jeśli nie zostało wypłacone, nie podlega przedawnieniu. Odmienne stanowisko naruszałoby zasadę równości podmiotów.

Złożenie przyznanego ostateczną decyzją odszkodowania do depozytu sądowego wywołałoby skutek zwolnienia ze zobowiązania, co jednakże w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło.

Wadą prawną zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jest również, w ocenie Sądu, to że nie rozstrzygają one żądania wniosku złożonego przez skarżącą.

Skarżąca domagała się wypłacenia jej odszkodowania w wysokości odpowiadającej obecnej wartości rynkowej wywłaszczonej przed laty nieruchomości.

Zaskarżona decyzja rozstrzyga jedynie o "odmowie wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją Naczelnika z dnia [...] r. znak: [...]" pozostawiając żądanie wniosku nie rozstrzygniętym.

Nie rozstrzyga ona zatem w całości istoty sprawy, przez co narusza przepisy art. 104 § 2 kpa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. a/ oraz c/ w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez tę decyzję w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...]

Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostały na przepisach art. 200 oraz art. 223 § 2 tejże ustawy.