Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 862/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 862/14 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 16 lipca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , Sędziowie, Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r., sprawy ze skargi K. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego, , oddala skargę., przyznaje radcy prawnemu T. S. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa –, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym., , ,


UZASADNIENIE

K. S. (skarżąca) pismem złożonym dnia 2 maja 2014 r., zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na żywność, odzież, obuwie, środki czystości, ogrzewanie wody, łóżko, kuchenkę elektryczną i lodówkę.

Organ I instancji w zakresie zasiłku okresowego decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy za czas od 14 maja 2014 r. do 28 maja 2014 r. z powodu bezrobocia w kwocie 131,13 zł. miesięcznie. Natomiast odrębną decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił jej przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w okresie od 1 maja 2014 r. do 13 maja 2014 r. i od 29 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r.

Uzasadniając odmowę przyznania zasiłku okresowego organ I instancji wskazał na brak współdziałania wnioskodawczyni w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz niewykorzystanie przez stronę własnych uprawnień i możliwości. W tym kontekście organ I instancji obszernie opisał zachowanie wnioskodawczyni w kwestii odbioru przyznanego jej przez Uniwersytet [...] stypendium socjalnego. Wskazał, że obecnie nie figuruje ona w ewidencji osób bezrobotnych. Ostatnio zarejestrowana była jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych w okresie od 14 maja 2014 r. do 28 maja 2014 r. Wyłączenie z ewidencji osób bezrobotnych jest konsekwencją niezgłoszenia się wnioskodawczyni w wyznaczonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt IV/SA Po 729/07, wskazującego, że w przypadku osób zdolnych do pracy, organy pomocy społecznej mogą uzależnić udzielenie świadczenia od wykorzystania oferowanych przez Państwo form wsparcia zatrudnienia. Podstawową czynnością jaką może uczynić osoba będąca w trudnej sytuacji materialnej z powodu braku pracy jest rejestracja jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy. Nie zgłaszając się w PUP wnioskodawczyni świadomie pozbawiła się możliwości uzyskania oferty pracy, a tym samym poprawy swojej sytuacji socjalno-bytowej.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że zarzuca się jej, iż "nie zgłaszając się w PUP-ie pozbawiła się możliwości znalezienia pracy oraz poprawienia sytuacji bytowej. Co za głupi wniosek. Tzn. że będąc zarejestrowanym znajdzie się pracę i poprawi się swoją sytuację bytową. Nie. Ja poprawię swoją sytuację bytową studiując, a niestety jedynie od października rozpocząć mogę studia. A do tego czasu MOPS mi musi pomóc, tym bardziej, że przyczynił się swoim zachowaniem, że teraz nie studiuję. Pomoc społeczna ma uszanować moje prawa do samostanowienia".

Decyzją z dnia [...], [...] na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r. 182) ustawa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując sprawę, organ odwoławczy dokonał ponownie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w szczególności ustalił jakie przepisy prawa materialnego mają zastosowanie oraz ocenił ich wpływ na podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Po myśli art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Formy pomocy społecznej określone zostały w art. 36 ustawy. Jedną z form takiej pomocy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego - art. 36 pkt 1 lit. b.

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Niezwykle istotne z punktu widzenia celów pomocy społecznej jest to, aby osoby korzystające z tej pomocy i ubiegające się o taką pomoc współdziałały w rozwiązywaniu ich sytuacji życiowej. Bez spełnienia tego warunku niemożliwa jest poprawa warunków materialnych i bytowych wnioskowanych o pomoc społeczną. Stąd ustawodawca w art. 4 ustawy ustanowił, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich sytuacji życiowej.

Natomiast pomimo spełnienia tych przesłanek uzasadniających przyznanie stronie wnioskowanej pomocy, organ może odmówić jej udzielenia, jeżeli zaszły okoliczności wymienione w art. 11 lub art. 12 cytowanej wyżej ustawy.

Po myśli art. 11 ust. 2 ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Bez wątpienia, brak współdziałania oraz inne okoliczności opisane w art. 11 ust. 2 ustawy mogą wynikać z różnych przyczyn. Negatywne dla strony konsekwencje tego przepisu można zastosować tylko w przypadkach, w których stronie można przypisać złą wolę, a zatem taką postawę, w której strona żąda udzielenia pomocy społecznej bez względu na swoje zachowanie.

Z zebranego materiału dowodowego w postaci wywiadu środowiskowego, a także z licznych postępowań odwoławczych prowadzonych na skutek odwołań składanych przez stronę wynika, że skarżąca ([...] lat) mieszka razem z matką i trojgiem rodzeństwa. Jak twierdzi, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wymienione osoby zamieszkują w mieszkaniu komunalnym składającym się z trzech przechodnich pokoi, łazienki i ciemnej kuchni. Czynsz za mieszkanie wynosi ok. 600 zł. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi ok. 60 tys. zł. Najemcą mieszkania jest matka skarżącej. W mieszkaniu brak jest gazu. Mieszkanie zamieszkiwane przez te osoby wymaga generalnego remontu, sufity są zniszczone po zalaniach, okna są stare, nieszczelne, na ścianach pęknięcia i przebarwienia po zalaniu.

Skarżąca jest osobą zdrową, nie uzyskuje dochodów, bowiem nie pracuje. W dniu sporządzania wywiadu środowiskowego tj. w dniu 3 czerwca 2014 r. była wyrejestrowana z powiatowego urzędu pracy z powodu niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie, usprawiedliwiając nieobecność w tym terminie krótkim odstępem czasu od poprzedniej wizyty.

Skarżąca była od 1 października 2013 r. studentką Wydziału [...] Uniwersytetu [...], jednak została skreślona z listy studentów decyzją nr [...] z dnia [...]. Natomiast na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] zostało jej przyznane stypendium socjalne od 1 października 2013r. do 28 lutego 2014 r. w wysokości 530 zł miesięcznie. Kwotę 2.650 zł przelano na konto skarżącej w dniu 20 marca 2014 r.

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że zarówno w podaniu z dnia 24 września 2013 r. jak i w piśmie z dnia 28 listopada 2013 r. skarżąca wskazała Uniwersytetowi [...] nr konta bankowego, na który należy wpłacać przyznane jej stypendium. Z pisma prodziekana Wydziału [...] z dnia 6 maja 2014 r. wynika, że w związku z tym, iż podane konto nie było poprawne, pocztą elektroniczną w dniu 27 marca 2014 r. zwrócono się do niej o podanie poprawnego konta bankowego. Do dnia 6 maja 2014r. nie udzieliła odpowiedzi. W dniu 17 lipca 2014 r. pracownik socjalny uzyskał informację od pracownika dziekanatu, że wysłany 20 czerwca 2014 r. przekaz pocztowy dla skarżącej (zaległe stypendium), nie został zwrócony, co oznacza, że przekaz adresatka otrzymała.

Trudno wytłumaczyć i usprawiedliwić bierne zachowanie skarżącej w sprawie przyjęcia przyznanego przez Uniwersytet [...] stypendium. Skoro twierdzi ona, że nie posiada żadnych środków do życia, to co najmniej niezrozumiały jest brak kontaktu z Dziekanatem Wydziału [...] w sprawie stypendium w wysokości 2.650 zł. Przez co najmniej dwa miesiące skarżąca wiedziała o braku możliwości przekazania jej na konto pieniędzy z tego tytułu, bowiem podane konto bankowe było niedokładne. Dziekanat wysłał mailem wiadomości w tym zakresie w dniu 27 kwietnia 2014 r. Z dowodów przekazanych przez organ I instancji wynika, że skarżąca korzysta z poczty mailowej, bowiem w dniu 24 kwietnia 2014 r. wysłała (mailem, z adresu na który Dziekanat wysłał wiadomość w sprawie stypendium) do Wojewody D. skargę na MOPS w Ś. Także w dniu 7 maja 2014 r. z tego adresu wysłała do WSA we Wrocławiu skargę na zwłokę MOPS.

W świetle przedstawionych okoliczności, bezzasadne jest twierdzenie strony zawarte w odwołaniu - "szkoła nie przysyłała go, a nie ja nie pobierałam (...). Szkoła odgapiła od MOPS-u ten sposób gry na zwłokę". Ponadto okoliczności te wskazują jednoznacznie na świadome niewykorzystywanie przez stronę własnych możliwości i zasobów w przezwyciężeniu trudnej sytuacji finansowej i bytowej i chęć korzystania z pomocy społecznej.

Skarżąca przejawia bardzo roszczeniową postawę względem pomocy społecznej, nie wykazując przy tym w najmniejszym stopniu zamiaru przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji finansowej we własnym zakresie.

Powyższa postawa osoby młodej ([...] lat), zdaniem Kolegium, w kontekście celów i charakteru pomocy społecznej określonych w ustawie, nie zasługuje na aprobatę. Nie można akceptować postawy skarżącej, ukierunkowanej wyłącznie na pobieranie świadczeń z pomocy społecznej, przy jednoczesnym braku aktywności i zaangażowania z jej strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Postawa skarżącej, jako osoby młodej i zdrowej, zarówno obecna jak i przeszła znana Kolegium z urzędu z poprzednich postępowań, nie zasługuje na aprobatę. Skarżąca przed rozpoczęciem studiów od 1 października 2013 r. nie była zainteresowana współpracą z powiatowym urzędem pracy, w zakresie udziału w szkoleniach, nie potrafiła sprecyzować charakteru pracy jaką byłaby zainteresowana. Także obecnie, po skreśleniu z listy studentów nie przejawia zdyscyplinowanego podejścia do kwestii poszukiwania pracy skoro w dniu spisywania wywiadu była wyrejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy z powodu niezgłoszenia się w terminie.

W sytuacji, gdy środki przeznaczone na pomoc społeczną przeznaczane powinny być na udzielenie pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, które z obiektywnych względów (choroba, zdarzenia losowe) nie są w stanie przezwyciężyć trudności, udzielenie stronie pomocy finansowej w okolicznościach opisanych wyżej nie mieściłoby w celach pomocy społecznej. Z akt sprawy nie wynika, aby w sytuacji skarżącej zachodziła obiektywna przeszkoda w podjęciu zatrudnienia, a zatem przeszkoda uniemożliwiająca przezwyciężenie obecnych trudności finansowo-bytowych.

Raz jeszcze należy przypomnieć - o czym Kolegium wielokrotnie informowało skarżącą w swoich orzeczeniach - że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, co oznacza że jest ona przyznawana na czas takich właśnie trudności. Z pomocy społecznej nie można czynić stałego źródła utrzymania (...).

Skarżąca wielokrotnie otrzymywała od organu pomocy społecznej pomoc w postaci zasiłku celowego i okresowego (ostatnio otrzymała taką pomoc na wniosek złożony w maju 2014 r. na mocy decyzji z dnia [...]) kwestionując jednocześnie wysokość przyznanej pomocy. Przy czym strona, obok takich potrzeb jak wyżywienie, odzież, obuwie, ogrzewanie mieszkania, żądała i nadal żąda przyznania zasiłku celowego na zakup nowego łóżka, nowej kuchenki, lodówki, a w przeszłości telewizora, szafy, nie wykazując przy tym chęci podejmowania prób uzyskania własnych dochodów, w szczególności poszukiwania zatrudnienia, które umożliwiłyby jej zakup tych przedmiotów.

Reasumując, zdaniem Kolegium zaskarżonej decyzji nie można zarzucić dowolności. Organ I instancji zbadał sytuację finansową strony, a w związku z okolicznościami opisanymi wyżej, tj. brakiem współdziałania w rozwiązywaniu jej sytuacji finansowej oraz niewykorzystywaniem własnych uprawnień, zasobów i możliwości, a przede wszystkim doprowadzeniem, do wykreślenia z ewidencji osób bezrobotnych, zasadnie odmówił skarżącej przyznania zasiłku okresowego, za czas niefigurowania w ewidencji osób bezrobotnych. Brak jest podstaw do przyznania zasiłku okresowego osobie bezrobotnej, w sytuacji gdy osoba ta przez własne zaniedbanie nie zgłasza się w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy, przez co zostaje skreślona z ewidencji osób bezrobotnych, a tym samym pozbawia się możliwości uzyskania oferty pracy.

W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła, że to pracownicy socjalni nie wypełniają swoich obowiązków i nie współpracują z nią, nie określili zasad współdziałania ze skarżącą dlatego nie można jej zarzucić brak współdziałania w celu rozwiązania jej sytuacji życiowej.

MOPS nie może odmówić pomocy osobie potrzebującej. MOPS nie kieruje się i nie kierował nigdy jej dobrem. MOPS okrada ją z zasiłków, poniża ją, łamie art. 45 i art. 100 ustawy proponując jej obiady w jadłodajni dla bezdomnych. MOPS twierdzi, że nie zarejestrowała się jako osoba poszukująca pracy w czerwcu 2014r. to dlaczego MOPS jej tego nie polecił bo MOPS dobrze wie, że nie może się zarejestrować jako poszukująca pracy, bo to uprawnienie przysługuje tylko osobom, które studiują. MOPS kłamie, że nie zastał siostry skarżącej, zastali ją 3 czerwca 2014r., ale nie chcieli z nią wtedy przeprowadzić wywiadu. A 5 czerwca 2014r. siostra też była w domu, ale MOPS nie uzgodnił z nią terminu wywiadu – nie chcieli jej po prostu pomóc finansowo, tak jak i skarżącej. Poza tym dlaczego MOPS i SKO cały czas zajmuje się jej zaległym stypendium, które nie ma wpływu na miesiąc maj ani czerwiec 2014r. MOPS i SKO już kłamały wcześniej, że dostała zaległe stypendium w marcu 2014r. i na tej podstawie okradli ją z zasiłków za luty i marzec 2014r. Mimo, że MOPS i SKO dowiedzieli się o tym już dawno to nie chcą naprawić jej krzywdy i zmienić tamte decyzje za luty i marzec 2014r. (zgodnie z art. 8.3 w marcu miała zero dochodów, bo wystąpiła tu utrata dochodów). Zarzuciła też, że pracownicy socjalni MOPS-u nie mają uprawnień do przeprowadzania wywiadu środowiskowego, a go przeprowadzają.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję :

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zadaniem zaś pomocy społecznej jest zapobieganie wskazanym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy).

Stosownie do treści art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek okresowy, który - zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy jest przyznawany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy jest świadczeniem związanym, określanym również jako świadczenie względnie uznaniowe, co oznacza, że organ orzekający w konkretnej sprawie musi - co do zasady - przyznać wnioskowaną pomoc, jeśli zostaną przez stronę spełnione ustawowe przesłanki.

Uznanie administracyjne ograniczone jest zaś do kwestii ustalenia wysokości zasiłku, która nie może być mniejsza niż 20 złotych oraz okresu na jaki zasiłek zostanie przyznany (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1268/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1222/12).

Jednakże mimo istnienia po stronie organu pomocy społecznej obowiązku ustalenia prawa do wskazanego świadczenia w sytuacji spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich pozytywnych przesłanek, w świetle obowiązujących przepisów możliwe jest orzeczenie o odmowie przyznania zasiłku okresowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 978/13).

Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy podstawą do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej może być brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną.

Orzekając w tak zakreślonych ramach prawnych należy stwierdzić, że rozstrzygnięcia organów administracji publicznej zostały wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wynikająca z art. 2 ust. 1 ustawy zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak jest po jej stronie podstawowej przesłanki do udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Wsparcie jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze swoje uprawnienia, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz jej gotowość współdziałania w tym celu-z innymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 15 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 395/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 200/13).

Z treści skargi wynika, że strona kwestionuje ustalenia organów pomocy społecznej stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, twierdząc, że zarzucany jej brak współdziałania jest konsekwencją nieprawidłowego postępowania pracowników socjalnych, którzy w sposób arbitralny i jednostronny narzucają jej swoje zasady postępowania, świadomie pomijając niektóre z istniejących możliwości wsparcia (kontrakt socjalny).

Z materiału zgromadzonego w aktach postępowania wynika natomiast, że strona skarżąca oczekuje wyłącznie przyznania jej środków finansowych w pełni pokrywających jej aktualne oraz przyszłe potrzeby nie przejawiając jednakże przy tym postawy zmierzającej do samodzielnej poprawy swojej sytuacji bytowej. Celem pomocy społecznej w żadnym wypadku nie może być stałe i nieograniczone subsydiowanie osoby bądź rodziny, która co prawda znalazła się w sytuacji wymagającej wsparcia, lecz nie podejmuje dalszych, samodzielnych starań zmierzających do poprawienia stanu, w którym się aktualnie znajduje.

Świadczy o tym choćby sytuacja uzyskania przez skarżącą stypendium socjalnego decyzją z [...] za okres od 1 października 2013 r. do 28 lutego 2014 r. w wysokości miesięcznej 530 złotych. Uczelnia wyższa, której studentką była skarżąca, niezwłocznie podjęła próbę wypłacenia jej środków finansowych w łącznej kwocie 2.650 złotych za pomocą przelewu, a gdy to okazało się niemożliwe usiłowała skontaktować się ze skarżącą za pośrednictwem podanego adresu e-mail o wyjaśnienie tej kwestii (e-mail z 27 marca 2014 r.). Ostatecznie kwota stypendium socjalnego została stronie przekazana w drodze przekazu pocztowego.

Słusznie zatem organy administracji publicznej stwierdziły, że skarżąca pomimo, że korzystała z komunikacji elektronicznej, nie zareagowała w żaden sposób na możliwość otrzymania znacznego wsparcia finansowego i polepszenia tym samym swojej sytuacji bytowej. Opisana sytuacja - wbrew twierdzeniom skarżącej - mogła zostać przez organy wzięta pod uwagę jednakże nie z punktu widzenia spełniania kryterium dochodowego, lecz podejmowanych przez stronę działań zmierzających do poprawienia swojej sytuacji bytowej.

Drugą okolicznością mającą wpływ na odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej był brak aktywności skarżącej ukierunkowany na podjęcie zatrudnienia. W dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego tj. 3 czerwca 2014r., była osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy, przy czym z jej dopisku wynikało, że zamierzała zarejestrować się dnia następnego. Z kolei w skardze stwierdziła, że w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną, ale wyrejestrowaną z powiatowego urzędu pracy.

Kolegium uznając zatem, że skarżąca nie podjęła starań w celu znalezienia zatrudnienia, opierało się na stanie faktycznym odzwierciedlającym rzeczywistą sytuację skarżącej na rynku pracy. Niewątpliwie strona, będąca osobą w wieku produkcyjnym oraz cechująca się - jak sama twierdzi - dobrym stanem zdrowia, powinna dążyć do znalezienia zatrudnienia, dzięki któremu poprawiłaby swoją trudną sytuację życiową i zdobyła fundusze przynajmniej na część koniecznych potrzeb, o których zaspokojenie wnioskowała. Skarżąca jednakże, aż do momentu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie podjęła starań zmierzających do zarejestrowania się w państwowym wykazie osób poszukujących zatrudnienia, co w oczywisty sposób utrudniło jej pozyskanie pracy. Ponadto poprzez brak rejestracji pozbawiła się również możliwości skorzystania z oferowanych przez publiczne służby zatrudnienia instrumentów aktywizacji zawodowej takich jak staże, szkolenia bądź szeroko pojęte doradztwo zawodowe, które niewątpliwie mogły poprawić jej pozycję na rynku pracy.

Mając na uwadze powyższe zasadnym więc było stwierdzenie, że po stronie skarżącej brak było woli współdziałania w rozwiązaniu jej sytuacji życiowej poprzez niepodjęcie starań w celu wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości, które zostały opisane powyżej. Stąd słusznie organy wywiodły, że istniały uzasadnione podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 11 ust. 2 u.p.s. i orzeczenia o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej.

Jak już wyżej wskazano decyzja w sprawie przyznania zasiłku okresowego ma charakter związany. Jednakże rozstrzygnięcie wydane przez organy w niniejszej sprawie, którego przedmiotem jest odmowa przyznania wskazanego świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s., takiego charakteru mieć już nie będzie, gdyż zostało ona oparte na regulacji dopuszczającej możliwość uznaniowego działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi zastosować sankcję wynikającą z przywołanego przepisu ustawy o pomocy społecznej. Oczywiście wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 kwietnia 2014 r.,sygn. akt IV SA/Po 1114/13).

Kierując się zatem powyższymi dyrektywami postępowania wydana decyzja organu odwoławczego nie stanowi przekroczenia granic uznania administracyjnego. Kolegium bowiem w sposób uzasadniony rozważyło okoliczności stanowiące podstawę faktyczną podjętego rozstrzygnięcia. Nie miało przy tym znaczenia, jak podnosi to strona, że organ pomocy społecznej nie podał wielkości środków jakimi dysponował na wypłatę zasiłków. Brak aktywności po stronie skarżącej w zakresie rozwiązania jej sytuacji bytowej, został bowiem na tyle udowodniony, że mógł on stanowić samoistną przesłankę do negatywnego rozpatrzenia jej podania, niezależnie od wielkości środków finansowych znajdujących się w dyspozycji MOPS.

Nie można również zgodzić się z wnioskodawczynią, że spełnienie przez nią pozytywnych przesłanek do otrzymania świadczenia zobowiązało organ do wydania decyzji przez nią oczekiwanej. Organ bowiem w toku postępowania poza wystąpieniem przesłanek pozytywnych winien wziąć również pod uwagę, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa m.in. w art. 11 ust. 2 u.p.s. Dochodząc do wniosku, że po stronie skarżącej zaistniały okoliczności tego rodzaju, że wydanie decyzji przyznającej zasiłek okresowy byłoby nieuzasadnione, organy pomocy społecznej mogły podjąć rozstrzygnięcie w zaskarżonym kształcie.

W zakresie zarzutów wskazujących na brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy sygnalizowanych przez skarżącą kwestii wydania decyzji po upływie miesięcznego terminu w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony przez nieuprawnione osoby w nieuzgodnionym ze skarżąca terminie należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 712) wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

Z powyższego przepisu zatem wynika, że chociaż przepisy rozporządzenia dopuszczają możliwość przeprowadzenia wywiadu w terminie skonsultowanym z osobą wnioskodawcy, nie można czynić zarzutu organom, że nie stosując się do tej możliwości przeprowadziły wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej oraz - wobec braku uprzednich obiekcji ze strony wnioskodawcy - w terminie przez siebie dogodnym. Z kolei przeprowadzenie wywiadu środowiskowego po upływie 14 dniowego terminu przez pracownika socjalnego nieposiadającego aktualnej legitymacji służbowej nie miało wpływu na wynik sprawy i nie umniejsza wartości całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym również wywiadu środowiskowego. Skoro strona wyraziła zgodę na jego przeprowadzenie i udostępniła stosowne informacje służące ustaleniu jej sytuacji bytowej, tym samym zebrane dane mogły posłużyć w dalszym toku postępowania i zostać ocenione wraz z innymi zgromadzonymi dowodami i materiałami.

Natomiast wydanie decyzji po upływie miesięcznego terminu wynikającego z przepisów o postępowaniu administracyjnym i niepodpisanie jej przez dyrektora ośrodka pomocy społecznej znajdowało uzasadnienie w materiale aktowym i uwzględniało obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.

Po pierwsze skarżąca została zawiadomiona - zgodnie z art. 35 i art. 36 k.p.a. - o braku możliwości załatwienia jej podania w miesięcznym terminie wraz z podaniem przyczyn oraz określeniem nowego terminu załatwienia sprawy, który został przez organ dochowany.

Po wtóre, decyzja została podpisana przez osobę, która - choć nie piastowała funkcji dyrektora ośrodka pomocy społecznej - to posiadała jednakże stosowne upoważnienie Prezydenta Miasta Ś., na co zezwalał przepis art. 268a k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.

W zakresie zarzutów odnoszących się do licznie powołanych przez skarżącą przepisów, które organ naruszył wydając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że w związku z brakiem doprecyzowania na czym te naruszenia miałyby polegać Sąd nie miał możliwości odniesienia się do nich, nie znając intencji strony. Jednakże wobec dokonania kontroli zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, w tym również odnoszącym się do prawidłowości zastosowania tych z wymienionych przez skarżącą przepisów, które stanowiły podstawę prawną wydanej decyzji, uznać należało że zarzuty skarżącej okazały się nieuzasadnione.

Reasumując stwierdzić należy, że powołane przez organy okoliczności świadczą o braku po stronie skarżącej współdziałania w zakresie rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych możliwości działania, co z kolei stanowiło dopuszczalną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając zatem na uwadze, że wniesiona skarga okazała się nieuzasadniona, zaś zakwestionowana decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany był do oddalenia skargi, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd natomiast orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.