Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 741/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.71,ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: 97 § 1 pkt 4,art7,77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Monika Nowicka del.WSA Bożena Popowska Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 819/10 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...]lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 819/10 oddalił skargę J. T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] maja 2010 r. orzekł o uznaniu J. T. za osobę bezrobotną. Jednocześnie tego samego dnia decyzją nr [...] Prezydent Miasta K. odmówił wymienionemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wskazując, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania J. T. nie spełnił warunków określonych w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.), tj. nie udokumentował przepracowania 365 dni ani też innego okresu wymienionego w ust. 2. powołanego artykułu.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. T. podniósł, że przyczyną odmowy przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych był fakt, że nie zdążył się zarejestrować w ciągu 6 miesięcy od zakończenia pobierania renty rehabilitacyjnej. Jednocześnie stwierdził, że decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca dla niego, gdyż nikt wcześniej nie poinformował go o konsekwencjach ustawowych dotyczących terminu rejestracji w urzędzie pracy.

Wojewoda Małopolski powyższego odwołania nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 71 ust. 1 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Przewidziany w tych przepisach okres 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w przedmiotowej sprawie należy liczyć od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] maja 2010 r. Z przedstawionego świadectwa pracy z dnia [...] września 2007 r. wystawionego przez [...] Sp. z.o.o. wynika, że J. T. zatrudniony był w tej spółce w pełnym wymiarze czasu pracy od dnia [...] czerwca 2003 r. do dnia [...] września 2007 r. Natomiast w zaświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. ZUS wskazał, że wymieniony od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] marca 2008 r. pobierał zasiłek chorobowy, a od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] marca 2009 r. otrzymywał zasiłek rehabilitacyjny. W obu tych przypadkach stosunek podstawy wymiaru zasiłku i świadczenia rehabilitacyjnego do kwoty minimalnego wynagrodzenia był wyższy od minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to zatem, że do stażu zasiłkowego można zaliczyć tylko okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] marca 2009 r. W związku z tym w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania odwołujący się udokumentował jedynie 118 dni zatrudnienia, zamiast wymaganych ustawą 365 dni.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. T., domagając się uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu stwierdził, że warunkiem zarejestrowania w urzędzie pracy była zdolność do pracy oraz gotowość podjęcia zatrudnienia. W jego przypadku wcześniejsza rejestracja nie była możliwa, gdyż nie dysponował stosownymi dokumentami, które otrzymał dopiero w dniu [...] kwietnia 2010 r. W ocenie skarżącego podstawą odmownej decyzji był fakt, że urząd pracy nie dysponował informacją o toczącym się przed Sądem Okręgowym w Krakowie postępowaniu odwoławczym od decyzji organu rentowego.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), skargę J. T. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przytoczył treść art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Następnie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie 18 -miesięczny okres poprzedzający dzień rejestracji rozpoczynał się [...] listopada 2008 r. i trwał do [...] maja 2010 r. W tym okresie, co w sprawie jest niesporne, skarżący pobierał świadczenie rehabilitacyjne (od [...] marca 2008 r. do [...] marca 2009 r.), którego podstawa przyjęta do obliczania jego wysokości była wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że w wymienionym okresie skarżący udokumentował 118 dni uprawniających do zasiłku, z tytułu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, przy czym zaliczeniu podlega tylko okres od [...] listopada 2008 r. do końca pobierania tego świadczenia tj. do [...] marca 2009 r.

WSA w Krakowie zaznaczył, że ustawodawca (co wynika z treści art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) nie zezwolił organom administracji na uznaniowe wyznaczanie terminu, ani ustalanie omawianego okresu z uwzględnieniem innych okoliczności niż określone w przytoczonych przepisach. Jedynym wyznacznikiem, od którego należy liczyć 18 miesięczny termin jest dzień rejestracji w urzędzie pracy. Dlatego okres 18 miesięcy w ciągu, których bezrobotny zobowiązany jest udokumentować zatrudnienie lub inne okresy zaliczane do stażu w łącznej liczbie 365 dni, może być liczony tylko do dnia rejestracji. Ustawodawca nie przewiduje możliwości doliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku, okresu w którym trwał spór z organem rentowym o ustalenie uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z tego powodu podnoszone przez skarżącego argumenty odnośnie toczącego się postępowania przed Sądem Okręgowym w Krakowie nie mogą zostać uwzględnione. Ustawodawca jednoznacznie i w sposób zupełny określił bowiem przesłanki wymagane do ustalenia uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych. Także okoliczność, że skarżący nie wiedział o konsekwencjach "ustawowych" wynikających z rejestracji w odpowiednim terminie, nie może być wzięta pod uwagę, gdyż ustawodawca nie przewiduje uznaniowego traktowania przepisów dotyczących ustalenia uprawnień z tytułu bezrobocia w zależności od subiektywnej wiedzy osoby ubiegającej się o przyznanie tych uprawnień.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. T., reprezentowany przez adwokata, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie uchylenia i uwzględnienia skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

a/ prawa materialnego tj.:

- art. 71 ust. 1 pkt 2 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro skarżący w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację w urzędzie pracy, wskazanym w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy nie wykazał 365 dniowego okresu uprawniającego do przyznania mu prawa do zasiłku, prawo to mu nie przysługuje, gdy tymczasem niezdolność do pracy skarżącego w okresie poprzedzającym rejestrację uniemożliwiła mu wcześniejszą rejestrację i jednocześnie stanowiła podstawę pozbawienia go statusu bezrobotnego, na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 9 powołanej ustawy;

- art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do zasiłku, w sytuacji gdy w okresie gwarantującym mu, zgodnie z powołanymi przepisami ustawy, uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie miał możliwości prawnych uzyskania statusu bezrobotnego. W efekcie doszło do pozbawienia skarżącego prawa do zabezpieczenia społecznego, pomimo, że pozostaje bez pracy nie z własnej woli i nie ma innych środków utrzymania;

b/ przepisów postępowania tj.:

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na pominięciu ustaleń faktycznych w przedmiocie zdolności do pracy skarżącego w okresie od dnia [...] marca 2009 r. (zakończenie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego) do dnia [...] maja 2010 r. (rejestracji w urzędzie pracy), gdy tymczasem z akt sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w Krakowie VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w okresie tym skarżący był niezdolny do pracy.

W motywach skargi kasacyjnej jej autor przytoczył treść art. 71 ust. 1 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Następnie stwierdził, że powołane przepisy nie powinny stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych. W okresie od [...] czerwca 2003 r. do [...] września 2007 r. skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez [...] Sp. z.o.o., następnie w okresie od [...] września 2007 r. do [...] marca 2008 r. pobierał zasiłek chorobowy, a w okresie od [...] marca 2008 r. do [...] marca 2009 r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne. Zatem w okresie od czerwca 2003 r. do dnia zakończenia pobierania świadczenia rehabilitacyjnego legitymował się niespełna 6 letnim okresem uprawniającym go do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. Po zaprzestaniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego (dnia [...] marca 2009 r.) skarżący nadal był niezdolny do pracy i rozpoczął starania o przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy. Z powodu niezdolności do pracy skarżący nie zgłosił się do urzędu pracy w celu uzyskania statusu bezrobotnego, w terminie wymaganym przez art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nawet gdyby niezwłocznie po zaprzestaniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego podjął próbę rejestracji, to i tak zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia nie mógłby uzyskać statusu bezrobotnego.

Skarżący kasacyjnie wskazał ponadto, że w jego ocenie zaskarżony wyrok narusza art. 7 k.p.a. albowiem kontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym organy orzekały z pominięciem okoliczności, że J. T. nie miał ani faktycznej ani też prawnej możliwości uzyskania statusu bezrobotnego w okresie gwarantującym mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na długotrwałą niezdolność do pracy. Ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny. Jeśli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Naruszenie powołanych przepisów jest tym bardziej rażące, gdyż skarżący sygnalizował okoliczności świadczące o jego stanie zdrowia oraz o toczącym się postępowaniu w przedmiocie ustalenia prawa do renty.

Niezależnie od powyższego Sąd I instancji naruszył art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Tymczasem w sytuacji, gdy skarżący z uwagi na niezdolność do pracy nie miał możliwości zarejestrowania się w urzędzie pracy, odmowa przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia stoi w rażącej sprzeczności z powołanym przepisem Konstytucji RP.

Pełnomocnik J. T. jednocześnie ze skargą kasacyjną złożył wniosek o przywrócenie skarżącemu terminu do dokonania tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 819/10 przywrócił J. T. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę zgodnie z zarzutami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna rozpoznawana w tych granicach nie mogła być uwzględniona, gdyż podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie są nietrafne.

W skardze kasacyjnej nie powołano art.174 P.p.s.a., jednakże z jej treści wynika, ze została ona oparta na obu podstawach przewidzianych w powyższym przepisie. Zarzucono w niej bowiem złamanie norm materialnoprawnych, a ponadto przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 kpa przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym pominięcie, że skarżący nie mógł wcześniej zarejestrować się w urzędzie pracy, gdyż był niezdolny do pracy. Ocena czy rzeczywiście w sprawie nie podjęto wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy wymaga przede wszystkim rozważenia, jakie fakty mają w tej sprawie znaczenie. O tym zaś decyduje norma prawa materialnego. Z tych względów w pierwszej kolejności niezbędne jest rozważenie zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Autor skargi kasacyjnej wytknął Sadowi I instancji błędne zastosowanie art. "71 ust.1 pkt. 2 i 2 lit. a" oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.- dalej powoływanej jako ustawa o promocji zatrudnienia), nie wyjaśniając, dlaczego najpierw zarzuca się w niej naruszenie "art.71 ust.1 pkt. 2, a następnie pkt.2 "a" ust.1 art.71 ustawy. Można jedynie domyślać się, że jest to wynikiem jego pomyłki, a kastorowi prawdopodobnie chodziło o nie o pkt.2 i pkt.2a lecz pkt.1 i pkt.2 a ust.1 art. 71 cytowanej ustawy.

Przepis art. 71 ust.1 ustawy o promocji zatrudnienia ustanawia zasadę, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli spełnił on także określone w ustawie warunki w okresie 18 miesięcy przed rejestracją we właściwym urzędzie pracy. Z regulacji tej wynika, że sama rejestracja w urzędzie pracy i uzyskanie statusu bezrobotnego nie przesadzają jeszcze o prawie do przedmiotowego zasiłku. Bezrobotnemu zarejestrowanemu w organie zatrudnienia przysługuje bowiem prawo do świadczenia, tylko wówczas gdy spełnia on jeszcze inne przesłanki ściśle określone w ustawie. Natomiast czynność rejestracji ma charakter prawny wszczęcia na wniosek strony postępowania w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, ale także w omawianej kategorii spraw wyznacza istotną datę graniczną. Warunek legitymowania się określonym stażem zasiłkowym uwzględnia się bowiem wyłącznie w okresie 18 miesięcy przed rejestracją bezrobotnego. Ustawodawca nie dopuszcza innego sposobu ustalania takiego okresu i żadnych wyjątków w tym zakresie nie przewiduje, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Nie mają zatem prawnego znaczenia przyczyny, dla których skarżący nie zarejestrował się w urzędzie pracy bezpośrednio po ustaniu okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego i zgłosił się do organu zatrudnienia dopiero w dniu [...] maja 2010 r. Chybione są zatem zarzuty dotyczące niezwględnienia tej okoliczności, a tym samym naruszenia przez Sąd I instancji i organy orzekające art.7 i art. 77 k.p.a.

Informacyjnie należy dodać, że w sprawie nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących, że skarżący po zakończeniu wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego nadal był niezdolny do pracy. Przeciwnie z powoływanego przez stronę orzeczenia Sądu Okręgowego w K. wynikają w tym zakresie zupełnie odmienne ustalenia. Ponadto niezdolność do pracy jest prawną kategorią o charakterze obiektywnym, a zatem nie zależy ona tylko o subiektywnego przekonania samego zainteresowanego.

Podkreślić również należy, że w polskim systemie prawnym pośrednictwo pracy ma charakter dobrowolny a nie obowiązkowy. Tym samym to osoba pozostająca bez pracy sama decyduje o fakcie i dacie zgłoszenia się do właściwego urzędu pracy. Toczące się z jej udziałem postępowanie sądowe – co do zasady- nie wyklucza jeszcze możliwości rejestracji w urzędzie pracy. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie w sprawie zasiłku, to możliwe jest jego zawieszenie, na podstawie art.97 § 1 pkt.4 k.p.a., do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego.

Bezrobotny, o czym była już mowa, nabywa prawo do zasiłku po zarejestrowaniu się w urzędzie pracy, jeżeli zostaną spełnione łącznie dwa warunki: 1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych, a ponadto 2) gdy w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji był zatrudniony lub pozostawał w służbie, ewentualnie wykonywał inną działalność zarobkową wymienioną w pkt 2 powołanego przepisu i jednocześnie w okresie tym osiągał z tytułu wykonywanej pracy lub określonej działalności zarobkowej wynagrodzenie, bądź dochody w określonej wysokości. Są to warunki podstawowe, od których ustawa przewiduje ściśle określone wyjątki. Ustawodawca dopuszcza bowiem zaliczenie do stażu zasiłkowego, czyli 365 dni, o których mowa w art.71 ust.1 pkt.2 ustawy, także innych enumeratywnie wymienionych okresów, w tym okresów pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Ustalony w ten sposób katalog okresów składających się na okres uprawniający do zasiłku ma charakter zamknięty. Oznacza to, że do stażu zasiłkowego nie można zaliczyć wskazywanego przez skarżącego okresu oczekiwania na zakończenie postępowania w sprawie zawisłej przed sądem powszechnym.

Omawiane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Zawierają one pełną regulację warunków uzyskania zasiłków dla bezrobotnych. Wyklucza to możliwość ich rozszerzającej interpretacji przez wliczanie do stażu zasiłkowego innych okresów, a także inne ustalanie okresu, w którym taki staż zasiłkowy może być uwzględniony.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, skarżący udokumentował tylko 118 dni stażu zasiłkowego, zamiast wymaganych ustawą 365 dni. Skoro nie spełnił ustawowych przesłanek przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych, to nie może być mowy o niewłaściwym zastosowaniu 71 ust.1 pkt. 1 i 2 lit. a oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez odmowę przyznania mu tego świadczenia. Tym samym zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem tych przepisów ocenić należy jako całkowicie chybiony.

Zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej również nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie ustanawia on expressis verbis prawa do określonego rodzaju świadczenia z zabezpieczenia społecznego. Przepis konstytucyjny precyzuje między innymi ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przewidująca obostrzenia, od spełnienia których zależy przyznanie zasiłku dla bezrobotnych. Art. 67 ust. 2 Konstytucji RP stanowi jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i jest adresowany głównie do organów prawodawczych. Przepis ten stanowi zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych. W tym miejscu przywołać pozostaje stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt K 20/04, iż art. 67 Konstytucji RP nie rodzi roszczeń po stronie potencjalnych uprawnionych. Z powołanego wyżej przepisu Konstytucji nie da się bowiem wyprowadzić prawa do jakiegokolwiek konkretnego świadczenia. Przepis ten zawiera treść normatywną, która nie nadaje się do budowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe ani nie umożliwia oparcia na niej orzeczenia przyznającego konkretne roszczenie. To dopiero przepisy ustaw szczegółowo regulujących kwestie dotyczące prawa podmiotowego stanowią podstawę ewentualnych roszczeń osób ubiegających się o przewidzianą w ustawie zasadniczej formę zabezpieczenia społecznego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącemu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.