Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1225/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 261 ust. 1, art. 292
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2012r. sprawy ze skargi Spółki A w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] w [...] z dnia [...] marca 2011r. nr [...], 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda K. udzielił Spółce [...] w B. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki Wisły oczyszczonych ścieków komunalnych. Decyzja ta została w dniu [...] na wniosek wskazanej spółki wodnej zmieniona przez Wojewodę K. decyzją znak [...].

Decyzją z dnia [...] znak [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa) i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 168, poz. 1763) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 137, poz. 984 ze zm.), stwierdził nieważność obu wskazanych powyżej decyzji Wojewody K. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...].

W następstwie wskazanej decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, Marszałek Województwa K. decyzją z dnia [...] znak [...], w oparciu o art. 292 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.), ustalił dla w/w Spółki Wodnej opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi za okres od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2010 r. w wysokości łącznej 28 005 993 zł, oraz - uwzględniając uiszczone przez Spółkę we wskazanym okresie opłaty za korzystanie ze środowiska - oszacował wysokość niewniesionej opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w łącznej wysokości 20 474 565 zł wraz z należnymi odsetkami, stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą uiszczoną a należną opłatą podwyższoną.

Uzasadniając podjętą decyzję organ wskazał, iż zasady ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska należnych od dnia 1 stycznia 2002 r. określone są w ustawie Prawo ochrony środowiska oraz, że w art. 273 ust. 1 tej ustawy określa się, że opłaty za korzystanie ze środowiska są ponoszone z tytułu: 1) wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza; 2) wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi; 3) poboru wód; i 4) składowanie odpadów. Powołując się na przepisu art. 284 ust. 1 w/w ustawy zaznaczył, że podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Wskazał, że zgodnie z art. 285 ust. 1 i 2 w/w ustawy opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (ust. 1) i, że podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (ust. 2). W terminach tych, jak podkreślił organ, podmiot korzystający ze środowiska przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat (art. 286 ust. 1 w/w ustawy). Organ zaznaczył także, że ustawodawca w art. 276 ust. 1 i art. 292 w/w ustawy określił obowiązek podwyższenia opłat za korzystanie ze środowiska należnych od podmiotów korzystających ze środowiska działających bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, wskazując przy tym że opłaty podwyższone ponosi się w takim samym trybie jak opłaty zwykłe i, że strona zobowiązana jest do ustalenia ich wysokości we własnym zakresie, a następnie do wniesienia ich na właściwe konto urzędu marszałkowskiego. W ocenie organu gramatyczna wykładnia art. 276 ust. 1 i art. 292 w/w ustawy nie określa jakichkolwiek podstaw do odstąpienia od obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r. o sygn. akt II OSK 646/05, stwierdził że przepis art. 276 ust. 1 w/w ustawy zobowiązuje podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji do ponoszenia opłaty podwyższonej, nie uzależniając tego obowiązku od tego, z jakich przyczyn podmiot korzystający ze środowiska bez pozwolenia nie posiadał takiego pozwolenia. W świetle powyższego organ skonstatował, że w związku ze stwierdzeniem przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. nieważności decyzji Wojewody K. z dnia [...] udzielającej w/w Spółce Wodnej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki Wisły oczyszczonych ścieków komunalnych, oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...], Spółka ta zgodnie z art. 276 ust. 1 oraz art. 292 w/w ustawy zobowiązana jest do uiszczania opłaty podwyższonej do czasu wydania nowej, ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Stwierdzenie nieważności decyzji bowiem, jak podsumował organ, wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia jej wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Jednocześnie organ wyjaśnił, że za podstawę do ustalenia opłat podwyższonych przyjęto dane z wykazów zawierających informacje o ilości, stanie, składzie i rodzajach ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, przedłożone przez Spółkę za okres od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2010 r., że wysokość opłat określono w oparciu o stawki opłat obowiązujące w dniu korzystania ze środowiska, tj.: za I i II półrocze 2006 r. według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. Nr 260, poz. 2176); za I i II półrocze 2007 r. według obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2007 (M.P. Nr 71, poz. 714); za I i II półrocze 2008 r. według obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 20 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2008 (M.P. Nr 68, poz. 754); za I i II półrocze 2009 r. według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. Nr 196, poz. 1217); za I półrocze 2010 r. według obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2010 (M.P. Nr 57, poz. 780), a także że zgodnie z treścią art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w danym czasie, podwyższono wysokość tak ustalonych opłat w 2006 r. o 100%, w latach 2007-2008 o 200%, w latach 2009-2010 o 500%.

Od powyższej decyzji Marszałka Województwa K. Spółka Wodna wniosła odwołanie, domagając się uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania, względnie uchylenia jej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia; bądź też uchylenia zaskarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji w trybie art. 132 § 1 kpa. Decyzji tej odwołująca zarzuciła: naruszenie przepisów art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak oznaczenia podstawy prawnej decyzji oraz brak wymaganego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji; niezastosowanie albo niewłaściwe zastosowanie art. 276 ustawy Prawo ochrony środowiska; niewłaściwe zastosowanie art. 292 tej ustawy; naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 6, 7 i 8 kpa tj. podstawowych zasad prowadzenia postępowań i rozstrzygania spraw przez organy państwa; a także naruszenie przepisów o właściwości organu.

W uzasadnieniu obszernego odwołania skarżąca podniosła, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia [...] i [...] zostało wszczęte przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z urzędu, że art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska nie może stanowić samodzielnej podstawy do ustalenia opłaty podwyższonej, ponieważ obowiązek ponoszenia opłat wynika z treści art. 276 w/w ustawy oraz, że zaskarżona decyzja nie określa wysokości odsetek w sposób, który byłby czytelny dla adresata obowiązku, co czyni ten obowiązek niemożliwym do wykonania. Odwołująca zarzuciła organowi, że ustalił on opłatę podwyższoną za okres, w którym Spółka posiadała skuteczną decyzję udzielającą pozwolenie wodnoprawne, które było przez Spółkę realizowane, stwierdzając przy tym, że w każdej sprawie należy badać powody, które miałyby stać się podstawą wymierzenia opłaty podwyższonej. W ocenie spółki niezgodne z art. 276 w/w ustawy jest ustalenie opłaty podwyższonej za okres sprzed stwierdzenia nieważności decyzji, a więc za czas w którym istniała decyzję udzielająca pozwolenie wodnoprawne, która została następnie wyeliminowana przez organ z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Wskazując, że nie ponosi ona odpowiedzialności za zaistniałą sytuację związaną ze stwierdzeniem nieważności pozwolenia wodnoprawnwgo, skonstatowała że nie można było orzec wobec niej sankcji administracyjnej w postaci opłaty podwyższonej. Zdaniem Spółki zaskarżona decyzja narusza wyrażoną w Konstytucji RP oraz kodeksie postępowania administracyjnego zasadę praworządności. Ponadto strona zakwestionowała uprawnienia osoby, która złożyła podpis pod zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej oraz zgłosiła zastrzeżenia odnośnie możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO) decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 276 ust. 1 i art. 292 pkt. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko odwołującej, iż w celu określenia znaczenia pojęcia "braku wymaganego pozwolenia" należy oprzeć się także na wykładni systemowej i celowościowej oraz, wziąć pod uwagę przyczyny braku wymaganego pozwolenia oraz ustalić przesłanki, które to spowodowały. W kontekście tego organ podkreślił, że w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom odwołującej, postępowanie którego efektem było stwierdzenie nieważności pozwolenia wodnoprawnego zostało zainicjowane nie z urzędu lecz na wniosek Spółki, przez co Spółka w zasadniczy sposób przyczyniła się do wyeliminowania przedmiotowego pozwolenia z obrotu prawnego, tym samym doprowadzając do sytuacji, w której korzystała ze środowiska bez wymaganego pozwolenia. Wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej ma moc retrospektywną (ex tunc), co oznacza, iż od chwili uzyskania przez decyzję unieważniającą waloru trwałości (ostateczności lub prawomocności) pierwotne skutki związane z treścią unieważnianej decyzji są traktowane tak, jakby nigdy nie zaistniały w obrocie prawnym. Uwzględniając powyższe stwierdził, że zastosowanie wykładni celowościowej oraz systemowej art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska i odczytanie go łącznie z przepisem art. 276 ust. 1 wskazanej ustawy i z przepisem art. 138 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.), prowadzi do wniosku, że art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska należy rozumieć w ten sposób, iż użyte w nim określenie "bez wymaganego pozwolenia" odnosi się zarówno do podmiotu, któremu w ogóle nie udzielono pozwolenia, jak i do podmiotu, któremu wprawdzie wydano w przeszłości pozwolenie ale w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia tego pozwolenia. Odnosząc się do powoływanego przez odwołującą orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym zwraca się uwagę na potrzebę analizy przyczyn braku pozwolenia na korzystanie ze środowiska i zaznaczając, że nie odrzuca tego stanowiska, wskazał iż w orzecznictwie sądów administracyjnych formułowanych na gruncie art. 276 i 292 w/w ustawy, wiodącym poglądem jest stanowisko, iż przepis art. 276 nie uzależnia obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych od tego, z jakich przyczyn podmiot korzystający ze środowiska bez pozwolenia nie posiadał tego pozwolenia. Dlatego też fakt nieuzyskania pozwolenia wodnoprawnego na skutek okoliczności leżących po stronie organu właściwego w przedmiocie wydania pozwolenia, nie ma wpływu na naliczenie opłat podwyższonych. Organ orzekający w przedmiocie opłat nie ma nawet, jak podkreśliło SKO, umocowania prawnego do badania, czy tak w istocie było. W konsekwencji organ podsumował, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1823/08, publ. LEX nr 589045; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2009 r., syng. akt. IV SA/Wa 201/09, publ. LEX nr 557218; wyrok NSA z dnia 17 marca 2006 r., syng. akt II OSK 646/05, publ. LEX nr 198331), iż organ właściwy i zobowiązany do ustalania opłat podwyższonych nie ma uprawnienia do odstąpienia od ustalenia tych opłat ze względu na czynności i akty wydane przez inny organ. Organ powołał się również na poglądy doktryny dotyczące możliwości zastosowania opłat podwyższonych do stanów faktycznych, w których doszło do stwierdzenia nieważności uprzednio posiadanego pozwolenia na korzystanie ze środowiska, wskazując że stanowiska badaczy tego zagadnienia nie są ani zgodne, ani jednoznaczne, niemniej jednak dominuje pogląd sformułowanym na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, iż odpowiedzialność podmiotu korzystającego ze środowiska za opłaty podwyższone ma charakter obiektywny, w związku z czym podmiot ten odpowiada na zasadzie bezprawności i w pełnym zakresie ponosi ryzyko swego bezprawnego korzystania ze środowiska, choćby przyczyny tego stanu rzeczy były od niego niezależne i wynikały m.in. z zachowania się osób trzecich. Dlatego też w postępowaniu w sprawie wymierzenia opłat podwyższonych podmiot korzystający ze środowiska nie może powołać się na okoliczność, że nie dysponuje wymaganym pozwoleniem bez swojej winy, np. wskutek uchylenia bądź stwierdzenia nieważności pozwolenia (Czech T. Odpowiedzialność za opłaty podwyższone za korzystanie ze środowiska. ZNSA 2009/6/26). W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że dokonując wykładni przepisów należy jednak w pierwszej kolejności posłużyć się dyrektywami wykładni językowej - gramatycznej. Wskazał, że rezultatem zastosowanie tych dyrektyw jest konstatacja, że w przepisach art. 276 ust. 1 i art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska nie ma zawartych jakichkolwiek podstaw pozwalających na odstąpienie od obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych. Brak zaś w tych przepisach podstaw do odstąpienia od obowiązku wniesienia opłat podwyższonych, oznacza że ustawodawca ich nie przewidział i, że nie mogą być one w związku z tym wyinterpretowane. Zwłaszcza, że przemawia za tym również zasada praworządności oraz z założenia kompletność systemu prawnego. W sytuacji więc nieprawidłowości w pracach organów upoważnionych do wydawania pozwoleń na korzystanie ze środowiska, strona powinna, jak wskazał organ, skorzystać ze środków dyscyplinujących, takich jak np. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa wart. 37 § 1 kpa, a w przypadku poniesienia przez nią szkody w wyniku działania (lub bezczynności) organu, może ona na zasadach określonych w art. 417 § Kodeksu cywilnego domagać się odszkodowania od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub innej osoby prawnej wykonującej tę władzę z mocy prawa. Z powyższego wynika w ocenie organu, że obciążenie podmiotu korzystającego ze środowiska opłatami podwyższonymi nie oznacza, iż w każdym przypadku będzie on obciążony kosztami błędów w funkcjonowaniu organów administracji. Odstąpienie od obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej w sytuacji błędów organów administracyjnych stanowiłoby także, jak wskazał organ, wyjątek od reguły, a te nie mogą być wyinterpretowywane. Ponadto zdaniem organu za ponoszeniem opłat podwyższonych przemawia również cel, któremu służą opłaty podwyższone, a którym jest kompensacja negatywnych zmian w środowisku. Model, w którym nie zachodziłaby konieczność poniesienia opłaty podwyższonej, w przypadku wyeliminowania pozwolenia z obrotu prawnego, skutkowałby tym, że kompensacja nie byłaby pełna, a zatem taka interpretacja pozostawałaby w sprzeczności z zasadą "zanieczyszczający płaci". Przyjęcie natomiast, że opłata ta ma być wniesiona, spowoduje, że zmiany zostaną wyrównane, a na skutek regresu odszkodowawczego poniesie je organ administracji, którego błędy znalazły się u podstaw wyeliminowania z obrotu pozwolenia. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego nie doszło wbrew twierdzeniom odwołującej do naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP, ani też art. 6, art. 7 i art. 8 kpa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołującej, iż art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska nie może stanowić samodzielnej podstawy do ustalenia opłaty podwyższonej, ponieważ obowiązek ponoszenia tych opłat wynika z treści art. 276 w/w ustawy, organ II instancji wskazał, że brak powołania podstawy prawnej decyzji lub - jak w przypadku niniejszej sprawy - nieprecyzyjne powołanie tej podstawy nie pozbawia decyzji bytu prawnego, bowiem powołanie podstawy prawnej nie jest warunkiem istnienia decyzji, lecz warunkiem jej prawidłowości w znaczeniu formalnym. Zaznaczył także, powołując się na wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r., sygn. akt I SA 1294/82, publ. ONSA 1983 nr 1 poz. 5, że nawet fakt powołania się przez organ w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżoną decyzję, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy. W kwestii zarzutu naruszenie art. 107 § 1 kpa poprzez nieczytelne określenie wysokości odsetek od naliczonej opłaty podwyższonej, SKO podkreśliło, iż organ I instancji zawarł w zaskarżonej decyzji pouczenie, zgodnie z którym odsetki należy wyliczyć na dzień dokonywania wpłaty, analogicznie jak przy określeniu odsetek za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych oraz, że dyrektywa ta jest konsekwencją regulacji zawartej w przepisie art. 281 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem organu II instancji niezasadny jest również zarzut dotyczący czasu jaki organ I instancji wyznaczył na zapoznanie się z aktami sprawy i przedstawienie stanowiska w sprawie, albowiem zawiadomieniem z dnia [...] strona została skutecznie poinformowana o przysługującym jej prawie z art. 10 § 1 kpa, a efektem tego było złożenie przez nią pisma z dnia [...] wyrażającego jej stanowisko co do zebranych dowodów i materiałów sprawy. Ponadto organ wskazał, że w aktach sprawy nie znajduje się żadne pismo, z którego wynikałoby, że strona wnosiła o przedłużenie czasu na zapoznanie się z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami oraz na zajęcie wobec nich stanowiska. Ustosunkowując się do zarzutu odwołującej poddającego w wątpliwość upoważnienie Wicemarszałka Województwa K. do podejmowania czynności w przedmiotowej sprawie, SKO wskazując na jego bezzasadność, podkreśliło iż w aktach sprawy znajduje się upoważnienie z dnia [...], w którym organ I instancji skutecznie uprawnił Wicemarszałka Województwa K. do załatwiania spraw w zakresie wynikającym m.in. z ustawy Prawo ochrony środowiska.

Na powyższą decyzję Spółka Wodna wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wstrzymania jej wykonania, zarzuciła organowi niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, a w szczególności jej art. 276 i art. 292, naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, a także nieprawidłowe uznanie, że w stanie faktycznym sprawy spółka nie uzyskała pozwolenia wodnoprawnego tj. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

W uzasadnieniu skargi, strona podkreśliła, że do dnia [...], tj. dnia w którym stała się ostateczna decyzja z dnia [...] stwierdzająca nieważność w całości pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z dnia [...] i decyzją zmieniającą z dnia [...] legitymowała się obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym, że w związku z tym w okresie, za który organ ustalił opłatę podwyższoną wprowadzała ona ścieki do rzeki Wisły w oparciu o uzyskane pozwolenie wodnoprawne, a także że w okresie tym deklarował ona i wnosiła opłaty za korzystanie ze środowiska zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, co potwierdził organ w zaskarżonej decyzji, dokonując wyliczenia opłaty podwyższonej w oparciu o złożone przez spółkę informacje i wysokość wpłaconych przez nią kwot, które odjął od wyliczonej należności. Pomimo tych okoliczności organ za okres w którym strona posiadała (uzyskała) pozwolenie wodnoprawne naliczył jej opłatę podwyższoną. Wskazując, że przepis art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska określa warunki ponoszenia opłat podwyżonych i, że warunkiem zwartym w tym przepisie jest korzystanie ze środowiska bez "uzyskania" wymaganego pozwolenia, skarżąca zaznaczyła, iż słowo "uzyskać" zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego (PWN) oznacza otrzymać coś co było przedmiotem starań. Definicja ta akcentuje zdaniem skarżącej wolę, zaangażowanie i staranie danego podmiotu. Zatem w jej ocenie literalna wykładnia art. 276 ust. 1 w/w ustawy uzasadnia potrzebę ustalania rzeczywistych faktów i działań strony korzystającej ze środowiska. Wskazana literalna wykładnia omawianego przepisu jest zgodna zdaniem skarżącej, z wykładnią celowościową i systemową. Skarżąca bowiem uzyskując pozwolenie i wnosząc opłaty w odpowiedniej wysokości, realizowała cel regulacji prawnej polegający na kompensacji negatywnych zmian w środowisku. Stosowanie zaś sankcji administracyjnych o charakterze represyjnym nie może prowadzić do rezultatu, który byłby sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, tj. z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz z zasadą bezpieczeństwa prawnego. Dlatego też podmiot, który nie dopełnił obowiązku administracyjnego musi mieć - zgodnie z tymi konstytucyjnymi zasadami - możliwość obrony i wykazania, że niedopełnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. W przeciwnym wypadku mogłoby bowiem także dojść do kolizji z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości. Skoro więc skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne, w okresie objętym decyzją korzystała ze środowiska (wprowadzała ścieki) na podstawie posiadanego pozwolenia, wnosząc przy tym stosowne opłaty, to tym samym nie było zdaniem skarżącej podstaw do ustalenia opłaty podwyższonej za przedmiotowy okres. Właściwe rozumienie określonego w art. 276 ust. 1 w/w ustawy warunku "uzyskania" wymaganego pozwolenia, oparte na zachowaniu strony, a nie fikcji prawnej, obliguje do stwierdzenia, jak skonstatowała strona, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała podstawa do zastosowania opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Ponadto skarżąca wskazując, że organ ustalił opłatę za okres, w którym decyzja udzielającą pozwolenie wodnoprawne istniała, była skuteczna i realizowana, oraz że postępowanie w niniejszej sprawie nie odnosi się do treści pozwolenia (nie zarzuca się Spółce, że działała w sposób bezprawny, że niezgodnie z przepisami korzystała ze środowiska), podkreśliła powołując się przy tym na wyroki NSA z dnia 12 maja 1998 r., sygn. akt IV SA1419/96, (publ. Lex nr 43246) i z dnia 23 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2144/97, (publ. Lex nr 48710), że stwierdzenie nieważności nie usuwa wszelkich skutków decyzji. Reasumując skarżąca zaznaczyła, że przytoczona przez nią argumentacja wskazuje na potrzebę prawidłowego zastosowania norm prawnych, a nie "odstępowania" od nakładania opłat podwyższonych oraz, że wykładania literalna art. 276 ust. 1 w/w ustawy prowadzi do wniosku, iż obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych dotyczy podmiotów, które korzystają ze środowiska "bez uzyskania" wymaganego pozwolenia, co w niniejszej sprawie jej zdaniem nie miało miejsca. Wskazując na konieczność uwzględnienia również dyrektyw wykładni systemowej i celowościowej w procesie wykładni spornego przepisu, podkreśliła że obligują one organ do uwzględnienia elementu zawinienia w zakresie oceny przesłanki "nie uzyskania" pozwolenia, celem umożliwienia pełnej realizacji wartości konstytucyjnych. Wobec powyższego skonstatowała, że stosowanie wobec niej - po stwierdzeniu nieważności pozwolenia wodnoprawngo, środków prawnych o charakterze represyjnym w związku z działaniem bez wymaganego prawem pozwolenia, stanowi bezpośrednie naruszenie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, i wynikającej z niej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa prawnego, a ponadto narusza art. 7 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, organ podkreślił, że kluczowe znacznie w sprawie ma fakt, że stwierdzenie nieważności udzielonego pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło na wniosek Spółki oraz, że strona w konsekwencji z własnej inicjatywy doprowadziła do usunięcia z obrotu prawnego przedmiotowego pozwolenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszcz zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz.150 ze zm.). Zgodnie z art. 275 wskazanej ustawy podmioty korzystające ze środowiska są obowiązane do ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Opłatę taką ponosi się m.in. za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 273 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 w/w ustawy). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 w/w ustawy). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (art. 285 ust. 2 w/w ustawy). Należy także wskazać, iż wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest dozwolone po uzyskaniu wymaganego pozwolenia (art. 180 w/w ustawy). Opłaty za korzystanie ze środowiska są więc ponoszone za korzystanie ze środowiska zgodne z warunkami zawartymi w udzielonym pozwoleniu; administracyjne, kary pieniężne natomiast za naruszenia warunków zawartych w pozwoleniu (art. 273 ust. 2 w/w ustawy). W przypadku zaś korzystania ze środowiska w ogóle bez wymaganego pozwolenia, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. O obowiązku poniesienie tej opłaty wyraźnie stanowi przepis art. 276 ust. 1 w/w ustawy, wskazując iż podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Wysokość opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska polegające na wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi określa art. 292 pkt 2 w/w ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o – w obowiązującym stanie prawnym - 500 % za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka w spornym okresie czasu, tj. od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2010 r. korzystała ze środowiska poprzez wprowadzanie do rzeki Wisły oczyszczonych ścieków komunalnych. Bezspornym jest również, że w okresie tym Spółka korzystała ze środowiska na podstawie udzielonego jej przez Wojewodę K. decyzją z dnia [...] pozwolenia wodnoprawnego, zmienionego następnie decyzją z dnia [...]. Z wyliczeń organu stanowiących podstawę wymierzenia kwestionowanej opłaty podwyższonej, wynika także że Spółka we wskazanym okresie ustalała i wnosiła opłaty za korzystanie ze środowiska w niekwestionowanej przez organ wysokości. Organ bowiem wymierzył Spółce opłatę podwyższoną przyjmując za podstawę jej wyliczenia opłatę podstawową za korzystanie ze środowiska ustaloną w wysokości wynikającej z wpłaconych przez spółkę w spornym okresie kwot z tego tytułu. Sporna natomiast między stronami jest kwestia skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, tj. czy w świetle przepisów art. 276 ust. 1 i art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska, po stwierdzeniu nieważności decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia. Odnosząc się do tego zagadnienia prawnego, stanowiącego istotę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, należy w pierwszej kolejność odnieść się do charakteru prawnego instytucji stwierdzenia nieważność decyzji administracyjnej. W świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzenie nieważności decyzji, uregulowane przepisami art. 156 - 159 kpa, jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji administracyjnych. Stanowi ono wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, dlatego też uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Konsekwencją zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych jest fakt, iż decyzja administracyjna dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa funkcjonuje w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne i korzysta z domniemania ważności do momentu stwierdzenia jej nieważności przez organ administracyjny. W ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, organ bada wyłącznie czy decyzja administracyjna w dacie jej podjęcia była dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa i w zależności od dokonanych w tym zakresie ustaleń stwierdza jej nieważność, bądź też odmawia stwierdzenia nieważności (art. 158 § 1 kpa). Organ nie prowadzi natomiast ponownego postępowania wyjaśniającego i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, co do jej istoty, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym; postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, iż sprawa nie toczy się już w zwykłym trybie. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją prawną, służąca eliminacji z obrotu prawnego aktów administracyjnych dotkniętych jedną z kwalifikowanych wad z art. 156 § 1 kpa, dopuszczalne jest ono więc jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Oznacza, iż weryfikowany akt jest dotknięty ciężką wadliwością od chwili jego wydania tj. ze skutkiem ex tunc. Nie ulega wątpliwości więc, jak słusznie podkreślały orzekające w sprawie organy, iż decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, eliminującym z mocą wsteczną skutki prawne wadliwej decyzji. Decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi jednak wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy z dniem jej doręczenia doniosłe elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym, są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia pierwotnego stanu prawnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 5 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze, wydanie II, s. 1000-1002).

Należy też zauważyć, iż nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne, do skutków takich należy np. upływ czasu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 393/09, publ. na stronach nsa.gov.pl). Powyższe prowadzi do wniosku, że zarówno akt prawny o charakterze konstytutywnym, jak i akt prawny o charakterze deklaratoryjnym, zawierają w sobie elementy deklaratywne i konstytutywne, a jedynie proporcja tych elementów może być różna w danych akcie, co stwarza przewagę jednych albo drugich elementów (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 5 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738).

Na tle powyższych uwag, wskazać należy, że wykształcił się i utrwalił w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący spraw, w których wydana została decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej, iż decyzja ta wprawdzie wywołuje skutek retroaktywny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego, nie może ona odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń (prawo do odsetek). Jest to przykład skutku prawnego decyzji stwierdzającej nieważność, będącego elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 lipca 2009 r. o sygn. akt I OSK 1455/08, z dnia 30 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 101/09 czy z dnia 22 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 69/09, niepubl.). Również na tle przepisów ustawy Prawo budowlane Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził stanowisko, że obiekt budowlany zrealizowany w czasie obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji późniejszego stwierdzenia nieważności tej decyzji, nie powinien być traktowany jako samowola budowlana w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2144/97, publ. Lex nr 48710). Odnosząc powyższe do przedmiotu sprawy, Sąd w składzie orzekającym stanął na stanowisku, że przepisy art. 276 ust. 1 i art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska nie uprawniają do wymierzenia opłaty podwyższonej w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne, jeżeli w okresie obowiązywania tego pozwolenia podmiot korzystał ze środowiska na jego podstawie i uiszczał opłaty za korzystanie z niego w wysokości zgodnej z obowiązującymi w tym czasie przepisami prawa. Zdaniem Sądu stwierdzenie przez organ nieważności udzielonego wcześniej stronie pozwolenia wodnoprawnego nie może prowadzić do przyjęcia całkowitej fikcji prawnej, iż dany podmiot korzystał ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia. Takie pozwolenie bowiem podmiot korzystający ze środowiska obiektywnie uzyskał, z tym że zostało ono następnie na skutek decyzji organu wyeliminowane z obrotu pranego. Nie można więc postawić temu podmiotowi zarzutu bezprawnego korzystania w tym czasie ze środowiska, który uzasadnia wymierzenie opłaty podwyższonej. Dlatego też w ocenie Sądu, w sytuacji ustalenia że dany podmiot w całym okresie korzystania ze środowiska działał na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, późniejsze stwierdzenie przez organ jego nieważności, nie może prowadzić do przyjęcia dla potrzeb zastosowania dyspozycji art. 276 ust. 1 i art. 292 w/w ustawy, że podmiot ten w ogóle w sprawie nie uzyskał wymaganego pozwolenia. Takie całkowite przywrócenie przez decyzję stwierdzającą nieważność pierwotnego stanu prawnego byłoby nie do pogodzenia zarówno z literalnymi dyrektywami wykładni językowej, jak i – co słusznie podkreślała strona skarżąca – z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Doprowadziłoby to także, do nieuzasadnionego zrównania w zakresie konsekwencji prawnych sytuacji podmiotu korzystającego ze środowiska w ogóle bez uzyskania wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, i podmiotu który wystąpił do organu z wnioskiem o udzielnie mu wymaganego pozwolenia, następnie uzyskał w drodze decyzji takie pozwolenie i korzystał ze środowiska uiszczając stosowne opłaty, rekompensując w ten sposób jego eksploatację, z tym że pozwolenie to w późniejszym czasie zostało prze organ unieważnione. Należy podkreślić, że to przepis art. 276 ust. 1 w/w ustawy określa przesłanki ponoszenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, zaś przepis art. 292 w/w ustawy stanowi wyłącznie o wysokości tej opłaty. W przepisie art. 276 ust. 1 w/w ustawy mówi się zaś o korzystaniu ze środowiska bez "uzyskania" pozwolenia, a nie o "braku" pozwolenia jak w przepisie art. 292 pkt 2 w/w ustawy. Racjonalny ustawodawca zgodnie z dyrektywami wykładni językowej nie nadaje różnym zwrotom tego samego znaczenia, tak jak i tym samym zwrotom różnych znaczeń. Nie można więc przyjąć, że te dwa różne zwroty odnoszące się do pozwolenia wodnopranwego, tj. bez uzyskania pozwolenia i brak pozwolenia znaczą to samo. W języku potocznym (język prawny z którego zbudowany jest tekst prawny jest jego odmianą) słowo "uzyskać" znaczy osiągnąć, zdobyć, otrzymać coś pożądanego co było przedmiotem starań, natomiast słowo "brak" oznacza nieistnienie czegoś, nieobecność, niedostatek. Wynika z tego, że w zwrocie "uzyskać" akcentuje się, jak słusznie podkreślała strona skarżąca, fakt zdobycia czegoś co było przedmiotem starań, zaś w zwrocie "brak" fakt nieistnienia czegoś. Wskazane językowe znaczenie powyższych zwrotów, zdaniem Sądu, uzasadnia stwierdzenie, że skarżąca pozwolenie wodnoprawne uzyskała. W sprawie wydana została bowiem przez organ na wniosek strony decyzja je udzielająca, skutkiem czego strona osiągnęła przedmiot żądania. Późniejsze unieważnienie tej decyzji prowadzi co najwyżej do wniosku, że w sprawie brak jest wymaganego pozwolenia (art. 292 w/w ustawy), natomiast nie uprawnia do stwierdzenia, że strona w ogóle nie "uzyskała" pozwolenia wodnoprawnego (art. 276 ust. 1 w/w ustawy). Przyjęcie tego ostatniego stanowiska byłoby bowiem sprzeczne z okolicznościami faktycznymi sprawy, i z literalnym znaczeniem przepisu art. 276 ust. 1 w/w ustawy. Przepis art. 292 może mieć zastosowanie jedynie w przypadku spełnienia warunków z art. 276 ust. 1 w/w ustawy, jako że to właśnie przepis art. art. 276 ust. 1 określa przesłanki ponoszenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia. Dlatego też nie ma racji organ, twierdząc że uwzględnienie żądania skarżącej stanowiłoby odstąpienie od bezwzględnego obowiązku jej ponoszenia. Zdaniem Sądu bowiem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z odstąpieniem od tego obowiązku, lecz - uwzględniając wskazane przez Sąd powyżej racje - z brakiem spełnienia warunków z art. 276 ust. 1 w/w ustawy obligujących do wymierzenia przedmiotowej opłaty podwyższonej, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji, jako decyzji niezgodnych z art. 276 ust. 1 w/w ustawy. Oceniając przedmiot sprawy, należy zdaniem Sądu, wziąć pod uwagę także okoliczność, że przyjęcie stanowiska orzekających w sprawie organów, iż stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne eliminuje wszystkie skutki prawne tej decyzji, doprowadzając do powstania sytuacji objętej hipotezą art. 276 ust. 1 w/w ustawy, byłoby nie do zaakceptowania z punktu widzenia społecznego, powszechnych norm moralnych, zasady sprawiedliwości i słuszności, a także zasady zaufania obywateli do organów państwowych i zasady bezpieczeństwa prawnego, albowiem podmiot korzystający ze środowiska na podstawie decyzji organu państwowego obowiązującej w okresie korzystania z niego, ponosiłby niewspółmierne konsekwencje finansowe prowadzonej działalności w stosunku do dokonywanych na podstawie tej decyzji zmian w środowisku, nie mając przy tym świadomości i podstaw do przyjęcie, że jego działalności jest niezgodna z prawem. Stanowisko to mogłyby także doprowadzić do nadużyć w działaniu organów administracji publicznej i niekiedy nieodwracalnych skutków tych nadużyć dla podmiotów korzystających ze środowiska. Wartości takie jak pewność prawa i możliwość przewidzenia własnej sytuacji finansowej pomiotu prowadzącego działalność, zależałaby wyłącznie od działań organów administracji publicznej w zakresie stosowania prawa i ewentualnych ich błędów w tym zakresie. Biorąc zatem pod uwagę wszystkie wskazane powyżej argumenty, tutejszy Sąd wyraża stanowisko, że w/w racje językowe, funkcjonalne i systemowe przemawiają za tym, iż konsekwencją decyzji stwierdzającej nieważność decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne nie może być całkowita eliminacja z mocą wsteczną - dla potrzeb zastosowania dyspozycji art. 276 ust. 1 w/w ustawy – skutków wadliwego pozwolenia wodnoprawego, obejmująca także samą okoliczność uzyskania (a nie istnienia) decyzji administracyjnej. Skutek ten stanowi zatem element konstytutywny decyzji administracyjnej, nie podlegający wyeliminowaniu mocą decyzji stwierdzającej nieważność. Ponadto zdaniem Sądu zwrot "uzyskanie" pozwolenia wodnorpawnego może być rozpatrywany nie tylko z perspektywy powstania nowego stanu prawego na skutek wydania decyzji administracyjnej obejmującej to pozwolenie, ale również z punktu widzenia określonej okoliczności faktycznej mającej miejsce w przeszłości, tj. że w określonym dniu dany podmiot faktycznie otrzymał (uzyskał) przedmiotowe pozwolenie. Sam fakt uzyskania czegoś w przeszłości, jako okoliczność faktyczna, nie może być objęty deklaratoryjnymi skutkami decyzji stwierdzającej nieważność, jako że decyzja ta eliminuje z mocą wsteczną wyłącznie skutki prawne decyzji nieważnej.

Na marginesie poczynionych uwag należy także dodać, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są nieprawidłowe także w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach. Skutek retroaktywny decyzji nieważnościowej nie może bowiem, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do opłaty podwyższonej, czego orzekające organy nie uwzględniły nakazując zapłatę odsetek.

Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej argumenty Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - ppsa) w zw. z art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa, zaś kosztach postępowania w oparciu o art. 200 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat ..., (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; ze zm.) (odpowiednio, jak w pkt 2 i 3 sentencji wyroku).

W. Jarzembski R. Owczarzak M. Włodarska