Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 544/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1 pkt 4 i § 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz NSA Danuta Małysz Protokolant Starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz W. S. [...] zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ II instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej), po rozpatrzeniu zażalenia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (organ egzekucyjny I instancji, organ I instancji) z [...] maja 2019 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że na podstawie 21 tytułów wykonawczych wystawionych przez [...] na zobowiązaną Gminną Spółdzielnię "A" w S. w likwidacji prowadzone było postępowanie egzekucyjne w celu egzekucji zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości (tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]/[...], [...], [...]). Wymienione tytuły wykonawcze zostały wystawione w 2008 r., 2012 r., 2015 r. i 2016 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zajął prawa majątkowe stanowiące wierzytelności pieniężne przysługujące zobowiązanej od T. S. z tytułu najmu lokalu (zawiadomienie z 23 marca 2009 r.) oraz z takiego samego tytułu od B. O. (zawiadomienia z 27 września 2013 r., 13 maja 2015 r., 6 sierpnia 2015 r., 25 kwietnia 2016 r., 29 lipca 2016 r., 29 września 2016 r.). Obydwie dłużniczki uznały zajęte wierzytelności.

W dniu 29 września 2016 r. wierzyciel złożył wniosek o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie wszystkich przedstawionych tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny I instancji zawiadomieniem z 6 października 2016 r. zajął nieruchomość, ale pomimo trzykrotnej próby sprzedaży licytacyjnej egzekucja okazała się bezskuteczna.

Przed przystąpieniem do zajęcia nieruchomości organ egzekucyjny I instancji wezwał wierzyciela do wpłaty zaliczki na koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 6.000 zł. Wpłacona kwota została rozliczona na wydatki egzekucyjne, które powstały w trakcie prowadzonej egzekucji z nieruchomości, to jest koszty wyceny nieruchomości i koszty obwieszczenia o licytacji w prasie lokalnej (faktura z 22 sierpnia 2017 r. - 1.346,85 zł, faktura z 17 października 2017 r. - 1.346,85 zł, faktura z 21 listopada 2017 r. - 1.616,22 zł).

Ze względu na bezskuteczność egzekucji organ I instancji postanowieniem z 31 sierpnia 2018 r., wydanym na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych wyżej 21 tytułów wykonawczych.

Następnie organ egzekucyjny I instancji, działając na podstawie art. 64c § 4 oraz § 6a pkt 2 u.p.e.a., zawiadomieniem z 20 września 2018 r., doręczonym 25 września 2018 r., poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 32.509,71 zł. Z treści zawiadomienia wynika, że obejmuje ono koszty egzekucyjne związane z prowadzeniem egzekucji na podstawie 19 tytułów wykonawczych (bez kosztów postepowania dotyczących tytułów nr [...] i nr [...]).

Wierzyciel pismem z 27 września 2018 r., złożonym tego samego dnia, zwrócił się do organu egzekucyjnego I instancji z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wymienionych w zawiadomieniu 19 tytułów wykonawczych.

Następnie organ I instancji, działając na podstawie art. 64c § 4 i 7 "u.p.e.a.", postanowieniem z 31 października 2018 r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 16.225,55 zł, wymieniając w treści postanowienia koszty egzekucyjne związane z prowadzeniem egzekucji na podstawie 19 tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, postanowieniem z 19 grudnia 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stwierdzając, że uzasadnienie postanowienia organu pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ drugiej instancji wskazał również, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych powinno obejmować także tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], ponieważ na podstawie tych tytułów wykonawczych powstały koszty egzekucyjne. Organ II instancji wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela winno wskazywać całkowitą kwotę tych kosztów naliczonych w toku danego postępowania egzekucyjnego z jednoczesnym wyjaśnieniem jakie konkretnie i jak wyliczone wchodzą w skład tej kwoty, a także jaka jej część została już uiszczona. Organ wskazał, że w zakresie zasad naliczania kosztów egzekucyjnych zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 7 września 2016 r.

Organ egzekucyjny I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z 6 marca 2019 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 20.393.50 zł, uwzględniając koszty egzekucyjne związane z prowadzeniem egzekucji na podstawie 21 tytułów wykonawczych, w tym także niewymienionych w zawiadomieniu o wysokości kosztów egzekucyjnych z 20 września 2018 r. tytułów nr [...] i nr [...]

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ II instancji ponownie wskazał, że uzasadnienie postanowienia organu I instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Organ egzekucyjny pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z 24 maja 2019 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 45.671,20 zł.

Na powyższe postanowienie wierzyciel złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie kosztów egzekucyjnych w tym opłaty manipulacyjnej i wydatków, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucił naruszenie art. 1a ust. 2, art. 8, art. 18, art. 64 § 1 i 6, art. 64c § 4 u.p.e.a. a także art. 6, art. 7 i art. 8, art. 11, art. 77, art. 107, art. 124, art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej "k.p.a.").

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 4 lipca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2009 r., 2013 r. i 2015 r. Z tej przyczyny w zakresie zasad naliczania kosztów egzekucyjnych zastosowanie miały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 8 września 2016 r. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji została zmieniona ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2015 r. poz. 1311), która weszła w życie 8 września 2016 r. Stosownie do art. 21 § 1 tej ustawy, przepisy w brzmieniu nadanym ustawą, stosuje się do postępowań wszczętych po jej wejściu w życie. Nowe przepisy znajdą zastosowanie wyłącznie do tytułu wykonawczego nr [...], na podstawie którego postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte po 8 września 2016 r.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny wyszczególnił dokonane czynności odrębnie do każdego tytułu wykonawczego, określił wysokość kosztów egzekucyjnych od każdej z tych czynności, powołując przy tym stosowne przepisy u.p.e.a. Na koszty egzekucyjne objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi złożyła się: opłata manipulacyjna w kwocie 2.590.10 zł, opłata za zajęcie nieruchomości w kwocie 33.771.20 zł oraz wydatek egzekucyjny w wysokości 9.309.90 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny I instancji obliczając wysokość opłaty manipulacyjnej wziął pod uwagę art. 64 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, przy czym oplata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Jednocześnie art. 64 § 7 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty. Opłatą egzekucyjną, o której mowa w tym przepisie, jest każda z opłat wymienionych w art. 64 § 1 u.p.e.a., nie jest nią natomiast oplata manipulacyjna. Organ II instancji wskazał na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt SK 31/14, który tak właśnie interpretował określenie "oplata egzekucyjna". Dlatego zdaniem organu art. 64 § 7 u.p.e.a. nie mógł stanowić podstawy prawnej dla doliczenia odsetek do podstawy ustalenia opłaty manipulacyjnej. Organ II instancji przedstawił sposób wyliczenia opłaty manipulacyjnej odnośnie do postępowań prowadzonych na podstawie wskazanych 21 tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu obliczenia wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości organ II instancji wskazał na art. 64 § 1 pkt 4, 6, § 3 i § 4, § 5 i § 7 u.p.e.a. oraz przedstawił sposób wyliczenia opłaty za zajęcie nieruchomości odnośnie do wskazanych 21 tytułów wykonawczych. Według art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane zajęcie innych wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych opłatę w wysokości 5% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a. opłaty za zajęcia, o których mowa pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa oplata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr (art. 64 § 5 u.p.e.a.) Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera opłatę za dokonane zajęcia nieruchomości – w wysokości 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200.00 zł. Według art. 64 § 3 u.p.e.a. opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6 oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej lub sporządzenia dokumentu stanowiącego podstawę dokonania czynności egzekucyjnej (§ 7).

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ I instancji, ustalając wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości, prawidłowo oparł się na przepisach u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 8 września 2016 r.

Dodatkowo do kwoty kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela organ egzekucyjny doliczył kwotę wydatków egzekucyjnych stosownie do art. 64b § 1 pkt 4 i 5 u.p.e.a. Na kwotę tę złożyły się wydatki na sporządzenie operatu szacunkowego nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego w wysokości 5.000 zł oraz wydatki na trzykrotne zamieszczenie obwieszczeń o licytacji nieruchomości w prasie lokalnej w wysokości 2 razy po 1.346, 89 zł oraz 1.616.22 zł. Powyższe wydatki zostały przypisane do tytułu wykonawczego nr [...] w łącznej wysokości 9.309,90 zł. Kwota zaliczki na poczet kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją z nieruchomości w wysokości 6.000,00 zł wpłacona przez [...] została rozliczona przez organ egzekucyjny na częściowe pokrycie ww. wydatków egzekucyjnych. Kwota kosztów egzekucyjnych przypisanych do tytułu wykonawczego numer [...] wynosiła łącznie 11.214,70 zł, na którą składały się: opłata manipulacyjna (104,50 zł), opłata za zajęcie nieruchomości (1.800,30 zł) oraz kwota wydatków egzekucyjnych (9.309,90 zł). Organ egzekucyjny pomniejszył łączną kwotę kosztów o 2.826.40 zł, która to suma została uzyskana z zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu najmu lokalu przez B. O. oraz o kwotę wpłaconej przez wierzyciela zaliczki w wysokości 6.000 zł. Ostatecznie kwotą obciążającą wierzyciela przypisaną do wyżej wskazanego tytułu wykonawczego jest 2.388.30 zł za wydatki egzekucyjne.

Organ II instancji wskazał, że łączna kwota kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji prowadzonej na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych wyniosła 45.671,20 zł. Na poczet kosztów egzekucyjnych rozliczono kwotę 8.826,40 zł, tym samym do zapłaty pozostało 36.844,80 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 wyjaśnił, że wejście w życie tego orzeczenia nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te utraciły jedynie walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętej stwierdzonym przez Trybunał pominięciem prawodawczym. Zatem przepisy te nadal obowiązują i jako obowiązujące i funkcjonujące w systemie prawnym stanowią podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Dopiero uchwalenie przez ustawodawcę nowych regulacji w powyższym zakresie, które zastąpią aktualnie obowiązujące przepisy prawa, których niekonstytucyjność stwierdzono, skutkować będzie utratą przez nie mocy obowiązującej. Dlatego zdaniem organu naliczona opłata za zajęcie nieruchomości nie narusza standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W sprawie nie naruszono także art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 139 k.p.a. (zakazu reformationis in peius) a także art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżący wnosił o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 1a ust. 2, art. 18, art. 59 § 1 pkt 2, art. 64 § 1 pkt 4, § 5 i § 6, art. 64 c § 4 u.p.e.a., art. 2, art. 7, art. 64 ust. 1, art. 84 i art. 190 § 1 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 107, art. 124, art. 139 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący w pierwszej kolejności przywołał tezy wyroków sądów administracyjnych dotyczące zasad jakimi powinien kierować się organ egzekucyjny określając wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego, a w szczególnych przypadkach także wierzyciela w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14.

Następnie skarżący wskazał, że organ poza dosłownym zastosowaniem przepisów nie wykazał czasochłonności postępowania i nakładu pracy. Koszty rzeczywiście poniesione przez organ wyniosły około 9.300 zł, kwota 6.000 zł została pokryte przez wierzyciela, zatem pozostała kwota 36.000 zł stanowi sankcję dla wierzyciela za wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Nadto zdaniem skarżącego, skoro wcześniejsze zaskarżone orzeczenie zostało uchylone na jego korzyść zgodnie z zasadą określoną w art. 139 k.p.a., to organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy jest związany ustaleniami wysokości opłat i wydatków egzekucyjnych określonych w pierwszym orzeczeniu, jako maksymalnej wysokości tych obciążeń i zmiana tej wysokości może nastąpić tylko przez jej pomniejszenie.

Skarżący podniósł także, że sentencja zaskarżonego postanowienia jest sprzeczna z jego uzasadnieniem w zakresie wysokości kosztów obciążających wierzyciela. W sentencji organ orzekł o obciążeniu strony kosztami egzekucyjnymi w wysokości 45.671,20 zł. W uzasadnieniu zaś wskazał, że kwota do zapłaty to 36.844,80 zł.

Skarżący podniósł także, że pomimo wielokrotnego rozpatrywania tej samej sprawy, organ dokonał wyliczeń kosztów egzekucyjnych w sposób niezrozumiały i za każdym razem ustalał je w wyższej wysokości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał np. na to, że organ nie miał prawa pobrać opłat za zajęcie wierzytelności z tytułu czynszu najmu nieruchomości stanowiącej własność dłużnika, doliczać odsetek do opłaty manipulacyjnej, liczyć koszty za każdą ponawianą czynność egzekucyjną. Skarżący zarzucił organowi zawyżanie tych opłat i kosztów, w następstwie czego z kwoty pierwotnej kosztów około 16.000 zł organ zażądał zapłaty ponad 45.000 zł, nie wyjaśniając rozbieżności. W ocenie skarżącego takie działanie w żaden sposób nie wzbudza zaufania do organu, a wręcz przeciwnie daje stronie prawo kwestionowania każdej decyzji organu, który licząc wysokość kosztów egzekucyjnych nie jest w stanie właściwie tej czynności wykonać.

Ponadto, według skarżącego, organ w żaden sposób nie wykazał, że nie można kosztów egzekucyjnych ściągnąć od dłużnika. Jeżeli organ ustalił, że koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od dłużnika, to winien wziąć pod uwagę, czy rozstrzygnięcie o kosztach będzie zgodne z zasadami ogólnymi postępowania egzekucyjnego, w szczególności z zasadą celowości postępowania, to jest, czy nie obciąża się wierzyciela opłatami za czynności, co do których już przed ich podjęciem wiadomo, że nie doprowadzą do pokrycia kosztów egzekucyjnych. Powyższe łączy się z zasadą, że koszty te nie mogą stanowić kary dla wierzyciela.

Według skarżącego organy obu instancji zaniechały dokonania wymienionych ustaleń i bez przeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego obciążyły wierzyciela kosztami. Takie działanie zaś jest niezgodne z art. 64c § 4 u.p.e.a. Skarżący podniósł także, że organ naruszyły art. 59 § 1 ust. 2 u.p.e.a., gdyż nie zbadał, czy należności podatkowe dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu. Prowadzenie bowiem egzekucji takich należności i obciążanie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże w części z przyczyny, która w skardze nie została wskazana, w części na podstawie jednego z zarzutów skargi. Pozostałe zarzuty skargi są bezzasadne. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sąd, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, nie jest związany wnioskami i zarzutami sformułowanym w skardze.

Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W kontekście treści tego przepisu, stanowiącego podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 64c § 4 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dniu umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz 20 września 2018 r., to jest w dniu wydania zawiadomienia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. W sytuacji kiedy postępowanie egzekucyjne było umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (bezskuteczność egzekucji) jest oczywiste, że koszty egzekucyjne nie mogły być w części niepokrytej z sum uzyskanych w egzekucji z wierzytelności, ściągnięte od zobowiązanego. Skarżący w uzasadnieniu skargi nawet nie próbował wskazać w jaki sposób koszty miałyby zostać ściągnięte od zobowiązanego. Zarzut, że organy obydwu instancji zaniechały dokonania odpowiednich ustaleń jest ogólnikowy i bezzasadny. Tak samo bezzasadny jest sformułowany ze wskazaniem na naruszenie art. 64c § 4 u.p.e.a. zarzut, że organy nie rozważyły, czy rozstrzygnięcie o kosztach egzekucyjnych jest zgodne z ogólnymi zasadami postępowania egzekucyjnego, w szczególności z zasadą celowości postępowania. Według skarżącego nie zbadano, czy nie obciąża się wierzyciela opłatami za czynności, co do których już przed ich podjęciem wiadomo, że nie doprowadzą do pokrycia kosztów egzekucyjnych. W tym przypadku skarżący nie wskazał jakie czynności powodujące powstanie kosztów egzekucyjnych miałyby być niecelowe, szczególnie, jeżeli uwzględnić, że zajęcie wierzytelności doprowadziło do wyegzekwowania pewnych kwot, natomiast zajęcie nieruchomości nastąpiło na wniosek wierzyciela. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez organy obydwu instancji art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez niezbadanie czy egzekwowane zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu. Według skarżącego gdyby tak było, prowadzenie egzekucji i obciążanie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi byłoby niedopuszczalne. Jednak i w tym przypadku zarzut skarżącego jest ogólnikowy, nie odnosi się do żadnych okoliczności faktycznych mogących wskazywać na przedawnienie któregokolwiek z istotnych w sprawie zobowiązań, nie uwzględnia tego, że to sam skarżący wyraźnie wskazywał, które tytuły mają być podstawą czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, aby - biorąc pod uwagę stosowanie środków egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia zobowiązań - którekolwiek zobowiązanie uległo przedawnieniu do czasu zastosowania ostatniego środka egzekucyjnego, to jest egzekucji z nieruchomości, a nawet do czasu umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji.

Bezzasadne są te wszystkie zarzuty skargi, które miałyby prowadzić do zakwestionowania prawidłowości obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w części dotyczącej opłat za czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu czynszu za najem lokali (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) a także w części dotyczącej wydatków, to jest zarzuty naruszenia art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 5, w związku z art. 2, art. 7, art. 64 ust. 1, art. 84 i art. 190 Konstytucji RP oraz w związku z art. 6 i art. 7 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. a także art. 64 § 1 w związku z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. (w skardze zapewne omyłkowo wskazano art. 1a ust. 2) w związku z art. z art. 7a k.p.a. Przede wszystkim należy wskazać, że ostatecznie na ustalone koszty egzekucyjne składają się opłaty za zajęcie nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), opłaty manipulacyjne (art. 64 § 6 u.p.e.a.) oraz wydatki na koszty rzeczoznawcy majątkowego i ogłoszenia w prasie o licytacji nieruchomości (art. 64b § 1 pkt 4 i 5 u.p.e.a.). Opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych z tytułu czynszu za najem lokali (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) nie miały żadnego wpływu na wysokość kosztów egzekucyjnych, ponieważ organy egzekucyjne zastosowały przepis art. 64 § 5 u.p.e.a., według którego, jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6 (między innymi zajęcie wierzytelności i zajęcie nieruchomości), opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa oplata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny, ustalił opłaty za dokonane zajęcia nieruchomości – w wysokości 8 % kwoty egzekwowanej należności, przewyższającej opłaty, które należałyby się za zajęcia wierzytelności. W takiej sytuacji dla oceny prawidłowości ustalenia opłat za czynności egzekucyjne nie ma znaczenia treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym nie zakwestionowano zgodności z przepisami konstytucyjnymi art. 64 § 6 u.p.e.a., stanowiącego podstawę do ustalenia opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200, 00 zł, liczonej oddzielnie dla każdego tytułu wykonawczego (art. 64 § 3 u.p.e.a.). Dodać należy, że skarżący nie zarzucił naruszenia art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. i nie przedstawił żadnych zarzutów kwestionujących matematyczną prawidłowość obliczenia opłat za zajęcie nieruchomości, zarówno w zakresie wyliczenia podstawy opłat, jak i wyliczenia kwot opłat za czynności zajęcia nieruchomości. Nie zakwestionowana została również prawidłowość wyliczenia wydatków egzekucyjnych, ani zastosowanie art. 64b § 1 pkt 4 i 5 u.p.e.a. Przepisy ustawy i treść wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie dotyczącego art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. oraz art. 64b § 1 u.p.e.a., nie dają podstawy do miarkowania wysokości opłat za zajęcie nieruchomości oraz wysokości wydatków w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. Taka możliwość istnieje w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e u.p.e.a.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów art. 139 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. przez naruszenie zakazu reformationis in peius i tym samym podważenie zaufania strony do organu oraz naruszenie zasady praworządności, co spowodowało pogorszenie sytuacji strony w wyniku złożonego zażalenia, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji. Bezzasadny jest także powiązany z tym zarzutem zarzut naruszenia art. 124 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 11 k.p.a.

Według art. 139 k.p.a. organ drugiej instancji co do zasady nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę, że zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej sią dotyczy tylko organu II instancji. Zakaz reformationis in peius sformułowany w wymienionym wyżej przepisie dotyczy relacji między aktami organów I i II instancji. Mniej korzystne dla strony co do wysokości kosztów egzekucyjnych kolejne postanowienia organu I instancji w rozpoznawanej sprawie były rezultatem ponownego rozpatrywania sprawy, po uchyleniu przez organ II instancji wcześniejszych postanowień. Skoro w wyniku wykonania prawidłowo sformułowanych wskazań organ I instancji w rezultacie wydał mniej korzystne dla skarżącego niż wcześniejsze postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, to jest to dopuszczalne i nie narusza art. 139 k.p.a. a także zasad postępowania sformułowanych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Wskazać należy, że za aktualną uznaje się nadal uchwałę NSA z dnia 4 maja 1998 r., sygn. akt FPS 2/98, według której przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Uzasadnione są natomiast zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość ustalenia opłat manipulacyjnych., dotyczące naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. Dla rozstrzygnięcia co do zasadności tych zarzutów zasadnicze znaczenia ma interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. W orzecznictwie sądów administracyjnych (np. w wyroki NSA: z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z 11 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 3071/17 - wszystkie wyroki dostępne są w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazuje się, że wymieniony wyrok Trybunału jest wprawdzie wyrokiem zakresowym, co oznacza, że – w przeciwieństwie do wyroku uznającego kwestionowany przepis za niezgodny z Konstytucją – nie powoduje utraty mocy obowiązującej tego przepisu, jednakże od chwili orzeczenia przepis ten musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją w zakresie określonym w wyroku. Wobec tego, przepis ten musi być nadal stosowany przez adresatów (także przez organy administracji publicznej i sądy), jednak, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, adresaci muszą go interpretować i stosować zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. W wyroku w sprawie SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza, stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji, w związku z czym tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji (i to zarówno na korzyść lub niekorzyść organu). Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną, ponadto zaś z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

Jednocześnie jednak Trybunał zaznaczył, że swoboda ustawodawcy w określaniu wysokości opłat nie jest nieograniczona, problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem. Wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.

Uwzględniając powyższe Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., oraz opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Trybunał uznał, że regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną, natomiast mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W konkluzji TK wskazał, że dla właściwej realizacji wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych.

Jak wskazano wyżej, skutkiem analizowanego wyroku TK nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłat w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Trybunał wyraźnie wskazał bowiem, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego zatem pozostała, jednak stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu. Granica ta w pierwszej kolejności powinna być wyznaczona przez ustawodawcę, natomiast w sytuacji, gdy ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo, w nawiązaniu do realiów sprawy, którą rozstrzygają, muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku. W demokratycznym państwie prawnym bezczynność ustawodawcy nie może usprawiedliwiać stosowania wprost przepisu prawa, co do którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego obalił domniemanie zgodności z Konstytucją.

W sytuacji, o jakiej mowa, do organów należy określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych między innymi w art 64 § 6 u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (art. 8 ust. 2), tak aby stosowanie tych przepisów nie nasuwało wątpliwości co do zgodności z Konstytucją w świetle wyroku Trybunału. Wyjaśnienie tego aspektu sprawy winno być uwzględnione w ramach uzasadnienia prawnego postanowienia wydanego na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. (art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Nie można uznać za prawidłowy pogląd, zgodnie z którym skoro art. 64 § 6 u.p.e.a. nie został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14 wyeliminowany z porządku prawnego, to organ egzekucyjny może go stosować bez uwzględnia zastrzeżeń sformułowanych w przywołanym wyroku oraz bez wykazania, że przyjęty w konkretnej sprawie sposób zastosowania tych przepisów nie narusza art. 2, art. 8 ust. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W rozpoznawanej sprawie organy ograniczyły się jedynie do wskazania przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. jako obowiązującego i wiążącego, nie wypowiadając się co do usprawiedliwienia wysokości ustalonych opłat manipulacyjnych z uwzględnieniem przesłanek określania wysokości opłat przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny. Nie można wykluczyć, że opłaty manipulacyjne ustalone przez organy, w większości w niewielkich nominalnych kwotach, są uzasadnione. Jednakże sąd nie może skontrolować prawidłowości ustalenia tych opłat ze względu na brak odpowiedniego uzasadnienia postanowienia, z wyjątkiem powołania się na obowiązujący formalnie przepis ustawy. W konsekwencji nieprawidłowej interpretacji art. 64 § 6 u.p.e.a., organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie zawarł argumentacji mogącej potwierdzać tezę, że ustalone opłaty manipulacyjne odpowiadają standardom konstytucyjnym, o których mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14.

Rozpatrując sprawę ponownie w tym zakresie organ winien uwzględnić interpretację art. 64 § § 6 u.p.e.a. przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. W związku z tym winien w szczególności dokonać analizy, czy wysokość naliczonych opłat: manipulacyjnych pozostaje w racjonalnym powiązaniu z nakładem pracy organu egzekucyjnego i czasochłonnością jego czynności, w razie zaś stwierdzenia, że wysokość tych opłat nie jest racjonalnie uzasadniona, winien dokonać ich miarkowania w taki sposób, aby nie mogły być one ocenione jako stanowiące dla organu egzekucyjnego nieuzasadniony dochód i będące przejawem nadmiernego fiskalizmu. Wyniki analizy, o której mowa, wraz ze stosowną argumentacją powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu postanowienia spełniającym wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Drugą przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia jest dostrzeżone przez sąd, nie podniesione w skardze naruszenie art. 64c § 6a pkt 2 i art. 64c § 7 u.p.e.a. Według pierwszego z tych przepisów organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. W takim przypadku (jeżeli koszty obciążają wierzyciela) zgodnie z obecnie obowiązującym art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Przepisy w takim kształcie obowiązują od dnia 1 stycznia 2016 r. wprowadzone do u.p.e.a. przepisem art. 39 pkt 14 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015, poz. 1269). We wcześniejszym stanie prawnym zgodnie z poprzednią treścią art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydawał postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążały wierzyciela. Zasadnicza różnica w stosunku do obecnego stanu prawnego w przypadku kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, polegała na braku zawiadomienia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz na możliwości wydania z urzędu postanowienia o kosztach obciążających wierzyciela.

Odnosząc treść powołanych powyżej przepisów do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zauważyć, że postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie poszczególnych tytułów wykonawczych w latach 2008, 20012, 2015 i 2016 zostało zakończone w dniu 31 sierpnia 2018 r. wskutek umorzenia postępowania stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a. W tej sytuacji, zgodnie z właściwą dla przepisów proceduralnych regułą bezpośredniego stosowania przepisów ustawy nowej, do postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych prowadzonego na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. stosuje się przepisy obowiązujące po zakończeniu postępowania egzekucyjnego na skutek umorzenia tego postępowania, a nie przepisy właściwe dla czasu kiedy było wszczęte postępowanie egzekucyjne. Jednoznaczne stwierdzenie tej okoliczności jest konieczne ze względu ma mogącą budzić wątpliwość treść art. 68 ustawy o administracji podatkowej, zgodnie z którym do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie przepisów u.p.e.a. zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże należy podzielić pogląd przedstawiony w wyroku NSA z dnia 20 lutego 2018 r., że przepis art. 68 ustawy z 2015 r. o administracji podatkowej dotyczy zainicjowanych procesów "wpadkowych" w toku postępowania egzekucyjnego rozpoczętych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy. Zatem ma on zastosowanie wyłącznie do spraw, w których toczy się w dalszym ciągu postępowanie "główne", które do dnia wejścia w życie nowelizacji nie zostało ukończone. Z tego powodu nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., gdy po umorzeniu postępowania egzekucyjnego brak było toczącego się postępowania wszczętego skargą lub innym wnioskiem strony skarżącej. Powyższe oznacza zatem, że w przypadku konieczności orzekania o kosztach egzekucyjnych po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego kiedy to postępowanie egzekucyjne było wszczęte, w obecnym stanie prawnym zastosowanie znajdują przepisy art. 64c § 6a pkt 2 i art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia było postanowienie organu II instancji utrzymujące w mocy, na skutek zażalenia wniesionego przez skarżącą, postanowienie organu egzekucyjnego I instancji w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie 21 tytułów wykonawczych, w tym oznaczonych numerami [...] i [...], wystawionych przez wierzyciela [...] na zobowiązaną Gminną Spółdzielnię "A" w S. w likwidacji.

Postanowieniem z 31 sierpnia 2018 r. organ egzekucyjny I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej na podstawie wyżej wymienionych 21 tytułów wykonawczych.

Następnie organ egzekucyjny wskazując na art. 64c § 4 i § 6a pkt 2 u.p.e.a. zawiadomieniem z 20 września 2018 r. poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych i wymienił tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzono postępowania, w których powstały koszty egzekucyjne. Były one tożsame z tytułami wskazanymi w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, za wyjątkiem tytułów nr [...], [...], których w zawiadomieniu nie wymieniono. W zawiadomieniu nie wskazano zatem także kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją administracyjną prowadzoną na podstawie tych dwóch tytułów wykonawczych.

Następnie organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 64c § 4, § 7u.p.e.a., postanowieniem z 31 października 2018 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w związku z egzekucją prowadzoną na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Postanowienie to nie obejmowało także, podobnie jak zawiadomienie, tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] oraz kosztów z nimi związanych.

Należy wyjaśnić, że organ egzekucyjny, zawiadamiając wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela, w trybie art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. działa z urzędu. Zatem wyłącznie prawidłowe zawiadomienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela otwiera drogę do wydania na wniosek wierzyciela postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. Termin miesiąca do zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, liczony od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, nie jest terminem instrukcyjnym, lecz terminem zawitym, co wynika z konieczności zapewnienia wierzycielowi w możliwie krótkim czasie jasnego statusu prawnego dotyczącego obciążenia lub braku obciążenia kosztami egzekucyjnymi. Brak zawiadomienia w terminie miesięcznym od doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne oznacza, że według organu egzekucyjnego brak jest podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Po upływie terminu miesięcznego organ egzekucyjny nie może już skutecznie zmienić swojego stanowiska.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny w zawiadomieniu o wysokości kosztów egzekucyjnych z dnia 20 września 2018 r. pominął dwa tytuły wykonawcze nr [...] oraz nr [...], na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego. Następnie wierzyciel we wniosku z 27 września 2018 r. o wydanie postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych także, nie wymienił tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] Pierwsze postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie kosztów egzekucyjnych z dnia 31 października 2018 r. także nie dotyczyło tych tytułów wykonawczych, zatem nie zawierało rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną na postawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] Dopiero Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z 19 grudnia 2018 r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, wskazał organowi I instancji, że rozstrzygnięcie w sprawie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela winno dotyczyć także kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] oraz [...] W stanie faktycznym sprawy było to wskazanie nieprawidłowe, ponieważ nie uwzględniało, że organ egzekucyjny I instancji nie zawiadomił wierzyciela o kosztach egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. w terminie zawitym wskazanym w tym przepisie. Kolejne wydane w sprawie postanowienia organów egzekucyjnych z 6 marca 2019 r., 18 kwietnia 2019 r., 24 maja 2019 r. oraz zaskarżone postanowienie z 4 lipca 2019 r. wydane w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi obejmowały już koszty związane z wszystkimi wymienionymi w postanowieniu organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego tytułami wykonawczymi, a więc także z tymi o numerach [...] oraz [...], które nie zostały wskazane w zawiadomieniu wierzyciela z dnia 20 września 2018 r. o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu wskazany brak zawiadomienia wierzyciela w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] w trybie art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. nie mógł zostać uzupełniony (naprawiony) przez późniejsze rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w przedmiocie tych kosztów w postanowieniu w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnego wydanym w trybie art. 64c § 7 u.pe.a. Należy bowiem podkreślić, że zawiadomienie w trybie art. 64c § 6a u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje z urzędu i jedynie, gdy koszty te obciążają wierzyciela, natomiast postanowienie wydaje na wniosek wierzyciela. Takiego wniosku wierzyciel nie złożył. Skoro zatem w niniejszej sprawie wierzyciel nie został zawiadomiony o wysokości kosztów powstałych w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] i nie złożył wniosku o wydanie postanowienia w tym zakresie na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., to koszty te nie mogą go obciążyć na podstawie wydanego później z urzędu postanowienia.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko i rozstrzygnąć wyłącznie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych, które zostały wskazane w zawiadomieniu z dnia 20 września 2018 r. Ponadto organ powinien uwzględnić przestawione wcześniej wskazania co do sposobu rozstrzygnięcia i uzasadnienia tego rozstrzygnięcia w zakresie opłat manipulacyjnych stanowiących część kosztów egzekucyjnych związanych z poszczególnymi tytułami wykonawczymi.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 k.p.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.