Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3932/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba(spr) Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi F.L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/L.Drewniak-Żaba /-/M.Hrycaj /-/R.Batorowicz


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 3932/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, powołując podstawę prawną z art. 20 ust. 3 w związku z art. 10 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) pozbawił uprawnień przysługujących wdowie F.L. pozostałej po kombatancie, przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. z dnia 10 października 1985 r.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia, że w okresie uznanym według dawniejszych przepisów za działalność kombatancką M.L. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim. Ponieważ jednak nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej, spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Ponieważ uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po kombatancie mają charakter pochodny, F.L. jest osobą o której mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, a więc nie przysługują jej uprawnienia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F.L. powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2000 r. OPS 15/99 i wniosła o nadanie jej uprawnień po zmarłym kombatancie.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia podał, że M.L. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej. W takim przypadku nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 ustawy, a więc zaistniały przesłanki stosowania powołanej podstawy prawnej.

F.L. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania jej utraconych uprawnień.

Poniosła, że jej mąż w trakcie służby w Wojsku Polskim brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i resztkami wojsk niemieckich.

Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach dotyczy wprost pozbawienia uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych, a nie wdów po nich.

Jednakże, co jest w sprawie najważniejsze podkreśla się, że uprawnienia wdów po kombatantach nie mają pierwotnego charakteru. Są to uprawnienia pochodne, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich je zachowałby gdyby żył (vide: uchwała SN z dnia 25 stycznia 1996 r. Sygn. III AZP 32/95).

M.L. legitymował się uprawnieniami kombatanckimi nabytymi na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

Istnienie takiego stanu, w którym sam kombatant uzyskał uprawnienia wyłącznie z racji "uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" daje podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie jako korzystającej z uprawnienia pochodnego.

Analiza ustawy o kombatantach przemawia za przyjęciem poglądu, że przy uprawnieniach pochodnych niezbędne jest ustalenie, iż zmarły kombatant zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. Jeżeli więc wdowa po kombatancie powołuje się na okoliczności, z którymi ustawa wiąże jej uprawnienia to konieczne jest ustalenie, czy owe okoliczności miały miejsce.

Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 albowiem organ administracji wydał decyzję bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ze znajdującej się w aktach administracyjnych deklaracji członkowskiej ZBoWiD z 1976 r., a nadto życiorysu M.L. jednoznacznie wynika, że jednostka wojskowa w której pełnił służbę w okresie od 04.10.1949 do 27 lutego 1952 brała udział w walkach na terenie Białej Podlaskiej, Tomaszowa Lubelskiego, Biłgoraju i Zawiercia co mogło świadczyć o jego udziale w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Udział męża w walkach z oddziałami UPA podnosiła także w skardze F.L.

W toku rozpoznawania niniejszej sprawy Sąd ujawnił z akt sprawy 4/II SA/Po 3970/01 zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego z którego wynika, iż 3 Brygada KBW (a więc jednostka, w której służył M.L.) w latach 1950 i 1951 brała udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią.

Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 upsa.

Sąd nie stosował art. 152 upsa wychodząc z założenia, że kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy kombatanckiej.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczne będzie uzyskanie informacji z Centralnego Archiwum Wojskowego, czy 3 Brygada KBW Lublin w okresie, w którym służbę odbywał M.L. brała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na ocenę czy M.L. zachowałby uprawnienia kombatanckie i w konsekwencji, czy uprawnienia przysługują skarżącej.

/-/L.Drewniak-Żaba /-/M.Hrycaj /-/R.Batorowicz

KB/