Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 385/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119, art. 151, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi B.S.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A.G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy A 11 lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), zwanej k.p.a., i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2020r., poz. 111), zwanej u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. w sprawie nienależnie pobranego przez B. S.-M. świadczenia rodzinnego - zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł miesięcznie za okres od 1 lipca 2020r. do 31 października 2020r. i zwrocie tego świadczenia w wysokości 863,36 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 2 maja 2019r. i zawierał m.in. pouczenie o kryteriach, jakie należy spełniać do otrzymywania wnioskowanego świadczenia i kiedy świadczenie nie przysługuje. Strona została zobowiązana do niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, w tym również w przypadku wyjazdu osoby uprawnionej lub członka rodziny tej osoby poza granice RP. Srona własnoręcznym podpisem potwierdziła, że zapoznała się z powyższym pouczeniem. Z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] marca 2019r. m.in. wynika, że strona legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia 31 marca 2020r., a orzeczony stopień niepełnosprawności datował się od dnia 22 lutego 2019r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2019r. przyznał stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 184,42 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2019r. do 31 października 2019r. oraz w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2019r. do 31 marca 2020r. Decyzja ta zawiera pouczenie zobowiązujące stronę między innymi do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, w tym uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2020r. zmienił własną decyzję z dnia [...] maja 2019r. w ten sposób, że przyznał stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzja ta zobowiązywała skarżącą m.in.:, iż w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności/orzeczenia o stopniu niepełnosprawności strona jest zobowiązana do niezwłocznego poinformowania o powyższym fakcie CŚS w Ł.; oraz do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w tym uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego.

Kolegium zwróciło uwagę, że w wydruku z dnia 28 października 2020r. z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności m.in. wynika, że strona na podstawie wniosku z dnia 10 marca 2020r. legitymuje się orzeczeniem z dnia [...] maja 2020r. o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na czas określony do dnia 31 maja 2021r., a orzeczenie to jest prawomocne od dnia 16 czerwca 2020r.

Stronie w okresie od 1 lipca 2020r. do 31 października 2020r. wypłacono zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 863,36 zł (4 miesiące x 215,84 zł = 863,36 zł). Organ I instancji na podstawie wniosku z dnia 10 grudnia 2020r. decyzją z dnia [...] grudnia 2020r. przyznał stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2020r. do 31 maja 2021r.

W dniu wydania zaskarżonej decyzji upłynął okres na jaki stronie przyznano świadczenie rodzinne i przyznane świadczenia zostały zrealizowane. Zdaniem zatem Kolegium, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r.

W ocenie Kolegium, w świetle art. 24 ust. 4 u.ś.r. w zw. z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.), zwanej ustawą covid, stronie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie decyzji zmieniającej okres pobierania świadczenia wydanej z urzędu do dnia 30 czerwca 2020r. Strona, pomimo iż była zobowiązana do powiadomienia organu I instancji o uzyskaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności tego nie uczyniła. Organ I instancji - nie wiedząc o wydanym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności i w konsekwencji wygaśnięciu z dniem [...] czerwca 2020r. z mocy prawa decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego - dalej wypłacał to świadczenie do 31 października 2020r.

Powołując art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r. - Kolegium stwierdziło, że w sprawie istnieją ustawowe przesłanki do wydania decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych i ich zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami, ponieważ stronie pomimo okoliczności powodujących utratę z mocy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego organ I instancji za dużo wypłacił świadczenia rodzinnego w kwocie 863,36 zł, tj. świadczenie wypłacone stronie za okres lipiec-październik 2020r. (4 miesiące x 215,84 zł/miesiąc = 863,36 zł).

Skargę na tę decyzję złożyła B.S.-M. wskazując, że pierwszą decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego otrzymała w połowie maja 2019r. bez informacji, jakie zmiany mają wpływ na prawo do tego zasiłku. Skarżąca podniosła, że od 31 marca 2020r. do 1 czerwca 2020r. czyli w okresie, gdy nie miała informacji o orzeczeniu z dnia 27 maja 2020r., otrzymała decyzję organu I instancji przyznającą od 1 kwietnia 2020r. (na dwa miesiące) świadczenie. Skarżąca stwierdziła zatem, że wobec tak przedstawiającej się sytuacji nie mogła przypuszczać, że organ nie ma wiedzy na temat wydanego orzeczenia o niepełnosprawności, a pobierane przez nią świadczenie jest nienależne. W ocenie skarżącej, nie mogła podejrzewać, że pobiera świadczenie nielegalnie, a informacja o jej niepełnosprawności nie dotarła do organu, skoro informacja ta znajduje się w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności. Skarżąca podniosła również, że jej jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek z MOPS w Ł.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Pismem z dnia 14 września 2021r. pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości; zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych; zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że nie zostały pokryte ani w całości, ani w części; oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pełnomocnik skarżącej podniosła, że w kwestii ustalenia, że w konkretnej sprawie występuje nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny/świadczenie pielęgnacyjne stan faktyczny sprawy i zgromadzone dokumenty muszą wyraźnie wskazywać, że są w niej spełnione przesłanki określone w art. 30 ust. 2 u.ś.r., (w szczególności pkt 1, pkt 2, pkt 4).

W ocenie pełnomocnik taka sytuacja miałaby miejsce bez wątpienia w sytuacji, gdyby skarżąca otrzymała orzeczenie nieuprawniające ją do wskazanych świadczeń lub otrzymywania świadczeń w dotychczasowej wysokości, co w niniejszym przypadku nie nastąpiło. Zdaniem pełnomocnik skarżącej, żądanie przez organ właściwy zwrotu świadczeń, jako niezależnie pobranych w sytuacji, kiedy osoba spełniała wszystkie warunki ustawowe do jego otrzymywania jest wadliwe.

Ponadto pełnomocnik podkreśliła, że organ ma stały dostęp do Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, a więc dostęp do wydanego wobec skarżącej orzeczenia.

Skarżąca jest – jak wywodziła pełnomocnik - osobą niepełnosprawną, która nie jest w stanie samodzielnie się poruszać i była w przekonaniu, że otrzymując zasiłek po wydaniu orzeczenia z dnia [...] maja 2020r. organ był już w posiadaniu nowego orzeczenie z Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności. Ponadto skarżąca chciała przekazać nowe orzeczenie do organu jednak jej opiekunka, która wysyła stale skarżącej korespondencję nie nadała w placówce pocztowej przedmiotowego dokumentu. O fakcie nieposiadania przez organ nowego orzeczenia skarżąca dowiedziała się dopiero w chwili, kiedy przestała otrzymywać zasiłek i skontaktowała się telefonicznie z Centrum Świadczeń Socjalnych, po powzięciu tej informacji natychmiastowo przekazała dokumenty organowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do naruszenia ani przepisów u.ś.r., zwłaszcza zaś art. 30 ust. 2 pkt 1, ani art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Przyjmując za punkt wyjścia oceny legalności poddanej kontroli sądowoadministracyjnej decyzji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego – zasiłku pielęgnacyjnego odpowiednie przepisy u.ś.r. – Sąd stwierdza, że stosownie do art. 30 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (ust.1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (ust. 8).

Na gruncie tej regulacji prawnej aktualnie judykatura przyjmuje, że treść art. 30 ust. 1 u.ś.r. "jest jednoznaczna a skutek w postaci obowiązku zwrotu pobranego nienależnie świadczenia jest wynikiem stwierdzenia określonych okoliczności. (...) do okoliczności tych nie należy świadomość beneficjenta świadczeń rodzinnych co do pobrania nienależnych świadczeń ani wina w doprowadzeniu do pobrania takiego świadczenia. Przesłanki winy czy świadomości nienależności pobieranego świadczenia nie zostały bowiem ujęte w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Oznacza to, że obowiązek zwrotu świadczenia rodzinnego powstaje w sytuacji, gdy świadczenie to zostało przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, chociażby strona takiego postępowania nie miała świadomości nienależności pobieranego świadczenia ani nie przyczyniła się do wydania decyzji przyznającej nienależne świadczenie" (tak np. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021r., I OSK 2851/20, LEX nr 3163181. Zob. tez wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021r., I OSK 348/21, Lex nr 3214304).

Zważywszy na tę regulację prawną - Sąd stwierdza, że w tej sprawie ziściły się przesłanki zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, a to z tego względu, iż orzeczenie z dnia [...] marca 2019r. o niepełnosprawności, stanowiące podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji z dnia [...] maja 2019r., utraciło swoją ważność, co było konsekwencją uzyskania przez skarżącą w dniu 27 maja 2020r. nowego orzeczenia o niepełnosprawności, o czym skarżąca – wbrew ustawowemu obowiązkowi – nie poinformowało organu po otrzymaniu tego orzeczenia. W tych okolicznościach Sąd zauważa, że świadczenie rodzinne - świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest wyłącznie na wniosek uprawnionego, a warunkiem sine qua non przyznania tego świadczenia jest legitymowanie się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności z odpowiednim wskazaniem, samo świadczenie zaś jest przyznawane na okres ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stosownie bowiem do art. 16 ust. 2 i ust. 3 "zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat; "zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia". W myśl art. 23 ust. 1 u.ś.r. "ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny". Jednakże okres ważności orzeczeń o niepełnosprawności z mocy prawa został przedłużony na warunkach określonych w art. 15h ust. 1 ustawy o covid. Stosownie do tego przepisu "1. Z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność: (...) 2) upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". A zatem ważność orzeczeń o niepełnosprawności, w okresie pandemii, zostaje przedłużona z mocy prawa na okres pandemii oraz na okres 60 dni po dniu odwołania pandemii, o ile w tym czasie nie zostanie wydane nowe orzeczenie o niepełnosprawności. Wydanie nowego orzeczenia skutkuje bowiem tym, iż poprzednie orzeczenie, którego termin ważności upłynął w okresie pandemii, lecz został z mocy prawa przedłużony, na podstawie art. 15h ustawy o covid, powoduje utratę "przedłużonej" ważności pierwotnego orzeczenia. Przedłużenie z mocy prawa ważności pierwotnego orzeczenia obligowało organ pomocowy z urzędu do zmiany decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w zakresie okresu jego przyznania. Nie uchyliło jednakże w żaden sposób obowiązku uprawnionego do poinformowania organu pomocowego o uzyskaniu nowego orzeczenia, gdyż ta okoliczność wpływa na treść uprawnienia uprawnionego, tj. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na określony okres na podstawie konkretnego orzeczenia o niepełnosprawności i stosownie do jego treści, w tym zawartymi w nim wskazaniami i na okres ważności tego orzeczenia. Wobec tego nie ma oparcia prawnego pogląd pełnomocnika, że wobec tożsamości treści obu orzeczeń nie ma podstaw do zastosowania w sprawie art. 30 u.ś.r., gdyż nowe orzeczenie nie stanowi – jak stwierdza pełnomocnik – "zmiany mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymanych świadczeń w rozumieniu art. 25 u.ś.r.", a spór powstał jedynie na gruncie formalnego stosowania prawa. Wręcz przeciwnie dane (konkretne) orzeczenie o niepełnosprawności stanowi istotny element kształtujący dany (konkretny) stosunek administracyjnoprawny i podstawę jego nawiązania, tj. obejmujący określone uprawnienie i okres przyznania tego uprawnienia. W okolicznościach tej sprawy nie budzi najmniejszej wątpliwości Sądu, że zaistniała sytuacja określona w art. 15h ustawy o covid i to w pełnym zakresie, a więc również określona w hipotezie ostatniej części tego przepisu. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że dla skarżącej zostało wydane orzeczenie w dniu [...] marca 2029r. o niepełnosprawności z okresem ważności do dnia 31 marca 2020r. W oparciu o to orzeczenie decyzją z dnia [...] maja 2019r. organ pomocowy przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres ważności tego orzeczenia. Następnie decyzję tą zmienił z urzędu stosownie do art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o covid w ten sposób, że decyzją z dnia [...] maja 2020r. przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres do upływu 60 dni od dnia odwołania pandemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Po wydaniu tej decyzji skarżącą uzyskała jednakże orzeczenie z dnia [...] maja 2020r. o niepełnosprawności na okres do dnia 31 maja 2021r., prawomocne od dnia 16 czerwca 2021r. Wobec uzyskania przez skarżącą, na jej wniosek, nowego orzeczenia o niepełnosprawności, zaktualizowała się jej powinność niezwłocznego zawiadomienia organu pomocowego o uzyskaniu tego orzeczenia. Powinności tej jednakże skarżąca nie dochowała, a świadczenie pobierane po dacie otrzymania nowego orzeczenia stało się nienależne. Nie sposób przy tym dać wiary, zresztą niespójnym, twierdzeniom skarżącej o obowiązku informacyjnym wobec organu pomocowego w związku z otrzymaniem nowego orzeczenia. W tym zakresie Sąd stwierdza, że w decyzji z dnia [...] maja 2020r., tj. decyzji zmieniającej decyzję z dnia [...] maja 2019r. w zakresie okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sentencji wprost wskazano, że świadczenie jest przyznawane "na okres do upływu 60 dnia od odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności", a w uzasadnieniu przytoczono treść art. 15h ust. 1 ustawy o covid, ponowiono zapis sentencji tej decyzji oraz wytłuszczono zdanie "w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w celu kontynuacji wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego, należy wystąpić z wnioskiem o ustalenie prawa do ww świadczenia". Jednocześnie w pouczeniu tej decyzji zawarto m.in. sformułowanie "w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności/orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jest Pani zobowiązana do niezwłocznego poinformowania o powyższym fakcie Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł.". Również w pouczeniu decyzji z dnia [...] maja 2019r. zawarto m.in. sformułowanie, że "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w tym uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego strona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., ul. A 45, [...] Ł.". Powyższe okoliczności sama skarżąca przyznała w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] stycznia 2021r. W tych okolicznościach nie jest prawdziwe twierdzenie skargi, że skarżąca nie miała informacji o tym, jakie zmiany mają wpływ na prawo do świadczenia. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 14 września 2021r. stwierdziła, że "skarżąca chciała przekazać nowe orzeczenie do organu jednak jej opiekunka, która wysyła stale skarżącej korespondencję nie nadała w placówce pocztowej przedmiotowego dokumentu [orzeczenia o niepełnosprawności – dopisek WSA]". Koresponduje z tym stwierdzenie odwołania skarżącej, w którym stwierdza, że po otrzymaniu decyzji SKO w dniu [...] czerwca 2020r. "skojarzyłam, że orzeczenie przedłużające zaliczenie mnie do stopnia niepełnosprawności nie zostało dołączone do dokumentów przesłanych C. Św S". Wobec tego nie ma – w ocenie Sądu – podstaw do zarzucenia organom obu instancji naruszenia ciążących na nich obowiązkach informacyjnych wobec skarżącej, a w konsekwencji i zakwestionowania zasadności zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego. Bez znaczenia w sprawie jest również podnoszony przez skarżącą i jej pełnomocnika fakt, iż nowe orzeczenie o niepełnosprawności zostało ujawnione w Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, do którego organ pomocowy ma dostęp. Skoro bowiem świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane na wniosek uprawnionego, to uprawniony ma obowiązek informowania organu o wszelkich zmianach istotnych dla przyznania tego świadczenia i działania w swojej sprawie z należytą starannością. Organ pomocowy, poza przypadkiem określonym w art. 15h ust. 1 wskazanej ustawy, nie działa z urzędu. Co równie ważne, w okresie pandemii gospodarka, w tym i sektor publiczny, dotknięty jest skutkami pandemii, w tym spowodowanej trudnościami organizacyjno - kadrowymi, także w wyniku zachorowań pracowników i powodowanej tym absencji czy kwarantannami pracowników. To – co oczywiste – przekłada się również na wydolność działania administracji publicznej. Nie sposób więc oczekiwać od organów państwa by w tych warunkach, nie mając takiego obowiązku, będą podejmować z urzędu szerokie działania w interesie stron postępowania, gdy same strony nie wykazują należytej staranności w prowadzeniu własnych sprawy i dbałości o własne interesy. Zwrócić też należy uwagę na to, iż system monitorowania orzeczeń o niepełnosprawności został utworzony w celu usprawnienia i podniesienia jakości orzekania o niepełnosprawności oraz realizacji zadań przez zespoły orzekające o niepełnosprawności, a dane gromadzone w systemie udostępnia się, jeżeli stanowią one kryterium przyznania świadczenia albo ustawowe kryterium wydania dokumentu, organowi właściwemu, o którym mowa w art. 3 pkt 11 u.ś.r., i wojewodzie - w celu weryfikacji danych dotyczących osób ubiegających się o świadczenia rodzinne, osób pobierających świadczenia rodzinne oraz członków ich rodzin (art. 6d ust. 1 i art. 6d ust. 4a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, t.j.: Dz.U. z 2021r. poz. 573). A zatem system ten nie służy organom pomocowym do ustalania prawa uprawnionych do świadczeń rodzinnych, lecz jedynie do weryfikowania danych dotyczących tych osób.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. z zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j.: Dz. U. 2019r. poz. 18).

dc