Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1748/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski, po rozpoznaniu w dniu 11maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 3204/13 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3204/13, oddalił skargę M. J. (dalej jako skarżący) na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W wyroku tym Sąd powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

Pismem z 2 grudnia 1990 r. A. J. i M. J. wnieśli o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości stanowiącej 16 ha ziemi wraz z zabudowaniami w miejscowości K.

Decyzją z [...] listopada 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił M. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości we wsi K. woj. [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że organ I instancji winien wyjaśnić, czy rodzina A. J. wzięła udział w repatriacji.

Decyzją z [...] września 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości we wsi K. woj. [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż A. J. urodził się poza obecnymi granicami państwa polskiego, ożenił się oraz pracował w charakterze ajenta podatkowego w [...] Wiejskiej Radzie [...] Rejonowego Wydziału Finansowego od lipca 1940 r. do 1941 r. Jednocześnie podniósł, że materiał ten nie potwierdza by był on właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Organ wskazał, że wzywał stronę, stosownie do treści art. 50 § 1 K.p.a., do przedłożenia brakującego materiału dowodowego, pouczając o skutkach nieusunięcia braków, jednakże pomimo upływu terminu materiał ten nie został uzupełniony. Jednocześnie sam organ podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy, w tym ustalił, że A. J. urodził się [...] lipca 1916 r. we wsi K., gm. G., do 1939 r. pracował jako robotnik i do 1939 r. zamieszkiwał we wsi K., woj. [...], w czasie okupacji w Niemczech, a po przybyciu na terytorium państwa polskiego w L. Jednocześnie wszystkie pozyskane przez organ dokumenty wskazują na brak danych dotyczących posiadania majątku przez A. J.. Nadto organ podniósł, że z ponownej analizy dokumentu pozyskanego z Konsulatu Generalnego RP w [...] wynika, że A. J. s. W., ur. w 1935 r. (wskazany w tym dokumencie) nie jest tą samą osobą co A. J. s. W. ur. w 1916 r., a tym samym osoby wskazane w ww. dokumencie jako rodzeństwo nie są rodzeństwem wnioskodawcy. Powyższe ustalenie spowodowało, że organ nie podjął czynności wyjaśniających, dotyczących ustalenia czy osoby te wzięły udział w repatriacji. Wojewoda wskazał również, że wystąpił do następcy prawnego A. J. o wskazanie czy pełnoletni członkowie rodziny wnioskodawcy wzięli udział w repatriacji, jednakże pismo to pozostało bez odpowiedzi. Powołując się na składane w toku postępowania pisma skarżącego organ stwierdził, że poprzednik prawny A. J. nie opuścił byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zaś siostra skarżącego nie uczestniczyła w repatriacji. W konkluzji organ uznał, że skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W wyniku odwołania M. J. od decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Minister podniósł, że przebieg postępowania i dokonywane w jego trakcie ustalenia okoliczności stanu faktycznego, a także stan prawny, który oznacza konieczność udowodnienia każdej z przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazuje, że nie odnaleziono dowodów potwierdzających okoliczność pozostawienia nieruchomości przez A. J. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Spełnienie większości przesłanek potwierdzających to prawo nie oznacza, że można domniemywać jednej z nich, w tym przesłanki pozostawienia nieruchomości. Organ podkreślił, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) nie przewiduje potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia jakiegokolwiek prawa do rzeczy innego niż prawo własności nieruchomości. Minister podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych spełnieniem wymogu "pozostawienia nieruchomości" jest sytuacja, gdy prawo własności nieruchomości trwa do chwili opuszczenia byłych terenów RP przez właściciela. Z akt sprawy, w tym złożonych oświadczeń przez skarżącego wynika, że w miejscowości K. pozostała rodzina A. J., w tym jego ojciec, a tym samym, że osoby które mogły być właścicielami nieruchomości należącej do rodziny J. nie opuściły dawnego terytorium państwa polskiego. Tym samym Minister stwierdził, że całokształt materiału w sprawie potwierdził konieczność wydania decyzji odmownej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na brak spełnienia przesłanki pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza granicami RP.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2013 r. wniósł M. J., kwestionując ustalenia organów w zakresie zawodu wykonywanego przez A. J. Wskazał, że organ nie wyczerpał wszystkich możliwości uzyskania dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez odmowę zwrócenia się do Archiwów Państwowych i Archiwum Akt Nowych czy Konsulatu Generalnego RP w [...]. Podniósł, że wiele jego wniosków dowodowych odrzucono i nie uwzględniono.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo i wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, prawidłowo również i zgodnie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 K.p.a. swoje stanowisko wyrażone w sentencji decyzji uzasadnił. Materiał dowodowy, jakim dysponowały organy obu instancji wydając decyzje, dał podstawę do uznania, że brak jest dowodów na zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, tj. pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tezy formułowane przez skarżącego w tym zakresie nie dały się obronić, a wręcz na gruncie zebranego materiału dowodowego organy administracji słusznie, zdaniem Sądu, doszły do przekonania o braku podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty. Powołując treść przepisów art. 5 ust. 1 i art. 6 ustawy z 28 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Sąd wskazał, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd zgodził się z organami, że w niniejszej sprawie dowód, o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy, nie został przez skarżącego przedstawiony, jak również dowód taki nie wynika z dokumentów pozyskanych przez Wojewodę [...]. Sąd zwrócił uwagę, że zarówno sam wniosek, jak również później składane oświadczenia przez skarżącego wskazują nieruchomość "M. w Miejscowości K. woj. [...]" (k. 81, 123, 128). Z materiału dowodowego w sprawie wynika jednoznacznie, że żaden z urzędów do jakich występował Wojewoda [...] nie potwierdził pozostawienia przez A. J. (k. 73, 126, 139, 144, 162, 181, 183, 189, 208, 253, 256 akt administracyjnych) nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Jednocześnie w aktach sprawy znajdują się tłumaczenia z nadesłanych wyciągów z Księgi gospodarczej sporządzonej na druku urzędowym, z których wynika, że w przedmiotowej miejscowości po 1946 r. zamieszkiwała nadal rodzina J. (k. 254), w tym A. J., jednakże urodzony w 1935 r., nie zaś jak poprzednik prawny skarżącego w 1916 r. Jednocześnie z decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z [...] czerwca 1961 r. o ustaleniu treści aktu sporządzonego za granicą (k. 13 akt administracyjnych) wynika, że ojciec A. J. był rolnikiem, co może wskazywać na posiadanie nieruchomości, jednakże nie przez A. J., a jego ojca. Ponadto skarżący w pismach z: 24 kwietnia 2012 r. (k. 250 akt administracyjnych), 7 stycznia 2013 r. (k. 320), 12 lutego 2013 r. (k. 321) i 14 marca 2013 r. (k. 322) wskazywał, że A. J. (ojciec skarżącego) jeździł po wojnie na podstawie wiz z wizytami do swojego ojca na teren byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł M. J.. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak należytego wskazania podstawy prawnej oraz brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także brak należytego przedstawienia sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ograniczył się do wskazania art. 5 oraz 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jako wskazujących tryb potwierdzenia prawa do rekompensaty oraz wymieniających niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o potwierdzenie przedmiotowego prawa, nie przedstawił jednak ich wyczerpującej analizy w świetle ustalonego stanu faktycznego;

b) art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuchylenie w całości decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2013 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r., pomimo że wbrew ciążących na organach obowiązków wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego oraz zbadania okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, zaniechano ustalenia jaki charakter miało władztwo rodziny J., a w szczególności A. J., nad nieruchomością gruntową położoną w miejscowości K., podczas gdy z dokumentu znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż rodzina J. posiadała nieruchomości gruntowe w przedmiotowej miejscowości;

2) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie:

a) art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to wyłącznie na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej podczas gdy ustawodawca nie wyłączył w tego rodzaju sprawach stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a. nakładającego na organ administracyjny obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego udzielonego skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości z uwagi na brak podstaw uzasadniających jej uwzględnienie, jak również z uwagi na zgodność zaskarżonego orzeczenia z przepisami obowiązującego prawa i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto musi zawierać także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się wskazanie wszystkich przepisów, które – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – miał złamać sąd I instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym miało polegać naruszenie przez sąd I instancji wszystkich kwestionowanych przepisów.

Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. Nie rozpoznaje on zatem sprawy na nowo, w takim zakresie, jak czyni to sąd I instancji. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej. Sąd II instancji może więc uwzględnić tylko te przepisy, których złamanie wyraźnie w skardze kasacyjnej zarzucono. Nie może on domniemywać intencji skarżącego kasacyjnie i samodzielnie zmieniać czy uzupełniać postawionych przez niego zarzutów kasacyjnych.

Jeżeli zatem – tak jak w niniejszej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania sądowego, skuteczność omawianego środka zaskarżenia zależy od tego, w jaki sposób sformułowane oraz uzasadnione zostały postawione w skardze kasacyjnej zarzuty.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), albo na zarzucie złamania przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch odrębnych postaciach, to jest błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Pierwsze polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub tylko jakiegoś określenia (zwrotu) występującego w jego treści, natomiast druga sprowadza się w istocie do wadliwego wyboru normy prawnej czyli mylnej jej subsumcji.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA: z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, z 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, z 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13).

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA: z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09, z 13 października 2010 r., II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09, z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie mogło być przyznane prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Polemika z ustaleniami Sądu I instancji i oceną stanu faktycznego dokonaną przez Sąd nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Wskazać nadto należy, na co zwracano już uwagę w trakcie postępowania administracyjnego, że przyznanie prawa do rekompensaty zabużańskiej może nastąpić jedynie w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek, przewidzianych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Zatem w sytuacji gdy nie został dowiedziony fakt pozostawienia przez A. J. mienia nieruchomego poza obecnymi granicami państwa polskiego, brak analizy pozostały pozostałych przesłanek wynikających z przepisu art. 2 ww. ustawy pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie tzw. rekompensaty zabużańskiej, w tym faktu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego, za pomocą szczególnych środków dowodowych. W art. 6 ust. 1 ustawy zawarto wymóg, by do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty zostały dołączone dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Po myśli zaś ust. 4 tegoż artykułu, takimi dowodami mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

W przypadku zaś braku takich dokumentów, dowodami w sprawie mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej i nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. Nr 1774 i 1777 oraz z 2016 r. poz. 65,1250,1271 i 1579) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ustawy).

Zawarcie w art. 6 ust. 4 ww. ustawy sformułowania "w szczególności" oznacza, że ww. katalog środków dowodowych ma charakter otwarty. Choć zatem ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. zawiera szczególną procedurę w zakresie rozpoznawania wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty zabużańskiej - zwłaszcza w odniesieniu do postępowania dowodowego – to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - w przypadku braku dowodów, wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 omawianej ustawy, organ prowadzący postępowanie winien podejmować wszelkie czynności, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, to jest – stosownie do art. 7 i 75 § 1 k.p.a. – przeprowadzić inne dowody. Przepisy ustawy z 2005 r. nie wykluczają bowiem w postępowaniu, dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty zabużańskiej, przeprowadzenia innych dowodów, aniżeli wymienione w przepisach art. 6 ust. 4 i 5 ustawy, a jedynie te dowody mają pierwszeństwo przed innymi (por. wyrok NSA z 24 maja 2013 r., I OSK 796/12). Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Z art. 80 K.p.a. wynika, iż ustalone w sprawie okoliczności faktyczne powinny być oparte na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie i to nie tylko z osobna, ale w powiązaniu ze sobą w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów pozwalającej na odmowę dowodowi wiarygodności. Z zasady tej wynika konieczność wyjaśnienia wszystkich rozbieżności występujących w sprawie.

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie w pełni wywiązały się z obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec nieprzedstawienia przez skarżącego dowodów potwierdzających pozostawienie nieruchomości poza granicami obecnego państwa polskiego, Wojewoda Łódzki przejął inicjatywę dowodową i występował do szeregu instytucji w celu stwierdzenia tej okoliczności. Wobec nieuzyskania jej potwierdzenia nie można uznać za celowe dalszego prowadzenie postępowania dowodowego. Organy dokonały oceny wszystkich zgromadzonych dowodów, a ocena ta jako logiczna i kompleksowa zasługuje na aprobatę. W sprawie, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej, istotne nie były informacje dotyczące władztwa rodziny J. nad nieruchomościami położonymi w miejscowości K. Aby możliwe było potwierdzenie prawa do rekompensaty należało bowiem wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, że mienie stanowiące jego własność pozostawił A. J., poprzednik prawny skarżącego, a nie że rodzina J., składająca się z wielu członków, nieruchomości na tym terenie posiadała. Dowodów pozwalających na przyjęcie wypełnienia zasadniczej przesłanki pozwalającej na potwierdzenie ww. prawa zgromadzić się nie udało. W toku prowadzonego postępowania dowodowego skarżący występował wprawdzie z wnioskami dowodowymi, które jednak nie mogły być uwzględnione, gdyż nie odnosiły się do okoliczności istotnych w sprawie. Jedyny dokument odnoszący się do rodziny J., który uzyskał organ w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, to fragment "księgi gospodarczej". Dowód ten został przez organ przeanalizowany, w tym w łączności z innymi dowodami i informacjami zgromadzonymi w sprawie i oceniony, a oceny tej w istocie skarżący kasacyjnie skutecznie nie podważył. Skarżący nie kwestionuje, że część jego rodziny, w tym ojciec jego ojca, pozostała na terenach, które nie weszły w skład państwa polskiego. Uprawnione było zatem wnioskowanie organów, że powyższy dokument, w którym A. J. ur. w 1916 r. nie figuruje, odnosi się wprawdzie do rodziny J., lecz nie potwierdza w jakimkolwiek zakresie, że A. J. pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji dalsze prowadzenie postępowania dowodowego, mającego na celu wyjaśnienie i uzupełnienie brakujących treści "księgi gospodarczej', skoro nie odnosi się ona do A. J. i obejmuje lata 1946-1948, w których A. J. przebywał już na terenie Polski, nie może być uznane za celowe.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię. Zasady postępowania dowodowego wynikające z ww. ustawy w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego zostały przedstawione w ramach omawiania zarzutów procesowych. Sąd I instancji przyjmując, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie dokonał błędnej interpretacji powyższych przepisów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2017 r., I OSK 1890/16 z treści art. 6 ustawy zabużańskiej wynika wprost, bez potrzeby dokonywania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, że do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Obowiązek wykazania tych okoliczności ustawodawca nałożył na osoby ubiegające się o rekompensatę, skoro dokumenty na okoliczność pozostawienia nieruchomości, ich rodzaju i powierzchnię należy dołączyć do wniosku o przyznanie rekompensaty. Postępowanie o przyznanie rekompensaty jest prowadzone na wniosek, a nie z urzędu, a wynik tego postępowania uzależniony jest w dużej mierze od wypełnienia wymogów ustawy przez osoby ubiegające się o przyznanie rekompensaty.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że katalog dowodów wymienionych w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy ma charakter zamknięty , a także aby innymi nie wskazanymi przez ustawodawcę dowodami nie można wykazywać faktu pozostawienia mienia. Sąd szczegółowo odniósł się do dowodów zgromadzonych przez organ, dokonał ich oceny, dochodząc w jej wyniku do wniosku, że nie potwierdzają one pozostawienia przez A. J. mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie możliwości uzyskania dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek nabycia prawa zostały wyczerpane, a to w związku z uzyskanymi informacjami ze strony organów administracji białoruskiej o braku dokumentów dotyczących własności A. J.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o przepis art. 207 § 2 P.p.s.a.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a