Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 280/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 127 ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 16 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 16 marca 2016 r., nr [..]. Zaskarżoną decyzją umorzono postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty Powiatowego z dnia 29 maja 2015 r., nr [..], udzielającej A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje niebezpieczne dla środowiska wodnego, z Zakładu Produkcyjnego, do kanalizacji sanitarnej Gminy.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Starosta decyzją z dnia 29 maja 2015 r., [..], o udzielił A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego z Zakładu Produkcyjnego do kanalizacji należącej do Gminy, w ilości Qd.śr = 1 100 m3/dobę, Qmax.h. =60 m3/h, Qmaxr = 352 000 m3/rok. W decyzji tej ustalono szczegółowe warunki wprowadzania ścieków.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli: J. Ł., M. P., B. oraz J. i D. J.

J. Ł. w odwołaniu zarzucił, że wbrew zapisom art. 127 ustawy Prawo wodne został pozbawiony statusu strony postępowania w przedmiotowej sprawie., który przysługuje mu jako posiadaczowi aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych na cele rybackie. Wszystkie instalacje A. usytuowane są przy rzece powyżej hodowli J. Ł., dlatego pozostaje on w zasięgu negatywnego oddziaływania (wycieki ścieków przemysłowych). Zarzucił, iż kolektor przy obecnych rozmiarach nie jest w stanie odebrać wnioskowanej ilości ścieków.

M. P. zarzucił naruszenie art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy Prawo wodne, gdyż jako uprawniony do rybactwa jest stroną postępowania. Posiada bowiem stawy znajdujące się w odległości 2700 m od planowanego przyłącza, na których potrzeby pobiera wodę z cieków wodnych, do których mogą być odprowadzane zanieczyszczone ścieki. Według niego zaskarżone pozwolenie ma bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną i realizowanie przez niego posiadanego pozwolenia wodnoprawnego w zakresie rybołówstwa. Nie zgodził się z twierdzeniem, że dla uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo wodne, wymagana jest zgoda jedynie właściciela działki obejmującej punkt włączenia urządzeń kanalizacyjnych spółki A. do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością Gminy. Wskazał, że jego stawy były wielokrotnie zanieczyszczane ściekami wypływającymi z C. Jego zdaniem podczyszczalnia ścieków będąca na terenie Zakładu nie jest w stanie podczyścić wnioskowanej ilości ścieków, a umowa z Gminą nie określa, jakie ilości ścieków przemysłowych i o jakim składzie chemicznym będą wprowadzane do kanalizacji Gminy. Nie zbadano zaś zdolności odbioru ścieków w ilości 60 m3/godz. przez przedmiotowy kolektor. Według niego organ błędnie zinterpretował termin "wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych" zawarty w art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo wodne ogranicza się do jednej czynności przyłączenia instalacji wprowadzającej ścieki do instalacji do pierwszego urządzenia przyjmującego te ścieki. Zwrócił również uwagę na brak ustalenia właściciela kolektora, co powoduje, że Gmina nie będzie brała odpowiedzialności za stan kolektora. Uznał, że spór dotyczący prawa własności kolektora, do którego mają być wprowadzane ścieki, winien skutkować zawieszeniem postępowania. Skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w L. o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności kolektora ściekowego od miejscowości M. do miejscowości R. (długość 4851 m), ale sprawa dotyczy również pozostałej części kolektora ściekowego, co do której nie ustalone zostało prawa własności.

B. wskazało, że posiada interes prawny, gdyż jest właścicielem kolektora ściekowego relacji [..], za pośrednictwem którego A. odprowadza ścieki objęte zaskarżonym pozwoleniem wodnoprawnym (umowa nabycia przedsiębiorstwa C. z dnia 30.04.2002r.). Wobec tego skarżący jest stroną zgodnie z art. 127 ust. 7 pkt 3 ustawy Prawo wodne, jako właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których odprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Według skarżącego należy ustalić prawa własności do pozostałej części kolektora ściekowego (ani wnioskodawca, ani Gmina nie roszczą sobie praw własności do odcinka kolektora na linii [..] o długości ok. 4000 m).

J. i D. J. zarzucili, że nie ustalono kręgu stron postępowania i nie ustalono właściciela urządzeń kanalizacyjnych. Tym samym wydając decyzję naruszono prawa osób trzecich, bowiem pozwolenie na wprowadzanie substancji niebezpiecznych do kanalizacji przebiegającej przez działkę skarżących uniemożliwia im prowadzenie działalności gospodarczej i budowę hali produkcyjnej.

Rozpoznając odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z dnia 16 marca 2016 r. umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte złożonymi odwołaniami J. Ł., M. P., B.. oraz D. i J. J.

Organ odwoławczy zweryfikował interes prawny odwołujących się w świetle art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469) niezbędny do udziału w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Według organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie stronami postępowania powinni być: wnioskodawca oraz właściciel urządzenia kanalizacyjnego, do którego wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Z akt sprawy wynika, że miejscem wprowadzania wnioskowanych ścieków przemysłowych jest studzienka nr 1 zlokalizowana na działce nr [..] (własność Gminy). B. w piśmie z dnia 22 grudnia 2015 r. podniosła, że podstawą nabycia przez nią rurociągu ściekowego relacji [..] była umowa o nabyciu przedsiębiorstwa C. z dnia 30 kwietnia 2002 r. Spółka twierdzi, że z mocy art. 49 Kodeksu cywilnego, rurociąg od momentu jego wybudowania oraz przyłączenia do nabytego przedsiębiorstwa, stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności i w tych okolicznościach nie jest istotne kto jest właścicielem nieruchomości, przez które przebiega rurociąg. Zgodnie z art. 49 § 1 K.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Z aktu notarialnego rep. A nr [..] stanowiącego umowę sprzedaży przedsiębiorstwa C. firmie B. wynika, że C. była właścicielem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 K.c. stanowiącego zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, a obejmującego wszystko co wchodzi w skład. W dokumencie tym wymieniono, co m.in. wchodzi w skład przedsiębiorstwa, tj. zgodnie z załącznikiem nr 1 - kolektor ściekowy. Brak jest jednak opisu, z którego wynikałoby, o jaki odcinek kolektora chodzi i czy na pewno jest to całość kolektora relacji [..] (nie wskazano nawet roku budowy), a zatem, czy dotyczy to w ogóle kolektora przechodzącego przez działkę nr [..] (w 2002 r. była to część większej działki o nr [..]; obecnie własność Gminy, co wynika z księgi wieczystej [..]). Ze wskazanego aktu notarialnego wynika, że B. sprzedała prawo użytkowania wieczystego m.in. działki nr [..] wraz z prawem własności stanowiących odrębną nieruchomość wzniesionych na tym gruncie budynków i urządzeń, wśród których nie wymieniono kolektora ściekowego. Działka nr [..] w dniu 08.02.2005r. stanowiąc jeszcze własność B., uległa podziałowi na działki nr [..]-[..]. Następnie w oparciu o umowę z dnia 25.10.2005r. (akt notarialny rep. A nr [..]) spółka B. przeniosła na rzecz spółki D. m.in. prawo użytkowania wieczystego działek nr [..]-[..]. Działka nr [..] wraz z działkami nr [..] i [..] w dniu 12.06.2006r. uległy dalszemu podziałowi na działki nr [..]-[..]. Następnie w dniu 08.11.2011r. działka nr [..], będąc już własnością Gminy, uległa podziałowi na działki nr [..] i [..]. Co do tego, że przez działkę nr [..] przebiega kolektor ściekowy, do którego będą włączone ścieki przemysłowe od spółki A. nie ma wątpliwości, na co wskazują zebrane dowody. Spółka B. podniosła, że w oparciu o umowę z dnia 25.10.2005r. (akt notarialny rep. A nr [..]) nie zbyła na rzecz D. kolektora ściekowego położonego poza nieruchomościami stanowiącymi przedmiot sprzedaży. Jednak organ drugiej instancji zauważa, że przedmiotem sprzedaży na podstawie umowy z dnia 25 października 2005 r. była m.in. działka nr [..], a jej kilkukrotne podziały doprowadziły do powstania dzisiejszej działki nr [..], przez którą przebiega sporny kolektor ściekowy. W związku z tym, nie można mówić w tym przypadku o tym, że kolektor ściekowy przebiegał przez inne działki aniżeli te, które nabyła spółka D. Na podstawie zebranych dowodów organ drugiej instancji nie mógł przyjąć twierdzeń B. dotyczących ich prawa własności do odcinka kolektora ściekowego przechodzącego przez działkę nr [..]. Z analizy księgi wieczystej nr [..] prowadzonej dla działki nr [...], będącej własnością Gminy nie wynika również, aby było ustanowione dla tej działki prawo służebności przesyłu dotyczące tego rurociągu, w związku z tym należy uznać, że Gmina jako właściciel działki nr [..] przez którą przebiega kolektor ściekowy ma pełne prawo (jak właściciel) wypowiadać się w kwestii zgody na odprowadzanie do tej części kanalizacji ścieków przemysłowych z Zakładu Produkcyjnego. Prawo własności spółki B. do odcinka kolektora ściekowego przechodzącego przez działkę nr [..] nie jest oczywiste i nie wynika z nadesłanych dokumentów. Gmina w toku postępowania odwoławczego dołączyła dodatkowo kopie dokumentów z przekazania sieci wodnokanalizacyjnej znajdującej się w M. przy ulicach D., M., F., S., O., S., S., P., L. oraz K. Kolektor ściekowy przechodzący przez działkę nr [..] jest włączony do gminnej sieci kanalizacyjnej, a Gmina wykonuje swoje ustawowe zadania przy pomocy tego kolektora.

Wobec tego organ odwoławczy uznał, że obecnie ta część kolektora ściekowego, która przebiega przez działkę nr [..], jest częścią gminnej sieci kanalizacyjnej. B. nie wykazała z kolei powiązania funkcjonalnego odcinka kolektora ściekowego przechodzącego przez działkę nr [..] z przedsiębiorstwem, które ona prowadzi i składnikami majątku, które jeszcze posiada po C. Spółka ta nie przedstawiła żadnego powodu, z jakiego odcinek rzeczonego kolektora byłby niezbędny tej spółce. Spółka ta nie wykazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przesyłania i dystrybucji mediów. Z tego powodu organ odmówił Spółce interesu prawnego legitymizującego jej udział w przedmiotowym postępowaniu.

Organ wyjaśnił, że wnioskodawca ma zamiar odprowadzać ścieki przemysłowe do kanalizacji, która przechodzi przez działkę nr [..], będącą własnością Gminy, którą są odprowadzane ścieki komunalne z okolicznych terenów. Kanalizacja gminna włączona jest na dalszym odcinku do części kanalizacji, której Gmina nie jest już właścicielem, jednakże nie ma to znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż ścieki przemysłowe włączone do kanalizacji gminnej po połączeniu ze ściekami komunalnymi odprowadzanymi tą kanalizacją stają się ściekami komunalnymi, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 16 ustawy Prawo wodne.

Kolektor w dalszej części, której właścicielem nie jest Gmina, nie prowadzi już ścieków przemysłowych, a ścieki komunalne. Ustawodawca nie przewidział, aby odprowadzanie ścieków komunalnych do kanalizacji będącej własnością innych podmiotów wymagało udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo wodne wskazuje jedynie na wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, a nie ścieków komunalnych.

W związku z tym za strony postępowania organ odwoławczy uznał wyłącznie A. jako wnioskodawcę oraz Gminę jako właściciela urządzenia kanalizacyjnego, do którego wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Mimo że Gmina jest właścicielem tylko tej części kanalizacji, do której włącza się Zakład Produkcyjny A. i odprowadza ścieki przemysłowe, to wystarczy aby tylko Gminie przyznać status strony postępowania (poza wnioskodawcą).

Według organu spór o własność do części kolektora ściekowego (niedotyczący części będącej własnością Gminy, do której włączone zostaną ścieki przemysłowe) nie dotyczy przedmiotowego postępowania i nie ma znaczenia dla jego rozstrzygnięcia. W związku z tym, nie ma również przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia sporu o własność części kolektora ściekowego przed sądem powszechnym.

Analiza zebranej w sprawie dokumentacji pozwoliła stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie J. Ł. (ze względu na posiadane przez niego pozwolenie wodnoprawne na pobór wód na cele rybackie czuje się stroną jako uprawniony do rybactwa, współwłaściciel działek nr [..]-[..]), M. P. (właściciel działek nr [..] i [..] w miejscowości M., 72 w miejscowości C., przez które przebiega część kolektora ściekowego), B. (czuje się właścicielem części kolektora ściekowego przechodzącego przez działkę nr [..]) oraz J. J. i J. D. (współwłaściciele działek nr [..] obr. M.), nie posiadają legitymacji do złożenia odwołań, gdyż nie posiadają statusu stron przedmiotowego postępowania.

W skardze M. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. :

1. naruszenie art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469) poprzez uznanie, że skarżący nie ma statusu strony postępowania, mimo że w rozumieniu tego przepisu stroną postępowania jest uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, a przedmiotowe pozwolenie będzie miało wpływ na działalność skarżącego, gdyż pozwolenie wodnoprawne narusza wymagania ochrony środowiska i nie spełnia warunków wskazanych w art. 128 ust. 1 i art. 132 ust. 1-6 ustawy Prawo wodne,

2. naruszenie art. 131 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez utrzymanie w mocy pozwolenia wodnoprawnego mimo braku zgody właściciela urządzeń kanalizacyjnych na wprowadzanie do nich ścieków przemysłowych szczególnie szkodliwych dla środowiska oraz poprzez błędną wykładnię pojęcia "wprowadzanie",

3. naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 16 ustawy Prawo wodne poprzez uznanie, że definicja ścieków komunalnych obejmuje również zmieszanie ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi zawierającymi substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska, mimo że ustawodawca odrębnie traktuje ścieki przemysłowe nie zawierające substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska i takie, które te substancje zawierają,

4. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, tj. m.in. nie dokonanie ustaleń, czy kolektor ściekowy jest w stanie przyjąć taką ilość ścieków, jak ta wskazana w pozwoleniu wodnoprawnym, a co miałoby wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania,

5. naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądań skarżącego, mimo że dotyczyły one okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. wniosku o ustalenie możliwości hydraulicznych kolektora, a co miałoby wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania,

6. naruszenie art. 97 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, mimo że w niniejszej sprawie występuje zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez sąd powszechny (ustalenie, kto jest właścicielem kolektora ściekowego), a więc mimo konieczności zawieszenia postępowania.

Skarżący M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Z obszernego uzasadnienia zarzutów skargi wynika w pierwszej kolejności stanowisko co do przymiotu skarżącego jako strony przedmiotowego postępowania wywodzone z tego, że stawy rybne których jest właścicielem znajdują się ok. 2700 m od planowanego przyłącza. Skarżący pobiera dla tych stawów wodę z cieków wodnych, do których mogą wpływać ścieki wprowadzone do kolektora ściekowego z kanalizacji Gminy, zatem stawy skarżącego będą narażone na zanieczyszczenie, które może blokować, a nawet uniemożliwiać dalsze prowadzenie działalności. Ze względu na wymogi, jakie musi spełniać skarżący odnośnie stanu wody w jego stawach ma on prawo wpływania na to, co wprowadzane jest do cieków wodnych znajdujących się w bliskiej odległości od jego stawów. Twierdzi, że wody się mieszają, a skład chemiczny nieznacznie się tylko zmienia, bo niektórych związków chemicznych nie da się z wody wyeliminować bez zastosowania odpowiednich metod podczyszczania. Przy takim stanie faktycznym i prawnym skarżący posiada interes prawny, który jest niezbędny do uznania go za stronę postępowania, gdyż treść pozwolenia wodnoprawnego ma bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną oraz na realizowanie przez niego posiadanego pozwolenia wodnoprawnego w zakresie rybołówstwa.

Ponadto skarżący w postępowaniu administracyjnym wielokrotnie podnosił, że trwa spór o to, kto jest właścicielem kolektora ściekowego, do którego będą odprowadzane ścieki. Jego zdaniem ścieki, które będą płynąć kolektorem ściekowym na odcinku [..] będą bardzo niebezpieczne dla środowiska i każde zanieczyszczenie tymi ściekami na drodze ich transportu będzie szkodliwe dla właścicieli działek, przez które przebiega kolektor. W szczególności będą one stanowić zagrożenie dla właścicieli stawów hodowlanych, które znajdują się w zasięgu oddziaływania cieków wodnych na tym terenie (rzeka O. i C.), do których mogą przedostawać się zanieczyszczenia z wód podziemnych. W związku z powyższym właściciele tych stawów niewątpliwie mają interes prawny w tym, aby kwestionować decyzję wydaną w niniejszej sprawie. Właściciele stawów hodowlanych również posiadają pozwolenia wodnoprawne i wymaga się od nich, aby spełniali określone wymogi co do jakości wody w tych stawach, a więc muszą mieć realny wpływ na to, co dostaje się do cieków wodnych i wód podziemnych w najbliższej okolicy.

Według skarżącego dla udzielenia pozwolenia wodnoprawnego potrzeba jest nie tylko zgoda właściciela działki obejmującej punkt włączenia urządzeń kanalizacyjnych wnioskodawcy do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących własność Gminy, ale również właściciela innych urządzeń kanalizacyjnych, do których będą wprowadzane ścieki. Przy tym nie zgodził się ze stanowiskiem, według którego ścieki przemysłowe zmieszane ze ściekami bytowymi tracą swój przemysłowy charakter. Wprowadzanie ścieków szczególnie szkodliwych dla środowiska do jakichkolwiek urządzeń kanalizacyjnych wymaga wydania pozwolenia wodnoprawnego bez względu na to, z jakimi ściekami i substancjami zostaną one zmieszane.

W ocenie skarżącego organ błędnie interpretuje pojęcie "wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych", twierdząc, że termin ten ogranicza się do jednej czynności przyłączenia instalacji wprowadzającego ścieki do instalacji do pierwszego urządzenia przyjmującego te ścieki. Przy takiej interpretacji art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo wodne byłby zbędny, gdyż w ten sposób mielibyśmy do czynienia tylko i wyłącznie z robotami budowlanymi regulowanymi przez przepisy prawa budowlanego, a nie z całym procesem wprowadzania ścieków do ciągłej instalacji składającej się z szeregu urządzeń kanalizacyjnych. Ten proces powinien być pod pełną kontrolą pozwolenia wodnoprawnego i zgodny z wymogami ochrony środowiska.

Według skarżącego w niniejszej sprawie kwestia ustalenia, kto jest właścicielem kolektora ściekowego jest zagadnieniem wstępnym, a jego rozstrzygnięcie powinno nastąpić w wyniku orzeczenia sądu powszechnego. W związku z powyższym starosta powinien wystąpić do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie tego zagadnienia albo zobowiązać do tego wnioskodawcę.

W odpowiedzi na wszystkie trzy skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a poprzedzające ją postępowanie administracyjne nie ujawniło uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej umarzająca postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniami skarżącego – M. P., J. Ł., B. oraz D. i J. J. od decyzji Starosty udzielającej A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje niebezpieczne dla środowiska wodnego z Zakładu Produkcyjnego w M. do kanalizacji sanitarnej Gminy na określonych w tej decyzji warunkach.

Sąd poddał kontroli legalności zaskarżoną decyzję rozstrzygając jednak odrębnie co do każdego ze skarżących, albowiem pomimo wspólnego substratu zaskarżenia w postaci decyzji o umorzeniu postępowania, przesłanki materialnoprawne takiego rozstrzygnięcia będącego wynikiem analizy interesu prawnego skarżących podmiotów w postępowaniu o udzielenie A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje niebezpieczne do kanalizacji sanitarnej, są inne dla każdego z nich.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następstwie rozpoznania odwołania M. P. od decyzji udzielającej A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szkodliwe dla środowiska do kanalizacji sanitarnej Gminy. Organ odwoławczy analizując legitymację procesową skarżącego w przedmiotowym postępowaniu uznał, że nie przysługuje mu interes prawny wynikający z norm prawa materialnego – Prawa wodnego uzasadniający jego udział w sprawie jako strony. Sąd analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie podzielił stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie, uznając je za słuszne.

Analizę uprawnień materialnoprawnych skarżącego do występowania w sprawie w charakterze strony prawidłowo przeprowadzono w świetle przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469), zwanej dalej Prawem wodnym, w brzmieniu obowiązującym dla procedowania sprawy przedmiotowego wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska, na podstawie art. 5 noweli z dnia 16 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 2295). Zgodnie z przepisem art. 122 ust. 1 pkt 10 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45a ust. 1. W toku instancji przepis art. 122 uległ zmianie poprzez to, że brzmieniu dotychczasowego pkt 10 nadano numer 11, bez jakiejkolwiek zmiany jego treści, niemniej procedowanie z uwzględnieniem tej samej treści lecz zawartej w pkt 10 było prawidłowe.

O uzyskanie takiego pozwolenia ubiegała się A. i uzyskała je decyzją starosty z dnia 29 maja 2015 r. Pozwolenie wodnoprawne obejmowało wprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, pochodzących z produkcji drożdży prowadzonej przez Zakład Produkcyjny Spółki zlokalizowany w M., do kanalizacji sanitarnej Gminy. Z akt sprawy wynika, że miejscem wprowadzania ścieków z Zakładu A. miała być studzienka nr 1 zlokalizowana na działce nr [..] stanowiącej własność Gminy, ujawnionej w księdze wieczystej nr KW [..].

Przepis art. 127 ust. 7 Prawa wodnego określa zamknięty krąg stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, stanowiąc, że stroną takiego postępowania jest:

1) wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego;

2) właściciel wody w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

3) właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których będą wprowadzane ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;

4) właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

5) właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

6) uprawniony do korzystania oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Przepis ten ma charakter proceduralny i jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a., który ustala enumeratywnie wszystkie strony postępowania o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne, w tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 548/10 (dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ katalog stron ma charakter zamknięty, inne podmioty nie mają w tym postępowaniu charakteru strony, nawet jeżeli wykażą interes prawny w tym postępowaniu.

Zdaniem sądu organ odwoławczy prawidłowo analizując okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym charakter wprowadzanych ścieków przemysłowych oraz własność nieruchomości, na której znajduje się kolektor ściekowy nr 1, do którego, zgodnie z pozwoleniem miało następować wprowadzanie ścieków uznał zasadnie, że przymiot strony w postępowaniu mającym za przedmiot udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przysługuje wyłącznie wnioskodawcy –A., zgodnie z art. 127 ust. 7 pkt 1 Prawa wodnego oraz Gminie jako właścicielowi urządzenia kanalizacyjnego, do którego będą wprowadzane ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, zgodnie z treścią art. 127 ust. 7 pkt 3 Prawa wodnego. Według stanu na dzień orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie, wynikającego z wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [..], na której zlokalizowana jest studzienka kanalizacyjna nr 1, działka ta stanowi własność Gminy. Status ten dzieli również studzienka kanalizacyjna nr 1 (kolektor ściekowy), włączony do gminnej sieci kanalizacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 48 Kodeksu cywilnego, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. W tej sytuacji takie urządzenia kanalizacyjne jak kolektor ściekowy przebiegający przez działkę stanowi jej część składową, chyba że zastosowanie znajdzie wyjątek określony w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego odnoszący się do części składowych przedsiębiorstwa przesyłowego, który w niniejszej sprawie nie miał miejsca.

Sieć kanalizacji sanitarnej stanowi powiązany wzajemnie system rur, koryt, kolektorów służący do odprowadzania ścieków sanitarnych, przebiegający przez nieruchomości stanowiące własność różnych podmiotów: bądź właścicieli nieruchomości, których częściami składowymi są urządzenia kanalizacyjne bądź przedsiębiorstw przesyłowych, w skład których mogą wchodzi takie urządzenia.

W rozpoznawanej sprawie przewidywanym w pozwoleniu wodnoprawnym miejscem wprowadzania ścieków przemysłowych jest kolektor ściekowy nr 1 położony na nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] będącej własnością Gminy. Kanalizacja ściekowa na dalszym odcinku przebiega również przez nieruchomości należące do innych podmiotów niż Gmina, co jednak nie ma wpływu na zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Z definicji sformułowanej w art. 9 pkt 17 Prawa wodnego wynika, że pod pojęciem ścieków przemysłowych rozumie się ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Natomiast z przepisu art. 9 pkt 16 Prawa wodnego wynika, że ściekami komunalnymi są ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych.

W świetle przedstawionych legalnych definicji w niniejszej sprawie mamy do czynienia z dwoma rodzajami ścieków. Na etapie wprowadzania ścieków do kolektora ściekowego położonego na działce gminnej są to ścieki przemysłowe pochodzące z produkcji zakładu A. Natomiast po wprowadzeniu tych ścieków przemysłowych do systemu kanalizacji sanitarnej Gminy ścieki te po przemieszaniu ze ściekami bytowymi oraz wodami opadowymi lub roztopowymi tworzą ścieki komunalne. Okoliczność, że na dalszych etapach kanalizacja sanitarna przebiega przez nieruchomości innych podmiotów niż gmina, nie ma wpływu na ocenę charakteru ścieków wprowadzonych i przemieszanych z pozostałymi. Kolektor w swojej dalszej części, której właścicielem nie jest Gmina, nie prowadzi już ścieków przemysłowych, a tylko ścieki komunalne. Prawidłowość wykładni pojęcia ścieków przemysłowych i ścieków komunalnych potwierdza regulacja art. 122 ust. 1 pkt 10 (w aktualnym stanie prawnym pkt 11) Prawa wodnego, który jedynie na wprowadzanie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Świadczy to według sądu o zamierzonym działaniu ustawodawcy, który przewidział takie ograniczenie wyłącznie dla wprowadzania ścieków przemysłowych. Uzależniono możliwość wprowadzania ścieków przemysłowych od ustalenia warunków tego korzystania z wód. Przed uzyskaniem pozwolenia na wprowadzanie właściwy organ zobowiązany jest do określenia szczegółowych zasad wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych, w tym parametrów zanieczyszczeń oraz ilości wprowadzanych substancji, w celu określenia warunków optymalnych z punktu widzenia ochrony środowiska wodnego i zachowania prawidłowej gospodarki wodnej. Na tym etapie postępowania organ bada również wydajność urządzenia kanalizacyjnego w kontekście potrzeb wnioskującego o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

Przepisy Prawa wodnego nie reglamentują natomiast wprowadzania do kanalizacji ścieków komunalnych nie wymagając na ich wprowadzenie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 122 ust. 1 pkt 10 Prawa wodnego nakłada jedynie obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, a nie ścieków komunalnych. Skoro ustawodawca ograniczenia wprowadził wyłącznie w odniesieniu do wprowadzania ścieków przemysłowych, poza zakresem reglamentacji pozostawiając ścieki komunalne, to również z dyspozycji art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego skarżący jako uprawniony do rybołówstwa nie może wywodzić swojego interesu do uczestnictwa w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Nieruchomość skarżącego w ogóle nie znajduje się w sąsiedztwie przyłącza – studzienki kanalizacyjnej nr 1, bo jak sam przyznaje w skardze a wcześniej w odwołaniu - w odległości 2700 m, natomiast nawet sąsiedztwo z przebiegającym na dalszym etapie, za studzienką kanalizacyjną nr 1, kolektorem ściekowym nie daje skarżącemu przymiotu strony na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego. Ścieki wprowadzane przez wnioskodawcę nie będą już bowiem oddziaływały na nieruchomości skarżącego w sposób zamierzony w pozwoleniu wodnoprawnym i charakterystyczny dla ścieków przemysłowych, gdyż z chwilą wprowadzenia do kolektora (studzienką nr 1) i przemieszania z pozostałymi ściekami bytowymi stracą charakter przemysłowy stając się ściekami komunalnymi, które nie mogą oddziaływać w sposób określony w art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego, a tym samym kształtować obszaru oddziaływania, o którym mówi skarżący.

Tym samym argumenty skarżącego, który wywodzi swoje uprawnienie do bycia stroną w niniejszym postępowaniu z faktu korzystania z wód pobliskiej rzeki dla celów rybołówstwa i obawy o poziom jej zanieczyszczenia w związku z uzyskaniem przez A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków, nie mogły zostać uwzględnione. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących własność innych podmiotów. Powyższe ustalenia wypełniały hipotezę art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. uprawniając organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do M. P. z przyczyn podmiotowych. Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego za prawidłowe.

Sąd nie zgodził się również z argumentacją skargi dotyczącą wystąpienia zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 97 pkt 4 k.p.a. Kwestia własności kolektora ściekowego na dalszych odcinkach, nienależącego do gminy, jest obojętna prawnie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zagadnienie prawne, o którym mowa w tym przepisie, musi mieć bezpośredni wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu głównym, co w tej sprawie nie zachodzi. Skarżący wywodzi swoje uprawnienie do części kolektora ściekowego przebiegającego przez jego działki (nr [..]-[..]) z umowy sprzedaży zawartej z D., niemniej niezależnie od tego, czy jest to sporne, czy nie - nie ma jednak wpływu na przymiot strony niniejszego postępowania administracyjnego. Właścicielem urządzenia kanalizacyjnego, do którego wprowadzone mają być ścieki zawierające substancje niebezpieczne jest według prawidłowych ustaleń Gmina. Tego skarżący nie kwestionuje. Rozważania sądu o skutkach wprowadzenia ścieków zawierających substancje szkodliwe (co wymaga pozwolenia wodnoprawnego) do gminnej kanalizacji zostały już przedstawione, natomiast argumentacja skarżącego sprowadza się do z góry założonego wadliwego działania kolektora ściekowego na dalszych odcinkach, czego skutkiem ma być pobór dla celów prowadzonej przez niego hodowli ryb wody zanieczyszczonej. Takie twierdzenie nie kreuje przymiotu strony w tej sprawie na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków, ponieważ skarżący jako uprawniony do rybactwa nie pozostaje w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, skoro nie pobiera wody z kolektora ściekowego. Nietrafne jest zdaniem sądu wywodzenie uprawnień strony wyłącznie opartego na potencjalnie niewłaściwym funkcjonowaniu kolektora ściekowego w znacznej odległości poza siecią kanalizacji gminnej.

Sąd nie podziela również zarzutów skargi dotyczących nierozpoznania przez organ odwoławczy zarzutów odwołania kwestionujących prawidłowość decyzji starosty z dnia 29 maja 2015 r. Dyrektor RZGW był zwolniony od merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie decyzji zaskarżonej odwołaniem, w tym rozpatrywania składanych wniosków, skoro ustalił brak u skarżącego przymiotu strony postępowania administracyjnego zakończonego wskazaną decyzją organu pierwszej instancji.

Kwestionowane rozstrzygnięcie nie narusza prawa, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę jako niezasadną.