Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 925/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52, art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. K., S. K. i T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] lipca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. [...] (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") działając na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej jako "ustawa Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "K.p.a.") nakazał inwestorom: T. K., J.K. i S.K. (dalej także jako "skarżący") rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego

o zewnętrznych wymiarach ok. [...] m x [...] m (powierzchnia zabudowy ok. [...] m2), składającej się z pomieszczeń dobudowanych w latach 1974 - 2010, usytuowanej na działce o nr ew. [...] przy ul. A. [...] w J., gm. S., wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w związku z wnioskiem M.Ł. z dnia [...] kwietnia 1999 r. o interwencję w sprawie budowy budynku mieszkalnego na działce o nr ew. [...] przy ul. A. [...] w J., gm. S., pracownicy PINB przeprowadzili w dniu [...] lutego 2000 r. czynności kontrolne podczas których stwierdzono samowolne wybudowanie budynku mieszkalnego. W dniu [...] lipca 2002 r. M. Ł. złożyła wniosek o rozbiórkę dobudowy drewnianej do budynku mieszkalnego. W toku postępowania wydano szereg rozstrzygnięć odnośnie poszczególnych pomieszczeń, jednakże ostatecznie zostały one wyeliminowane z obrotu prawnego. Podczas czynności wyjaśniających ustalono, że na działce o nr ew. [...] przy ul. A. [...] w J., gm. S. istniał budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany według oświadczeń stron w latach 50 – tych XXw. Budynek obecnie należy do M. Ł.. Począwszy od lat 70 – tych XXw do tego budynku dobudowywano kolejne części (pomieszczenia), stanowiące

odrębną całość. W toku postępowania, w tym podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] września 2008 r. oraz oględzin obiektu przeprowadzonych

w dniach [...] lutego 2011 r. i [...] czerwca 2011 r. ustalono, że przedmiotowy budynek realizowany był etapowo, bez pozwoleń na budowę. Pierwsza część rozbudowy obiektu została zrealizowana przez J. i M. K. w latach 70 – tych XXw, następnie S.K. w latach 90 – tych XXw dokonał kolejnej rozbudowy. W 2002 r. T. K. rozbudował część budynku o drewnianą część mieszkalną o wymiarach [...] m x [...] m, a następnie w 2010 r. wykonał drewnianą werandę. Podczas oględzin inspektorzy PINB stwierdzili, że poszczególne części były sukcesywnie dobudowywane do pierwotnie istniejącego budynku mieszkalnego na odrębnych fundamentach, częściowo bez dylatacji. Wszystkie części stanowiące rozbudowę należące do skarżących są funkcjonalnie, jak również konstrukcyjnie ze sobą połączone.

Zdaniem organu I instancji brak jest możliwości dokonania oceny pierwotnie dobudowanej części obiektu w oparciu o ustawę z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.) ponieważ na skutek rozbudowy wykonanej w latach 90 - tych XX wieku oraz dobudowy drewnianej zrealizowanej

w 2002 r. i werandy w 2010 r., części zrealizowane przez skarżących zostały połączone konstrukcyjnie i stanowią jedną całość techniczno - użytkową. Za datę zakończenia budowy budynku należy więc uznać rok 2010.

Odwołanie od tego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyli J., S. i T. K..

W uzasadnieniu odwołania skarżący podnieśli, że ww. decyzja jest bezprzedmiotowa ze względu na wydanie właścicielce M. Ł. nieruchomości położonej w J. przy ul. A. [...] gm. S.. Skarżący bowiem wraz z całą rodziną i wszystkimi rzeczami opróżnili budynek mieszkalny położony na przedmiotowej nieruchomości, wymeldowali się z ww. adresu, a Wójt Gminy S. wydał decyzję odnośnie uchylenia wobec nich podatku od nieruchomości. Nieruchomość wydana M. Ł. jest w jej wyłącznym posiadaniu, dlatego też decyzja dotycząca rozbiórki dotyczy wyłącznie ww. osoby jako właściciela nieruchomości.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej jako "MWINB" lub "organ odwoławczy") decyzją nr [...] z [...] października 2012 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy podzielając w całości ustalenia organu I instancji. Następnie stwierdził, że w jego ocenie rozstrzygnięcie PINB jest prawidłowe. W myśl bowiem art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Art. 29 - 31 wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych bez pozwolenia na budowę lub w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Organ wskazał, że omawianej sprawie miała miejsce dobudowa licznych pomieszczeń do budynku mieszkalnego. Na przedmiotowe roboty budowlane inwestorzy nie uzyskali wymaganego przepisami pozwolenia na budowę i zrealizowali dobudowę w warunkach samowoli budowlanej. Stosownie do dyspozycji art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, art. 48 (dot. samowolnej budowy obiektu) niniejszej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc art. 37 ustawy

z dnia 24 października 1974 r. Jednakże w ocenie organu odwoławczego w przypadku, gdy samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to w takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania.

Mając na uwadze powyższe [...]WINB zauważył, że stan faktyczny sprawy wypełnia przesłankę zastosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane, którego dyspozycja odnosi się do samowolnej budowy (w tym rozbudowy) obiektu budowlanego lub jego części. Z uwagi na przewidzianą przepisami ww. ustawy (art. 48 ust. 2 i 3) możliwość legalizacji samowoli budowlanej, PINB dokonał analizy możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Z dokonanej przez organ I instancji oceny wynika, że właścicielem nieruchomości, na której usytuowany jest sporny obiekt jest M.Ł., natomiast inwestorzy wykonanej rozbudowy J.K., S.K. i T. K. nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest jednym z elementów niezbędnych do zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu. W związku z powyższym w niniejszej sprawie inwestorzy nie mają możliwości spełnienia wymagań przedstawienia kompletnej dokumentacji określonej w art. 48 ust. 3 ww. ustawy niezbędnej do zalegalizowania przedmiotowej rozbudowy. Nadto, w trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] marca 2012 r. właścicielka nieruchomości oświadczyła, iż nie zgadza się na legalizację przedmiotowego budynku.

Następnie organ odwoławczy zauważył, że inwestorzy wykonali roboty budowlane przy realizacji przedmiotowego obiektu w warunkach samowoli budowlanej, tym samym winni się liczyć z ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami swojego bezprawnego działania. Stanowiący podstawę niniejszego rozstrzygnięcia przepis ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, nie mieści się w ramach uznania administracyjnego ani nie odwołuje się do zasad słuszności czy celowości.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu [...]WINB zauważył, że sam fakt wymeldowania z adresu ul. A. [...] J., gm. S. nie może przesądzać o braku odpowiedzialności za wykonane w ramach samowoli budowlanej prace. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym dominuje zaś pogląd, iż w pierwszej kolejności do inwestora, jako sprawcy samowoli budowlanej, winien być kierowany nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. O tym, kto może być adresatem decyzji opartej o przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane decyduje przepis prawa materialnego, jakim jest art. 52 tej ustawy. Zgodnie z art. 52 ww. ustawy jako podmioty zobowiązane do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego ustawodawca wymienia alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się wręcz, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej. W doktrynie i orzecznictwie sądowo - administracyjnym wskazuje się także, że rozwiązanie takie będzie dopuszczalne w szczególności w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej

i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Ponadto podkreślenia wymaga, że w omawianym przypadku właścicielka nieruchomości nr ew. [...] przy ul. A. [...] w J., gm. S. jest zainteresowana rozbiórką obiektu, co przesądza oświadczenie M. Ł. złożone do protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] marca 2012 r.

Biorąc pod uwagę powyższe [...]WINB uznał, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w niniejszej sprawie, zatem należało utrzymać w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J.K., S.K. i T. K. reprezentowani przez pełnomocnika - radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - przez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia, skutkującego brakiem ustalenia prawidłowej podstawy faktycznej dla zastosowania właściwej normy prawa materialnego;

- art. 107 § 3 K.p.a. - przez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

II. naruszenie prawa materialnego, tj. w szczególności następujących przepisów ustawy

Prawo budowlane:

- art. 3 pkt 11 - przez niezastosowanie i nakazanie rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego osobom nie mającym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych);

- art. 48 ust. 1 w zw. z art. 52 - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zobowiązanie do dokonania rozbiórki nie obciąża aktualnej właścicielki nieruchomości, na której wybudowano obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę, podczas gdy obowiązek ten może być skierowany jedynie do osoby mającej tytuł prawny do nieruchomości, która tą nieruchomością włada;

- art. 103 ust. 2 - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na zakwalifikowaniu budowy zrealizowanej w latach 1972 - 1974 r. przez M.K. jako rozpoczynającą ciąg działań budowlanych, podczas gdy dobudowa przypisywana S.K. była realizowana ok. [...] lat później, zaś przypisywana T. K. ok. [...] lat później.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2013 r. uczestniczka postępowania M. Ł. odniosła się do zarzutów skargi i wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że zarzuty co do ustaleń faktycznych w zakresie lat rozbudowy nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z samej bowiem wykładni celowościowej art. 48 w związku

z art. 52 ustawy Prawo budowlane, wynika, że nie można obciążać, za czym przemawiają także względy słusznościowe, właściciela obowiązkiem rozbiórki, podczas gdy inwestor (inwestorzy samoistni w złej wierze - czyli skarżący), którzy przez kilkadziesiąt lat użytkowali bezprawnie nieruchomość, nie ponieśli by w takiej sytuacji

z powodu swych bezprawnych działań kosztów ani sankcji rozbiórki, mimo że bez tytułu prawnego i opłat czynszowych zajmowali cudzy grunt. Uczestniczka postępowania oświadczyła, że w każdym momencie, po uzgodnieniu z nią jako właścicielką terminu, skarżący mogą podjąć stosowne kroki w celu rozbiórki. Podniosła, że skarżący nie mieli tytułu do władania nieruchomością, jak również zezwolenia na budowę, a tym samym dopuścili się samowoli budowlanej. Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazała, że pierwszeństwo do rozbiórki powinno być skierowane również do inwestora, który nie jest właścicielem działki, na której realizowano określoną inwestycję. Wskazała, że nie ma znaczenia w jakim zakresie każdy z inwestorów uczestniczył w budowaniu samowoli, kwestia wzajemnych rozliczeń i stosunków pomiędzy inwestorami, jest bowiem poza zakresem zainteresowania organu budowlanego.

Uczestniczka podniosła nadto, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy było konieczne ustalenie kto dokonał samowoli. Ponieważ dokonali tego skarżący, na co właściciel nie miał żadnego wpływu będąc pozbawionym bezprawnie posiadania, obciążenie inwestorów obowiązkiem rozbiórki jest jak najbardziej uzasadnione i zgodne także z zasadami słuszności. Nie może bowiem być promowana sytuacja, gdy osoba bezprawnie zajmująca grunt, buduje z naruszeniem prawa naniesienia, a właściciel który przez ponad [...] lat walczy o usunięcie intruza, ma być obciążany skutkami działań, na których zaistnienie nie miał żadnego wpływu poza działaniami prawnymi. Jest to uzasadnione tym bardziej w sytuacji gdy skarżący przez prawie [...] lat zajmowali i korzystali z terenu, zaspokajając swoje potrzeby mieszkaniowe, uzyskując tym samym kosztem właściciela korzyść majątkową.

Na rozprawie w dniu [...] marca 2013 r. pełnomocnik skarżących złożył pismo procesowe, w którym złożył wniosek o przeprowadzenie uzupełniających dowodów

z załączonych dokumentów na okoliczność ustalenia, że inwestycje były realizowane

w innych terminach, aniżeli wynika to z ustaleń organów, oraz, że inne osoby były inwestorami, aniżeli wynika to z zaskarżonych decyzji. Podniósł, że nie jest jeszcze wyjaśniona kwestia tytułu do nieruchomości. Nie zgodził się również z wielkością rozbudowy, gdyż tych wielkości nie ustalono. Budynek, który winien być rozebrany ma jedynie powierzchnię [...] m kwadratowych. Oświadczył, że skarżący S. K. nie dokonywał dobudowy, dokonywał tego jego ojciec – M. K.. Przedmiotowej dobudowy nie dokonywała również J.K. - żona M. K.. Pełnomocnik zakwestionował powierzchnię domu ustaloną przez organ na [...] m kwadratowych. Przyznał jednak, że nie było pozwolenia na budowę, a J. K. była od 1962 r. w związku małżeńskim

i pozostawała we wspólnocie majątkowej ze swoim mężem M.K.. Zdaniem pełnomocnika skarżących nie ma jednak podstaw do obciążenia ich solidarną odpowiedzialnością za rozbiórkę budynku.

Z kolei pełnomocnik uczestniczki podniósł, że niniejszej sprawie nie ma znaczenia kwestia rozliczeń cywilnych między stronami - inwestorzy za rozbiórkę budynku postawionego bez pozwolenia odpowiadają in solidum. Zauważył, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie kwestionowali powierzchni budynku. Wyjaśnił, że budynek uczestniczki postępowania jest oddzielny i ma [...] m kwadratowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalić wniosek pełnomocnika skarżących o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów załączonych do wniosku bowiem nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Zgodnie z ww. przepisem tylko zaś

w takiej sytuacji Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów.

W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności należało ocenić, czy organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny, co będzie miało wpływ na ustalenie jakie przepisy prawa budowlanego (z 1974 r., czy z 1994 r.) będą miały zastosowanie w sprawie.

Organy ustaliły, że pierwsza część rozbudowy obiektu została zrealizowana przez J. i M. K. w latach 70 - tych XX wieku, następnie S. K. w latach 90 - tych XX wieku dokonał kolejnej rozbudowy. W 2002 r. T.K. rozbudował część budynku o drewnianą część mieszkalną o wymiarach [...] m x [...] m, a następnie w 2010 r. wykonał drewnianą werandę. W ocenie Sądu, ustalenia te znajdują odzwierciedlenie w zebranym przez organy materiale dowodowym. Niewątpliwie więc dwa etapy samowolnej rozbudowy nastąpiły po 1 stycznia 1995 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Zgodzić należy się z poglądem organów obu instancji, że kolejna samowola

w tym samym obiekcie powoduje ciąg zdarzeń samowolnych i w żadnym razie nie likwiduje poprzedniej samowoli. Samowola budowlana powstaje wraz z rozpoczęciem budowy, trwa przez cały czas jej prowadzenia oraz po jej zakończeniu, aż do momentu jej likwidacji lub legalizacji. Tak więc słusznie uznały organy, że jeżeli nawet obiekt budowlany zrealizowany bez stosownego pozwolenia przed 1 stycznia 1995 r. został następnie po tej dacie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) dalej w warunkach samowoli, to wówczas nie można wobec niego zastosować art. 103 ust. 2 ustawy

z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a w takiej sytuacji winien mieć zastosowanie art. 48 tejże ustawy. W kwestii tej wypowiedział się jednoznacznie Naczelny Sąd Administracyjny w motywach przywołanego przez organ wyroku z dnia 18 maja 2007 r. w sprawie sygn. akt II OSK 782/06 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy podzielić również stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że zdarzeniem prawnym jest samowola budowlana jako całość, nie zaś działania ją inicjujące, czy poszczególne jej elementy (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 110/08 - dostępny j.w.). Skoro zaś bezsporny jest fakt samowoli budowlanej, a samowola miała miejsce na przestrzeni wielu lat, to słusznie organy zastosowały

w niniejszej sprawie przepisy ustawy obowiązującej w dacie orzekania.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonego obowiązku, to należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa

w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Przepis ten wskazuje więc wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami m.in. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia

w rozpoznawanej sprawie. W orzecznictwie, jak i w doktrynie, podkreśla się, że

w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. akt: SA/Rz 597/00; z dnia 11 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 2059/98, niepubl., z dnia 3 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 25/97, niepubl.,

z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt: II OSK 1234/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1046/07; Z. Niewiadomski Prawo budowlane. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2007. str. 555).

Nie ulega również wątpliwości, że pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 Prawa budowlanego oznacza sprawcę samowoli budowlanej, tym bardziej, iż rozbiórka obiektu budowlanego jest w istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem. Pogląd, że

w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany wyrażony już został w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. powoływany już wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Rz 597/00, LexPolonica nr 354876). Tak więc zasadą jest, że to inwestor, który wybudował samowolnie obiekt budowlany jest zobowiązany do jego rozbiórki i to on powinien ponieść wszelkie koszty związane z wykonaniem rozbiórki.

W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że sprawcami samowoli są wszyscy skarżący, a nie tylko - jak usiłuje to sugerować ich pełnomocnik - nieżyjący już M.K. i jego syn T.K.. Z akt sprawy wynika bowiem, że to wszyscy skarżący, a nie tylko niektórzy z nich, czy też zupełnie inny podmiot, dokonali samowolnej rozbudowy bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na rozbudowę. Zauważyć należy, że z wniosku skarżących toczyło się postępowanie o zatwierdzenie projektu budowlanego - inwentaryzacji budynku mieszkalnego zlokalizowanego w J. przy ul. A. [...]. Sporządzona w sierpniu 2004 r. przez rzeczoznawcę budowlanego inż. R. C. inwentaryzacja budynku mieszkalnego potwierdza, że inwestorami ww. budynku, o powierzchni zabudowy [...] m kwadratowych, wzniesionego bez pozwolenia na budowę, są właśnie wszyscy skarżący: J., S. i T.K.. Przedmiotowy dokument wskazuje więc osoby inwestorów spornego budynku, jak również potwierdza zarówno fakt wzniesienia budynku bez pozwolenia na budowę i jego powierzchnię zabudowy - kwestionowaną przez skarżących przed Sądem, a wskazaną przez organy w decyzjach. Fakt, że ww. osoby są inwestorami potwierdza też zeznanie samej skarżącej J.K. podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] września 2008 r. Zeznała ona bowiem wówczas, że budowę rozpoczął jej mąż (tj. M. K.), a dokończyli ją J., S. i T.K.. Również z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2006 r. wydanego wskutek wniosku skarżących o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości wynika, że budowa domu w latach 70 - tych XX wieku była prowadzona przez J.

i M.K.. W aktach sprawy znajduje się także protokół kontroli sporządzony przez organ nadzoru budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r., który to został podpisany przez S.K. jako inwestora.

Tak więc, za bezsporne uznać należy, że inwestorami spornego budynku są wszyscy skarżący. W związku z tym zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżących na rozprawie przed Sądem, że inne osoby były inwestorami spornego budynku należy uznać za całkowicie chybiony. Podobnie za nietrafny należy uznać zarzut skarżących dotyczący niezgodności wielkości powierzchni budynku podlegającego nakazowi rozbiórki. Z inwentaryzacji budynku mieszkalnego wynika bowiem, że jego powierzchnia zabudowy wynosi [...] m kwadratowych, czyli odpowiada wielkości wskazanej w decyzjach przez organy obu instancji. Wypada też zauważyć, że w toku postępowania przed organami administracji skarżący nie stawiali ww. zarzutów. Zarzuty te nie pojawiły się nawet w odwołaniu od decyzji organu

I instancji, tak aby mógł się do nich ustosunkować w swojej decyzji chociażby organ odwoławczy. Przypomnieć należy w tym miejscu, że w odwołaniu skarżący powoływali się jedynie na fakt wydania nieruchomości właścicielowi, opuszczenie przez nich budynku podlegającego nakazowi rozbiórki, wymeldowanie się z adresu w J. przy ul. A. [...] gmina S. oraz wydanie przez Wójta ww. gminy decyzji

o uchyleniu wobec nich podatku od nieruchomości. Tak więc aktywność skarżących nawet na tym etapie postępowania była znikoma.

Z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wynika wprawdzie, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, że nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Obowiązek poszukiwania dowodów, czyli dowodzenia ciąży bowiem nie tylko na organie administracji, obarcza on także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Takiej jednak inicjatywy dowodowej skarżący nie wykazali w toku postępowania przed organami administracji obu instancji.

W świetle powyższego należy uznać, że organy prawidłowo za inwestorów uznały skarżących i to z ich udziałem prowadziły postępowanie zobowiązując ich do dokonania czynności. Nie można zatem skutecznie postawić organom zarzutu naruszenia przepisu art. 48 ust. 1 w zw. z art. 52 ustawy Prawo budowlane w zakresie w jakim zobowiązał on skarżących do wykonania obowiązku rozbiórki. Sytuacji tej nie może zmienić powoływanie się przez skarżących na art. 3 pkt 11 ww. ustawy, który jest tzw. "słowniczkiem ustawowym" i wyjaśnia, co należy rozumieć przez pojęcie "prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Pojęciem tym ustawodawca posługuje się kilkakrotnie w tej ustawie, m.in. w przepisach o pozwoleniu na budowę (rozbudowę), nie posługuje się nim zaś w przepisach art. 48 ust. 1, czy art. 52 ustawy Prawo budowlane. Stosownie do art. 48 ust. 1 tej ustawy właściwy organ nakazuje,

z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaś art. 52 ustawy Prawo budowlane stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

Z przepisu art. 52 ww. ustawy nie wynika, że inwestor musi być właścicielem, przeciwnie adresatem decyzji o nakazanie rozbiórki może być nie tylko właściciel, lecz również inwestor - niewłaściciel.

Bezspornym jest zaś w niniejszej sprawie, że skarżący jako inwestorzy nie legitymowali się pozwoleniem na budowę (rozbudowę). Gdyby skarżący starali się

o uzyskanie pozwolenia na rozbudowę i z powodu nieposiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pozwolenia takiego by nie uzyskali, to mając świadomość bezprawności swojego działania być może nie dopuściliby się samowoli budowlanej. Skoro jednak wykonali roboty budowlane w ramach samowoli budowlanej winni liczyć się z konsekwencjami swojego bezprawnego działania. Nałożenie zaś na właściciela nieruchomości obowiązku rozbiórki niewątpliwie byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem. Jest to tym bardziej uzasadnione w realiach niniejszej sprawy, że to właśnie właściciel nieruchomości - uczestniczka niniejszego postępowania zainicjowała postępowanie przed organem administracji i jest zainteresowana przedmiotową rozbiórką.

Konkludując Sąd stanął na stanowisku, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo zgodnie z zasadami zawartymi w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., organy administracji podjęły bowiem wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w wystarczający sposób zebrały

i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Sąd uznał działanie organów administracji nadzoru budowlanego w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego.

Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.