Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 14/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 194, art. 245 pkt 2 i 3, art. 122, art. 187 par. 1, art. 188, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 181a, art. 30-36, art. 221 ust.  1 i 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania należności celnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego P.P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Decyzją z [...] marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. określił dla P. P. (dalej: skarżący) prawnie należną, niezaksięgowaną kwotę należności celnych wynikających z długu celnego w wysokości typ [...] – [...] zł od importowego ze [...] na podstawie zgłoszenia celnego z [...] kwietnia 2005 r. samochodu osobowego marki [...] rok produkcji 1998. Zgłoszenia celnego oraz dołączonych dokumentów nie weryfikowano, towar objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu i zwolniono. Do zgłoszenia dołączono zgodnie z art. 218 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 (Dz. Urz WE L. 253 z 11.10.1993 roku – dalej: RWKC) umowę kupna z [...] kwietnia 2005 r. określającą cenę samochodu na kwotę [...] CHF wraz z oświadczeniem o pochodzeniu samochodu.

1.2. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R.

na podstawie art. 165 § 1, § 2 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zmianami – dalej: Ordynacja podatkowa) w związku z art. 73 ust. 1 i art. 51 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 622 ze zmianami – dalej: Prawo celne) oraz na podstawie art. 78 w związku z art. 29 i 31 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992 r. ze zmianami – dalej: WKC) z urzędu wszczął postępowanie celne w sprawie określenia kwoty długu celnego z tytułu wyżej wskazanego importu. Jako podstawę merytoryczną wskazał zakwestionowanie autentyczności dołączonej

do zgłoszenia celnego umowy sprzedaży i wątpliwości co do zadeklarowanej wartości celnej.

1.3. W wyniku przeprowadzenia tak wszczętego postępowania wydana została decyzja pierwszoinstancyjna z [...] stycznia 2008 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ I instancji oparł ją na następujących ustaleniach faktycznych:

[...] władze celne w odpowiedzi na prośbę polskich organów przedstawiły listę firm [...] nieistniejących i nieustalonych, wśród których była też firma widniejąca jako sprzedawca na fakturze przedłożonej przez skarżącego do zgłoszenia celnego. W tej sytuacji, organ pierwszej instancji uznał, że przedłożona umowa nie jest autentyczna, a więc nie może stanowić dowodu potwierdzającego wartość i pochodzenie samochodu. W konsekwencji zakwestionowano zastosowanie preferencyjnej stawki celnej 0% dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej ze względu na nieprawdziwość oświadczenia eksportera o wspólnotowym pochodzeniu towaru, które nie stanowiło takiego dowodu pochodzenia wspólnotowego w myśl art. 16 ust. 1 i art. 22 ust. 1 Protokołu nr 3 do Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską z 22 lipca 1972 r. (Dz. Urz. WE Nr L 45 z 15 lutego 2006 r.) i tym samym nie uprawniało do stosowania preferencji celnych. Zakwestionowano też na tej podstawie deklarowaną przez skarżącego wartość celną samochodu.

Biorąc za podstawę art. 181 a RWKC organ pierwszej instancji uznał,

że istnieją uzasadnione wątpliwości co do zadeklarowanej wartości celnej i zgodnie

z art. 30 WKC za wartość celną przyjmuje się wartość identycznych lub podobnych towarów sprzedawanych we Wspólnocie w stanie, w jakim zostały przywiezione

i w tym samym lub zbliżonym czasie.

Kwestionując wiarygodność zadeklarowanej przez skarżącego wartości, organ

z uwagi na brak innych wyczerpujących materiałów pozwalających

na jej potwierdzenie, określił tę wartość metodą zastępczą "ostatniej szansy". Korzystając z danych zawartych w katalogu "Eurotax Informator Rynkowy", samochody osobowe nr 04/05 str. 438 ustalił, że średnia wartość rynkowa podobnego samochodu wynosiła [...] PLN, a pomniejszając tę wartość o 10% marży handlowej, 10% cła, 65% podatku akcyzowego i 22% podatku od towarów

i usług przyjął wartość celną, to jest podstawę wymiaru cła, na kwotę [...] PLN. Na podstawie tak ustalonej wartości celnej organ pierwszej instancji orzekł o prawnie należnej niezaksięgowanej kwocie należności celnych w wysokości [...] PLN.

2. Skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w W.

W odwołaniu tym zarzucił:

a) błędne uznanie niewiarygodności przedstawionej przez niego umowy sprzedaży,

b) pominięcie faktu, że przedmiotowy samochód był uszkodzony, co doprowadziło do przyjęcia przez organ zawyżonej wartości rynkowej,

c) naruszenie prawa przez błędne przyjęcie, że w toku postępowania celnego wspólnotowe pochodzenie towaru może być udowodnione jedynie przez dokument EUR 1 lub deklarację na fakturze, a tym samym błędny wniosek,

iż zakwestionowanie umowy sprawia, że samochód traci "unijne pochodzenie".

W uzasadnieniu odwołania za bezpodstawne uznał twierdzenia o podrobieniu przedstawionej umowy sprzedaży. Zarzucił, że nie wskazano, jaki organ [...] administracji celnej i w jaki sposób sporządził wykaz firm nieistniejących, będący podstawą kwestionowania przedłożonej przez skarżącego umowy.

Uzasadniając zarzut nieuwzględnienia uszkodzenia samochodu wskazał na zapisy w umowie sprzedaży i w opisie towaru w dokumencie SAD. Wniósł

o przeprowadzenie dowodów na okoliczność uszkodzeń samochodu z zeznań świadka i skarżącego, oraz o uwzględnienie tych uszkodzeń w wycenie samochodu.

Uzasadniając ostatni zarzut skarżący twierdził, że EUR 1 lub deklaracja pochodzenia na fakturze jest warunkiem uzyskania preferencji celnych w momencie dokonywania zgłoszenia celnego, natomiast ustalenie rzeczywistego pochodzenia towaru w ramach ewentualnego dalszego postępowania możliwe jest za pomocą wszystkich odpuszczalnych prawem środków dowodowych.

3.1. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Celnej w W. zwrócił się do skarżącego o przedłożenie dokumentów potwierdzających stan techniczny samochodu. W odpowiedzi na to skarżący stwierdził, że wcześniej nikt takich dokumentów nie żądał od niego, nie ma też wymogu prawnego co do uzyskiwania i przechowywania takich dokumentów. Skarżący ponowił swoje wnioski dowodowe, w tym o przeprowadzenie dowodu w trybie art. 180 § 2 Ordynacji podatkowej.

Organ poczynił ustalenia co do tego, że samochód został zarejestrowany

na B. P.-D. w dniu [...] czerwca 2005 r. na podstawie faktury zakupu od skarżącego z [...] czerwca 2005 r. za kwotę [...] zł brutto.

3.2. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej

w W. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i określił prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego podlegająca retrospektywnemu zaksięgowaniu na [...] PLN. Organ odwoławczy podtrzymał w istocie argumentację decyzji pierwszoinstancyjnej w zasadniczej części dotyczącej zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez skarżącego. Powołał się na moc dokumentu urzędowego – raportu [...] administracji celnej na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy Prawo celne i art. 194 Ordynacji podatkowej. Stwierdził, że przedstawiona przez skarżącego umowa nie jest dowodem faktycznej zapłaty takiej ceny jak

w umowie, a brak potwierdzenia dokonanej wpłaty przemawia za prawdziwością ustaleń dokonanych przez [...] administrację celną. Organ wyjaśnił podstawy prawne zastosowania wyceny metodą "ostatniej szansy" (art. 31 ust. 1 WKC), uprawniającą do korzystania z wyspecjalizowanych katalogów.

Podniósł też, że w przypadku złożenia przez importera stosownego wniosku byłoby możliwe badanie jakościowe towaru na podstawie art. 42 WKC.

Organ odwoławczy przyznał, że organ pierwszej instancji niezasadnie nie uwzględnił w wycenie uszkodzeń samochodu. Dlatego też, organ odwoławczy uwzględnił te uszkodzenia w dokonanej przez siebie wycenie posługując się Instrukcją Określania Wartości Pojazdów nr 1/2005 Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego. Przyjął, że udział nadwozia w wartości pojazdu to 25%, zatem biorąc pod uwagę uszkodzenia samochodu, należy przyjąć 10% ubytek na wartości, a więc zamiast przyjętej przez organ I instancji ceny wyjściowej [...] PLN, cenę o 10% niższą to jest [...] PLN. Przy tak przyjętej cenie wyjściowej i zastosowaniu dalej wyliczeń jak przyjął to organ pierwszej instancji, Dyrektor Izby Celnej ustalił podstawę wymiaru cła na [...] PLN i kwotę cła na [...] zł.

Dyrektor Izby Celnej powtórzył argumentację prawną organu I instancji

co do tego, że brak formalnego udokumentowania unijnego pochodzenia towaru stanowi przeszkodę do zastosowania preferencji celnych i powoduje konieczność zastosowania stawki celnej 10%. Zdaniem organu podjęte zostały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, materiał ten został wyczerpująco rozpatrzony, w granicach dopuszczalnej swobody organu w ocenie dowodów. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i z uprawnień tych korzystał, jednak nie udowodnił faktów, z których zamierzał wywodzić korzystne skutki prawne.

4. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego

w R. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 245 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, ponieważ została wydana bez podstawy prawnej względnie z rażącym naruszeniem prawa. Miało to polegać przede wszystkim na tym, że organy celne zakwestionowały wartość celną bez podania przekonującej argumentacji, opierając się tylko na subiektywnym przekonaniu funkcjonariusza celnego. Tymczasem zgodnie z art. 181 a RWKC, odrzucenie wartości transakcyjnej może nastąpić, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości co do ceny towaru, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ma miejsce wtedy, kiedy wartość transakcyjna rażąco odstaje od wartości towaru na rynku jego pochodzenia.

Skarżący zarzucił też, że doszło do rażącego naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie części zebranego w sprawie materiału dowodowego, to jest faktu, że samochód był uszkodzony i arbitralne przyjęcie tylko 10% ubytku wartości z powodu uszkodzeń, podczas gdy uwzględnienie tych uszkodzeń

w wycenie wymagałoby wykonania wyceny przez biegłego.

Skarżący powołał się też na przedawnienie wynikające z art. 221 ust 1 i 3 WKC, gdyż decyzja organu odwoławczego został wydana już po upływie przewidzianego tymi przepisami 3- letniego terminu przedawnienia.

Podniósł brak w aktach sprawy pism [...] administracji celnej oraz pominięcie pisma [...] administracji celnej nr [...] z [...] września 2006 r. stanowiącego odpowiedź na pismo Ministerstwa Finansów z [...] lipca 2006 r. Powołał też numery innych pism z [...].12.2006 r. i z [...].05.2006 r., z których miałoby wynikać, że interpretacja informacji [...] władz celnych powinna być inna, niż odczytały to organy.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości dotychczasową argumentację.

Odpowiadając na zarzut braku podstaw do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej organ wskazał, że wątpliwość, czy zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą cenę, organy mogą powziąć na podstawie wszelkich danych, a taką podstawę stanowiło zakwestionowanie prawdziwości umowy. Trafność takiej oceny organu potwierdziła dokonana wycena wskazująca

na cenę wyższą niż deklarowana.

Organ ponownie wskazał, że skarżący jako importer nie wystąpił na podstawie art. 42 WKC o badanie towaru, zatem dopuszczalne było zastosowanie przyjętych przez organ metod wyceny.

Organ odrzucił też zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej co do wyceny samochodu wskazując, że skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających stan techniczny pojazdu.

Nie uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego organ uzasadnił tym,

że okoliczności mające znaczenie dla sprawy, na które te dowody były zgłaszane, zostały stwierdzone innymi dowodami, to jest wyceną opartą na katalogu EUROTAX.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ wskazał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przed upływem terminu przedawnienia i w tej sytuacji wydanie reformatoryjnej decyzji organu odwoławczego nie podlega czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 221 ust. 3 WKC.

Organ wyjaśnił też, że nie wszystkie dokumenty [...] administracji celnej mogły być udostępnione skarżącemu ze względu na przepisy art. 10 i art. 11 protokołu dodatkowego w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (Dz. UE L 168 poz. 77 z 27 czerwca 1997 r.). Z kolei z art. 179 Ordynacji podatkowej wynika, że przepisu art. 178 Ordynacji podatkowej nie stosuje się do dokumentów, które organ wyłączy z akt sprawy ze względu na ochronę tajemnicy państwowej lub interes publiczny.

Organ odparł też pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona, choć tylko z niektórych przyczyn w niej wskazanych.

6.1. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone, m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Po zbadaniu sprawy, w granicach tak określonej kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

6.2. W pierwszej kolejności Sąd rozważał w sprawie niniejszej, czy istniały uzasadnione podstawy do zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez skarżącą w zgłoszeniu celnym oraz prawdziwości oświadczenia o pochodzeniu samochodu. Z tej racji w pierwszej kolejności należy wskazać, iż na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów (Kodeksu celnego z 9 stycznia 1997 r. - Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni zaakceptowało uprawnienie organów celnych do kwestionowania materialnej wiarygodności umów sprzedaży (dokumentowanych najczęściej rachunkami) załączanych do zgłoszenia celnego, tj. ceny towaru. Między innymi w wyroku z dnia 12 grudnia 2002 roku, (V SA 1802/02) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Ponieważ o wartości transakcyjnej decyduje cena zapłacona lub należna, to nie może być traktowana jako wyłączny dowód określający tę wartość, wadliwie podana w dokumentach celnych cena towaru. Organ celny nie jest związany treścią składanych dokumentów ani deklarowaną wartością, lecz obowiązany jest wartość tę ustalić samodzielnie,

w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, w określonym przepisami celnymi trybie. Powyższe poglądy pozostają w pełni aktualne pod rządami obecnie obowiązujących przepisów.

Weryfikacja dokumentów została przeprowadzona w oparciu o Protokół dodatkowy

z dnia 9 czerwca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych będący załącznikiem do Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską, uzupełniającego Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą, a Konfederacją Szwajcarską o Protokół

w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (Dz. Urz. WE L 169 z 27.06.1997 str. 77, Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 2 t. 8, str. 306). Zgodnie z w/w protokołem organ, do którego kierowany jest wniosek, w zgodzie ze swoim ustawodawstwem, podejmuje konieczne kroki w celu dostarczenia wszystkich dokumentów, powiadomienia o wszystkich decyzjach jak również innych odpowiednich dokumentach, które stanowią cześć danej procedury wchodzące

w zakres tego Protokołu ze względu na adresata zamieszkującego lub mającego siedzibę na tym terytorium (art. 5 w/w Protokołu).

Organ, do którego kierowany jest wniosek przekazuje informacje o wynikach dochodzeń organowi wnioskującemu, w formie dokumentów, poświadczonych kopii dokumentów, sprawozdań i tym podobnych (art. 8 w/w Protokołu). Uzyskane informacje wykorzystuje się w przypadku postępowań sądowych lub administracyjnych, wszczętych z powodu niezastosowania ustawodawstwa celnego.

Pismo [...] władz celnych z [...] grudnia 2006 r. należy uznać za dokument urzędowy stwierdzający w odniesieniu do [...] (w nawiązaniu do dokumentu sprzedaży z [...] kwietnia 2005 r. na którym jako sprzedawca figurował ten podmiot).

Zgodnie z treścią art. 194 Ordynacji podatkowej dokument urzędowy

to dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane

do tego organy władzy publicznej lub innej jednostki, jeśli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Ordynacja nie ogranicza pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych. Dokumentem urzędowym jest także dokument sporządzony przez organy władzy publicznej innego państwa

i honorowany przez władze RP na podstawie odrębnych przepisów. Dokumenty urzędowe mają zwiększoną moc dowodową i stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Z treści tego dokumentu urzędowego uprawnione było wyciągnięcie logicznego wniosku, że skoro ze względu na nieosiągalność podmiotu szwajcarskiego widniejącego jako sprzedawca na umowie sprzedaży

i niemożność przeprowadzenia weryfikacji w odniesieniu do tego dokumentu sprzedaży, pojazd uwidoczniony na tej fakturze jest nieokreślonego pochodzenia,

a dowody pochodzenia są nieważne. Tak więc, w tym zakresie organy miały prawo

w granicach swobodnej oceny dowodów wynikających z art. 191 Ordynacji podatkowej uznać za niewiążącą dołączoną do zgłoszenia celnego umowę sprzedaży. Zbędne też było dopuszczanie dowodów mających na celu weryfikację prawdziwości przyjętego za dowód w sprawie dokumentu urzędowego pochodzącego od [...] władz celnych przez przepytywanie urzędników tych organów na okoliczność ustaleń prowadzących do wydania wskazanego dokumentu.

6.2. Skoro istniały podstawy do zakwestionowania prawdziwości dokumentu sprzedaży, tym samym prawidłowe było zakwestionowanie zawartego w tym dokumencie oświadczenia o pochodzeniu samochodu, uprawniającym do zastosowania preferencyjnej stawki celnej 0%. Przepisy art. 3 i art. 18 Umowy z 1972 r. zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską (Dz. U. UE L z 1972 r. Nr 300, poz. 191), zwane dalej Umową,

w kontekście postanowień art. 300 ust. 7 w związku z ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej powoływane w skrócie TWE) przewidują preferencje celne oraz podatkowe, we wzajemnej wymianie handlowej pomiędzy Stronami.

Art. 2 Umowy stanowi, że jej postanowienia są stosowane wyłącznie

do produktów pochodzących ze Wspólnoty i ze Szwajcarii, przy czym określenie "produkty pochodzące" ma w prawie wspólnotowym i samej Umowie specyficzne formalno-prawne znaczenie. W rozpatrywanej sprawie chodzi o znaczenie, jakie Strony nadały w Protokole 3 do Umowy, dotyczące definicji pojęcia "produkty pochodzące" i "metody współpracy administracyjnej". W Protokole nr 3 wskazano wprost, że produkty pochodzące ze Szwajcarii (pochodzące ze Szwajcarii

w rozumieniu tego Protokołu) podlegają przy przywozie do Wspólnoty i do Szwajcarii postanowieniom Umowy pod warunkiem przedłożenia stosownego dowodu pochodzenia, w tym deklaracji eksportera zamieszczonej na fakturze w formie zgodnej z treścią określoną w załączniku.

Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika szczególny formalizm, którego zachowanie umożliwia dopiero skorzystanie przez importerów z preferencji celnych

i podatkowych przewidzianych w Umowie. Pojęcie "produkty pochodzące"

w rozumieniu Protokołu 3 do Umowy nie jest bowiem równoznaczne z pojęciem używanym w języku potocznym, a także niezbędne jest wylegitymowanie się wiarygodnym dowodem pochodzenia - przewidzianym przez Umowę. W tym zakresie Strony Umowy ustaliły szczegółowy tryb weryfikacji dowodów pochodzenia, przewidując udzielanie sobie wzajemnie, poprzez właściwe organy administracji celnej, pomocy w zakresie sprawdzania autentyczności świadectw pochodzenia.

Do celów stosowania ust. 1 organy celne kraju przywozu przedkładają stosowne świadectwa pochodzenia organom celnym kraju wywozu celem przeprowadzenia weryfikacji. Weryfikację przeprowadzają organy celne kraju wywozu. W tym celu mają one prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną i przedstawiają wyniki kontroli organom wnoszącym o weryfikację. Wyniki te wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub ze Szwajcarii, oraz czy spełniają one pozostałe wymogi niniejszego protokołu.

Organ, który prowadzi postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu. Skoro pismo [...] władz celnych uznane zostało za dokument urzędowy to stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone, dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument ten nie jest prawdziwy albo gdy oświadczenia organu jest niezgodne z prawdą.

6.3. Zakwestionowanie umowy w zestawieniu z bardzo niską ceną zakupu samochodu wynoszącą [...] CHF mogło uzasadniać wątpliwość co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę za przedmiotowy samochód i tym samym uzasadniać przewidziane w art. 181a RWKC nie zastosowanie metody wartości transakcyjnej dla ustalania wartości celnej. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę nie kwestionuje przytaczanych przez skarżącego poglądów sądów administracyjnych, zgodnie z którymi

o uzasadnionych wątpliwościach w rozumieniu art. 181 a RWKC można mówić wtedy, kiedy wartość transakcyjna towaru rażąco odstaje od wartości danego towaru na rynku pochodzenia. Niewątpliwie pożądanym jest, by organy celne kwestionując zadeklarowaną wartość celną, wartość transakcyjną, porównywały ją z cenami danego towaru na rynku pochodzenia i brak takiego odniesienia stanowi uchybienie proceduralne w zakresie wymogów wszechstronności i obiektywności dokonywania ustaleń faktycznych, jednak w sprawie niniejszej ze względu na to, że deklarowana cena była niezmiernie niska, wręcz symboliczna, uchybienie to samo w sobie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogło stanowić samodzielnej podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.

Wobec zakwestionowania ceny transakcyjnej zachodziła konieczność ustalenia tej wartości zgodnie z metodami określonymi w art. 30-31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Organy prawidłowo zinterpretowały w tym zakresie obowiązujące przepisy prawa materialnego. Prawidłowo też uznały, że nie można wartości używanego samochodu ustalić na podstawie art. 30 WKC, dlatego też należy skorzystać

z metody ostatniej szansy, zgodnie z art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

6.4. Ustalając prawidłowość wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez organy, Sąd dokonał oceny prawidłowości działania organów przy ustaleniu wartości celnej samochodu sprowadzonego przez skarżącego i właśnie naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie stało się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 31 ust. 1 WKC, wartość celna jest ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych

z zasadami i ogólnymi przepisami:

– porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,

– artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.

– przepisów niniejszego rozdziału.

Jak wynika jednak z art. 31 ust. 2 lit. g wartość ta nie może być jednak ustalana na podstawie arbitralnych lub nieprawdziwych wartości.

Powołane przepisy nakładają zatem na organy celne obowiązek daleko posuniętej staranności w dokonywaniu określenia wartości celnej. Taka wycena może być oczywiście oparta na dostępnych katalogach cenowych, ale będzie to wystarczająca podstawa wyceny tylko wtedy, jeśli uda się znaleźć dla porównania samochody o porównywalnych z wycenianym parametrach istotnych dla wyceny takich jak: marka, typ, rodzaj, istotne elementy wyposażenia, rocznik, uszkodzenia wpływające istotnie na wartość używanego samochodu.

Dokonany na dokumencie SAD przez funkcjonariusza celnego zapisek

o znacznych uszkodzeniach samochodu oraz fakt sprowadzenia samochodu

na lawecie, wskazują na istotne uszkodzenia przedmiotowego samochodu w chwili sprowadzenia go do Polski. Okoliczność ta została dostrzeżona dopiero przez organ odwoławczy, który uwzględnił ją w wycenie wartości celnej. Jednak obniżenie ceny

o 10% w stosunku do wartości średniej podobnego samochodu nieuszkodzonego stanowi o arbitralności takiego ustalenia. Organ wprawdzie powołał się na Instrukcję Określania Wartości Pojazdów nr 1/2005, z której wynika udział wartości nadwozia

w cenie samochodu w wysokości 25%, a udział wartości wyposażenia 31%, jednak

w świetle tak wskazanych wskaźników nie wyjaśnił w żaden sposób, dlaczego przyjął akurat 10% obniżenia ceny z tytułu niekwestionowanych uszkodzeń samochodu. Arbitralność tego ustalenia związana też była z naruszeniem przez organy celne przepisów art. 188 Ordynacji podatkowej, gdyż skarżący zgłaszał wnioski dowodowe mające na celu wykazanie rodzaju uszkodzeń, co tym samym dawałoby możliwość rzetelnego określenia wartości celnej, w tym przy udziale biegłego. Organ nie może takich wniosków dowodowych odrzucać tylko dlatego, że na podstawie innych dowodów uznał za wyjaśnione okoliczności mające znaczenie dla sprawy, w sytuacji gdy strona chce wykazać tymi dowodami okoliczność przeciwną lub istotnie inną

od tej, przyjętej przez organ, a mającą istotne znaczenie dla sprawy. Tym bardziej nie może odrzucić takich dowodów w sytuacji, gdy ustalenie przeciwne temu, jakie skarżący na podstawie tych dowodów chciał wykazać (co do wartości samochodu), oparł na arbitralnie przyjętej wycenie. Dopiero wszechstronne rozważenie materiału dowodowego w kierunku jak najbardziej szczegółowego ustalenia uszkodzeń samochodu pozwalałoby na wycenę jego wartości celnej zindywidualizowanej, uwzględniającej właśnie te uszkodzenia.

W konsekwencji nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego dotyczących wartości celnej samochodu prowadziło do naruszenia obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie

z wymogami art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz stanowiło przekroczenie dopuszczalnych przepisem art. 191 Ordynacji podatkowej granic swobodnej oceny materiału dowodowego, czyniąc tę ocenę w sposób niedopuszczalny dowolną,

a nawet naruszającą zasadę prawdy obiektywnej zawartą w art. 122 Ordynacji podatkowej.

Wskazane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przeprowadzenie postępowania bez tych uchybień mogłoby doprowadzić do innych ustaleń co do wartości celnej pojazdu.

Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało zaskarżoną decyzję uchylić.

7. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wnioski dowodowe skarżącego zmierzające do wykazania uszkodzeń przedmiotowego samochodu i ich wpływu na cenę rynkową, a więc i wartość celną, dokonując oceny tych dowodów zgodnej z przepisami prawa. Obliczenie wartości celnej powinno być dokonane

w oparciu o ustalony zgodnie z wytycznymi ze zdania poprzedniego stanu uszkodzeń samochodu, przy uwzględnieniu przepisów prawa obowiązujących

w tym zakresie, to jest w szczególności art. 31-36 WKC.

Jak wynika z uzasadnienia odnoszącego się do decyzji organu odwoławczego, wadliwość postępowania dotyczyła tym bardziej decyzji pierwszoinstancyjnej, gdzie w wycenie w ogóle nie uwzględniono uszkodzeń samochodu. Organ odwoławczy oceni, czy rozpoznając ponownie odwołanie

i dokonując kontroli decyzji pierwszoinastnacyjnej sam przeprowadzi postępowanie dowodowe i wyda decyzję reformatoryjną, o jakiej mowa w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, czy też zastosuje przepis art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 u.p.p.s.a.