Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1035/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 29, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Adam Nita, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi D. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Znak: [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2017. 1257) oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. 2017. 1201 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ nadzoru lub Dyrektor) po rozpoznaniu zażalenia pani D. A. (dalej zobowiązana lub strona) na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. (dalej organ egzekucyjny lub ZUS) z dnia [...] nr [...] o oddaleniu skargi z dnia 14 marca 2018 r., na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego dokonane zawiadomieniami z dnia [...], o numerach: [...] i [...] zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru stwierdził, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie spornych tytułów wykonawczych, wystawionych na zaległości w składkach ZUS za czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł plus należne odsetki za zwłokę. W jego toku zawiadomieniami z dnia 7 lutego 2018 r., doręczonymi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 28 lutego 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej.

Te czynności egzekucyjne strona zakwestionowała skargą, żądając ich uchylenia w całości i umorzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie wstrzymanie czynności do czasu ostatecznego zakończenia postępowania. W uzasadnieniu zobowiązana wyjaśniła, że w okresie od 25 maja 2012 r. do 27 września 2013 r. była wpisana do ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy w tym czasie była zatrudniona. Z tego powodu zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wątpliwości zatem budzi zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia jej rachunku bankowego zwłaszcza w sytuacji, gdy organ egzekucyjny miał wiedzę, iż od kilku lat nie wykazuje on żadnych operacji. Zobowiązana podniosła też niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, gdyż wystawiony on został przez nieuprawniony organ, nie zawiera odcisku pieczęci i nie wskazuje środków egzekucyjnych. Ponadto wystawiono nowe tytuły wykonawcze, podczas gdy nie umorzono postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wcześniejszych tytułów wykonawczych obejmujących te same należności. Zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie naruszony został też art. 80 § 3 ustawy egzekucyjnej, bowiem nie został doręczony jej odpis zawiadomienia o skierowanym do banku zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego. Poza tym zawiadomienie to posiada braki formalne w postaci braku odcisku pieczęci organu egzekucyjnego, wymaganej z art. 67 § 2 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, co czyni egzekucje niedopuszczalną i stanowi przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Oddalając skargę zobowiązanej organ egzekucyjny zauważył, że skarga w oparciu o art. 54 ustawy egzekucyjnej, może dotyczyć jedynie czynności zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc czynności o charakterze wykonawczym, zaś kwestionowane zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawierają wszystkie wymagane prawem elementy i spełniają wymogi określone w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej.

Na to postanowienie zobowiązana złożyła zażalenie wskazując na naruszenie art. 26-28 oraz art. 59 ustawy egzekucyjnej, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie jej skargi, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie dokonania czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania.

W treści zażalenia strona podtrzymała argumenty powołane w skardze oraz zgłoszone w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Ponownie podniosła, że wystawione tytuły wykonawcze z dnia [...] są wadliwe, a organ egzekucyjny pominął jej argumentację podnoszoną w skardze utrzymując, że organ egzekucyjny mimo wiedzy, że jej rachunek bankowy jest nieaktywny, czyli nie osiągnie celu postępowania egzekucyjnego jakim jest przymusowa realizacja obowiązku wynikającego z roszczeń organu, dokonał jego zajęcia.

Organ nadzoru stwierdził, że skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć wyłącznie wykonawczego charakteru zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, co oznacza, że w tym postępowaniu ocenia się prawidłowość jej dokonania w świetle obowiązujących w tej materii przepisów (tak wyrok NSA z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2555/10). W jej ramach nie może wnosić zarzutów materialnoprawnych, lecz wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego na gruncie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania konkretnych czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia się prawidłowości postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Zauważył, że zarzucane w skardze prowadzenie egzekucji zadłużenia, które zostało objęte innymi tytułami wykonawczymi, znacznie zawyżonego przez wierzyciela, bezpodstawne dochodzenie nienależnych zaległości składkowych oraz niespełnianie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, może stanowić przedmiot zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wnoszonych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. I takie zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne zobowiązana wniosła, zaś w ich sprawie prowadzone jest odrębne postępowanie.

Organ nadzoru wyjaśnił, że środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunków bankowych, wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a liret 4 ustawy egzekucyjnej, a podstawę jego zastosowania stanowiły tytuły wykonawcze wystawione na zaległości w składkach ZUS za czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości [...] zł plus należne odsetki za zwłokę. Zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych sporządzone zostały wg wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 67 § 1 ustawy egzekucyjnej i zawierały wszystkie niezbędne elementy, wymienione w § 2 tego artykułu. Doręczając zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanej, która odebrała je w dniu 28 lutego 2018 r. organ egzekucyjny dostosował się też do wymogów art. 80 ustawy egzekucyjnej. Organ nadzoru dodał, że bez znaczenia dla prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku pozostaje, że nie wykazuje on żadnych obrotów, gdyż skoro nie został zamknięty, to mogą wpłynąć na niego środki podlegające potrąceniom.

W sprawie natomiast wnioskowanego w zażaleniu wstrzymania czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania, Dyrektor wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem organu egzekucyjnego, wydanym na podstawie art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej, w związku ze złożonymi zarzutami i ma ono moc obowiązującą do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów, w sprawie których toczy się odrębne postępowanie odwoławcze.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca domagając się jego uchylenia zarzuciła naruszenie art. 29 ustawy egzekucyjnej poprzez uchybienia w zakresie badania z urzędu dopuszczalności egzekucji i przystąpienia do niej pomimo wadliwości tytułu wykonawczego w świetle art. 26, art. 26b, art. 26c i art. 26d ustawy egzekucyjnej.

Uzasadniając skargę skarżąca stwierdziła, że przedmiotowy tytuł wykonawczy jest oczywiście wadliwy, a mimo to organ egzekucyjny prowadzi na jego podstawie postępowanie. Jej zdaniem zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy powinien zawierać także podstawę prawną dochodzonego obowiązku, a określenie to obejmuje zarówno podstawę roszczenia, jak również jego podstawę formalną, która umożliwia dochodzenie roszczenia materialnego. Według skarżącej wskazany tytuł dotknięty jest wadą prawną, gdyż narusza przepisy art. 26 i następne ustawy egzekucyjnej, a zatem zawiera błędy formalne, które skutkują niedopuszczalnością wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Obliguje to organ egzekucyjny do zwrotu takich tytułów wierzycielowi w trybie art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej.

Końcowo skarżąca wskazała, że miała zarejestrowaną działalność gospodarczą w okresie maj 2012 r. – wrzesień 2013 r. Równocześnie przez część tego okresu zatrudniona była na podstawie umowy o pracę, co nie zostało uwzględnione przez ZUS w rozliczeniach. Ponadto podniosła, że pod jej tożsamość podszyła się w tym czasie i nadal podszywa się niezidentyfikowana inna osoba. Osoba ta prowadzi i reklamuje swoją działalność bez jej zinstytualizowania w sposób prawem przepisany. Skarżąca informowała o zaistniałej sytuacji ZUS i organy skarbowe jednakże informacje te zostały zignorowane.

Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że dotyczyło ono skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej.

Poza sporem było, że zajęty rachunek bankowy istniał, choć nie wykazywał żadnych obrotów i należał do zobowiązanej. Bezsporne było także, że czynności tej dokonano zawiadomieniami doręczonymi zobowiązanej i bankowi, a podstawę zawiadomień stanowiły tytuły wykonawcze wystawione wobec zobowiązanej z dnia [...] przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne (...). Czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej). W myśl art. 80 § 1 zd. 1 ustawy egzekucyjnej "organ egzekucyjny dokonuje zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej należności oraz kosztami egzekucyjnymi". "Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia" (art. 80 § 2 ustawy egzekucyjnej). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 ustawy egzekucyjnej).

"W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia" (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 464/18). "W toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organ nie jest uprawniony do badania poprawności stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego deklaracji" (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 609/18). "Nie ma podstaw do przyjęcia aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego" (tak wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18). "Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., służy zaskarżeniu czynności o charakterze wykonawczym. W jej ramach można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. W skardze nie można podnosić zastrzeżeń, które są podstawą do wniesienie innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego" (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 222/18).

Dlatego też organy egzekucyjne słusznie uznały, że podnoszone przez zobowiązaną w skardze na czynności egzekucyjne zarzuty, które nie dotyczyły sposobu i formy dokonania spornej czynności nie mogły podlegać ocenie tych organów w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej. Prawidłowo również wskazały, że w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy też prawidłowości jego prowadzenia szczególnie, gdy tożsamej treści zarzuty stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia w toczącym już odrębnym postępowaniu w ich sprawie wszczętym na wniosek zobowiązanej.

Oceniając poprawność skarżonej czynności zajęcia rachunku bankowego Sąd stwierdza, że czynność ta nie naruszała prawa. Środek ten został wymieniony wśród dostępnych środków egzekucyjnych (art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej) służących dochodzeniu należności pieniężnych. Zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych sporządzone zostały według właściwego wzoru i zawierały wszelkie niezbędne elementy wymienione w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej za wyjątkiem odcisku pieczęci organu egzekucyjnego, którego brak nie stanowi o nieskuteczności dokonanego zawiadomienia i nie wpływa na bieg egzekucji. Zawiadomienia te doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanej, która odebrała je w dniu 28 lutego 2018 r. Skarżąca nie kwestionowała tej okoliczności. W zawiadomieniu zawarto pouczenie dla Banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty. Dodać przy tym należy, że "badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego ocenie podlega czy czynność ta jest zgodna z art. 80 u.p.e.a." (tak wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2645/18). Badając tę okoliczność Sąd stwierdza, że do naruszenia takiego nie doszło skoro sprawa dotyczyła należności pieniężnych, organ egzekucyjny przesłał do banku stosowne zawiadomienie, wskazując wysokość egzekwowanej kwoty wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi oraz wzywając bank do tego by bez zgody tego organu nie dokonywał wypłat ze wskazanego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności. Bank do którego skierowano zawiadomienie prowadził sporny rachunek bankowy zobowiązanej, który co prawda nie wykazywał obrotów jednak okoliczność ta nie decydowała o prawidłowości zajęcia, gdyż sytuację taką przewiduje przepis art. 80 § 2 ustawy egzekucyjnej stanowiąc, że zajęcie to obejmuje również kwoty, które zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Również tych okoliczności skarżąca nie kwestionowała. Podniosła natomiast zarzut naruszenia art. 29 ustawy egzekucyjnej poprzez uchybienie w zakresie badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i przystąpienie do egzekucji pomimo wadliwości tytułu egzekucyjnego w świetle art. 26, art. 26b, art. 26c i art. 26 d tej ustawy.

Sąd stwierdza, że zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów nie mieści się w dyspozycji art. 54 czy 80 ustawy egzekucyjnej, gdyż dotyczy warunków formalnych tytułu wykonawczego (art. 26, 26b, 26c i 26d) stanowiących ewentualną podstawę do formułowania zarzutów egzekucyjnych (art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 ustawy egzekucyjnej) bądź badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy egzekucyjnej). "Badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a., obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny. Warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej jest to, aby obowiązek wynikał z decyzji lub postanowień właściwych organów albo bezpośrednio z przepisu prawa. Badanie, o którym mowa, nie może przekraczać granic wyznaczonych przez art. 29 u.p.e.a." (tak wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1413/16). Przepis art. 29 zawiera katalog przesłanek, których zaistnienie powoduje nieprzystąpienie do egzekucji i dotyczy działań wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym z uwagi na treść art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej. Zobowiązanemu, w trybie art. 29 ustawy egzekucyjnej, nie przysługuje możliwość kwestionowania, skarżenia podjętej w ramach tego przepisu czynności. Wymienione tam okoliczności w tym wadliwość tytułu wykonawczego stanowią natomiast podstawy zarzutu, który zobowiązany może podnieść w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że kwestia dopuszczalności egzekucji administracyjnej czy przyczyny nieprzystąpienia do egzekucji nie mieszczą się w dyspozycji art. 54 ustawy egzekucyjnej i nie mogą podlegać rozpatrzeniu w ramach skargi na czynności egzekucyjne.

Dodać należy, że jak wynika z odpowiedzi na skargę, w okresie którego dotyczą sporne tytuły wykonawcze skarżąca prowadziła zarejestrowaną działalność gospodarczą (od maja 2012 r. do września 2013), tym samym zarzuty sformułowane w skardze dotyczące osoby, która jakoby prowadziła jej działalność gospodarczą w późniejszym okresie nie mają w sprawie znaczenia.

Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018. 1302) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił w całości.