Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 319/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1070
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 202 ust. 4, art. 351
journal: Dz.U. 2021 poz 1973
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2022 roku sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w B. na zarządzenie pokontrolne Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolne Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej jako: "organ", "WIOŚ") z 9 lutego 2022 r., znak: WIOŚ-I.703.1.313.6.2022.cm.tsz.mc.mtrz, wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r.

o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1070), dalej

w skrócie: "ustawa IOŚ" oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w E. Sp. z.o.o., (dalej jako: "skarżąca", "spółka"), przeprowadzonej w dniach od 21 września do 16 grudnia 2021 r.

Strona skarżąca zaskarżyła zarządzenie pokontrolne w części, tj. w zakresie pkt: 2, 6, 7 i 9, zobowiązujących spółkę odpowiednio do:

- usunięcia surowca drzewnego (biomasy) w postaci kłód drewna z miejsc ich magazynowania niezgodnych z posiadanym pozwoleniem zintegrowanym;

- magazynowania wytworzonych odpadów o kodzie 19 12 07 przy obiekcie 102 zgodnie z warunkami pozwolenia zintegrowanego;

- niedopuszczenia do magazynowania wytwarzanych odpadów kleju o kodzie 08 04 01 w zbiorniku podziemnym przy obiekcie 121, w miejscu nieujętym w pozwoleniu zintegrowanym;

- przekazywania wytworzonych odpadów podmiotom spełniającym wymagania posiadanego pozwolenia zintegrowanego.

W uzasadnieniu zarządzenia organ wyjaśnił odnośnie do pkt 2., że w wyniku kontroli stwierdzono magazynowanie surowca drzewnego (biomasy) w postaci kłód drewna na terenie w pobliżu portierni (przed bramą wjazdową na teren zakładu) oraz na terenie zakładu (za portiernią i bramą wjazdową - naprzeciwko obiektu 119),

tj. w miejscu innym niż wskazany w pozwoleniu zintegrowanym (decyzji Starosty Olsztyńskiego z dnia 24 czerwca 2019 r., znak: GŚ-II.6222.11.2018.KP, ze zmianami), niewyposażonym w sieć kanalizacji deszczowej, czyli poza utwardzonym placem składowym o wskazanej w pozwoleniu powierzchni 8,787 ha. Zgodnie z pkt. II.1.2.2. i II.1.1.3 ww. decyzji, surowiec drzewny w postaci kłód drewna z lasów, powinien być magazynowany na placach magazynowych drewna, znajdujących się na utwardzonym placu składowym o powierzchni 8,787 ha, który to plac wyposażony jest w sieć kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody opadowe do zbiornika - obiekt nr 011. Pkt II.1.1.3. pozwolenia zintegrowanego stanowi, iż: "Kategoria II obejmuje wody opadowe i roztopowe z niektórych połaci dachowych oraz z terenu magazynowania drewna o pochodzeniu naturalnym, pochodzącego z lasów i tartaków jako surowiec np. drewno okrągłe, opoły, zrzyny, zrębki i z terenu parkingu samochodów ciężarowych. Wymieniony tu materiał tartaczny jest to materiał drzewny naturalny o składzie takim samym jak drewno naturalne z lasów. Wody te odprowadzane będą rurociągami do zbiornika retencyjnego (obiekt 011) zlokalizowanego w południowo zachodniej części terenu zakładu". Organ wskazał, że pismem z dnia 22 grudnia 2021 r., spółka przedstawiła swoje stanowisko do protokołu kontroli. Organ nie zgodził się

z twierdzeniem spółki, iż pkt II. 1.2.2. pozwolenia -,,w tytule i treści odnosi się do placów składowych w liczbie mnogiej. Zarówno w pkt II. 1.2.2., jak i pkt II. 1.1.1 (tabela nr 1, pkt. 30), nie ma zapisu o placach składowych (w liczbie mnogiej, tak jak twierdzi spółka), gdyż w pkt. II. 1.2.2. jest mowa o utwardzonym placu składowym. Zgodnie

z załącznikiem graficznym 10.4. "Plan miejscowy zlewni wód opadowych" do wniosku (wersja ujednolicona październik 2018), powierzchnia 87870,51 m2 ha dotyczy wyraźnie zaznaczonego placu składowania drewna kategorii II, na którym to placu zaznaczone są wydzielone place magazynowe surowców drzewnych, co wyraźnie podważa i zaprzecza twierdzeniu spółki, jakoby powierzchnia 8,787 ha miałaby dotyczyć łącznej powierzchni placów, na których składowane jest drewno okrągłe i inne surowce drzewne (biomasa).

W zakresie pkt 6. organ wyjaśnił, że kontrola wykazała, iż w 2021 r. odpady

o kodzie 19 12 07 przekazywane na zewnątrz, były magazynowane w ilościach przekraczających ilości określone jako dopuszczone do magazynowania w punkcie VII.2.4.3.2 w tabeli nr 26 pozwolenia zintegrowanego, co oznacza przekroczenie niektórych mas dla tego odpadu określonych w pozycji nr 11 ww. tabeli. Organ nie uwzględnił stanowiska spółki, która usprawiedliwiała, że przekroczenia spowodowane były awarią. WIOŚ podniósł, że w trakcie oględzin nie zgłoszono powodu, dla którego kontenery w takich ilościach były ustawione przy obiekcie 102. Fakt ogólnie zgłoszonego przestoju i prowadzenia prac serwisowych, bez wskazania, której części instalacji dotyczył, wobec czasowego przeniesienia miejsca magazynowania odpadów

o kodzie 10 01 19 nie miał wpływu na magazynowanie odpadu o kodzie 19 12 07 przy obiekcie 102. Do protokołu kontroli przyjęto oświadczenie przedstawiciela kontrolowanego podmiotu, zgodnie z którym, cyt.: "4 kontenery były wypełnione pyłem

z obiektu 102 w całości, 2 w połowie i 2 były puste. Ww. wskazał, iż łączna ilość pyłów w ww. kontenerach przy obiekcie 102 nie wynosiła więcej niż 12 Mg s.m. Jak wyjaśniono, odpady te mają być w dniu 21 września 2021 r. przekazane podmiotowi zewnętrznemu". W treści oświadczenia nie wskazano, że jest awaria lub serwis silosu. Poza tym w piśmie z 22 grudnia 2021 r. spółka raz informuje o awarii silosu 167,

w innym miejscu o pracach serwisowych, a jeszcze w innym wskazuje na cyt.: "nie mogły (tutaj: odpady o kodzie 19 12 07) być przetworzone w procesie R1 z uwagi na ograniczenia w ilości odpadów przetwarzanych termicznie". Są to raczej różne kwestie. Organ skonstatował, że ostatnie z przedstawionych wyjaśnień, czyli ograniczenia ilościowe wydają się prawdziwym powodem magazynowania odpadów niezgodnie

z warunkami posiadanego pozwolenia. Jednakże na takie okoliczności zakład powinien być przygotowany i nie mogą one być powodem niedotrzymywania warunków posiadanej decyzji reglamentującej korzystanie ze środowiska. Ponadto niedotrzymywanie warunków magazynowania odpadów, który miał miejsce w innym czasie niż w czasie oględzin, wynika z prowadzonej ewidencji odpadów

w elektronicznym systemie BDO. Wskazano, że szerzej ta kwestia nie jest opisywana w związku z wnioskiem spółki o wyłączenie jej z udostępniania.

Co do pkt 7. wyjaśniono, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach 14

i 23 listopada 2021 r. stwierdzono, iż odpady klejów odprowadzane są z hali 121 do zbiornika podziemnego, umieszczonego na zewnątrz obiektu. Zbiornik podziemny zlokalizowany przy obiekcie 121 posiada dwa podłączenia kanałowe z obiektem 121,

w którym stosowane są kleje i powstają odpady klejowe oraz jedno podłączenie z wpustem ulicznym, zlokalizowanym przy obiekcie 121. Służy on do wychwytywania ewentualnych wycieków podczas rozładowywania klejów. W zbiorniku widoczne były płynne odpady klejowe, na brzegach otworu rewizyjnego zbiornika widoczne były ślady odpadów klejowych. Stwierdzono, iż zbiornik podziemny, zlokalizowany przy obiekcie 121 stanowi miejsce magazynowania odpadów o kodzie 08 04 10, natomiast zgodnie z punktem III.3.1.4. Tabela nr 15 pozwolenia zintegrowanego odpady o kodzie 08 04 10 powinny być magazynowane luzem w pojemniku o pojemności 30 m3, zlokalizowanym przy obiekcie 115 oraz przy obiekcie 111. Zauważono, że podobny system odprowadzania odpadów klejów występuje przy obiekcie nr 111 i został on ujęty

w pozwoleniu jako miejsce magazynowania odpadów. W trakcie kontroli kontrolowany podmiot nie udokumentował, że zbiornik podziemny przy obiekcie 121 pełni inną rolę niż magazyn odpadów klejów powstających w obiekcie nr 121. Wobec pozyskania informacji, że spółka złożyła wniosek do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego o zmianę pozwolenia zintegrowanego, WIOŚ wystąpił do Marszałka

z pytaniem czy spółka wystąpiła o zmianę w kwestii magazynowania wytwarzanych odpadów klejów o kodzie 08 04 01 w zbiorniku podziemnym przy obiekcie 121.

W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 10 stycznia 2022 r., wskazano, że we wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego zgłoszono magazynowanie odpadów klejów

o kodzie 08 04 01 w zbiornikach oraz pojemnikach przy obiekcie 121.

Odnośnie do pkt 9. WIOŚ podał, że kontrola wykazała, iż w przypadku przekazania przez zakład niektórych rodzajów odpadów nie został dotrzymany warunek pozwolenia zintegrowanego dotyczący sposobu dalszego gospodarowania odpadami. Podczas kontroli przedstawiono decyzje podmiotów, którym przekazywane były odpady wytworzone w zakładzie w latach 2020-2021 (do 31 października 2021 r.) Z okazanych decyzji wynika, że część odpadów była przekazywana podmiotom posiadającym uprawnienia do zbierania odpadów. Zgodnie z zapisem punktu III.3.1.3 pozwolenia zintegrowanego, w tabeli nr 14 - sposób dalszego gospodarowania odpadami, jako sposób dalszego postępowania z odpadami dla większości odpadów wskazano: "Przekazanie zewnętrznej firmie posiadającej zezwolenie w zakresie przetwarzania odpadów, w celu odzysku lub unieszkodliwiania (w przypadku braku możliwości odzysku), transport za pomocą firmy zewnętrznej posiadającej stosowne uprawnienia". Organ podniósł, mając na uwadze stanowisko spółki, że powoływanie się na zasadę bliskości nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż zapis w pozwoleniu zintegrowanym nie obejmuje tej kwestii. Wybór najbliższego odbiorcy musiałby mieć swoje odzwierciedlenie w prowadzonej procedurze, np. przetargowej lub wyboru odbiorcy przez spółkę. Pozwolenie zintegrowane wydane zostało na podstawie wniosku spółki,

a w przypadku gdyby zapisy pozwolenia nie były zgodne z przedłożonym wnioskiem, spółka powinna w odpowiedni sposób zareagować.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie zarządzenia pokontrolnego

w części, tj. o uchylenie punktów 2, 6, 7 i 9 zarządzenia pokontrolnego i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie:

- art. 9 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy IOŚ poprzez uznanie, że spółka narusza warunki wykonywania działalności wpływające na środowisko określone w decyzji o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego, podczas gdy spółka nie narusza postanowień pozwolenia zintegrowanego we wskazanym zakresie;

- art. 16 ustawy o odpadach r. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy IOŚ poprzez pominięcie przez WIOŚ w zarządzeniu pokontrolnym, że interpretacja pozwolenia zintegrowanego, z którym zgodność działalności bada WIOŚ, powinna być dokonywana w zgodzie z tym przepisem, z tj. z założeniem realizowanym przez spółkę, że gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę środowiska;

- art. 27 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 20 ustawy o odpadach w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy IOŚ poprzez pominięcie przez WIOŚ, że gospodarka odpadami powinna być realizowana zgodnie z nadrzędną zasadą bliskości, a także poprzez błędne uznanie, że gospodarowanie odpadami można zlecać podmiotom posiadającym tylko zezwolenie na zbieranie odpadów;

- art. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 45 ust. 1 Prawa przedsiębiorców

w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy IOŚ poprzez uznanie przez WIOŚ, że w przypadku gdy pozwolenie zintegrowane nie wskazuje wprost na konkretne warunki magazynowania odpadów oraz dalszego gospodarowania odpadami, to oznacza, że warunki te nie mogą być ustalane przez spółkę w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa, w tym zasady gospodarowania odpadami wyrażone w art. 20 ust. 2 ustawy

o odpadach, podczas gdy w myśl art. 8 Prawa przedsiębiorców zakazów nie można domniemywać, ponieważ spółka może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa;

- art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 w zw. art. 45 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw.

z art. 9a ust. 1 ustawy IOŚ poprzez prowadzenie przez WIOŚ kontroli w sposób sprzeczny z zasadą zaufania wobec spółki oraz sprzeczny z zasadą, zgodnie z którą wątpliwości co do stanu faktycznego oraz co do stanu prawnego należy rozstrzygać na korzyść przedsiębiorcy, podczas gdy wymienione zasady powinny zostać zastosowane przez WIOŚ w trakcie prowadzonej kontroli.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że tereny magazynowe i przemysłowe będące częścią zakładu są w części utwardzone poprzez nawierzchnię szczelną (asfalt, beton) a w części utwardzenie nie jest szczelne. Wszystkie powierzchnie szczelne są wyposażone w kanalizację deszczową, a wody przez nią zbierane odprowadzane są do obiektu 011, tak jak opisuje to pozwolenie zintegrowane. Nie są skanalizowane powierzchnie utwardzone nawierzchnią przepuszczalną, w miejscach niezanieczyszczonych. W takim przypadku opad atmosferyczny wsiąka bezpośrednio

w glebę. Place magazynowe drewna okrągłego w obszarze bramy wjazdowej nie są utwardzone szczelną nawierzchnią, a tylko przepuszczalną warstwą kruszywa stabilizowanego mechanicznie, pod którym znajduje się warstwa kruszywa stabilizowana cementem. Wody opadowe z tego terenu nie muszą być zbierane

i odprowadzane systemem kanalizacji deszczowej - nie są zanieczyszczone i nie pochodzą z powierzchni szczelnej. Skarżąca oświadczyła, że wymóg odprowadzania wód opadowych z utwardzonych placów magazynowych kanalizacją deszczową do zbiornika - obiekt nr 011, dotyczy tylko placów szczelnych i gdy są na nich składowane sypkie surowce drzewne, gdzie odbywa się ciągły ruch pojazdów mogących powodować zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi. Magazynowanie kłód drewna w okolicach portierni nie narusza tych warunków. Zauważono, że zgodnie

z art. 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków,

a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U.2019.1311 z dnia 2019.07.15), spółka ma obowiązek ujmowania wód opadowych i roztopowych z terenów magazynowych i przemysłowych, pochodzących

z zanieczyszczonej powierzchni szczelnej. Dodatkowo spółka zwróciła uwagę, że place magazynowania drewna okrągłego, które tworzą wysokie składy, stanowią ekrany akustyczne i ich usytuowanie w różnych miejscach przyczynia się do ograniczenia emisji hałasu na zewnątrz zakładu. Taka metoda jest zgodna z zasadami zawartymi

w BAT dla produkcji płyt drewnopochodnych (BAT 4 - Techniki redukcji hałasu).

W zakresie magazynowania odpadów o kodzie 19 12 07, spółka stwierdziła, że opisywana sytuacja była sytuacją awaryjną i jednorazową, i z tego powodu nie powinna stanowić przedmiotu zarządzenia pokontrolnego. Spółka wskazała, że awaria silosu spowodowała konieczność usunięcia powstałych odpadów, które nie mogły zostać zmagazynowane w silosie, stąd spółka bez zwłoki przystąpiła do przygotowywania odpadów do wywozu poprzez napełnianie kontenerów, które następnie sukcesywnie przekazywała odbiorcom. Taką sytuację zastał WIOŚ podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 21 i 22 września 2021 r. Ustawione kontenery były napełniane odpadem

w sposób ciągły, co również zostało stwierdzone przez inspektora WIOŚ podczas kontroli. Po napełnieniu odpady były wywożone, po czym puste kontenery wracały do ponownego napełnienia. Potwierdzają to KPO z dnia 21 września, w którym po godz. 16 wywieziono dwa transporty odpadów o kodzie 19 12 07. Kontenery następnego dnia zostały ponownie podstawione w celu napełnienia i przygotowania do transportu.

Z uwagi na dużą ilość odpadów, niemożliwe jest usunięcie ich w ciągu jednego dnia, stąd napełnione kontenery oczekiwały na przyjazd transportu odbiorcy odpadów. Zdaniem spółki, wskazana wyżej sytuacja nie jest magazynowaniem odpadów, jest przygotowaniem odpadów do przekazania zewnętrznemu odbiorcy. Odpady pyłów

o kodzie 19 12 07, w trakcie normalnej pracy instalacji, magazynowane są w silosie 167 i przekazywane do procesu R1. Dla tego miejsca magazynowania zostało ustanowione zabezpieczenie roszczeń. Miejsce magazynowania, stwierdzone przez WIOŚ, to miejsce oznaczone jako T3B, przeznaczone do magazynowania odpadów o kodzie 19 12 07, które nie mogły być przetworzone w procesie R1 z uwagi na ograniczenia

w ilości odpadów przetwarzanych termicznie. Odpady te powstają sukcesywnie

w trakcie normalnej pracy instalacji i po nagromadzeniu odpowiedniej ilości są przekazywane odbiorcom zewnętrznym. Odpady o kodzie 19 12 07, wytworzone

w trakcie sytuacji, którą zastał WIOŚ w czasie kontroli nie stanowią emisji powstałej

w trakcie normalnej pracy instalacji, lecz w sytuacji nieprzewidzianej awarii. Spółka określając maksymalną masę poszczególnych rodzajów odpadów, które mogą być magazynowane w okresie roku oraz w tym samym czasie, oraz obliczając na tej podstawie kwotę zabezpieczenia roszczeń, brała pod uwagę emisje, czyli ilość odpadów, które mogą być wytworzone w trakcie eksploatacji instalacji, czyli użytkowania instalacji oraz utrzymywania jej w sprawności. Taka interpretacja zapisów pozwolenia zintegrowanego jest uzasadniona, zgodnie bowiem z art. 188 pkt 2 ppkt 2, ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz.1973) pozwolenie określa: wielkość dopuszczalnej emisji w warunkach normalnego funkcjonowania instalacji, nie większą niż wynikająca z prawidłowej eksploatacji instalacji, dla poszczególnych wariantów funkcjonowania. Stąd, miejsca magazynowania odpadów ustanowiono dla warunków normalnego funkcjonowania instalacji. Pozwolenie zintegrowane nie określa sytuacji incydentalnej i nieprzewidzianej, takiej jak konieczność przygotowywania odpadów do przekazania odbiorcy bezpośrednio po wytworzeniu, z pominięciem magazynowania. Niezależnie od powyższego spółka wyjaśniła, że Tabela nr 26 zawarta w pozwoleniu zintegrowanym określa "Maksymalne masy poszczególnych rodzajów odpadów, które mogą być magazynowane w tym samym czasie". Rzekome naruszenie dotyczy przekroczenia ilości magazynowanych odpadów w czasie jednej doby. Jednak zmagazynowanie odpadów w czasie jednej doby nie jest jednoznaczne z maksymalną masą tych odpadów, która może być magazynowana w tym samym czasie. Niejednoznaczność jest widoczna, w czasie gdy w ciągu jednej doby zmagazynowany odpad zostanie przekazany odbiorcy, następnie ponownie zmagazynowany i ponownie przekazany, co w przypadku spółki miało miejsce. Mając na uwadze powyższe, spółka wystąpiła do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego o zmianę pozwolenia zintegrowanego w tym zakresie, co świadczy o dochowaniu przez spółkę należytej staranności i poszanowaniu prawa. Niezależnie od tego z całą pewnością przy obiekcie nr 102 w tym samym czasie spółka nie przechowywała odpadu o kodzie 19 12 07

w ilości większej niż stanowi pozwolenie zintegrowane. Kontenery ustawione w miejscu T3B były opróżniane, a następnie ponownie wypełniane odpadem, ale nigdy w tym samym czasie nie były magazynowane w ilości większej niż wynika z pozwolenia zintegrowanego.

Spółka za błędne uznała również stanowisko organu co do magazynowania odpadów klejowych o kodzie 08 04 01 w zbiorniku podziemnym przy obiekcie 121. Podała, że zbiornik podziemny przy obiekcie 121 nie jest miejscem magazynowania odpadów. Jest usytuowany przy stacji rozładunku kleju z cystern i w części jest urządzeniem służącym do wychwytu ewentualnych, niekontrolowanych rozlewów kleju mogących powstać w czasie rozładunku prowadzonego na zewnątrz oraz używania klejów wewnątrz budynku 121. Używany jest również jako zbiornik wychwytujący pozostałości z mycia urządzeń wewnątrz budynku 121. Wyposażony jest w kratkę ściekową, którą ewentualne wycieki dostają się do zbiornika. Zbiornik jest systematycznie czyszczony zarówno przez pracowników spółki, jak przez firmy zewnętrzne. Odpad jest wytwarzany w trakcie czyszczenia zbiornika. Jeżeli czyszczenie odbywa się przez pracowników spółki, magazynowany jest w pojemnikach

w wyznaczonym do magazynowania miejscu T4. Jeżeli czyszczenie zbiornika odbywa się przez zewnętrzną firmę serwisową, odpad powstający w wyniku usługi jest zabierany przez tę firmę. Podkreślono, że w przypadku serwisowego czyszczenia zbiornika przez zewnętrzną firmę, odpad jest wytwarzany w trakcie usługi. Zbiornik więc jest miejscem wytwarzania odpadów, a nie miejscem magazynowania. Podobnie rzecz wygląda, gdy zbiornik jest czyszczony przez pracowników spółki. Po oczyszczeniu zbiornika, odpady kleju zbierane są do pojemników i magazynowane w miejscu T4,

a stamtąd, po nagromadzeniu przekazywane odbiorcy.

W zakresie obowiązku przekazywania odpadów wytworzonych jedynie podmiotom posiadającym odpowiednie decyzje w zakresie przetwarzania odpadów, spółka oświadczyła, że takie postanowienie zawarte w pozwoleniu zintegrowanym przeczy zasadzie bliskości określonej w ustawie o odpadach. W ocenie spółki, takie postanowienie, jako warunek pozwolenia zintegrowanego, jest oczywistą omyłką słowną, w innym wypadku byłoby działaniem na szkodę środowiska i pogwałceniem nadrzędnej zasady gospodarowania odpadami. Spółka, kierując się nadrzędnymi zasadami ustawy oraz mając na uwadze faktyczną ochronę środowiska przekazuje odpady podmiotom z najbliższej okolicy, mającym niezbędne pozwolenia

i jednocześnie śledzi drogę swoich odpadów od momentu przekazania kolejnemu posiadaczowi do momentu ich odzysku lub utylizacji. Spółka przekazuje odpady firmom posiadającym pozwolenia na przetwarzanie odpadów bezpośrednio lub za pośrednictwem firm posiadających zezwolenia na zbieranie odpadów, zobowiązując ich do przekazania odpadów bezpośrednio podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie odpadów. W regionie położenia zakładu nie prowadzą działalności firmy przetwarzające określone kody odpadów wytwarzanych przez spółkę,

a transportowanie odpadów, np. na Śląsk, wiąże się między innymi ze zwiększoną emisją spalin do środowiska. Ponadto postanowienia pozwolenia zintegrowanego nie są spójne w tym zakresie i np. w pkt III.1.3.3 przed tabelą nr 14 wpisano, że odpady będą przekazywane podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia lub pozwolenia

z zakresu gospodarowania odpadami oraz wpis do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa, zatem w tym miejscu nie dokonano ograniczenia na rzecz podmiotów posiadających zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Oddawanie odpadów podmiotom, które posiadają decyzje na gospodarowanie odpadami jest zgodne

z przywołanym fragmentem pozwolenia zintegrowanego i z ustawą o odpadach. Wszystkie warunki zawarte w pozwoleniu zintegrowanym należy interpretować

w sposób zgodny z zasadami prawa. Celem jest tu zapewnienie spójności systemu prawnego z wydawanymi decyzjami.

Dodatkowo spółka zarzuciła, że WIOŚ nie wskazał, które konkretnie przepisy prawa zostały przez spółkę naruszone, co dodatkowo świadczy o tym, że spółka nie dopuściła się naruszeń. Aby bowiem można było daną okoliczność uznać za naruszenie, konieczne jest wskazanie które konkretnie przepisy prawa zostały naruszone przez podmiot kontrolowany. Skarżąca wywiodła, że działalność zakładu jest prowadzona w oparciu o wszelkie zasady przewidziane w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, które mają na celu szeroko pojętą ochronę środowiska. Formułując treść naruszeń organ pominął w swojej ocenie stanu faktycznego zasady dotyczące zrównoważonej gospodarki odpadami. Opisane działania spółki, które WIOŚ chce intepretować jako naruszenia, są działaniami mającymi na celu taką gospodarkę odpadami, która w największym stopniu ma na celu ochronę środowiska. Spółka akcentowała, że rzekome naruszenia zostały zidentyfikowane w zakresie tych postanowień pozwolenia zintegrowanego, które mogą budzić pewne wątpliwości, które powinny być rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy.

W odpowiedzi na skargę WIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślono, że skoro spółka prowadzi działalność wymagającą uzyskania pozwolenia zintegrowanego, jest zobowiązana do przestrzegania jego warunków.

Pismem 18 maja 2022 r. spółka wniosła o rozpoznanie sprawy

w trybie uproszczonym. Złożyła dodatkowe wyjaśnienia na temat podnoszonych już okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a."), na wniosek strony skarżącej, wobec braku sprzeciwu organu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone zarządzenie pokontrolne odpowiada prawu.

Podstawę prawną przedmiotowego zarządzenia stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy IOŚ. Stosownie do art. 12 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym

w dacie wydania zarządzenia pokontrolnego, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może: 1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; 2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; 3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika

z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Art. 31a ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że kto: 1) w wyznaczonym terminie nie informuje organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych albo

o przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciw osobom winnym dopuszczenia do uchybień, 2) niezgodnie z prawdą informuje organ Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych lub przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Zarządzenie pokontrolne jest aktem o charakterze publicznym, w sposób władczy rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, nakłada na stronę określone obowiązki, których niewykonanie zagrożone jest odpowiedzialnością karną, stanowi więc inny akt z zakresu administracji publicznej dotyczący obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i z tego tytułu podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, z 18 stycznia 2011 r., II OSK 2036/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako: "CBOSA").

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna i została prawidłowo wniesiona. Co do zasady, badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego, Sąd może na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury. Badaniu podlega czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli, a także czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., II OSK 723/12, publ. CBOSA). Z brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy IOŚ wynika wyraźnie, że celem przeprowadzanych przez WIOŚ kontroli podmiotów korzystających ze środowiska jest m. in. przestrzeganie przepisów o ochronie środowiska, przepisów ustawy o odpadach (lit. a, lit. l), ale też przestrzeganie decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska (lit. b). Zarządzenie pokontrolne służy zatem nie tylko eliminacji stwierdzonych podczas kontroli bezpośrednich naruszeń przepisów, ale ma gwarantować także przestrzeganie warunków wydanych pozwoleń. W związku z tym z naruszeniem będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy postępowanie podmiotu korzystającego ze środowiska jest bezpośrednio sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami ustaw i przepisami wykonawczymi do nich, a w przypadku wymaganych przepisami pozwoleń także wtedy, gdy podmiot zobowiązany nie respektuje warunków pozwolenia określającego sposób i zakres korzystania ze środowiska. Naruszenie warunków pozwolenia stanowi wykroczenie (art. 351 ustawy Prawo ochrony środowiska), a także może prowadzić do wstrzymania użytkowania instalacji (art. 367 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). W świetle tych przepisów nieprzestrzeganie warunków pozwolenia stanowi samo w sobie naruszenie prawa. Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska ściśle normują tryb wydawania i treść pozwolenia zintegrowanego. W szczególności w pozwoleniu zintegrowanym określa się warunki wytwarzania i sposoby postępowania z odpadami na zasadach określonych

w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (art. 202 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska). Ustalenia takie dokonywane są indywidualnie do potrzeb konkretnej instalacji, przy uwzględnieniu stanu środowiska, w tym oddziaływania innych instalacji na środowisko i konieczności minimalizowania skutków negatywnego oddziaływania, w myśl obowiązującej zasady zrównoważonego rozwoju (art. 8 ustawy Prawo ochrony środowiska) i zasady zapobiegania i przezorności (art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska). Dlatego pozwolenie zintegrowane określa ramy, których podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany jest przestrzegać. Pozwolenie zintegrowane powinno kompleksowo określać dopuszczone oddziaływania inwestycji na środowisko, uwzględniać skalę i spójność oddziaływania inwestycji na środowisko jako całość.

W warunkach niniejszej sprawy bezspornym jest, że spółka legitymuje się pozwoleniem zintegrowanym. Jest to ostateczna decyzja administracyjna i zgodnie

z art. 130 § 1 – 3 k.p.a. może podlegać wykonaniu, mimo zaskarżenia jej do Sądu.

W toczącym się postępowaniu sądowym (sygn. akt II SA/Ol 424/20) nie zostało wstrzymane jej wykonanie. Ustalenia decyzji ostatecznej i ostatecznych decyzji zmieniających pozwolenie zintegrowane mają moc wiążącą od momentu wejścia do obrotu prawnego (art. 110 § 1 k.p.a.). Dopóki pozwolenie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego lub zmienione w przepisanej procedurze, korzysta z domniemania legalności. Oznacza to niedopuszczalność podważania postanowień decyzji ostatecznych. Tym samym na etapie kontroli przestrzegania pozwolenia zintegrowanego WIOŚ nie był uprawniony do kwestionowania postanowień pozwolenia zintegrowanego i dochodzenia zasadności określonych w pozwoleniu warunków realizacji i funkcjonowania przedsięwzięcia oddziaływującego na środowisko, których celowość została rozstrzygnięta wydanym pozwoleniem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że przytaczane przez strony postanowienia pozwolenia zintegrowanego nie wskazują wprost na konkretne warunki magazynowania odpadów oraz dalszego gospodarowania odpadami. Kwestionowane zapisy są jednoznaczne i, dopóki nie zostaną zmienione, obowiązują.

Konfrontując ustalenia kontroli i wyjaśnienia skarżącej, Sąd stwierdza, że

w sprawie nie występują wątpliwości co do stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy. Spółka potwierdziła magazynowanie w obszarze bramy wjazdowej surowca naturalnego w postaci kłód drewna na terenie utwardzonym, ale przepuszczalnym. Natomiast zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym magazynowanie takiego surowca jest wymagane na placu utwardzonym, z którego wody mają być odprowadzane kanalizacją do zbiornika retencyjnego stanowiącego obiekt 011. Z treści pkt. II.1.2.2. i II.1.1.3 pozwolenia wynika wyraźnie, że wymóg ten dotyczy także kłód drewna okrągłego z lasów. W świetle brzmienia tych postanowień nie ma znaczenia, że pozwolenie zintegrowane nie konkretyzuje położenia placu składowego.

Spółka nie neguje też, że podczas kontroli stwierdzono przy obiekcie 102 kontenery, zawierające znaczne ilości odpadu o kodzie 19 12 07 (pył drzewny). Zgodnie z pozwoleniem spółka może magazynować odpad o kodzie 19 12 07 (Tabela nr 25, str. 58 pozwolenia zintegrowanego) w celu przeznaczenia: do procesu R3

w silosach 153 i 155 o pojemności odpowiednio 795 m3 i 700 m3; do procesu R1

w silosie 167 o pojemności 600 m3 oraz do oddania odbiorcom zewnętrznym w miejscu T3B przy obiekcie 102 w dwóch kontenerach o pojemności po 30 m3 każdy. W czasie oględzin w spornym miejscu stały zaś 4 kontenery wypełnione w całości, 2 w połowie i 2 były puste. Poza tym w tabeli nr 26 na stronie 59-60 pozwolenia zintegrowanego skonkretyzowano największą dopuszczalną masę odpadów, które mogłyby być magazynowane w tym samym czasie w instalacji, w miejscu wyznaczonym do magazynowania poszczególnych rodzajów odpadów, w okresie roku oraz w tym samym czasie. W pozwoleniu zostało skonkretyzowane, że przez określenie "w tym samym czasie" oznacza Mg/dobę, czyli podaną w tym zakresie wartość należy odnosić do doby. W przypadku miejsca T3B przy obiekcie 102 (pozycja 11 tabeli) dopuszczono największą masę odpadów na dobę na poziomie 12 Mg s.m. Podczas kontroli ustalono natomiast, na podstawie danych w ewidencji odpadów zakładu w bazie BDO (str. 46-47 protokołu kontroli), że co najmniej w dniu 22 września 2021 r. przekazano odbiorcom zewnętrznym odpad o kodzie 19 12 07 w ilościach 12,62 Mg i 14 Mg, a w dniu 24 września 2021 r. w ilościach 11,96 Mg i 12,80 Mg. Wyjaśnić też należy, że niezależnie od tego czy spółka będzie spalała odpad czy nie, ma ustalone limity magazynowania tego odpadu. Zgodnie z ustawową definicją magazynowania odpadów, podaną w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach, należy przez to rozumieć czasowe przechowywanie odpadów. Nigdzie nie jest powiedziane jak długo przechowywanie może trwać, aby uznać je za magazynowanie. W niniejszej sprawie, w celu przygotowania do transportu odpad 19 12 07 może być czasowo przechowywany, czyli magazynowany przy obiekcie 102. Sama spółka oświadczyła, że jest to miejsce magazynowania odpadu 19 12 07, niezrozumiałe jest więc jednoczesne zaprzeczanie, że stwierdzona obecność tego odpadu nie stanowiła magazynowania. Wyjaśnienia spółki potwierdzają, że doszło do przekroczeń, które spółka usprawiedliwia awarią i niemożnością przetwarzania odpadów w procesie R1. Jednak ewentualne utrudnienia przy realizacji procesu R1, nie mogą usprawiedliwiać przekroczeń ustalonych limitów magazynowania odpadów. Jeżeli spółka nie mogła przetwarzać odpadów, zgodnie z pozwoleniem, to należało ograniczyć ich wytwarzanie. Poza tym twierdzenia spółki o awarii są zupełnie gołosłowne, a przez to niewiarygodne. Zasadnie organ wskazał, że na etapie oględzin, czyli w czasie ujawnienia znacznej ilości odpadu 19 12 07 przy obiekcie 102, przedstawiciel spółki nie zgłaszał, aby gromadzenie tego odpadu było wynikiem awarii. Zapewniał tylko, że ilość pyłów w kontenerach nie wynosiła więcej niż 12 Mg s.m. W protokole oględzin wspomniano o przestoju i prowadzeniu prac serwisowych, ale dla uzasadnienia zmiany miejsca magazynowania odpadów o kodzie 10 01 19. Nie podano natomiast w ogóle czego dotyczyły prace serwisowe. Nie ma racji skarżąca, że organ powinien domagać się od niej wykazania przyczyn stwierdzonych przekroczeń. Było to w interesie skarżącej i inicjatywa dowodowa należała do skarżącej. Spółka zaś na żadnym etapie nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów potwierdzających rzekomą awarię.

Wyjaśnienia spółki nie podważyły też w żaden sposób ustalenia WIOŚ

o magazynowaniu odpadu kleju w zbiorniku przy obiekcie 121. Skarżąca potwierdziła pochodzenie odpadu z obiektu 121, w którym stosowane są kleje i powstają odpady klejowe oraz z wpustu ulicznego zlokalizowanego przy obiekcie 121, służącego do wychwytywania ewentualnych wycieków podczas rozładowywania klejów. Sygnalizowane czyszczenie zbiornika nie ma żadnego znaczenia przy ocenie stwierdzonej podczas kontroli obecności odpadu w tym zbiorniku. Skoro odpad znajdował się w zbiorniku, to znaczy, że był w nim przechowywany, czyli magazynowany. Natomiast zgodnie z Tabelą nr 15 pozwolenia zintegrowanego (str. 42), miejsce magazynowania odpadu o kodzie 08 04 10 to T5 przy obiekcie 115 i T4 przy obiekcie 111. Zauważyć trzeba, że w zarządzeniu pokontrolnym organ omyłkowo raz podaje, że jest to odpad o kodzie 08 04 01, a w innym miejscu wskazuje prawidłowo kod 08 04 10. W piśmie z 10 stycznia 2022 r. Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego wyjaśnił, że w obowiązującym pozwoleniu nie widnieje odpad o kodzie 08 04 01, ale o kodzie 08 04 10 - odpadowe kleje i szczeliwa inne niż wymienione w 08 04 09. Organ ten podał, że spółka wystąpiła m.in. o zmianę sposobu i miejsca magazynowania odpadów 08 04 10 w zakresie zlokalizowania miejsca magazynowania T 13 przy obiekcie 121. Marszałek wyjaśnił, że na dzień 7 stycznia 2022 r. wniosek nadal nie był kompletny formalnie, a więc wnioskowana zmiana nie była objęta pozwoleniem. Potwierdza to dodatkowo zasadność stwierdzonego naruszenia.

Nie można odmówić też słuszności stanowisku WIOŚ co do naruszenia pozwolenia zintegrowanego w zakresie przekazywania określonych odpadów bezpośrednio podmiotom legitymującym się pozwoleniem na ich przetwarzanie. Spółka dopatruje się w tym zakresie w pozwoleniu oczywistej omyłki, wystąpiła o zmianę pozwolenia, a nadto uznała to naruszenie przyjmując mandat karny. Dopóki sporny zapis pozwolenia zintegrowanego obowiązuje, nie można oceniać jego racjonalności, co powinno zostać uczynione na etapie wydawania pozwolenia. Nie ma racji skarżąca, że treść pkt III.3.1.3 pozwolenia poprzedzająca tabelę nr 14 (str. 36-37 pozwolenia zintegrowanego) zezwala na przekazywanie odpadów podmiotowi posiadającemu pozwolenie na zbieranie odpadów. W pkt 3,1,3 jest ogólnie mowa, że odpady będą przekazywane podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia lub pozwolenia z zakresu gospodarowania odpadami. W tabeli zaś przy każdym rodzaju odpadu, które mogą powstać w instalacji, uszczegółowiono, jaki ma być sposób dalszego gospodarowania tymi odpadami. Przetwarzanie odpadów nie jest równoznaczne ze zbieraniem odpadów. Ustawa o odpadach odrębnie definiuje te pojęcia (art. 3 ust. 1 pkt 21 i 34 ) i odróżnia zezwolenie na zbieranie odpadów od zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Skoro pozwolenie zintegrowane nakazuje przekazywanie odpadów podmiotom posiadającym zezwolenie na ich przetwarzanie, to spółka nie może ich przekazywać podmiotom posiadającym tylko zezwolenie na zbieranie odpadów. Nie jest trafny argument o zwiększonej emisji spalin do środowiska, w sytuacji gdyby to spółka zlecała bezpośredni transport do najbliższego punktu przetwarzania określonych odpadów. Trasa nie zostanie skrócona tylko przez to, że odpad zostanie najpierw przekazany do podmiotu zajmującego się zbieraniem odpadów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.