Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1063/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2013-2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm.) – dalej: "o.p.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania złożonego przez E. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza N. z dnia [....] r. nr [...] , odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi za lata 2013-2015 w kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że pismem z 17 grudnia 2015 r. E. K. wystąpił do organu podatkowego I instancji o umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2013-2015 .

W uzasadnieniu oświadczył, że samodzielnie zagospodarowuje odpady komunalne powstałe w miejscu zamieszkania. Podatnik podał, że deklarację

o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożył "profilaktycznie" z obawy przed karą za jej brak (nagłaśnianą przez media), a selektywną zbiórkę odpadów rozpoczął już w młodości, tj. ponad 50 lat temu, w gospodarstwie rodziców. Obecnie odpadami organicznymi karmi zwierzęta domowe (kury, kozy) i składuje na kompostowniku. Szkło i butelki PET umieszcza w ogólnodostępnych pojemnikach, a zużyte baterie w supermarketach w wyznaczonych do tego celu pojemnikach. Gruz i kamienie z pól wykorzystuje do utwardzania zabagnionych dróg dojazdowych do łąk lub jako materiał budowlany. Puszki aluminiowe, blachę, stal i akumulatory sprzedaje

w punkcie skupu złomu. Natomiast odpady nienadające się do recyklingu zbiera

w przystosowanych do tego celu workach i okresowo raz na kilka lat (gdyż są to małe ilości) wywozi do Zakładu Gospodarowania Odpadami w S.

Podatnik wskazał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi płacona do gminy N. w jego przypadku jest nierzeczowa, gdyż ZUK nie realizuje wywozu odpadów z jego nieruchomości.

Pismem z 18 marca 2016 r. organ wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia braków podania o dokumenty potwierdzające wysokość uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków, a także o dokumentację medyczną, oraz do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Podatnik nie przedłożył żądanych dokumentów.

Odmawiając umorzenia zaległości organ I instancji w uzasadnieniu ww. decyzji wyjaśnił, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby powstanie zaległości podatkowych było związane z zaistnieniem czynników nadzwyczajnych niezależnych od Podatnika, ani też, że aktualna jego sytuacja życiowa ma nadzwyczajny charakter - nie wystąpiły więc okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika" lub "ważny interes publiczny", uzasadniający udzielenie przedmiotowej ulgi. Podnoszone przez Wnioskodawcę argumenty dotyczące "własnego gospodarowania odpadami" nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi.

W odwołaniu od tej decyzji Podatnik zwrócił się o wnikliwe przeanalizowanie całej dokumentacji i przychylne rozstrzygnięcie umorzenia zaległości wraz ze zniesieniem dalszej umowy opłacania za gospodarowanie odpadami. Podał, że od grudnia 2015 r. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ został rencistą. Aktualna wysokość renty wynosi [...] zł miesięcznie i Podatnik korzysta z pomocy rodziny. Zadłużenie objęte wnioskiem znacznie więc przekracza wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzje w zakresie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych mieszczą się w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, że decyzja w tym zakresie pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego. Zatem, ustalenie przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie ulgi, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika.

Kolegium wskazało, że umorzenie zaległości podatkowej jest odstępstwem

od zasady ponoszenia ciężarów publicznych, dlatego też chcąc skorzystać z tej instytucji wnioskodawca winien wykazać przesłanki do skorzystania z ulgi. Powinien zatem odpowiednio uzasadnić i udokumentować złożony wniosek, podając pełne informacje o stanie majątkowym i aktualnej sytuacji finansowej lub inne, mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie (np. dot. stanu zdrowia i wydatków związanych z leczeniem). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie, poza danymi zawartymi we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych Wnioskodawca nie przedłożył organom podatkowym (także w postępowaniu odwoławczym) żadnych dowodów świadczących o jego wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, majątkowej i zdrowotnej. W związku z tym nie można było uznać za udokumentowaną przesłankę trudnej sytuacji materialnej spowodowanej niską rentą, gdyż Wnioskodawca nie udokumentował ani wysokości świadczenia rentowego, ani swoich bieżących wydatków na utrzymanie.

Ponadto, ustosunkowując się do zarzutu Podatnika dotyczącego niezasadnego żądania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12, opłata jest daniną publiczną, która nie ma charakteru podatkowego. Jest bowiem świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, ale odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości. Przedstawiony charakter opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uzasadnia przyjęcie, że jest to danina o jakiej traktuje art. 3 pkt 8 o.p. Zgodnie natomiast z art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c ustawy, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nadto, na opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie składają się jedynie koszty odbierania, transportu, zbierania, wywozów odpadów, ale także koszty funkcjonowania całego systemu obejmujące dodatkowo koszty odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, także koszty tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, obsługi administracyjnej tego systemu, stąd nie mogą być one odnoszone do cen rynkowych, jakie dotychczas obowiązywały na terenie miasta czy też obowiązujących w innych miejscowościach. Zgodnie z art. 6m ust. 1 i 2 ww. ustawy właściciel (podatnik) ma obowiązek złożenia deklaracji, a zatem skoro zobowiązanie powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 o.p., tj. z dniem zaistnienia zdarzenia,

z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, to opłata (podatek) wykazana w deklaracji jest opłatą (podatkiem) do zapłaty. Tym samym, fakt ewentualnego zagospodarowywania przez Wnioskodawcę odpadów komunalnych nie ma znaczenia dla powstania obowiązku uiszczenia przez niego opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy organowi podatkowemu I instancji do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienie akt sprawy o brakującą dokumentację o dochodzie i sytuacji życiowej Skarżącego oraz dokonania ponownej analizy jego sytuacji materialnej.

Skarżący wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną, o czym przesądzono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K/17/12. Wobec tego Skarżący wniósł, aby "za pośrednictwem: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (z kopią powyższej sprawy) wnieść do Trybunału Konstytucyjnego w Warszawie wniosek o dokonanie korekty w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.11.2013 r. sygn. akt: K/17/12 i dokonać nowelizacji o treść jak poniżej w pkt. a):

a) jeżeli podmiot gospodarczy lub osoba fizyczna dokonuje dokładną segregację odpadów komunalnych u źródła, we własnej firmie lub gospodarstwie domowym, zagospodarowuje je zgodnie z dalszym przeznaczeniem lub odsprzedaje lub przetwarza je w wyniku recyklingu, udokumentuje i udowodni ten fakt przed organami publicznymi: Wójt, Burmistrz lub Prezydent miasta, to jest zwolniony z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.11.2013 r. sygn. Akt: K/17/12 to znaczy że: nie musi płacić świadczenia pieniężnego, przymusowego, bezzwrotnego, jednostronnego, publicznoprawnego, ale pod warunkiem, że z oszczędności z tego tytułu wynikających - musi realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości w swojej firmie bądź gospodarstwie domowym.".

Skarżący wniósł też, by tak znowelizowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego jak najszybciej wdrożyć w życie, aby - w myśl Konstytucji RP, każdy Polak mógł demokratycznie dokonać wyboru formy zagospodarowania odpadami komunalnymi w swojej firmie czy gospodarstwie domowym.

Następnie Podatnik wyjaśnił, że segregując odpady komunalne u źródła, sprzedając puszki, akumulatory, czy blachy otrzymuje jeszcze pieniądze - co udokumentował. Ponadto, gruz przeznacza na utwardzenie polnych dróg, a odpady organiczne na karmę dla zwierząt hodowlanych lub wywozi na pryzmę kompostową. Zatem, preferowany przez niego sposób zagospodarowania odpadów nie tylko eliminuje koszty odbierania, transportu, zbierania, wywozu odpadów, ale i koszty funkcjonowania całego systemu, obejmujące dodatkowo koszty odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, a także koszty tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, obsługi administracyjnej tego systemu - czym uzasadnił swój ww. wyrok Trybunał Konstytucyjny.

W tych okolicznościach Skarżący stwierdził, że jego wniosek o dokonanie korekty w wyroku Trybunału uzasadnia również ważny interes publiczny, bowiem aby obywatele nie stracili zaufania do organów władzy, należy pilnie dokonać korekty błędnej decyzji podatkowej w wyniku sprawnego działania aparatu państwowego i dodać pkt 3a do ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.11.2013 r.

Ponadto, dla Skarżącego niezrozumiały jest fakt braku uzupełnienia jego prośby o umorzenie. Wskazał, że wprawdzie od organu podatkowego I instancji otrzymał informację, iż może się zapoznać z zebranymi dowodami w sprawie, lecz stawiennictwo było nieobowiązkowe. Powyższy termin przypadał na okres żniw, a swoją sytuację materialną dokładnie opisał. Nadto, pracownik rozpatrujący jego prośbę o umorzenie dobrze zna jego trudną sytuację materialną, bowiem z urzędu zna wiele wcześniejszych składanych przez niego oświadczeń.

Skarżący wyjaśnił też, że 23 grudnia 2015 r. zawarł umowę na wydzierżawienie swoich gruntów i od tej pory stał się rencistą rolniczym (o czym organ I instancji miał wiedzę z urzędu) o miesięcznej emeryturze [...] zł, ponieważ z przyznanej emerytury są potrącane zaległe składki w wysokości [...] zł. Skarżący wniósł prośbę o obniżenie potrącanej składki do [..] zł, która po przeprowadzeniu wizji lokalnej przez pracownika KRUS została decyzją tego organu z 31 marca 2016 r. zaakceptowana. Prezes KRUS decyzją z dnia 14 kwietnia 2016 r. ustalił Skarżącemu świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, a po potrąceniu [...] zł za zaległe składki otrzymuje netto [...] zł miesięcznie. Ponadto Skarżący spłaca miesięczną ratę kredytu w wysokości [...] zł. Wobec tego Skarżący uważa, że w jego sprawie wystąpiło naruszenie "ważnego interesu podatnika", z uwagi na znaczne obniżenie jego zdolności płatniczych i kwalifikuje się do umorzenia zaległości, gdyż znalazł się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Zaznaczył też, że lekarz zabronił mu wykonywać prace fizyczne z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia.

Skarżący podkreślił również, że nie zgadza się ze sposobem naliczenia stawek opłat miesięcznych, gdyż od 2000 r. mieszka sam w gospodarstwie, a stawka od 4 lipca 2013 r. została narzucona przez organ z góry na 2 osoby i wynosiła [...] zł. Dopiero 22 kwietnia 2014 r. na jego żądanie zmieniono stawkę na [...] zł, tj. stawkę przypadającą za 1 osobę. Organ nie podjął się przy tym wyjaśnienia okoliczności naliczenia stawki za dwie osoby i dokonania korekty deklaracji za okres od 4 lipca 2013 r. do 22 kwietnia 2014 r. Tym samym, organ nie ma prawa do żądania niesłusznie naliczonej opłaty za gospodarowanie odpadami stawką za 2 osoby.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego

o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o dokonanie korekty wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K/17/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Spór w niniejszej sprawie został wywołany wnioskiem skarżącego Podatnika

o umorzenie zaległości z tytułu zagospodarowania odpadami komunalnymi za lata 2013-2015, w kwocie [...] zł. W ocenie Skarżącego, w jego przypadku opłata ta jest nienależna bowiem samodzielnie gospodaruje odpadami i z jego nieruchomości

nie są odbierane żadne odpady komunalne, a także przez okres od 4 lipca 2013 r.

do 22 kwietnia 2014 r. opłata była nienależnie naliczana na dwie osoby. Ponadto jego aktualna sytuacja życiowa i finansowa uzasadnia zastosowanie ulgi w spłacie należności z tytułu ww. podatku. W ocenie organu podatkowego, przedstawiona przez Skarżącego argumentacja dotycząca selektywnej zbiórki odpadów nie uzasadnia zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania. Nadto Skarżący nie wykazał też, że jego aktualna sytuacja życiowa i materialna stanowi przesłankę do udzielenia takiej ulgi.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2016.250 ze zm.) – dalej: "u.u.c.p.g.", w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (...). Zatem, w sprawie znajdują zastosowanie następujące, niżej przywołane, przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.).

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Z brzmienia wskazanych przepisów wynika, że organ podatkowy może więc

(na wniosek podatnika) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może" wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt

I OSK 1334/14, uznania administracyjnego nie można oczywiście rozumieć jako dowolności organu w rozstrzygnięciu sprawy. Organ nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń co do stanu faktycznego

i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom udzielenia wnioskowanej pomocy. Uzasadniając wybór rozstrzygnięcia uznaniowego organ musi przedstawić jasną i przekonującą argumentację, zarówno co do faktów, jak i prawa. Uznając,

że strona znajduje się w sytuacji, w której możliwe jest przyznanie pomocy w trybie wskazanym w ustawie, na organie ciąży obowiązek należytego wyjaśnienia, dlaczego w ramach uznania administracyjnego odmawia jednak jej udzielenia bądź udziela w wysokości niższej niż oczekiwana przez stronę.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. oznacza również, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności decyzji. Sąd administracyjny zatem nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa lub odsetki za zwłokę winny zostać umorzone. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast zaskarżona decyzja "uznaniowa" podlega w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc ocenie, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustalonych granicach, a wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (por. wyrok WSA w Lublinie z 30 stycznia 2013 r., I SA/Lu 944/12, LEX nr 1298349, wyrok WSA w Poznaniu z 13 marca 2015 r. I SA/Po 315/15). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

W tym miejscu należy zauważyć, że w postępowaniach podatkowych, szczególnie dotyczących udzielania ulg i zwolnień podatkowych, obowiązuje zasada,

że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego tytułu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skoro Skarżący ubiega się o przyznanie ulgi podatkowej to w jego interesie leży odpowiednio uzasadnić wniosek o udzielenie ulgi, a po wszczęciu postępowania, należycie współpracować z organem, celem ustalenia właściwego stanu faktycznego w sprawie. Tymczasem na etapie postępowania podatkowego Skarżący w zasadzie nie współpracował z organami, nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym, nie udokumentował uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, aktualnego stanu zdrowia oraz stanu zadłużenia wobec innych podmiotów, a wezwanie organu podatkowego I instancji w tym zakresie z dnia 18 marca 2016 r. pozostawił bez odpowiedzi, co niewątpliwie mogło stanowić utrudnienie w należytym rozpoznaniu wniosku Skarżącego. Nadto, Skarżący nie wskazał organowi na dokumenty znane mu w tym przedmiocie z urzędu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, w ocenie Sądu, organy podatkowe – wobec nieprzedstawienia przez Skarżącego (na etapie postępowania podatkowego) argumentów i dowodów dotyczących jego sytuacji życiowej i zdrowotnej uzasadniającej przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi – prawidłowo oceniły, że sytuacja przedstawiona we wniosku nie upoważnia do stwierdzenia, iż w sprawie występuje ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny. Skarżący dopiero na etapie odwołania wskazał tylko, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł miesięcznie. Jednak, znając argumentację przedstawioną w decyzji organu I instancji dotyczącą niewykazania istnienia przesłanek o których mowa w art. 67a o.p., również na tym etapie nie przedstawił dodatkowych argumentów i dowodów – na co wskazał organ odwoławczy.

Odnosząc się natomiast do dodatkowych dokumentów załączonych przez Skarżącego do skargi oraz składanych na etapie postępowania o przyznanie prawa pomocy, potwierdzających jego aktualną sytuację życiową i zdrowotną wskazać należy, że sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym, nie może zatem dokonywać ustaleń za organy administracji, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. "Sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej" w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066 j.t.) oznacza bowiem pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23). Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są bardzo ograniczone.

Przedstawiona Sądowi przez Skarżącego dokumentacja stanowi istotną informację dotyczącą jego stanu majątkowego oraz stanu zdrowia, a także jego bieżących dochodów i wydatków, w tym stanu zadłużenia. Jednak, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nie była ona znana organom, zatem z wyżej opisanych względów nie może być ona uwzględniona (oceniona) w tym postępowaniu sądowym.

Zauważyć również wypada, że na etapie postępowania przed organami podatkowymi Skarżący uzasadniał swój wniosek nie tyle pogorszeniem sytuacji życiowej i zdrowotnej, lecz w istocie podważał zasadność naliczenia mu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie Skarżącego, dokonywanie przez niego selektywnej zbiórki odpadów i niekorzystanie z pojemnika na odpady komunalne dostarczonego na teren nieruchomości uzasadnia bowiem zwolnienie go z obowiązku ponoszenia tej opłaty.

Mając na uwadze powyższą argumentację Skarżącego wyjaśnić należy, że pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy, bowiem w sprawie dotyczącej udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, sąd administracyjny bada jedynie czy organ prawidłowo ustalił i ocenił istnienie przesłanek, o których mowa w art. 67a o.p. - który stanowi materialnoprawną podstawę udzielenia ulgi. Powyższe okoliczności mające wskazywać na nieistnienie obowiązku uiszczania przedmiotowej opłaty albo mniejszą jej wysokość, nie odnoszą się więc do przedmiotu rozpoznawanej przez organy i kontrolowanej przez Sąd sprawy, tj. do istnienia ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego w udzieleniu podatnikowi ulgi w spłacie jego zadłużenia. Zastosowanie (lub odmowa zastosowania) ulgi w spłacie zadłużenia dotyczy bowiem istniejącego z mocy prawa albo ustalonego przez organ podatkowy zadłużenia, a kwestionowanie istnienia zadłużenia (jego zasadności) może być dokonywane w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Oceniając zatem przesłankę zastosowania ulgi podatkowej – która jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy – tj. istnienia "ważnego interesu podatnika" stwierdzić należy, że odnosi się ona do sytuacji nadzwyczajnych, zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych oraz aktualnej sytuacji ekonomicznej podatnika, wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków i realnych możliwości uiszczenia podatku (opłaty). Przesłanka "ważnego interesu publicznego" odnosi się natomiast do dyrektywy postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa (por. wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa Komentarz 2015, Wrocław 2015, s. 376). Organ rozpatrując sprawę, za każdym razem powinien również ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi).

W świetle powyższych rozważań stwierdzić zatem należy, że dokonywanie przez Skarżącego opisanej selektywnej zbiórki odpadów komunalnych nie mieści w granicach wymienionych przesłanek udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a o.p. Takie postępowanie z odpadami – o ile nie narusza zasad ustalonych w prawie powszechnie obowiązującym lub prawie miejscowym - uznać wprawdzie należy za pożądane, jednak nie mogło mieć ono wpływu na ocenę prawidłowości (legalności) zaskarżonej decyzji, dotyczącej ulgi podatkowej.

Wobec tego, jedynie na marginesie - bez dokonywania prawnej analizy tych przepisów, jako nieodnoszących się bezpośrednio do przedmiotu niniejszej sprawy, tj. zastosowania ulgi podatkowej - wypada wyjaśnić, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g.), a właściciele takich nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h tej ustawy). Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i u.u.c.p.g.). Zgodnie natomiast z art. 6r ust. 2 u.u.c.p.g., z pobranych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina pokrywa koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi – wskazywane m.in. w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Z pobranych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina może pokryć koszty wyposażenia nieruchomości w pojemniki lub worki do zbierania odpadów komunalnych oraz koszty utrzymywania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, a także koszty usunięcia odpadów komunalnych z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (art. 6r ust. 2a i 2b u.u.c.p.g.). Nadto, w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób (art. 6r ust. 2d u.u.c.p.g.).

Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że – jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy – na opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie składają się jedynie koszty odbierania, transportu, zbierania, wywozu odpadów, ale także koszty funkcjonowania całego obowiązującego sytemu obejmującego dodatkowo koszty odzysku i unieszkodliwiania odpadów oraz obsługi administracyjnej tego systemu. Nadto, podkreślić należy, że każdy mieszkaniec nieruchomości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponosi także koszt istnienia – niezależnie czy z niego korzysta czy nie – systemu selektywnej zbiórki odpadów. Mieszczą się tym, także koszty utrzymywania ogólnodostępnych pojemników do selektywnej zbiórki odpadów w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Z argumentacji Skarżącego wynika, że wprawdzie nie korzysta on z dostarczonego na teren nieruchomości pojemnika, lecz w celu proekologicznej gospodarki odpadami swoje odpady utylizuje w tych właśnie pojemnikach i punktach do selektywnej zbiórki odpadów.

Mając zatem na uwadze, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości w ww. opłacie nie można kwestionować zasadności powstania takiej zaległości i dążyć do weryfikacji zobowiązań z tego tytułu, bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy pozostają więc również okoliczności dotyczące naliczania przez organ opłaty za gospodarowanie odpadami w okresie od 4 lipca 2013 r. do 22 kwietnia 2014 r. za dwie osoby. Jednocześnie wskazać jednak wypada, że zgodnie z art. 6m ust. 1 i 1a u.u.c.p.g., to właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Należy także wskazać, że wniosek Skarżącego o dokonanie "korekty" wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12, nie zasługiwał na uwzględnienie m.in. z tego powodu, że odnosi się on do zasadności naliczania i pobierania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Rozstrzygnięcie tej sprawy nie jest więc uzależnione od wydania sugerowanego przez Skarżącego orzeczenia Trybunału.

Nadto, wypada zauważyć, że sformułowany przez Skarżącego wniosek dotyczy w istocie nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdyż jego istotą jest objęcie zwolnieniem z dokonywania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi podmiotów, które dokonują selektywnej zbiórki odpadów w sposób wskazany we wniosku. Wprowadzenie takiego zwolnienia należy więc do kompetencji władzy ustawodawczej (w trybie zmiany ustawy), a nie Trybunału Konstytucyjnego, który co do zasady orzeka w sprawach zgodności ustaw i innych aktów prawnych z Konstytucją RP.

Konkludując, Sąd stwierdził, że organ – na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania – należycie ocenił istnienie w sprawie "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", stwierdzając, że przesłanki te nie wystąpiły (nie zostały wykazane) w sprawie, odniósł się też do okoliczności przedstawionych przez Skarżącego w toku postępowania. Podstawy wydanego rozstrzygnięcia zostały przekonująco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ocena, jaką przedstawił w tej decyzji organ, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Jeszcze raz podkreślić również należy, że w postępowaniu o udzielenie ulgi to przede wszystkim po stronie występującego o określone uprawnienie, czyli podatnika ubiegającego się

o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, leży ciężar wykazania, że

w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 o.p., którego w niniejszym postępowaniu Strona nie dopełniła. Dlatego też, wniosek Skarżącego o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi podatkowemu w celu uzupełnienie akt sprawy o brakującą dokumentację o jego dochodzie, sytuacji życiowej i ponownej analizie jego sytuacji materialnej nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony.

Kończąc, należy jednak wskazać, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu.

W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów, Skarżący może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie zaległości i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

W tym stanie sprawy, na podstawie a art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.