Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 331/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2351; art. 2352
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
article: § 5 ust. 1; § 6 ust. 1; § 6 ust. 3; § 8 ust. 1; § 8 ust. 2; § 8 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Robert Hałabis WSA Anna Strzelec Protokolant: Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzki Inspektor Sanitarny na rzecz P. G. kwotę [...](czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. G., Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], stwierdzającą u P. C. chorobę zawodową – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa – borelioza, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej zostało wszczęte na skutek zgłoszenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R.. W toku postępowania ustalono, że w okresie od [...] lutego 1984 r. do [...] maja 1985 r. P. C. pracował w [...] w R. na stanowisku referenta ds. gospodarki wodnej i ochrony środowiska, bez narażenia na kontakt z kleszczami. W dniu [...] czerwca 1985 r. został zatrudniony w [...] R. ([...]), gdzie pracował do [...] grudnia 1995 r. na stanowisku specjalisty ds. geologii. W trakcie zatrudnienia od [...] września 1985 r. do [...] sierpnia 1986 r. odbywał służbę wojskową. Następnie w okresie od [...] stycznia 1996 r. do [...] czerwca 2013 r. P. C. prowadził własną działalność gospodarczą pod nazwą [...]", polegającą na projektowaniu i dokumentowaniu ujęć wód podziemnych oraz opracowywaniu dokumentacji geologiczno-inżynierskich wraz z robotami w terenie. W okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] sierpnia 2017 r. był zatrudniony w P. G.. Pracę świadczył w [...] w L., gdzie początkowo pełnił obowiązki kierownika pracowni, a od [...] lipca 2014 r. pracował jako główny specjalista. Do jego obowiązków należało m.in. sporządzanie dokumentacji, prowadzenie pomiarów w terenie na obszarach porośniętych trawą i zadrzewionych. W trakcie zatrudnienia P. C. wykonywał m.in. pomiary stanu zwierciadła wód podziemnych lub wydajności źródeł w ramach sieci obserwacyjno - badawczej. Nadzorował prowadzenie w latach 2013 - 2017 programów i dokumentacji geologicznych określonych warunków hydrogeologicznych w związku z ustanowieniem obszarów ochronnych Głównych Zbiorników Wód Podziemnych dla potrzeb planowania i gospodarowania wodami w obszarach dorzeczy. W ocenie ryzyka zawodowego z dnia [...] marca 2016 r. dotyczącej pracy w terenie pracodawca jako jedno z zagrożeń w pkt 5 wskazał "kontakt z owadami m.in. kleszcze".

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, w której potwierdził w okresie od [...] czerwca 1985 r. do [...] sierpnia 2017 r. narażenie zawodowe na czynniki biologiczne - krętki B. przenoszone przez kleszcze.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R., jako jednostka orzecznicza I stopnia, na podstawie przeprowadzonego postępowania diagnostyczno - orzeczniczego, które obejmowało badania laboratoryjne z uwzględnieniem poziomu przeciwciał przeciwko B. w klasie I. , konsultacje specjalisty w dziedzinie neurologii, ortopedii i chorób zakaźnych, wydał w dniu [...] października 2019 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u P. C. choroby zawodowej – choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstw - boreliozy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. stwierdził u P. C. chorobę zawodową wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych – choroby zakaźne lub pasożytnicze i ich następstwa – borelioza.

P. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie:

1) art. 2351 kodeksu pracy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w przypadku choroby P. C. można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym; zdaniem odwołującego się praca P. C. w terenie, stanowiąca łącznie około miesiąca w ciągu roku, nie daje podstaw do stwierdzenia wysokiego prawdopodobieństwa spowodowania choroby działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, ani tym bardziej, bezsporności działania takich czynników;

2) art. 7 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności znaczenia, jakie dla rozstrzygnięcia sprawy miało to, że zagrożenie ugryzieniem przez kleszcza podczas wykonywania pracy przez P. C. było zagrożeniem minimalnym, a ponadto pracownik nie zgłosił żadnego takiego przypadku; w toku postępowania nie wykluczono, czy do ugryzienia przez kleszcza mogło dojść w innych okoliczność niż wykonywanie czynności zawodowych przez P. C. w terenie, np. podczas wypoczynku czy urlopu lub innych wykonywanych przez niego czynności pozazawodowych;

3) art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej, przez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy i usunięcia zaistniałych w toku postępowania wątpliwości; organ pierwszej instancji nie wyjaśnił czy, a jeżeli tak, to w jakim stopniu aktywność poza pracą mogła wiązać się z przebywaniem w środowisku, w którym występuje narażenie na ugryzienie przez kleszcza;

4) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a to poprzez zaniechanie dokonania dodatkowych czynności wyjaśniających, dotyczących zaistniałych w toku postępowania wątpliwości odnoszących się do terminu i miejsca ugryzienia przez kleszcza i w konsekwencji nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;

5) art. 80 k.p.a., poprzez nie tyle swobodną, co dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, który zawiera sprzeczności, nieścisłości i niejasności; organ przyjął bezkrytycznie orzeczenie lekarskie wydane w przedmiotowej sprawie i nie wnosił o uzupełnienie dokumentacji, czy dodatkowe informacje w sprawie, tym samym nie wyjaśnił wszystkich okoliczności i nie dokonał wszechstronnej analizy materiału w sprawie.

Ponadto w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. skarżący podniósł, że skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej zostało wystawione przez [...] w R. dopiero po roku od wskazywanego przez P. C. wystąpienia pierwszych objawów i rozpoczęcia leczenia. Zdaniem pracodawcy wymieniona okoliczność świadczy o tym, że P. C. nie wiązał faktu ugryzienia przez kleszcza z wykonywaną pracą i dlatego też nie zgłosił w sposób formalny do pracodawcy faktu ugryzienia przez kleszcza. P. C. w 2016 r. w ramach nielicznych w tym okresie delegacji prowadził prace terenowe w obrębie studni gospodarskich i miał znikomą możliwość narażenia na ugryzienie przez kleszcza. Ponadto P. C. w całym okresie zatrudnienia u skarżącego odbył tylko 16 delegacji terenowych. Pracodawca zgłosił też wątpliwości związane z treścią orzeczenia lekarskiego, dotyczące m.in. współistniejących chorób występujących u pacjenta, które mogą być przyczyną występujących u niego dolegliwości. Dodatkowo zauważył, że opisane w orzeczeniu zdarzenie dotyczące urazu doznanego przez pacjenta, datowane na styczeń 2016 r., może mieć związek ze zgłaszanymi w październiku 2016 r. dolegliwościami bólowymi, które to objawy były bezpośrednią przyczyną zgłoszenia się pacjenta do lekarza rodzinnego i wykonania badania w kierunku boreliozy. Pracodawca poddał także w wątpliwość rozpoznanie postawione przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, ponieważ na podstawie danych przedstawionych m.in. przez firmę sprawującą opiekę profilaktyczną u skarżącego samo stwierdzenie przeciwciał w organizmie pacjenta nie wystarczy do rozpoznania boreliozy, a przeciwciała świadczą jedynie, że wystąpił kontakt badanego z krętkami borelii. Skarżący pracodawca podniósł, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji nie zostały wymienione żadne typowe objawy kliniczne boreliozy, wobec czego organ winien wystąpić do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, które zdaniem odwołującego się nie wyjaśnia w przekonujący sposób wszystkich okoliczności istotnych w niniejszej sprawie. Odwołujący się wskazał także, że absencja P. C. w 2015 r. wynosiła łącznie 92 dni, a według twierdzeń osób współpracujących P. C. uskarżał się na liczne dolegliwości, co zdaniem odwołującego się może świadczyć, że występowały u niego inne schorzenia, nie mające związku z ukąszeniem przez kleszcza.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Wojewódzki Inspektor Sanitarny ocenił jako niezasadne zarzuty podniesione w odwołaniu. Organ odwoławczy podkreślił, że w sporządzonej przez P. w dniu [...] marca 2016 r. karcie oceny ryzyka na stanowisku pracy P. C. - prace terenowe - jako jedno z zagrożeń wskazano kontakt z "dziką zwierzyną", kontakt z owadami m.in. kleszcze, osy, pszczoły, gzy, węże, żmije; jako źródło zagrożenia zostało wskazane "przedzieranie się przez zarośnięte, trudno dostępne obszary, praktycznie nie uczęszczane przez człowieka", ciężkość szkody określono na średnią, a prawdopodobieństwo na mało prawdopodobne, oszacowano również ryzyko jako średnio dopuszczalne. W postępowaniu w sprawie choroby zawodowej istotne jest określenie "prawdopodobieństwa" wystąpienia takich warunków w środowisku pracy, które mogłyby przyczynić się do powstania choroby zawodowej. W niniejszej sprawie warunki takie i ryzyko narażenia na pogryzienie przez kleszcza wskazał sam pracodawca. Kwestia gradacji tego zagrożenia oraz oceny stopnia prawdopodobieństwa pogryzienia przez kleszcza nie jest przedmiotem badania. Istotą potwierdzenia narażenia jest bowiem brak możliwości wykluczenia pogryzienia przez kleszcza w trakcie wykonywania przez P. C. czynności służbowych. Nie jest też istotna skala narażenia, ale fakt, że wykonywana praca niezaprzeczalnie łączy się z ryzykiem ukąszenia przez kleszcza.

Organ odwoławczy wskazał również, że skarżący w postepowaniu przed organem pierwszej instancji nie wnosił uwag w zakresie zebranego materiału dowodowego, ani też nie składał wniosków w sprawie. Tym samym zarzut niewyjaśnienia zaistniałych w sprawie wątpliwości jest chybiony, gdyż żadne wątpliwości w sprawie nie były przez uprawnione strony sformułowane, a organ pierwszej instancji nie miał wątpliwości w zakresie zebranego w sprawie materiału.

W związku z podniesionymi w odwołaniu wątpliwościami dotyczącymi terminu i miejsca ugryzienia przez kleszcza organ zauważył, że w toku postępowania P. C. podał, iż do pokłucia przez kleszcza doszło w czasie zatrudnienia w P. , w trakcie wykonywania prac terenowych z początkiem lipca 2016 r. Przedstawione przez skarżącego pracodawcę zestawienie delegacji P. C. wskazuje, że w dniach od [...] czerwca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. oraz od [...] do [...] lipca 2016 r. P. C. przebywał w delegacji w terenie. Wskazane terminy delegacji są spójne z terminem podanym przez P. C..

Zdaniem organu odwoławczego nie zachodziła potrzeba wystąpienia do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie wydanego orzeczenia lekarskiego. Organ podkreślił, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. jest jednostką orzeczniczą uprawnioną do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników, a nie organów inspekcji sanitarnej, gdyż to lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. Orzeczenie lekarskie należy traktować jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a jego ocena dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 k.p.a. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ nie może kwestionować jego treści. Nadto, wydanie orzeczenia poprzedzone jest wykonaniem szeregu badań, konsultacji z lekarzami specjalistami, a samo orzeczenie jest efektem tych wszystkich działań i zawiera w swej treści przede wszystkim informacje o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ nie posiada wiedzy medycznej do rozpoznania jednostki chorobowej, a przed wydaniem decyzji P. C. poddany został specjalistycznym badaniom we właściwej jednostce orzeczniczej. Na podstawie wyników badań wydano orzeczenie lekarskie, które w sposób jednoznaczny wiąże fakt pogryzienia przez kleszcza ze zdiagnozowanym schorzeniem. Konkluzja, że P. C. wiązał pogryzienie przez kleszcza z pracą wykonywaną na rzecz skarżącego jest oczywista w sytuacji, gdy zgłoszone zostało podejrzenie choroby zawodowej.

Organ zauważył, że na przebieg postępowania nie miał wpływu fakt wskazania w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej w rubryce "aktualny pracodawca" P. , który w dniu zgłoszenia nie był już związany z P. C. stosunkiem pracy. Formularz zgłoszenia zawiera prawidłowe wskazanie osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej, diagnozowaną jednostkę chorobową oraz zakłady pracy, w których pracował P. C.. Przedmiotowe zgłoszenie zawierało przede wszystkim wskazanie pracodawcy, co jest istotne z tego względu, że ma on przymiot strony w postępowaniu niezależnie od tego czy w dniu zgłoszenia osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej była aktualnie zatrudniona, czy też nie. Organ pierwszej instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, która zawiera informacje na temat poszczególnych pracodawców oraz stanowisk pracy P. C..

Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania P. z należytą starannością zebrał materiał dowodowy w zakresie warunków pracy P. C. i wykazał narażenie związane z pracą wykonywaną w "[...]", "[...]" oraz [...] w okresie od [...] czerwca 1985 r. do [...] lipca 2017 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. uwzględniając informacje zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej. Tym samym potwierdzenie narażenia zawodowego w środowisku pracy wraz z rozpoznaniem przez medyczną jednostkę orzeczniczą I stopnia jednostki chorobowej wskazanej w wykazie chorób zawodowych stanowiło podstawę do stwierdzenia u P. C. choroby zawodowej "boreliozy".

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. I. G. – P. I. B. w W. zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania:

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1, 75 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez P. C. pod firmą "[...]", co skutkowało nieujawnieniem istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i dowodów, w tym brakiem ustalenia, że P. C., wbrew swoim wielokrotnym zapewnieniom o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w czasie zatrudnienia przez P. (od maja 2013 r. do sierpnia 2017 r.), prowadził własną działalność gospodarczą w następujących okresach: do [...] stycznia 2015 r., od [...] kwietnia 2015 r. do [...] maja 2016 r., od [...] grudnia 2016 r. do [...] sierpnia 2017 r., której zakres zgodnie z kartą oceną narażenia zawodowego również narażał P. C. na zachorowanie na boreliozę. Te istotne okoliczności faktyczne i dowody wyszły na jaw dopiero po wydaniu przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji i nie były znane skarżącemu ani lekarzowi wydającemu orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, jak również organom obu instancji, wobec czego została spełniona przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie art. 2351 kodeksu pracy, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że jako stan, w którym bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można zakwalifikować sytuację, w której występująca u pracownika choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy u tego pracodawcy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u tego pracodawcy, mimo, że jednocześnie te same czynniki szkodliwe występują w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, tj. w prowadzonej działalności gospodarczej oraz w związku z przebywaniem przez pracownika na posiadanej przez niego nieruchomości (zalesiony teren);

b) naruszenie art. 2351 kodeksu pracy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że stan faktyczny niniejszej sprawy pozwala na zastosowanie tego przepisu, tj. uznanie, że w przypadku występowania w danym zakładzie pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że występująca u pracownika choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy u tego pracodawcy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u tego pracodawcy, mimo, że jednocześnie te same czynniki szkodliwe występują w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, tj. w prowadzonej działalności gospodarczej oraz w związku z przebywaniem przez pracownika na posiadanej przez niego nieruchomości (zalesiony teren);

c) naruszenie art. 2351 kodeksu pracy, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że za chorobę zawodową może być uznany stan, do którego doszło co najmniej z uwagi na znaczące przyczynienie się, jeśli nie z wyłącznej winy pracownika, tj. w przypadku gdy pracownik mimo zdarzenia mogącego potencjalnie stanowić zagrożenie dla zdrowia (ukąszenie przez kleszcza) pozwalające na rozwinięcie się choroby (borelioza) mimo swojej wiedzy i możliwości nie podjął działań zapobiegawczych, które skutecznie mogłyby uniemożliwić powstanie choroby, w tym choroby zawodowej (włączenie odpowiedniej i odpowiednio trwającej antybiotykoterapii);

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 7 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności znaczenia, jakie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie następujących okoliczności:

- niezweryfikowanie przez organ drugiej instancji faktu oraz okresu prowadzenia przez P. C. własnej działalności gospodarczej w tym samym czasie, gdy był zatrudniony u skarżącego, która to działalność stanowiła miejsce występowania szkodliwych czynników i w sposób istotny i realny narażała uczestnika na zarażenie się bakterią B. , a w konsekwencji możliwością zachorowania na boreliozę;

- niezweryfikowanie przez organ drugiej instancji faktu posiadania przez P. C. zalesionej nieruchomości, na której terenie często przebywał i na której występowało istotne i realne zagrożenie ukąszenia przez kleszcza, zarażenia się bakterią B. , a w konsekwencji możliwością zachorowania na boreliozę;

- niezweryfikowanie przez organ faktycznych działań podejmowanych przez P. C. po rzekomym ukąszeniu przez kleszcza (lipiec 2016 r.), niezweryfikowanie jakie konkretnie działania lecznicze powinny być podjęte w takiej sytuacji, czy możliwe jest skuteczne zwalczenie bakterii B. , a w konsekwencji uniemożliwienie zachorowania na boreliozę, niezweryfikowanie czy P. C. nie miał przed zatrudnieniem się u skarżącego objawów zarażenia się bakterią B. , niezweryfikowanie powodów wcześniejszych i licznych (okolo 27) zwolnień lekarskich uczestnika, które mogły wskazywać, że objawy zarażenia się wymienioną bakterią występowały wcześniej, niezweryfikowanie czy uczestnik wcześniej wykonywał badania na obecność bakterii B. i czy wcześniej był ukąszony przez kleszcza, niezweryfikowanie co najmniej stopnia przyczynienia się lub wyłącznej winy P. C. do zaistnienia rzekomej choroby zawodowej, niezweryfikowanie faktycznego niewielkiego zagrożenia związanego z narażeniem na zarażenie bakterią B. w związku z wykonywaną pracą u skarżącego (niewielka ilość delegacji, sporadyczna konieczność przebywania w miejscach potencjalnego zagrożenia), a z istnieniem znaczącego zagrożenia związanego z pozostałą aktywnością zawodową i rekreacyjną uczestnika;

d) naruszenie art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z:

- informacji zawartych w Centralnej Informacji i Ewidencji Działalności Gospodarczej w zakresie czasu i przedmiotu prowadzonej przez uczestnika działalności gospodarczej, dokumentacji będącej w posiadaniu uczestnika, w tym z właściwego Urzędu Skarbowego na okoliczność czasu oraz przedmiotu podejmowanych zleceń w ramach własnej działalności gospodarczej w okresie odpowiadającym okresowi zatrudnienia u skarżącego;

- pełnej dokumentacji medycznej uczestnika, a w szczególności dowodów świadczących o rzekomym zgłoszeniu się do lekarza po ukąszeniu przez kleszcza (lipiec 2016 r.), zastosowaniu 7-dniowej antybiotykoterapii, dokumentacji medycznej uczestnika przed październikiem 2016 r., powodów zwolnień lekarskich w czasie zatrudnienia u skarżącego;

- opinii lekarzy specjalistów co do działań, jakie powinny być podjęte przez osobę ukąszoną przez kleszcza świadomej tego ukąszenia, charakteru leczenia, długości jego trwania oraz możliwej skuteczności w zwalczeniu B. i uniemożliwieniu zachorowania na boreliozę;

- opinii lekarzy specjalistów w zakresie wystąpienia boreliozy, tj. czy zarażenie się bakterią B. jest jednoznaczne z byciem chorym na boreliozę;

- opinii lekarzy specjalistów, w tym orzeczenia lekarskiego, w którym lekarz specjalista odniósłby się do następujących faktów: działalności gospodarczej prowadzonej przez uczestnika w odniesieniu do zidentyfikowanej jednostki chorobowej, innych ukąszeń kleszczy, których doświadczył uczestnik, posiadania zalesionej nieruchomości i częstego przebywania na jej terenie przez uczestnika, ewentualnego posiadania psów przez uczestnika, stanu zdrowia uczestnika od momentu zatrudnienia u skarżącego i ocenę wszystkich tych faktów oraz pełnej dokumentacji medycznej uczestnika w stosunku do oceny narażenia na czynniki szkodliwe w postaci zarażenia się bakterią B. ;

- z zeznań świadka K. P. na okoliczność posiadania przez P. C. zalesionej nieruchomości, informowania świadków o częstym przebywaniu na terenie tej nieruchomości, dolegliwości bólowych i zdrowotnych zgłaszanych i komunikowanych świadkowi;

- które to dowody bezsprzecznie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy;

e) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy i usunięcia zaistniałych w toku postępowania wątpliwości;

f) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie dokonania dodatkowych czynności wyjaśniających dotyczących zaistniałych w toku postępowania wątpliwości odnoszących się do terminu i miejsca ugryzienia przez kleszcza i w konsekwencji nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;

g) naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez nie tyle swobodną, co dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, który zawiera sprzeczności, nieścisłości i niejasności;

h) naruszenie art. 7 w z w. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące niewykazaniem związku przyczynowo - skutkowego między pracą u skarżącego, a zaistnieniem boreliozy i błędem w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że P. C. został ukąszony przez kleszcza w czasie wykonywania pracy dla skarżącego, jest chory na boreliozę, która to jest chorobą zawodową, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że jest mało prawdopodobne, że P. C. został ukąszony przez kleszcza w czasie pracy w terenie na rzecz skarżącego, ale istnieje wysokie prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, że został ukąszony przez kleszcza w związku z innymi aktywnościami tj. prowadzoną działalnością i przebywaniem na zalesionej nieruchomości w czasie największego zagrożenia ukąszeniem kleszcza i gdyby po stwierdzonym przez siebie ukąszeniu kleszcza zastosował odpowiednie leczenie trwające co najmniej 3 tygodnie skutecznie zwalczyłby bakterię B. i nie byłby chory na boreliozę,

i) naruszenie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo dokonanych przez ten organ naruszeń wskazanych w pkt 3 lit. a)-h) skargi.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji;

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów - wydruków informacji z Centralnej Informacji i Ewidencji Działalności Gospodarczej, wykazu zwolnień lekarskich uczestnika, oświadczeń K. P. oraz M. K., na okoliczności wskazane w treści skargi;

3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza medycyny pracy oraz lekarza specjalisty chorób zakaźnych na okoliczność stanu zdrowia uczestnika przed rzekomym ukąszeniem kleszcza w lipcu 2016 r. i występowania objawów zarażenia bakterią B. i ewentualnej boreliozy przed lipcem 2016 r. na podstawie dokumentacji medycznej uczestnika, przebiegu prawidłowego postępowania i leczenia po ukąszeniu kleszcza;

4. zobowiązanie uczestnika postępowania do wskazania wszystkich placówek medycznych oraz lekarzy, z których usług medycznych korzystał od czerwca 2013 r. i zwrócenie się do tych placówek oraz lekarzy o przekazanie pełnej dokumentacji medycznej oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność stanu zdrowia uczestnika przed rzekomym ukąszeniem kleszcza w lipcu 2016 r., występowania objawów zarażenia bakterią B. i ewentualnej boreliozy przed lipcem 2016 r., innego ewentualnego ukąszenia przez kleszcza, przebiegu postępowania i leczenia po rzekomym ukąszeniu kleszcza w lipcu 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiot decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie stanowiło stwierdzenie u P. C. choroby zawodowej.

Skarga na powyższą decyzję została wniesiona przez P. G., jako byłego już pracodawcę P. C.. W związku z tym w pierwszym rzędzie wskazać należy istnienie po stronie byłego zakładu pracy legitymacji skargowej w sprawach dotyczących chorób zawodowych. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż przepisem prawa materialnego przesądzającym o istnieniu po stronie zarówno obecnego, jak i byłego pracodawcy interesu prawnego w rozstrzygnięciu zagadnień związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej u pracownika jest art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019, poz. 1205 z poźn. zm.). Interes prawny wiąże się z możliwością poniesienia dodatkowych kosztów z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, a tym samym zwiększenia po stronie pracodawcy ciężaru ekonomicznego ponoszonych kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że były i aktualny pracodawca, będący płatnikiem składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych, posiada przymiot strony postępowania, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., II OSK 1282/16 oraz z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OSK 593/11). O słuszności stanowiska co do istnienia legitymacji pracodawcy w omawianym postępowaniu świadczy również to, że w świetle postanowień § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367; dalej także jako "rozporządzenie"), decyzje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przesyła się także pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Powyższe oznacza, że pracodawcy przysługuje prawo do udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy inspekcji sanitarnej w sprawie choroby zawodowej, do zapoznania się z materiałem dowodowym, zgłaszania wniosków dowodowych oraz prawo do skarżenia wydanych przez organy decyzji (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., sygn.. akt II OSK 1282/16). Tak więc byłemu pracodawcy przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") do wniesienia skargi na decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Za chorobę zawodową zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze – choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych, po drugie – choroba została spowodowana (z pewnością lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2858/19 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 192, z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98, LEX nr 794841 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 188/00, LEX nr 558332, a także "Kodeks pracy. Komentarz" pod red. Ludwika Florka, Warszawa 2011, str. 1068).

Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, zawarty jest w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Pozycja 26 tego wykazu obejmuje choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, ze wskazaniem, że nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

Ocena zaistnienia przesłanek stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w postępowaniu uregulowanym przepisami powołanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Stwierdzenie choroby zawodowej bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej – państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Decyzja wydana przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego jest przesyłana: 1) zainteresowanemu pracownikowi lub byłemu pracownikowi; 2) pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej; 3) jednostce orzeczniczej zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie (§ 8 ust. 3 rozporządzenia).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający wymogi określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ocenę narażenia zawodowego przeprowadza właściwy państwowy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 3 rozporządzenia).

W każdej sprawie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej istnieje konieczność zbadania warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia pod kątem ustalenia, czy i w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 120/17 oraz z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/16). Nie jest natomiast obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej wskazanie, u którego z pracodawców wystąpiła choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, ale wydanie decyzji o stwierdzeniu bądź odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/16). Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie rozstrzyga także zagadnienia zawinienia pracodawcy za jej wystąpienie, ale stwierdza jedynie wystąpienie choroby i jej zawodową etiologię (por. wyroki Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., sygn. akt I SA 1640/93 oraz z dnia 27 lutego 1998 r., sygn. akt i SA1862/97).

Wskazać także należy, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Jest to domniemanie zwykłe wzruszalne, które nie wyłącza wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z zatrudnieniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1518/15 oraz z dnia 15 marca 2018 r., II OSK 2272/17 oraz z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3175/19).

Obowiązkiem organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej jest zgromadzenie, przed skierowaniem pracownika na badania lekarskie we właściwej jednostce orzeczniczej, dokumentacji, o jakiej mowa w § 6 rozporządzenia. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do:

1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych;

2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych;

3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej;

4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;

5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).

W orzecznictwie podkreśla się, że inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn.. akt II OSK 335/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 602/09, LEX nr 551412).

Zarazem jednak orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych obu stopni stanowią dowody w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegające ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych oraz czy pozostaje w związku z warunkami pracy, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować czy wydane orzeczenie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1980/07, z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98).

Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny i nie pozostawiający wątpliwości.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, podstawową kwestią w postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest prawidłowe, zgodne z przepisami art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. zgromadzenie materiału dowodowego sprawy, a następnie dokonanie jego oceny w myśl art. 80 k.p.a. W szczególności niezbędne jest zgromadzenie dokumentacji lekarskiej, jak również dowodów pozwalających na ustalenie warunków wykonywanej pracy i ich ewentualnego wpływu na powstanie choroby zawodowej, okresów narażenia oraz wydanie należycie uzasadnionego orzeczenia przez uprawnionego lekarza. Ponieważ domniemanie istnienia związku między występującymi szkodliwymi warunkami pracy, a chorobą, jest domniemaniem wzruszalnym, organ rozstrzygający w sprawie zobowiązany jest także do oceny podnoszonych przez pracodawcę lub byłego pracodawcę okoliczności, które w ich ocenie wskazują na pozazawodową etiologię choroby (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2272/17 oraz z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 138/17).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotychczas przeprowadzone postępowanie administracyjne, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji stwierdzającej u P. C. chorobę zawodową w postaci boreliozy, nie spełniało wszystkich powyższych wymogów i nie może być uznane za wystarczające.

Przede wszystkim nie można uznać, że orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R., jako jednostkę orzeczniczą I stopnia, zostało uzasadnione w sposób pełny. Z uzasadnienia tego orzeczenia nie wynika bowiem, jaka dokumentacja medyczna, z jakich jednostek opieki zdrowotnej oraz dokładnie z jakich okresów, była przedmiotem analizy jednostki orzeczniczej i stanowiła podstawę poszczególnych ustaleń opisanych w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzającego chorobę zawodową. W konsekwencji treść orzeczenia nie pozwala ocenić w szczególności czy twierdzenia P. C. o pogryzieniu go przez kleszcza z początkiem lipca 2016 r., w trakcie wykonywania prac terenowych w ramach zatrudnienia w P. i zgłoszeniu się w związku z tym następnego dnia lub dwa dni później do przychodni [...] w L. (protokół z postepowania w sprawie choroby zawodowej k. 92 akt administracyjnych oraz pismo P. C. z dnia [...] marca 2020 r. k. 255v. akt administracyjnych), znajdują potwierdzenie w dokumentacji lekarskiej. Z uzasadnienia orzeczenia w ogóle nie wynika, czy jednostka orzecznicza dysponowała dokumentacją lekarską z przychodni [...] w L. obejmującą poradę lekarską, na którą powoływał się P. C..

Jest to zaś kwestia istotna, biorąc pod uwagę, że skarżący pracodawca w odwołaniu poddawał w wątpliwość wskazywane przez P. C. termin i miejsce ugryzienia przez kleszcza.

Należy podkreślić, że wydanie decyzji organu pierwszej instancji nie zamyka stronie prawa do podnoszenia istotnych w sprawie okoliczności, jak też zgłaszania zarzutów dotyczących dotychczasowego postępowania. Organ drugiej instancji realizując wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności zobowiązany jest do ponownego wszechstronnego rozpatrzenia sprawy oraz wyjaśnienia kwestii objętych zarzutami zgłaszanymi przez odwołującą się stronę. Natomiast materiał zgromadzony w niniejszej sprawie nie był w tym zakresie wystarczający. Trzeba zauważyć, że w aktach postępowania administracyjnego znajdują się jedynie wyniki badań laboratoryjnych P. C. z 2018 r. (k. 150-153) oraz zaświadczenie z Instytutu Medycyny Wsi w L. z dnia [...] grudnia 2018 r. (k. 183). Brak natomiast jakiejkolwiek innej dokumentacji medycznej pracownika. W związku z tym, w sytuacji gdy rodzaj dokumentacji medycznej oraz okres nią objęty nie został także uwidoczniony w orzeczeniu jednostki orzeczniczej, organ sanitarny w istocie nie miał możliwości dokonania realnej oceny tego orzeczenia jako dowodu w sprawie i uznania, że uzasadnienie orzeczenia stwierdzającego chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych oraz zawodową etiologię tej choroby jest wyczerpujące.

Ponadto w orzeczeniu lekarskim wskazano ogólnie, że w postępowaniu diagnostyczno – orzeczniczym w [...] w R. u badanego obserwowano cechy infekcji wywołanej krętką B. Nie wymieniono natomiast rodzaju obserwowanych w tym postępowaniu cech infekcji.

Tymczasem skarżący pracodawca, powołując się na informacje uzyskane od jednostki sprawującej opiekę profilaktyczną u skarżącego, podnosił w odwołaniu, że samo stwierdzenie przeciwciał w organizmie pacjenta nie wystarczy do rozpoznania boreliozy, a przeciwciała świadczą jedynie o wystąpieniu kontaktu z krętkami B. Ponadto podnosił, że to występujące u pacjenta choroby współistniejące oraz uraz, jakiego P. C. doznał w styczniu 2016 r., mogą być przyczyną występujących u niego dolegliwości. Skarżący wskazywał, że w 2015 r. absencja P. C. wynosiła łącznie 92 dni, a według twierdzeń osób współpracujących P. C. uskarżał się na liczne dolegliwości, co zdaniem skarżącego mogło świadczyć, że występowały u niego inne schorzenia, nie mające związku z ukąszeniem przez kleszcza. Skarżący podnosił, że w wydanym orzeczeniu ani w decyzji organu pierwszej instancji nie zostały wymienione żadne typowe objawy kliniczne boreliozy, poza bólami stawów w nadgarstkach i poranną sztywnością oraz drętwieniem rąk.

W tej sytuacji, wbrew stanowisku organu odwoławczego, zachodziła potrzeba wystąpienia do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, celem wyjaśnienia w sposób wszechstronny i przekonujący wyżej omówionych okoliczności. Jak stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, to między innymi dane zawarte w orzeczeniu lekarskim. Jeszcze raz podkreślić należy, że orzeczenie uprawnionej jednostki orzeczniczej ma moc dowodową równą opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., zatem powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego.

Trzeba także stwierdzić, że przedstawiony przez skarżącego w postępowaniu sądowym wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej podważa prawidłowość treści karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, jako organ wymieniony w § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W karcie sporządzonej w dniu [...] grudnia 2018 r. wskazano bowiem, że P. C. prowadził własną działalność gospodarczą w okresie od [...] stycznia 1996 r. do [...] czerwca 2013 r.

Natomiast z dołączonych do skargi wydruków z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że działalność gospodarcza P. C. została uwidoczniona w tej Ewidencji jako zawieszona dopiero w dniu [...] lutego 2015 r., następnie w dniu [...] maja 2015 r. jako wznowiona, kolejny raz jako zawieszona w dniu [...] czerwca 2016 r. i ponownie jako wznowiona w dniu [...] grudnia 2016 r. oraz jako zawieszona w dniu [...] sierpnia 2017 r. Okoliczności te nie były znane w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu.

Wobec stwierdzonych uchybień w postępowaniu administracyjnym zachodziły podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji.

W toku ponownego postępowania organ podejmie czynności w celu zweryfikowania karty oceny narażenia zawodowego, która winna stanowić podstawę orzeczenia uprawnionej jednostki orzeczniczej, a ponadto zwróci się do tej jednostki orzeczniczej o wyjaśnienie opisanych wyżej wątpliwości i pełne uzasadnienie wydanego orzeczenia, ewentualnie podejmie także inne czynności, stosownie do stanu sprawy. Organ rozstrzygnie w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, który podda ocenie w myśl art. 80 k.p.a. W ramach tej oceny organ odniesie się także do przedstawionych wraz ze skargą dowodów w postaci dokumentów obejmujących oświadczenia złożone przez K. P. - kierownika Zespołu Hydrogeologii Regionu L. P. oraz M. K. – głównego specjalistę ds. BHP, a także ewentualnie innych jeszcze dowodów zgłoszonych przez strony.

Wskazać należy, że w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. podlegały oddaleniu przez Sąd wnioski dowodowe sformułowane w punktach 3 i 4 wniosków skargi. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).