Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 596/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 218, art. 219
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak /spr/. Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. z dnia [...] r. Nr [...], 2. przyznaje adwokatowi J. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote obejmującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu J. C. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi J. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

III SA/Łd 596/08

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 123, art. 219 oraz art. 218 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Wojskowy Komendant Uzupełnień w S., po rozpoznaniu wniosku J. C. z dnia [...] r. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie w kopalni węgla, podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej, odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...]r. J. C. wystąpił z wnioskiem do Ministerstwa Obrony Narodowej w Warszawie o pomoc w odszukaniu dokumentacji, potwierdzającej wcielenie go do odbycia zasadniczej służby wojskowej i przymusowej pracy w kopalni węgla i rudy koło B. W uzasadnieniu wniosku J. C. podał, iż przedmiotowa dokumentacja jest mu potrzebna do dochodzenia odszkodowania za doznane cierpienia w wojsku. W wyniku przeprowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej kwerendy, potwierdzono odbycie przez J. C. zasadniczej służby wojskowej w [...] Pułku KBW – B. i przeniesienie w dniu 19 maja 1956 r. do Jednostki Wojskowej [...] w celu pełnienia dalszej służby. Nie odnaleziono natomiast dokumentów dotyczących pracy J. C. w trakcie służby w jednostce KBW w kopalni węgla w okresie od 18 maja 1956 r. do 15 października 1956 r.

Organ I instancji wskazał, że z posiadanych dokumentów wynika, że J. C.został w dniu 11 listopada 1954 r. wcielony do JW [...] B. (jednostka KBW). W dniu 16 stycznia 1955 r. złożył przysięgę wojskową, a 13 lutego 1955 roku został przeniesiony do 2 Batalionu JW [...]. Następnie 19 maja 1956 r. został przeniesiony do Korpusu Górniczego i przydzielony do 3 kompanii JW [...] - jako strzelec. W dniu 15 października 1956 r. został zwolniony z wojska, a 17 października 1956 r. przeniesiony do rezerwy.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 218 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści następuje w drodze postanowienia - art. 219 k.p.a. Czynności wyjaśniające należałoby uznać za niedopuszczalne, gdyby wkraczały w kompetencje innych organów.

Ponadto organ wyjaśnił, iż zasada ta doznaje wyjątku, na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 ze zm.) w zw. z art. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.), w stosunku do żołnierzy: 1) zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudnieni w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskania i wzbogacenia rud uranowych, 2) z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudnieni w kopalniach węgla i kamieniołomach, 3) przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959; z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2 określającym, iż świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą nie przysługują żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia zaświadczenia potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskania i wzbogacania rud uranu przez żołnierzy powołanych w okresie do dnia 31 grudnia 1959 r. do odbycia zastępczej służby wojskowej oraz przez żołnierzy z poboru 1949 r. wcielonych do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla i kamieniołomach, a także żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 wydaje się na wniosek osoby ubiegającej się o to zaświadczenie, zwanej dalej "wnioskodawcą". Zaświadczenia te wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłużonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. W razie ustalenia w ww. trybie, że wnioskodawca np. po odbyciu zastępczej służby wojskowej kontynuował ochotniczo zatrudnienie w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskania i wzbogacenia rud uranu, fakt ten podaje się w zaświadczeniu. Jeśli w ewidencji nie ma szczegółowych danych o pracy i w razie braku możliwości ustalenia ich w toku postępowania wyjaśniającego, gdy można potwierdzić jedynie fakt jej wykonywania w czasie odbywania służby wojskowej - należy wówczas w zaświadczeniu podać ogólny czas trwania tej służby oraz okres i rodzaj wykonywania pracy przymusowej, licząc od dnia złożenia przysięgi wojskowej do końca służby wojskowej.

Organ I instancji stwierdził, że z uwagi na to, iż wnioskodawca odbywał służbę wojskową w okresie od dnia 11 listopada 1954 r. do dnia 15 października 1956 r. oraz braku możliwości potwierdzenia pracy w kopalni węgla i rudy koło B. - w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej (pismo IPN - znak [...] r.), powyższe rozporządzenie nie ma zastosowania. Brak jest podstaw prawnych do wydania żądanego zaświadczenia - art. 218 k.p.a. w zw. z art. 219 k.p.a.

W dniu [...] r. J. C. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wniósł ponownie o pomoc w odnalezieniu dokumentów potwierdzających jego przymusową pracę w kopalni.

Postanowieniem z dnia 30 września 2008 roku nr 558/23/M/2008, wydanym na podstawie art. 123 k.p.a., art. 126 k.p.a. w związku z art. 138 k.p.a., art. 144 k.p.a. i art. 219 k.p.a. oraz art. 24 w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony RP (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), art. 1 ust.1 pkt 2 ustawy z 2 września 1994 roku o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i nie narusza przepisów art. 218 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podał, iż ma legitymację jako żołnierz represjonowany. Podniósł, iż dziwi go to, że nie ma jego dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Ponadto wskazał, iż mimo przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego nie dysponuje dokumentami, które potwierdziłyby okoliczność, że skarżący był przymusowo zatrudniony w kopalni węgla, w okresie, gdy pełnił zasadniczą służbę wojskową, nie ma podstaw do wydania skarżącemu zaświadczenia żądanej treści.

W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2009 roku skarżący podniósł, że ma książeczkę wojskową potwierdzającą pełnienie służby zasadniczej w okresie od 12 listopada 1954 roku do 15 października 1956 roku, a więc nie jest możliwe, aby przysięgę wojskową składał 16 stycznia 1956 roku, po odejściu ze służby, a tak wskazuje organ na stronie 13 w książeczce wojskowej. Posiada legitymację jako żołnierz represjonowany oraz może wskazać jednego świadka. Do pisma skarżący załączył kserokopię książeczki wojskowej, legitymację nr [...] Związku Represjonowanych Żołnierzy Górników oraz kartę wypłat górnika na rok 1956.

W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę z dnia 24 marca 2009 roku Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł., na poparcie swojego stanowiska, powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 września 2008 roku, sygn. akt III SA/Łd 22/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, czy jest ono zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Zgodnie z art. 135 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie podlegały postanowienia wydane w przedmiocie odmowy wydania J. C. zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przez niego przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla w ramach zastępczej służby wojskowej.

Podstawowym aktem prawnym, który reguluje problematykę będącą przedmiotem niniejszej sprawy jest ustawa z dnia 2 września 1994 roku o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. z 2001 roku, Nr 60, poz. 622 ze zm.).

Zauważyć należy, iż z treści powołanej ustawy, jak i z samej jej nazwy wynika, że świadczenie w niej wskazane przysługuje żołnierzom. W preambule do tej ustawy wskazano, że przymusowe zatrudnianie żołnierzy zastępczej służby wojskowej w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych stanowiło szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 roku żołnierzom: 1) zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949 -1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, 2) z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach, 3) przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949 -1959 - przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne. Świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą nie przysługują żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym (art. 1 ust. 2 ustawy).

Z przytoczonych przepisów wynika, że nie każdemu żołnierzowi zatrudnionemu w kopalniach węgla i kamieniołomach oraz batalionach budowlanych, przysługuje świadczenie pieniężne. Świadczenie to przysługuje żołnierzom zastępczej służby wojskowej, natomiast nie przysługuje co do zasady żołnierzom zasadniczej służby wojskowej, jak i osobom niepełniącym w ogóle służby wojskowej. Wyjątek od powyższej zasady dotyczy żołnierzy z poboru w 1949 roku, którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce". Ponadto przedmiotowe świadczenie przysługuje wyłącznie żołnierzom odkomenderowanym w 1956 roku do kopalń węgla w wyniku selekcjonowania politycznego, określonego zastępczą kategorią służby wojskowej. Natomiast nie przysługuje tym żołnierzom, którzy zostali odkomenderowani bez selekcji politycznej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczo zawali umowę o pracę w górnictwie węglowym.

Wobec powyższego, w niniejszej sprawie obowiązkiem organów wojskowych było ustalenie, czy skarżący jest objęty zakresem podmiotowym ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz wydanie odpowiedniego zaświadczenia.

W ocenie Sądu, nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy wojskowe było wnikliwe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 2 września 1994 roku - świadczenie pieniężne oraz ryczałt energetyczny są przyznawane na podstawie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, o której mowa w art. 1 ust. 1.

W myśl art. 5 ust. 1a ustawy wydanie zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone zasięgnięciem przez organ wojskowy opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników bądź stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych. Opinia sporządzana jest nieodpłatnie. Minister Obrony Narodowej określa, w drodze rozporządzenia, organy wojskowe właściwe do wydawania zaświadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz tryb postępowania przed tymi organami (art. 5 ust. 2 ustawy).

Na podstawie art. 5 ust. 2 powołanej ustawy wydane zostało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 roku w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. z 1994 roku Nr 136, poz. 707 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, zaświadczenia potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu przez żołnierzy powołanych w okresie do dnia 31 grudnia 1959 r. do odbycia zastępczej służby wojskowej oraz przez żołnierzy z poboru 1949 r. wcielonych do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla i kamieniołomach, a także żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949 - 1959 wydaje się na wniosek osoby ubiegającej się o to zaświadczenie, zwanej dalej "wnioskodawcą". Zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści § 1 ust. 2a, w razie ustalenia w trybie, o którym mowa w ust. 1 i 2, że wnioskodawca po odbyciu zastępczej służby wojskowej kontynuował ochotniczo zatrudnienie w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu, fakt ten podaje się w zaświadczeniu. Jeżeli w ewidencji nie ma szczegółowych danych o pracy, o której mowa w ust. 1, i w razie braku możliwości ustalenia ich w toku postępowania wyjaśniającego, gdy można potwierdzić jedynie fakt jej wykonywania w czasie odbywania służby wojskowej - należy w zaświadczeniu podać ogólny czas trwania tej służby oraz okres i rodzaj wykonywania pracy przymusowej, licząc od dnia złożenia przysięgi wojskowej do końca służby wojskowej (§ 1 ust. 3).

W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1994 roku, zaświadczenia, o których mowa w § 1 ust. 1, wydaje wojskowy komendant uzupełnień, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. W wypadku odmowy wydania zaświadczenia lub odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści albo niewydania zaświadczenia w terminie, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia do szefa właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (§ 2 ust. 2 tego rozporządzenia). Zaświadczenia, o których mowa w § 1 ust. 1, sporządza się według wzorów ustalonych w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia (§ 3 ust. 1 rozporządzenia).

Wobec powyższego do wydania przez właściwy organ wojskowy zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści niezbędne było ustalenie, czy spełnione są przesłanki, o których mowa w cytowanych przepisach. Uzyskanie przez skarżącego zaświadczenia o żądanej treści uzależnione było zatem od istnienia w archiwach wojskowych materiałów źródłowych potwierdzających spełnienie przez wnioskodawcę określonych przesłanek.

Stąd też rzeczą organu było przeprowadzenie niezbędnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy skarżący pełnił zastępczą służbę wojskową w określonej jednostce wojskowej, od kiedy do kiedy, a także, czy w tym okresie był przymusowo zatrudniony i gdzie.

Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, w szczególności z karty przebiegu służby wynika, że J. C., wcielony został w dniu 12 listopada 1954 roku do Jednostki Wojskowej 1653, przysięgę złożył w dniu 16 stycznia 1955 roku, 13 maja 1955 roku został przeniesiony do 2 Baonu JW 1653, 18 maja 1956 roku przeniesiony został do Korpusu Górniczego i otrzymał przydział do 3 kompanii strzeleckiej – Jednostka Wojskowa 4869, zwolniony z wojska w dniu 15 października 1956 roku. Z kserokopii skorowidza stanu osobowego, rocznika [...], 9 Pułku KBW, załączonego przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Ł. wynika, że J. C. - szeregowiec, urodzony [...]roku w miejscowości P., wybył 19 maja 1956 roku do JW 4869.

A zatem w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący był żołnierzem, oraz że był w Korpusie Górniczym.

Postępowanie w kwestii wydawania zaświadczeń przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 roku w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami jest postępowaniem administracyjnym. Przebiegać zatem ono powinno w trybie uregulowanym przez k.p.a., zwłaszcza w jego dziale VII, uzupełnionym w zakresie postępowania dowodowego o regulacje rozporządzenia. Uproszczony tryb postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń nie oznacza jednak, że w postępowaniu tym nie znajdują zastosowania zasady ogólne i inne nie pozostające w sprzeczności z regulacjami rozporządzenia przepisy k.p.a. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2009 roku, sygn. akt II SA/Rz 559/08).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia pracy przymusowej skarżącego w kopalni węgla. Z powyżej wskazanych dokumentów wynika niewątpliwie wcielenie skarżącego do Korpusu Górniczego. Instytut Pamięci Narodowej pismem z dnia [...] roku poinformował, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących pracy J. C. w trakcie służby w jednostce KBW, w kopalni węgla w okresie od 18 maja 1956 roku do 15 października 1956 roku.

W ocenie Sądu, odpowiedzią na to, czy skarżący był żołnierzem odkomenderowanym w 1956 roku do kopalni węgla w wyniku selekcjonowania politycznego, określonego zastępczą kategorią służby wojskowej, czy też żołnierzem, który został odkomenderowany bez selekcji politycznej, albo żołnierzem, który w ramach werbunku ochotniczo zawał umowę o pracę w górnictwie węglowym - byłaby pełna treść rozkazu dziennego nr 229/56 z dnia 18 maja 1956 roku o przeniesieniu wnioskodawcy do Korpusu Górniczego.

Obowiązkiem organów było zatem przeprowadzić wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl bowiem § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1994 roku, zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie zasięga opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a także w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji.

Z powyższego wynika, iż obowiązkiem organów wojskowych było zasięgnięcie opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, na podstawie art. 5 ust. 1a ustawy o świadczeniach pieniężnych oraz na podstawie § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Z akt sprawy nie wynika, aby organy wojskowe zasięgały opinii właściwego stowarzyszenia. Organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły więc przepisy postępowania, bowiem nie zebrały w sposób prawidłowy materiału dowodowego.

Z załączonej przez skarżącego do akt sądowych kserokopii legitymacji wynika, że jest członkiem Związku Represjonowanych Żołnierzy Górników Okręg S. Ponadto do akt sądowych skarżący załączył kartę wypłat górnika na rok 1956. Organy wojskowe nie dysponowały powyższymi dokumentami, bowiem swoje postępowanie wyjaśniające ograniczyły włącznie do wystąpienia do Instytutu Pamięci Narodowej. Wobec braku w Instytucie Pamięci Narodowej dokumentów potwierdzających pracę przymusową skarżącego w kopalni węgla istniała potrzeba zasięgnięcia opinii Centralnego Archiwum Wojskowego, a także innych archiwów państwowych oraz wezwania wnioskodawcy do przedłożenia posiadanych przez niego dokumentów i ich ocena. Ponadto skarżący w skardze do Sądu podał, że jest jeden świadek, który może potwierdzić jego przymusową pracę w kopalni. Zdaniem Sądu, gdyby organy wojskowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające informację powyższą uzyskałyby od skarżącego w toku postępowania administracyjnego, ustalając dane wskazanego świadka.

Zauważyć należy, iż jak wynika z karty przebiegu służby wnioskodawcy, w dniu [...] roku organ wojskowy wydał zaświadczenie dotyczące jego pracy w górnictwie. Brak jest jednak informacji, na jakiej podstawie takie zaświadczenie zostało wydane, w jakim celu, oraz co potwierdzało. Organy nie wyjaśniły powyższego w uzasadnieniach swoich postanowień. Brak jest także w aktach administracyjnych kserokopii wydanego zaświadczenia.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązkiem organu administracji, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 7 i 77 k.p.a., było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do prawidłowego załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia, spełniającym wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, organy wojskowe nie uzasadniły swojego stanowiska w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym organ ma obowiązek wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Powołanie się w niniejszej sprawie przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. na wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 września 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 22/08 jest nieuzasadnione, gdyż powołany wyrok dotyczył osoby, która nie odbywała służby wojskowej w żadnej prawnie dopuszczalnej formie.

Reasumując, Sąd uznał, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, bowiem doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uzupełnić postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wszystkie powyższej wskazane przez Sąd uwagi oraz ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do treści art. 250 tej ustawy.

T.P.