Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1600/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1 i § 2, art. 228 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Paweł Kornacki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi A sp. j. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie:

1) art. 162 § 1 i art. 163 § 1 i § 2 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. b, w związku z art. 216 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej O.p.) − po rozpatrzeniu wniosku podatnika A Spółka jawna z siedzibą w C. (dalej Spółka, skarżąca) z dnia 6 marca 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia 25 stycznia 2018 r. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (organ I instancji) z dnia [...]r. nr [...] wydanej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010 r. − odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;

2) art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a, w związku z art. 216 § 1 i § 2 O.p. − stwierdził, że wymienione w pkt 1 odwołanie od decyzji organu I instancji − zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W sprawie przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny.

Decyzją z [...]r. organ I instancji określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010 r.

Decyzja w dniu 21 grudnia 2017 r. została nadana na wskazany adres pełnomocnika podatnika, tj. radcy prawnego E.K., Kancelaria Prawna B w T. za pośrednictwem operatora pocztowego i potwierdzeniem odbioru (przesyłka polecona nr ([...]). W dniu 27 grudnia 2017 r. została podjęta przez operatora pocztowego pierwsza próba doręczenia przesyłki. W związku z niemożnością jej doręczenia, przesyłkę awizowano. Następnie w dniu 4 stycznia 2018 r. z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie.

Organ I instancji, na podstawie art. 150 § 4 O.p., uznał decyzję za doręczoną w dniu 10 stycznia 2018 r., co oznacza, że 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 24 stycznia 2018 r.

Pełnomocnik Spółki złożyła odwołanie od ww. decyzji (pismo z 25 stycznia 2018 r.), które zostało nadane w placówce Poczty Polskiej T. w dniu 25 stycznia 2018 r. (data wpływu do organu I instancji – 30 stycznia 2018 r.).

Następnie pismem z 6 marca 2018 r. pełnomocnik złożyła bezpośrednio do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji (data wpływu - 12 marca 2018 r.). Uzasadniając wniosek pełnomocnik powołała się na pismo organu I instancji z 8 lutego 2018 r. (doręczone jej 2 marca 2018 r.), przekazujące organowi odwoławczemu odwołanie z 25 stycznia 2018 r. wraz ze stanowiskiem w sprawie, z którego wynika, że według organu odwołanie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności (jeden dzień po upływie terminu do jego wniesienia). Pełnomocnik wskazała, że decyzja z [...]r. została doręczona w dniu 11 stycznia 2018 r., tj. w dniu, w którym została wydana adresatowi przez operatora pocztowego. Zdaniem pełnomocnika obowiązek obliczenia terminu, w którym może być wydana przesyłka należy do operatora pocztowego i nie jest obowiązkiem adresata czynienie ustaleń odnośnie daty pozostawienia korespondencji i obliczanie od tej daty 14-dniowego terminu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonując oceny stanu faktycznego sprawy powołał art. 223 § 1 i § 2 pkt 1, art. 144 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. Stwierdził, że decyzja organu I instancji z [...]r. została skutecznie doręczona w dniu 10 stycznia 2018 r., zatem ostateczny termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 24 stycznia 2018 r.

Kontynuując powołał art. 162 § 1 oraz art. 163 § 1 i § 2 O.p. i stwierdził, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Nawiązując do stanu sprawy podał, że pełnomocnik podatnika o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedziała się ze stanowiska organu I instancji wyrażonego w piśmie z 2 marca 2018 r. przekazującym odwołanie do organu odwoławczego (doręczone stronie 2 marca 2018 r.) i jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi podała 2 marca 2018 r. Dodał, że skoro odwołanie zostało złożone w dniu 25 stycznia 2018 r., a termin 14-dniowy upłynął 24 stycznia 2018 r. to bezspornie nastąpiło uchybienie terminu do jego wniesienia.

Zdaniem organu nie można uznać, że data 2 marca 2018 r. jest datą ustania przyczyny uchybienia terminowi. Wydanie ww. decyzji pełnomocnikowi Spółki przez operatora pocztowego nastąpiło w dniu 11 stycznia 2018 r., która złożyła odwołanie w dniu 25 stycznia 2018 r., lecz nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który został złożony dopiero w dniu 6 marca 2018 r.

Według organu nie dochowano 7-dniowego terminu z art 162 O.p., bowiem przyczyna uchybienia terminu wynika z zaniedbania leżącego po stronie pełnomocnika, co wynika z analizy okoliczności sprawy. Zaniedbanie, którego dopuścił się pełnomocnik wywołuje negatywne skutki dla reprezentowanego. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Fakt, że operator pocztowy w przedmiotowej sprawie wydał przesyłkę adresatowi po 14 dniach jej przechowywania na poczcie nie może przesądzać o dacie doręczenia decyzji w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym termin do złożenia odwołania w przedmiotowej sprawie kończył się z upływem 24 stycznia 2018 r.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pełnomocnik Spółki wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

- zawieszenie postępowania egzekucyjnego wszczętego wobec podatnika,

- zasądzenie kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 162 § 1 O.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było działaniem zawinionym przez pełnomocnika, w sytuacji gdy podatnik działał w błędzie, do powstania którego sam nie przyczynił się (operator pocztowy dokonał drugiej awizacji przesyłki zamiast w dacie najpóźniej 3 styczeń 2018 r. dokonał to w dacie 4 styczeń 2018 r.) oraz poprzez przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji gdy wskazano, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika, lecz z winy poczty;

- art. 162 § 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że data 2 marca 2018 r. nie jest datą ustania przyczyny uchybienia terminowi, w sytuacji gdy w tej dacie pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania z pisma [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przekazującego odwołanie do organu drugiej instancji oraz poprzez błędne przyjęcie, że w dacie wniesienia odwołania, tj. 25 stycznia 2018 r. skarżąca powinna złożyć wniosek w trybie art. 162 § 2 O.p., w sytuacji gdy w tej dacie skarżąca nie miała wiedzy, że odwołanie zostaje wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik nawiązując do stanu faktycznego podniosła m.in., że:

- wydanie przesyłki po 14 dniowym terminie przez operatora pocztowego (co jak wskazuje - wynika prawdopodobnie z błędnego liczenia terminu drugiej awizacji) nie może obciążać strony konsekwencjami wynikającymi z tego faktu, ponieważ wnosząc odwołanie od decyzji z dnia [...]r. strona działała w subiektywnym przeświadczeniu, że robi to w terminie. Pełnomocnik Spółki działał w błędzie co do powstania którego sam się nie przyczynił co oznacza, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Skoro przesyłka została wydana pełnomocnikowi spółki przez operatora pocztowego w dniu 11 stycznia 2018 r., to mógł on przyjąć, iż od tego dnia winien liczyć termin 14 dni do wniesienia odwołania;

- termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg z chwilą powzięcia wiadomości o uchybieniu terminowi. W przedmiotowej sprawie informację, że odwołanie złożone zostało po upływie terminu do jego wniesienia skarżąca powzięła w dacie otrzymania pisma organu I instancji z 8 lutego 2018 r., tj. 2 marca 2018 r. dlatego też wraz z odwołaniem nie został złożony wniosek o przywrócenie zaniedbanego terminu do jego wniesienia, wniosek taki został złożony bowiem 6 marca 2018 r.;

- błędnie uznał organ odwoławczy, że skarżąca nie dochowała 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 162 O.p. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem, ponieważ dzień 2 marca 2018 r. nie jest datą ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Podkreśliła, że datą początkową biegu terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu jest dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Datą od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. W przypadku gdy uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania jej przesyłki po terminie przez operatora pocztowego, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o jej wydaniu z uchybieniem terminu do zaskarżenia decyzji. W sprawie skarżąca spółka dowiedziała się o uchybieniu dopiero z pisma organu I instancji z 8 lutego 2018 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne i uzasadniając prawidłowość złożonego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wskazała, że organ działał w błędzie co do powstania którego sam się nie przyczynił.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.

W uzupełnieniu skargi z 9 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji oraz o dopuszczenie dowodu z pisma reklamacyjnego Poczty Polskiej S.A. z 5 czerwca 2018 r. na okoliczność błędnego wydania awiza z datą 4 stycznia, zamiast 3 stycznia 2018 r.

Organ odwoławczy w piśmie z 12 lipca 2018 r. podtrzymał stanowisko i zwrócił uwagę, że pełnomocnik nie kwestionuje daty otrzymania pierwszego awiza w dniu 27 grudnia 2017 r.

Dalszą polemikę z twierdzeniami organu pełnomocnik skarżącej podjęła w piśmie z 24 lipca 2018 r. zarzucając organowi brak odniesienia się do jej stanowiska. W odrębnym piśmie z 24 lipca 2018 r. (karta 37 akt sądowych) został złożony wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.

Organ w piśmie z 30 sierpnia 2018 r. wniósł o nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Natomiast w piśmie z 15 października 2018 r. (będącego odpowiedzią na pierwsze pismo skarżącej z 24 lipca 2018 r.) ponownie podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania przez skarżącą Spółkę od decyzji określającej jej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010 r., z uchybieniem ustawowo określonego terminu (pkt 2 postanowienia) oraz odmawiające przywrócenia terminu do jego wniesienia (pkt 1 postanowienia).

Z akt sprawy wynika, że działający w imieniu Spółki Z.J., udzielił w dniu 31 lipca 2017 r. radcy prawnemu, występującemu w rozstrzyganej sprawie, pełnomocnictwa do reprezentowania w postępowaniu dotyczącym "podatku VAT za 2010 r. We wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych z prawem udzielania substytucji" (karta 3949 akt administracyjnych).

Zarówno organ I instancji (pismem z 7 sierpnia 2017 r.) jak również organ odwoławczy (pismem z 20 lutego 2018 r.) wzywali pełnomocnika, na podstawie art. 155 § 1 O.p., do przedłożenia pełnomocnictwa na formularzu PPS-1 oraz wskazania adresu elektronicznego. Brak reakcji na te wezwania skutkował doręczaniem korespondencji poprzez operatora pocztowego.

Bezspornym jest, że ww. decyzja organu I instancji z [...]r. została doręczona na wskazany przez pełnomocnika skarżącej adres jej kancelarii za pośrednictwem operatora pocztowego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru:

- w dniu 27 grudnia 2017 r. przy pierwszej próbie doręczenia – pozostawiono pierwsze awizo,

- w dniu 4 stycznia 2018 r., w związku z niepodjęciem korespondencji – przesyłkę awizowano powtórnie,

- w dniu 11 stycznia 2018 r. przesyłkę wydano pełnomocnikowi (karta 4286 akt administracyjnych).

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej (obowiązującymi w dacie dokonania doręczenia) pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (art. 145 § 1). Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (art. 145 § 2). Natomiast w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (art. 150 § 1 pkt 1 O.p.). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 O.p.).

Skoro zatem podjęto próbę pierwszego doręczenia korespondencji zawierającej ww. decyzję w dniu 27 grudnia 2017 r. (pierwsze awizo), to zgodnie z wyżej przytoczonymi przepisami doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14-dniowego terminu. Organy uznały decyzję za doręczoną w dniu 10 stycznia 2018 r.; od tego też terminu rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji, który upłynął – 24 stycznia 2018 r.

W sprawie nie jest również sporne, że omawiana korespondencja została wydana pełnomocnikowi skarżącej przez operatora pocztowego w dniu 11 stycznia 2018 r., a w dniu 25 stycznia 2018 r. zostało przez pełnomocnika wniesione odwołanie od tej decyzji.

Przedmiotem sporu jest ocena prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji oraz uznania, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.

Zgodnie z zarzutami pełnomocnika skarżącej działała ona w błędzie, do powstania którego przyczynił się operator pocztowy dokonując drugiej awizacji przesyłki w dniu 4 stycznia 2018 r., zamiast w dniu 3 stycznia 2018 r. Zatem wydanie jej korespondencji w dniu 11 stycznia 2018 r. nie może obciążać strony, które działała w subiektywnym przeświadczeniu o dokonaniu czynności w terminie. Pełnomocnik skarżącej, po otrzymaniu w dniu 2 marca 2018 r. pisma organu I instancji (z 8 lutego 2018 r.) powzięła wiedzę, że jej odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu (o jeden dzień), co skutkowało z kolei złożeniem wniosku z 6 marca 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji (skierowanym bezpośrednio do organu odwoławczego).

Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie minął w dniu 24 stycznia 2018 r. W myśl art. 162 § 1 O.p. w razie niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania można przywrócić termin na wniosek strony, jeżeli uprawdopodobni ona, że spóźnienie nastąpiło bez jej winy. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania składa się do organu odwoławczego w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi wraz z odwołaniem od decyzji (art. 162 § 2 i art. 163 § 2 O.p.).

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy art. 162 § 1 i § 2 O.p. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: (1) należy uprawdopodobnić brak winy w niedopełnieniu obowiązku, (2) złożyć wniosek o przywrócenie terminu, (3) dochować siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku liczonego od dnia ustania przyczyny powodującej niedochowanie terminu, (4) dopełnić wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.

Wskazane względy formalne zostały spełnione przez pełnomocnika skarżącej, co nie jest sporne, do oceny pozostał warunek braku winy w niedopełnieniu obowiązku wniesienia w terminie ustawowym odwołania od decyzji.

Sąd podziela argumentację organu odwoławczego. Przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy więc, nawet najlżejszy, stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga zatem uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Nie można zatem przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego było działanie lub brak działania osób, którymi podmiot ten się posługuje. To zaś oznacza, iż jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy − nawet najlżejszy stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu − dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego tej instytucji.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 162 § 1 O.p., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności strona nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Zatem postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p. nie jest trafny, bowiem skarżąca, działająca w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uprawdopodobniła w toku postępowania, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu.

Pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu zarzuty kierowała przede wszystkim pod adresem operatora pocztowego.

Podkreślić jednak należy, że bezspornie pierwsze awizo skierowane przez operatora pocztowego do pełnomocnika skarżącej zostało dokonane w dniu 27 grudnia 2017 r., natomiast art. 150 § 1 i § 4 O.p. nie uzależnia daty doręczenia od skierowania do wiadomości strony drugiego awiza.

Zatem dniem doręczenia zastępczego jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął czternastodniowy termin odbioru decyzji prawidłowo złożonej w placówce pocztowej (art. 150 § 2 zd. 2 O.p.), a nie dzień późniejszego faktycznego wydania jej w tej placówce adresatowi. Wprowadzona przez ustawodawcę fikcja doręczenia jest w tej sytuacji prawnie skuteczna, a to oznacza, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, w tym także, skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 223 § 2 O.p. Nie można przyjąć, że doręczenie nie nastąpiło, jeśli pełnomocnik skarżącej nie zgłosiła się po jej odbiór w wymaganym przepisami terminie. Przyjęcie odmiennego poglądu mijałoby się z celem przepisów o doręczeniach pism w postępowaniu podatkowym. Zatem okoliczność, że placówka pocztowa faktycznie wydała przesyłkę adresatowi w dniu 11 stycznia 2018 r. nie może w żadnym razie przesądzać o określeniu dnia doręczenia decyzji w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Okoliczność późniejszego i nieuprawnionego zarazem wydania przez urząd pocztowy przesyłki nie niweczyła fikcji prawnej doręczenia uregulowanej w art. 150 O.p. W przepisie tym wprost wskazano na reguły doręczania oraz moment, z którym uznaje się pismo za doręczone. Dniem doręczenia jest dzień, w którym upłynął czternastodniowy termin odbioru decyzji prawidłowo złożonej w placówce pocztowej, gdy w tym czasie jej nie podjęto, a nie dzień późniejszego faktycznego wydania przesyłki adresatowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2017 r., II FSK 2988/14; opubl., podobnie jak pozostałe wskazane w uzasadnieniu orzeczenia na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odebranie więc pisma przez adresata po terminie określonym w art. 150 O.p. nie wywołuje żadnych skutków prawnych (por. np. postanowienie NSA z 12 stycznia 2010 r., II FSK 1908/09). Zatem nie ma znaczenia dla rozpoznania tej sprawy fakt pozostawienia drugiego awiza w dniu 4 stycznia, zamiast 3 stycznia 2018 r.

Stanowiska tego nie zmienia przedstawione przez pełnomocnika skarżącej pismo Poczty Polskiej S.A. z 5 czerwca 2018 r. (karta 32 akt sądowych). Przeprowadzone postępowanie reklamacyjne potwierdziło ustalenia organu w zakresie dat pozostawienia pierwszego i drugiego awiza i jednocześnie operator pocztowy przyznał, że 11 stycznia 2018 r. przesyłka winna być oddana nadawcy a została nieprawidłowo wydana wraz z innymi awizowanymi przesyłkami.

Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że ustanowienie przez stronę zawodowego pełnomocnika ma na celu należyte zabezpieczenie przysługujących jej praw (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2017 r., II OZ 207/17). Należy przy tym wskazać na silnie ugruntowany pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2018 r., II FZ 96/18). W postanowieniu z 12 października 2017 r., II OZ 1091/17 Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Wymaga się także wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową.

Ponadto, przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., II GSK 3387/17).

Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Z treści art. 162 § 1 O.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Uchybienie przez skarżącą Spółkę terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było okolicznościami związanymi z osobą pełnomocnika.

Tymczasem okoliczności faktyczne przywołane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w rozpoznawanej sprawie nie noszą cech takiej przeszkody. Jak już bowiem wyżej wskazano, pełnomocnikowi znany był termin pozostawienia pierwszego awiza, co w konfrontacji z art. 150 O.p. nie może zostać uznane za brak winy, a więc sytuację, w której z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności pełnomocnik nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Zatem przywrócenie terminu nie jest możliwe. W okolicznościach tej sprawy nie sposób również uznać, że data 2 marca 2018 r. jest datą ustania przyczyny uchybienia terminu, skoro w okolicznościach badanej sprawy, to przepisy ustawy wprost określają ten termin.

W ocenie Sądu, pełnomocnik nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, co oznacza, że niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art.162 § 1 i § 2 O.p. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni. Natomiast organ odwoławczy prawidłowo w pkt 1 postanowienia odmówił pełnomocnikowi skarżącej jego przywrócenia.

Niezależnie Sąd zauważa, że w sprawie dotyczącej tej samej spółki i tego samego pełnomocnika Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 października 2020 r., I FZ 234/20 – wydanym wprawdzie na podstawie przepisów ustawy P.p.s.a, lecz dotyczącego zbliżonego problemu – przyjął, że otrzymanie przez pełnomocnika powtórnego awiza informującego o możliwości odbioru przesyłki sądowej w placówce pocztowej, to powinien on wiedzieć, jakie skutki prawne (procesowe) pociąga za sobą zawiadomienie powtórne. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się bowiem znajomości przepisów prawa oraz umiejętności ich zastosowania. Błąd pełnomocnika w tym zakresie rodzi negatywne skutki procesowe dla samej skarżącej. Skład orzekający podzielił to stanowisko rozpoznając niniejszą sprawę.

O ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia decydowało to, czy według stanu na moment podjęcia postanowienia ziściły się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W świetle bowiem powołanego przepisu "organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania".

Podkreślić bowiem należy, że art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nakłada na organ odwoławczy obowiązek badania terminowości wniesienia odwołania i stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do jego wniesienia. Organy podatkowe są obowiązane wnikliwie badać wszystkie okoliczności związane z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania, które są okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. J. Brolik Komentarz do art. 228 Ordynacji podatkowej, publ. LEX i przywołane tam orzecznictwo).

Samo stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Prawidłowo organ, w pkt 1 skarżonego postanowienia, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w pkt 2 − stosując art. 228 § 1 pkt 2 O.p. − stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, do czego był zobligowany. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 2018 r., II FSK 1206/18 zwrócił uwagę, że przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma charakter bezwarunkowy, co wynika między innymi ze zwrotu: "organ odwoławczy stwierdza".

Sąd postanowieniem z 20 maja 2021 r. nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Na podstawie art. 115 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny może, na wniosek skarżącego lub z urzędu, przeprowadzić postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa. Jest w tym przepisie zatem zawarty rodzaj normy kreującej uznanie dla sądu odnośnie do zastosowania tego sposobu rozstrzygnięcia kwestii legalności decyzji administracyjnej, czego jednak nie dotyczy przedmiot niniejszej sprawy. Ponadto nie został w żaden sposób umotywowany przez pełnomocnika skarżącej. Wykładnia tego przepisu prowadzi zaś do wniosku, że sąd nie ma obowiązku jego uwzględnienia, bowiem wniosek strony o przeprowadzenie tego postępowania nie jest wiążący (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009, s. 325).

Z powodów wyżej wskazanych, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a to obligowało do jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a.