Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 434/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. tutejszy Sąd oddalił skargę na ww. decyzję. Wraz ze skargą kasacyjną od tego wyroku, złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że prowadzi biuro rachunkowe, z którego się utrzymuje. Z uwagi na posiadane przez nią kredyty, pożyczki i leasing, wnioskodawczyni nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi – bez istotnego uszczerbku dla swojego utrzymania. Aktualnie jest prowadzona wobec skarżącej egzekucja związana z zaskarżonym aktem administracyjnym. Egzekucja ta spowodowała zablokowanie kont bankowych i niemożliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem J. K., z którym jednak pozostaje w separacji sądowej (orzeczenie sądowe z 2007 r.).

Strona oświadczyła, że posiada dwie nieruchomości: o powierzchni 110 m2 o wartości 480.000 zł (hipoteka w kwocie 586.000 zł – do 2030 r.), położone przy ul. [...] w T. i mieszkanie o powierzchni 70 m2 o wartości 360.000 zł (hipoteka w kwocie 583.000 zł – do 2030 r.), położone przy ul. [...] w T..

Jednocześnie strona oświadczyła, że posiada oszczędności w kwocie 3.000 zł i nie posiada innych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Oświadczyła jednocześnie, że jej mąż jest właścicielem mieszkania o powierzchni 50 m2 o wartości 180.000 zł i garażu o wartości 10.000 zł – położonych w T., przy ul. [...].

Skarżąca oświadczyła, że pozostając ze swoim mężem w separacji sądowej (od dnia 3 października 2007), dzieli jednak z nim lokal mieszkalny, który utrzymują po połowie – każdy ze swoich środków. W efekcie koszty eksploatacji ich wspólnego mieszkania ponoszą po połowie.

Na miesięczny dochód małżonków składa się: dochód wnioskodawcy z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w kwocie około 8.500 zł netto, wynagrodzenie za pracę jej męża zamyka się w kwocie 200 zł netto.

Strona oszacowała swoje miesięczne wydatki: kredyt hipoteczny w "A" – rata 4.394 zł; pożyczka w "B" – rata 1.912 zł; pożyczka w "C" – rata 1.155 zł; leasing operacyjny w "D" – rata 1.500 zł (do lipca 2017 r.); czynsz – 227 zł; internet – 37 zł; prąd – 70 zł (czynsz i media ponoszą po połowie). Z kolei na żywność wydaje miesięcznie kwotę 500 zł, a na paliwo – 150 zł.

Podkreślić należy, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2017 r. skarżąca została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi inicjującej niniejsze postępowanie powyżej kwoty 500 zł.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy – w szczególności wykazanie, czy zmianie uległa jej aktualna sytuacja majątkowa w stosunku do jej stanu z lipca 2017 r.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, do akt sprawy nadesłano cały szereg dokumentów obrazujących stan majątkowy skarżącej, jej firmy oraz jej męża. następujące dokumenty: zeznanie PIT-36 za 2016 r.; za okres od grudnia 2016 r. do W piśmie przewodnim z dnia [...] strona oświadczyła, że nie sporządza raportów kasowych, gdyż w związku z prowadzeniem PKPiR nie ma takiego obowiązku. Odnośnie mieszkań oświadczyła, że: mieszkanie przy ul. [...] w T. stanowi jej własność i mieści się w nim biuro "A" (na stałe pracuje w nim pięć osób); mieszkanie przy ul. [...] w T. zostało przez stronę sprzedane mężowi – w tym mieszkaniu jest ona zameldowana i jest jego współlokatorką; mieszkanie przy ul. [...] w T. stanowi własność skarżącej i mieszka w nim jej córka z mężem i małym dzieckiem. Z tego tytułu strona nie pobiera żadnych pożytków.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku B. C., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Strona jest w postępowaniu sądowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, który w skardze inicjującej postępowanie sądowe określił wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie na kwotę 245.731 zł. Ta sama wartość została wskazana przez organ w odpowiedzi na skargę.

W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie, przedmiotem której jest należność podatkowa w podatku od towarów i usług, pobierany jest wpis stosunkowy. W sprawie tej wpis sądowy od skargi wyniesie więc 2.458 zł. Kwota ta obliczona jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami).

Odpowiednio, wpis sądowy od skargi kasacyjnej stanowi połowę tej kwoty, tj. 1.229 zł (§ 3 cytowanego rozporządzenia).

Wnioskodawca przedstawiła swoją aktualną sytuację finansową w sposób dostatecznie jasny i przejrzysty. Z analizy przedłożonych przez nią materiałów źródłowych nie wynika jednak, aby spełniała przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku w całości.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z zeznania podatkowego skarżącej PIT-36 za 2016 r. wynika, że osiągnęła ona w 2016 roku dochód w kwocie 66.344,34 zł (przychód wyniósł w tym roku 300.623 zł, przy kosztach jego uzyskania rzędu 234.278,66 zł).

Jednocześnie firma skarżącej osiąga aktualnie regularny i stały obrót. Z deklaracji podatkowych VAT-7 wynika mianowicie, że w okresie od listopada 2017 r. do stycznia 2018 r., obrót ten zamykał się w kwocie od 22.955 zł (grudzień 2017 r.) do 25.080 zł (styczeń 2018 r.). Podane kwoty, to wysokości podstawy opodatkowania podatkiem VAT (podatek należny) w konkretnych miesiącach. Zaznaczyć należy, że obrót nie jest tożsamy z przychodem, czy też z zyskiem, wskazuje on jednak na dynamikę i aktywne uczestnictwo przedsiębiorcy w obrocie gospodarczym. Deklaracje powyższe wskazują na to, że firma skarżącej uczestniczy w obrocie w sposób dynamiczny, a jej obroty kształtują się w sposób równomierny i zrównoważony.

Do podobnych wniosków prowadzi analiza podatkowej księgi przychodów i rozchodów firmy skarżącej. Wydatki firmy nie przekraczają przychodów osiąganych w toku prowadzonej działalności gospodarczej.

Rozpoznając wniosek dano wiarę oświadczeniom skarżącej odnośnie własności nieruchomości wymienionych na druku formularza PPF oraz faktu, że skarżąca, mieszkając razem z mężem, ponosi z nim po połowie koszty utrzymania tego mieszkania.

Należało przyjąć, że regularny, miesięczny dochód skarżącej zamyka się w kwocie około 8.500 zł – zgodnie z oświadczeniem skarżącej, złożonym na druku formularza PPF.

Faktem jest, że skarżąca posiada znaczne zadłużenie kredytowe, przy czym spłata rat kredytowych stanowi miesięcznie łączną kwotę około 7.400 zł. Stwierdzić jednak należy, że z przedłożonych do akt sprawy materiałów wynika, że jedynie kredyt zaciągnięty w "A" miał służyć finansowaniu inwestycji związanych z rozwojem działalności gospodarczej skarżącej. Pozostałe udokumentowane kredyty (co do celu ich zaciągnięcia) zostały zaciągnięte także na cele konsumpcyjne. Na marginesie stwierdzić należy, że z oświadczeń zawartych na druku formularza PPF wynika, że również nieruchomości położone w T. przy ul. [...] i przy ul. [...], stanowiących własność skarżącej, są kredytowane.

Powoływanie się przez skarżącą na obowiązek spłacania zaciągniętych kredytów i pożyczek nie może stanowić jednak bezpośredniego i przeważającego argumentu przemawiającego za uwzględnieniem jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Trzeba bowiem zasygnalizować, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Odnośnie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i toczącej się wobec niej egzekucji stwierdzić należy, że z przedłożonych do akt sprawy dwóch zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (oba pisma z dnia [...] r.) wynika, że egzekucja skierowana została tylko do kont skarżącej prowadzonych w "E" oraz w "A" Z analizy rachunków bankowych w pozostałych bankach (szczególnie w "H" – najobszerniejsze wyciągi przedłożone przez wnioskodawcę) można wyciągnąć wnioski analogiczne do wniosków odnoszących się do podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Operacje obciążeniowe nie wykazują przewagi nad operacjami uznaniowymi, a na rachunku tym nie ma debetu. Ponadto skarżąca korzysta w tym banku z linii kredytowej. Co najmniej ten jeden rachunek bankowy nie jest zablokowany w związku z toczącym się postepowaniem egzekucyjnym.

Niemniej jednak, w ocenie rozpoznającego wniosek, uiszczenie pełnej kwoty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 1.229 zł mogłoby rzeczywiście być obciążeniem i uszczerbkiem w jej koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawca powinna być w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł, co stanowi nieco ponad 40 % kwoty, którą byłaby zobowiązana uiścić w przypadku całkowitego nieuwzględnienia jej wniosku.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.