Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 427/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń, Krzysztof Retyk, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Towarzystwa Gospodarczego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w D. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 25 stycznia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

3 ISA/Gd 427/01

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 września 1999 r. (sygn. akt I SA/Gd 896/97) Naczelny Sad Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Cel z dnia 23 kwietnia 1997 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 30 listopada 1995 r., na podstawie której dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszoną przez Towarzystwo Gospodarcze "A" Sp. z o.o. w D. kawę surową ze stawką celną podstawową w wysokości 10% ustaloną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1994 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz.U, Nr 138, poz. 730).

Z uzasadnienia przedmiotowego wyroku wynikało, że skarżąca Spółka precyzując żądanie zawarte w odwołaniu wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i zastosowanie stawki celnej preferencyjnej (DEV) - 0% na sprowadzoną z Peru kawę surową na podstawie załączonego świadectwa pochodzenia towaru Form A.

Prezes Głównego Urzędu Cel mając na uwadze zastrzeżenia co do wiarygodności i autentyczności świadectwa Form A, działając na podstawie pkt-u 7 Zasad stanowiących załącznik do Porozumienia o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielenia preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji, sporządzonego w Moskwie w dniu 5 czerwca 1980 r.(Dz.U. Nr 15. poz. 116). wysłał wspomniane świadectwo do Peru celem jego weryfikacji.

W związku z tym zawieszone zostało postępowanie odwoławcze z mocy postanowienia z dnia 8 marca 1996 r. Po podjęciu postępowania Prezes GUC wydał decyzję będącą przedmiotem rozważań Sądu w uprzednio wymienionym wyroku.

Uznając skargę za zasadną i uchylając decyzję Sąd wyraził pogląd, iż podjęcie przez organy celne działań mających na celu uzyskanie informacji dla wyjaśnienia wątpliwości co do prawidłowości przedstawionych przez stronę dokumentów zobowiązywało te organy do powstrzymania się z wydaniem ostatecznej decyzji dopóty, dopóki postępowanie wszczęte w myśl pkt - u 7 cyt. Zasad nie będzie zakończone. Uznając, że decyzja odwoławcza wydana przed uzyskaniem żądanych informacji narusza przepisy prawa, to dlatego podlegała ona uchyleniu.

Prezes GUC ponownie wydaną decyzją odwoławczą z dnia 25 stycznia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 30 listopada 1995 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotem weryfikacji było sprawdzenie. autentyczności pieczęci umieszczonej w polu 11 (potwierdzającym status towaru) świadectwa Form A z uwagi na to, że pieczęć la nieznana była polskim organom celnym. Mimo monitów w Centralnym Systemie Informacyjnym WCO w Belgii, za pośrednictwem którego zwrócono się do władz celnych w Peru, do chwili wydania decyzji władze te nie udzieliły odpowiedzi.

Odwołując się do cyt. pkt - u 7 Zasad stanowiącego m.in.. że towar nie będzie uznany za pochodzący z kraju, względem którego stosowane są preferencje celne, do czasu przedstawienia właściwego świadectwa pochodzenia lub żądanych danych i a co do zasad współpracy administracyjnej do Międzynarodowej Konwencji dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego, sporządzonej w Kyoto dnia 18 maja 1973 r. (Dz.U. z 1982 r. Nr 43, poz. 278), gdzie w Normie 3 przewidziano możliwość występowania z wnioskami, na które w ciągu 6 miesięcy powinna być udzielona odpowiedź, organ odwoławczy na podstawie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego podjął merytoryczną decyzję.

W skardze z dnia 5 marca 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Towarzystwo Gospodarcze "A" Sp. z o.o. w D. wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji podniosło, że odmowa zastosowania preferencyjnej stawki celnej na podstawie przedłożonego przez skarżącą Spółkę świadectwa pochodzenia towaru pozbawione było podstaw prawnych, gdyż brak było przesłanek do wymagania przedstawienia wzorów pieczęci zaś postanowienia Konwencji z Kyoto nie dawały podstawy do złożenia wniosku o dokonanie kontroli z uwagi na brak u polskich służb celnych wzoru pieczęci. Brak odpowiedzi z Peru nie mógł również wywierać skutku tego rodzaju, że skarżąca Spółka nie mogła korzystać z preferencyjnych stawek celnych. W zakresie braku odpowiedzi odwołano się do opisanego orzeczenia NSA.

W części końcowej skargi zakwestionowano wydanie - na podstawie art. 200 § 2 zd. drugie K.p.a, - przez Prezesa GUC decyzji z dnia 29 września 1995 r. zawierającej rozstrzygnięcie kasacyjne, gdyż przepis ten nie dawał (poprzez odwołanie się do art. 207 § 2 K.p.a.) organowi możliwości przekazania spraw) organowi I instancj i do ponownego rozpoznania. Zatem wydanie kolejnych decyzji pozbawione było podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę z dnia 27 kwietnia 2001 r. wnoszono o jej oddalenie.

Z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ramach tzw. wolności gospodarczej podmiotom gospodarczym zapewnia się szeroką płaszczyznę działania ograniczoną przepisami prawa tam, gdzie to jest wymagane z różnych względów. Na tej płaszczyźnie podmioty te podejmują decyzje gospodarcze mając na uwadze z jednej strony ich możliwości w szerokim tego słowa znaczeniu, z drugiej zaś ograniczenia prawne. Wybór podmiotu gospodarczego jest wypadkową tych dwóch, z natury rzeczy ogólnie sformułowanych wartości.

Jeżeli więc podmiot gospodarczy decyduje się na import towaru, który w szczególnych warunkach podlegać będzie ocleniu według niższych, niż powszechnie obowiązujące, stawek celnych, to musi w swych założeniach po pierwsze, przyjąć wymogi celne związane z tego rodzaju operacją gospodarczą, po drugie, nie może pominąć i tej okoliczności, że w pewnych wypadkach może dojść do tego, iż nie uzyska zakładanych korzyści. Nie można bowiem z pola widzenia tracić tej zasady obowiązującej nie tylko w prawie celnym, ale i również np. w prawie podatkowym, że wszelkie preferencje (odstępstwa od stawek celnych podstawowych czy od powszechności opodatkowania) jako szczególne sytuacje stosowane i tłumaczone muszą być ścisłe.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, import przez skarżącą Spółkę towaru, który według jej wyboru podlegać miał preferencyjnej stawce celnej (a więc jako odstępstwo od stawki podstawowej) wymagał spełnienia łącznie trzech warunków, w tym przedstawienia świadectwa pochodzenia towaru Form A. Wybór dokonany przez skarżącą w stosunku do stawki podstawowej musiał zakładać również nie uzyskanie tej preferencyjnej stawki.

Nie można odmówić organom celnym prawa do weryfikacji przedkładanych dokumentów, tym bardziej gdy chodzi o dokumenty wywołujące daleko idący skutek w postaci uzyskania do budżetu niższej kwoty cia, a co przede wszystkim wynika z postanowień przywołanego w zaskarżonej decyzji Porozumienia z Moskwy. Wbrew zarzutowi skargi organ celny nie domagał się od władz Peru przedstawienia wzoru pieczęci, lecz wnosił o wyjaśnienie wątpliwości co do prawdziwości zawartej w świadectwie Form A informacji polegającej na potwierdzeniu w polu 11 pochodzenia towaru przez upoważnioną osobę lub instytucję, która posłużyła się pieczęcią (k. 34 - 35 akt sprawy), nieznaną polskim organom celnym. Zatem podstawę prawną tego postępowania odnaleźć można w Normie 3 pkt a Konwencji z Kyoto wbrew negatywnemu stanowisku zawartemu w skardze. Na marginesie dodać należy, iż przy odprawie celnej jak i w trakcie postępowania organy celne nie miały wątpliwości co do wysokości stawki celnej, bowiem w decyzji pierwotnej (tj. w dokumencie SAD z dnia 16 stycznia 1995 r.) towar oclono nie według 0% stawki celnej, lecz podstawowej - 10%, zaś zastosowania pierwszej z wymienionych stawek domagała się skarżąca Spółka.

Wreszcie najbardziej istotny element sprawy, a mianowicie, czy organy celne powinny czekać w nieskończoność na odpowiedź władz peruwiańskich. Poprzednio wydany wyrok, któremu jak do tej pory przysługuje przymiot prawomocności w myśl przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74. poz. 368), zakładał, iż odpowiedź winna nastąpić przed wydaniem poprzedniej decyzji odwoławczej. Po wyroku stan faktyczny nie uległ zmianie.

Stosując postanowienia tego wyroku w sposób dosłowny, a Sąd nie wypowiedział się wobec sytuacji, kiedy odpowiedź nie nastąpi, mogłoby dojść do sytuacji patowej w takim znaczeniu, że organ odwoławczy nie mógłby wydać decyzji, bo brak było odpowiedzi z Peru i vice versa. Sytuacji takiej nie można akceptować. Skoro więc władze peruwiańskie nie udzieliły odpowiedzi, świadectwo pochodzenia towaru zostało zakwestionowane co do autentyczności, a skarżąca Spółka nie podjęła czynności zmierzających do wyjaśnienia tej kwestii (ewentualnie przedłożenia świadectwa wystawionego retrospektywnie), to importowany towar nie mógł być uznany za pochodzący z kraju, względem którego stosowane są preferencje celne (cyt. pkt 7 Zasad). Jest to ryzyko obciążające podmiot gospodarczy, o czym mowa była wcześniej. Organ celny wydał zaś decyzję w ramach swobodnej oceny dowodów i ta ocena nie naruszała prawa w sposób zezwalający na wzruszenie zaskarżonej decyzji.

Do uwzględnienia skargi nie mógł prowadzić zarzut oparty na naruszeniu w toku prowadzonego postępowania przepisu art. 200 § 2 zd. drugie K.p.a. poprzez wydanie - wskutek skargi do NSA - decyzji o rozstrzygnięciu mającym charakter kasacyjny, gdyż uznać należało, że wobec podniesienia tego zarzutu w skardze poprzedzającej przedmiotowy wyrok to kwestii tej przysługuje przymiot powagi rzeczy osądzonej w stosunku do decyzji wydanych wcześniej, z wyjątkiem decyzji wydanej w trybie art. 200 § 2 K.p.a. Na decyzję tę bowiem przysługiwała skarga do NSA. Z akt sprawy nie wynika by skarga taka została wniesiona, a zatem kwestia ta nie podlega badaniu w obecnie rozpoznawanej sprawie.

Z powyższych względów uznając skargę za bezzasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.