Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 803/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 262, art. 2 par. 2, art. 13 par. 1, art. 29 par. 1, art. 35 par. 1, art. 211 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Stażysta referent Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. dnia [...] r., nr [...], którą tenże organ stwierdził powstanie długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci samochodu marki [...] nr nadwozia [...] rok produkcji [...] i wezwał do zapłaty długu celnego w kwocie [...] zł: J.M. (M.) i P.S. (S).

Decyzja została wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej powoływana jako O.p.), art. 262, art. 2 § 2, art.13 § 1, art. 29 § 1, art. 35 § 1, art. 38, art. 211 § 1, § 2 , § 3 pkt 3, art. 222 § 3, art. 223 § 2, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt 1, art. 242 § 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz.802 ze zm.; dalej powoływany jako kodeks celny), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. 68, poz. 623; dalej powoływana jako u.p.w.), § 128 pkt 2, § 129 pkt 3, § 130 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ze zm.; dalej powoływane jako rozporz. MF z 8.03.2001 r.), ust. 1 lit. B i ust. 2 lit. A części pierwszej – Postanowienia wstępne A Stawki celne i części drugiej Tabela stawek celnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639; dalej powoływane jako rozporz. RM z 19.12.2001 r.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności organ przedstawił stan faktyczny sprawy. W dniu [...] r. P.S. zgłosił w Komisariacie Policji w R. włamanie do samochodu marki [...], nr nadwozia [...] rok produkcji [...] W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego P. S. zeznał, iż w [...] r., przyjechał przedmiotowym samochodem wraz ze swoim kuzynem J.M. z [...] . J. M. po przyjeździe do Polski odebrał inny samochód z warsztatu samochodowego w R. i wyjechał z Polski, pozostawiając wprowadzony na polski obszar celny samochód marki [...] wraz z kluczykami i dokumentami pod opieką P.S., jednocześnie udzielając mu upoważnienia do prowadzenia przedmiotowego pojazdu. W notatce służbowej z dnia [...] r. funkcjonariusz policji stwierdził możliwość naruszenia w niniejszej sprawie przepisów kodeksu celnego i w związku z tym w dniu [...] r. wyłączone akta sprawy zostały przekazane do Urzędu Celnego w K. ze względu na stwierdzone uchybienia dotyczące procedury odprawy czasowej. [...] r. – postanowieniem o sygn. akt Ds. [...] zostało wszczęte śledztwo w sprawie paserstwa celnego. Postępowanie karne skarbowe w tej sprawie zostało zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego w R. (II Wydział Karny) z [...] r., sygn. akt [...], prawomocnym z dniem [...] r., a następnie akta zostały przekazane do postępowania celnego właściwemu miejscowo Naczelnikowi Urzędu Celnego w G. pismem z [...] r.

Postanowieniem z [...] r. organ I instancji wszczął z urzędu w stosunku do P.S. postępowanie celne w sprawie ww. samochodu [...] w związku ze stwierdzeniem, iż tenże towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego; natomiast postanowieniem z [...] r. w tej samej sprawie organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie wobec J.M.. Postępowania te, w oparciu o art. 166 O.p., postanowieniem z [...] r., zostały połączone. Postanowienie to zostało zaskarżone przez P. S. z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia i w konsekwencji Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z [...] r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie drugoinstancyjne nie zostało zaskarżone.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w G.stwierdził powstanie długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci samochodu marki [...] nr nadwozia [...], rok produkcji [...] i określił należności celne i podatkowe ciążące na ww. towarze, a jako solidarnych dłużników uznał: J.M. (M.) i P.A. (S.). Na decyzje tę P. S. wniósł odwołanie, po którego rozpatrzeniu Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z [...] r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji rozstrzygnął zarówno o kwocie długu celnego powstałego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego, jak i o podatku od towarów i usług ciążących na tymże towarze. Tymczasem postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte postanowieniami, z których jednoznacznie wynika, iż wszczęte nimi postępowania dotyczą postępowania celnego wobec towaru znajdującego się w sytuacji powstania długu celnego, a nie sprawy należności podatkowych. Ponieważ organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości kwestii objętych zaskarżoną decyzją, tym samym wyczerpane zostały dyspozycje art. 233 § 2 O.p.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w G. decyzją z dnia [...] r., nr [...], stwierdził powstanie długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci samochodu marki [...] nr nadwozia [...] rok produkcji [...] i wezwał do zapłaty długu celnego w kwocie [...] zł solidarnych dłużników: J.M. (M.) i P.S. (S.ł). Od decyzji tej odwołanie wniósł P.S.. W odwołaniu wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż w dalszym ciągu nie zostało wyjaśnione znaczenie rozstrzygnięcia w sprawie karnej o sygn. akt II [...] mylnie ustalono datę powstania długu celnego, jako inną niż wynikająca z aktu oskarżenia. Nadto odwołujący się stwierdził, iż nie zgadza się z przypisaniem mu statusu posiadania na podstawie tego, że posiadał kluczyki i dokumenty samochodu oraz wybranych cytatów z jego zeznań.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. , wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjna. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 26 u.p.w. przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeśli ten dług powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkowstwa w Unii Europejskiej. Art. 262 kodeksu celnego stanowi, że do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV O.p. Tak więc, rozpatrując sprawę, organy celne prowadzące postępowanie stosują przepisy proceduralne zawarte w dziale IV O.p., chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zgodnie z art. 2 § 2 kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeśli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika wprost kto w momencie przekraczania granicy kierował przedmiotowym samochodem [...] i tym samym kto wprowadził go na polski obszar celny w [...] r., przez przejście graniczne w O. Przesłuchany w dniu [...] r. P.S. zeznał: "Nie pamiętam dokładnie kiedy przekraczałem granicę. Pamiętam jedynie, że przez przejście graniczne w O. i że razem ze mną jechał mój kuzyn (właściciel [...], którym jechaliśmy) J.M.. Samochód prowadziliśmy na zmianę. Nie pamiętam, który z nas prowadził samochód w momencie przekraczania granicy". Jednakże biorą pod uwagę następujące fakty:

1) P. S. zeznał do protokołu z dnia [...] r., iż posiada tylko jeden dokument tożsamości – polski dowód osobisty, a w momencie przekraczania granicy w [...] r. legitymował się polskim paszportem. W czasie tego przesłuchania zeznał, że posiada dwa adresy zameldowania – jedno w Polsce, tj. R. ul. [...], a drugie w[...]. "Charakter mojego pobytu w [...] jest też charakterem stałego pobytu. Natomiast posiadam tylko jeden dokument tożsamości, tj. polski dowód osobisty";

2) P. S. nie przedstawił dowodu, że w momencie przekraczania granicy był osobą, o której mowa w § 130 ust. 1 pkt 2 rozporz. MF z 8.03.2001 r., tj. osoba krajową przebywającą za granicą w związku z zatrudnieniem, studiami, działalnością naukowo-badawczą lub leczeniem, która w tym okresie przybyła na polski obszar celny,

3) P. S. pomimo zobowiązania nie przedstawił dokumentów potwierdzających fakt jego zameldowania w N,

4) w trakcie zeznania złożonego do protokołu w dniu [...] r. P. S.stwierdził, iż jest zatrudniony w KWK "B" jako górnik.

Organ stwierdził w oparciu o tak ustalony stan faktyczny, iż P. S. nie mógł uzyskać w momencie przekraczania granicy pozwolenia na objęcie samochodu procedurą odprawy czasowej w formie ustnej z całkowitym zwolnieniem od cła, gdyż nie spełniał warunków uzyskania takiego zezwolenia. Przyjąć zatem należy, że to J.M. jako osoba zagraniczna dokonał ustnego zgłoszenia przedmiotowego samochodu do procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, kiedy J.M. opuścił polski obszar celny, pozostawiając jednocześnie przedmiotowy samochód, objęty procedura odprawy czasowej w Polsce, pod opieką P. S.. O zamiarze pozostawienia samochodu J.M. nie powiadomił organu celnego, nie uczynił tego również P. S. pomimo iż, jak zeznał, pojazd ten znajdował się od [...] r. na terenie polskiego obszaru celnego, a właściciel pojazdu kilkakrotnie w tym czasie przyjeżdżał i opuszczał polski obszar celny. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie usuniecie towaru spod dozoru celnego nastąpiło w momencie przekazania przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej przedmiotowego samochodu [...] osobie nieuprawnionej. Zdaniem organu każde użyczenie, przekazanie, wypożyczenie i inne przeniesienia posiadania na osobę nieuprawnioną, tj. taka która nie spełnia warunków do korzystania z procedury odprawy czasowej powoduje, że zostają naruszone warunki tej procedury, a osoba która te warunki naruszyła, a więc osoba która przekazała, a także osoba która przejęła pojazd stają się dłużnikami zgodnie z art. 211 kodeksu celnego zobowiązanymi do uiszczenia długu celnego. Odnosząc się do zarzutu strony błędnego ustalenia przez organ momentu powstania długu celnego, w świetle składanych przez niego w postępowaniu karnym wyjaśnień, iż pojazd ten znajdował się na polskim obszarze celnym od [...] r., organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 211 § 2 kodeksu celnego w przypadku usunięcia towaru spod dozoru celnego dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod tego dozoru. W przedmiotowej sprawie usuniecie towaru spod dozoru celnego nastąpiło z chwilą przekazania przez J.M. pojazdu wraz z kluczykami i dokumentami P.S. W aktach sprawy brak jest jednak wiarygodnych danych o dokładnej dacie przekazania pojazdu oraz o dacie opuszczenia polskiego obszaru celnego przez właściciela pojazdu. Zatem organ I instancji kierując się normą art. 222 § 3 kodeksu celnego, która stanowi, że jeżeli można ustalić, że dług celny powstał przed stwierdzeniem jego istnienia przez organ celny, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych za ten towar ustalana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego mogło być ustalone na podstawie zebranych dowodów, w realiach przedmiotowej sprawy przyjął, iż datą taka jest dzień [...] r., w którym to dniu zostało zgłoszone włamanie do pojazdu, a odpowiedzialny za realizacje procedury odprawy czasowej J.M. niewątpliwi przebywał poza polskim obszarem celnym. Stosownie do art. 223 § 1 i § 2 kodeksu celnego dług celny powstaje w miejscu, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące jego powstanie. Jeśli nie można ustalić tego miejsca, uważa się, że dług celny powstał w miejscu, w którym z zastrzeżeniem § 3 tego przepisu, organ celny ustalił, iż towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. W przedmiotowej sprawie organ uznał, iż jako miejsce powstania długu celnego należy uznać R., tj. miejsce postoju przedmiotowego samochodu, o którym powiadomiony został organ celny w związku ze zgłoszonym włamaniem do tego pojazdu. Organ nadto podkreślił, że w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w tej sprawie dla określenia wartości celnej przedmiotowego towaru, z uwagi na fakt, że brak było dokumentów służących do określenia wartości celnej przedmiotowego towaru, należało zastosować, w celu ustalenia tej wartości, stosownie do przepisu art. 23 § 7 kodeksu celnego, jedną z metod zastępczych wymienionych w art. 25 – 29 kodeksu celnego. W niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo zastosował metodę określoną w art. 29 § 1 kodeksu celnego – tzw. metodę "ostatniej szansy."

Decyzja ta stała się przedmiotem skarg P.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wniesiono o: uznanie przedmiotowej decyzji za nieważną, wstrzymanie decyzji do czasu rozpoznania spawy, zwolnienie skarżącego od wpisu "związanego z postępowaniem odwoławczym". W skardze podniesiono zarzuty analogiczne do zamieszczonych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zarzut naruszenia art. 15 O.p. przez nieprzestrzeganie z urzędu swojej właściwości miejscowej przez organy oraz naruszenia art. 125 O.p. ze względu na fakt, iż właściwy w sprawie w momencie wykrycia Urząd Celny w K. nie wszczął we właściwym czasie postępowania celnego, sprawa nie została załatwiona niezwłocznie w [...] r., a dopiero w dniu [...] r. akta sprawy zostały przekazane naczelnikowi Urzędu Celnego w G.

Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, iż nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ skarżący skorzystał z przysługującego mu środka – skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny i judykatury nie można "dwutorowo procesować" w tej samej sprawie, tj. w sprawie wszczęcia i prowadzenia przez organ administracji postępowania w trybie nadzwyczajnym, wobec zainicjowania postępowania skargowego – wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Organ odwoławczy odrzucił jako niezasadny zarzut dotyczący naruszenia właściwości miejscowej organów w tej sprawie wskazując stosowne przepisy prawa (według stanu prawnego obowiązującego w dniu wykrycia czynu oraz obowiązujące od dnia 1 maja 2004 r.) i konkludując stwierdził, iż ponieważ przedmiotowa sprawa nie została rozpatrzona do dnia 1 maja 2004 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego w K., zasadnym było jej przekazanie do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Celnego w G. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania organ stwierdził, iż terminy załatwienia spraw mają charakter procesowy. Ich upływ nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje, wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji. Decyzja wydana po upływie takiego terminu jest ważna, wchodzi do obrotu prawnego, po uzyskaniu cechy ostateczności. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została wydana z uwzględnieniem przepisów art. 230 kodeksu celnego w terminie umożliwiającym powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego. Dług celny powstal w dniu [...] r. Zgodnie z art. 230 § 5 kodeksu celnego bieg terminu, o którym mowa jest w § 4 tego artykułu, ulega zawieszeniu z dniem:

- wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego,

- zawieszenia postępowania w sprawie celnej.

Stosownie do § 6 tego artykułu ustawy termin ten biegnie dalej z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem bądź z dniem podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej.

Okres zawieszenia biegu terminu w niniejszej sprawie wyniósł 1 rok 4 miesiące i 10 dni – od [...]r. do [...]r. A zatem zgodnie z art. 230 § 4 kodeksu celnego, który stanowi, ze powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego, oraz § 4a tegoż artykułu, zgodnie z którym jeżeli nie jest możliwe określenie daty powstania długu celnego, powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia określonego w art. 222 § 2 i § 3 kodeksu celnego, w niniejszej sprawie termin powiadomienia upływa w dniu [...]r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. akt. III SA/Gl 803/07, wydanym na posiedzeniu niejawnym, postanowił zwolnić skarżącego P.S. od kosztów sądowych. Nadto postanowieniem z dnia 3 września 2007 r., sygn. akt III SA/Gl, wydanym na posiedzeniu niejawnym, WSA w Gliwicach postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. przedmiotowej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.

Skarga nie okazała się zasadna.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 26 u.p.w. przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeśli ten dług powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkowstwa w Unii Europejskiej. Art. 262 kodeksu celnego stanowi, że do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV O.p. Tak więc, rozpatrując sprawę, organy celne prowadzące postępowanie stosują przepisy proceduralne zawarte w dziale IV O.p., chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Według art. 2 § 2 kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeśli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz.1250; dalej powoływane jako rozporz. MF z 7.09.2001 r.), w formie ustnej organ celny udziela pozwolenia na korzystanie z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła w myśl przepisu § 130 ust. 1 rozporz. MF z 8.03.2001 r. Stosownie do art. 91 § 1 kodeksu celnego pozwolenie taki jest wydawane z zachowaniem warunków dotyczących określonej procedury celnej osobom, które udzielają gwarancji niezbędnych do prawidłowego przebiegu procedury celnej i gdy organ celny może zapewnić właściwy dozór i kontrolę procedury bez konieczności stosowania środków i nakładów niewspółmiernych do zakresu wnioskowanej działalności.

W świetle unormowań zawartych w art. 145 kodeksu celnego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Pozwolenie na dokonywanie odprawy czasowej udzielane jest na wniosek osoby, która ma użytkować towary lub organizować ich użytkowanie.

Procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą być objęte wyłącznie towary wymienione w § 128 rozporz. MF z 8.03.2001 r., wśród nich wymienione są pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe z przyczepami lub naczepami zarejestrowane za granicą (§ 128 pkt 2 rozporz. MF z 8.03.2001 r. w zw. z art. 148 pkt 2 Kodeksu celnego), po spełnieniu kumulatywnie następujących warunków, wymienionych w § 129 tego rozporządzenia:

- stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym,

- nie będą wykorzystywane w innych celach niż określone w § 128 rozporz. MF z 8.03.2001 r.,

- będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, chyba że osobą tą jest organizator użytkowania, o którym mowa jest w art. 145 § 2 kodeksu celnego.

Zgodnie z § 130 ust. 1 rozporz. MF z 8.03.2001 r. pojazdy samochodowe, o których mowa jest w § 128 pkt 2 tegoż rozporządzenia mogą być przedmiotem odprawy czasowej, o ile spełnione są następujące warunki: 1) zostaną one przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym, 2) zostaną przywiezione przez osobę krajową, przebywającą za granicą w związku z zatrudnieniem, studiami, działalnością naukowo-badawczą lub leczeniem, jeżeli w tym okresie przybywają na polski obszar celny. Stosownie do regulacji wynikającej z ust. 3 § 130 rozporz. MF z 8.03.2001 r. pojazdy te powinny zostać powrotnie wywiezione lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu, w którym osoba, która je przywiozła, opuszcza polski obszar celny. Nadto art. 92 § 2 kodeksu celnego nakłada na osobę posiadającą pozwolenie na korzystanie z gospodarczej procedury celnej obowiązek poinformowania organu celnego o każdej zmianie, która nastąpiła po wydaniu pozwolenia i mogła mieć wpływ na korzystanie z tego pozwolenia.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika kiedy J.M. opuścił polski obszar celny, pozostawiając jednocześnie przedmiotowy samochód osobowy [...], objęty procedurą odprawy czasowej w Polsce, pod opieką P.S.. Nie wynika również kiedy udzielił mu upoważnienia do prowadzenia tego samochodu. Bezspornym natomiast jest, iż o zamiarze pozostawienia tego samochodu J.M. nie powiadomił organu celnego. Nie uczynił tego również P.S., pomimo iż przyznał w trakcie zeznań, że pojazd ten na terenie polskiego obszaru celnego znajdował się od [...]r., a właściciel pojazdu w tym czasie kilkakrotnie przyjeżdżał na polski obszar celny i go opuszczał. Sąd podziela pogląd organu, iż w przedmiotowej sprawie usunięcie towaru spod dozoru celnego nastąpiło w momencie przekazania przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej przedmiotowego samochodu [...] osobie nieuprawnionej, ponieważ każde użyczenie, przekazanie, wypożyczenie i inne przeniesienie poosiadania na osobę nieuprawnioną, tj. taką która nie spełnia warunków do korzystania z procedury odprawy czasowej (w przedmiotowej sprawie tą osobą jest P.S.) powoduje, iż zostają naruszone warunki tej procedury, a osoba która te warunki naruszyła, a więc osoba, która przekazała (w przedmiotowej sprawie J.M.), a także osoba, która przejęła pojazd (P.S.), stali się, w świetle art. 211 Kodeksu celnego, dłużnikami zobowiązanymi do uiszczenia powstałego długu celnego.

Stosownie do art. 211 § 1 kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Z mocy art. 211 § 3 kodeksu celnego dłużnikami są: a) osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego, b) osoby, które uczestniczyły w usunieciu towaru i które wiedział, lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego, c) osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu takiego towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego, d) osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów celnych szeroko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poglądy wyrażonej w orzeczeniach sądowych wydanych w analogicznych sprawach (por.: wyrok NSA z dnia 27.10.2000 r., sygn. akt V SA 2796/99 LEX nr 51253; wyrok NSA z dnia 28.11.2003 r., sygn. akt I SA/Ka 2331/02 – nie publ.; wyrok SN z dnia 19.12.2000 r. , sygn. akt V CKN 164/00 – nie publ.), iż przekazanie dokumentów i kluczyków oraz związana z tym zmianę dysponenta przedmiotowego w sprawie samochodu [...] w trakcie trwania procedury odprawy czasowej należy traktować jako usuniecie tego samochodu spod dozoru celnego, skutkujące powstaniem długu celnego. Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego P.S., iż organ I instancji przesadnie zastosował wykładnię rozszerzającą w interpretacji art. 336 k.c. poprzez przyjęcie, że posiadając kluczyki i dokumenty samochodu, jak też przeparkowując go P.S. władał samochodem. Sąd Najwyższy we wskazanym wyżej wyroku słusznie stwierdził, iż stosownie do art. 336 k.c. posiadacz samoistny to taki, "którego zakres faktycznego władania rzeczą jest taki sam, jak właściciela i który znajduje się w położeniu pozwalającym na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak może to czynić właściciel". Bez znaczenia jest w tym przypadku fakt czy posiadając kluczyki, dokumenty i upoważnienie do poruszania się pojazdem skarżący korzystał z tego prawa czy nie. Niewątpliwie bowiem miał on pełna swobodę dysponowania pojazdem, a więc w rozumieniu art. 211 § 3 pkt 3 kodeksu celnego był w posiadaniu towaru. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela także stanowisko NSA wyrażone w powołanym wyżej wyroku z 28.11.2003 r. (sygn. akt I SA/Ka 3231/02), iż wobec braku szczególnej definicji "posiadania" w prawie celnym, pojęcie to należy interpretować zgodnie z doktryną prawa cywilnego, która głosi, ze posiadanie jest to pewien stan rzeczy polegający na faktycznym władztwie nad rzeczą, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. "Stąd też rzeczywiste efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy nie jest konieczną przesłanką posiadania". Zatem zasadnie organy celne w przedmiotowej sprawie uznały, iż ponieważ P.S. posiadał kluczyki i dokumenty do samochodu [...] (z akt sprawy wynika, że okazał je policji), posiadał upoważnienie do poruszania się przedmiotowym pojazdem oraz, co sam potwierdził swoimi zeznaniami, faktycznie użytkował przedmiotowy pojazd, niezależnie od tego czy użytkowanie to polegało wyłącznie na przeparkowywaniu pojazdu, czy też jazdy na dłuższych odcinkach, był w posiadaniu tego towaru (pojazdu [...]) usuniętego spod dozoru celnego rozumieniu art. 211 § 3 pkt 3 kodeksu celnego.

Sąd orzekając w tej sprawie w pełni podziela także, wskazane wyżej w uzasadnieniu wyroku, stanowisko organów celnych w kwestii ustalenia momentu powstania długu celnego, sposobu ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu, a w konsekwencji wysokości przyjętej kwoty długu celnego.

Sąd zgadza się z poglądem organu, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały naruszone przepisy o właściwości miejscowej organów celnych. Zaistniały fakt pewnej przewlekłości postępowania, z uwagi na fakt zawieszenia biegu terminu do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego, z powodu wszczęcia postępowania karnego, nie powoduje wadliwości zaskarżonej decyzji. Nadto należy zaznaczyć iż skarżący nie skorzystał, w toku postępowania, z przysługującego mu prawa wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez organy administracji, co powoduje iż zarzut przewlekłości postępowania, po jego zakończeniu decyzją, jest spóźniony i nie może odnieść skutku.

Sąd zatem nie dopatrzył się w tej sprawie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stwierdził, wbrew stanowisku skarżącego, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 247 § 1 O.p., do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), oddalił skargę.