Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1436/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 15
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. przyznać ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie radcy prawnemu M. M. wykonującemu zawód w Kancelarii Radcy Prawnego przy ul. [...] w [...] kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem wynagrodzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych 00/100) oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 sierpnia 2021r. znak: [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 266),oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minims w sektorze rolnym (Dz.U. UE L 352), oraz rozporządzenia Komisji (UE) 2019/316 z dnia 21.02.2019r. w sprawie stosowanie art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej o pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U.L51 1/1 z dnia 22-09-2019r. rozpatrując wniosek z dnia 2020-06-01:

- odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 2019.3/09 - 2020.2/06 w kwocie 1.069,00 zł., w tym:

- na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 417,00 zł. za okres 2019.3/09 - 2020.2/06;

na ubezpieczenie emerytalne - rentowe w kwocie 652,00 zł. za okres 2019.3/09 -2020.1/03, co stanowi pomoc publiczną w ramach programu DE MINIMIS .

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, że wnioskiem złożonym w dniu 01-06-2020r. M. K. zwróciła się z prośbą o umorzenie składek za okres 201 9.3/09 - 2020.2/06. W dniu 29-07-2020r. została wydana decyzja znak: [...] o odmowie umorzenia przedmiotowej zaległości. Dnia 24-08-2020r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu dnia 17-09-2020 roku została wydana decyzja podtrzymująca w mocy decyzję z dnia 29-07-2020r., znak [...]

Dnia 26-10-2020 roku wpłynęło odwołanie do Sądu. Po wyroku Sądu z dnia 06-05-2021r. roku ponownie rozpatrzono wniosek.

Z akt sprawy wynika, że jest M. K. współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznego, co stanowi [...] ha przeliczeniowego, z którego czerpie dochód. Składając wniosek o ubezpieczenie społeczne rolników dnia 27-02-2020r. oświadczyła, że pracuje na gospodarstwie od dnia 19-04-2016r. Jednak do dnia 02-09-2019r. było to gospodarstwo o powierzchni poniżej 1 ha przeliczeniowego. Obowiązek ubezpieczenia powstał z dniem 03-09-2019r., od dnia otrzymania gospodarstwa aktem notarialnym [...] z dnia 03-09-2019r. i od tego dnia jest objęta ubezpieczeniem. Nie zgłosiła faktu nabycia gospodarstwa w ustawowym terminie zawartym w art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi że:" Rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować Kasę o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Konsekwencją tego było wsteczne naliczenie składek o których umorzenie M..K. wnioskuje.

Składki od 1-07-2020r. do 30-09-2021r. regulowane są terminowo. Podleganie ubezpieczeniu rolniczemu wiąże się z obowiązkiem opłacania składek. Zagadnienie to uregulowane jest ustawą z dnia 1990-12-20 o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. 2021 poz. 266). W myśl art. 7 i 16 ustawy, ubezpieczeniu podlega obowiązkowo rolnik, który posiada gospodarstwo rolne obejmujące obszar użytków rolnych powyżej 1 hektara przeliczeniowego lub dział specjalny produkcji rolnej, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie ma ustalonego prawa do renty lub emerytury, albo nie posiada ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Powołane na wstępie podanie o umorzenie motywowane jest trudną sytuacją materialną wnioskodawczyni i Jej rodziny oraz utratą płynności finansowej spowodowaną panującą pandemią COVID-19. W ramach łagodzenia skutków pandemii, została opłacona przez budżet państwa składka na funduszu emerytalnym za 2 kwartał 2020r. W dniu 26-06-2020 do wniosku dołączono dokumentację w postaci informacji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadów komunalnych na 2020r., zaświadczenia lekarskiego, decyzji z PUP [...] oraz postanowienia sądowego. Dnia 24-08-2020r. zostały dołączone paragony za zakup żywności środków higienicznych, fotela biurowego, opon do ciągnika, leków, faktura dla kancelarii notarialnej, faktura za wywóz nieczystości oraz za zakup środków dezynfekujących w związku z pandemią. Całość wydatków za okres od sierpnia 2019r. do marca 2020r. to kwota 5.315,47 zł.

Dnia 08-06-2021r. Placówka wystosowała do M.. K. pismo o dostarczenie dokumentacji potwierdzającej Jej sytuację materialną, ustalając jednocześnie termin przeprowadzenia wizytacji. Jednak wizytacja nie doszła do skutku, ponieważ M.. K. najpierw przekładała termin, a następnie dzwoniła kategorycznie odmawiając zgody na wizytację oraz przysyłając pismo w tej sprawie. Sama nie przedstawiła dokumentów potwierdzających stan budynków gospodarczych i mieszkalnych, chociaż w pismach kierowanych do placówki twierdziła, że budynki wymagają remontu. Nie przedstawiła również kosztorysu remontu wystawionego przez firmę remontowo-budowlaną opiewającego na kwotę 15.000 złotych. Nie wyrażając zgody na wizytację i nie przedstawiając dokumentów uniemożliwiła realną ocenę stanu budynków mieszkalnych i gospodarczych.

Dnia 18-06-2021r. przedstawiła paragony i faktury na żywność, środki higieniczne, opłaty za telefon, telewizję, paliwo, poduszkę, węgiel, opłatę sądową z 2018r. Wydatki obejmują okres od września 2018r. do czerwca 2021r. i jest to kwota 2.560,01 zł. W tym samym piśmie oszacowała dochody gospodarstwa domowego na kwotę 3.175,97 zł. Szacunkowo obliczone miesięczne wydatki - ponieważ nie podała dokładnej kwoty - to około 2000 złotych miesięcznie. Po rozliczeniu dochodów i wydatków do rozdysponowania pozostaje kwota około 1.175,97 zł.

W piśmie z dnia 18-06-2021r. M.. K. stwierdziła, że leczy się przewlekle. Z tego tytułu został przyznany zasiłek chorobowy, który po potrąceniu wszystkich zaległości będzie wypłacany. Ale Zgodnie z art. 50 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników " Kasa może potrącać z wypłacanych świadczeń z ubezpieczenia zaległe składki na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych i członków ich rodzin lub na ubezpieczenie, wraz z odsetkami, a także składki na ubezpieczenie za bieżący kwartał; dotyczy to tylko składek za osobę pobierającą świadczenie, z wyjątkiem domownika, oraz składek, do których opłacenia zobowiązana jest ta osoba. Ponadto z emerytur i rent mogą być potrącane inne należności na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zatem wypłata zasiłku chorobowego przedstawia się następująco:

- za okres od 19-11-2020r. do 31-12-2020r. w wysokości 430,00 zł - potrącone na zadłużenia według stanu na dzień 08-01-2021r.,

- za okres od 01-05-2021r. do 14-06-2021r. w wysokości 450,00 zł - potrącone

na zadłużenia według stanu na dzień 18-06-202r.,

- za okres od 15-06-2021r. do 02-07-2021r. wysokości 180,00 zł - potrącone na

zadłużenia według stanu na dzień 08-07-2021r.

- za okres od 03-07-2021r. do 20-07-2021r. w wysokości 180,00 zł - potrącono

na zadłużenie według stanu na dzień 28-07-2021r. kwotę 80,00 zł.

Kwota 100,00 zł została przekazana przekazem pocztowym na adres domowy. Razem potracenia w wysokości 1.140.00 zł pokryły całość zadłużenia za okres od 2019.3/09 - 2020.2/06 w wysokości 1.069.00 zł należność główna i odsetki w wysokości: 71.00 zł.

Celem dokonania szczegółowych ustaleń na temat sytuacji materialnej i rodzinnej skierowane zostało do M.. K. pismo z dnia 08-06-2021r., w którym poinformowano o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty, które mogą mieć istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Pismem z dnia 12-07-2021r. została poinformowana o przysługującym prawie wglądu w dokumentacje, zgłaszania wniosków i uwag do prowadzonego postępowania oraz zapoznania się ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym stanowiącym podstawę faktyczną decyzji oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów - zgodnie z postanowień wynikających z art. 10 ust.1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszystkie dokumenty przedłożone w toku postępowania zostały zbadane pod kątem ich wiarygodności i mocy dowodowej. Uznano, iż nie budzą one wątpliwości i jako takie są wiarygodne, a zatem wynikające z nich fakty winny być uwzględnione w toku dalszego postępowania.

Ustalenia przesłanek umorzenia zaległości w konkretnej sprawie Kasa dokonuje po wnikliwym rozważeniu całokształtu dowodowego. Czynność tą poprzedza wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokładne wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Ustalając, czy w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne rolników koniecznym jest przedstawienie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 41 a ustawy z dnia 20-12-1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. 2021r. poz. 266) Art. 41 a ust.1 w/w ustawy stanowi:

Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadku uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może:

1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części,

2) umorzyć należność Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części ust. 2 w/w ustawy stanowi:

Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należność oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności,

2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności,

3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego.

Należy zauważyć, iż dla podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art.41a ust. 1 pkt 1cyt. wyżej ustawy konieczne jest rozważenie okoliczności w kontekście ważnego interesu zainteresowanego. Wymaga wyjaśnienia, że sytuacją uzasadniającą istnienie po stronie podlegającego ubezpieczenia rolnika ważnego interesu w umorzeniu należności składek lub odsetek na ubezpieczenie społeczne rolników na podstawie art. 41 a ust 1 pkt 1 w.w ustawy jest niemożność opłacenia składek ze względu na brak środków finansowych. Istnienie tego interesu nie może być kwestionowanie w sytuacji, gdy zapłata składek zagraża podstawom egzystencji osoby zobowiązanej do spłaty należności. Ważny interes w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuacje materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencjalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty należności mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb bytowych. Dodatkowo Kasa przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie powinna mieć nie tylko na względzie interes obywateli, ale także interes społeczny, którym w tym przypadku jest stan finansów funduszu Kasy. Analiza stanu funduszu emerytalno-rentowego (dane publikowane na stronie internetowej KRUS) wskazuje, iż wydatki wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu wpłat składek opłacanych przez ubezpieczonych rolników, zaś brakująca kwota na realizacje świadczeń gwarantowanych pokrywana jest z budżetu państwa. Natomiast stan funduszu składkowego uzależniony jest jedynie od wpływów ze składek zapewniając finansowanie świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego. Dlatego też, każde umorzenie pogarsza stan finansów obu funduszy ograniczając przewidywane wpływy, co jest sprzeczne z interesem ogółu ubezpieczonych. Trudna sytuacja materialna nie zwalnia z obowiązku opłacania składek, które są należnościami publicznymi tj. obowiązkowymi świadczeniami pieniężnymi pobieranymi na rzecz podmiotu publicznego jakim jest KRUS w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych.

Zgodnie zaś z przepisami prawa unijnego dotyczącymi zasad udzielania pomocy publicznej m. in. rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu WE, a także Rozporządzenia Komisji (UE) 2019/316 z dnia 21 lutego 2019r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UEL 51 1/1 z 22.02.2019r.) które stanowią, że "udzielane korzyści finansowe w formie ulg w spłacie należności z tytułu składek, umorzeń oprocentowania od nieopłaconych składek stanowią incydentalną pomoc w ustabilizowaniu się przejściowo trudnej sytuacji ekonomicznej płatnika oraz gdy istnieje pozytywna prognoza, co do poprawy wyników prowadzonej produkcji podstawowych produktów rolnych".

Trudna sytuacja M.. K. materialna nie jest przejściowa od 2019r. a jest ustabilizowana. Nie wystąpiły żadne okoliczności, które miałyby wpływ na pogorszenie sytuacji materialnej. Badając całość materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem spełnienia przesłanek umorzenia należności stwierdzić należy, że w sprawie nie udokumentowano poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej, lub innych zdarzeń losowych, które uzasadniały by umorzenie należności z tytułu składek.

W analizowanej sprawie M.. K. nie spełnia kryteriów do umorzenia należności z tytułu składek ponieważ:

-posiada pani dochód z tytułu świadczenia, które po potrącaniu w całości pokryło istniejące zadłużenie,

-pomimo zaistnienia trudnej sytuacji materialnej, wykonanie obowiązku zapłaty należności (np. w dogodnych ratach ustalonych ze stroną ) nie spowodowałyby niemożności zaspokojenia przez M.. K. podstawowych potrzeb życiowych,

- nie wystąpiły nadzwyczajne przypadki losowe takie jak klęski żywiołowe, czy straty materialne z powodu których nie byłaby w stanie regulować zaległości.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję M. K. podniosła, że organ nie dokonał wnikliwej analizy dokumentów i dokumentacji zgromadzonej od dnia 1.06.2020r., pominął materiał dowodowy zgromadzony w aktach spraw.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2022r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145§1 pkt l lit. a i c p.p.s.a, oraz o przeprowadzenie dowodów z dokumentów - pism Skarżącej wraz z załącznikami, pism Organu i załączników oraz dokumentów pozyskanych przez Prezesa KRUS w toku postępowania administracyjnego, powołanych w uzasadnieniu niniejszego pisma a składających się na akta administracyjne KRUS i dołączone do akt niniejszej sprawy, jak również pisma procesowego wraz z załącznikami z 28.04.2021r., zalegających w aktach sprawy pod sygnaturą I SA/Kr 1152/20 WSA Wydział I w Krakowie, na okoliczności wskazane w uzasadnieniu niniejszego pisma procesowego a także o przyznanie pełnomocnikowi Skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wg norm przepisanych, przy czym oświadczam, iż opłata nie została uiszczona w całości lub części.

Pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucam:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) naruszenie art. 7 oraz art. 77§1 i §4 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również niepodjęcie wszelkich kroków koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie występowania ważnego interesu Skarżącej z uwagi na jej trudną sytuację życiową i majątkową, możliwości płatnicze Skarżącej z uwzględnieniem szczegółowej analizy rodzaju i wysokości dochodów oraz wydatków, jak również ze względu na istnienie związku tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez Skarżącą podstawowych potrzeb życiowych, a ponadto z powodu wystąpienia losowych zdarzeń zewnętrznych, czynników niezależnych od Skarżącej,

2) naruszenie art. 107§3 w zw. z art. 107§ 1 pkt 6 k.p.a. wynikające z powyższego naruszenia dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonej decyzji, tj. sporządzenie uzasadnienia w sposób, który nie czyni zadość ustawowym wymogom w szczególności wskazania faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w sposób nie dający możliwości sprawdzenia prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję i motywów rozstrzygnięcia,

3) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przejawiającego się przede wszystkim pozostawieniem poza rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, pominięciem istotnych dla sprawy materiałów dowodowych, a także dokonaniem oceny materiału dowodowego niezgodnie ze współczesną wiedzą oraz wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego,

4) naruszenie art. 8 oraz 11 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, przejawiające się w prezentowaniu zbyt ogólnych stwierdzeń w zakresie materiału dowodowego, a także naruszający zasadę przekonywania stron poprzez nienależyte uzasadnienie i niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu, uniemożliwiające dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

- naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2021r. póz. 266) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, będące efektem błędnego przyjęcia, że w odniesieniu do Skarżącej nie zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem zainteresowanego, który to przy uwzględnieniu jej możliwości płatniczych nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie, podczas gdy z treści przepisu wynika, iż należało przyjąć występowanie po stronie Skarżącej przypadku uzasadnionego jej ważnym interesem dającym podstawy do umorzenia powyższych należności,

2) art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ocena spełnienia przesłanki przejściowego charakteru trudnej sytuacji materialnej wynikającej z zasad udzielania pomocy publicznej określonych przepisami prawa unijnego, może być przeprowadzona w procesie wykładni normy prawnej zawartej w ww. przepisie cytowanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Pełnomocnik podniósł, że zgodnie z pismem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wydział I w Krakowie z dnia 18.08.2021r., sygn. akt: I SA/Kr 1152/20 [karta nr 227 akt administracyjnych KRUS], akta administracyjne zostały zwrócone do KRUS Oddział Regionalny w [...] w dniu 23.08.2021r., a Placówka Terenowa KRUS w [...] otrzymała je w dniu 2.09.2021r. Decyzja zaś w przedmiocie złożonego przez moją Mocodawczynię wniosku o umorzenie składek została wydana przez Organ już w dniu 10.08.2021r., tj. jeszcze przed zwrotem akt. Dlatego zaskarżona decyzja i dokonana w niej ocena jawią się jako przedwczesne a zarazem dowolne. Nie może być bowiem mowy o rzetelnej i wszechstronnej ocenie stanu faktycznego sprawy z merytorycznym odniesieniem się do argumentów Skarżącej podnoszonych we wniosku, a w konsekwencji o realizacji wskazań Sądu zgodnie z prawomocnym wyrokiem z 6.05.2021r., skoro realna możliwość wykonania wyroku sądowego pojawia się dopiero wówczas, gdy organ uprzednio dysponuje kompletnymi aktami sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3.03.2008r., sygn.akt: IV SA/Wa 2566/07).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i notatce z dnia 9.08.2021r. stanowiącej rekomendację do decyzji [karty 208 oraz 209 akt], czy notatce z 13.09.2021r. będącej stanowiskiem Placówki Terenowej [...] [karty 240 oraz 241 akt jw.] wskazuje się odpowiednio na: "szczegółową analizę akt", "wnikliwą i dogłębną analizę", tudzież "wnikliwą i dokładną analizę całego zebranego w sprawie materiału dowodowego". Tymczasem na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz na etapie bezpośrednio poprzedzającym tę czynność, Organ nie dysponował jeszcze całością materiału dowodowego.

Organ nie wykonał, bądź zrealizował w sposób błędny wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w prawomocnym wyroku z 6.05. 2021r., sygn. akt: I SA/ Kr 1152/20, które wytaczają kierunek działań Organu dla ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem powyższego wyroku (vide str. 12) decyzja winna być poprzedzona wszechstronnym rozważeniem indywidualnych okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia przesłanek umorzenia. Należało też "ponownie dokonać wnikliwej analizy całego materiału dowodowego a następnie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie uwzględnienia wniosku skarżącej bądź odmowy. Dopiero bowiem przeprowadzona ocena sytuacji życiowej skarżącej, jej możliwości płatniczych oraz stanu zdrowia pozwoli na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stworzy podstawy do wydania słusznej decyzji merytorycznej."(vide str. 13). Nadto Sąd wskazał, że Organ "Nie przeprowadził w szczególności porównania dochodów skarżącej z jej wydatkami, ani też nie odniósł się do podnoszonych przez nią we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentów."(vide str. 13).

Nie została wzięta pod uwagę sytuacja bytowa Skarżącej w szczególności obejmująca stan techniczny budynków mieszkalnych i gospodarczych. Zły stan techniczny domu, który jest nieocieplony i wymaga remontu, a w którym przebywa Skarżąca wraz z rodziną, siłą rzeczy pociąga za sobą konieczność poniesienia dodatkowych kosztów związanych z bieżącymi naprawami oraz konserwacją. Już wstępna analiza przedłożonych w tym zakresie dokumentów składnia do wniosku, iż nawet minimalny konieczny nakład finansowy na powyższe cele musi konsumować dostępny budżet członków gospodarstwa domowego. Na bardzo złe warunki bytowe Skarżącej składa się również brak wody zdatnej do picia, co z kolei przekłada się na generowanie dodatkowych kosztów zapewnienia bezpiecznego jej użytkowania - zwłaszcza dostarczania bieżącej wody oraz wody pitnej. Biorąc pod uwagę przeciętne zapotrzebowanie osoby dorosłej w tym zakresie oraz ceny rynkowe zakupu wspomnianego dobra, można oszacować ów wydatek na poziomie kilkuset złotych dla całej czteroosobowej rodziny.

Wbrew wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących konieczności uwzględnienia sytuacji życiowej Skarżącej, stanu zdrowia organ nie nadał właściwego znaczenia powyższym okolicznościom ani nie podjął próby ich wyjaśnienia czy oceny. Organ skupił się przy tym w zasadzie na wskazaniu szacunkowej kwoty miesięcznych wydatków (ok. 2.000 zł.) bez podparcia podanej wartości jakimikolwiek obliczeniami, dokonując czysto matematycznego zestawienia z dochodami gospodarstwa domowego na poziomie 3.175,97 zł. W uzasadnieniu analizy sytuacji finansowej potrzeba bowiem uwzględnienia między innymi źródeł dochodów, okoliczności dotyczących stanu zdrowia Skarżącej oraz jej matki.

Ocena sytuacji finansowej Skarżącej poczyniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji została dokonana również bez nadania właściwego znaczenia przejściowym zdarzeniom losowym, w tym w postaci pandemii COVID-19, przekładającej się w oczywisty sposób na kondycję ekonomiczno-gospodarczą, postępującą inflację, wzrost cen, utrudnione funkcjonowanie pracowników oraz rolników na rynku pracy podczas okresu pandemii, jak również na konieczność zaopatrzenia się w środki ochronne, na co wskazywała Skarżąca.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy o COVID-19 oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej- p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przewodniczący Wydziału I wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 9 marca 2022r.

Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe.

Podkreślić należy, że w świetle art. 134§1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której Sąd dopatrzył się wad decyzji skutkujących koniecznością stwierdzenia jej nieważności, które to wady nie były przedmiotem zarzutów skarżącej.

W myśl art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność kontrolowanego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Taką przesłanką nieważności jest między innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156§1 pkt 2 k.p.a.).

Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie takiej decyzji jako aktu organu praworządnego państwa (zob. wyroki NSA: z dnia 9 lutego 2005r., sygn. akt: OSK 1134/04; z dnia 8 lipca 2010r., sygn. akt: I OSK 170/10; z dnia 17 grudnia 2019r., sygn. akt: II OSK 3270/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażąco naruszone mogą być zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy regulujące postępowanie administracyjne.

Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Z taka właśnie decyzją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Jak wynika z treści wyroku i uzasadnienia w sprawie o sygn. akt: I SA/Kr 1152/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uchylił zaskarżoną decyzję czyli decyzję Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 17 września 2020r. nr [...] w której utrzymał on w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 29.07.2020r. nr [...] o odmowie umorzenia M. K. składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 3 września 2019r. do 2 czerwca 2020r. w wysokości 1.069,00 zł.

Oznaczało to, że po uprawomocnieniu się wyroku z 6.05.2021r. w sprawie sygn. akt: I SA/Kr 1152/20, w obrocie prawnym pozostała decyzja z dnia 29.07.2020r. nr [...] oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy gdyż M. K. zakwestionowała decyzję z dnia 29.07.2020r.

Tymczasem organ-Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, decyzją z dnia 10.08.2021r. rozpatrzył wniosek z dnia 1.06.2020r. nie zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wniosek z dnia 1.06.2020r. został już raz rozpoznany bowiem organ wydał decyzję z dnia 29.07.2020r. i organ nie mógł drugi raz wydawać decyzji pierwszoinstancyjnej w tej sprawie a tak się stało.

Aktualnie w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje I instancji: pierwsza z dnia 29.07.2020r. i druga z dnia 10.08.2021r. co jest niedopuszczalne i co stanowi rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 156§1 pkt 2 k.p.a. Organ nie rozpoznał odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) czym naruszył art. 15 k.p.a.

Zdaniem Sądu na gruncie kontrolowanej sprawy doszło również do rażącego naruszenia art. 15 k.p.a. Zgodnie z jego treścią postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jak podano powyżej - na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Podkreślić należy, iż przedmiotem postępowania odwoławczego jest zarówno rozpatrzenie konkretnej sprawy i jej załatwienie, jak i weryfikacja decyzji organu I instancji. Złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu I instancji. Zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 k.p.a., stanowi o istocie postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega - w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot - ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji (por. B. Adamiak [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 1996, (...) 83 - 85; B. Adamiak [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, 11 wydanie, (...) 84). Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się zatem do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej.

W myśl art. 6 k.p.a., wyrażającego zasadę praworządności, organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.

Jak zostało podniesione na wstępie uzasadnienia prawnego wyroku Sądu, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie takiej decyzji jako aktu organu praworządnego państwa.

W świetle powyższego Sąd nie akceptuje stanu, w którym w trakcie trwającego postępowania administracyjnego zapadają dwie decyzje organu I instancji orzekające co do meritum sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 sierpnia 2021r. znak: [...].

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy rozpozna odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 29.07.2020r.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w kwocie 295,20 zł obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych 00/100) oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100), orzeczono na podstawie art. 250§1 p.p.s.a., w zw z §21 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019r., poz. 68).