Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 877/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 74
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 195 ust. 1 pkt 1,  ust. 2,
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 133 par. 1, art. 106 par. 3, art. 170, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa sędzia WSA Alina Balicka Protokolant spec. Paweł Konopelski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2021 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. A. W. delegowanego do prokuratury Regionalnej w B. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. – zarządcy masy sanacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Ministra Klimatu z dnia [...] lutego 2020 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia zintegrowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez K. sp. z o.o. z siedzibą w W. – zarządcę masy sanacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w O. - dalej: skarżący, strona - jest decyzja Ministra Klimatu z [...] lutego 2020 r. nr [...] wydana w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia zintegrowanego

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Pismem z 29 marca 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. zawiadomił Urząd Marszałkowski Województwa [...] w B. – Departament Ochrony Środowiska o wynikach kontroli przeprowadzonej w dniach 07.02.2017 r. – 13.03.2017 r. w M. sp. z o.o. sp. k. w O. a dotyczącej Centrum Innowacyjnej Gospodarki Odpadami w S. – dalej: CIGO S.. W wyniku kontroli inspektorat stwierdził nieprawidłowości w działaniu kontrolowanej jednostki w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska, w tym prowadzenie działalności z naruszeniem warunków posiadanej decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] grudnia 2014 r. znak: [...] udzielającej pozwolenia zintegrowanego na eksploatację instalacji, zmienionej decyzją z [...] marca 2015 r. znak: [...] oraz decyzją z [...] stycznia 2017 r. znak: [...] (protokół kontroli nr [...]). W zarządzeniu pokontrolnym z 24.03.2017 r. zarządzono m.in. usunięcie nieprawidłowości w działaniu kontrolowanej jednostki w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Wskazano na konieczność podjęcia następujących działań we wskazanych terminach oraz przesłania informacji o zakresie podjętych działań do 20 kwietnia 2017 r.:

wyposażenia instalacji w separator optyczny zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenia instalacji w 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów wchodzące w skład instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenia zakładu w drugą wagę najazdową zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

postępowania zgodnie z warunkami pozwolenia zintegrowanego w zakresie ilości wytwarzanych w wyniku przetwarzania odpadów;

magazynowanie odpadów zgodnie z warunkami decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego, określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów;

uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków przemysłowych;

prowadzenie okresowych pomiarów hałasu w środowisku;

prowadzenie okresowych (raz w roku) pomiarów wydajności i poziomu zwierciadła studni;

wyjaśnienie nieścisłości w ilości wytworzonych odpadów o kodzie 19 12 10 oraz 19 05 99 podanych przez Zakład z ilościami wynikającymi z prowadzonej ewidencji tj. kart ewidencji odpadów;

wyjaśnienie nieścisłości w ilości odpadów poddanych procesom D8 i R3 podanych przez Zakład z ilościami wynikającymi z prowadzonej ewidencji tj. kart ewidencji odpadów;

naliczenie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska uwzględniając również opłaty za wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza pochodzących z procesów technologicznych oraz ewentualne uregulowanie opłat (wynikające z nieuwzględnienia przedmiotowego zakresu korzystania ze środowiska) oraz naliczanie i uiszczanie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska uwzględniając opłaty za wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza pochodzących z procesów technologicznych ;

złożenie do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) raportów za lata poprzednie oraz składanie powyższego raportu dotyczącego poprzedniego roku kalendarzowego.

W odpowiedzi na ww. zarządzenie pokontrolne Spółka wskazała, m.in., że:

podjęła działania do doposażenia instalacji w separatory optyczne oraz wagę najazdową zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym, poprzez rozpatrzenie ofert dostawców. Obecnie poszukuje się możliwości finansowania inwestycji. W przypadku braku środków na ten cel, skierowany zostanie wniosek o zmianę pozwolenia zintegrowanego;

zgodnie z posiadanym pozwoleniem zintegrowanym do momentu rozbudowy instalacji o reaktory, w których ma zachodzić I stopień biologicznego przekształcania odpadów (tzw. etap aktywnego kompostowania) pozwolenie zintegrowane dopuszcza prowadzenie procesu biologicznego przetwarzania odpadów w oparciu o 11 stopień biologicznego przetwarzania odpadów tj. na placu dojrzewania w pryzmach;

w karcie ewidencji odpadów w pierwszym półroczu 2016 r. nie zostały ujęte faktyczne stany magazynowe pozostałe z roku 2015, dodatkowo osoba zajmująca się prowadzeniem ewidencji nie przekazała rzetelnych informacji oraz dokumentów związanych z prowadzeniem gospodarki odpadami w zakładzie. W związku z przejęciem przez Spółkę nadzoru nad dokumentacją w zakresie gospodarki odpadami zobowiązano się do rzetelnego przekazania informacji związanych ze stanem faktycznym i magazynowym w CIGO;

podjęto wszelkie starania zmierzające do magazynowania odpadów zgodnie z decyzją udzielającą pozwolenia zintegrowanego;

podjęto czynności zmierzające do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, w chwili sporządzania pisma są prowadzone badania laboratoryjne stanowiące podstawę do opracowania wniosku;

spółka nie prowadziła okresowych pomiarów hałasu z uwagi na niejednoznaczne zapisy w pozwoleniu zintegrowanym. Obecnie podpisano umowę na wykonanie przedmiotowych badań;

okresowe pomiary wydajności i poziomu zwierciadła wody w studni były wykonywane, a jedynie nieprzedłożone w toku kontroli;

złożono sprawozdanie naliczające opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska uwzględniające wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza pochodzących z procesów technologicznych oraz poświadczenie uregulowania opłat za 2015 r.

w dniu 23 marca 2017 r. Spółka złożyła wniosek do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) o dokonaniu rejestracji podmiotu w krajowej bazie o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji. Zobowiązano się niezwłocznie po rejestracji uzupełnić raporty za okres 2015-2016.

Pismem z 14 listopada 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. zawiadomił Urząd Marszałkowski Województwa [...] w B. o kolejnej kontroli rozpoczętej w CIGO S. 13.11.2017 r., a związanej z pożarem, który miał miejsce na terenie zakładu w dniu 11 listopada 2017 r.

Z pisma Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia 16 listopada 2017 r. wynika, iż w CIGO S. miały miejsce pożary (w tym wielkopowierzchniowe) w dniach 16.02.2012 r., 17.04.2015 r., 08.01.2017 r., 10.01.2017 r. oraz 11.11.2017 r. angażujące dużą liczbę sił i środków ochrony przeciwpożarowej oraz będące zagrożeniem dla środowiska i okolicznych mieszkańców. W toku działań ratowniczo – gaśniczych stwierdzono, iż składowanych odpadów znacznie przybyło w stosunku do poprzednich działań gaśniczych, odpady nie są składowane z uwzględnieniem maksymalnej ilości w jednej hałdzie przyjętej na podstawie obliczonej gęstości obciążenia ogniowego, minimalnej odległości między hałdami, oraz od obiektów i granicy lasu, uwzględniając przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne zakładu w ilości 200 m³ z przeciwpożarowego zbiornika wodnego. Jednocześnie stwierdzono, że odpady nie są gromadzone w sposób i w miejscach wyznaczonych.

Zawiadomieniem z 24 listopada 2017 r. Marszałek Województwa [...] poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia zintegrowanego na eksploatację instalacji – opisana wyżej decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] grudnia 2014 r.

W dniu 4 grudnia 2017 r. odbyła się wizja lokalna przedmiotowej instalacji. Ustalono, iż na terenie instalacji znajduje się jedna waga najazdowa, na terenie magazynu nr 1 znajdowały się odpady pochodzące z selektywnej zbiórki i odpady komunalne, na terenie magazynu nr 2 znajdowały się odpady pochodzące z selektywnej zbiórki, magazyn nr 3 (podpiwniczenie budynku) jest wykorzystywany jako magazyn na narzędzia i części zamienne do urządzeń zamontowanych na terenie instalacji, magazyn nr 4 i 5 służy jako parking dla pojazdów i maszyn pracujących na terenie instalacji, znajdowała się tam niewielka ilość odpadów głównie z tworzyw sztucznych luzem jak również w formie sprawowanych kostek, na terenie magazynu nr 6 znajdowały się odpady tzw. "po akcyjne" tzn. odpady które uległy nadpaleniu i stopieniu wskutek ostatniego pożaru odpadów na instalacji, na terenie magazynu nr 7 znajdowały się kostki z odpadów z tworzyw sztucznych, a pod namiotem tzw. paliwo alternatywne "RDF", na terenie magazynu nr 8 w części utwardzonej betonem znajdował się kompost w procesie kompostowania, na części nieutwardzonej znajdowały się bardzo duże ilości odpadów komunalnych, odpadów z mechanicznej obróbki, odpadów przed procesem kompostowania, jak również nadpalone odpady po ostatnim pożarze. Ponadto na terenie instalacji stwierdzono 6 reaktorów do tlenowego przetwarzania odpadów, a na części działki, gdzie miały znajdować się 24 reaktory - znajdowały się duże ilości odpadów komunalnych i z mechanicznej obróbki przysypane dużą ilością żwiru z porastającą roślinnością. Pełnomocnik spółki nie miał wiedzy na temat rodzaju i ilości magazynowanych i wytworzonych odpadów, w dniu wizji linia sortownicza nie pracowała.

W dniu 1 lutego 2018 r. na terenie instalacji odbyła się kolejna wizja lokalna w wyniku której stwierdzono, iż na terenie instalacji prowadzone są intensywne prace polegające na przemieszczeniu odpadów z części nieutwardzonej magazynu nr 8 na inne magazyny instalacji, na terenie instalacji nadal znajdują się odpady po akcyjne. Ponadto na terenie instalacji stwierdzono 6 reaktorów do tlenowego przetwarzania odpadów, a na części działki gdzie miały znajdować się 24 reaktory nadal znajdowały się duże ilości odpadów komunalnych przysypane żwirem i porastającą roślinnością. Linia sortownicza pracowała.

Decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z [...] marca 2018 r. nakazano M. sp. z o.o. sp. k . w O. usunąć z terenu CIGO S. materiał palny w postaci odpadów z miejsc nie przeznaczonych do jego występowania, jak i składowania oraz składować odpady z uwzględnieniem spełnienia wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej jak dla otwartych składowisk, biorąc pod uwagę zapewnienie na terenie zakładu: wody do celów przeciwpożarowych w ilości 200 m³ z przeciwpożarowego zbiornika wodnego oraz dróg pożarowych do otwartych składowisk, w oparciu o opracowanie sporządzone przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Kontrola wszczęta 13.11.2017 r. zakończyła się 10.04.2018 r. Z kontroli sporządzono protokół nr [...].

W zarządzeniu pokontrolnym z 10.05.2018 r. zarządzono:

wyposażenie instalacji w separator optyczny zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenie instalacji w 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów wchodzące w skład instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenie zakładu w drugą wagę najazdową zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

uregulowanie kwestii lokalizacji kompostowni odpadów celem uzyskania spójności rzeczywistej lokalizacji kompostowni z mapą stanowiącą załącznik do wniosku o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego;

uprzątnięcie terenu CIGO w S. z zalegających odpadów w celu umożliwienia dostępu do kompostowni odpadów;

prowadzenie okresowych pomiarów hałasu w środowisku;

przedstawienie Marszałkowi Województwa [...] oraz [...]Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska rocznego zestawienia przedstawiającego wyniki badań odpadów uzyskanych w wyniku biologicznego przetwarzania odpadów (frakcja podsitowa) w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych za 2017 r. oraz terminowe przedstawianie przedmiotowych wyników badań w terminie do 15 marca danego roku za rok poprzedni;

magazynowanie odpadów w sposób umożliwiający ich selektywne magazynowanie na poszczególnych magazynach oraz w sposób nie powodujący utrudnień w poruszaniu się po terenie zakładu;

magazynowanie odpadów zgodnie z warunkami decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego, określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów;

uregulowanie kwestii lokalizacji poszczególnych magazynów odpadów celem uzyskania spójności z mapą stanowiącą załącznik do wniosku o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego;

oraz wyznaczono stronie termin do 15 czerwca 2018 r. na przesłanie pisemnej informacji o zakresie podjętych działań.

W piśmie z dnia 19 kwietnia 2018 r. M. przekazała karty ewidencji odpadów dla kodów 19 08 01 i 19 08 05. Jednocześnie wskazano, iż na podstawie karty ewidencji odpadów dla kodu 19 12 10 zostanie złożona korekta zbiorczego zestawienia o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, natomiast odpady o kodzie 19 12 12 w ilości 15 493,47 Mg są magazynowane.

Marszałek pismem z dnia 17 maja 2018 r. znak: [...] wezwał Spółkę na podstawie art. 195 ust. 2 p.o.ś. do:

zaprzestania magazynowania odpadów w miejscach nie stanowiących magazynów, o których mowa w rozdziale V pkt 3.1.1 pozwolenia zintegrowanego i oznaczonych na mapie stanowiącej załącznik do wniosku o jego uzyskanie.

zaprzestania magazynowania odpadów niezgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony przeciwpożarowej biorąc pod uwagę zapewnienie na terenie Zakładu wody do celów przeciwpożarowych w ilości 200 m3 z przeciwpożarowego zbiornika wodnego,

magazynowania odpadów w ilościach pozwalających na ich systematyczne przetwarzanie w instalacjach zlokalizowanych na terenie CIGO biorąc pod uwagę ich aktualne, rzeczywiste moce przerobowe,

magazynowania odpadów zgodnie z zapisami rozdziału V pkt 3.1.1 pozwolenia zintegrowanego: selektywnie; w sposób nie powodujący utrudnień w poruszaniu się po terenie Zakładu; w wydzielonych i oznakowanych miejscach o utwardzonej nawierzchni, niedostępnych dla osób nieupoważnionych, stanowiących magazyny nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 i 8; odpady niebezpieczne magazynować w specjalnie do tego celu przystosowanych pojemnikach, odpornych na działanie substancji w nich zawartych, w miejscach niestwarzających zagrożenia dla środowiska - w wydzielonych, zamkniętych, zadaszonych i oznakowanych pomieszczeniach o utwardzonej i szczelnej nawierzchni; odpady inne niż niebezpieczne w miejscach właściwie oznakowanych, niestwarzających zagrożenia dla środowiska oraz o utwardzonej i szczelnej nawierzchni,

prowadzenie przetwarzania odpadów w instalacjach wchodzących w skład CIGO zgodnie z aktualnymi, rzeczywistymi mocami przerobowymi,

wyposażenie instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z zapisami rozdziału 1 pkt 2.2 lit c pozwolenia zintegrowanego,

prowadzenie rzetelnej ewidencji odpadów zgodnie z zapisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 296, z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą o odpadach",

prowadzenie okresowych pomiarów hałasu w środowisku,

przesłanie Marszałkowi i [...] WIOS rocznych zestawień przedstawiających wyniki badań odpadów uzyskanych w wyniku biologicznego przetwarzania odpadów (frakcja podsitowa) w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych,

utrzymywanie w należytym stanie oraz zapewnienie prawidłowej eksploatacji wszystkich obiektów i urządzeń wchodzących w skład CIGO w S.,

uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego.

Stronę pouczono, iż w przypadku niewykonania wezwania pozwolenie zintegrowane zostanie cofnięte bez odszkodowania. Wskazano termin wykonania wezwania na 30 dni od otrzymania, z wyjątkiem kwestii dotyczącej uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, na którą wyznaczono 60 dni.

W dniu 3 czerwca 2018 r. na terenie CIGO S. miał miejsce kolejny pożar (v. pismo KM PSP z 7 czerwca 2018 r.).

M. pismem z 13 czerwca 2018 r. poinformował Marszałka, że zakład jest w trakcie porządkowania i usuwania odpadów po zaistniałej na terenie sytuacji awaryjnej (pożar). W związku z kolejnym pożarem na terenie zakładu prace porządkowe uległy opóźnieniu. Spółka dokłada starań, by usunąć odpady zalegające w miejscach niewłaściwych, w tym utrudniające swobodne poruszanie się po terenie zakładu czy dostęp do instalacji. Kolejna sytuacja awaryjna (kolejny pożar) utrudnia szybkie usunięcie szkód i zaistniałych nieprawidłowości. Przetwarzanie odpadów w instalacjach wchodzących w skład CIGO prowadzone jest zgodnie z rzeczywistymi mocami przerobowymi. W związku z trudną sytuacją ekonomiczną zakładu Spółka nie jest w stanie ponieść nakładów inwestycyjnych na zrealizowanie niedokończonych, a wpisanych w pozwoleniu zintegrowanym brakujących elementów instalacji jak separator optyczny, druga waga najazdowa, czy wyposażenie instalacji w dodatkowe reaktory do biologicznego przetwarzania odpadów. Jednak w celu doprowadzenia do zgodności wyposażenia instalacji i związanych z tym warunków pracy z pozwoleniem zintegrowanym Spółka jest w trakcie opracowywania wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego. Na terenie zakładu zainstalowany został jeden moduł składający się z 6 reaktorów wraz ze sterownią oraz opisaną w pozwoleniu zintegrowanym infrastrukturą. W najbliższym czasie podmiot nie planuje wyposażenia zakładu w dodatkowe moduły. Moce przerobowe działającej instalacji są wystarczające do zapewnienia zapotrzebowania zakładu. Spółka prowadzi ilościową i jakościową ewidencję odpadów. Wykonano badania hałasu. Podjęto działania w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego Przekazano wyniki badań odpadów uzyskanych w wyniku biologicznego przetwarzania odpadów za rok 2017.

W dniu 6 lipca 2018 r. odbyła się kolejna wizja przedmiotowej instalacji. Ustalono, iż pomimo wezwania do usunięcia naruszeń warunków pozwolenia zintegrowanego na eksploatację CIGO w S. zakład jest nadal prowadzony niezgodnie z jego zapisami tj.

odpady magazynowane są niezgodnie z zapisami rozdziału V pkt 3.1.1 pozwolenia zintegrowanego:

nieselektywnie:

- na terenie magazynów nr 1 i 2 magazynowane są łącznie odpady pochodzące z selektywnej zbiórki i odpady komunalne,

- na terenie magazynu nr 8 w części utwardzonej betonem magazynowane są łącznie odpady kompostu, odpady z mechanicznej obróbki tzw. paliwo alternatywne "RDF" oraz inne odpady komunalne.

w sposób powodujący utrudnianie w poruszaniu się po terenie zakładu;

odpady magazynowane są w miejscach niestanowiących magazynów;

odpady magazynowane są niezgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony przeciwpożarowej – informacja pracowników Straży Pożarnej biorących udział w wizji

obiekty i urządzenia wchodzące w skład CIGO w S. nie są utrzymywane w należytym stanie oraz prawidłowo eksploatowane:

- instalacja do biologicznego przetwarzania odpadów (6 reaktorów) nie funkcjonuje, a co za tym idzie nie jest prowadzony proces biologicznego przetwarzania odpadów. Reaktory zostały zasypane odpadami i w żaden sposób nie jest kontrolowany ani prowadzony proces ich przetwarzania, wokół obiektu znajdują się olbrzymie ilości odpadów, które uniemożliwiają dojechanie do instalacji ciężkim sprzętem;

instalacja do biologicznego przetwarzania odpadów nie jest zgodna z zapisami rozdziału I pkt 2.2. lit. c pozwolenia zintegrowanego. Na terenie zakładu znajduje się 6 reaktorów do tlenowego przetwarzania odpadów zebranych w 1 moduł, który usytuowany jest na działce nr geod. [...] w położeniu odwrotnym tj. w kierunku wschód-zachód niż 4 moduły opisane w pozwoleniu, które miały zostać usytuowane w kierunku północ-południe. Na pozostałej części działki nr [...] w miejscu gdzie miały znajdować się 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów znajdują się bardzo duże ilości odpadów komunalnych i z mechanicznej obróbki.

Dodatkowo ustalono, iż – na terenie instalacji znajduje się jedna waga najazdowa (w pozwoleniu są dwie), "mur oporowy" zbudowany ze sprasowanych odpadów (tzw. kostki), o który opierają się luźno leżące odpady w magazynach nr 1 i 8 w wielu miejscach jest uszkodzony i przesunięty, co grozi zawaleniem się odpadów znajdujących się w poszczególnych magazynach, z części nieutwardzonej magazynu nr 8 usunięte zostały wszelkie odpady, a teren został przygotowany do utwardzenia (wylania betonu) (rozpoczęcie wylewki od 9 lipca br.), odcieki z odpadów powierzchniowo spływają do ziemi, w magazynie nr 3 i 6 ilość zmagazynowanych odpadów uległa zmniejszeniu, natomiast w magazynach 1 i 8 uległa zwiększeniu w stosunku do wizji z 1 lutego br.

Pismem z 16 lipca 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. zawiadomił Urząd Marszałkowski Województwa [...] w B., iż CIGO w S. nie zrealizowała poza badaniami hałasu oraz badaniami odpadów uzyskanych w wyniku biologicznego przetwarzania odpadów zarządzenia pokontrolnego z dnia 10 maja 2018 r., co świadczy o konieczności cofnięcia pozwolenia zintegrowanego.

W zarządzeniu pokontrolnym z 28.09.2018 r. (dotyczącym kontroli przeprowadzonej w dniach 04.06.2018 r. do 07.09.2018 r.) zarządzono:

wyposażenie instalacji w separator optyczny zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenia zakładu w drugą wagę najazdową zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenia instalacji w 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów wchodzące w skład instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami w pozwoleniu zintegrowanym;

uregulowanie kwestii lokalizacji kompostowni odpadów celem uzyskania spójności rzeczywistej lokalizacji kompostowni z mapą stanowiącą załącznik do wniosku o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego;

uprzątnięcie terenu CIGO w S. z zalegających odpadów w celu umożliwienia dostępu do kompostowni oraz naprawę systemu napowietrzającego i odgazowującego gazy procesowe oraz czujników do pomiaru temperatury i wilgotności w kompostowni;

przedstawianie Marszałkowi Województwa [...] oraz [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska rocznego zestawienia przedstawiającego wyniki badań odpadów uzyskanych w wyniku biologicznego przetwarzania odpadów (frakcja podsitowa) w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych za 2017 r. oraz terminowe przedstawianie przedmiotowych wyników badań w terminie do 15 marca danego roku za rok poprzedni;

magazynowanie odpadów w sposób umożliwiający ich selektywne magazynowanie na poszczególnych magazynach oraz w sposób nie powodujący utrudnień w poruszaniu się po terenie zakładu oraz uprzątnięcie terenu;

magazynowanie odpadów zgodnie z warunkami decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego, określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów;

uprzątnięcie odpadów poakcyjnych z miejsc na ten cel nieprzeznaczonych.

Kolejną decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z 9 października 2018 r. nakazano M sp. z o.o. sp. k . w O. odsunąć hałdę odpadów na odległość co najmniej 16 m od stanowiska czerpania wody w terminie do 31 października 2018 r.

Decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] Marszalek Województwa [...] działając m.in. na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. cofnął bez odszkodowania stronie pozwolenie zintegrowane.

W uzasadnieniu organ wskazał na szereg uchybień stwierdzonych podczas kontroli instalacji CIGO S., naruszających warunki udzielonego pozwolenia zintegrowanego. Strona pismem z 17 maja 2018 r. została wezwania w trybie natychmiastowym do usunięcia naruszeń pozwolenia zintegrowanego. W dniu wydania decyzji organ stwierdził, iż spółka nie usunęła naruszeń warunków pozwolenia zintegrowanego oraz ustawy o odpadach, a wręcz przeciwnie nadal je narusza tj.

- nie zaprzestała magazynowania odpadów w miejscach nie stanowiących magazynów, o których mowa w rozdziale V pkt 3.1.1. pozwolenia zintegrowanego i oznaczonych na mapie stanowiącej załącznik do wniosku o jego uzyskanie;

- nie zaprzestała magazynowania odpadów niezgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony przeciwpożarowej biorąc pod uwagę zapewnienie na terenie zakładu wody do celów przeciwpożarowych w ilości 200 m³ z przeciwpożarowego zbiornika wodnego;

- nie magazynuje odpadów w ilościach pozwalających na ich systematyczne przetwarzanie w instalacjach zlokalizowanych na terenie CIGO biorąc pod uwagę ich aktualne, rzeczywiste moce przerobowe;

- magazynuje odpady niezgodnie z zapisami rozdziału V pkt 3.1.1. pozwolenia zintegrowanego tj. nieselektywnie, w sposób powodujący utrudnienie w poruszaniu się po terenie zakładu, w wydzielonych i oznakowanych miejscach o utwardzonej nawierzchni, niedostępnych dla osób nieupoważnionych, stanowiących magazyny nr 1,2,3,4,5,6,7 i 8; odpady inne niż niebezpieczne magazynuje w miejscach niewłaściwie oznakowanych, stwarzających zagrożenia dla środowiska oraz życia i zdrowia ludzi (magazyny odpadów grożą zawaleniem i kolejnym pożarem);

- nie wyposażyła instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z zapisami rozdziału I pkt 2.2. lit. c pozwolenia zintegrowanego;

- nie utrzymuje w należytym stanie oraz nie zapewnia prawidłowej eksploatacji wszystkich obiektów i urządzeń wchodzących w skład CIGO w S. tj. instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów.

W dniach 23.10.2018 r., 29.10.2018 r., 14.11.2018 r., 30.11.2018 r., 19.12.2018 r., 25.01.2019 r., 25.02.2019 r., 27.03.2019 r., 16.04.2019 r. oraz 30.05.2019 r. miały miejsce kolejne czynności kontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na terenie zakładu CIGO w S.. Z kontroli sporządzono protokół nr [...]. Protokół z kontroli został podpisany przez osobę reprezentującą Spółkę. W zarządzeniu pokontrolnym z 27 czerwca 2019r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] zarządził:

magazynowanie odpadów zgodnie z warunkami decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego, określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów;

zapewnienie ciągłej pracy programu komputerowego umożliwiającego nadzór nad przebiegiem procesu przetwarzania w reaktorach do biologicznego przetwarzania odpadów;

selektywne magazynowanie wytworzonego kompostu/stabilizatu na specjalnie wyznaczonym placu dojrzewania i magazynowanie gotowego produktu;

utworzenie placu dojrzewania kompostu/stabilizatu i magazynu gotowego produktu o powierzchniach umożlwiających jego selektywne magazynowanie;

wyposażenie (na stałe) w mobilne sito bębnowe do przesiewania stabilizatu/kompostu;

selektywne magazynowanie odpadów RDF (paliwa alternatywnego) na specjalnie wyznaczonej powierzchni magazynowej na wyprodukowany RDF

selektywne magazynowanie wszystkich zbieranych i wytwarzanych odpadów;

magazynowanie odpadów w sposób uniemożlwiający osuwanie się odpadów, powodujących utrudnianie w poruszaniu się po terenie zakładu;

naprawę ogrodzenia oraz uprzątnięcie sąsiadującego z CIGO w Studziankach lasu zanieczyszczonego odpadami;

zapewnienie przestrzegania wymagań ochrony środowiska w tym warunków pozwolenia zintegrowanego poprzez odpowiednią organizację pracy, powierzenie funkcji związanych z ochroną środowiska osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe, zapoznanie pracowników, których zakres czynności wiąże się z kwestiami ochrony środowiska – wprowadzenie nadzoru nad pracami prowadzonymi na terenie CIGO w S. celem przestrzegania warunków pozwolenia zintegrowanego;

sporządzenie korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów oraz o sposobach gospodarowania nimi za 2018 r. zgodnie ze stanem faktycznym oraz przesłanie korekty do tut. Inspektoratu;

klasyfikacja odpadów zgodnie ze stanem faktycznym tj. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów;

zbieranie odpadów tylko i wyłącznie do momentu przyjęcia odpowiedniej partii transportowej;

wyposażenie instalacji w separator optyczny zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenie instalacji w drugi rozdrabniacz przy produkcji paliwa RDF zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym;

wyposażenia instalacji w 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów wchodzące w skład instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

magazynowanie odpadów w sposób uniemożlwiający przedostawanie się odcieków poza teren utwardzony, zabezpieczenie przed wnikaniem odcieków do gleby i ziemi.

Do dnia 31 lipca 2019 r. wyznaczono stronie termin na przesłanie pisemnej informacji o zakresie podjętych działań, służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

Pismem z 30 września Państwowa Inspekcja Pracy – Okręgowy Inspektorat Pracy w B. wskazał, iż po przeprowadzeniu na terenie CIGO w S. kontroli w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy stwierdzono, iż w magazynie nr 8 z nasypu o wysokości około 8-10 metrów spadają odpady nieprzetworzone, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu osób przebywających w pobliżu. Ponadto stosy odpadów przetworzonych i nieprzetworzonych nie zostały zabezpieczone przed spadaniem na drogi transportowe oraz poniżej dróg transportowych opierając się o ogrodzenie składowiska. Potwierdzono również nieprzejezdne drogi transportowe z uwagi na zalegające zwały odpadów.

W dniach 23 i 24 listopada 2019 r. na terenie CIGO w S. miał miejsce kolejny pożar. Z pisma Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w B. z 9 grudnia 2019 r. wynika m.in., iż obecna ilość magazynowanych odpadów na terenie CIGO w S. zwiększa ryzyko wystąpienia kolejnych pożarów odpadów, obecny sposób magazynowania odpadów w tak dużej ilości uniemożliwia przeprowadzenie sprawnej akcji gaśniczej, na terenie firmy nie są spełnione warunki ochrony przeciwpożarowej związane z magazynowaniem odpadów.

W dniach 28.11.2019 r. i 29.11.2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. przeprowadził kolejne czynności kontrolne na terenie zakładu CIGO w S.. Ustalenia kontroli zawarto w protokole kontroli nr [...] Protokół z tej kontroli nie został podpisany w dniu 30 grudnia 2019 r. z uwagi na zastrzeżenia co do pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki przez osobę, która stawiła się w celu podpisania protokołu. W trakcie oględzin ustalono, iż zwiększyła się liczba odpadów w magazynach nr 1 i 8, które obecnie mają ponad 20 m wysokości. Śmieci cały czas są dokładane i obsuwają się. Stwierdzono uszkodzenie drzwi reaktora do biologicznego przetwarzania odpadów (kompostowni). Nie działa komputerowy system do nadzorowania przebiegu procesów biologicznych. Stwierdzono również spływ ścieków pochodzących z utwardzonych magazynów na teren nieutwardzony znajdujący się zarówno na poziomie magazynów, jak i na obniżenia terenu. Odcieki z uwagi na brak utwardzenia w miejscu ich tworzenia wnikają w ziemię, mają barwę ciemnobrunatną i tworzą rozlewiska. Na terenie magazynu nr 1 i 8 magazynowane są odpady różnego typu, które są ze sobą zmieszane w sposób uniemożlwiający ich odseparowanie. Na terenie magazynu nr 1 i 8 znajdują się zarówno odpady nie poddane przetworzeniu, o czym świadczy ilość tworzyw sztucznych, jak i odpady wytworzone w instalacji (tj. po przetworzeniu), odpady RDF, stabilizat. Nadal brak jest separatorów optycznych w wyposażeniu instalacji do mechanicznego przetwarzania odpadów. Spółka nie zrealizowała zatem pkt 1, 6, 7, 8, 13, 14, 15 i 16 zarządzenia pokontrolnego z 27.06.2019 r.

Po rozpoznaniu odwołania strony Minister Klimatu decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał na podstawie jakich naruszeń przepisów ustawy o odpadach oraz warunków pozwolenia zintegrowanego organ I instancji uzasadnił cofnięcie bez odszkodowania pozwolenia zintegrowanego. Organ wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja została oparta o art. 195 ust. 1 pkt 1 p.o.ś., zgodnie z którym pozwolenie może zostać cofnięte lub ograniczone bez odszkodowania, jeżeli eksploatacja instalacji jest prowadzona z naruszeniem warunków pozwolenia, innych przepisów ustawy p.o.ś. lub ustawy o odpadach. Warunkiem cofnięcia decyzji jest uprzednie wezwanie prowadzącego instalację do usunięcia naruszeń w oznaczonym terminie. Organ II instancji potwierdził, że Marszałek dopełnił warunku z art. 195 ust. 2 p.o.ś. i wezwał Stronę do zaprzestania naruszania warunków pozwolenia zintegrowanego pismem z dnia 17 maja 2018 r. Według Ministra, w wyniku postępowania odwoławczego ustalono, że wymienione powyżej naruszenia warunków pozwolenia zintegrowanego oraz przepisów ustawy, które stanowiły podstawę cofnięcia pozwolenia nie zostały przez stronę usunięte. Dotychczas strona nie przedstawiła rzetelnych dowodów, na podstawie których można byłoby stwierdzić ustąpienie przesłanek, które spowodowały cofnięcie pozwolenia zintegrowanego.

W opinii organu Marszałek dokonał wszelkich wyjaśnień przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych mu dowodów oraz instrumentów prawnych. Zdaniem organu odwoławczego, pomimo wielokrotnych wezwań oraz pouczeń strona z premedytacją powielała naruszenia, co spowodowało w pełni uzasadnione cofnięcie pozwolenia zintegrowanego. Nadto zapewnienia Strony o prowadzeniu działań mających na celu wyeliminowanie nieprawidłowości nie znajdują potwierdzenia w wynikach kontroli prowadzonych przez [...] WIOŚ.

Minister uznał za niezasadny zarzut nałożenia na Spółkę nierealnego terminu do wykonania wezwania. Organ orzekając w postępowaniu odwoławczym musi uwzględnić bieżący stan faktyczny i prawny. Jeśli więc nawet strona nie zdążyłaby w zakreślonym przez organ I instancji czasie wykonać działań wskazanych w wezwaniu do zaniechania naruszeń, to wypełnienie tego obowiązku musiałby wziąć pod uwagę organ odwoławczy. W niniejszej sprawie tok prowadzonego postępowania zapewnił Stronie dodatkowy czas na podjęcie działań wskazanych w wezwaniu Marszałka. Strona jednak nie wykorzystała tego okresu do zaniechania naruszeń, a [...] WIOŚ w kolejnych kontrolach nie stwierdził poprawy sytuacji na terenie instalacji. Ponadto Spółka sama wskazywała, iż nie będzie realizować zadań inwestycyjnych w celu doprowadzenia instalacji do stanu opisanego pozwoleniem zintegrowanym. W takim przypadku zarzut nieodpowiedniego dobrania terminu realizacji zobowiązania nie ma znaczenia, gdyż upływ czasu nie wpłynąłby na realizację obowiązku. Spółka była zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia zintegrowanego pismem z 24 listopada 2017 r., a postępowanie sanacyjne trwa od 7 września 2017 r., a mimo to przekazany do Ministra Klimatu Plan restrukturyzacyjny instalacji CIGO w [...] został sporządzony dopiero w ostatnim czasie na co wskazuje treść pkt 1.1 Opis instalacji według stanu na październik 2019 r., natomiast w trakcie prowadzonych kontroli [...] WIOŚ stwierdzał brak nadzoru nad pracownikami i wykonywanymi przez nich pracami.

Odnosząc się do kwestii interesu publicznego organ odwoławczy nie zgodził się z oceną strony. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie w interesie publicznym jest by odpady trafiały do instalacji spełniających wymogi ochrony środowiska, by gmina która odpady przekazała miała zapewnienie, iż zostaną one przetworzone w sposób prawidłowy i zapewniający jej zrealizowanie obowiązku osiągnięcia poziomów recyklingu. W interesie społecznym jest również zapewnienie działania podmiotów na takich samych zasadach i przestrzegając tych samych standardów. Podmioty działające w tym samym zakresie co Spółka M. i wypełniające obowiązki wynikające z przepisów decyzji administracyjnych mają prawo oczekiwać, że od wszystkich instalacji będą egzekwowane te same standardy działania, w przeciwnym przypadku zachwiana zostanie zasada równości wobec prawa. W przedmiotowej sprawie przesłanką do odstąpienia od cofnięcia pozwolenia zintegrowanie nie jest również słuszny interes strony. Słuszny interes strony nie może być sprzeczny z interesem społecznym, a takim jest zasada praworządności wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej jak i zasada legalności działania zawarta w art. 6 k.p.a. Przyjmując powyższe rozumienie pojęcia "słusznego interesu strony" wskazać należy, iż Spółka nie wykazała interesu prawnego, a przedstawione przesłanki należy ocenić jako interes faktyczny. Podkreślić należy, iż stan ekonomiczny podmiotu nie jest zgodnie z art. 195 p.o.ś. przesłanką do odstąpienia od zastosowania tego przepisu w przedmiotowej sprawie.

K. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Klimatu z [...] lutego 2020 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów:

art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 poz. 256, dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na pominięciu kryterium "słusznego interesu strony" w toku podejmowania rozstrzygnięcia i uznaniu, że M. nie posiada interesu prawnego w toczącym się postępowaniu oraz, w konsekwencji - oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie o niewyczerpująco rozumiany "interes społeczny";

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 195 ust. 2 p.o.ś. poprzez zaniechanie podjęcia czynności wyjaśniających stan faktyczny przed rozstrzygnięciem sprawy, przejawiające się w rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o wyniki kontroli CIGO S. pochodzące z okresu między 2017 a 2018 rokiem, pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. ("PWIOŚ") z dnia [...] stycznia 2020 roku, znak [...], oraz o pismo M. z dnia 13 czerwca 2019 roku, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy nieuwzględniający działań M. podjętych w celu realizacji nałożonych na nią obowiązków w okresie późniejszym, a w konsekwencji na podaniu w wezwaniu do usunięcia naruszeń nieodpowiedniego terminu realizacji obowiązku w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny;

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że decyzja Marszałka została wydana pomimo wezwania Spółki do uzupełnienia wniosku M. o zmianę pozwolenia zintegrowanego, co stanowiło naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych.

Z uwagi na przedstawione powyżej zarzuty, wniesiono o:

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka oraz umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie,

alternatywnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji,

w każdym przypadku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzenie na rzecz K. zwrotu kosztów postępowania.

W toku postępowania sądowego zostały złożone dwa pismo procesowe z 13 września 2021 r. zawierające wnioski o przeprowadzenie dowodu z dwóch opinii (operatów) – analiza funkcjonowania zakładu oraz warunki ochrony przeciwpożarowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowił art. 195 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Stanowi on, że pozwolenie może zostać cofnięte lub ograniczone bez odszkodowania, jeżeli eksploatacja instalacji jest prowadzona z naruszeniem warunków pozwolenia, innych przepisów p.o.ś. lub ustawy o odpadach. W tym wypadku przed wydaniem decyzji w przedmiocie cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia organ wzywa do usunięcia naruszeń w oznaczonym terminie (art. 195 ust. 2 p.o.ś.). Przepis ten przewiduje kompetencję organu ochrony środowiska (w niniejszej sprawie Marszałka Województwa [...]) o charakterze fakultatywnym, ale decyzja taka musi zostać poprzedzona oceną stanu faktycznego w zakresie funkcjonowania podmiotu korzystającego ze środowiska. Ramy tej oceny wyznaczają: treść pozwolenia, przepisy p.o.ś., ustawa o odpadach.

Skarga koncentruje się na naruszeniu przepisów procesowych, związanych z gromadzeniem materiału dowodowego i dalej ustaleniem stanu faktycznego, i w konsekwencji jego nieprawidłową ocenę w kontekście przepisów prawa materialnego. Niepełność materiału ma polegać na tym, że organ nie uwzględnił działań podejmowanych przez stronę po upływie terminu do usunięcia naruszeń. Ponadto ustalony termin nie był obiektywnie możliwy do realizacji.

Faktem jest, że w wezwaniu skierowanym do skarżącego na podstawie art. 195 ust. 2 p.o.ś. wymieniono szereg uchybień (opisane szczegółowo w części sprawozdawczej) i zakreślono termin 30 dni, za wyjątkiem warunku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego (tutaj 60 dni). Przepis nie wyznacza terminu, jaki organ ma ustalić do usunięcia naruszeń, co jest w pełni zrozumiałe. Termin ten bowiem uzależniany jest od ilości oraz rodzaju stwierdzonych naruszeń. Nawet godząc się ze stanowiskiem strony, że termin zakreślony był niemożliwy do zachowania, zarzut ten pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Podstawą bowiem cofnięcia pozwolenia nie była okoliczność uchybienia temu terminowi, lecz stan składowiska na dzień orzekania przez Ministra i stwierdzone uchybienia zarówno przepisom p.o.ś., jak i naruszenia samego pozwolenia.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej musi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, i tak uczynił w rozpoznawanej sprawie, dokonując prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Oceny tej dokonywał na dzień wydania decyzji i na podstawie najbliższych dacie orzekania ustaleń faktycznych. Mowa tutaj o zarządzeniu pokontrolnym z 27 czerwca 2019 r., gdzie zarządzono:

- magazynowanie odpadów zgodnie z warunkami decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego, określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów;

- zapewnienie ciągłej pracy programu komputerowego umożliwiającego nadzór nad przebiegiem procesu przetwarzania w reaktorach do biologicznego przetwarzania odpadów;

- selektywne magazynowanie wytworzonego kompostu/stabilizatu na specjalnie wyznaczonym placu dojrzewania i magazynowanie gotowego produktu;

- utworzenie placu dojrzewania kompostu/stabilizatu i magazynu gotowego produktu o powierzchniach umożlwiających jego selektywne magazynowanie;

- wyposażenie (na stałe) w mobilne sito bębnowe do przesiewania stabilizatu/kompostu;

- selektywne magazynowanie odpadów RDF (paliwa alternatywnego) na specjalnie wyznaczonej powierzchni magazynowej na wyprodukowany RDF;

- selektywne magazynowanie wszystkich zbieranych i wytwarzanych odpadów;

- magazynowanie odpadów w sposób uniemożlwiający osuwanie się odpadów, powodujących utrudnianie w poruszaniu się po terenie zakładu;

- naprawę ogrodzenia oraz uprzątnięcie sąsiadującego z CIGO w S. lasu zanieczyszczonego odpadami;

- zapewnienie przestrzegania wymagań ochrony środowiska w tym warunków pozwolenia zintegrowanego poprzez odpowiednią organizację pracy, powierzenie funkcji związanych z ochroną środowiska osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe, zapoznanie pracowników, których zakres czynności wiąże się z kwestiami ochrony środowiska – wprowadzenie nadzoru nad pracami prowadzonymi na terenie CIGO w S. celem przestrzegania warunków pozwolenia zintegrowanego;

- sporządzenie korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów oraz o sposobach gospodarowania nimi za 2018 r. zgodnie ze stanem faktycznym oraz przesłanie korekty do tut. Inspektoratu;

- klasyfikacja odpadów zgodnie ze stanem faktycznym tj. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów;

- zbieranie odpadów tylko i wyłącznie do momentu przyjęcia odpowiedniej partii transportowej;

- wyposażenie instalacji w separator optyczny zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

- wyposażenie instalacji w drugi rozdrabniacz przy produkcji paliwa RDF zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym;

- wyposażenia instalacji w 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów wchodzące w skład instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami określonymi w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym;

- magazynowanie odpadów w sposób uniemożlwiający przedostawanie się odcieków poza teren utwardzony, zabezpieczenie przed wnikaniem odcieków do gleby i ziemi.

Pomimo zatem znacznego upływu czasu od doręczenia spółce wezwania z 17 maja 2017 r. do usunięcia naruszeń częściowo nadal nie zostały one usunięte, a pojawiły się nowe uchybienia. Strona zatem miała prawie 2 lata na realizację programu naprawczego, a nie wykonała go. Nie ma racji zatem strona wywodząc, że podjęła działania, ale nie było realne i możliwe zachowanie terminu wyznaczonego przez organ do ich realizacji. Termin ten nie ma charakteru ustawowego i jego niezachowanie nie prowadzi do jakichkolwiek negatywnych skutków dla zobowiązanego. Istotą jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i naruszeń na dzień orzekania w sprawie cofnięcia pozwolenia. To zaś nie nastąpiło, co potwierdza następny dokument, jakim jest protokół kontroli PWIOŚ przeprowadzonej w dniach 28.11.2019 r. i 29.11.2019 r. na terenie zakładu CIGO w S.. Ustalenia kontroli zawarto w protokole kontroli nr [...]. Protokół z tej kontroli nie został podpisany w dniu 30 grudnia 2019 r. z uwagi na zastrzeżenia co do pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki przez osobę, która stawiła się w celu podpisania protokołu. W trakcie oględzin ustalono, iż zwiększyła się liczba odpadów w magazynach nr 1 i 8, które obecnie mają ponad 20 m wysokości. Śmieci cały czas są dokładane i obsuwają się. Stwierdzono uszkodzenie drzwi reaktora do biologicznego przetwarzania odpadów (kompostowni). Nie działa komputerowy system do nadzorowania przebiegu procesów biologicznych. Stwierdzono również spływ ścieków pochodzących z utwardzonych magazynów na teren nieutwardzony znajdujący się zarówno na poziomie magazynów, jak i na obniżenia terenu. Odcieki z uwagi na brak utwardzenia w miejscu ich tworzenia wnikają w ziemię, mają barwę ciemnobrunatną i tworzą rozlewiska. Na terenie magazynu nr 1 i 8 magazynowane są odpady różnego typu, które są ze sobą zmieszane w sposób uniemożliwiający ich odseparowanie. Na terenie magazynu nr 1 i 8 znajdują się zarówno odpady nie poddane przetworzeniu, o czym świadczy ilość tworzyw sztucznych, jak i odpady wytworzone w instalacji (tj. po przetworzeniu), odpady RDF, stabilizat. Nadal brak jest separatorów optycznych w wyposażeniu instalacji do mechanicznego przetwarzania odpadów. Spółka nie zrealizowała zatem ośmiu zaleceń z zarządzenia pokontrolnego z 27 czerwca 2019 r.

Fakt, że ten ostatni protokół kontroli nie został podpisany przez kontrolowanego nie zmniejsza wartości dowodowej tego dokumentu, a z samego faktu niepodpisania przez reprezentanta skarżącego nie można wywieść, że opisane tam zdarzenia nie miały miejsca. Protokół taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, iż dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe (np. uzasadnienie wyroku NSA z 25 stycznia 2019 r., II GSK 5223/16, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1062/09; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2008 r. II GSK 50/08, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r. II GSK 89/08). W niniejszej sprawie skarżący nie próbuje podważać stwierdzonych w nim faktów i ocen, jedynie wywodzi poprzez złożenie wniosku dowodowego na etapie postępowania sądowego, że stwierdzone naruszenia nie występują.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik obszernie opisuje sytuację spółki, trwające postępowanie restruktyzacyjne, sytuację finansową oraz podejmowane działania naprawcze. Należy jednak podkreślić, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej, sąd co do zasady nie czyni własnych ustaleń faktycznych.

W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając art. 106 § 3 p.p.s.a.). Zwłaszcza mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności, która nakazuje prowadzenie dwukrotne postępowania wyjaśniającego, Minister przed wydaniem decyzji zlecił przeprowadzenie ponownej kontroli instalacji.

Skarżący w toku postępowania złożył do akt dwa dokumenty stanowiące opinie biegłych. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Regulacja zawarta w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Celem postępowania dowodowego prowadzonego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. jest jedynie ocena, czy organy ustaliły ten stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej (tak wyrok NSA z 12 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 412/16). Skarżący złożył co prawda formalnie dokument, ale inkorporujący treści właściwe dla opinii biegłego i wnioskował o dopuszczenie tego dowodu. Tymczasem ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd, że art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego (tak np. wyrok NSA z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2639/15 i powołane tam orzecznictwo, wyrok NSA z 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1445/11). Z tych powodów sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dwóch opinii (operatów) – analiza funkcjonowania zakładu oraz warunki ochrony przeciwpożarowej.

Decyzja wydana w trybie art. 195 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. bezspornie ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia dla strony. Jednakże wybór ten poprzedzać musi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I OSK 442/13). Orzekanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego ograniczone jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności określonym w art. 7 k.p.a. kryterium uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Decyzja o charakterze uznaniowym musi wyważyć interes obywatela (tutaj korzystającego ze środowiska) i interes publiczny, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12). Niezrozumiały jest w tym zakresie zarzut skargi, że organ uznał, iż spółka nie posiada interesu prawnego w toczącym się postępowaniu. Wręcz przeciwnie, była ona stroną postępowania od samego początku jako jedyny podmiot, bowiem rozstrzygnięcie dotyczy jej praw i obowiązków. Inną natomiast kwestią jest uwzględnienie lub pominięcie jej słusznego interesu. W ocenie Sądu całokształt okoliczności - ilość bezskutecznych zarządzeń pokontrolnych, negatywne oddziaływanie na środowisko poprzez nieprawidłowe prowadzenie instalacji, skutki w postaci wielokrotnych pożarów, brak odpowiednich środków finansowych (co wielokroć podkreśla skarżący), a z drugiej strony interes publiczny w postaci konieczności ochrony środowiska pozwalały na przyjęcie tezy o nadrzędności interesu ogólnego.

Skarżący podkreśla, że podjął się czynności naprawczych, co potwierdza złożona opinia. W skardze wywodził, że przeciwko cofnięciu pozwolenia przemawia realna możliwość przeniesienia kosztów likwidacji składowiska na podmiot publiczny czyli Gminę W.. Zdaniem Sądu kwestie ekonomiczne tj. obciążenie samorządu obowiązkiem zagospodarowania odpadów po zaprzestaniu prowadzenia instalacji przez skarżącego nie mogą ważyć za utrzymaniem tej działalności w relacji z ochroną środowiska. Nadrzędność interesu ogólnego polega tutaj na zapewnieniu bezpieczeństwa ekologicznego (art. 74 Konstytucji RP). Bezpieczeństwo to obejmuje działania nakierowane na wiele dziedzin życia społecznego, gospodarczego i politycznego, które mogą mieć wpływ na środowisko. Bezpieczeństwo ekologiczne jest stanem, w którym podczas normalnej eksploatacji zasobów środowiska nie mogą zostać przekroczone ustalone w przepisach prawnych poziomy zanieczyszczeń. Celem bezpieczeństwa ekologicznego jest określenie optymalnych warunków zdrowia ludzi przez: 1) ocenę narażenia ludzi na szkodliwe działanie przedsięwzięć; 2) opracowanie zasad zapobiegania skutkom zanieczyszczeń biologicznych, chemicznych oraz fizycznych w środowisku. Zasada bezpieczeństwa ekologicznego według art. 74 ust. 1 Konstytucji RP, obejmuje działanie lub zaniechanie pozwalające zachować lub przywrócić równowagę przyrodniczą niezbędną do zapewnienia współczesnemu pokoleniu i przyszłym pokoleniom odpowiednich warunków życia oraz realizacji prawa do korzystania z zasobów środowiska i zachowania jego wartości. Bezpieczeństwo ekologiczne ma zapewnić polityka realizowana przez administrację publiczną. Zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego ma istotne znaczenie dla utrzymania stanu równowagi w korzystaniu z zasobów środowiska oraz różnorodności biologicznej. Bezpieczeństwo ekologiczne oznacza stan stabilnego i niezakłóconego współistnienia człowieka i środowiska, związany z realizacją jego podstawowych potrzeb życiowych, stan, który daje gwarancję poszanowania jego praw podmiotowych wynikających z prawa do środowiska (tak wyrok NSA z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 393/17).

Stwierdzenie, że doszło do naruszenia warunków pozwolenia zintegrowanego podczas eksploatacji instalacji znajduje także potwierdzenie w prawomocnym wyroku WSA z 4 września 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1104/19) oddalającym skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia kary biegnącej od 1 lutego 2018 r. za magazynowanie odpadów niezgodnie z pozwoleniem zintegrowanym tj. naruszenie nakazu składowania odpadów w wyznaczonych magazynach i na placach magazynowych. Orzeczenie to zgodnie z art. 170 p.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą (tak np. wyrok NSA z 28 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 252/21). Ostatnia kontrola PWIOŚ przeprowadzona w dniach 28.11.2019 r. i 29.11.2019 r. na terenie zakładu CIGO w S. potwierdziła stan magazynowania odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Naruszenia zatem potwierdzone prawomocnym wyrokiem nadal występowały w dacie orzekania przez Ministra.

Stwierdzone przez organy obu instancji naruszenia prawa wystąpiły w trakcie wykonywania pozwolenia zintegrowanego i dotyczyły pozwolenia zintegrowanego, jak i norm ogólnych, wynikających ze wskazanych ustaw (p.o.ś. i u.o.). W zarządzeniu pokontrolnym z 27 czerwca 2019 r., opisanym w części sprawozdawczej uzasadnienia wskazano, które konkretnie naruszenia pozostają w kolizji z pozwoleniem zintegrowanym. Jako trwale od samego początku powtarzające się naruszenie tego aktu administracyjnego należy wymienić: brak wyposażenia instalacji w separator optyczny, brak wyposażenia instalacji w drugi rozdrabniacz przy produkcji paliwa RDF, brak wyposażenia instalacji w 24 reaktory do tlenowego przetwarzania odpadów wchodzące w skład instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów. Inne dotyczą ustawy o odpadach, jeszcze inne p.o.ś.

Decyzja ta ma charakter sankcyjny. Zastosowanie przez organ sankcji w postaci cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia zintegrowanego wynikało z uzasadnionego przekonania organu, że inny mniej radykalny sposób doprowadzenia do przestrzegania prawa, nie jest możliwy. Dowodzą tego wielokrotnie przeprowadzane kontrole zakładu, wydawane zarządzenia pokontrolne i nadal stwierdzane naruszenia. Szczegółowo zostały one opisane w części sprawozdawczej. Wręcz uporczywe uchylanie się strony od likwidacji stanu niezgodnego z prawem uniemożliwiło podjęcie przez organ alternatywnego rozstrzygnięcia, którego domaga się spółka tj. umorzenia postępowania administracyjnego.

Nie ma wpływu na legalność zaskarżonej decyzji drugie postępowanie administracyjne z wniosku spółki o zmianę przedmiotowego pozwolenia zintegrowanego. Jako strona decyzji spółka była uprawniona do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego, aby określenie jej zobowiązań było adekwatne do sytuacji i możliwości przerobowych składowiska. Fakt, że postępowanie to jest w toku nie wyłącza prawa organu do cofnięcia samego pozwolenia. Strona dysponowała możliwościami procesowymi, aby zdyscyplinować organ (skarga na bezczynność) lub zwalczać niezasadne jej zdaniem zawieszenie postępowania o zmianę. Nie ma znaczenia w jakich warunkach oraz czasie strona przyjęła prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia. Strona jest podmiotem profesjonalnym, podejmuje działalność ściśle reglamentowaną, o dużej skali.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

-----------------------

26