Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1239/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13,15,97 ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi O. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [..] kwietnia 2013r. nr [..] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [..] sierpnia 2011r. o odmowie nadania panu O.I. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, braku zgody na pobyt tolerowany i o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany

Stan sprawy przedstawia się następująco:

O.I., obywatel [..], deklarujący narodowość [..] pięciokrotnie występował do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

Po raz pierwszy w dniu [..] lipca 2004 r. za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. Jako zasadniczą przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia Wnioskodawca powołał wojnę w [...]oraz prześladowania z powodu jego brata, który zmuszony został do przyznania się, że jest bojownikiem. Z wniosku wynikało ponadto, że Wnioskodawca nie zadeklarował członkostwa w żadnej partii politycznej bądź organizacji o innym charakterze. Nie brał także udziału w działaniach wojennych. Podał jedynie, że był prześladowany w kraju pochodzenia. Wniosek ten rozpoznawany był przez organ I i II instancji. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji uznając, że Strona nie była prześladowana z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej, a okoliczności przez nią wskazane nie są tożsame z indywidualnym prześladowaniem (decyzja nr [..]z dnia [..] kwietnia 2005 r.).

W drugim wniosku o nadanie statusu uchodźcy, złożonym w dniu [..] kwietnia 2005r., cudzoziemiec powołał, iż był prześladowany przez kadyrowców, którzy w 2000 r. zamknęli jego brata w obozie infiltracyjnym. Następnie po wypuszczeniu brata z uwagi na amnestię prześladowania wznowiły się. Organy administracyjne orzekające w sprawie umorzyły postępowanie z drugiego wniosku Cudzoziemca wskazując, iż sprawa ta jest tożsama ze sprawą z pierwszego wniosku Cudzoziemca. Ustalenia organów w tym zakresie zostały utrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2006 r. (sygn. akt V SA/Wa 2370/05).

W dniach [..] lutego 2008r. i [..] lipca 2010r. wnioskodawca złożył trzeci i czwarty wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Sprawy rozpoznane zostały przez organy administracyjne, które umorzyły postępowania wszczęte z tych wniosków ze względu na ich niedopuszczalność (decyzje: [..] z 1[..] maja 2005r. oraz [..] z dnia [..] lutego 2011r.). Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołań i zawartych w sprawie materiałów dowodowych, utrzymała w mocy wymienione decyzje organów I instancji.

W dniu [..] czerwca 2011 r. cudzoziemiec złożył piąty wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku podał wyznanie: muzułmanin scjentolog. Jako zasadniczą przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia Wnioskodawca podał, że jest w [...]prześladowany ze względu na religię (scjentologia) oraz za pomoc dla bojowników w pierwszej wojnie czeczeńskiej. Dodał, że w Polsce ma żonę, która ma status uchodźcy.

Ze względu na wskazanie całkowicie nowych okoliczności uzasadniających ubieganie się o ochronę międzynarodową, Szef Urzędu do Spraw Uchodźców zdecydował rozpatrzyć wniosek merytorycznie. Po ponownym przeanalizowaniu materiałów Szef Urzędu do Spraw Uchodźców odmówił Wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany (decyzja nr [..] z dnia [..] sierpnia 2011r).

Od tej decyzji wnioskodawca odwołał się do Rady do Spraw Uchodźców. Rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [..] stycznia 2012 r. ([..]) Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano na niewiarygodność twierdzeń Wnioskodawcy powodowaną ustawicznymi zmianami składanych deklaracji oraz podkreślając, iż władze państwowe kraju pochodzenia (federalne i republikańskie) ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie podejmowały wobec Wnioskodawcy działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych.

Wskutek złożenia skargi przez cudzoziemca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012r. (sygn. akt V SA/Wa 695/12) uchylił zaskarżoną decyzję. Zasadniczym powodem takiego rozstrzygnięcia była kwestia nie wyjaśnienia przez organ statusu kościoła scjentologicznego oraz sytuacji jego wyznawców w [..]. Poza tą kwestią sąd w przywołanym wyroku nie zarzucił zaskarżonej wówczas decyzji Rady do Spraw Uchodźców innych uchybień.

Ponownie rozpatrując odwołanie – po uchyleniu poprzedniej decyzji przez Sąd – Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [..] kwietnia 2013r. [..]- zaskarżoną obecnie do Sądu - utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [..] sierpnia 2012r. o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz przyznania innych form ochrony międzynarodowej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że sytuacja w [..] w zakresie bezpieczeństwa, jak i przestrzegania praw człowieka polepsza się, choć nadal pozostaje wysoce zła. Jednak doszło w tym kraju do pewnej poprawy i stabilizacji. Z kolei w [...] nadal istnieje bardzo zła sytuacja i nadal mają miejsce częste naruszania praw człowieka. W kwestii prześladowań Kościoła scjentologicznego organ stwierdził, że nie znaleziono żadnej wzmianki na temat prześladowania członków tego kościoła w republikach [...]. Natomiast zarówno w [..] jak i [..] dochodziło do dyskryminacji nietradycyjnych organizacji religijnych. Najczęściej ofiarami dyskryminacji padali Świadkowie Jehowy oraz protestanci. Zdaniem organu jednak sama zła sytuacja w kraju pochodzenia nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania statusu uchodźcy. Konieczne jest wykazanie zindywidualizowanego zagrożenia doznania prześladowania, poważnej krzywdy lub innych naruszeń praw człowieka.

Jako kluczowy powód ubiegania się o status uchodźcy wnioskodawca podał przystąpienie do kościoła scjentologicznego w 2006r., a zatem w okresie pobytu na terytorium RP i załączył dokumenty na tę okoliczność. Organ stwierdził, że po pierwsze cudzoziemiec miał świadomość od samego początku, że inne wyznania są tępione w kraju jego pochodzenia i przystępując do tego kościoła miał świadomość wynikających stąd konsekwencji. Po drugie natomiast organ poddaje w wątpliwość tę okoliczność i twierdzi, że fakt przyjęcia tej wiary nastąpił wyłącznie na potrzeby postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Z tego względu nie znaleziono podstaw do udzielenia ochrony ze względu na zapatrywania religijne.

Dalej przywołano te stwierdzenia i okoliczności podawane przez cudzoziemca, które mają świadczyć o niewiarygodności tej osoby i podawanych przez nią twierdzeń. Skarżący ciągle zmienia, dodaje nowe fakty, niejednokrotnie sprzeczne ze sobą. Tym samym nie wykazał on faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem.

Omawiając przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej stwierdzono, że w wypadku skarżącego nie występuje żadna przesłanka określona w art. 15 ustawy. Nie wypełnia także przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany gdyż nie przedstawił żadnego dowodu na to, że władze Rosji lub inne podmioty podejmowałyby działania krzywdzące wobec niego lub osób mu najbliższych, które miałyby związek z wyjazdem z kraju pochodzenia. Z kolei ze względu na to, że nie ma dzieci na terenie RP, a zawarty w Polsce związek małżeński rozpadł się i nie ma kontaktu z żoną – wnioskodawca nie może korzystać z prawa do poszanowania życia rodzinnego.

W skardze do Sądu administracyjnego I.O. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu statusu uchodźcy, a w razie nie uwzględnienia powyższego wniosku o udzielenie mu ochrony uzupełniającej, bądź zgody na pobyt tolerowany. W razie nie uwzględnienia tego żądania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organom obydwu instancji.

Zarzucił decyzji naruszenie następujących przepisów postępowania:

- art. 7, 11 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez oparcie treści na nieprawdziwych ustaleniach faktycznych i w konsekwencji ustalenie braku jego wiarygodności na nieprawidłowo zweryfikowanym stanie faktycznym,

- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez lakoniczne sporządzenie uzasadnienia,

- art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające nadanie mu statusu uchodźcy w postaci narażenia na prześladowanie z powodu wyznawanej wiary, względów narodowościowych i przynależności do określonej grupy społecznej,

- art. 15 wymienionej ustawy przez błędne przyjęcie, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany,

- art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy przez błędne przyjęcie, że wydalenie go nie będzie stanowiło zagrożenia dla jego życia oraz nie narazi go na poniżające lub nieludzkie traktowanie.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że stwierdzona przez organ niewiarygodność twierdzeń cudzoziemca jest wynikiem jego stanu zdrowia, problemów z pamięcią oraz niedosłuchu (w ciągu 9 lat, w których stara się o uzyskanie statusu uchodźcy). Wymóg składania spójnych zeznań przez osobę, która przeżyła traumatyczne wydarzenia wojenne jest niemożliwy do spełnienia. Skarżący obszernie wywodzi, że po tylu latach nie jest możliwe dokładne i precyzyjne przytaczanie przeszłości – z tych wszystkich względów nieuprawnione było stwierdzenie organu o niewiarygodności skarżącego.

Dalej skarżący nie zgadza się z kwalifikacją przyjętą przez organ, że członkowie kościoła scjentologicznego nie są narażeni na dyskryminację na terytorium [...] podczas gdy ten ruch stanowi na pewno nietradycyjną organizację religijną, a takie ruchy zgodnie z ustaleniami organu są prześladowane przez urzędy, struktury siłowe i niektórych przedstawicieli społeczeństwa. Skarżący uważa, że jest uchodźcą sur place i wyraża obawy, że będzie prześladowany z powodów religijnych w kraju pochodzenia. Twierdzi, że wyznawcy religii scjentologicznej napotykają na liczne ograniczenia w praktykowaniu swojej religii na terytorium [..]. Pomimo dwukrotnego wypowiedzenia się przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w październiku 2009r. oraz zasądzenia odszkodowań na rzecz tych związków, związki takie nadal nie są rejestrowane.

Twierdzi, że nie są wystarczające twierdzenia organu, że skoro wiarę scjentologiczną przyjął w 2006r, a w poprzednich wnioskach nie wypowiadał się na ten temat – to fakt przyjęcia wiary tej nastąpił wyłącznie na potrzeby postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Skarżący podkreśla, że uzyskanie ochrony międzynarodowej wynika właśnie z przyjęcia nowej wiary.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Z przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że w ramach kontroli zaskarżonego aktu Sąd jest uprawniony do badania jego legalności w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi.

W rozpatrywanej sprawie kognicja Sądu doznaje modyfikacji, a to racji, że w niniejszej sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012r. (sygn. akt V SA/Wa 695/12) uchylił poprzednio wydane rozstrzygnięcie organu II instancji i zlecił dokonanie konkretnej czynności. Mianowicie zadaniem Rady winna być ocena sytuacji kościoła scjentologicznego i jego wyznawców na terenie krajów Federacji Rosyjskiej. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Organ administracji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikający z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi, a także ma obowiązek wykonania wskazówek co do kierunku postępowania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki do uchylenia się od stosowania art. 153 P.p.s.a. i stąd w pierwszej kolejności zadaniem obecnie rozpatrującego sprawę sądu jest zbadanie czy Rada do Spraw Uchodźców zastosowała się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Sąd po analizie uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdza, że znalazły się tam rozważania dotyczące tej kwestii, a mianowicie organ stwierdził, że nie udało mu się odnaleźć żadnej wzmianki na temat prześladowań członków tego kościoła w [..] i [...] – wykonano zatem zalecenia. Natomiast dochodziło do dyskryminacji nietradycyjnych organizacji religijnych.

Skarżący wywodzi, że kościół scjentologiczny stanowi taką nietradycyjną organizację i stanowisko to sąd orzekający podziela. Nie zmienia to jednak oceny wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Niezależnie bowiem od sytuacji scjentologów na terenie kraju pochodzenia – trafna jest ocena dokonana przez organ, że skarżący wyłącznie dla celów niniejszego postępowania zaangażował się w ten ruch, aby uzyskać status uchodźcy sur place, a zatem z powodów, które powstały już po opuszczeniu kraju pochodzenia. Przede wszystkim skarżący nie zrezygnował z dotychczasowego wyznania i określa siebie jako muzułmanina-scjentologa. Sąd nie ma uprawnień aby wchodzić w kwestie wiary i sumienia oraz dokonywać oceny (z racji braku wiedzy) czy z punktu religioznawstwa jest możliwe takie połączenie, czy też następuje tutaj wzajemne wykluczanie się. Na potrzeby niniejszego postępowania istotne jest, że skarżący nadal uważa się za muzułmanina, co oznacza, że w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie mógł bez przeszkód kontynuować praktyki właściwe dla tej części swojego światopoglądu oraz wyznania, jaką jest islam. Z tych powodów z oczywistych względów nie zazna żadnych prześladowań ze strony współwyznawców. Oznacza to, że skarżący nie spełnia warunków do uzyskania z tego powodu tj. przystąpienia do kościoła scjentologicznego statutu uchodźcy, jak również pozostałych form ochrony międzynarodowej.

Wyjaśnienia skarżącego zawarte w skardze, że niespójność jego zeznań jest wynikiem przebytej traumy wojennej – nie ma większego znaczenia. Kwestia niespójności jego zeznań i w konsekwencji niewiarygodności ma wtórne znaczenie. Podstawą bowiem rozstrzygnięcia jest kwestia przynależności nadal do islamu, czego skarżący się nie wypiera. Nie mniej jednak dotychczasowy przebieg postępowań inicjowanych przez skarżącego od 9 lat i nowe, czasami sprzeczne i niewytłumaczalne okoliczności przez niego podawane wskazują, że konkluzja organu o braku wiarygodności skarżącego była usprawiedliwiona.

W kwestii udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ omówił kwestię braku więzi rodzinnych z żoną, z którą zawarł związek małżeński przebywając już na terytorium RP. Co prawda związek ten formalnie nie został rozwiązany, nie mniej jednak skarżący nawet nie wie gdzie przebywa jego małżonka. Z tych względów nie może wywodzić swoich uprawnień do ochrony międzynarodowej, gdyż nie prowadzi życia rodzinnego na terenie RP, które mogłoby podlegać ochronie.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom strony organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, a zasadniczą kwestią tych ustaleń był fakt przystąpienia przez skarżącego do kościoła scjentologów, tudzież identyfikowania się z tym kościołem.

Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. jako bezzasadna.