Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4616/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 65 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3751 , art. 382 § 3 i 4, art. 395 § 2 pkt 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 1577
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - tekst jedn.
article: art. 19 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1796
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 170/16 w sprawie ze skargi P. R. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wykonywanie przez notariusza dodatkowego zajęcia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. R. na rzecz Krajowej Rady Notarialnej 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 maja 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. R. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia 6 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wykonywanie przez notariusza dodatkowego zajęcia.

W uzasadnienie orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 17 marca 2015 r. notariusz P. R. zwrócił się do Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu z wnioskiem o wyrażenie zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia, tj. pełnienie funkcji członka rad nadzorczych w spółkach Skarbu Państwa.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, uchwałą z dnia 2 września 2015 r. nr [...] Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu, działając na podstawie art. 19 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm., dalej: ustawa), odmówiła notariuszowi P. R. wyrażenia zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia, tj. pełnienia funkcji członka rad nadzorczych w spółkach prawa handlowego, także w spółkach Skarbu Państwa.

W motywach uchwały Rada podała, że nie ma możliwości wykonywania przez notariusza funkcji członka rady nadzorczej w spółce prawa handlowego, ponieważ tego rodzaju zajęcie objęte jest - zdaniem Rady - zakazem wynikającym z art. 19 § 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie. Notariuszowi nie wolno w szczególności zajmować się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach. W ocenie Rady, w niniejszym przypadku pierwsze trzy formy zajęcia nie występują przy wykonywaniu funkcji członka rady nadzorczej. Inaczej jest jednak przy doradztwie w interesach. Niewątpliwie zadania rady nadzorczej w spółkach prawa handlowego mieszczą się w szeroko rozumianej działalności nie tylko nadzorczej, ale także doradczej. Właśnie tego typu działalności służą wszelkiego rodzaju opinie rady nadzorczej wyrażane dla zarządu spółki. Rada nadzorcza spółki reprezentuje ją także w sporach z członkami zarządu, i choć są to sytuacje wyjątkowe, to jednak tego rodzaju aktywność rady jest wprost działalnością handlową i przemysłową, gdyż wiąże się z bezpośrednim kierowaniem spółką (w konkretnej sprawie).

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, uchwałą z dnia 6 listopada 2015 r. nr [...] Krajowa Rada Notarialna, stosując art. 19 § 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Notarialna podniosła, że zarzuty postawione w odwołaniu są bezzasadne, a zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Zdaniem KRN, błędne jest stanowisko zainteresowanego co do tego, że art. 19 § 2 ustawy - Prawo o notariacie dotyczy tylko prowadzenia działalności gospodarczej. Przepis ten mówi wyraźnie o zajęciu, co jest pojęciem szerszym, niż prowadzenie działalności gospodarczej i nie przesądza o formie wykonywania tego zajęcia. Całokształt uprawnień i obowiązków rady nadzorczej w spółce prawa handlowego przemawia za stwierdzeniem, iż tego rodzaju zajęcie będzie stanowiło czynności z kategorii doradztwa w interesach, jak trafnie wskazał organ I instancji. Co więcej, nie sposób wykluczyć, że poszczególne spółki mogłyby być wcześniej stronami czynności notarialnych, dokonywanych przed zainteresowanym jako notariuszem, co dodatkowo mogłoby prowadzić do konfliktu interesów. W ocenie KRN, nie można także zgodzić się z zainteresowanym, że odmowa wyrażenia zgody na dodatkowe zatrudnienie stanowi nadmierną ingerencję w wolność wykonywania przez niego zawodu. Ograniczenie w tej konkretnej sprawie jest uzasadnione funkcjami członków rad nadzorczych i ich wpływem na działalność spółek, zważywszy że zawód notariusza ma status zawodu zaufania publicznego.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że uczestnicząc w pracach rady nadzorczej spółki prawa handlowego, osoba podejmuje czynności nadzorcze, a zatem wpływa na bezpośrednie funkcjonowanie takiego podmiotu gospodarczego. Innymi słowy, osoba zasiadająca w radzie nadzorczej spółki prawa handlowego, w zależności od przedmiotu jej działalności, zajmuje się wówczas - odpowiednio - handlem, przemysłem, pośrednictwem lub doradztwem w interesach, a tego rodzaju działalności notariusz podejmować nie może. Użyty w art. 19 § 2 ustawy - Prawo o notariacie zwrot "w szczególności" wskazuje jedynie, że wyliczenie w nim zawarte ma charakter przykładowy. Na tej podstawie należy wyprowadzić dalej idący wniosek, a mianowicie, że ustawodawca wprowadza wobec notariuszy zakaz zajmowania się działalnością pozostającą w jakimkolwiek związku z handlem, przemysłem, pośrednictwem lub doradztwem w interesach, czyli najczęściej występującymi rodzajami działalności gospodarczej. Zatem niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej przez spółkę prawa handlowego, a więc, czy byłby to handel, przemysł, pośrednictwo czy doradztwo w interesach, notariusz nie może pełnić funkcji członka rady nadzorczej takiej spółki. Kontrola i nadzór, jakie sprawuje in pleno członek rady nadzorczej, jest niczym innym, jak uczestniczeniem w procesie zarządzania spółką, a więc de facto zajmowaniem się działalnością samej spółki.

Sąd wskazał także, że stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (tu prawa do podejmowania dodatkowego zatrudnienia) mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z przepisu tego wynika, że każdy obywatel może korzystać z konstytucyjnych wolności i praw w granicach zakreślonych przez ustawę, albowiem chroniąc sferę wolności obywatelskich, Konstytucja dopuszcza także ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, stanowiąc, że "mogą być ustanawiane tylko w ustawie", jak choćby właśnie w art. 19 ww. ustawy - Prawo o notariacie. Istotne przy tym jest, że ograniczenia w zakresie korzystania z praw i wolności mogą być wprowadzane tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony wolności i praw innych osób.

Konkludując Sąd I instancji wskazał, że ustawodawca, ograniczając w art. 19 ww. ustawy - Prawo o notariacie prawo do podejmowania dodatkowego zatrudnienia przez notariusza, czyni to w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie można w tym przypadku mówić o łamaniu konstytucyjnych uprawnień obywatela, gdy ograniczenie prawa podejmowania dodatkowego zatrudnienia podyktowane jest interesem publicznym, który w tym przypadku góruje nad prywatnym interesem jednostki.

Zdaniem Sądu I instancji podejmując uchwały w sprawie, co do zasady, organy samorządu zawodowego notariuszy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23) dalej k.p.a. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 k.p.a. Nie można też organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej uchwały (decyzji) odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Jakkolwiek orzekające w sprawie organy samorządu zawodowego notariuszy uzasadnienia swoich rozstrzygnięć skupiły w zasadzie na doradztwie w interesach, jako bezpośredniej przyczynie odmowy wyrażenia zgody na podjęcie dodatkowego zatrudnienia przez skarżącego, co jest niewystarczające, biorąc pod uwagę przedstawione powyżej rozważania, to jednak ta wadliwość decyzji pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skoro bowiem notariuszowi nie wolno zajmować się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, to w takim przypadku wykluczona jest możliwość zasiadania przez niego w radach nadzorczych spółek z udziałem Skarbu Państwa, wszak spółki te są jedynie formą organizacyjno-prawną podmiotów, które w sposób profesjonalny zajmują się właśnie handlem, przemysłem, pośrednictwem bądź doradztwem w interesach. Ponadto, zaskarżona uchwała (decyzja) zawiera elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności uchwała zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w uchwale nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne uchwały. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów samorządu zawodowego notariuszy, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

Uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.),dalej p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargą kasacyjną skarżący zaskarżył powyższy wyrok wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 3751 ustawy kodeks spółek handlowych poprzez przyjęcie, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej w spółkach ze 100 % lub większościowym udziałem Skarbu Państwa jest działalnością polegającą na zajmowaniu się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, wobec brzmienia tegoż przepisu stanowiącego, że walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki;

2. art. 382 § 3 i 4 ustawy kodeks spółek handlowych poprzez przyjęcie, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej w spółkach ze 100 % lub większościowym udziałem Skarbu Państwa jest działalnością równoznaczną z zajmowaniem się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, podczas, gdy przepisy te stanowią, że do szczególnych obowiązków rady nadzorczej należy ocena sprawozdań, o których mowa w art. 395 § 2 pkt 1, w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami, jak i ze stanem faktycznym, oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty, a także składanie walnemu zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny i w celu wykonania swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki.

3. art. 19 § 2 ustawy Prawo o notariacie poprzez błędną jego wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej w spółkach ze 100 % lub większościowym udziałem Skarbu Państwa jest działalnością polegającą na zajmowaniu się handlem przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach uchybiającą, jak się wydaje z mało precyzyjnego uzasadnienia wyroku, powadze wykonywanego zawodu notariusza;

4. art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zalegalizowanie uchwały Krajowej Rady Notarialnej, ograniczającej wolność wyboru wykonywania zawodu przez notariusza bez skonkretyzowanego wskazania, która z przesłanek wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie tej wolności w demokratycznym państwie w niniejszej sprawie uzasadniała;

5. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne poprzez ocenę mojego stanu faktycznego diametralnie odmienną niż przyjęta we wcześniejszym wyroku tegoż samego Sądu przy podobnym stanie faktycznym i prawnym;

6. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasady praworządności wyrażającej się działaniem wykraczającym poza przepisy wymienione w pkt 1-5;

II naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej uchwały, mimo, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 3751 ustawy kodeks spółek handlowych poprzez przyjęcie, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej w spółkach ze 100 % lub większościowym udziałem Skarbu Państwa jest działalnością polegającą na zajmowaniu się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, wobec brzmienia tegoż przepisu stanowiącego, że walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki;

2. art. 382 § 3 i 4 ustawy kodeks spółek handlowych poprzez przyjęcie, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej w spółkach ze 100 % lub większościowym udziałem Skarbu Państwa jest działalnością równoznaczną z zajmowaniem się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, podczas, gdy przepisy te stanowią, że do szczególnych obowiązków rady nadzorczej należy ocena sprawozdań, o których mowa w art. 395 § 2 pkt 1, w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami, jak i ze stanem faktycznym, oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty, a także składanie walnemu zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny i w celu wykonania swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki

3. art. 19 § 2 ustawy Prawo o notariacie i poprzez błędną jego wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej w spółkach ze 100 % lub większościowym udziałem Skarbu Państwa jest działalnością polegającą na zajmowaniu się handlem przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach uchybiającą, jak się wydaje z mało precyzyjnego uzasadnienia wyroku, powadze wykonywanego zawodu notariusza;

4) art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zalegalizowanie uchwały Krajowej Rady Notarialnej, ograniczającej wolność wyboru wykonywania zawodu przez notariusza bez skonkretyzowanego wskazania, która z przesłanek wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie tej wolności w demokratycznym państwie w niniejszej sprawie uzasadniała;

5. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej — zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne poprzez ocenę mojego stanu faktycznego diametralnie odmienną niż przyjęta we wcześniejszym wyroku tegoż samego Sądu przy podobnym stanie faktycznym i prawnym;

III. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej uchwały, mimo, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 155 k.p.a. i art. 7 k.p.a. - zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli w postępowaniu administracyjnym z naruszeniem proporcji między interesem społecznym, a słusznym interesem strony przy ingerencji w prawa jednostki, bez wskazania dla jakiego szczególnie ważnego interesu społecznego należy w tym przypadku poświęcić sprzeczny z nim interes indywidualny jednostki;

2. art. 77 k.p.a. poprzez wydanie uchwały bez wyczerpującego i wszechstronnego rodzaju zebrania materiału dowodowego w sprawie;

3. art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażającej się w jednostronnych, wybiórczych, powierzchownych, wewnętrznie sprzecznych motywach wydania zaskarżonej uchwały, sprowadzających się do zupełnej dowolności w ocenie materiału dowodowego, wykraczających poza granice uznania administracyjnego.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które jednak w tej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwał podjętych przez organy samorządu notarialnego o odmowie wyrażenia zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zajęcia w postaci pełnienia funkcji członka rad nadzorczych w spółkach prawa handlowego, w tym w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałoby ich uchylenie.

Sposób sformułowania zarzutów w punkcie I i II skargi kasacyjnej uzasadnia ich łączne rozpoznanie.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 3751 art. 382 § 3 i § 4 Kodeksu spółek handlowych, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przepisy te nie zawierają odrębnych regulacji dotyczących spółek z udziałem Skarbu Państwa, podkreślana więc przez skarżącego kasacyjnie przy formułowaniu zarzutów okoliczność, że chodzi o spółki ze 100% bądź większościowym udziałem Skarbu Państwa, nie ma znaczenia dla oceny trafności tych zarzutów.

Jak wynika z uzasadniania skargi kasacyjnej skarżący upatruje naruszenia wskazanych przepisów k.s.h. w przyjęciu przez Sąd I instancji, iż członek rady nadzorczej podejmując czynności nadzorcze wpływa na bezpośrednie funkcjonowanie spółki, a więc uczestniczy bezpośrednio w procesie zarządzania zajmując się przez to - w zależności od przedmiotu działania spółki – handlem, przemysłem, pośrednictwem lub doradztwem, podczas gdy zgodnie z art. 382 § 3 i § 4 k.s.h. rada nadzorcza powołana jest do oceny sprawozdań, o których mowa w art. 395 § 2 pkt 1, w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami, jak i ze stanem faktycznym, oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty, a także składanie walnemu zgromadzeniu corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny.

Przepis art. 3751 k.s.h. stanowi, że walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Okoliczność ta nie była w sprawie kwestionowana, a Sąd I instancji nie wskazywał na możliwość wydawania przez radę nadzorczą zarządowi poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki, nie naruszył więc tego przepisu.

Formułując zarzut naruszenia przepisu art. 382 § 3 i § 4 k.s.h., skarżący kasacyjnie pominął istnienie §1 tego przepisu, który określa zadania rady nadzorczej, stanowiąc że sprawuje ona stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Zakres kontroli wskazany w wymienionym przez skarżącego §3, to jest ocena sprawozdań zarządu z działalności spółki i sprawozdań finansowych stanowi nie wyłączny, ale szczególny zakres kompetencji rady nadzorczej.

Art. 382 § 4 k.s.h. stanowi o uprawnieniu rady nadzorczej do badania wszystkich dokumentów spółki, prawie żądania od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywania rewizji stanu majątku spółki w celu wykonania swoich obowiązków.

Sąd I instancji stwierdzając, że członek rady nadzorczej spółki prawa handlowego podejmując czynności nadzorcze bezpośrednio wpływa na funkcjonowanie tego podmiotu gospodarczego nie naruszył przepisów art. 382 k.s.h. oraz art. 3751 k.s.h. Nie stanowi naruszenia tych przepisów uznanie, że osoba taka zajmuje się - odpowiednio do przedmiotu działalności spółki - handlem, przemysłem pośrednictwem lub doradztwem w interesach.

W świetle brzmienia przepisu art. 382 k.s.h. nie sposób podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że zasiadanie w radzie nadzorczej spółki "sprowadza się do wizyty w spółce nie częściej niż raz w miesiącu i nie rzadziej niż raz na trzy miesiące", a kontrola zarządu "w praktyce ogranicza się do nie przeszkadzania w bieżącej działalność spółek i ograniczeniu nadzoru do minimum".

Obok wskazanego wyżej obowiązku nadzoru nad działalnością spółki, na zakres możliwego zaangażowania członków rady nadzorczej spółki prawa handlowego w bieżące zarządzanie spółką wskazuje też zakres kompetencji przyznanych temu organowi przepisem art. 383 k.s.h., zgodnie z którym do kompetencji rady nadzorczej należy również zawieszanie, z ważnych powodów, w czynnościach poszczególnych lub wszystkich członków zarządu oraz delegowanie członków rady nadzorczej, na okres nie dłuższy niż trzy miesiące, do czasowego wykonywania czynności członków zarządu, którzy zostali odwołani, złożyli rezygnację albo z innych przyczyn nie mogą sprawować swoich czynności (§ 1), a w przypadku niemożności sprawowania czynności przez członka zarządu niezwłoczne podjęcie odpowiedniego działania w celu dokonania zmiany w składzie zarządu (§ 2).

Wobec tego, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zezwolenia na podjęcie dodatkowego zajęcia poprzez pełnienie funkcji członka rady nadzorczej spółki prawa handlowego bez wskazania konkretnej spółki, należy również zauważyć, że na podstawie art. 384 § 1 k.s.h. statut spółki może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej, przewidując wymóg uzyskania zgody rady nadzorczej na określone czynności, co Krajowa Rada Notarialne trafnie uznała za rekomendację (lub jej brak) dokonania danej czynności i w konsekwencji egzemplifikację doradztwa w interesach. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie sytuacje takie nie są epizodyczne.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 19 § 2 ustawy prawo o notariacie poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej jest działalnością polegającą na zajmowaniu się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, która mogłaby uchybiać powadze wykonywania zawodu notariusza. Omówiony już wyżej ustawowo określony zakres uprawnień i obowiązków rad nadzorczych spółek prawa handlowego oraz możliwość poszerzenia kompetencji tego organu w statucie spółki pozwala przyjąć, że sprawowanie funkcji członka rady nadzorczej jest działalnością polegającą na zajmowaniu się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach w rozumieniu przepisu art.19 §2 ustawy.

Takiej wykładni ww. przepisu nie podważa odwołanie się skarżącego kasacyjnie do przepisów ustaw Prawo o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. i z 2001 r., gdzie w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2001 r., poz.1070 ze zm., dalej: u.s.p.) obok sformułowanego, tak jak w poprzednio obowiązującej ustawie (u.s.p. z dnia 20 czerwca 1985 r. Dz.U. z 1994 r, poz. 25 ze zm.), zakazu podejmowania przez sędziego dodatkowego zatrudnienia, sformułowanego podobnie, jak w ustawie Prawo o notariacie, dodano zapis wprost zakazujący zajmowania przez sędziego określonych stanowisk, w tym uczestnictwa w radach nadzorczych spółek prawa handlowego

Wykracza poza zakres rozpoznanej sprawy ocena, czy uzupełnienie zapisów u.s.p. jest doprecyzowaniem przepisów poprzednio obowiązujących, czy wprowadzeniem dodatkowego zakazu, poprzednio nieistniejącego.

Reasumując, NSA stwierdza, że sformułowanie w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych z 2001 r. wprost zakazu zajmowania przez sędziego określonych stanowisk, w tym uczestnictwa w radach nadzorczych spółek prawa handlowego i nie uzupełnienie o taki zapis ustawy Prawo o notariacie, nie oznacza, iż w stosunku do notariuszy organy Samorządu Notarialnego nie mogą dokonać wykładni przepisu art. 19 § 2 ustawy w sposób w jaki zrobiły to w rozpoznanej sprawie.

Nie posiadają usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji RP.

Przepis art. 65 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, a wyjątki określa ustawa. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji wprost z tego przepisu wynika, że przysługująca każdemu wolność wyboru i wykonywania zawodu może być poddana ograniczeniom, które mają wynikać z regulacji ustawowych, a w rozpoznanej sprawie przepis art.19 ustawy określa wyjątek od zasady wolności, o której mowa w art.65 ust. 1 Konstytucji RP, określając również zakres ograniczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego określone w art. 19 § 2 ustawy ograniczenie możliwości podejmowania dodatkowego zajęcia przez notariusza mieści się również w określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP podstawie ograniczenia konstytucyjnej wolności wykonywania zawodu, jaką jest konieczności zapewnienia porządku publicznego w demokratycznym państwie, do którego to porządku publicznego zaliczyć należy konieczność zapewnienia powagi wykonywania zawodu notariusza. Należy również zauważyć, że skarżący podejmując decyzję o wykonywaniu zawodu notariusza zgodził się tym samym na ograniczenia wynikające z wybrania tego zawodu.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie stanowi naruszenia zagwarantowanej tym przepisem zasady równości wobec prawa i równego traktowania obywateli przez władze publiczne wydanie przez sąd wyroku nieuwzględniającego skargi, w sytuacji gdy w innej sprawie - o podobnym w ocenie skarżącego stanie faktycznym i prawnym - zapadł wyrok korzystny dla strony skarżącej.

Skarżący kasacyjnie podniósł również zarzut naruszenia art. 7 konstytucji RP uzasadniając go naruszeniem przez WSA przepisów wymienionych w zarzutach 1 – 5 skargi kasacyjnej. Wobec stwierdzenia, że Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów zarzut ten należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Nie posiadają usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Należy zaakceptować stanowisko WSA, że podejmując zaskarżoną uchwałę i uchwałę ją poprzedzającą organy samorządu notarialnego nie naruszyły przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. ponieważ zebrały i rozpatrzyły materiał niezbędny do podjęcia tych uchwał, ustalając w szczególności charakter zadań rady nadzorczej spółek prawa handlowego. Brak ustalenia podnoszonych przez skarżącego okoliczności, to jest wymagań kwalifikacyjnych, sposobu naboru oraz oceny doświadczenia i kwalifikacji wnioskodawcy, a także motywów jego działania nie miało znaczenia dla podjęcia ww. uchwał, w sytuacji gdy przyczyną odmowy udzielenia wnioskowanej zgody było uznanie, że pełnienie funkcji członka rady nadzorczej spółki prawa handlowego mieści się w pojęciu działalności doradczej, w rozumieniu art. 19 § 2 ustawy Prawo o notariacie. Ponieważ przyczyną odmowy udzielenia zgody nie było uznanie, że pełnienie funkcji członka rady nadzorczej spółki będzie wnioskodawcy przeszkadzało w pełnieniu obowiązków notariusza, nie było konieczności ustalenia czasochłonności pełnienia tej funkcji.

Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art.7 k.p.a. Przepis ten jest przepisem proceduralnym i nie może stanowić podstawy udzielenia wnioskowanej zgody ze względu na subiektywny interes strony, w sytuacji, gdy z dokonanej przez organ wykładni przepisu prawa materialnego wynika brak podstaw do udzielenia zgody.

Zarzut naruszenia przepisu art.155 k.p.a. jest bezzasadny, ponieważ przepis ten nie miał w sprawie zastosowania.

Z przedstawionych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).