Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2039/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 13, art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Matylda Arnold – Rogiewicz, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. N. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") nr [...] z [...] maja 2016r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor Oddziału") nr [...] z [...] marca 2016 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75.000 zł.

Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

Skarżący [...] maja 2011 r. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Dyrektor Oddziału wydał [...] września 2011 r. decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Decyzja została doręczona Stronie 16 września 2011 r. i stała się ostateczna.

Następnie [...] grudnia 2011 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek o płatność. W oparciu o poprawny i kompletny wniosek o płatność pomoc została wypłacona [...] czerwca 2012 r.

Zgodnie z decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, ze zm.), dalej: "rozporządzenie wykonawcze", Strona została zobowiązana do: a) do wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i dostarczenie dokumentów potwierdzających wydatkowanie co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do 5 czerwca 2015 r.;

b) powiększenia gospodarstwa do powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w okresie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy tj. do 16 września 2014 r. oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających spełnienie tego zobowiązania w ciągu 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia otrzymania decyzji, tj. do 15 listopada 2014 r.;

c) uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy tj. do 16 września 2014 r. oraz do dostarczenia dokumentów potwierdzających spełnienie tego zobowiązania w ciągu 60 dni od upływu 3 lat od otrzymania decyzji, tj. do 15 listopada 2014 r.;

d) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz do dostarczenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik - w terminie 60 dni od upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do 4 sierpnia 2015 r.;

e) do przedłożenia oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do 5 czerwca 2015 r.;

f) przedłożenia sprawozdania z realizacji biznes-planu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do 4 sierpnia 2015 r.

Pismem z 20 października 2011 r. Skarżący został poinformowany o przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2011 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 209, poz. 1247), zgodnie z którymi okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik został skrócony z trzech lat do jednego roku oraz wskazano termin 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy, w jakim należy złożyć zaświadczenie z KRUS. Pismo zostało skutecznie doręczone Stronie 25 października 2011 r. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami termin dostarczenia zaświadczenia z KRUS upłynął w 4 sierpnia 2013 r.

Z kolei 24 czerwca 2013 r. Dyrektor Oddziału wystosował pismo informujące o terminach do złożenia dokumentów, które Skarżący zobowiązany był dostarczyć do Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazując jednocześnie sankcje wynikające z braku ich dostarczenie.

Następnie pismem z 5 maja 2014 r. Strona została poinformowana o zmianach rozporządzenia wykonawczego, w którym wskazano rozszerzony w § 22 katalog zdarzeń kwalifikowanych jako siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, w przypadku wystąpienia których w razie nieuzupełnienia wykształcenia w terminie zwrot uzyskanej pomocy nie jest wymagany. Skarżący został wezwany do złożenia w terminie 10 dni od doręczenia pisma oświadczenia o wystąpieniu u niego wskazanych w piśmie okoliczności (siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności) związanych z niezależnymi od beneficjenta okolicznościami wynikającymi z cyklu nauczania lub związanych z terminem egzaminu zawodowego. Korespondencję doręczono Stronie 13 maja 2014 r.

W odpowiedzi pismem z 21 maja 2014 r. Skarżący poinformował, że właśnie 21 maja 2014 r. złożył w [...] stosowne dokumenty w celu podjęcia studiów podyplomowych na kierunku "Rolnictwo dla absolwentów nierolniczych studiów wyższych". Jednocześnie wyjaśnił, że studia rozpoczną się w październiku 2014 r. i trwać będą do czerwca 2015 r. Wskazał że powodem niepodejmowania edukacji przez dotychczasowy okres była zmiana stanu cywilnego i problemy zdrowotne. Wyjaśnił, że od sierpnia 2011 r. leczy się neurologicznie z powodu problemów z kręgosłupem, a stan jego zdrowia określany jest jako przedzabiegowy.

Następnie Dyrektor Oddziału pismem z 18 września 2014 r. skierował do Skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym poinformował o upływie terminu do złożenia dokumentacji dotyczącej podjęcia wykształcenia na kierunku rolniczym (termin upłynął 16 września 2014 r.) oraz wskazał, że Strona, że dopiero 21 maja 2014 złożyła dokumenty do [...] w celu rozpoczęcia kształcenia. Skarżący został też poinformowany, że problemy z kręgosłupem, które wskazuje występowały już w 2011 r. czyli w roku, w którym została mu przyznana pomoc z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Jednocześnie beneficjent został poinformowana o konsekwencjach jakie wiążą się z niedopełnieniem w terminie wszystkich podjętych zobowiązań.

Kolejnym pismem z 3 października 2014 r. Skarżący wyjaśnił, że początek choroby kręgosłupa miał miejsce w 2011 r., a leczenie rozpoczął w 2012 r. po konsultacjach z lekarzem. Poinformował, że w 2012 r. oraz 2013 r. korzystał z cyklicznych rehabilitacji w związku ze stanem zdrowia. Wskazał także na inne czynniki, które w jego ocenie nie były przez niego zawinione i doprowadziły jego zdaniem do niepodjęcia nauki w terminie, a spowodowały, że nie został spełniony warunek wykształcenia wymagany przez przepisy rozporządzenia wykonawczego. Czynnikami, na które powołał się Skarżący była zła sytuacja finansowa, kwestie zdrowotne oraz brak rozpoczęcia edukacji w wybranych przez niego szkołach ze względu na wstrzymanie kierunku, na który Skarżący był zapisany. Dodatkowo wskazał także na zmianę swojego stanu cywilnego, co jego zdaniem także miało wpływ na niedopełnienie obowiązku zdobycia odpowiedniego wykształcenia. W tej sytuacji Strona stwierdziła, iż w jego mniemaniu zaistniały wyjątkowe i nieprzewidywalne okoliczności, które wpływają na jego obecną sytuację. Jednocześnie w zakreślonym 7 - dniowym terminie przedstawił tylko część dokumentacji medycznej i zaznaczył, że jest to termin za krótki by przedstawić całość tej dokumentacji. Do pisma dołączył dokumentację medyczną z 18 lipca 2014 r., 24 grudnia 2013 r., 27 września 2013 r.

Dyrektor Oddziału pismem z 7 grudnia 2015 r. poinformował Skarżącego, że przedstawione zaświadczenia nie dokumentują całości historii choroby od 2011 r., co potwierdzałoby szczególne okoliczności uniemożliwiające spełnienie zobowiązań wynikających z podjętych zobowiązań związanych z uzyskaniem pomocy z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom. W związku z tym i w związku z upływem stosownych terminów, wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów potwierdzających wypełnienie wszystkich zobowiązań związanych z udzieloną pomocą.

W odpowiedzi pismem z 15 grudnia 2015 r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału o zweryfikowanie wystąpienia w jego sytuacji szczególnych okoliczności uniemożliwiających spełnienie zobowiązań związanych z uzyskaną pomocą z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom. Dołączył do niego:

- orzeczenie nr [...] Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] listopada 2015 r., którym w wyniku rozpoznania z maja 2015 r. został uznany za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju;

- orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] września 2015 r., którym zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przy czym orzeczenie wydano do 30 września 2017 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 września 2015 r.;

- kartę leczenia szpitalnego pomiędzy 27 maja a 2 czerwca 2015 r. (operacja kręgosłupa);

- dokumentację medyczną z 21 października 2015 r., 12 sierpnia 2015 r., 29 kwietnia 2015 r., 6 marca 2015 r., 18 listopada 2014 r., 28 marca 2012 r., 29 lutego 2012 r.,

Pismem z 28 grudnia 2015 r. Skarżący przedstawił dalszą część wyjaśnień, w których poinformował, że posiada wyższe wykształcenie nierolnicze oraz ponad trzyletni staż pracy i prowadzenia gospodarstwa rolnego, co jego zdaniem jest równoznaczne (powołał się w tym zakresie na wyrok Sadu Najwyższego sygn. akt II CSK 188/13). Obowiązek dostarczenia dokumentu z KRUS uznał za niekonstytucyjny. Potwierdził natomiast fakt prowadzenia w dalszym ciągu działalności rolniczej, o czym świadczą systematycznie składane przez niego wnioski o przyznanie płatności ONW i PRŚ w Biurze Powiatowym ARiMR w [...]. Podkreślił, że m.in. wykazane szczególne okoliczności (siły wyższa) spowodowały opóźnienia i odstępstwa w realizacji biznesplanu.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Skarżącego wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych Skarżącemu na mocy decyzji nr [...] z [...] września 2011 r. o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków i jednocześnie zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. poinformował Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosowne pismo doręczono Stronie 3 lutego 2016 r.

W odpowiedzi pismem z 12 lutego 2016 r. Skarżący zażądał wyjaśnienia kwestii braku odniesienia organu do jego korespondencji z 3 października 2014 r., stanowiącej odpowiedź na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień i brakującej dokumentacji, nie zawierającego w swej treści żadnych wniosków o wyjaśnienie czy zapytań, za to informujące, że nie jest on w stanie w ciągu terminu wyznaczonego przez organ przedstawić kompletnej dokumentacji medycznej.

Dyrektor Oddziału pismem z [...] marca 2016 r. skierował do Skarżącego odpowiedź na wniosek o wyjaśnienie z dnia 12 lutego 2016 r. Poinformował w nim, że w związku z tym, że z treści pisma z 3 października 2014 r. nie wynikało, że Skarżący wnosił o uznanie choroby za silę wyższą, ani że oczekuje odpowiedzi na swoją korespondencję, przyjęto do wiadomości udzielone przez niego wyjaśnienia.

Dyrektor Oddziału [...] marca 2016 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75 000,00 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie to zapadło w wyniku niespełnienia przez Skarżącego następujących zobowiązań:

a) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy - § 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego;

b) wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie - § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego;

c) dostarczenie dokumentów potwierdzających wydatkowanie co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy - § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego;

d) powiększenia gospodarstwa do powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w okresie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy § 18 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia wykonawczego;

e) uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy - § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego;

f) przedłożenia sprawozdania z realizacji biznes-planu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy § 19 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego;

g) przedłożenia oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy - § 19 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego

W uzasadnieniu podkreślono m. in. że brak spełnienia choćby jednego ze zobowiązań skutkuje koniecznością zwrotu (całości lub części) pobranej pomocy. Wskazano, że Skarżący nie podjął w ogóle nauki, zatem zmiana rozporządzenia wykonawczego rozszerzająca katalog siły wyższej (w tym zakresie) nie ma w sprawie zastosowania.

Dyrektor Oddziału przeanalizował także, czy choroba, na którą Skarżący powołał się w piśmie z 15 grudnia 2015 r. jako siłę wyższą stanowi długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu wskazaną jako nadzwyczajna okoliczność w art. 47 ust. 1 lit b mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. W tym zakresie, w pełni uznając dolegliwości zdrowotne Skarżącego, podkreślił, że z pisma samej Strony z 28 grudnia 2015 r. wynika, że cały czas prowadzi działalność rolniczą. Skarżący systematycznie od 2012 r. składa wnioski o płatności ONW i PRŚ. Dyrektor Oddziału podkreślił, że skoro stan zdrowia nie uniemożliwia Skarżącemu prowadzenia działalności rolniczej, tym bardziej nie powinien stanowić przeszkody w wypełnieniu zobowiązań związanych z ułatwieniem startu młodym rolnikom.

Dyrektor Oddziału wskazał m.in., że jak wynika z informacji uzyskanych przez niego w KRUS, Skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jedynie w okresie od 27 grudnia 2011 r. do 5 stycznia 2012 r. (przy czym wniosek o płatność został złożony właśnie 30 grudnia 2011 r.). Wskazał, przy tym że to Strona była zobowiązana do informowania ARiMR o faktach mających wpływ na przyznanie pomocy, każdej zmianie danych zawartych we wniosku o płatność, zdarzeniach mających znaczenie dla realizacji podjętych zobowiązań.

Wskazując na § 20 rozporządzenia wykonawczego określił Stronie obowiązek zwrotu 100 % uzyskanej pomocy.

Skarżący pismem z 17 marca 2017 r. złożył odwołanie od tej decyzji.

Natomiast pismem nadanym 18 marca 2016 r. złożył pismo dotyczące wyjaśnień w związku z otrzymanym pismem [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] marca 2016 r.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Prezes ARiMR, obecnie kontrolowaną decyzją z [...] maja 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału. Uznał jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Zaakceptował przedstawioną argumentację. Odniósł się szczegółowo do podnoszonych w odwołaniu zarzutów związanych ze sposobem przeprowadzenia postępowania.

W skierowanej do WSA w Warszawie skardze Strona sformułowała zarzuty:

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez znaczne ograniczenie możliwości wyjaśnienia zasadniczych dla sprawy kwestii, w szczególności powodów rażącego naruszenia przez Oddział Regionalny ARiMR art. 35 i 36 k.p.a. poprzez zaniechanie działania przez ogólny okres 16 miesięcy w decydującym dla sprawy okresie oraz wydanie w tym samym terminie [...] marca 2016 r. decyzji i odpowiedzi na wniosek o wyjaśnienie z 12 lutego 2016 r., co skutkowało brakiem odniesienia się przez Dyrektora Oddziału i Prezesa ARiMR do wniosku o wyjaśnienie z 18 marca 2016 r., a wyjaśnienia te mogły znacząco wpływać na wynik sprawy;

- naruszenie art 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. - poprzez zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odpowiedzi wniosek o wyjaśnienia z dnia 18 marca 2016 r. dotyczący naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. przez organ I instancji mimo iż wskazany stan faktyczny i prawny istniał w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej, poprzez zbagatelizowanie i umniejszenie faktu zaistnienia siły wyższej, nadzwyczajnych okoliczności mających zasadniczy wpływ na realizacje zobowiązań wynikających z decyzji [...];

- naruszenie art 8 k.p.a. - w szczególności poprzez działania organu I instancji ARiMR - powodujące podważenie zaufania do organów państwa, w tym próby przekłamania przez ARiMR faktów w celu umniejszenia naruszenia art. 35 i art. 36 k.p.a. poprzez stwierdzenie w piśmie z [...] marca 2016 r., że organ I instancji nie był świadomy, że pisma z 21 maja 2014 r. i 3 października 2014 r. dotyczą zgłaszania siły wyższej, przez co organ I instancji zaniechał działań, mimo iż fakty w tym wcześniejsze stanowisko organu I instancji, wskazują iż było inaczej;

- obrazę art. 2, 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej między innymi poprzez naruszenie art 13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w szczególności w zakresie jakim ARiMR ograniczyła dokończenie realizacji programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom", przez zaniechanie działania (w ogólnym wymiarze 15 miesięcy) oraz wydanie i utrzymanie w mocy decyzji o nienależnym pobranej premii, (odpowiednio 15 i 13 miesięcy) przed minięciem pięcioletniego, gwarantowanego okresu realizacji programu przez to rozporządzenie.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

W uzasadnieniu zakwestionował prawidłowość części polskich przepisów określających szczegółowe warunki przyznania pomocy w ramach ułatwiania startu młodym rolnikom.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z 12 czerwca 2017 r. Skarżący sformułował dodatkowo zarzut naruszenia art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 oraz art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/12. Stwierdził też, że nałożenie na niego zobowiązanie ubezpieczenia w KRUS naruszyło przepisy unijne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodności z prawem.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Skarga sprowadza się do kwestionowania przez Skarżącego zasadności obciążenia go obowiązkiem zwrotu pobranej wcześniej pomocy w wysokości 75.000 zł.

Płatność przyznana Skarżącemu pochodziła ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy.

Płatność nienależna to płatność przyznana niezgodnie z przepisami i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują pojęcia płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do uzyskania płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

W prawie krajowym zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, ze zm.), dalej: "rozporządzenie wykonawcze".

Delegację ustawową do jego wydania stanowi przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej: "ustawa o PROW", na mocy którego minister właściwy do spraw rozwoju wsi określił w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnego działania objętego programem.

Ustawa o PROW z kolei, co wynika z jej art. 1 pkt 1 i 2 określa warunki i tryb przyznawania wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej objętej programem określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1698/2005".

Na poziomie unijnym rozporządzenie nr 1698/2005 zostało wreszcie uszczegółowione przez rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm.), dalej "rozporządzeniem nr 1974/2006".

Tym samym Sąd uznaje za niezasadną argumentację, w której Skarżący w istocie odmawia ustawodawcy krajowemu uprawnień do określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnego działania objętego programem i dostosowania rozwiązań unijnych do krajowego porządku pranego tak, by zrealizowane zostały cele prawa unijnego.

Sąd nie podziela w szczególności zastrzeżeń Skarżącego co do bezprawności nałożonych na beneficjentów działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" wymogów uzupełnienia wykształcenia, podlegania ubezpieczeniu rolników w KRUS (program wsparcia adresowany jest przecież do młodych rolników, a nie osób prowadzących innego rodzaju działalność zawodową), czy zakreślenia szczegółowych terminów do wywiązania się z poszczególnych podjętych zobowiązań.

W szczególności wbrew stanowisku Skarżącego wskazany w art. 13 rozporządzeniem nr 1974/2006 fakultatywny 36 miesięczny okres na spełnienie wymogów odnoszących się do "umiejętności i kompetencji zawodowych" i wskazany w art. 22 rozporządzenia nr 1698/2005 wymóg "umiejętności i kwalifikacji zawodowych" mógł zostać przez prawodawcę krajowego uznany za spełniony, w sytuacji zdobycia stosownego wykształcenia. Wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II CSK 188/13, na który powołuje się Strona dotyczy przy tym innych uregulowań prawnych.

Z kolei zawarte w art. 13 ust. 3 rozporządzeniem nr 1974/2006 sformułowanie, zgodnie z którym "właściwe organy dokonują zgodności z biznesplanem w przeciągu pięciu lat od daty podjęcia indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia" przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej i językowej rozumieć należy jako nieprzekraczalny okres, w którym ocena taka może zostać przeprowadzona, a nie jak oczekuje Skarżący okres, po którym dopiero można jej dokonać.

Skarżący zdaje się też zapominać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzeniem nr 1974/2006 zasadą powinno być spełnienie warunków otrzymania wsparcia już w chwili złożenia wniosku. Wyjątków od zasady nie interpretuje się przy tym rozszerzająco.

Sąd nie stwierdza zatem, by w mających zastosowanie w sprawie przepisach krajowych występowały jakiekolwiek kolizje z prawem unijnym, w wypadku wystąpienia których zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji pierwszeństwo powinny mieć przepisy unijne.

Sąd nie podziela też zarzutów złamania przez Prezesa ARiMR i Dyrektora Oddziału reguł przeprowadzonego postępowania, w szczególności tych zarzucanych w skardze. Wbrew stanowisku Skarżącego organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, zebrały i oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Przede wszystkim zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1. i ust. 2 ustawy o PROW:

- z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej;

- nadto, że organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności,

- jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

- udziela stronom - ale co istotne – na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

- zapewnia stronom, ale ponownie – na ich żądanie – czynny udział w każdym stadium postępowania.

Zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są przy tym obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powołanej regulacji wynika, że zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o PROW stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do tego przepisu k.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o PROW obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania oraz ich oświadczeń (składanych także na wezwanie organu) . Na organach administracji nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie tez beneficjenta.

Z kolei w myśl art. 21 ust. 3 ustawy, na stronę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Co więcej ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", Skarżący podpisując punkt XV wniosku "oświadczenie" potwierdził znajomość przepisów obowiązujących w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", a nadto pouczony o treści art. 297 k.k. zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o:

- wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie pomocy i płatności oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków;

- każdej zmianie danych we wniosku;

- wszystkich zdarzeniach, które mają istotne znaczenie dla realizacji podjętych zobowiązań.

Skarżący został ponadto w trakcie realizacji programu pisemnie poinformowany o mających dla niego znaczenie zmianach przepisów w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Nie jest zasadny formułowany w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Jednocześnie zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. poinformował Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosowne pismo doręczono Stronie 3 lutego 2016 r. Skarżący z uprawnienia tego korzystał na etapie postępowania I instancyjnego i odwoławczego.

Skarżący (jak wynika z akt sądowych pracownik administracji – [...]) miał świadomość przysługujących mu uprawnień, deklarował znajomość przepisów mających zastosowanie w sprawie.

W zakresie zarzutu odnoszącego się do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Sąd stwierdza, że materiał dowodowy zebrano zgodnie z regułami wynikającymi z art. 21 ustawy o PROW. Był on w pełni wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Został przy tym w całości rozpatrzony a kontrolowana decyzja odpowiada prawu. Jednocześnie zarzut dotyczący nierozpatrzenia kwestii dotyczących sytuacji zdrowotnej żony Skarżącego i jego syna nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wskazane osoby nie są stronami postępowania.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 35 i art. 36 k.p.a. Postępowanie wszczęto [...] stycznia 2016 r., decyzję I instancji wydano [...] marca 2016 r., odwołanie rozpoznano [...] maja 2016 r. Przedstawiony wcześniej tok postępowania jednoznacznie przy tym wskazuje, że brak było jakiejkolwiek zwłoki w udzielaniu Skarżącemu wymaganych prawem odpowiedzi. Dotyczy to w szczególności korespondencji dotyczącej stanu zdrowia Strony.

W tym aspekcie niezasadny jest zarzut naruszenie art 8 k.p.a. - w szczególności poprzez działania powodujące podważenie zaufania do organów państwa, w tym "próby przekłamania przez ARiMR faktów w celu umniejszenia naruszenia art. 35 i art. 36 k.p.a. poprzez stwierdzenie w piśmie z [...] marca 2016 r., że organ I instancji nie był świadomy, że pisma z 21 maja 2014 r. i 3 października 2014 r. dotyczą zgłaszania siły wyższej, przez co organ I instancji zaniechał działań, mimo iż fakty w tym wcześniejsze stanowisko organu I instancji, wskazują iż było inaczej". Sąd stwierdza, że Skarżący nie żądał udzielania mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Zgodnie z art. 21 ust. 3 organy nie były zobowiązane do udzielania takich pouczeń z urzędu, zwłaszcza, że Skarżący deklarował znajomość regulacji prawnych związanych z uzyskanym wsparciem. Organ wywiązał się przy tym z obowiązku ochrony praworządności (art. 22 ust 2 pkt 3 ustawy o PROW) informując Stronę o zmianach tych regulacji i skutkach tych zmian. W pismach z 21 maja 2014 r. i 3 października 2014 r. Skarżący opisywał dolegliwości zdrowotne w kontekście braku możliwości zdobycia wymaganego wykształcenia w wyznaczonym prawem terminie. Tymczasem czym innym są wyjątkowe okoliczności wskazane w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, które utrudniają jedynie uzupełnienie w wyznaczonym terminie wykształcenia, czym inny zaś kategorie siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego i art. 47 art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, które mogą stać na przeszkodzie spełnienia wszystkich zobowiązań związanych z działaniem "Ułatwianie startu młodym rolnikom". O tym, że zdaniem Skarżącego te ostatnie występują w sprawie, poinformował dopiero pismem z 15 grudnia 2015 r. (bez wskazania jednak od kiedy stan taki ma miejsce). Uczynił to dopiero w odpowiedzi na pismo z 7 grudnia 2015 r., którym wezwano go do wykazania spełnienia ogółu nałożonych zobowiązań i poinformowano, że składane do tej poru wyjaśnienia dotyczące stanu zdrowia nie dokumentują ciągłości choroby od 2011 r. (a więc nie wskazują na długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu).

Na podstawie zebranego materiału organy obu instancji były w pełni uprawnione do stwierdzenia, że Skarżący nie wykonał ciążących na nim zobowiązań wynikających z decyzji nr [...] z [...] września 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków oraz rozporządzenia wykonawczego polegających na:

a) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy - § 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego; (w tym zakresie Skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie poinformował, że system KRUS opuścił już 5 stycznia 2011 r.);

b) wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie - § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego; (przedstawione z uchybieniem wyznaczonego terminu faktury dokumentują wydatkowanie niewielkiej części tej kwoty);

c) dostarczenie dokumentów potwierdzających wydatkowanie co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy - § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego;

d) powiększenia gospodarstwa do powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w okresie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy § 18 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia wykonawczego (w tym zakresie Skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów);

e) uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy - § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego (w tym zakresie, wbrew składanym zapewnieniom Skarżący w ogóle nie rozpoczął nauki, uznając, że wystarczający jest posiadany przez niego staż pracy w gospodarstwie rodziców);

f) przedłożenia sprawozdania z realizacji biznes-planu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy § 19 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego;

g) przedłożenia oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy - § 19 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego

Prawidłowo wskazano, że Skarżący nie podjął w ogóle nauki, zatem zmiana rozporządzenia wykonawczego rozszerzająca katalog siły wyższej (jedynie w zakresie terminu zdobycia wykształcenia) o okoliczności wskazane w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego nie ma w sprawie zastosowania. Co istotne Skarżący pierwotnie opisywał swoje dolegliwości zdrowotne właśnie w aspekcie braku możliwości uzupełnienia wykształcenia. Kwestia tego, że nie pozwalają mu one zrealizować całości zobowiązań pojawiła się po raz pierwszy w piśmie z 15 grudnia 2015 r., gdy termin realizacji tych zobowiązań już upłynął. Kwestię ta, wbrew twierdzeniom Skarżącego została prawidłowo przeanalizowana przez organy.

Sąd stoi przy tym na stanowisku, że zarówno Dyrektor Oddziału jak i Prezes ARiMR uznali, że choroba, na którą Skarżący powołał się w piśmie z 15 grudnia 2015 r. nie mogła zostać uznana za długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu rozumianą jako nadzwyczajna okoliczność w rozumieniu art. 47 ust. 1 lit b rozporządzenia nr 1974/2006, wystąpienie której uprawniałoby do odstąpienia od zwrotu otrzymanej pomocy.

Zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Nadto zgodnie z § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy;

2) katastrofa naturalna powodująca trwale uszkodzenie nieruchomości lub obiektów;

3) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia;

4) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin;

5) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta

- uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu.

Jednocześnie zgodnie z ust. 2 art. 47 rozporządzenia nr 1974/2004, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W tym zakresie, w pełni uznając wagę dolegliwości zdrowotnych Skarżącego, podkreślić należy, że ze składanych przez niego informacji nie sposób ustalić, kiedy właściwie powstała u niego długotrwała niezdolność do wykonywania zawodu. Dolegliwości zdrowotne trapiły Stronę już w 2011 r., kiedy w zamian za otrzymaną pomoc zobowiązała się do spełnienia warunków jej otrzymania. Skarżący nie wskazuje jednak kiedy stan długotrwałej niezdolności do wykonywania zawodu u niego się pojawił. Z tej przyczyny nie sposób stwierdzić, czy w ogóle został zgłoszony organom w sposób wymagany w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2004.

Po wtóre z wyjaśnień samego Skarżącego - który zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o PROW zobowiązany jest przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne) - zawartych w piśmie z 28 grudnia 2015 r. wynika, że jednak prowadzi cały czas działalność rolniczą, a potwierdzeniem tego są systematycznie składane przez niego wnioski do Biura Powiatowego ARiMR w [...] z zakresu: przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: - INW - Nizinne strefa I, przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Dodatkowo z danych systemu ZSZIK wynika, że Skarżący począwszy od 2012 r. systematycznie, co roku składa wnioski o dopłaty bezpośrednie, a zatem jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych w tych wnioskach i deklaruje użytkowanie wymaganej powierzchni gospodarstwa.

W tej sytuacji Sąd akceptuje stanowisko organów obu instancji, że Strona nie wykazała w sposób wymagany prawem wystąpienia długotrwałej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu w rozumieniu w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2004.

Organy były uprawnione do stwierdzenia, że skoro choroba, na którą powołuje się Strona nie uniemożliwia prowadzenia działalności rolniczej i użytkowania posiadanych gruntów rolnych oraz nie stanowi przeszkody w prowadzeniu działalności rolniczej, to tym bardziej nie mogła stanowić przeszkody w realizacji podjętych zobowiązań: uzupełnienia wykształcenia, wydatkowania 70% premii, ubezpieczenia w KRUS, spełnienia standardów oraz stanowić przeszkody w dostarczeniu dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 1-4 oraz 6-8 rozporządzenia wykonawczego. Dzieje się tak tym bardziej, że nie sposób uznać, że została zgłoszona organom w sposób wymagany art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2004, a więc w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Skarżący mógł dokonać tej czynności. Słusznie organy zauważyły, że wbrew wymogowi art. 21 ustawy o PROW wyjaśnienia składane przez Skarżącego w toku sprawy są niespójne.

W tej sytuacji wobec katalogu niewykonanych zobowiązań Skarżącego i wobec treści § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego organy były zobowiązane do ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 100 % pobranej pomocy, tj. 75.000 zł.

Sąd podkreśla, że brak spełnienia choćby jednego ze zobowiązań skutkuje koniecznością zwrotu (całości lub części) pobranej pomocy. Braku udokumentowania w wyznaczonym terminie wydatkowania 70 % otrzymanego wsparcia zgodnie z celem uzyskanej pomocy - skutkującego obowiązkiem zwrotu całości pomocy - nie kwestionuje sam Skarżący.

Sąd nie stwierdza także, że w toku postępowania organy uchybiły Konstytucji RP, w szczególności wskazanym w skardze art. 2, art. 7 i art. 32.

Tym samym Sąd nie znalazł powodów do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zarzuty skargi nie wskazują na konieczność wydania orzeczenia kasatoryjnego.

Z tych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.