Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 112/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 i ust. 11
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania H. P. od decyzji Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...], zmieniającej decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], przez ustalenie od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. opłaty za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" we W. (w domu dla osób w podeszłym wieku), w wysokości 2750,58 zł miesięcznie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 2 pkt 1, w związku z art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.); dalej ustawa, utrzymało kwestionowaną decyzję w mocy.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. (Nr [...]), organ pierwszej instancji ustalił opłatę za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku "[...]", przy ul. [...] we W., w wysokości 1682,23 zł miesięcznie.

Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. (Nr [...]), organ pierwszej instancji zmienił ww. decyzję z dnia [...] marca 2009 r., w ten sposób, że od dnia 1 kwietnia 2009 r. opłata za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej wynosi 1799,87 zł miesięcznie. Zmiana ta była podyktowana zmianą wysokości dochodu strony (waloryzacja rent i emerytur) oraz kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. ([...]), sprostowaną postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. (Nr [...]), organ pierwszej instancji zmienił decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. i ustalił od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. opłatę za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej, w wysokości 2750,58 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z uzyskaniem jednorazowego dochodu ze sprzedaży mieszkania, za kwotę 180 000,00 zł, uległ zmianie dochód Strony. Po uwzględnieniu tego dochodu, miesięczny dochód H. P. wynosi 17 571,24 zł, a zatem opłata za pobyt w DPS wynosi 2750,24 zł miesięcznie.

H. P. odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. ([...]), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

W dniu 5 października 2009 r. organ pierwszej instancji zawiadomił H. P. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w związku z uzyskaniem jednorazowego dochodu, przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] października 2009 r., w której zmienił decyzję z dnia [...] marca 2009 r. (Nr [...]) i ustalił od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. opłatę za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej, w wysokości 2750,58 zł miesięcznie.

H. P. wniósł odwołanie również od tej decyzji. Stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Zakwestionował zastosowanie art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Oświadczył, że "nie podlega żadnemu kryterium dochodowemu". Podał, że w decyzji nie podano przepisu uzasadniającego żądanie ponoszenia pełnych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Zdaniem H. P., fakt, że został zwolniony przez Urząd Skarbowy z obowiązku opłaty podatku dochodowego dowodzi, że suma uzyskana ze sprzedaży mieszkania nie jest dochodem. W konkluzji zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. ([...]), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

H. P. wniósł na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zakwestionował zastosowanie w jego sprawie art, 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Oświadczył, że nie jest "osobą samotnie gospodarującą", a tym samym nie podlega kryterium dochodowemu. Pod adresem decyzji Kolegium skierował następujący zarzut: "w tej powodzi słów i zdań nie ma odpowiedzi na podstawowe i decydujące pytanie: Na jakich ustawowych przepisach prawa stosuje się używanie pojęcia »dochód« do sumy pieniędzy uzyskanej ze sprzedaży mieszkania, takiego jak moje." Uznał także, że decyzje obu instancji "wydane zostały praktycznie bez podstawy prawnej", co powoduje naruszenie art. 7 Konstytucji RP. Oświadczył, że odwołanie rozpatrywano w Kolegium w trybie zaocznym, czym naruszono art. 10 § 1 k.p.a. Wniósł o uchylenie decyzji Kolegium.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo pismem z dnia 18 marca 2010 r. nazwanym "Krytyczne uwagi", skarżący wskazał na błędy, jakie popełnił (jego zdaniem) organ w odpowiedzi na skargę. Wskazał m.in. że organ bezprawnie uznał kwotę 180.000 zł uzyskaną ze sprzedaży mieszkania za dochód. Powyższe uwagi powtórzył w piśmie złożonym na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, i samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do i istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z

zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem

obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

(por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest i zgodne z prawem.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą wysokości dochodu mieszkańca domu.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.); dalej ustawa.

Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należy poddać analizie treść art. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego brzmieniem Ustawa określa:

1) zadania w zakresie pomocy społecznej;

2) rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania;

3) organizację pomocy społecznej;

4) zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej.

Wynika z tego, że ustawa ta jest regulacją kompletną i zupełną w zakresie rodzajów, form, oraz trybu udzielania pomocy społecznej. Oznacza to, iż w trakcie postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, zastosowane będą normy w ustawie tej zawarte. Podkreślić należy, iż regulacja poszczególnych kwestii może być skonstruowana dwojako - po pierwsze przepisy ustawy wprost regulują wszelkie kwestie związane z udzielaniem pomocy społecznej, po drugie - przepisy ustawy odsyłają w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do innych aktów prawnych. W tym drugim przypadku odesłanie takie powinno wynikać wprost z przepisów ustawy, gdyż tylko wtedy stwarza to możliwość zastosowania w przedmiocie udzielania pomocy społecznej rozwiązań umiejscowionych w innych aktach prawnych.

Kontynuując rozważania należy przeanalizować brzmienie art. 8 ust. 3, 4 i 11 ustawy o pomocy społecznej. Regulacja ta stanowi, że po pierwsze: w myśl ust. 3, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Po drugie: do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Wreszcie po trzecie: w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Z analizy powyższych uregulowań wynika, że ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w ustawie pojęcie dochodu, a także taksatywnie wymienił składniki, których do dochodu się nie wlicza. Nie odniósł się przy tym ani do ustawy o podatku od spadków i darowizn, ani ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącego przepisy tych ustaw nie mają zastosowania przy obliczaniu dochodu w sprawach o przyznawanie pomocy społecznej. Podkreślić także należy, iż żaden z powołanych w odwołaniu skarżącego wydatków, nie został ujęty w katalogu zawartym w ust. 3 powyższego przepisu, co skutkuje tym, iż nie można, ustalając dochód skarżącego w przedmiotowej sprawie, odliczyć tych kwot od sumy uzyskanej ze sprzedaży mieszkania.

Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4). Wskazane zaś w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu. Takie stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r., I SA/Wa 158/08 (LEX nr 509612) i skład orzekający w pełni je aprobuje.

Reasumując należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej obu instancji postąpiły zgodnie z obowiązującą literą prawa. Organ I instancji zgodnie z przepisami o pomocy społecznej prawidłowo obliczył wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego z tytułu sprzedaży lokalu, i co za tym idzie zgodnie z art. 105 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, zmienił wysokość odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej. Z tego też powodu trafne było rozstrzygnięcie organu II instancji, który przedmiotową decyzję utrzymał w mocy, uznając argumentację w niej zawartą za zasadną

Wskazać także należy, iż pozostałe zarzuty skargi są również w opinii Sądu nieuzasadnione, szczególnie ten dotyczący uniemożliwienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Akta sprawy dowodzą, że i ten zarzut nie może się ostać.

Z tych właśnie powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.