Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 262/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 458,45 (czterysta pięćdziesiąt osiem 45/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Z. Spółka Akcyjna w W. wnosiła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2003 r. nr [...] - obu wydanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1971 r. nr [...] odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ulicy [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Jak wynika ze zgromadzonego przez organ w niniejszej sprawie materiału dowodowego Spółka Z. Spółka Akcyjna w W. była właścicielem nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], a prawo własności ujawnione było wpisem do księgi wieczystej nr [...].

Z chwilą wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ) wyżej opisana nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy W., a następnie w 1950 r. przeszła na własność Skarbu Państwa.

Wnioskiem z dnia 10 lutego 1949 r. Spółka wystąpiła o ustanowienie na jej rzecz – w trybie przepisu art. 7 cyt. dekretu – prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.

Zgodnie z wpisem do Rejestru Handlowego Dział B. Nr [...] przedsiębiorstwa Spółki zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa z dniem 10 maja 1956 r.

Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został rozpoznany dopiero w 1971 r. i wówczas decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1971 r. odmówiono uwzględnienia w/w wniosku uzasadniając to rozstrzygnięcie przeznaczeniem nieruchomości "pod użyteczność publiczną – zgodnie z postanowieniem z dnia [...] stycznia 1971 r. wydanym przez [...]. za numerem [...]- przewidując oddanie gruntu dla Zarządu Dróg i Mostów pod budowę parkingu.

Jednocześnie decyzja z [...] lutego 1971 r. stwierdzała przejście na własność Skarbu Państwa wszystkich budynków usytuowanych na tej nieruchomości.

Wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa został ujawniony w księdze wieczystej w dniu [...] marca 1971 r. [...].

Pismem z dnia 2 lipca 1992 r. Spółka zgłosiła do Burmistrza Dzielnicy – Gminy W. roszczenia m. in. do przedmiotowej nieruchomości, a wnioskiem z dnia 8 lipca 2002 wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1971 r. o odmowie ustanowienia własności czasowej zarzucając jej rażące naruszenie prawa oraz domagała się też rozwiązania umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste na opisanym na wstępie gruncie na rzecz [...] S.A. oraz kolejnej umowy przenoszącej to prawo na rzecz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Decyzją z dnia [....] października 2003 r. Kolegium odmówiło uwzględnienia wniosku podnosząc, że przepis art. 7 dekretu warszawskiego przewidywał dwa tryby dla rozpoznawania przewidzianych w nim roszczeń. W ustępie 2 tegoż artykułu ustalono ocenę możliwości ustanawiania prawa własności czasowej na rzecz byłego właściciela, który był osobę fizyczną, tylko w odniesieniu do założonego przeznaczenia gruntu wg planu zabudowania. Natomiast odmiennie były oceniane wnioski pochodzące od byłych właścicieli, którzy byli osobami prawnymi. W tym przypadku dodatkowo nakazano organowi rozpoznającemu wniosek dokonanie także analizy zgodności dotychczasowego korzystania z gruntu z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby.

W ocenie organu, ponieważ Spółka – choć z formalnego punktu widzenia istniała – została pozbawiona jednak przedsiębiorstwa za pomocą którego mogła wykonywać

swoje zadania. W związku z tym organ uznał, że podmiot ten w rzeczywistości nie posiadał w ogóle możliwości użytkowania przedmiotowego gruntu i z tych powodów odmowa ustanowienia prawa własności czasowej, zawarta w decyzji z 1971 r. była uzasadniona.

Rozpoznając sprawę w trybie przepisu art. 138 § 1 k.p.a. Kolegium decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie podzielając w całości zawarte w nim ustalenia i oceny.

Dodatkowo w decyzji tej organ dokonując wykładni przepisu art. 156 § 1 k.p.a. podkreślił, że ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji pociąga za sobą skutek ex tunc, sprawa winna być rozpoznawana w zakresie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania kwestionowanej decyzji i obowiązującego wówczas porządku prawnego.

Ponieważ – zdaniem organu – kwestionowana decyzja była zgodna z treścią obowiązującego w dacie jej wydawania prawa, brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem niniejszej skargi do Sądu, w której Z. S.A. w W. zarzuciły organowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a.

W szczególności podniesiono, że z uwagi na regulację dekretu dotyczącą rozpoznawania wniosków o ustanowienie prawa własności czasowej na rzecz osoby prawnej, należało ustalić jaki był plan zabudowania przedmiotowej nieruchomości w chwili wydawania decyzji w 1971 r. i czy – zgodnie ze statutem Spółki - mogła ona zagospodarować ten grunt zgodnie z tym planem. Wskazano też, iż przedmiotowy grunt nie stanowił składnika przedsiębiorstwa skarżącej, a zatem jego nacjonalizacja nie miała żadnego wpływu np. na możliwość wydzierżawienia przez skarżącą spornego gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji, orzekając w konkretnej sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie tego rodzaju naruszenie prawa miało miejsce, należało uznać skargę za zasadną, co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Obie wyżej wymienione decyzje zostały wydane w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej co obligowało organ do przeprowadzenia pełnej analizy prawidłowości decyzji z 1971 r. w kontekście przesłanek o których mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.

Zwrócić należy uwagę, że przedmiotowa Spółka – co wcześniej zaakcentowano – nigdy nie została wykreślona z rejestru. Objęta zaś wnioskiem nadzorczym decyzja z 1971 r., choć została skierowana do osoby prawnej: Z. w rzeczywistości została odebrana – jak wynika z treści pokwitowania odbioru korespondencji - przez podmiot o nazwie W..

Rozbieżność w nazwie i co do miejsca siedziby obu tych podmiotów nie została przez Kolegium w ogóle wyjaśniona, a była istotną.

Wspomniana rozbieżność budzi bowiem wątpliwości odnośnie skuteczności doręczenia decyzji o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej.

Zgodnie z regulacją zawartą w kodeksie postępowania administracyjnego, obowiązującą w roku 1971 ( art. 42 w pierwotnym brzmieniu ): "Państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom samorządowym, spółdzielczym oraz innym osobom prawnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism." Zatem w pierwszej kolejności należało by ustalić, czy doręczenie stronie decyzji z 1971 r. nastąpiło odpowiednio do brzmienia w/w przepisu.

Ponadto Sąd podzielił argumenty zawarte w skardze, a odnoszące się do naruszenia przez organ przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Odnośnie rozpatrywania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej składanego przez osobę prawną oprócz ogólnej przesłanki jaką było pogodzenie korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu wg planu zabudowania w tym przypadku konieczne było także ustalenie, że użytkowanie gruntu - zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania - nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.

W niniejszej sprawie organ nie odniósł się wcale do w/w przesłanek opierając swoje rozstrzygnięcie na dowolnym wniosku, nie mającym dostatecznego uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym w sprawie, że ponieważ zostały znacjonalizowane przedsiębiorstwa Spółki to tym samym ta osoba prawna nie posiadała w ogóle możliwości użytkowania spornego terenu, a zatem odmowa ustanowienia prawa własności czasowej była zasadna.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż nieruchomość położona przy ul. [...] nie stanowiła części przedsiębiorstw Spółki, a jej własność jako osoby prawnej. Z tego względu bez przeprowadzenia ustaleń dotyczących m. in. "zadań ustawowych lub statutowych" tego podmiotu wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej nie powinien być rozpoznany.

Odniesienia się do tej przesłanki nie zawiera ani decyzja z 1971 r. ani uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji Kolegium. Bez zbadania natomiast w/w okoliczności a w związku z tym treści zawartych w statucie Spółki, uznanie decyzji z 1971 r. za nienaruszającą w sposób rażący przepisów prawa, należało uznać za co najmniej przedwczesne.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu zatem będzie ustalenie prawidłowości doręczenia stronie decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej oraz zbadanie tej decyzji pod kątem jej zgodności z przesłankami warunkującymi ustanowienie prawa własności czasowej, a następnie ocenienie dokonanych ustaleń w kontekście przepisu art. 156 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art., 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Sąd – z mocy przepisów art. 145 §1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.