Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1537/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 97 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art 7, 8,11,77 par 1, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany oddala skargę


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, dalej: "organ II instancji", decyzją z dnia [...] marca 2013 r. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] Pana H. T., dalej: "skarżący", od decyzji Wojewody [...], dalej: organ I instancji, z dnia [...] października 2012 r., orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i prawnych.

W dniu [...] lutego 2011 r. Wojewoda [...] wydał decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skarżącego przebywającego czasowo w Polsce. Pan H. T. w dniu [...] maja 2011 r. złożył wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ ten decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r.:

1) rozpatrzył wniosek jako oczywiście bezzasadny,

2) odmówił nadania statusu uchodźcy,

3) odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej

4) stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na

pobyt tolerowany

Skarżący w dniu [...] lipca 2012 r., wystąpił do Wojewody [...] w sprawie udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 680 ze zm.) z uwagi na niewykonalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r.

Wojewoda [...] w dniu [...] lipca 2012 r., wszczął z urzędu postępowanie w

/

sprawie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu [...] października 2012 r. organ I instancji na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 i art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r.t o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.). wydał decyzję orzekającą o odmowie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, iż działania skarżącego świadczą o tym, że celowo uchyla się On od wykonania decyzji o wydaleniu.

Od tego rozstrzygnięcia, skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając w nim naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę. Skarżący podniósł także, że organ I instancji nie uwzględnił w sprawie okoliczności, iż osobiście zwrócił się do Ambasady [...] w W. o potwierdzenie jego danych osobowych oraz o wydanie stosownego dokumentu podróży. Odwołujący się podniósł także, iż osobiście składał monity w tej sprawie, nie uzyskując odpowiedzi. Do odwołania załączył podpisane oświadczenie o chęci powrotu do kraju pochodzenia w języku [...] i polskim.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] marca 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. Organ II instancji podniósł w uzasadnieniu, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący nie jest zainteresowany wykonaniem decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Świadczą o tym zdaniem organu, m.in. oświadczenia skarżącego złożone w czasie przesłuchania oraz odmowa podpisania oświadczenia o chęci powrotu do kraju pochodzenia. Zdaniem organu II instancji, odmowa podpisania takiego oświadczenia dyskwalifikuje Pana H. T. w procedurze potwierdzenia jego tożsamości i wydania dokumentu podróży za pośrednictwem Ambasady [...] w W.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Skarżący zarzucając:

1. Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez zbyt dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie oparcie rozstrzygnięcia o całokształt materiału dowodowego.

2. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że "osoba ubiegająca się o dokument podróży osobiście stawiła się w konsulacie i złożyła stosowny wniosek oraz oświadczenie o chęci powrotu do kraju pochodzenia".

3. Naruszenia prawa materialnego obejmującego art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż koniecznym warunkiem do spełnienia przez cudzoziemca przesłanki, o której mowa w wyżej wymienionym artykule jest złożenie oświadczenia przez cudzoziemca o chęci powrotu do kraju pochodzenia.

4. Naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób zmniejszający zaufanie obywateli do organów Państwa i brak dążenia do zrozumienia i zaakceptowania przez skarżącego przesłanek wydania zaskarżonej decyzji.

5. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do dowodów załączonych przez skarżącego: a) we wniosku wszczynającym postępowanie, a to pisma z [...] stycznia 2008 r., Dyrektora Zarządu ds. Cudzoziemców Komendy Głównej Straży granicznej skierowanego do Wydziałów Spraw obywatelskich i Cudzoziemców w całej Polsce oraz b) oświadczenia skarżącego załączonego do odwołania.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, albo decyzji organów obu instancji. Skarżący zwrócił się także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

W dniu [...] lipca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła odpowiedź Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na skargę. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm. dalej p.p.s.a.) dokonuje kontroli działań administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega prawidłowość zebrania przez organy administracji materiału dowodowego i prawidłowość jego rozpatrzenia stosownie do przepisu art. 77 § 1 k.p.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie narusza ona prawa. Organ administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod kątem normy wynikającej z art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ocenę tę Sąd przyjmuje jak własną.

Jeżeli cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski bez ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski lub niezgodnie z przepisami przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę właściwy wojewoda ma obowiązek wydania decyzji o jego wydaleniu. Okoliczności przekroczenia przez skarżącego granicy Państwa Polskiego nie była w skardze kwestionowana tym bardziej, że fakty te zostały potwierdzone postanowieniem Sądu z dnia 27 stycznia 2011 r., którym co do treści sąd administracyjny, jak każdy inny sąd, jest związany.

Ocenę zasadności podnoszonych zarzutów należało rozpocząć od ich oceny w zakresie przepisów postępowania.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 8, 11, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania i uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób zmniejszający zaufanie obywateli do organów Państwa i brak dążenia do zrozumienia i zaakceptowania przez skarżącego przesłanek wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Sąd nie stwierdził, zaistnienia sytuacji, w której organ odwoławczy prowadząc postępowanie naruszył zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z jej treści wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Realizując dyrektywę wyrażoną w art. 8 k.p.a. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sposób prawidłowy przestrzegał reguły postępowania przyjęte w k.p.a. Przy wyborze następstw prawnych ustalonego stanu faktycznego uwzględnił słuszny interes w sprawie. Organ dokonał w ocenie Sądu, wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.

Zakres postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie wyznacza w sposób zasadniczy treść art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten bowiem wskazuje okoliczności faktyczne, których ustalenie ma znaczenie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenie faktów w tej sprawie w ocenie Sądu nie dało możliwości zastosowania art. 97 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W literaturze zwraca się uwagę, że postępowanie dowodowe służy wyjaśnieniu sprawy zgodnie z obowiązkiem dochodzenia do prawdy obiektywnej z uwzględnieniem także okoliczności, które umożliwiają wyważenie racji interesu publicznego i słusznego interesu strony przy rozstrzyganiu sprawy (J. Borkowski [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Prawo procesowe. System prawa administracyjnego, Warszawa 2010, t. 9, s. 147.).

Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. Treść tego przepisu przewiduje, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2013 r. wykazał, że adresowana do skarżącego decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe.

Organ odwoławczy dołożył także należytej staranności w wyjaśnieniu skarżącemu zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Podstawowym celem zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a., jest wyjaśnienie stronie przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Wypełniając dyspozycję normy wynikającej z art. 11 k.p.a., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2013 r., wyjaśnił skarżącemu przesłanki jakimi kierował się przy załatwieniu Jego sprawy. W ocenie organu II instancji przesłanki te wynikają przede wszystkim z oświadczeń skarżącego złożonych w toku postępowania administracyjnego. Z treści protokołu przesłuchania strony z dnia [...] sierpnia 2012 r., na pytanie: "Dlaczego dopiero w 2012 r. podjął Pan próby wyrobienia nowego paszportu? Skarżący odpowiedział: "Robiłem interesy w Polsce nie miałem czasu. Dużo mam problemów z interesami, nie zawsze interes dobrze chodzi. Dużo miałem straty. Wiedziałem, że w Polsce przebywam nielegalnie". Na pytanie: "Z jakiego powodu opuścił Pan [...]?", skarżący odpowiedział: "Z powodów interesów. Tutaj robię lepsze interesy. Były to powody ekonomiczne". Z protokołu przesłuchania strony z dnia [...] października 2012 r. wynika, iż na pytanie: "Czy wypełni i podpisze Pan oświadczenie, które przed chwilą przetłumaczył Panu tłumacz dotyczące wyrażenia przez Pana chęci powrotu do [...] i prośby o wyrobienie dokumentu podróży przez Ambasadę [...]?, skarżący odpowiedział: "Nie podpiszę tego oświadczenia". Na pytanie o przyczynę, dla której nie chce On wypełnić i podpisać wyżej wymienionego oświadczenia, skarżący odpowiedział: "Ponieważ chcę zostać w Polsce, mieszkam tu już 20 lat i jestem związany z Polską, poza tym w [...] nie mam rodziny, nie mam nikogo. W Polsce jest większa szansa, żeby znaleźć pracę. Nie chcę wyjeżdżać do [...]".

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie naruszył także normy wyrażonej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] marca 2013 r., stosownie do zawartej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, prawidłowo odzwierciedla stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zdaniem Sądu, skarżący nie został pozbawiony możliwości oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z którego wynika, iż "Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy" (zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792). W jednym z dokumentów skarżący wyjaśnił, iż nie chciał podpisać się pod oświadczeniem o chęci powrotu do [...], ponieważ stwierdził: "Chciałbym zostać w Polsce. W [...] ciężko mi przyzwyczaić do życia oraz nie mogę znaleźć pracy, gdyż w Polsce mieszkam już od roku 1998. Poza tym dalszy pobyt w Polsce umożliwia mi możliwość uregulowania zaległości finansowej u znajomych".

W przedmiotowej sprawie, Sąd zwraca uwagę, iż istotne znaczenie mają przyczyny, które spowodowały, że skarżący nie chciał uzyskać dokumentu podróży, umożliwiającego cudzoziemcowi powrót do kraju pochodzenia. Wnioskodawcę należy uznać za migranta, który w celu poprawy warunków życia i w poszukiwaniu lepszych perspektyw i przyszłości dla siebie i swojej rodziny opuścił kraj pochodzenia. Warto w tym miejscu przytoczyć wskazówkę dot. odróżnienia uchodźcy od migrantów ekonomicznych zawartą w opracowaniu "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy UNHCR" w którym stwierdza się: "Migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się innym miejscu. Może to wynikać z chęci zmiany lub przeżycia przygody, względów rodzinnych lub innych o charakterze osobistym. Jeśli powodem są wyłącznie przyczyny ekonomiczne, to osoba taka jest migrantem ekonomicznym, a nie uchodźcą".

Swoją ocenę organ oparł na przekonywających podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Jeżeli w ten sposób organ orzekający ocenił dowody, opierając ją o wszechstronną ocenę materiału dowodowego, wówczas sąd administracyjny nie ma podstaw do jej podważenia.

Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a następnie jego wnikliwej oceny, wyrażony w art. 77 § 1 k.p.a. nie jest równoznaczny z przerzuceniem na organ obowiązku gromadzenia dowodów i ustalania wszystkich istotnych faktów. Strona postępowania administracyjnego ma prawo do składania wniosków dowodowych, które to prawo zostało jej przyznane dyspozycją art. 7 k.p.a. Co prawda postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu to jednak na wniosek skarżącego badaniu podlegały okoliczności dotyczące możliwości udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. To zatem na nim, a nie tylko na organie administracji publicznej spoczywał obowiązek wykazania przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd w tym składzie podziela stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że niemożność uzyskania przez skarżącego dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej jego kraju pochodzenia była spowodowana jego celowym działaniem, a nie rzeczywistym brakiem możliwości potwierdzenia tożsamości skarżącego. Ocenę organu II instancji potwierdzają okoliczności sprawy obejmujące w szczególności: niepełne wypełnienie przez Pana H. T. wniosku o potwierdzenie tożsamości oraz odmowa złożenia wraz z tym wnioskiem oświadczenia o chęci powrotu do kraju pochodzenia.

Z materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie podjął wszystkich możliwych działań zmierzających do uzyskania dokumentu podróży. Pan H. T. w szczególności nie wypełnił w sposób kompletny wniosku o potwierdzenie jego tożsamości. Skarżący nie dołączył do wniosku oświadczenia o chęci powrotu do kraju pochodzenia, odmawiał podpisania oświadczenia o chęci powrotu do kraju pochodzenia. Skarżący stwierdził, że chce zostać w Polsce z przyczyn ekonomicznych. Pan H. T. nie podjął także prób skontaktowania się z rodziną w celu uzyskania dodatkowych danych umożliwiających potwierdzenie Jego tożsamości.

Niezasadny w ocenie Sądu jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie treścią tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W dziedzinie faktów uzasadnienie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. wyjaśnia okoliczności wskazujące na konieczność wydania wobec skarżącego decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. W sferze prawa uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W literaturze zwraca się uwagę, iż uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać trzy fazy rozumowania: 1) wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, 2) ustalenia ich znaczenia według normy prawnej oraz 3) zastosowanie normy prawnej obowiązującej (M. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, Warszawa 1981, s. 118-122). Treść uzasadnienie zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu, zawiera trzy wyżej wskazane fazy rozumowania. Ponadto uzasadnienie to wykazuje logiczny związek oraz zgodność rozstrzygnięcia z treścią. W uzasadnieniu tym nie występują wywody sprzeczne lub rozbieżne z rozstrzygnięciem, które zapadło po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie naruszył także normy wynikającej z treści art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż koniecznym warunkiem do spełnienia przez cudzoziemca przesłanki, o której mowa w wyżej wymienionym artykule jest złożenie oświadczenia przez cudzoziemca o chęci powrotu do kraju pochodzenia.

Zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca. W przedmiotowej sprawie organ II instancji dokonał prawidłowej wykładni treści art. 97 ust. 1 pkt 2. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż niemożność uzyskania przez skarżącego dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej Jego kraju pochodzenia była spowodowana celowym działaniem cudzoziemca, a nie rzeczywistym brakiem możliwości potwierdzenia jego tożsamości. Wskazują na to okoliczności sprawy obejmujące: wybiórczy sposób wypełnienia przez skarżącego wniosku o potwierdzenie tożsamości oraz odmowa złożenia wraz z tym wnioskiem oświadczenia o chęci powrotu do kraju pochodzenia.

W ocenie Sądu ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego wynika jednoznacznie to, że niewykonalność decyzji o wydaleniu wynika jedynie z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu, a nie od cudzoziemca. Sąd wskazuje, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 953/06 do przyczyn niezależnych od organu - będących negatywną przesłanką wydalenia cudzoziemca i podstawą do udzielenia zgody na pobyt tolerowany - zaliczono te obiektywne, logistyczno-prawne trudności związane z wypełnieniem wymogów wjazdowych kraju mającego przyjąć swojego obywatela lub bezpaństwowca na swoje terytorium.

Sąd stwierdza, że organ wskazał w sposób wystarczający, że nie wystąpiły wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt. 2. Zachowanie skarżącego polegające na celowym uchylaniu się od uzyskania paszportu nie stanowi przyczyny niezależnej od cudzoziemca. Skarżący w toku postępowania miał możliwość uzyskania dokumentu podróży. Zależało to tylko od Jego woli. Jak wynika z treści złożonych przez niego oświadczeń nie robił tego także wcześniej, gdyż musiał pilnować "interesów w Polsce". Postawa skarżącego jednoznacznie świadczy o tym, iż w sposób celowy nie wykonywał swoich obowiązków związanych z uzyskaniem dokumentu podróży. Zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 2 cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca. Ustawodawca niewykonalność wydalenia cudzoziemca uzależnił od łącznego wystąpienia przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca. W niniejszej sprawie nie wystąpiły przyczyny niezależne od cudzoziemca. Sąd zwraca uwagę, iż w przedmiotowej sprawie skarżący miał możliwość uzyskania dokumentu podróży, a brak tego dokumentu nie był spowodowany przyczynami niezależnymi od Niego.

Pan H. T. w sposób zamierzony nie wykonał wszystkich możliwych działań mających na celu uzyskanie dokumentu podróży. W celu prawidłowego określenia charakteru normatywnego artykułu 97 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy, należy ustalić przede wszystkim adresatów tej norm prawnej. W ocenie Sądu cudzoziemiec ubiegający się uzyskanie zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek wykonać w pierwszej kolejności czynności zmierzające do uzyskania dokumentu podróży. Obowiązki związane z wydaniem zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyglądają inaczej, gdy są kierowane do organów administracji, a inaczej, kiedy ich adresatem jest cudzoziemiec. Inne bowiem obowiązki do spełnienia w związku z wydaniem zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają organy administracji, a inne cudzoziemiec.

Z treści art. 97 ust. 1 pkt 2 można w drodze wykładni wyinterpretować ogólny obowiązek współdziałania cudzoziemca z organami administracji w sprawie udzielenia się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przyznają cudzoziemcowi prawo do uzyskania zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Należy podkreślić, iż z uprawnieniem tym wiąże się także obowiązek współdziałania cudzoziemca z organem administracji. Pozycję prawną cudzoziemca w procedurze udzielenia zgody na pobyt tolerowany wyznaczają zatem obowiązki i uprawnienia wynikające z przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek prawny nie musi się sprowadzać do prostych nakazów lub zakazów. W doktrynie zwrócono uwagę, iż czyn może polegać na jakimś działaniu lub zaniechaniu, a w przypadku, gdy norma nie określa czynu formalnie, lecz wskazuje, jaki stan rzeczy ma być przez adresata normy zrealizowany, czyn może składać się ze złożonego zespołu działań i zaniechań (Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 99.). Cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskie powinien zachowywać się zgodnie z wymogami treści obowiązków wynikających z przepisów wyżej wymienionej ustawy, lecz także w celu zaspokojenia uznanych przez prawo interesów. Organ administracji może domagać się wypełnienia obowiązku przez cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Obowiązek określany jest jako zachowanie powinne, które ulega przekształceniu wraz z jego realizacją w zachowanie rzeczywiste. Naruszenie norm wynikających z wyżej wymienionej ustawy, polegające na niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu obowiązku, może pociągać za sobą pewne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie tym skutkiem jest odmowa udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, regulacja ta określa zasady, warunki i tryb udzielania cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz organy właściwe w tych sprawach. Zgoda na pobyt tolerowany należy do innych rodzajów ochrony udzielanej cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu, należy podkreślić, że nieudzielenie skarżącemu w tej sprawie zgody na pobyt tolerowany nie narusza art. 97 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, za bezpodstawne zarzuty dotyczące naruszenia wyżej wymienionego przepisu. Nie można zgodzić się również z zarzutami zawartymi w skardze dotyczącymi naruszenia postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu, decyzja w niniejszej sprawie wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. - wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego.

W związku z powyższym w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i zasad ogólnych postępowania administracyjnego zarzucanych w skardze. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 207) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.