Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 8/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 7, art. 77 par. 1, art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1-2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149 par. 1, 1a, 2, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 46 pkt 20, art. 68 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. U. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy D. w sprawie zakłócenia stosunków wodnych 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta Gminy D. do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie; 3. wymierza Wójtowi Gminy D. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Wójta Gminy D. na rzecz skarżącego A. U. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P.


UZASADNIENIE

31 grudnia 2019 r A.U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy D. w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych.

W skardze skarżący wniósł o zobowiązanie Wójta Gminy D. do wydania w sprawie odpowiedniego aktu administracyjnego w oznaczonym przez sąd terminie, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, wymierzenie organowi administracji grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organowi administracji naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że 30 kwietnia 2013 r. zawiadomił organ administracji o podwyższeniu gruntów na działkach sąsiednich od działki nr 162/2 w kierunku wschodnim od tej działki, co skutkowało zakłóceniem stosunków wodnych i zmianą przepływu wody. Organ administracji gminy powinien załatwić niniejszą sprawę niezwłocznie, czyli w przeciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a w sprawach bardziej skomplikowanych w terminie dwóch miesięcy. Tymczasem, skarżący oczekuje rozstrzygnięcia już 6 lat i 8 miesięcy. Pomimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 565/18, organ administracji nadal pozostaje w przewlekłości postępowania. W następstwie tego wyroku organ administracji wszczął postępowanie zawiadomieniem z 18 stycznia 2019 r. Ponieważ w ponownie wszczętym postępowaniu brali udział urzędnicy biorący udział w postępowaniu przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skarżący pismem z 18 lutego 2019 r. wystąpił z żądaniem zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. o ich wyłączenie. Skarżący wniósł także zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. o powołanie biegłego. Zdaniem skarżącego, organ administracji pozoruje działanie. 29 marca 2019 r. na podstawie art. 37 k.p.a. skarżący wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.. Pomimo, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z [...] wyznaczyło Wójtowi Gminy D. termin załatwienia sprawy do 10 czerwca 2019 r., organ gminy nadal pozostaje w przewlekłości postępowania. 17 maja 2019 r. zostały przeprowadzone oględziny terenu zgodnie z zawiadomieniem z 6 maja 2019 r. Z oględzin został sporządzony protokół, który nie został podpisany przez uczestników oględzin. Osoby te nie zostały wpisane do protokołu, a jedynie widnieją ich podpisy na liście obecności. Protokół nie został odczytany uczestnikom oględzin, co rażąco narusza art. 68 k.p.a. Do protokołu nie zostały wpisane uwagi obecnych, a jedynie jednomyślna zgoda uczestników, co do powołania biegłego. Chociaż organ administracji posiada wiedzę, że w sprawie rowu została wydana decyzja, to mimo to wystąpił z pismem do Państwowego Gospodarstwa Wodnego by przedłużyć postępowanie. Skarżący podniósł także, że organ administracji utrudnia mu dostęp do akt. Zawiadomieniem z 10 lipca 2019 r. skarżący został zawiadomiony o rozprawie administracyjnej wyznaczonej na 6 sierpnia 2019 r. Ponieważ w tym okresie przebywał w szpitalu, wniósł o zmianę terminu rozprawy. Prośba została uwzględniona i kolejny termin rozprawy organ wyznaczył na 24 września 2019 r. Rozprawie przewodniczył Ł.B., co do którego skarżący złożył wniosek o wyłączenie. Według skarżącego, było to celowe działanie organu gminy by opóźnić wydanie decyzji w sprawie, a jednocześnie nie pozostać w bezczynności. Organ administracji występował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. by wydłużyć termin rozpatrzenia sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. 14 listopada 2019 r. wystosowało pismo do Wójta Gminy D. Po czym Wójt Gminy D. 26 listopada 2019 r. wydał postanowienie o wyłączeniu pracownika Ł.B. z postępowania. Zawiadomieniem z 28 listopada 2019 r. skarżący został zawiadomiony o rozprawie wyznaczonej na 17 grudnia 2019 r., która nic do sprawy nie wniosła, ponieważ jej przedmiotem było istnienie rowu melioracyjnego, co do którego została wydana decyzja. Organ administracji nie prowadzi zgodnie z art. 66a k.p.a. metryki sprawy. Po zapoznaniu się 19 grudnia 2019 r. z protokołem, skarżący wniósł do niego uwagi. Poprzez zakłócenie stosunków wodnych i zmianę przepływu wody na działce nr 162/2, mają miejsce zalewania i podtopienia gruntu, co skutkuje niemożnością wykorzystania jego części pod uprawę. Ciągle postępuje degradacja gruntu. Stan zalewowy poprzez zakłócenie stosunków wodnych i zmianę przepływu wody został oszacowany "Protokołem z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym sporządzony po wystąpieniu niekorzystnego zjawiska atmosferycznego" na kwotę 2 338 zł. Protokół ten został sporządzony 30 lipca 2013 r. Organ administracji nie udzielił skarżącemu żadnego wsparcia finansowego, chociaż straty wynikły z jego zaniedbań również poprzez przewlekłe rozpatrywanie sprawy. Skarżący corocznie ponosi podobne lub zbliżone straty. Ponaglenie i wyznaczenie terminu załatwienia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Organ administracji nadal nie wydał rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy D. wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że 20 grudnia 2018 r. wpłynął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 565/18 uchylający postanowienie Wójta Gminy D. z [...]. w sprawie nielegalnego zasypania rowu odwadniającego z wód powierzchniowych na działce nr ewid. 162/2 w miejscowości K., gm. D.. Wykonując ten wyrok, organ 8 lutego 2019 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego. Pismem z 11 lutego 2019 r. skarżący został zawiadomiony o przeprowadzeniu oględzin 28 lutego 2019 r. Przed przeprowadzeniem oględzin pismem z 18 lutego 2019 r. skarżący wniósł o wyłączenie pracowników Urzędu Gminy D. od załatwienia jego sprawy. Rozpatrując ten wniosek, organ pismem z 22 lutego 2019 r. zawiadomił skarżącego o odwołaniu oględzin. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w piśmie z 4 marca 2019 r. zawiadomiło o braku podstaw do takiego wyłączenia. Pismem z 20 marca 2019 r. skarżący ponownie wystąpił o wyłączenie Wójta Gminy D. od załatwienia sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w piśmie z 1 kwietnia 2019 r. zawiadomiło o niewyłączeniu organu od załatwienia sprawy. 1 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy D. wyłączył od załatwienia sprawy niektórych pracowników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wyznaczyło termin załatwienia tej sprawy do 10 czerwca 2019 r. 17 maja 2019 r. odbyły się oględziny. 28 maja 2019 r. wystąpiono do biegłych z zakresu stosunków wodnych o ofertę cenową sporządzenia opinii. Nie przedstawiono ofert. 10 czerwca 2019 r. Wójt Gminy D. zwrócił się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. w sprawie udzielenia informacji dotyczącej stanu prawnego w zakresie urządzeń melioracyjnych. Skarżący pismem z 10 czerwca 2019 r. został poinformowany o dodatkowym terminie załatwienia sprawy do 31 sierpnia 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. udzieliło odpowiedzi 21 czerwca 2019 r. Organ pismem z 10 lipca 2019 r. zawiadomił strony o wyznaczeniu terminu rozprawy administracyjnej na 6 sierpnia 2019 r. 5 sierpnia 2019 r. skarżący zawiadomił telefonicznie, że przebywa w szpitalu i wniósł o wyznaczenie innego terminu rozprawy administracyjnej. 24 września 2019 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której skarżący wniósł o wyłączenie prowadzącego rozprawę administracyjną od załatwienia sprawy oraz Wójta Gminy D. z powodu "korupcji biurokratycznej". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., w piśmie doręczonym 15 listopada 2019 r., zawiadomiło Wójta Gminy D. o braku podstaw do wyłączenia go od załatwienia sprawy. 29 listopada 2019 r. Wójt Gminy D. wyłączył pracownika od załatwienia sprawy. Kolejna rozprawa administracyjna odbyła się 17 grudnia 2019 r. Wójt Gminy D. 3 stycznia 2020 r. wystąpił do biegłych o sporządzenie opinii. 9 i 10 stycznia 2020 r. wpłynęły oferty. W wyniku analizy ofert 23 stycznia 2020 r. wyłoniony został oferent w sprawie sporządzenia opinii.

Organ administracji podniósł także, że przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie wystąpił z ponagleniem. Nie wyczerpana więc została droga przedsądowa upoważniająca do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z tych względów, zdaniem organu administracji, skarga winna być odrzucona. Niezałatwienie sprawy w terminie wynika z przyczyn niezależnych od organu, bowiem skarżący kilkakrotnie wnosił o wyłączenie pracowników Urzędu Gminy D. oraz Wójta Gminy D. od załatwienia sprawy. Każdorazowo dokumenty były przekazywane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., co w oczywisty sposób powodowało opóźnienia w sprawie. Pobyt w szpitalu skarżącego i jego wniosek o zmianę terminu rozprawy administracyjnej również powodował przedłużenie załatwienia wniosku. Na opóźnienie to wpłynął także brak ofert dotyczących sporządzenia opinii. W tej sytuacji niezałatwienie sprawy w terminie było spowodowane działaniami niezależnymi od organu administracji.

Na rozprawie 12 sierpnia 2020 r. pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie odrzucenie lub umorzenie postępowania. Pełnomocnik organu administracji oświadczył także, że 30 czerwca 2020 r. została wydana decyzja niekorzystna dla skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracyjnej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiot tej kontroli stanowi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W sprawach ze skarg na przewlekłość przedmiotem sądowej kontroli nie jest zatem określony akt lub czynność organu administracji, lecz przewlekłe prowadzenie postępowania, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania, którego dotyczy zarzucana przewlekłość, było zakłócenie stosunków wodnych. Organ administracji prowadził postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.) i zobowiązany był do wydania decyzji kończącej to postępowanie. Sprawa niniejsza jest więc objęta kognicją sądu administracyjnego z mocy art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Z uwagi na wniosek organu administracji o odrzucenie skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b).

W rozpatrywanej sprawie, wbrew twierdzeniu organu administracji, przed wniesieniem skargi skarżący wniósł 29 marca 2019 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. ponaglenie na bezczynność i przewlekłość Wójta Gminy D., o którym stanowi art. 37 k.p.a. (k. 24 akt). Postanowieniem z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało ponaglenie za uzasadnione, wyznaczyło Wójtowi Gminy D. termin załatwienia sprawy do 10 czerwca 2019 r. oraz stwierdziło, że zwłoka w rozstrzygnięciu sprawy nie nosi cech rażącego naruszenia prawa.

Tym samym skarżący przed wniesieniem skargi 31 grudnia 2019 r. wyczerpał przysługujący mu środek zaskarżenia w postaci ponaglenia i spełnił określony w art. 52 § 1 i 2 w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a. warunek dopuszczalności skargi. Wniosek organu administracji o odrzucenie skargi nie jest zatem zasadny, a sprawa niniejsza podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przez pojęcie "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, "Państwo i Prawo" z 2011, z. 6, s. 33; A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 51), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238).

Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął czynności w sprawie. Przy ocenie przewlekłości postępowania istotne jest bowiem i to, czy organ podejmował czynności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy i to niezależnie od tego, czy strona zgłaszała określone żądania w tym zakresie. Przewlekłość postępowania może również dotyczyć sytuacji, w której organ wydaje rozstrzygnięcia będące następnie przedmiotem decyzji kasacyjnych organu odwoławczego.

O przewlekłości postępowania można mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a), względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. wyrok NSA z 26 października 2012 r., II OSK 1956/12; wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., II OSK 578/19).

Ocena, czy postępowanie przed organem administracji publicznej trwa dłużej niż to konieczne dokonywana musi być na podstawie zarówno charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie przez sąd administracji, czy dane postępowanie można (lub nie) zakwalifikować jako dotknięte przewlekłością prowadzenia, wymaga wnikliwego zbadania sprawy, dokonania oceny toku podejmowania czynności, ustalenia faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (por. J.Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 238).

Sąd administracyjny rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania powinien ustalić przebieg postępowania i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone okoliczności wskazują na przewlekłość w działaniach organu, czy też działanie organu prowadzącego postępowanie jest wynikiem okoliczności od niego niezależnych.

Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Istotą zasady szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. jest ciążący na organach administracji obowiązek działania nie tylko wnikliwie, ale i szybko w sposób prowadzący możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 k.p.a. Otóż, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Podkreślić należy, że sąd dokonując badania zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłość, czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Przy czym, sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość organu administracji, ocenia jedynie, czy organ ten pozostaje w bezczynności lub przewlekłości. Jeżeli sąd uzna, że tak jest w istocie, zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Podjęcie zaś przez organ czynności powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności lub przewlekłości organu. W przypadku, gdy organ, na którego bezczynność lub przewlekłość została wniesiona skarga, wyda akt, sąd winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na brak możliwości zobowiązania organu do działań wskazanych w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ administracji przewlekle prowadził postępowanie. Nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się w rozsądnym terminie. Od dnia przekazania akt przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wraz z odpisem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 565/18 (20 grudnia 2018 r.) do momentu wydania przez Wójta Gminy D. decyzji nr [...] o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr ewid. 162/2 oraz działkach położonych w kierunku wschodnim od działki nr ewid. 162/2 do zbiorczego rowu melioracyjnego obręb [...]., gm. D. (30 czerwca 2020 r.) upłynął ponad rok i sześć miesięcy, a od momentu wniesienia skargi 31 grudnia 2019 r. do wydania tej decyzji prawie sześć miesięcy.

Przedmiotem sprawy sygn. akt II SA/Łd 565/18 była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zakłócania stosunków wodnych. Prawomocnym wyrokiem z 21 września 2018 r., wydanym w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy D. z [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego zasypania rowu odwadniającego z wód powierzchniowych na działce nr ewid. 162/2 w miejscowości K., gm. D.. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego z 5 lutego 2018 r. o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działce nr 162/2 przez właścicieli działek sąsiednich w kierunku wschodnim. Sąd wskazał, że w sprawie nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności sprawy, a tym samym jej przedmiot i zakres. Zarzuty formułowane przez skarżącego zarówno we wniosku z lutego 2018 r., jak i w kolejnych pismach winny były skłonić ograny do wszczęcia postępowania, wyjaśnienia zakresu jego żądań i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W takich okolicznościach faktycznych odmowa wszczęcia postepowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. stanowi rażące naruszenie normy w tym przepisie zawartej. Nietrafny jest przy tym wniosek organu odwoławczego, że Wójt jedynie niefortunnie sformułował przedmiot postepowania, natomiast rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Określenie przedmiotu postępowania determinuje jego zakres, w niniejszej sprawie, jak wynika z wcześniejszych rozważań doprowadziło ono do absolutnie nietrafnych wniosków i do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, która wymagała przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. W sytuacji w której organ uznałby się za niewłaściwy do prowadzenia postępowania, zobligowany jest do przekazania sprawy organowi właściwemu.

W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie organ administracji prowadził postępowanie nieefektywnie, wykonując czynności w znacznych odstępach czasu. Z akt sprawy bowiem wynika, że pierwszą czynność organ administracji podjął dopiero 18 stycznia 2019 r., a więc po upływie prawie miesiąca od przekazania akt przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wraz z odpisem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 565/18 (20 grudnia 2018 r.). Przy czym było to jedynie zawiadomienie "o wszczęciu czynności" mających na celu ustalenie, czy zachodzi przesłanka do wszczęcia postępowania w sprawie oraz o prawie do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Z przekazanych przez organ administracji akt oraz odpowiedzi na skargę nie wynika, jakie były powody podjęcia przez organ pierwszej czynności dopiero po upływie prawie miesiąca od zwrotu akt sprawy. Następnie w piśmie z 8 lutego 2019 r. organ administracji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zakłócenia stosunków wodnych. W piśmie z 18 lutego 2019 r. skarżący wniósł o wyłączenie pracowników organu gminy od udziału w postępowaniu w sprawie oraz radnych gminy D. VII kadencji, którzy brali udział pośredni w sprawie poprzez rozpatrywanie skarg na wójta gminy dotyczących tej sprawy, powiadomienia właścicieli działek i gruntów o wszczętym przez organ postępowaniu i mających się odbyć oględzinach, przywrócenie stosunków wodnych przez właścicieli działek i gruntów poczynając od działki nr 162/2 w kierunku wschodnim a nie tylko przez właściciela działki nr 163 wraz z usunięciem naniesień gruntu, powołanie biegłego i przeprowadzenie dowodu w sprawie, wyczerpujące zebranie dowodów w sprawie oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów zebranych przed wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zdaniem sądu, w piśmie tym skarżący sprecyzował wystarczająco zrozumiale zakres swojego żądania, co do przedmiotu postępowania oraz związanych z nim czynności, które winien podjąć organ by załatwić sprawę. Wprawdzie w piśmie z 18 lutego 2019 r. skarżący wniósł o wyłączenie pracowników organu od udziału w sprawie i radnych, lecz w już piśmie z 26 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. poinformowało Wójta Gminy D. o zwrocie podania skarżącego z 18 lutego 2019 r. oraz o tym, że jest on organem właściwym do jego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także, że podanie zostało skierowane do organu gminy i zawiera konkretne żądanie. Jeśli natomiast organ ten ma wątpliwości, co do istoty żądania zawartego w tym podaniu, to winien wystąpić do wnoszącego podanie o jego sprecyzowanie z pouczeniem, że nieusunięcie braków podania (w zakreślonym terminie) spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Pismo to wpłynęło do organu administracji 4 marca 2019 r. W piśmie z 5 marca 2019 r. organ administracji wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy wniosek dotyczy wszystkich pracowników Urzędu Gminy. W piśmie z 11 marca 2019 r. skarżący stwierdził, że to organ zobowiązany jest ustalić pracowników oraz radnych, którzy powinni zostać wyłączeni z ponownie prowadzonego postępowania. Potwierdził tym samym zakres swojego żądania przedstawionego w piśmie z 18 lutego 2019 r. Zawiadomieniem z 19 marca 2019 r. organ administracji poinformował skarżącego o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie z uwagi na wyjaśnienie zagadnienia wyłączenia pracowników organu gminy i wójta od udziału w postępowaniu w sprawie oraz o wyznaczeniu nowego przewidywanego terminu zakończenia postępowania do 30 kwietnia 2019 r. W piśmie z 20 marca 2019 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. organ administracji stwierdził, że wniosek o wyłączenie dotyczy także jego i wniósł o wyznaczenie organu, który byłby kompetentny do prowadzenia sprawy. W piśmie z 27 marca 2019 r., które wpłynęło do Wójta Gminy D. 1 kwietnia 2019 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. ponownie wskazało na brak podstawy do wyłączenia tego organu od załatwienia sprawy. W konsekwencji tego dopiero postanowieniem z [...] a więc po upływie ponad miesiąca od złożenia wniosku skarżącego z 18 lutego 2019 r., Wójt Gminy D. na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 oraz art. 26 k.p.a. wyłączył pracowników M.S., M.W. oraz M.W. od prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działce nr ewid. 162/2 oraz wyznaczył Ł.B. i J.B. do załatwienia sprawy. Należy dodać, że 29 marca 2019 r. skarżący wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy D.. Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało ponaglenie za uzasadnione, wyznaczyło Wójtowi Gminy D. termin załatwienia sprawy do 10 czerwca 2019 r. oraz stwierdziło, że zwłoka w rozstrzyganiu sprawy nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Jednakże dopiero zawiadomieniem z 24 kwietnia 2019 r. organ administracji zawiadomił osoby, które uznał za uczestników postępowania o tym, że 14 maja 2019 r. zostaną dokonane oględziny w terenie na działce nr ewid. 162/2 oraz działkach położonych w kierunku wschodnim od tej działki do rowu nawadniającego obręb [...], gm. D.. Jak wynika z protokołu oględzin z oględzin z 17 maja 2019 r., ich uczestnicy ustalili, że koniecznym jest powołanie biegłego w dziedzinie stosunków wodnych w celu stwierdzenia ewentualnego zakłócenia stosunków wodnych. Skarżący wskazał na naruszenie stosunków wodnych poprzez podniesienie gruntów na działkach sąsiednich i zmiany stosunków wodnych przez właścicieli działek w kierunku wschodnim od działki nr 162/2. W związku z tym podtrzymał swoje żądanie powołania biegłego. Czynności mające na celu powołanie biegłego zostały natomiast podjęte dopiero 28 maja 2019 r. poprzez skierowanie zapytań ofertowych do potencjalnych oferentów. Termin składania ofert wyznaczono na 3 czerwca 2019 r. W tym stanie rzeczy nie było już możliwe dotrzymanie przez organ administracji nawet terminu załatwienia sprawy wyznaczonego w postanowieniu z [...] Wskazać w tym miejscu należy, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne opinia biegłego jest w zasadzie niezbędna. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właścicieli gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich urządzeń, do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne przekraczają bowiem wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń (por. np. wyrok WSA w Lublinie z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 970/17). Pomimo tego biegły nie został powołany, zaś po raz kolejny zapytania ofertowe dotyczące wykonania opinii przez biegłego skierowano do potencjalnych oferentów dopiero 3 stycznia 2020 r. Termin składania ofert określono do 10 stycznia 2020 r. Jak wskazał organ administracji w odpowiedzi na skargę, w wyniku analizy ofert 23 stycznia 2020 r. wyłoniony został oferent w sprawie sporządzenia opinii. Wybór biegłego nastąpił zatem dopiero po ponad roku od zwrotu organowi akt sprawy. Z kolei w piśmie z 10 czerwca 2019 r. organ administracji zwrócił się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zlewni w S. o wyjaśnienie, kiedy zbiorczy rów melioracyjny został zdjęty z ewidencji melioracji szczegółowych i czym to było spowodowane, czy w obrębie rowu przeprowadzone zostały jakieś mielioracje drenażowe. Zwrócił się też o udostępnienie dokumentacji w postaci map lub innych dokumentów. W piśmie z 10 czerwca 2019 r. organ administracji zawiadomił uczestników postępowania o tym wystąpieniu oraz o tym, że po uzyskaniu odpowiedzi zostaną podjęte dalsze czynności, zostanie wyznaczony termin rozprawy wodno-prawnej. W piśmie tym organ administracji poinformował również o przedłużeniu przewidywanego terminu rozpatrzenia sprawy do 31 sierpnia 2019 r. W ocenie sądu, tego rodzaju czynności, mające na celu zgromadzenie niezbędnego materiału dowodowego, organ administracji mógł już wcześniej podjąć, lecz tego nie uczynił. W piśmie z 19 czerwca 2019 r., które wpłynęło do organu administracji 21 czerwca 2019 r., Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało, że rów ten nigdy nie figurował w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Teren w obrębie rowu jest zdrenowany, a wody odprowadzane są do rowu R-K na działce nr 277 oraz rowu R-K12 na działce nr 179 o całkowitej długości 50 mb, które to figurują w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. Pismem z 10 lipca 2019 r. organ administracji zawiadomił strony o rozprawie wyznaczonej na 6 sierpnia 2019 r. 5 sierpnia 2019 r. skarżący poinformował organ administracji, że nie może stawić się na rozprawę administracyjną z powodu pobytu w szpitalu oraz wniósł o zmianę jej terminu. Z uwagi na przyczynę nieobecności skarżącego (pobyt w szpitalu) termin rozprawy wyznaczono na 24 września 2019 r. Jak wynika z protokołu rozprawy z 24 września 2019 r., skarżący zakwestionował upoważnienie adwokata J. B. do uczestnictwa w rozprawie. Wniósł o jego wyłączenie. Zarzucił, że Ł.B., prowadzący rozprawę, jest osobą związaną ze sprawą jeszcze przed wydaniem wyroku we wrześniu 2018 r. (był wówczas radnym Rady Gminy D.). Następnie po upływie trzech tygodni w piśmie z 16 października 2019 r. Wójt Gminy D. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o wyłączenie organu z uwagi na zarzuty skarżącego. Z pisma tego wynika, że Ł.B. i T.G. . – Wójt Gminy D. byli radnymi w kadencji 2014-2018 i brali udział w rozpatrywaniu skarg skarżącego, które uchwałami z 31 maja 2015 r. i 20 czerwca 2018 r. Rada Gminy D. uznała za bezzasadne. W piśmie z 14 listopada 2019 r., które wpłynęło do organu administracji 15 listopada 2019 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. poinformowało Wójta Gminy D. o braku podstaw do wyłączenia organu od załatwienia sprawy. Postanowieniem z [...] Wójt Gminy D. wyłączył pracownika Ł.B. od prowadzenia postępowania administracyjnego. Kolejną czynnością była rozprawa administracyjna przeprowadzona 17 grudnia 2019 r. Jak wynika z protokołu, jej przedmiotem było wyjaśnienie zakresu żądań skarżącego pomimo, że już w piśmie 18 lutego 2019 r. skarżący sprecyzował swoje żądania. Skarżący po raz kolejny wyjaśnił, że żąda przywrócenia stosunków wodnych oraz powołania biegłego celem ustalenia stanu faktycznego na gruncie. Podtrzymał żądania zgodnie z pismem z 18 lutego 2019 r. Na rozprawie tej wyjaśniano także kwestię zasypania rowu i czy mogło to mieć wpływ na zmianę stosunków wodnych. Nie sposób nie zauważyć, że dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi i pomimo stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 wprowadzonego od 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej na mocy § 1 rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433 ze zm.), a następnie stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 wprowadzonego od 20 marca 2020 r. na mocy § 1 rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 ze zm.) organ administracji podjął skuteczne działania – powołał biegłego i zakończył postępowanie decyzją z [...].Należy przy tym zwrócić uwagę, że 31 marca 2020 r. do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 2 marca 2020 r. na mocy art. 1 pkt 14 i art. 101 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 ze zm.), zwanej dalej ustawą zmieniającą z dnia 31 marca 2020 r., dodano art. 15zzs ust. 1 pkt 6. Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W ocenie sądu, obowiązujący od 31 marca 2020 r. art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. z woli ustawodawcy ma zastosowanie do oceny zachowania terminów w postępowaniach administracyjnych, już od 14 marca 2020 r., a nie dopiero od wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 31 marca 2020 r., działa zatem z mocą wsteczną. Wynika to jednoznacznie z treści art. 15zzs, który odwołuje się wprost do ogłoszonego wcześniej przez Ministra Zdrowia stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii. Przepis art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. został jednakże uchylony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), zwanej dalej ustawą zmieniającą z dnia 14 maja 2020 r. Zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r. terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa zmieniająca z dnia 14 maja 2020 r. weszła w życie 16 maja 2020 r. Zgodnie zatem z art. 68 ust. 7 ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r. terminy w postępowaniu administracyjnym zaczęły biec dalej od 24 maja 2020 r. Bieg terminu załatwienia sprawy był zatem zawieszony jedynie w okresie od 14 marca do 24 maja 2020 r. Organ administracji nie wyjaśnił jednak, dlaczego decyzja została wydana dopiero [...], a więc po ponad miesiącu od momentu, kiedy terminy w postępowaniu administracyjnym zaczęły biec dalej.

Okoliczności te, w ocenie sądu, wskazują jednoznacznie na niedochowanie przez organ należytej staranności w załatwieniu sprawy skarżącego w rozsądnym terminie. Opisany przebieg postępowania wskazuje, że postępowanie było prowadzone z ewidentnym naruszeniem terminów określonych w art. 35 k.p.a. Bardzo długi czas trwania postępowania, okresy czasu, w których nie podejmowano czynności lub podejmowano je w sposób nie charakteryzujący się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, pomimo wskazywanych przez organ powodów opóźnienia (składanie przez skarżącego wniosków o wyłączenie pracowników, które organ ostatecznie uznał za zasadne, pobytu skarżącego w szpitalu, trudności z uzyskaniem niezbędnej w tego rodzaju sprawach opinii biegłego), uzasadniają ocenę, że postępowanie prowadzone było przewlekle i nosi znamiona rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. Podkreślić należy, że nawet wniesienie przez skarżącego ponaglenia, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało zresztą za zasadne, nie wywołało skutku w postaci załatwienia sprawy i wydania decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji w terminie określonym w postanowieniu z [...]. Samo powołanie biegłego w tego rodzaju sprawie dopiero po upływie ponad roku od przekazania akt sprawy było w tych okolicznościach przejawem rażącej przewlekłości. Należy przy tym wskazać, że to na organie administracji ciąży odpowiedzialność za zorganizowanie i zapewnienie warunków (także kadrowych) pozwalających na sprawne, terminowe załatwienie wpływających do niego spraw i skutków zaniedbań w tym zakresie nie można przerzucać na stronę. Podobnie, skomplikowany charakter sprawy, występowanie stron o sprzecznych interesach, nie może usprawiedliwiać braku niezbędnej koncentracji czynności koniecznych do załatwienia sprawy.

Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku.

Z uwagi na to, że już po wniesieniu skargi Wójt Gminy D. wydał [...] decyzję o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr 162/2 oraz działkach położonych w kierunku wschodnim od działki nr 162/2 do zbiorczego rowu melioracyjnego obr. [...], gm. D., postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu stało się w tym zakresie zbędne i jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a to ze względu na brak możliwości zobowiązania organu do wydania aktu.

Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., na wniosek skarżącego sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł. Wymierzając grzywnę sąd wziął pod uwagę zarówno fakt prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem terminów określonych w art. 35 k.p.a., jak i okoliczność, że w chwili orzekania organ pierwszej instancji zakończył postępowanie decyzją z [...], zachodziła konieczność uzyskania opinii biegłego z uwagi na charakter sprawy i wymóg posiadania wiadomości specjalnych, przedłużenie czasu trwania postępowania z powodu choroby skarżącego (pobyt w szpitalu), składania wniosków o wyłączenie pracowników organów i radnych, zawieszenie biegu terminów w postępowaniach administracyjnych w okresie od 14 marca do 24 maja 2020 r. Należy przy tym zauważyć, że skarżący wnosił o wymierzenie organowi grzywny w wysokości maksymalnej. Ustawodawca do uznania sądu pozostawił ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pod warunkiem, że jej górna granica nie przekroczy wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wymierzona grzywna zawiera się w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim wynosi 4 918,17 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 11 lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2019 r., M. P. z 2020 r., poz. 174). Grzywna w kwocie 500 zł jest adekwatna do stopnia naruszenia przez organ obowiązku ustawowego i jednocześnie spełni pozostałe cele, dla których została ustanowiona, dyscyplinując organ na przyszłość.

O zwrocie na rzecz na rzecz skarżącego od organu administracji tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwoty 100 zł, stanowiącej równowartość uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi, sąd orzekł na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

IB