Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 102/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 39, art. 39(1) par. 1, art. 46 par. 3, art. 55
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 169 ust. 10-11, art. 196 ust. 3, art. 207 ust. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 70 ust. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2013r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Rektora [...] na rzecz R. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 grudnia 2012r. nr [...] Rektor U., zwany dalej Rektor U., po rozpoznaniu wniosku R. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 2 listopada 2012r. nr [...] o odmowie przyznania R. P. stypendium w ramach projektu "Wiedza i Gospodarka – rozwój kompetencji naukowych i biznesowych dla wzrostu konkurencyjności gospodarki regionalnej".

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

R. P. złożył wniosek o przyznania ww. stypendium w terminie określonym w § 5 ust. 1 pkt 1 regulaminu przyznawania stypendium w ramach projektu "Wiedza i Gospodarka - rozwój kompetencji naukowych i biznesowych dla wzrostu konkurencyjności gospodarki regionalnej", zwanego dalej Regulaminem, wprowadzonego Zarządzeniem Rektora U. nr [...] z dnia 12 października 2011r. zmieniającym zarządzenie Rektora tej uczelni nr [...] z dnia 29 września 2011r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich w ramach projektu "Wiedza i Gospodarka - rozwój kompetencji naukowych i biznesowych dla wzrostu konkurencyjności gospodarki regionalnej" realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Decyzją z dnia 2 listopada 2012r. Rektor U. odmówił przyznania R. P. przedmiotowego stypendium. W podstawie prawnej powołano art. 207 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) w związku z art. 104, art. 107 K.p.a., § 2 ust. 2 pkt 1, § 3 ust. 1, § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 – 8 ww. Regulaminu. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przedmiotowy wniosek został oceniony pod względem formalnym i merytorycznym w postępowaniu konkursowym. Kandydat nie zgłosił się na rozmowę kwalifikacyjną, wobec czego Przewodniczący Komisji Naukowej nie złożył do Rektora wniosku o wydanie decyzji przyznającej stypendium stosownie do § 3 ust. 2 regulaminu.

R. P. zakwestionował ww. rozstrzygnięcie, argumentując że mimo dopuszczenia do rozmowy kwalifikacyjnej nie został poinformowany o jej terminie. Ponadto w decyzji tej nie poinformowano go o liczbie otrzymanych punktów w postępowaniu kwalifikacyjnym.

Rektor U., utrzymując w mocy ww. decyzję w całości podzielił powołaną w tym zakresie podstawę prawną. Wskazano ponadto, że stosownie do treści § 5 ust. 3 Regulaminu, ocena kandydatów przez Komisję Naukową prowadzona jest w trakcie czteroetapowego postępowania obejmującego: złożenie wniosku, ocenę formalną, ocenę merytoryczną i rozmowę kwalifikacyjną. Oznacza to, że kandydat może zostać oceniony przez Komisję Naukową tylko w wypadku przystąpienia do wszystkich czterech etapów postępowania. Brak przystąpienia do któregokolwiek z nich uniemożliwia zatem dokonanie oceny kandydata. Odnosząc się do niestawiennictwa strony na rozmowę kwalifikacyjną wskazano, że zaproszenie na to spotkanie zostało wysłane w dniu 17 października 2012r. na podany przez R. P. adres e-mail "[...]". Pomimo powyższego strona nie stawiła się na rozmowę kwalifikacyjną w dniu 23.10.2012r., a podjęta w tym samym dniu przez sekretarza Komisji Naukowej próba nawiązania z nim kontaktu telefonicznego na numer wskazany w formularzu zgłoszeniowym okazała się bezskuteczna. Z tego też względu Komisja Naukowa wyznaczyła dla R. P. kolejny termin rozmowy na dzień 26 października 2012r. na godzinę 8.30, ponownie informując o wyznaczeniu tego terminu na adres e-mail. Próba nawiązania połączenia telefonicznego ze stroną okazała się bezskuteczna. Tym samym Rektor uznał za bezzasadny zarzut strony, że nie została poinformowana o terminie rozmowy rekrutacyjnej. Skoro zatem R. P. mimo dwukrotnego wyznaczenia terminu rozmowy kwalifikacyjnej nie stawił się na żaden z nich, to Komisja Naukowa prawidłowo nie dokonała oceny złożonego przez niego wniosku, mimo że był on poprawnie złożony pod względem formalnym. Brak stawiennictwa na wyznaczoną rozmowę został prawidłowo zakwalifikowany jako nieukończenie postępowania kwalifikacyjnego – wobec czego nie uwzględniono R. P. na liście rankingowej, stanowiącej podstawę do wydania decyzji w przedmiocie przyznania stypendium – co przesądza o zasadności odmownej w tym zakresie decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. P. wniósł o uchylenie decyzji z dnia 17 grudnia 2012r., zarzucając temu rozstrzygnięciu, naruszenie:

1. art. 39, art. 391, art. 46 § 3 K.p.a. poprzez brak powiadomienia strony o terminie rozmowy kwalifikacyjnej zgodnie z przepisami K.p.a.,

2. procedury oceny wniosku o stypendium, którą przeprowadzono niezgodnie z postanowieniami § 4 ust. 3 pkt 2 i 3, § 5 ust. 3, oraz § 7 ust. 4 Regulaminu;

3. jawności i przejrzystości działań Komisji Naukowej powołanej przez Rektora do oceny wniosków o przyznanie stypendium w ramach ww. projektu.

W uzasadnieniu skarżący wskazał m. in. że korespondencja e-mail z dnia 17 i 24 października 2012r. nie dotarła do niego, chociaż inne e-maile docierały. W tym zakresie skarżący podkreślił, że z korespondencji z dnia 4 i 8 listopada 2012r. wynika, że usilnie zabiegał o udzielenie informacji o terminie rozmowy kwalifikacyjnej. R. P. podniósł ponadto, że próby powiadomienia go drogą elektroniczną nie spełniają podstawowego wymogu wynikającego z art. 46 § 3 K.p.a. – brak bowiem potwierdzenia doręczenia mu tych zawiadomień. Skarżący podkreślił, że nie wyraził zgody na doręczanie tego typu pism drogą elektroniczną (art. 391 K.p.a.). Również termin wysłania zawiadomień (na 6 i 2 dni przed planowaną rozmową) wydaje się niewłaściwy ze względu na 7 – dniowy termin określony art. 46 § 3 K.p.a. Skarżący wyraził także pogląd, że brak jego stawiennictwa na rozmowie kwalifikacyjnej powinien skutkować jedynie nieotrzymaniem punktów za rozmowę kwalifikacyjną – nie zaś brakiem oceny pod względem merytorycznym. Wskazano przy tym na sprzeczność stanowisk Rektora U. w tym zakresie w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach. W skardze podniesiono także kwestię braku jawności i przejrzystości działań Komisji Naukowej w przygotowywaniu i publikowaniu list rankingowych, o których mowa § 2, § 4, § 5 i § 7 Regulaminu. Skoro bowiem konkurs był ogłoszony publicznie, to w takiej również formie powinny być ogłoszone jego wyniki.

W odpowiedzi na skargę Rektor U. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podkreślono, że z uwagi na odpowiednie stosowania K.p.a. w sprawach związanych ze szkolnictwem wyższym, postępowanie w sprawie przyznania stypendium nie musiało mieć tak sformalizowanego charakteru jak ,,klasyczne" postępowanie administracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 – t.j.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości podnieść należy, że Rektor U. dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 46 § 3 K.p.a. oraz art. 10 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora U. utrzymująca w mocy decyzję tego organu o odmowie przyznania R. P. stypendium w ramach projektu "Wiedza i Gospodarka – rozwój kompetencji naukowych i biznesowych dla wzrostu konkurencyjności gospodarki regionalnej". W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia powołano nie tylko szczegółowe regulacje Regulaminu przyznawania przedmiotowego stypendium, ale również art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 tej ustawy, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Z kolei zgodnie z § 3 pkt 7 Regulaminu do postępowania w sprawach decyzji, o których mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to z uwagi na brak w ww. Regulaminie odrębnego uregulowania trybu doręczeń. To zaś oznacza, że odpowiednie zastosowanie znajdują obowiązujące w tym zakresie przepisy K.p.a. o doręczeniach.

Zasadniczy zarzut wniesionej w niniejszej sprawie skargi sprowadza się do kwestionowania przez stronę prawidłowości doręczenia jej wezwań do stawiennictwa na rozmowy kwalifikacyjne przed Komisją Naukową, jakie odbyły się w dniach 23 października 2012 r. oraz 26 października 2012 r. z udziałem kandydatów do programu stypendialnego. R. P. konsekwentnie twierdzi – zarówno na etapie postępowania przed Rektorem, jak i w skardze – że wezwań do stawiennictwa na rozmowy kwalifikacyjne drogą elektroniczną nie otrzymał. Dodatkowo skarżący podniósł, że nie wyrażał zgody na doręczanie mu pism drogą elektroniczną, a zatem korespondencja powinna zostać przesłana pocztą.

Przechodząc do oceny powyższego zarzutu podkreślić trzeba, że komunikacja elektroniczna stała się na przestrzeni ostatnich lat tak powszechna, że w ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie by z niej korzystać – o ile strona taką możliwość dopuściła, wskazując swój adres e-mail. Odpowiednie regulacje w tym zakresie zawierają bowiem art. 391 oraz art. 46 § 3 K.p.a.

W orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest pogląd, że nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. do decyzji określonych w art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie tego kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2001r. o sygn. akt SA 2521/00, LEX nr 54756). Zauważyć przy tym trzeba, że rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium stanowią indywidualne akty władztwa zakładowego, będące zarazem decyzjami administracyjnymi w ścisłym tego słowa rozumieniu – przy czym należy uwzględnić specyfikę szkoły wyższej. W kwestii tej w wyroku z dnia 8 listopada 2000r. o sygn. akt SK 18/99 wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, podkreślając m. in., że mając na uwadze autonomię szkół wyższych "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo co decyzja organu administracji publicznej, a nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie Kodeksu, powinny mieć zastosowanie do decyzji rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają.

W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. ma zapewnić minimum procedury administracyjnej niezbędnej dla załatwienia sprawy, przy zachowaniu uprawnień strony i specyfiki szkoły wyższej ( art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 70 ust. 5 Konstytucji RP) oraz przyjętych w tej szkole zasad komunikowania. Tak więc odpowiednie stosowanie K.p.a. zezwala organom szkoły wyższej na odstępstwo od ścisłego stosowania zasad prawa administracyjnego zawartych w tym Kodeksie.

W świetle powyższych rozważań za bezpodstawne należy uznać twierdzenia skarżącego w zakresie niezasadności zastosowania w niniejszej sprawie trybu doręczeń określonego w art. 391 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. nr 144, poz. 1204, ze zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania:

1) wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo

2) wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków.

Jak wynika z wniosku stypendialnego R. P. z dnia 12 października 2012r. strona wśród danych kontaktowych wskazała swój adres e-mail. W rezultacie za uprawnione należy uznać stwierdzenie Rektora o dopuszczeniu przez skarżącego możliwości korzystania z komunikacji elektronicznej w postępowaniu rekrutacyjnym dotyczącym przyznania ww. stypendium prowadzonym przez powołaną przez Rektora Komisję Naukową.

Tym niemniej przyjęcie opisanego powyżej sposobu komunikowania się ze stroną wymagało od organu wypełnienia szeregu wymogów – którym w niniejszej sprawie nie sprostano. Zgodnie z art. 46 § 3 K.p.a. w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma organ administracji publicznej otrzyma potwierdzenie doręczenia pisma. W razie nieotrzymania takiego potwierdzenia organ doręcza pismo w sposób określony w przepisach niniejszego rozdziału dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego (zdanie drugie cyt. przepisu).

W aktach administracyjnych rozpoznanej sprawy brak jest potwierdzenia doręczenia skarżącemu opisanych powyżej zawiadomień. Dodatkowo, również korespondencja elektroniczna z dnia 4 listopada 2012 r., 7 listopada 2012 r. oraz 8 listopada 2012 r., kierowana przez R. P. do sekretarza Komisji Naukowej, świadczy o tym, że strona nie posiadała wiedzy o terminie rozmowy kwalifikacyjnej. Podkreślić przy tym należy, że brak potwierdzenia doręczenia wezwania o pierwszym terminie rozmowy kwalifikacyjnej skutkować winien przesłaniem stronie tego pisma drogą tradycyjną – na podstawie art. 39 K.p.a. – za pośrednictwem operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zbyt krótki czas pomiędzy wystosowaniem tego zawiadomienia a terminem rozmowy (6 dni) – na którą to okoliczność zwrócił uwagę skarżący – spowodował, że zastosowanie tego rozwiązania, mającego na celu zabezpieczenie interesów strony w prowadzonym postępowaniu, było niemożliwe. Z powyższych okoliczności organ nie wyciągnął należytych wniosków i powielił uprzednio popełnione uchybienie, ponownie wysyłając stronie w dniu 24 października 2012r. e-mail o wyznaczeniu terminu kolejnej rozmowy kwalifikacyjnej w dniu 26 października 2012r. (zaledwie 2 dni odstępu czasowego). Pomimo braku otrzymania potwierdzenia doręczenia tego wezwania w protokole z posiedzenia z dnia 26 października 2012r. Komisja Naukowa stwierdziła, że "na rozmowę nie zgłosił się p. mgr R. P. pomimo wysłania mu informacji o kolejnym terminie rozmowy kwalifikacyjnej. Komisja postanowiła dołączyć kandydatów do listy osób, których nie rekomenduje do przyznania stypendium". Powyższa okoliczność legła u podstaw wydania przez Rektora decyzji o odmowie przyznania skarżącemu stypendium.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych nie budzi wątpliwości Sądu, że opisane powyżej naruszenie przepisu art. 46 § 3 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Końcowo należy podkreślić, że opisane powyżej nieprawidłowości stanowią również naruszenie znajdującego odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie art. 10 § 1 K.p.a. Zgodnie z zasadą wyrażoną w tym przepisie organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

Odnosząc się do wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bezskutecznych prób nawiązania kontaktu telefonicznego ze skarżącym (pod numerem wskazanym we wniosku) wskazać trzeba, że wezwanie dokonane w tym trybie powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie (art. 55 K.p.a.) – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Co się zaś tyczy pozostałych zarzutów podniesionych w skardze nie mogły być one przedmiotem rozważań Sądu, gdyż kontrola zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy zabezpieczono prawidłową realizację przepisów postępowania – któremu to wymogowi organ w niniejszej sprawie nie sprostał.

Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze przedstawione wyżej rozważania i wykazane uchybienia.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt II uzasadnia art. 152 ustawy P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy P.p.s.a.

-----------------------

k