Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 827/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 126 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Agnieszka Nawara –Dubiel Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi Firma A na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 marca 2018 r. znak: [...] Starosta [...] odmówił zezwolenia [...] S.A. z siedzibą w K., czasowego zajęcia części nieruchomości, położonej w B. W. gm. Ż., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,55 ha, będącej zgodnie z KW nr [...] własnością M. B., w celu wykonania prac na stanowisku słupowym nr [...] linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], podlegających na podwyższeniu, względnie wymianie słupa oraz ewentualnie wymianie istniejących łańcuchów na podwójne łańcuchy izolatorowe.

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, iż z wniosku inwestora oraz dołączonej do niego dokumentacji wynika, że konieczność remontu stanowiska słupowego nr [...] wraz z przęsłami nr [...] nie jest ani zdarzeniem nagłym ani sytuacją, w której inwestor nie mógł przewidzieć - wręcz przeciwnie - jest zaplanowanym działaniem (podany we wniosku inwestora termin wykonania prac - 60 dni od dnia zajęcia nieruchomości, a także zamieszczona w aktach sprawy opinia techniczna datowana na grudzień 2017, podczas gdy wniosek inwestora o wydanie decyzji w trybie art. 126 ugn jest datowany na 13 lutego 2018 r.) i z tego względu w przedmiotowym stanie faktycznym nie można mówić o zaistnieniu siły wyższej. Ponadto wskazywane przez wnioskodawcę prace służyć mają podwyższeniu względnie jeżeli zajdzie potrzeba wymianie zakratowania słupa nr [...] wraz z wymianą fundamentów tego słupa, będącego elementem linii 110 kV relacji [...], a także regulacji naprężenia przewodów fazowych, przewodu odgromowego oraz w razie konieczności wymiany istniejących łańcuchów na podwójne łańcuchy izolatorowe, co wyklucza możliwość stwierdzenia zaistnienia w omawianym przypadku sytuacji nagłej, dającej podstawę do zastosowania przepisu art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przewidującego instytucję o szczególnym charakterze, co z kolei uniemożliwia dokonywanie rozszerzającej wykładni tego przepisu.

Odwołanie złożyła [...] S.A. podnosząc, iż organ I instancji dostrzegł, iż w aktach sprawy znajduje się opinia techniczna, która wydaje się logiczna i wskazuje na konieczność remontu stanowiska słupowego nr [...] wraz z przęsłami nr [...] ale nie potwierdza ona niezbędności, pilnego zajęcia ww. nieruchomości celem zapobieżenia znacznym szkodom materialnym czy ryzykiem powstania szkód osobowych (porażenia prądem), bowiem stan techniczny linii 110 kV istnieje przynajmniej od grudnia 2017 r. i jest znany wnioskodawcy. Fakt niezbędności, pilności przeprowadzenia prac na liniach elektroenergetycznych powinien, a wręcz musi być udowodniony w oparciu o specjalistyczne opinie, sprawozdania techniczne wskazujące na konieczność pilnego i niezbędnego przeprowadzenia prac celem uniknięcia poważnych negatywnych skutków zarówno w sferze materialnej jak i osobowej (poważnych szkód materialnych jak i osobowych). Właśnie z uwagi na ten specjalistyczny charakter linii przesyłowych, fakt istnienia poważnego ryzyka awarii i szkody z uwagi chociażby na wiek linii, a w tym jak w niniejszej spawie jej elementów konstrukcyjnych jakim są słupy z lat 60 XX wieku, fakt pilności, niezbędności przeprowadzenia niezbędnych prac mających zapobiec ryzyku wystąpienia poważnych szkód, awarii powinien a wręcz musi być udowodniony za pomocą odpowiednich opinii sprawozdań technicznych (...) W niniejszej sprawie wnioskodawca przedłożył do wniosku opinię techniczną, która w sposób logiczny i wiarygodny uzasadnia konieczność pilnego przeprowadzenia prac na wnioskowanym stanowisku słupowym.

Wojewoda decyzją z dnia 27 kwietnia 2018r. znak: [...], na podstawie art. 9a, art. 124a w związku z art. 124 ust. 1, ust. 2 i art. 113 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż jak wynika z wniosku inwestora, powołując się na regulację art. 126 ust. 1 u.g.n. wskazał on na potrzebę zajęcia przedmiotowej nieruchomości na okres 60 dni, celem przeprowadzenia prac "polegających na podwyższeniu względnie jeżeli zajdzie potrzeba wymianie zakratowania słupa nr [...] wraz z wymianą fundamentów tego słupa, będącego elementem linii 110 kV relacji [...], a także regulacji naprężenia przewodów fazowych, przewodu odgromowego oraz w razie konieczności wymiany istniejących łańcuchów na podwójne łańcuchy izolatorowe". W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż omawiana sytuacja nie stanowi siły wyższej, ani też nie świadczy o zaistnieniu nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, gdyż dwumiesięczna "przerwa" pomiędzy wydaniem ww. opinii technicznej a wnioskiem inwestora nie wskazuje na nagłą potrzebę czasowego zajęcia nieruchomości w trybie art. 126 ugn. Sposób działania wnioskodawcy oraz jego argumentacja prowadzą do wniosku, iż jakkolwiek stan techniczny przedmiotowej linii wskazuje na potrzebę jej naprawy/remontu, to jednak wnioskodawca nie wykazał, aby potrzeba interwencji była niezwykle pilna (nagła), czy też wymagająca niezwłocznego działania. Jak słusznie zauważył organ I instancji regulacja art. 126 ust. 1 ugn ma charakter wyjątkowy, zaś sytuacja wskazywana przez wnioskodawcę nie przystaje do treści normy prawnej zawartej w tym przepisie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, aby potrzeba niezwłocznego działania była na tyle nagła, by uzasadniać jego zastosowanie. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), poprzez "remont" należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. W definicji remontu nie mieści się natomiast "podwyższenie" czy "przebudowa" obiektu, która polega na wykonywaniu robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego). Na podstawie wniosku inwestora należy stwierdzić, iż planowane prace doprowadzą raczej do zmiany niecharakterystycznych parametrów użytkowych lub technicznych istniejącej linii. W świetle art. 124 ust. 1 i art. art. 124b ust. 1 u.g.n., w zależności zatem od wyboru konkretnego sposobu "naprawy" przedmiotowej sieci (remont bądź przebudowa) wnioskodawca może rozważyć wystąpienie z wnioskiem o wydanie jednej z ww. decyzji. W obu ww. przypadkach możliwe jest "przyśpieszenie" wykonalności decyzji poprzez wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. W księdze wieczystej nr [...], jako właścicielka przedmiotowej nieruchomości figuruje M. B.. Jak ustalił organ I instancji na podstawie aktu zgonu M. B. zmarła 1 czerwca 1988 r. i nie zostali dotychczas ustaleni spadkobiercy ww. osoby.

W niniejszej sprawie, z uwagi na nieustalenie spadkobierców zmarłej właścicielki przedmiotowej nieruchomości zastosowanie znajdują przepisy art. 114 ust. 3 zd. l w związku z art. 124a i art. 113 ust. 7 u.g.n., zgodnie z którymi: "Przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nieruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3" (art. 124a u.g.n.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła [...] S.A. zarzucając naruszenie:

- art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, wynikiem czego było uznanie przez organ odwoławczy, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie zaszła "nagła potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie", podczas gdy w przedmiotowej sprawie przesłanka ta została spełniona;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji poprzez uznanie, iż przesłanki z art. 126 ustawy nie zostały spełnione;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuchylenie decyzji organu l instancji oraz nie orzeczenia o istocie sprawy pomimo wypełnienia przez Skarżącego przesłanek z art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, poprzez przyjęcie, iż istniejący stan faktyczny udokumentowany odpowiednimi dokumentami - opinią techniczną, dokumentacją zdjęciową nie wskazuje na niezwłoczną konieczność przeprowadzenia prac na działce nr [...] w związku z realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia ludzkiego, powstania znacznej szkody, a także z wysokim ryzykiem wystąpienia awarii zasilania.

W uzasadnieniu podkreślono, iż skarżący w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego przedłożył opinię techniczną, z której jednoznacznie wynika, iż w razie nie przeprowadzenia wnioskowanych prac niewątpliwie może nastąpić a wręcz nastąpi szkoda w postaci wystąpienia awaria zasilania - wyłączenia pracy linii elektroenergetycznej, czy też może nastąpić porażenie prądem osób lub zwierząt przez opadające, zwisające zbyt nisko powierzchni gruntu (w tym przebiegającej drogi) przewody linii 110 kV. Już w uzasadnieniu swej decyzji Organ l instancji dostrzegł fakt, iż przedłożona przez skarżącego do akt sprawy opinia techniczna jest logiczna i wskazuje na konieczność przeprowadzenia modernizacji, remontu wskazanego w niej stanowiska słupowego. Skoro Organ l instancji uznał, iż przedłożona opinia techniczna jest wiarygodna i logiczna to tym bardziej Organ II instancji po dokonaniu prawidłowej analizy zebranych dowodów (w szczególności opinii technicznej i dokumentacji zdjęciowej) powinien wyciągnąć następczo logiczny wniosek, iż ryzyko wystąpienia znacznej szkody, chociażby w postaci awarii zasilania czy porażenia prądem jest wysokie choć trudne do dokładnego czasowego określenia. Aby więc zminimalizować to ryzyko Organ II instancji powinien dojść do logicznego wniosku, iż Skarżący swym wnioskiem wypełnia przesłanki art. 126 ugn i wniosek w pełni zasługuje na uwzględnienie.

W tym zakresie zarówno Organ l jak i II instancji naruszył dyrektywy art. 7,77 § 1 i art. 80 kpa, nie przeprowadzając wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonał jego dowolnej a nie swobodnej oceny pomijając logiczne wnioski wynikające z przedłożonych w toku postępowania dowodów - opinii technicznej, dokumentacji zdjęciowej. Gdyby Organy l i II instancji dokonały prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, doszły by do wniosku, iż Skarżący swym wnioskiem wypełnił znamiona art. 126 ugn, którego zapisy mają służyć minimalizowaniu ryzyka wystąpienia znacznej szkody, a wiec określonego zagrożenia, które może wynikać z możliwości wystąpienia awarii, pożaru lub porażenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n."), w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Powyższy przepis znajdzie zatem zastosowanie w przypadku siły wyższej (która w okolicznościach niniejszej sprawy w sposób oczywisty nie występuje), jak również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Aby ta przesłanka dawała podstawę do zastosowania art. 126 ust. 1 u.g.n., koniecznym jest aby potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody występowała nagle. Istotą ustawowej przesłanki "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", o której mowa w ust. 1 art. 126 u.g.n., jest bowiem taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Podstawą wydania takiej decyzji powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania. "Nagłość", o której mowa w cytowanym przepisie, powinna pozostawać w związku z koniecznością przeciwdziałania zdarzeniom, które miałyby wpływ na powstanie znacznej szkody. Podstawowe znaczenie dla zaistnienia tej przesłanki ma to, że potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie musi być nagła. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. w przypadku planowanych działań (tak m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 marca 2018 r., sygnatura akt II SA/Sz 1342/17).

Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że organy trafnie uznały, iż żadna z przesłanek wymienionych w w/w przepisie, w tym w szczególności "nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" nie występuje, a zatem nie ma podstaw do wyrażenia zgody na czasowe zajęcie wskazanej w decyzji nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n.

Z dołączonej do wniosku inwestora dokumentacji wynika konieczność remontu wskazanego tam stanowiska słupowego wraz z przęsłami, ale dokumentacja ta i okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że wystąpiła "nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody". Organy trafnie zauważyły, że zamieszczona w aktach sprawy opinia techniczna datowana jest na grudzień 2017, podczas gdy wniosek inwestora o wydanie decyzji w trybie art. 126 ugn jest datowany na 13 lutego 2018 r. Ponadto z akt administracyjnych organu I instancji (k.19) wynika, że stan linii uzasadniający złożenie przedmiotowego wniosku był znany inwestorowi co najmniej już w październiku 2017 roku, czyli jeszcze o 2 miesiące wcześniej niż przyjął organ. Z powyższego wynika, że dla samego inwestora sytuacja nie jest nagląca, skoro złożył wniosek dopiero w połowie lutego 2018 roku. Również wskazany przez inwestora zakres i czasokres planowanych prac został przez organy prawidłowo oceniony, jako wskazujący nie na siłę wyższą, czy nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, lecz na zamiar wykonania wcześniej zaplanowanych działań. W nawiązaniu do zarzutu o realnym zagrożeniu dla zdrowia i życia ludzkiego, należy natomiast wskazać, że zarówno z wniosku, jak i z przedłożonej przez inwestora dokumentacji, nie wynika nawet, na jakiej aktualnie wysokości znajdują się przewody, które jakoby miały życiu i zdrowiu ludzkiemu zagrażać. A jak już wcześniej wskazano, z powołaniem się na w/w wyrok WSA, podstawą wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania, a nie ogólniki, które nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym. Szczególnie, że w/w tryb zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości ma charakter szczególny, co z kolei wymaga z jednej strony, nie budzącego wątpliwości wykazania przesłanek do jego zastosowania i jak prawidłowo wskazał organ, uniemożliwia dokonywanie rozszerzającej wykładni tego przepisu.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.