Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 474/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi Polskich Linii Kolejowych S.A w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], Okręgowy Inspektor Pracy w [...] (dalej także: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: "k.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1251 - dalej także: "ustawa o PIP"), po rozpatrzeniu odwołania pracodawcy – [...] S.A. z siedzibą w [...] – [...] w [...] (dalej także: "[...] S.A.", "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca") od pkt 2 nakazu Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] (dalej także: "Inspektor Pracy" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] grudnia 2021 r., nr rej. [...] wydanego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy - uchylił punkt 2 spornego nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r. w części dotyczącej terminu jej wykonania i wyznaczył nowy termin wykonania przedmiotowego nakazu - do dnia [...] grudnia 2022 r.

Zaskarżona decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w [...] wydana została w następującym stanie faktycznym.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Pracy z Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] w siedzibie [...] S.A. z siedzibą w [...] - [...] w [...] stwierdzono nieprawidłowości w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

W konsekwencji powyższych ustaleń Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] - działając na podstawie przepisów art. 11 pkt 1, pkt 6 i pkt 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - wydał w dniu [...] grudnia 2021 r. nakaz nr rej. [...], na mocy którego:

- nakazał ocenić warunki pracy na stanowisku pracy dyżurnego ruchu i megafonisty wyposażonym w monitory ekranowe w nastawni dysponującej na Dworcu [...] w [...] (pomieszczenie nr [...]) w aspekcie: organizacji stanowisk pracy, w tym rozmieszczenia elementów wyposażenia, w sposób zapewniający spełnienie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, stanu elementów wyposażenia stanowisk pracy, zapewniającego bezpieczeństwo pracy, w tym ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, obciążenia narządu wzroku oraz układu mięśniowo - szkieletowego pracowników, obciążenia pracowników czynnikami fizycznymi, w tym szczególnie nieodpowiednim oświetleniem, obciążenia psychicznego pracowników, wynikającego ze sposobu organizacji pracy, określają termin wykonania tych zaleceń na dzień [...] stycznia 2022 r. (pkt 1 nakazu),

- nakazał zorganizować pracę w pomieszczeniu nastawni [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]) znajdującej się poniżej zagłębienia terenu oraz bez dostępu światła dziennego w taki sposób, aby czas przebywania pracowników w pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia. Na wykonanie tych zaleceń organ pierwszej instancji określił termin wykonania na dzień [...] stycznia 2022 r. (pkt [...] nakazu),

- nakazał uszczelnić przeciek wody w pomieszczeniu nastawni dyżurnych ruchu i megafonisty znajdującym się w pomieszczeniu nr [...] na Dworcu [...] w [...], określając termin wykonania tego zalecenia na dzień [...] stycznia 2022 r. (pkt [...] nakazu).

W piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżąca spółka wniosła odwołanie od w/w nakazu z dnia [...] grudnia 2021 r. do Okręgowego Inspektora Pracy w [...].

Zaskarżając sporny nakaz Inspektora Pracy w części dotyczącej punktu [...], strona skarżąca wniosła o uchylenie tego nakazu w zakresie pkt [...] nakazu i umorzenie postępowania w tej części lub o uchylenie nakazu w zakresie zaskarżonego pkt [...] nakazu i przekazanie sprawy Inspektorowi Pracy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie - w przypadku nieuwzględnienia powyższych wniosków - o zmianę terminu realizacji obowiązków wskazanych w pkt [...] nakazu z dotychczas wskazanego dnia [...] stycznia 2022 r. na dzień [...] grudnia 2023 r.

Jednocześnie, strona skarżąca wskazała, że nie kwestionuje spornego nakazu w zakresie pkt [...] (dokonanie oceny pracy) oraz pkt [...] (uszczelnienie przecieku wody).

W zaskarżonej części spornego pkt [...] nakazu skarżąca spółka zarzuciła:

- naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 7b k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) oraz art. 14 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy - poprzez nałożenie na skarżącą spółkę [...] S.A. nakazu zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującej się poniżej poziomu otaczającego terenu w taki sposób, ażeby czas przebywania pracowników w tych pomieszczeniach nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia, bez wyjaśnienia możliwości kontynuowania w tych pomieszczeniach pracy stałej po uzyskaniu zgody właściwego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, uzyskanej na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, a w szczególności bez podjęcia w tym celu współpracy z właściwym Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym;

- naruszenie art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy – poprzez niepoinformowanie strony skarżącej, że stanowisko zawarte w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zagłębienie podłogi poniżej poziomu terenu urządzonego w budynku nastawni [...]- zdaniem Inspektora Pracy - jest niezasadne, wskutek czego skarżąca spółka była przekonana, że przepisy § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie znajdują zastosowania w sprawie, wobec czego nie ma konieczności uzyskania odstępstwa wskazanego w § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia;

- naruszenie art. 31 ust. 2 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy - poprzez niewskazanie w protokole kontroli z listopada 2021 r. nieprawidłowości w postaci braku zgody właściwego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydanej podstawie § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, co w praktyce uniemożliwiło wypowiedzenie się strony skarżącej, jako pracodawcy co do tej kwestii;

- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - poprzez pominięcie faktu prawidłowego działania wentylacji mechanicznej, prawidłowego działania klimatyzacji, prawidłowego oświetlenia, co wynika z protokołów stosownych pomiarów, wskazujących na możliwość usytuowania w nastawni [...] miejsc pracy stałej;

- naruszenie art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy - poprzez nałożenie na [...] S.A. nakazu zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującej się poniżej poziomu otaczającego terenu w taki sposób, ażeby czas przebywania pracowników w tych pomieszczeniach nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia w terminie do [...] stycznia 2022 r., tj. w terminie niemożliwym do zrealizowania tego obowiązku;

- naruszenie art. 9 i art. 240 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy - poprzez zobowiązanie skarżącej spółki, jako pracodawcy, do zatrudniania pracowników w wymiarze do 4 godzin na dobę w nastawni [...] pomimo, że obowiązujący w [...] S.A. Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy oraz Regulamin Pracy wykluczają zastosowanie takiego dobowego czasu pracy.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca spółka wskazała, że dniu [...] grudnia 2021 r. - powołując się na § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - wniosła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o wyrażenie zgody na świadczenie pracy przez pracowników w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującej się poniżej poziomu otaczającego terenu.

Ponadto, strona skarżąca podniosła, że sporny pkt [...] nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r. wynikał wyłącznie z faktu braku zgody [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na świadczenie pracy w nastawni [...] [...] poniżej poziomu otaczającego terenu, stosownie do § 18 ust 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o zawieszenie spornego postępowania do czasu uzyskania prawomocnej decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wyrażającej - na podstawie § 18 ust 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. - zgodę na świadczenie pracy w nastawni [...] poniżej poziomu otaczającego terenu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania i ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] uchylił punkt [...] spornego nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021r., nr rej. [...] w części dotyczącej terminu jej wykonania i wyznaczył nowy termin wykonania przedmiotowej decyzji - do dnia [...] grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zauważył na wstępie, że celem inspektora pracy, będącego organem Państwowej Inspekcji Pracy, jest przede wszystkim - w świetle art. 1 ustawy o PIP - sprawowanie nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku niezastosowania się przez pracodawcę do obowiązujących przepisów, zadaniem organów PIP, w tym inspektorów pracy, jest egzekwowanie ich przestrzegania.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] podniósł, że zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o PIP, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione m.in. do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Mając na względzie wskazane wyżej przepisy, organ odwoławczy uznał, że niewątpliwie wszystkie nakazy skierowane wobec skarżącej spółki, zawarte w spornym nakazie Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r., wydane została w celu poprawy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] zauważył, iż skarżąca spółka, jako pracodawca, ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w danym zakładzie. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że pracodawca powinien stale podejmować działania zmierzające do zabezpieczenia pracowników przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla ich zdrowia i życia czynników występujących w środowisku pracy oraz zapewniać higieniczne warunki wykonywania pracy. Organ odwoławczy stwierdził, że zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy należy do podstawowych obowiązków pracodawcy określonych przepisami prawa pracy.

Organ odwoławczy zauważył, że w protokole z kontroli zawarto zapis o następującej treści:

"W dniu [...].06.2021 r. inspektorzy pracy przeprowadzający kontrolę pracodawcy w obecności Pana M. J. Naczelnika Sekcji [...] oraz Pani B. S. dyżurnej ruchu pełniącej służbę, stwierdzili w nastawni dysponującej [...]:

1) pomieszczenie położone jest na poziomie (-1), bez dostępu do światła dziennego;

2) w pomieszczeniu tym pracodawca zorganizował stałe stanowiska pracy pracowników wykonujących pracę w ruchu ciągłym po dwanaście godzin podczas jednej zmiany roboczej".

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że w protokole z kontroli wskazano, iż:

"[...]w [...] będący pracodawcą osób wykonujących pracę w pomieszczeniu [...] w nastawni dysponującej [...], tj. dyżurnych ruchu, zwrotniczych, automatyków, pomieszczenia stałej pracy w nastawni znajdującej się poziomie -1 dworca kolejowego [...] [...], bez dostępu do światła dziennego nie posiada decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego na zorganizowanie w ww. pomieszczeniu stałej pracy poniżej poziomu terenu bez dostępu do oświetlenia dziennego i na poziomie -1. Jednocześnie, pracodawca wyjaśnił inspektorom, że nie posiada ww. zgody ze względu, że rok budowy Dworca [...] to 1975 r. Właścicielem pomieszczeń były [...]".

W tej sytuacji, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] - powołując się na art. 76 § 1 k.p.a. - stwierdził, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organ odwoławczy zauważył, że do ustaleń zwartych w protokole z kontroli w zakresie dotyczącym pkt [...] spornego nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r. nie zostały wniesione przez stronę skarżącą zastrzeżenia.

W związku z tym, organ odwoławczy uznał, że ustalenia dotyczące stanu faktycznego w odniesieniu do zaskarżonego pkt [...] nakazu Inspektora Pracy uzasadniają nałożenie obowiązku określonego w spornym nakazie wydanym przez organ pierwszej instancji.

W konsekwencji, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że w tej sytuacji do obowiązków inspektora pracy należało wydanie nakazu na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o PIP.

Organ odwoławczy podniósł, że w sprawach mających bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy pracowników decyzje muszą być wydawane niezwłocznie, w oparciu o ustalenia dokonane w protokole z kontroli. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że w szczególności decyzje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy muszą być oparte na dokładnych ustaleniach stanu faktycznego, co - zdaniem organu odwoławczego - w przedmiotowej sprawie zostało zapewnione.

Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, że sporny nakaz Inspektora Pracy został jasno i precyzyjnie sformułowany i wynika on z przepisów prawa, które w sposób wyraźny i jednoznaczny określają obowiązki, jakie spoczywają na pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że zgodnie z art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności, jak zauważył organ odwoławczy, pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

W tym miejscu, organ odwoławczy zauważył, że przepisy § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w sposób wyraźny określają iż pomieszczenia stałej pracy nie powinny być lokalizowane poniżej poziomu otaczającego terenu, z wyjątkiem pomieszczeń, o których mowa w ust. 2, oraz jeżeli wymaga tego rodzaj produkcji (w chłodniach, rozlewniach win, itp.).

Jednakże, jak podniósł organ odwoławczy, w § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. wskazano, iż: "Poniżej poziomu otaczającego terenu mogą znajdować się pomieszczenia pracy w garażu, kotłowni i warsztatach podręcznych, pomieszczenia handlowe, usługowe i gastronomiczne w ulicznych przejściach podziemnych, w podziemnych stacjach komunikacyjnych i tunelach, w domach handlowych i hotelach oraz w obiektach zabytkowych, pod warunkiem zachowania wymagań przepisów techniczno-budowlanych i po uzyskaniu zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy".

Natomiast, jak wskazał organ odwoławczy, dyspozycja przepisu § 18 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. odnosi się do pomieszczenia stałej pracy znajdującego się suterenie lub piwnicy, pod warunkiem zapewnienia oświetlenia dziennego. Jednakże, jak zauważył organ odwoławczy, przedmiotowy przepis odnosi się do piwnic lub suteren, które co do zasady nie znajdują się w pomieszczeniach lub obiektach wyszczególnionych w § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.

W związku z tym, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że w przedmiotowej sprawie może mieć zastosowanie przepis § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż w analizowanym stanie faktycznym pomieszczenie nastawni [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]) stanowi pomieszczenie stałej pracy i znajduje się poniżej poziomu otaczającego terenu, bez dostępu do światła dziennego.

W związku z tym, organ odwoławczy uznał, że jeśli chodzi o zalecenie zawarte w pkt [...] spornego nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r., podstawy faktyczne i prawne przywołane w przedmiotowej decyzji przez organ pierwszej instancji w pełni uzasadnią nałożenie na skarżącą spółkę wskazanego obowiązku.

W uzasadnieniu decyzji Okręgowy Inspektor Pracy w [...] zauważył, iż strona skarżąca w uzasadnieniu odwołania poinformowała, że w dniu [...] grudnia 2021 r. - działając na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - złożyła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wyrażenie zgody na świadczenie pracy przez pracowników w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującej się poniżej poziomu otaczającego terenu.

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że w treści odwołania strona skarżąca wniosła również o zmianę terminu realizacji obowiązku określonego w pkt [...] spornego nakazu - poprzez zmianę i wydłużenie tego terminu.

W tej sytuacji, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że z uwagi na podniesiony przez stronę skarżącą argument odnoszący się do złożonego przez nią w dniu [...] grudnia 2021 r. wniosku o wyrażenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zgody na świadczenie pracy przez pracowników w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującej się poniżej poziomu otaczającego terenu, jak również z uwagi na obowiązujące w przedmiotowym zakresie przepisy prawa, podjął decyzję o pozytywnym rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej - poprzez przedłużenie terminu wykonania obowiązku wskazanego w pkt [...] spornego nakazu do dnia [...] grudnia 2022 r.

Jednocześnie, organ odwoławczy zauważył, że zgoda właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, określona w przepisie § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., stanowi istotny element w rozpatrywanej sprawie.

W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że powyższe wyjaśnienia strony skarżącej uzasadniają przedłużenie terminu wykonania obowiązków określnych w pkt 2 spornego nakazu Inspektora Pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że zasadne jest uchylenie pkt [...] nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r. w zakresie terminu jej wykonania i wyznaczenie nowego terminu realizacji nałożonych obowiązków do dni [...] grudnia 2022 r.

W piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, działając za pośrednictwem organu odwoławczego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r.

Wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie od Okręgowego Inspektora Pracy w [...] na rzecz skarżącej spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

a) naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w zw. z § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy - poprzez akceptację nałożenia na skarżącą spółkę przez organ pierwszej instancji w pkt [...] nakazu z dnia [...] grudnia 2021 r., nr rej. [...], zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującego się poniżej poziomu otaczającego terenu w taki sposób, ażeby czas przebywania pracowników w tym pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia z powodu braku spełnienia przez skarżącą spółkę przesłanki w postaci zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego na umiejscowienie pomieszczeń pracy poniżej poziomu otaczającego terenu, o której mowa w § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy wymóg zgody wskazany w § 18 ust. 2 tego rozporządzenia nie znajduje zastosowania;

b) naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 7b k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz art. 14 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy - poprzez nałożenie na skarżącą spółkę nakazu zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni dysponującej [...] w budynku [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującego się poniżej poziomu otaczającego terenu w taki sposób, ażeby czas przebywania pracowników w tym pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia, bez wyjaśnienia możliwości kontynuowania w tych pomieszczeniach pracy stałej po uzyskaniu zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, uzyskanej na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, a w szczególności bez podjęcia w tym celu współpracy z właściwym państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym;

c) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez brak ustalenia skutków wykonania decyzji w wyznaczonym terminie.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca, wyjaśniając zasadność zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w zw. z § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy - zauważyła, że bezpośrednio przed złożeniem odwołania od nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r. wniosła do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o wyrażenie, na podstawie § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., zgody na świadczenie pracy przez pracowników w spornym pomieszczeniu nastawni. Jednakże, jak wskazała strona skarżąca, w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2022 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wyrażenia zgody na zagłębienie poniżej poziomu terenu urządzonego przy budynku w pomieszczeniu pracy stałej - nastawni dysponującej [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdującej się na poziomie "-1", w budynku Dworca [...]. Skarżąca podniosła, iż inspektor sanitarny w uzasadnieniu wspomnianego postanowienia wyjaśnił, że zagadnienia związane z zagłębieniem poniżej poziomu terenu przy budynku poziomu podłogi pomieszczeń przeznaczonych do stałej pracy określają następujące przepisy:

- § 73 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.), zgodnie z którym dopuszcza się usytuowanie pomieszczeń produkcyjnych, handlowych, usługowych, gastronomicznych lub obsługi pasażerów, poniżej poziomu terenu przy budynku pod warunkiem uzyskania zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w przypadku pomieszczeń stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy;

- § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z którym pomieszczenia stałej pracy nie powinny być lokalizowane poniżej poziomu otaczającego terenu z wyjątkiem pomieszczeń, o których mowa w ust. 2 oraz jeżeli wymaga tego rodzaj produkcji,

- § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., zgodnie z którym poniżej poziomu otaczającego terenu mogą znajdować się pomieszczenia pracy w garażu, kotłowni i warsztatach podręcznych, pomieszczenia handlowe, usługowe i gastronomiczne w ulicznych przejściach podziemnych, w podziemnych stacjach komunikacyjnych i tunelach, w domach handlowych, w hotelach oraz w obiektach zabytkowych, pod warunkiem zachowania przepisów techniczno-budowlanych i po uzyskaniu zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy,

- § 18 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., zgodnie z którym na warunkach określonych w ust. 2 i w przypadku zapewnienia oświetlenia dziennego, pomieszczenia stałej pracy mogą znajdować się w suterenach lub piwnicach.

Strona skarżąca zauważył, że inspektor sanitarny podkreślił we wskazanym wyżej postanowieniu, że w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a co zatem idzie również w świetle § 73 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury - przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli naziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych.

Ponadto, jak wskazała skarżąca spółka, inspektor sanitarny uznał w przedmiotowym postanowieniu, że przywołane wyżej przepisy nie mają zastosowania do pomieszczeń aktualnie użytkowanych, co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku.

Jednocześnie, strona skarżąca zauważyła, że inspektor sanitarny podniósł w uzasadnieniu postanowienia, iż - jak wynika z przedstawionych dokumentów - przedmiotowe pomieszczenie nastawni dysponującej [...] (pomieszczenie nr [...]) znajdujące się na poziomie "[...]", w budynku Dworca [...], jest istniejącym i funkcjonującym od wielu lat pomieszczeniem pracy stałej.

W związku z powyższym, jak podniosła strona skarżąca, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że nie posiada delegacji prawnej do wyrażenia zgody na zagłębienie poniżej poziomu terenu urządzonego przy budynku w przedmiotowym pomieszczeniu, w trybie § 73 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w porozumieniu z Okręgowym Inspektorem Pracy, wydającym swoją opinię na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Skarżąca spółka wskazała, że zaskarżyła przywołane wyżej postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2022 r. do Głównego Inspektora Sanitarnego.

Strona skarżąca zauważyła w tym miejscu, że w piśmie przewodnim z dnia [...] stycznia 2022 r., skierowanym do Głównego Inspektora Sanitarnego, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu - podniósł, że sporne pomieszczenie nastawni dysponującej [...] (pomieszczenie nr [...]), znajdujące się na poziomie "[...]", w budynku Dworca [...], jest pomieszczeniem pracy stałej istniejącym i funkcjonującym od lat siedemdziesiątych (stacja [...] została przekazana do eksploatacji w 1975 r.). Organ ten podkreślił, iż wspomniane przepisy, w tym przywołany § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy powstały zdecydowanie później niż Dworzec [...]. Ponadto, inspektor sanitarny wskazał, że zadania wykonywane przez Państwową Inspekcję Sanitarną w ramach sprawowania zapobiegawczego nadzoru sanitarnego dotyczą kontroli przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych w procesach planowania, projektowania i realizacji inwestycji. W konsekwencji, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zauważył, że ma prawo wyrażać zgodę na odstępstwo od usytuowania pomieszczeń poniżej poziomu terenu przy budynku jedynie w procesach planowania, projektowania i realizacji inwestycji. Tymczasem, jak zauważył [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, może on wyrazić zgodę na zagłębienie poniżej poziomu terenu pomieszczeń stałej pracy jedynie w trybie § 73 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sytuacji, inspektor sanitarny uznał, że przywołane powyżej przepisy nie mają zastosowania do pomieszczeń aktualnie użytkowanych, co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku.

W konsekwencji, jak podniosła strona skarżąca, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że jeśli chodzi o sporne pomieszczenie nastawni, nie posiada on delegacji prawnej do wyrażenia zgody, w trybie § 73 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., na zagłębienie poniżej poziomu terenu urządzonego przy budynku, w którym znajduje się przedmiotowe pomieszczenie.

Mając na uwadze argumentację prawną przytoczoną przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, strona skarżąca stwierdziła, iż organy Inspekcji Pracy bezpodstawnie wymagają od skarżącej spółki uzyskania zgody organów sanitarnych, o której mowa w § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, albowiem - jak wynika z uzasadnienia wspomnianego postanowienia z dnia [...] stycznia 2022 r. - organ sanitarny nie jest uprawniony do wydania takiej zgody.

W tej sytuacji, strona skarżąca - powołując się na brzemiennie przepisów art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. - uznała, że wobec nałożenia przez organy Państwowej Inspekcji Pracy wymogu uzyskania zgody organów sanitarnych bez istnienia ku temu podstawy prawnej, uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w zw. z § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, albowiem nakaz ten został oparty na nieistniejącym obowiązku.

Tymczasem, skarżąca spółka podkreśliła, że obowiązek nałożony w pkt [...] spornego nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r. wynikał wyłącznie z braku zgody inspektora sanitarnego, o której mowa w § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 7b k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz art. 14 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, skarżąca spółka zauważyła, że w dotychczasowym orzecznictwie podkreśla się, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, co oznacza, że z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 414/19). Ponadto, strona skarżąca podniosła, że również w doktrynie przyjmuje się, iż w toku współdziałania organy administracji publicznej są obowiązane uwzględniać "interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania", co należy rozumieć w ten sposób, że współdziałanie jako zasada optymalizacyjna powinno w możliwie największym stopniu i rozmiarze realizować interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz przyczyniać się do zwiększonej sprawności postępowania, przy czym określeniu "sprawność" należy nadać możliwie najszersze znaczenie. Chodzi zatem, jak podniosła strona skarżąca, nie tylko o szybkość, jako wartość operacyjną, lecz także o rzetelność i efektywność.

Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 3116/17, strona skarżąca zauważyła, że prawna doniosłość art. 7b k.p.a. polega na tym, że podnosi on do rangi zasady ogólnej nakaz współdziałania organów administracji w związku z potrzebą wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie formalizując przy tym sposobów tego współdziałania. Można zatem przyjąć, jak wskazała skarżąca spółka, że organy administracji są zobligowane do współdziałania ze sobą w każdym przypadku, gdy przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy.

W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że w sytuacji, gdy kontynuacja pracy stałej w nastawni [...] była możliwa po wyrażeniu zgody przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, w trybie § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, to Inspektor Pracy był zobowiązany o taką zgodę wystąpić, skoro uznał za konieczne jej uzyskanie, zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy.

Oczekiwanie powyższego działania organu pierwszej instancji było - zdaniem [...] S.A. – tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się fakt, iż skarżąca spółka wyjaśniała w toku postępowania, że nie ma faktycznych ani prawnych możliwości zorganizowania na nastawni pracy czasowej do 4 godzin w dobie, zwłaszcza wobec faktu, że takiemu rozwiązaniu sprzeciwiały się wszystkie obecne na spotkaniu związki zawodowe. Ponadto, strona skarżąca zauważyła, że wyjaśniała w toku postępowania przed Inspektorem Pracy, że nie ma możliwości przeniesienia miejsc pracy z nastawni [...] do innej lokalizacji. Jednocześnie, strona skarżąca podniosła, że [...] S.A. poinformowała w toku postępowania, że w związku z trwającą inwestycją i zaawansowaniem prac projektowych dotyczących przebudowy linii [...], przewidziana jest wymiana urządzeń przekaźnikowych na urządzenia komputerowe na stacji [...]. Powyższe, jak wskazywała skarżąca, umożliwi przeniesienie nastawni [...] do nowej lokalizacji - do nowej nastawni (która jest na zaawansowanym etapie budowy), do której zostaną przeniesieni pracownicy.

Mając na uwadze podniesione okoliczności, strona skarżąca stwierdziła, że Inspektor Pracy zobligowany był podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do zachowania pracy stałej w nastawni [...], w tym zmierzające do uzyskania zgody organów sanitarnych.

Tymczasem, jak zauważyła skarżąca spółka, Inspektor Pracy nałożył na [...] S.A. obowiązek uzyskania zgody organów sanitarnych, pomimo pełnej świadomości, że organy sanitarne odmawiają wydania takiej zgody.

W tym stanie rzeczy, strona skarżąca stwierdziła, że Inspektor Pracy zobligowany był podjąć dialog z organami sanitarnymi, który prowadzić powinien do wypracowania jednolitego stanowiska, zamiast narzucać skarżącej spółce obowiązek zorganizowania w nastawni [...] pracy czasowej, co - z uwagi na uwarunkowania występujące w skarżącej spółce - nie było możliwe.

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., skarżąca spółka zauważyła, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Okręgowy Inspektor Pracy nie przeanalizował wyjaśnień strony skarżącej oraz nie wziął pod uwagę jej argumentacji, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez niego decyzji administracyjnej, która nie uwzględnia ani realnych możliwości [...]., ani też konsekwencji przedwczesnego wykonania nakazu - w postaci częściowego paraliżu ruchu kolejowego w Polsce i Europie ze względu na zamknięcie newralgicznej nastawni przed jej planowanym przeniesieniem w nowe miejsce (na Dworzec [...] w [...]), co jednak wymaga zakończenia prac modernizacyjnych.

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że Okręgowy Inspektor Pracy nie rozważył należycie możliwości uchylenia spornego nakazu w zakresie pkt [...], a jedyne zmienił termin jego realizacji. Według strony skarżącej, organ odwoławczy nie uwzględnił jednak przy tym postulatu skarżącej spółki, aby ewentualny termin wydłużyć do końca 2023 r., co dałoby realne szanse na jego wykonanie - czego nie można uznać za "pozytywne rozpatrzenie odwołania strony".

Strona skarżąca zarzuciła przede wszystkim, że organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji pominął tak istotne okoliczności, jak fizyczny brak możliwości zmiany sposobu pracy w nastawni, czy też brak możliwości przeniesienia miejsca pracy z nastawni [...] w Budynku Dworca [...] do innej lokalizacji w wyznaczonym terminie. Skarżąca spółka zauważyła, że likwidacja miejsca pracy w obiekcie nastawni [...] powodowałaby konieczność wyłączenia ruchu kolejowego na stacji [...]. Tymczasem, jak podniosła skarżąca spółka, ze względu na strategiczne położenie stacji [...], która obsługuje połączenia dalekobieżne i ekspresowe na terenie całego kraju oraz Unii Europejskiej, wyłączenie jej z działalności jest niemożliwe również z uwagi na przepisy rangi ustawowej, obligujące [...] S.A. do zapewnienia sprawnego funkcjonowania linii kolejowych. W tej sytuacji, strona skarżąca zauważyła, że wyłączenie ruchu na stacji [...] spowodowałoby dezorganizację ruchu kolejowego na terenie całego kraju i Unii Europejskiej. [...] S.A. wskazała jednocześnie, że informowała w toku postępowania, że w związku z trwającą inwestycją i zaawansowaniem prac projektowych dotyczących przebudowy linii średnicowej, przewidziana jest wymiana urządzeń przekaźnikowych na urządzenia komputerowe na stacji [...]. Powyższe, jak podkreśliła strona skarżąca, umożliwi przeniesienie nastawni [...] do nowej lokalizacji. Strona skarżąca zauważyła, że nowa nastawnia, gdzie zostaną przeniesieni pracownicy, jest w zaawansowanym stanie budowy, a więc termin do końca 2023 r. jest terminem realnym na sfinalizowanie prac (w przeciwieństwie do terminu wyznaczonego na koniec 2022 r.).

Ponadto, strona skarżąca zauważyła, że istotną okolicznością jest również to, że w niniejszej sprawie Inspektor Pracy w toku kontroli potwierdził fakt prawidłowego działania wentylacji mechanicznej, prawidłowego działania klimatyzacji, prawidłowego oświetlenia oraz remontu nastawni, co wskazywałoby na możliwość usytuowania w nastawni [...] miejsc pracy. Okoliczności te, zdaniem strony skarżącej, powinny tym bardziej skłonić Inspektora Pracy do podjęcia czynności mających na celu usankcjonowanie wykonywania w nastawni [...] pracy stałej.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca spółka uznała, że skarga jest zasadna, albowiem należy wyjaśnić szereg specjalistycznych okoliczności w sprawie, ze względu na dalekosiężne konsekwencje spornego nakazu z dnia [...] grudnia 2021 r., a w zasadzie jego niewykonalność w obecnej formule, bez sparaliżowania ruchu kolejowego na głównych szlakach kolejowych w Polsce i tej części Europy.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 19 października 2022 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed tutejszym Sądem w sprawie sygn. akt V SA/Wa 816/22, uzasadniając szczegółowo swoje stanowisko w przedłożonym do akt sprawy piśmie procesowym.

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku strony skarżącej, w wydanym na rozprawie postanowieniu Sąd postanowił oddalić wniosek skarżącej spółki o zawieszenie postępowania sądowego, nie znajdując podstaw do zastosowania przepisu art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z uwagi na brak zależności rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od wyniku innego postępowania toczącego się przed tutejszym Sądem w sprawie sygn. akt V SA/Wa 816/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., jak i poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., nr rej. [...] wydany w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy - nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

Sąd uznał, że organy Państwowej Inspekcji Pracy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, w tym w szczególności art. 11 pkt 1 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jak i regulacji prawnych zawartych w przepisach § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jednocześnie, Sąd stwierdził, że organy Państwowej Inspekcji Pracy obu instancji nie uchybiły w żaden sposób przepisom postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, zarówno Okręgowy Inspektor Pracy w [...], jako organ odwoławczy, jak i Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] rozstrzygający w pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrali i rozpatrzyli materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, podejmując przy tym wszelkie możliwe i konieczne zarazem kroki, które niezbędne były do dokładnego i właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W konsekwencji, Sąd stwierdził, że organy administracji publicznej wyjaśniły w sposób należyty stan faktyczny i wszelkie istotne okoliczności dotyczące zasadności nałożenia na skarżącą spółkę obowiązku zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni [...] w budynku Dworca [...] (w pomieszczeniu nr [...]) znajdującym się poniżej zagłębienia terenu oraz bez dostępu światła dziennego w taki sposób, aby czas przebywania pracowników w pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia. Sąd uznał ponadto, że organy na wykonanie tych zaleceń określiły stosowny termin.

Jednocześnie, Sąd stwierdził, że zarówno Okręgowy Inspektor Pracy w [...], wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2022 r., jak i Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], wydając sporne rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie nakazu zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni [...] w budynku Dworca [...] (w pomieszczeniu nr [...]) zgodnie z obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy - nie dopuścili się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu, na wstępie wszelkich rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności spornych decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy obu instancji, należy wyraźnie zauważyć, że w świetle art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Organy Państwowej Inspekcji Pracy, rozstrzygając w powyższym zakresie, wydają stosowne nakazy w celu poprawy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w kontrolowanym zakładzie pracy.

Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie, a więc powinien stale podejmować działania zmierzające do zabezpieczenia pracowników przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla ich zdrowia i życia czynników występujących w środowisku pracy oraz zapewniać higieniczne warunki wykonywania pracy.

Warto zauważyć, że zgodnie z art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności, pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Należy wskazać, że z protokołu kontroli nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2021 r. przez inspektorów pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] w siedzibie Zakładu [...] w [...], prowadzonego przez skarżącą spółkę [...] S.A. - wynika, że inspektorzy pracy stwierdzili w nastawni dysponującej [...], znajdującej się w budynku dworca kolejowego [...], iż pomieszczenie nr [...] położone jest na poziomie "[...]", bez dostępu do światła dziennego. Jednocześnie, stwierdzono w toku kontroli, że w pomieszczeniu tym pracodawca zorganizował stałe stanowiska pracy pracowników wykonujących pracę w ruchu ciągłym po dwanaście godzin podczas jednej zmiany roboczej (dotyczyło to dyżurnych ruchu, zwrotniczych, automatyków). Co istotne, do ustaleń zwartych w protokole z kontroli w powyższym zakresie nie zostały wniesione przez skarżącą spółkę, jako pracodawcę, jakiekolwiek zastrzeżenia.

W świetle powyższych ustaleń stanu faktycznego, należy zauważyć, że mające kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w sposób wyraźny określają w § 18 ust. 1 tego aktu normatywnego, że pomieszczenia stałej pracy nie powinny być lokalizowane poniżej poziomu otaczającego terenu, z wyjątkiem pomieszczeń, o których mowa w ust. 2, oraz jeżeli wymaga tego rodzaj produkcji (w chłodniach, rozlewniach win itp.).

Jednocześnie w § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. wskazano, że poniżej poziomu otaczającego terenu mogą znajdować się pomieszczenia pracy w garażu, kotłowni i warsztatach podręcznych, pomieszczenia handlowe, usługowe i gastronomiczne w ulicznych przejściach podziemnych, w podziemnych stacjach komunikacyjnych i tunelach, w domach handlowych i hotelach oraz w obiektach zabytkowych, pod warunkiem zachowania wymagań przepisów techniczno-budowlanych i po uzyskaniu zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Z kolei, przepis § 18 ust. 3 tego rozporządzenia przewiduje, że na warunkach określonych w ust. 2 i w przypadku zapewnienia oświetlenia dziennego, pomieszczenia stałej pracy mogą znajdować się w suterenach lub piwnicach.

Stosownie do treści § 2 pkt 4 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., przez pomieszczenie stałej pracy należy rozumieć pomieszczenie, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny. Natomiast przez pomieszczenie czasowej pracy rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby trwa od 2 do 4 godzin.

Nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości, iż organy Państwowej Inspekcji Pracy obu instancji w wyniku analizy ustaleń kontroli słusznie uznały sporne pomieszczenia nastawni [...] za pomieszczenie stałej pracy, skoro zatrudnieni są tam pracownicy wykonują pracę w ruchu ciągłym po dwanaście godzin podczas jednej zmiany roboczej.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że przywołane wyżej podstawy prawne, zastosowane w spornym nakazie Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r., uzasadniały nałożenie na skarżącą spółkę w pkt 2 tej decyzji obowiązku takiego sposobu zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni [...] w budynku Dworca [...] (w pomieszczeniu nr [...]) znajdującego się poniżej zagłębienia terenu oraz bez dostępu światła dziennego, aby czas przebywania pracowników w pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia.

Ustosunkowując się w tym miejscu do zasadniczych zarzutów strony skarżącej, która opierała główny akcent swoich zastrzeżeń na okolicznościach związanych z toczącym się równolegle przed organami Inspekcji Sanitarnej postępowaniem dotyczącym wyrażenia - na podstawie § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. - zgody na świadczenie pracy przez pracowników w spornym pomieszczeniu nr [...] nastawni dysponującej [...] w budynku Dworca [...], Sąd pragnie wyraźnie podkreślić, że w żadnym razie przedmiotem obowiązku określonego w zaskarżonej decyzji nie jest uzyskanie zgody właściwego organu Inspekcji Sanitarnej, określonej w przepisie § 18 ust. 2 cyt. rozporządzenia.

W tej sytuacji, uznać należy, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - uzyskanie wspomnianej zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego nie było warunkiem koniecznym do realizacji obowiązku sprecyzowanego w pkt [...] nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2021 r.

W związku z tym, stwierdzić trzeba, że w sytuacji, gdy występują okoliczności określone w § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., to zorganizowanie pomieszczenia pracy stałej jest niedopuszczalne i w konsekwencji należy tak zorganizować pracę w takim pomieszczeniu (a więc pomieszczeniu znajdującym się poniżej zagłębienia terenu oraz bez dostępu światła dziennego), żeby czas przebywania pracowników w tym pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru czasu pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia.

Należy zauważyć ponadto, że - wbrew sugestiom skarżącej spółki - to nie na organach Państwowej Inspekcji Pracy, lecz wyłącznie na skarżącej [...] S.A. - Zakład [...] w [...], jako pracodawcy, spoczywał obowiązek uzyskania stosownej zgody w przypadku zorganizowania pomieszczenia pracy stałej w pomieszczeniu nr [...] nastawni [...] w budynku Dworca [...], które znajdowało się poniżej zagłębienia terenu. W tej sytuacji, uznać należy, że w przypadku braku zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, na pracodawcy ciążył obowiązek takiego zorganizowania pracy w spornym pomieszczeniu, aby czas pracy pracowników w tym pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej.

Dodatkowo zaznaczyć należy, że z przepisu § 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Specjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynika ogólna zasada, zgodnie z którą pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami.

Zasadne ustalenia organów powodują zatem, że rozpoznawana skarga nie podważyła ani legalności ani słuszności wydanych orzeczeń.

Nie sposób również zgodzić się z zarzutem skarżącej spółki, jakoby organy Państwowej Inspekcji Pracy, wydając obie sporne decyzje w zakresie ustalenia terminu na wykonanie nakazu odpowiedniej organizacji pracy, pominęły istotne okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą w toku postępowania. Takim uzasadnieniem dla rzekomej wadliwości działania organów w zakresie ustalenia wspomnianego terminu, nie może być fakt fizycznego braku możliwości przeniesienia nastawni w inne miejsce, czy też fakt trwającego postępowania przed organami inspekcji sanitarnej, a także kwestia obowiązujących w spółce zbiorowych układów pracy, albowiem okoliczności te nie mogą uzasadniać nieprawidłowego działania pracodawcy i nierespektowania przez niego norm prawa pracy określających zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.

W konsekwencji, mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zarówno Okręgowy Inspektor Pracy w [...], wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2022 r., jak i Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], wydając sporne rozstrzygnięcie zawarte w pkt [...] nakazu z dnia [...] grudnia 2021 r., zasadnie uznali, że - w świetle regulacji prawnych zawartych zarówno w przepisach ustawy o PIP, jak i w kluczowym w niniejszej sprawie § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - zachodziły wszelkie podstawy prawne do nałożenia na skarżącą spółkę obowiązku takiego zorganizowania pracy w pomieszczeniu nastawni [...] w budynku Dworca [...] (w pomieszczeniu nr [...]), znajdującym się poniżej zagłębienia terenu oraz bez dostępu światła dziennego, aby czas przebywania pracowników w tym pomieszczeniu nie przekraczał wymiaru pracy dla pomieszczenia pracy czasowej i nie powodował zagrożenia dla zdrowia.

W wyniku dokonania analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Okręgowy Inspektor Pracy w [...], jako organ odwoławczy, w sposób jednoznaczny wyjaśnili w uzasadnieniu obu spornych decyzji administracyjnych, dlaczego zasadne było nałożenie na skarżącą spółkę obowiązku odpowiedniego zorganizowania pracy w spornym pomieszczeniu nastawni [...] w budynku Dworca [...], zgodnie z obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy Państwowej Inspekcji Pracy obu instancji, działając zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Okręgowy Inspektor Pracy w [...] zawarł, w zgodzie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone.

Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście wszelkich przesłanek istotnych dla nałożenia wspomnianego wyżej obowiązku, zaś argumentacja organu odwoławczego przedstawiona w tym zakresie nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń.

Tym samym, Sąd uznał jednocześnie, że zarówno Okręgowy Inspektor Pracy w [...], jak i działający w pierwszej instancji Inspektor Pracy nie dopuścili się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania przepisów art. 11 pkt 1 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a także w związku z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, wszechstronnie wyjaśnili wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnili w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle wskazanych przepisów - brak było podstawy do wnioskowanego przez stronę skarżącą oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej zainicjowanej wnioskiem skarżącej spółki o wyrażenie zgody, o której mowa w § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.