Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 467/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 10 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 roku sprawy ze skargi B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Dnia [...] grudnia 2020 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wpłynął wniosek B. A. (zwanej dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącą") reprezentowaną przez pełnomocnika – r. pr. M. T., w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną T. S. – jej ojcem.

Jak wynika z wniosku, wnioskodawca zrezygnowała z pracy, aby zająć się ojcem. Posiada obowiązek alimentacyjny względem ojca, nie pobiera emerytury, renty, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, ani żadnych innych świadczeń. Wnioskodawca, jak twierdzi, spełnia wymagania z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r.") oraz nie zachodzą przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b u.ś.r.

Do wniosku dołączono pełnomocnictwo dla radcy prawnego, oświadczenie o braku pobierania świadczeń i o stopniu pokrewieństwa, wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobiście podpisany przez wnioskodawcę, wykaz osób spokrewnionych z ojcem wnioskodawcy. Z oświadczenia wynika, że ojciec wnioskodawcy pozostaje w związku małżeńskim z D. S. (ur. w 1948 r.), ma siostrę, dwoje dzieci, w tym wnioskodawcę. Do wniosku dołączono także opis czynności podczas opieki nad ojcem, orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w P. z dnia [...] lipca 1990 r. o zakwalifikowaniu T. S. do pierwszej grupy inwalidzkiej oraz kartę informacyjną leczenia.

Wnioskodawca została wezwana do złożenia oświadczenia, w którym wskaże moment zaprzestania pracy zarobkowej. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczyła, że nie pracuje od trzech lat. Zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej, aby zaopiekować się ojcem. Jej mama – D. S. przewlekle choruje, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie jest wstanie zaopiekować się mężem.

Dnia [...] stycznia 2021 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. Wnioskodawca mieszka wspólnie ze swoim mężem, synem oraz rodzicami w domu jednorodzinnym, ale na odrębnych piętrach. Wszystkie informacje wynikające ze złożonych dokumentów zostały potwierdzone. Wnioskodawca sprawuje opiekę nad ojcem, jej matka pomaga jej, jednak większość czynności wykonuje wnioskodawca.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") nie przyznał wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Burmistrz wskazał, że wnioskodawca istotnie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, by opiekować się swoim ojcem. T. S. (jej ojciec) jest żonaty, legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu jego osoby do pierwszej grupy inwalidów. Żona – D. S. jest częściowo niezdolna do pracy, ta niezdolność jest trwała.

Organ I instancji uznał, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba z niepełnosprawnościami pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. T. S. pozostaje w związku małżeńskim z D. S., która ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy. Ta okoliczność nie pozwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W terminowo wniesionym odwołaniu wnioskodawca zakwestionowała decyzję organu I instancji w całości. Wnioskodawca podniosła zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. poprzez jego literalną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osobie realnie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną nienależne jest świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji, w której małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, pomimo, iż nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. Powołując się na orzecznictwo, wnioskodawca wskazała, że przepis art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości konstytucyjnych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, za organem I instancji, że żona T. S. żyje i została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy, co należy traktować jako orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie odpadła zatem. D. S. jest zobowiązana na podstawie art. 23, art. 27 oraz art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, zwanej dalej "k.r.o.") do spełniania świadczeń alimentacyjnych wobec męża. Dopiero, gdy legitymowałaby się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mogłaby uwolnić się od obowiązku alimentacyjnego, a ten zaktualizowałby się dla dalszych krewnych T. S. i uprawniał ich do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

We wniosku inicjującym postępowanie nie wskazano w zasadzie jaka jest sytuacja D. S., poza tym, że przewlekle choruje. SKO w P. podniosło, że skoro orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wnioskodawcy, to tak samo należy spoglądać z punktu widzenia opiekuna – jego żony. Skoro D. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to nie może się uwolnić od obowiązku sprawowania opieki nad mężem.

SKO w P. uznało, że prospołeczna wykładnia funkcjonalna prowadzi do rozsadzenia systemu świadczeń rodzinnych. Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie pozostawia złudzeń.

Pełnomocnik Skarżącej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co z kolei skutkuje wadliwym – tj. do niedostatecznie wyjaśnionego stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony;

3) art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. poprzez jego literalną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osobie realnie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną nienależne jest świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji w której małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, pomimo iż nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem.

Na tej podstawie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnienie skargi jest tożsame z uzasadnieniem odwołania.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie w całości. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, SKO w P. podniosło, że wykładnia prokonstytucyjna art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. burzy konstrukcję świadczeń pielęgnacyjnych i ma charakter dowolny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Składając skargę, pełnomocnik Skarżącej zaznaczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym tj. bez przeprowadzania rozprawy. W odpowiedzi na skargę SKO w P. nie zanegowało tego wniosku. Z tych względów, zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień [...] lutego 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO w P. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad jej ojcem – T. S.. Analiza zarzutów podniesionych w skardze doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie o zasadności skargi wynika z następującej argumentacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżąca jest zstępną T. S., a więc wobec niej miałby zastosowanie pkt 4 powołanego przepisu, gdyż jest osobą zobowiązaną do spełniania świadczeń alimentacyjnych, jednakże w dalszej kolejności. Kolejność osób zobowiązanych do spełniania świadczeń alimentacyjnych określają art. 23 i art. 27 oraz art. 129 § 1 k.r.o. Powołane przepisy k.r.o jak i wykładnia systemowa powołanej ustawy prowadzą do jednoznacznego wniosku, co zasadnie podniosły organy orzekające w sprawie, że zobowiązanym do świadczenia alimentów w pierwszej kolejności jest małżonek osoby wymagającej opieki. Ta konstatacja nie budzi żadnych wątpliwości Sądu.

Ponieważ T. S. pozostaje w związku małżeńskim z D. S., w ocenie organów administracji publicznej (rozpoznawczego oraz odwoławczego) ziściła się przesłanka odmowna w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Powołany przepis stanowi, że wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie, żona osoby wymagającej opieki – D. S. legitymuje się jedynie orzeczeniem o niezdolności do podjęcia pracy, co w świetle u.ś.r. jest kwalifikowane jako orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium, przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest na tyle jasny, że podejmowanie wykładni przepisów prawa w tej sytuacji jest niecelowe, a sama treść przepisu jest wystarczająca na zrekonstruowanie normy prawnej, w oparciu o którą może zapaść rozstrzygnięcie.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska organu II instancji. Przede wszystkim nie może być zgody na takie rozumienie procesu wykładni, że należy tylko poprzestawać na wykładni językowej i według jej efektów rekonstruować normę prawną. Zdaniem Sądu, ale także przedstawicieli doktryny teorii prawa, każdy przepis prawa należy w pierwszej kolejności poddać analizie z punktu widzenia zastosowania dyrektyw wykładni językowej, a jej efekty poddać następnie sprawdzeniu z udziałem dyrektyw wykładni celowościowej (por. uchwała w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, dostępna na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA", oraz M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017 s. 275 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). "Poszukując intencji ustawodawcy najpierw należy się posłużyć wykładnią językową, która ma podstawowe znaczenie dla rozumienia przepisów, ponieważ dla adresatów norm prawnych posłużenie się określonymi, zrozumiałymi dla nich wyrażeniami danego języka powinno oznaczać to, co zostało w tym języku wypowiedziane. Jeżeli jednak zastosowanie wykładni językowej w dość oczywisty sposób prowadzi do wniosków nieracjonalnych, sprzecznych z celem aktu prawnego, w którym dany przepis się znajduje, albo odbiega poprzez użyte wyrażenia od uregulowania tożsamych zdarzeń prawnych w innych obowiązujących w tym samym czasie aktów prawnych, to należy poprzez inne rodzaje wykładni prawa starać się doprowadzić do ujednolicenia rozumienia analizowanych przepisów, kierując się możliwym do ustalenia ratio ustawodawcy i celem tych przepisów oraz dążąc do zapewnienia ochrony interesów osób, znajdujących się w okolicznościach zasługujących na ochronę." (wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II CSK 366/10, System Informacji Prawnej LEX nr 738098). Jeżeli wykładnia celowościowa prowadzi w sposób oczywisty do innych rezultatów niż wskazany przez ustawodawcę zamiar, tylko w takich okolicznościach należy poprzestać na efektach wykładni językowej, gdyż to wykładni językowej przypisuje się priorytet w procesie interpretacji prawa (zob. także uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III CZP 37/04, Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna 42/3/2005). Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, Kolegium nie mogło utrzymać w mocy decyzji organu I instancji tylko z tego względu, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie budził wątpliwości. Kolegium nie przeprowadziło dostatecznej wykładni celowościowej, twierdząc jedynie, że udzielenie pomocy w sytuacji "jasności" przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. prowadzi do rozsadzenia systemu pomocy społecznej (sensu largo).

W uproszczeniu, D. S. legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Tylko znaczna niepełnosprawność może ją zwolnić z obowiązku alimentacyjnego. Ta okoliczność z kolei miałaby zaktualizować obowiązek alimentacyjny względem Skarżącej. Co do zasady, Sąd podziela ten pogląd Kolegium, jednakże sytuacja faktyczna D. S. nie została dostatecznie wyjaśniona w niniejszej sprawie. W toku wywiadu środowiskowego stwierdzono jedynie, że matka Skarżącej pomaga jej w niektórych czynnościach opiekuńczych podczas codziennych czynności wykonywanych nad T. S.. D. S. z uwagi na swój stan zdrowia ma zdecydowanie ograniczone możliwości sprawowania opieki, co nie budzi wątpliwości Sądu, jak i organów, które także podkreśliły, że jest ona schorowana.

Świadczenia alimentacyjne to nie tylko świadczenia w postaci faktycznej opieki sprawowanej przez opiekuna, ale także są do świadczenia pieniężne. Nawet jeśli opiekun sam jest schorowany i nie może sprawować pełnej opieki, może swoją opiekę realizować poprzez wynajęcie opieki odpowiadającej potrzebom osoby schorowanej. Sąd zauważył, że D. S. jest schorowana w sposób, w jaki wykonywanie czynności opiekuńczych nad schorowanym mężem, który nie jest pionowany, jest znacznie utrudnione. Zwyrodnienia stawów i kręgosłupa obiektywnie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad mężem w pełnym zakresie. Rolą organu odwoławczego powinno być sprawdzenie, czy poza zdolnościami fizycznymi, D. S. ma jeszcze zdolności finansowe, które byłyby wystarczające dla zabezpieczenia potrzeb opiekuńczych nad mężem oraz własnej sytuacji materialnej. W sytuacji, gdy współmałżonek osoby schorowanej nie może obiektywnie zająć się nią, należy uznać, że brak legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i pozostawanie w związku małżeńskim nie jest wystarczającą przesłanką odmowy wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 764/21, 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 293/21, 26 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 437/21, dostępne w CBOSA). "Nie można zgodzić się z zapatrywaniem, że w sytuacji gdy oboje małżonkowie z uwagi na obiektywnie istniejące przeszkody nie mogą być dla siebie wzajemnie oparciem, to pozostali członkowie rodziny, którzy także mają obowiązek sprawowania nad nimi opieki, nie mogą uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby oboje małżonkowie posiadali ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Niedopuszczalne jest także dyskryminujące traktowanie osób pozostających w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi obiektywne okoliczności nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, względem osób, które w związku małżeńskim nie pozostają." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 466/21, dostępny w CBOSA). Wszystkie przedstawione powyżej poglądy zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny: "Nie można zaakceptować takiego rozumowania według którego, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą – a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę – nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby choć jedno z małżonków posiadało ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności." (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 744/21, dostępny w CBOSA).

Powyższe prowadzi do następującego wniosku. Brak ustaleń organów co do realnej możliwości sprawowania przez małżonkę opieki nad niepełnosprawnym mężem (głównie dotyczy to zdolności finansowych), nieusprawiedliwionym czyni pozbawienie córki prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem z tego tylko powodu, że małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1369/21, dostępny w CBOSA). Zatem pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim nie tylko ze współmałżonkiem dotkniętym znacznym stopniem niepełnosprawności, lecz także takim, który nie jest w stanie sprawować efektywnie i realnie opieki (osobiście [tj. fizycznie i finansowo]), powoduje, że przesłanka negatywna nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. zostaje wyeliminowana. W takiej sytuacji trzeba przyjąć, że skoro współmałżonek osoby wymagającej opieki nie może jej sprawować, to należy rozważyć w dalszej kolejności możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w tym przez krewnych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) [wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 709/21, dostępny w CBOSA]. Aby ocenić czy D. S. obiektywnie może zaopiekować się mężem, należy sprawdzić, czy poza ograniczonymi zdolnościami fizycznymi, ma możliwości finansowe.

Dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy przede wszystkim zauważyć to, że orzeczenia lekarzy czy wszelkich instytucji określających stan zdrowia osób może nie oddawać faktycznych okoliczności, które rzutują następnie na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w składzie orzekającym dostrzega problem regulacji, która prowadzi do wniosku, że lekka niepełnosprawności nie może zwalniać współmałżonka z obowiązku alimentacyjnego, a jednocześnie, faktycznie możliwości opiekuńcze (przynajmniej te fizyczne) są znacznie ograniczone, by nie powiedzieć – niemożliwe.

Organ II instancji będzie się kierować oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z uzasadnienia niniejszego wyroku. Przede wszystkim, Kolegium sprawdzi, jakie są zdolności finansowe D. S., które w świetle obecnej sytuacji gospodarczej państwa miałaby być wystarczające na cele związane z utrzymaniem jej samej oraz zapewnienia opieki swojemu mężowi. Po powzięciu tej informacji, Kolegium zdecyduje, czy D. S. rzeczywiście ma możliwości zaopiekowania się mężem, czy też nie, a to będzie miało wpływ na przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze, gdyż zapadłe rozstrzygnięcie nie odpowiada bowiem prawu. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku.