Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1382/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 5, art. 14a ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi [...]S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., znak [...], na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 5 oraz art. 14 a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 z późn. zm.) w związku z art. 104 § 1 i 2, 105 § 1, 107 § 1 108 k.p.a. - ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - w pkt 1. stwierdził naruszenie przez przedsiębiorstwo kolejowe [...] S.A. z siedzibą w [...] art. 8 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.Urz. UE 315 z 3 grudnia 2007) polegające na nie dostarczaniu pasażerom w trakcie podróży pociągiem [...] nr [...] relacji [...]- [...] na odcinku [...] — [...] informacji o usługach świadczonych w tym pociągu tj. o usługach gastronomicznych dostępnych w wagonie restauracyjnym, jak również nie informowaniu pasażerów o głównych możliwościach przesiadek na poszczególnych stacjach na trasie tego pociągu. Nakazał usunięcie ww. nieprawidłowości poprzez zapewnienie w pociągu [...] nr [...] relacji [...]- [...] począwszy od stacji początkowej tj. od stacji [...] planu podróży lub innego papierowego nośnika informacji zawierającego dane o: dostępności wagonu restauracyjnego, składzie pociągu, głównych możliwościach przesiadek na poszczególnych stacjach pośrednich na trasie tego pociągu bądź poprzez dostarczanie ich z wykorzystaniem wizualnych lub głosowych środków przekazywania tych informacji; w pkt 2 - umorzył postępowanie w części dotyczącej naruszenia przepisu art. 8 ust. Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L nr 315 z 03.12.2007) polegające na nie dostarczaniu pasażerom w trakcie podróży pociągiem [...] nr [...] relacji [...]- [...] na odcinku [...] – [...] innych informacji niż wymienione w pkt 1, wskazanych w załączniku II część II do ww. rozporządzenia oraz w trakcie podróży pociągiem [...] nr [...] relacji [...]- [...] na odcinku [...] – [...] informacji wskazanych w załączniku II część II do ww. rozporządzenia, z uwagi na bezprzedmiotowość tej części postępowania; w pkt 3 - decyzji w pkt. 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nieprzestrzegania przez [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], przepisów rozporządzenia (WE) Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Wszczęcie tego postępowania nastąpiło po przeprowadzeniu w dniu [...] czerwca 2011 r. kontroli międzynarodowych pociągów relacji [...] – [...] nr [...]i [...] należących do przedsiębiorstwa kolejowego [...] S.A. W dniu [...] sierpnia 2011 r. organ administracyjny przeprowadził dowód z oględzin pociągów międzynarodowych nr [...] i [...] relacji [...] – [...] na odcinku [...] – [...].

Ustalono, że w składzie pociągu nr [...] znajduje się jeden wagon bezprzedziałowy, w pozostałych wagonach znajdują się przedziały. Skład pociągu nr [...] zestawiony jest z wagonów z przedziałami. W pociągu nr [...] relacji [...] – [...] na odcinku [...] – [...] przedsiębiorstwo kolejowe [...] S.A. nie dostarcza pasażerom w trakcie przejazdu w jakiejkolwiek formie informacji o usługach gastronomicznych dostępnych w wagonie restauracyjnym mimo, że w składzie pociągu znajduje się taki wagon oraz nie dostarcza informacji o głównych możliwościach przesiadek na trasie pociągu w miejscach jego zatrzymania. W poszczególnych przedziałach w składzie pociągu brakuje planu podróży lub innego nośnika informacji, w którym pasażer może znaleźć informację o usługach świadczonych w pociągu oraz o głównych możliwościach przesiadki na trasie tego pociągu. Nie są również podawane komunikaty głosowe bądź wizualne o usługach świadczonych w pociągu oraz o głównych możliwościach przesiadki na trasie tego pociągu.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371 przedsiębiorstwa kolejowe dostarczają pasażerowi w trakcie podróży przynajmniej informacji wymienionych w załączniku II część II. Załącznik nr II do rozporządzenia nr 1371 w części II zawiera katalog informacji dostarczanych w trakcie przejazdu : usługi świadczone w pociągu, następna stacja, opóźnienia, główne możliwości przesiadek oraz kwestie bezpieczeństwa i ochrony. Przepis art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371 w przeciwieństwie do przepisu art. 8 ust. 1 nie wskazuje, że informacje udzielane są pasażerowi na jego żądanie. Oznacza to ,że przedsiębiorstwo kolejowe jest obowiązane nawet bez żądania pasażera dostarczyć mu informacje zawierające co najmniej dane określone w załączniku II część II do rozporządzenia nr 1371. Przepis ten nie wskazuje również sposobu w jaki informacje te powinny być udzielone. Niemniej jednak przedsiębiorstwo kolejowe powinno zastosować takie środki przekazywania informacji, dzięki którym pasażer będzie miał łatwy dostęp do tych informacji bez koniczności wyrażania swojego żądania w celu ich uzyskania.

Prezes Urzędu wskazał, że skoro w toku postępowania ustalono, iż w pociągu [...] nr [...] relacji [...] – [...] na odcinku [...] – [...] przedsiębiorstwo kolejowe [...] S.A. nie dostarczyło pasażerom informacji w omówionym wyżej zakresie, to .[...] S.A. naruszyło przepis art. 8 ust. 2 opisanego wyżej rozporządzenia nr 1371. Zgodnie zaś z art. 14 a ust. 4 ww. ustawy, w drodze decyzji, nakazuje usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych podczas wykonywania nadzoru, o którym mowa w ust. 1, w zakresie przestrzegania praw pasażerów ustalonych w rozporządzeniu nr 1371, tym samym należało nakazać przedsiębiorstwu kolejowemu usunięcie ww. nieprawidłowości.

Prezes stwierdził, że stosownie zaś do art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie jak w pkt 2 decyzji, gdyż postępowanie w opisanym tam zakresie okazało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem organu z uwagi na konieczność natychmiastowego zabezpieczenia interesów pasażerów korzystających z usług przedsiębiorstwa kolejowego [...] S.A., mając na uwadze interes społeczny i zobowiązanie strony do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ przywołał dyspozycję art. 108 § 1 k.p.a. Stwierdził, że decyzji administracyjnej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Nie ma trwałej, stałej definicji interesu społecznego, a treść tego pojęcia trzeba ustalać w każdym przypadku z osobna (M. Wyrzykowski, Pojecie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986, s. 209, por. Komentarz do kpa, B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck, W - wa 2000, str. 457, pkt. 6). Przesłanka interesu społecznego w niniejszej decyzji odnosi się do zapewnienia pasażerom najbardziej istotnego prawa do informacji w transporcie kolejowym. Natychmiastowa realizacja decyzji przyczyni się do jak najszybszego wykonania ciążącego na przedsiębiorstwie kolejowym obowiązku dostarczenia pasażerom ww. informacji.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r., znak [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, w związku z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 1 i 3 ww. decyzji - utrzymał w mocy decyzję w zakresie pkt 1 i 3.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał na zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy , a to w szczególności naruszenia art. 8 ust. 2 ww. rozporządzenia nr 1371 oraz art. 6,7,77 § 1 ,108 § 1 k.p.a.

Organ podtrzymał stanowisko, co do zasadności wcześniejszego rozstrzygnięcia. Stwierdził, że bezpodstawny jest zarzut spółki o dowolnej interpretacji § 8 ww. rozporządzenia i związanego z tym naruszenia art. 7, 77§ 1 k.p.a. Podkreślił, że prawo do informacji przewoźnik ma obowiązek zapewnienia pasażerowi w czasie całej podróży. Niesłuszne jest stanowisko, że natychmiastowa realizacja prawa podróżnych nie jest możliwa z obiektywnych i uzasadnionych powodów. Przedsiębiorstwo kolejowe powinno stosować takie środki przekazywania informacji, dzięki którym pasażer będzie miał łatwy dostęp do informacji bez konieczności żądania ich uzyskania.

Organ podtrzymał też wcześniej prezentowaną argumentację, co do zasadności nałożenia w pkt 3 decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...] S.A. dochodząc uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w zakresie pkt 1 i 3 tej decyzji oraz zasądzenia na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania według norm przepisanych.

Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji: obrazę przepisów prawa materialnego - art. 8 ust. 2 opisanego wyżej rozporządzenia nr 1371/2007 mającą wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przedsiębiorstwo kolejowe zobowiązane jest do dostarczenia pasażerowi informacji określonych w załączniku II część II z chwilą rozpoczęcia podróży; naruszenie przepisów postępowania: art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie nieuprawnionej, dowolnej interpretacji ww. przepisu prawa materialnego, co pozostaje też w sprzeczności z wyrażoną we wskazanym przepisie zasadą praworządności, art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenie w toku postępowania odwoławczego zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co pozostaje w sprzeczności z wyrażoną we wskazanym przepisie zasadą prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k. p. a. poprzez wykroczenie poza granice swobodnej oceny dowodów

polegające na formułowaniu wniosków nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, art. 107§ 1 k.p.a. poprzez niepowołanie pełnej podstawy prawnej decyzji - niewskazanie jako podstawy przepisu prawa materialnego, art. 108 §

I. k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy nałożonego na podstawie pkt 3 decyzji z dnia 20 grudnia 2011 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo niespełnienia przesłanek warunkujących zastosowanie tego rygoru.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka podniosła, że kwestią pierwszorzędną jest zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 8 ust. 2 Rozporządzenia. Prezes Urzędu Transportu nie miał podstaw do przyjęcia, że dostarczenie pasażerowi przedmiotowych informacji powinno nastąpić z chwilą rozpoczęcia podróży.

Zdaniem skarżącej Spółki żaden przepis ww. rozporządzenia nie określa, co należy rozumieć pod pojęciami: "w trakcie podróży" oraz "w trakcie przejazdu". Wykładnia językowa na podstawie Słownika Języka Polskiego Państwowego Wydawnictwa Naukowego pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka (PWN, 1981, t. III) wskazuje, że wyrażenie "w trakcie czegoś" oznacza "w ciągu, w czasie trwania czegoś". Zatem przy zastosowaniu reguł wykładni językowej nie sposób doszukać się w brzmieniu w/w przepisu nakazu dostarczania pasażerowi wymaganych informacji z chwilą rozpoczęcia przez niego podróży. Uznanie przez organ, iż określone w załączniku II część II informacje przedsiębiorstwo kolejowe jest obowiązane dostarczyć pasażerowi z chwilą rozpoczęcia podróży stanowi dowolną, nie znajdującą oparcia w przepisach rozporządzenia, interpretację przepisu art. 8 ust. 2 w/w aktu normatywnego.

Skarżąca Spółka wskazała, że informacje, o których mowa w załączniku II część

II. rozporządzenia "[...]" S.A. przekazuje podróżnym w formie komunikatów głosowych. Komunikaty wygłaszane są przez drużynę konduktorską poprzez wagonowe urządzenia nagłaśniające. Szczegółowe zasady wygłaszania komunikatów określają wytyczne w sprawie zapewnienia podróżnym właściwej informacji w pociągach, do obligatoryjnego stosowania przez drużyny konduktorskie "[...]" S.A., przyjęte Uchwałą Nr [...] Zarządu Spółki "[...]" S.A. z dnia [...] maja 2010 r. Z uwagi na szereg obowiązków związanych m.in. z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ruchu oraz świadczenia różnorakiej pomocy podróżnym, obciążających drużynę konduktorską podczas postoju pociągu na stacji oraz odjazdu ze stacji, wygłaszanie komunikatu w czasie postoju pociągu na stacji oraz niezwłocznie po odjeździe ze stacji nie jest możliwe. Zgodnie z powyższymi wytycznymi, po ruszeniu pociągu ze stacji początkowej [...], udzielane są przez urządzenia nagłaśniające wyłącznie informacje o następnej stacji zatrzymania pociągu, do czasu

wyjazdu z ostatniej stacji postoju w aglomeracji stołecznej. Pełny komunikat zawierający informacje wymagane rozporządzeniem wygłaszany jest wkrótce po odjeździe pociągu ze stacji [...]. Biorąc pod uwagę liczbę wprowadzanych do rozkładu jazdy pociągów zmian, wynikających z przeprowadzanych przez zarządcę infrastruktury, stanowiącego odrębny od "[...]" S.A. podmiot, prac modernizacyjnych i remontowych na poszczególnych odcinkach linii kolejowych, podawanie podróżnym informacji w formie pisemnej (plan podróży wraz ze skomunikowaniami) jest niecelowe i ekonomicznie nieuzasadnione.

Zdaniem skarżącej Spółki, powyższych okoliczności organ nie wziął pod uwagę czym naruszył zasadę opisaną w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności oraz podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Skarżąca Spółka wskazała, że pociąg [...] nr [...] jest pociągiem uruchamianym w komunikacji międzynarodowej, w relacji [...] – [...]. Zdecydowana większość pasażerów korzystających z przejazdu tym pociągiem odbywa podróż właśnie na odcinku [...] pozostali podróżują na ogół na odcinku [...] – [...]. W dotychczasowej praktyce przewoźnika, co podkreślono we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zdarzył się natomiast do chwili obecnej przypadek, aby podróżny zakupił bilet na pociąg [...] nr [...] na odcinku [...] – [...]. Nawet gdyby podróżny zakupił bilet wraz z obowiązkową rezerwacją miejsca na pociąg [...] nr [...] na odcinku [...] – [...] z pewnością nie miałby realnej możliwości, przy czasie przejazdu pociągu pomiędzy w/w stacjami wynoszącym ok. 15. min., skorzystania ze świadczonych w pociągu usług gastronomicznych, co czyni informowanie go o tego typu usługach niecelowym. Co do zarzutu braku planu podróży, jest wysoce wątpliwe, czy osoba podróżująca w obrębie aglomeracji warszawskiej ma potrzebę uzyskania szczegółowej informacji o planie podróży do stacji [...].

Konkludując skarżąca Spółka stwierdziła, że organ przeprowadził kontrolę wyłącznie w obrębie stacji położonych na obszarze aglomeracji [...] tj. na odcinku [...] – [...], co nasuwa wniosek o jej nierzetelności, a nawet tendencyjności. Dla uzyskania pełnej oceny spełniania przez przewoźnika wymogów określonych przepisem art. 8 ust. 2 rozporządzenia należałoby bowiem przeprowadzić kontrolę na innym odcinku przebiegu pociągu [...] nr [...], np. [...] – [...], czy [...] – [...].

Skarżąca Spółka podniosła też, że organ nie spełnił wymogów określonych w art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W szczególności Prezes Urzędu Transportu Kolejowego nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność przyjętych przez "[...]" S.A. zasad realizacji obowiązków wynikających z art. 8 ust. 2 Rozporządzenia oraz sposobu ich wypełnienia w pociągu [...] nr [...] relacji [...] – [...]. Organ, z naruszeniem art. 80 k.p.a. sformułował bezpodstawny wniosek, że "[...]" S.A. dostarcza ww. informacji jedynie na żądanie pasażera.

Spółka podniosła naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niepowołanie pełnej podstawy prawnej decyzji, brak wskazania przepisu prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. Spółka stwierdziła, że katalog przesłanek zawartych w tym przepisie jest zamknięty i jedynie konieczność ochrony dóbr i wartości określonych w tym przepisie, uprawnia organ administracji publicznej do nadania decyzji takiego rygoru. Konieczną przesłanką nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędność niezwłocznego wdrożenia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia niezbędności ustawodawca przyjął, że nadanie rygoru może nastąpić jedynie w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Zagrożenie to musi mieć przy tym charakter realny, a nie tylko teoretyczny, prawdopodobny. Wobec wykazania przez stronę bezprzedmiotowości udzielania pasażerom informacji określonych w ww. przepisie w czasie przejazdu pociągiem [...] nr [...] na odcinku [...] – [...] nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie było dopuszczalne. Nie sposób doszukać się realnego zagrożenia dobra jakim jest interes społeczny.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ podkreślił, że umorzył postępowanie w odniesieniu do pociągu [...] [...], w którym skarżąca Spółka udostępniła ulotki - broszury dotyczące planu podróży, zawierająca informację o wagonie restauracyjnym, wagonie do przewozu rowerów, miejscach dla osób niepełnosprawnych, przedziałach dla podróżnych z małym dzieckiem, toaletach dla niepełnosprawnych, głównych możliwościach przesiadek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja tego organu odpowiadają przepisom prawa.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W sprawie bezsprzeczne są uprawnienia organu do wydania decyzji, co do zasady.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego na podstawie art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów rozporządzenia nr 1371. Przy wykonywaniu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów wspólnotowych dotyczących praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym - korzysta w szczególności z uprawnień określonych w art. 15 ustawy (art. 14a ust. 2 ustawy) i w drodze decyzji, nakazuje usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych podczas wykonywania nadzoru w zakresie przestrzegania praw pasażerów ustalonych w rozporządzeniu nr 1371. Podmiotem nadzorowanym przez Prezesa jest w szczególności przedsiębiorstwo kolejowe. Zgodnie z art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 1371 "przedsiębiorstwo kolejowe" oznacza w szczególności przedsiębiorstwo kolejowe określone w art. 2 Dyrektywy nr 2001/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2001 r. w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz przyznawania świadectw bezpieczeństwa (Dz. Urz. WE L 075 z 15.03.2001 r.) Zgodnie z art. 2 pkt k dyrektywy "przedsiębiorstwo kolejowe" oznacza każde przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, koncesjonowane zgodnie ze stosowanym ustawodawstwem Wspólnoty, którego działalność podstawowa polega na świadczeniu usług w przewozie rzeczy i/lub osób koleją przy wymaganiu, że to przedsiębiorstwo musi zapewnić trakcję; obejmuje to także przedsiębiorstwa, które zajmują się tylko zapewnianiem trakcji.

Strona postępowania – [...] S.A. posiada licencję na wykonywanie przewozów kolejowych osób. Należy więc uznać ją za przedsiębiorstwo kolejowe. [...] S.A. z siedzibą w Warszawie decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., zmieniającą decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r., uzyskała licencję na wykonywanie przewozów kolejowych osób. Pociągi międzynarodowe nr [...] i [...] relacji [...] – [...] uruchamiane są przez spółkę [...].

Podstawą materialnoprawną mniejszego rozstrzygnięcia jest art. 8 ust 2 rozporządzenie (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007r (Dz.U.UE.LIipca315.14) dotyczący praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym.

Już w tym miejscu, w nawiązaniu do zarzutu skargi, Sąd stwierdza, że brak wskazania tego przepisu w decyzji zaskarżonej w sprawie jest uchybieniem organu, ale pozostającym bez wpływu na wynik sprawy. W decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną jednoznacznie organ wskazał ww. przepis, jako podstawę rozstrzygnięcia.

W systemie prawnym Unii Europejskiej rozporządzenie jest aktem prawnym ogólnym, skierowanym do nieograniczonej liczby nieokreślonych adresatów, którego normy prawne są sformułowane w sposób generalny i abstrakcyjny. Rozporządzenie znajduje bezpośrednie zastosowanie w każdym państwie członkowskim UE - staje się częścią wewnętrznego porządku prawnego każdego z państw, bez konieczności jego implementacji poprzez wydanie stosownych przepisów prawnych o charakterze powszechnie obowiązującym. Przepisy rozporządzenia obowiązują bez wyłączeń w odniesieniu do sprzedaży usług i wykonywania przewozów komunikacji międzynarodowej na terytorium Unii Europejskiej, tj. w relacji pomiędzy Polską a innymi państwami UE.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371 przedsiębiorstwa kolejowe dostarczają pasażerowi w trakcie podróży przynajmniej informacji wymienionych w załączniku II część II.

Podkreślenia wymaga to, że przepis art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371 w przeciwieństwie do przepisu art. 8 ust. 1 nie wskazuje, że informacje udzielane są pasażerowi na jego żądanie. Oznacza to, że przedsiębiorstwo kolejowe jest obowiązane nawet bez żądania pasażera dostarczyć mu informacje zawierające co najmniej dane określone w załączniku II część II do rozporządzenia nr 1371.

Przepis ten, nie wskazuje sposobu w jaki informacje powinny być udzielone. Zgodnie z ustępem 3 art. 8 informacje, o których mowa w ust.1 i 2 dostarczane są w najbardziej odpowiedniej formie. Szczególną uwagę poświęca się w tym zakresie potrzebom osób z upośledzeniem wzroku i słuchu.

Istota przepisu polega na tym, żeby przedsiębiorstwo kolejowe zastosowało takie środki przekazywania informacji, dzięki którym pasażer będzie miał łatwy dostęp do tych informacji bez koniczności wyrażania swojego żądania w celu ich uzyskania.

W sprawie nie jest kwestionowane to, że w pociągu nr [...] relacji [...] – [...]. na odcinku [...] – [...] przedsiębiorstwo kolejowe [...] S.A. nie dostarcza pasażerom w trakcie przejazdu w jakiejkolwiek formie informacji o usługach gastronomicznych dostępnych w wagonie restauracyjnym mimo, że w składzie pociągu znajduje się taki wagon oraz nie dostarcza informacji o głównych możliwościach przesiadek na trasie pociągu w miejscach jego zatrzymania. W poszczególnych przedziałach w składzie pociągu brakowało planu podróży lub innego nośnika informacji, w którym pasażer może znaleźć informację o usługach świadczonych w pociągu oraz o głównych możliwościach przesiadki na trasie tego pociągu. Nie są również podawane w tym przedmiocie komunikaty głosowe bądź wizualne.

W ocenie Sądu strona skarżąca bezzasadnie podnosi brak ciążącego na niej ww. obowiązku, na objętym kontrolą odcinku jazdy pociągiem.

Skarżąca Spółka nie ma racji, kiedy powołuje się na to, że kontrola powinna obejmować inne odcinki podróży pociągiem tej relacji, a istotne w sprawie są ustalone przez "[...]" S.A. zasady realizacji obowiązków wynikających z art. 8 ust. 2 rozporządzenia i sposób ich wypełnienia w pociągu [...] nr [...] relacji [...] – [...].

Skarżąca Spółka bezpodstawnie zarzuca, że w przepisie art. 8 ust 2 rozporządzenia nie chodzi o gwarancje praw pasażerów w trakcie całej podróży pociągiem, a więc począwszy od stacji początkowej aż do stacji końcowej. I dalej skoro, żaden przepis ww. rozporządzenia nie określa, co należy rozumieć pod pojęciami: "w trakcie podróży" oraz "w trakcie przejazdu" i niezbędna jest wykładnia językowa, a ta wskazuje, że wyrażenie "w trakcie czegoś" oznacza "w ciągu, w czasie trwania czegoś".

Zgodzić się należy z ww. znaczeniem językowym "w trakcie" czyli "w czasie", "w ciągu". Ale to nie uzasadnia tezy skarżącej Spółki o tym, że pasażerowi informacje można przekazać w dowolnie dogodnym dla przedsiębiorstwa kolejowego punkcie przejazdu.

W ocenie Sądu nie tyle wykładnia językowa, co pełna znajomość rozporządzenia pozwala na prawidłową interpretację zawartej tam regulacji - art. 8 ust 2.

I tak wskazać należy na motywy rozporządzenia.

Motyw 3 stanowi, ze pasażer w ruchu kolejowym jest słabszą stroną umowy przewozu, prawa pasażera powinny podlegać ochronie. W motywie 19 wskazuje się na powinność określania przez przedsiębiorstwa kolejowe standardów obsługi pasażerów. Na taki wewnętrzny dokument skarżąca Spółka powołuje się, ale nie można przyjąć, że

miał on dla sprawy istotne znaczenie, skoro kontrola przeprowadzona przez uprawniony organ wykazała jednoznacznie i faktycznie, że przedsiębiorstwo kolejowe nie zagwarantowało pasażerom minimum obowiązku przewoźnika w zakresie przewidzianym w ww. rozporządzeniu. Własny dokument skarżącej Spółki nie jest źródłem prawa, a aktem pomocniczym dla prawidłowej realizacji założeń ww. rozporządzenia, przy czym nie powinien przewidywać niższych standardów ochrony praw pasażerów niż zagwarantowane w ww. rozporządzeniu. Jak stanowi art. 6 rozporządzenia - zobowiązania wobec pasażerów wynikające z rozporządzenia nie podlegają ograniczeniu lub wyłączeniu, zwłaszcza na mocy klauzuli derogacyjnej lub ograniczającej zawartej w umowie transportowej. Przedsiębiorstwa kolejowe mogą oferować pasażerom warunki, które są korzystniejsze od określonych w niniejszym rozporządzeniu.

Podkreślmy, nie było rzeczą organu analizowanie dokumentów własnych skarżącej Spółki, które nawiązywały do ww. rozporządzenia. Rzeczą organu było dokonanie faktycznej oceny realizacji gwarantowanej ww. rozporządzeniem ochrony praw pasażerów w warunkach podróży.

Nie zasługuje, w tym kontekście, na uwzględnienie zarzut skarżącej Spółki, że kontrola powinna odbywać się na innych odcinkach przejazdu pociągu, że na odcinku kontrolowanym obsługa ma inne ważne zadania do wykonania, a pasażer faktycznie nie jest zainteresowany podawaniem mu danych, o jakich mowa w powołanych wyżej przepisach.

Taka interpretacja obowiązku skarżącej Spółki jest dla niej pewnie wygodniejsza ale nie zgodna z duchem ww. rozporządzenia, które określa przecież minimalne standardy dla transportu kolejowego i stanowi o ochronie nie przewoźnika, a praw pasażerów w ruchu kolejowym, dążąc do podniesienia jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich - motyw 1 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, skarżąca Spółka zdaje się wręcz lekceważyć to, że ma pełnić rolę gwaranta ochrony praw pasażera, gwaranta tego, żeby bez żądania miał udostępnione informacje przynajmniej, po myśli art. 8 ust 2 i właściwego załącznika II rozporządzenia.

Nie stanowią przesłanki dochowania gwarancji wynikającej z art. 8 ust 2 ww. rozporządzenia argumenty skarżącej Spółki, że pełne informacje pasażerowie uzyskują po wyjeździe ze stacji [...]., ponieważ wcześniej nie ma warunków, żeby je przedstawić, a i pasażerowie nie są nimi na tym etapie podróży zainteresowani. W art. 8 ust 2 rozporządzenia mówi się o podróży, wymogi zaś załącznika I część II odnoszą się do przejazdu. To ostatnie pojęcie ma węższe znaczenie, ale w ocenie Sądu nie może zostać dalej, jak chciałaby skarżąca Spółka, zawężane do dowolnie wybranych przez przedsiębiorstwo kolejowe fragmentów przejazdu.

Skarżąca Spółka, jako przedsiębiorstwo kolejowe zobowiązane przez ustawodawcę wspólnotowego, a za nim przez system prawa krajowego do szczególnej ochrony praw słabszego podmiotu jakim jest pasażer, zdaje się nie rozumieć, że to nie ona decyduje o dostępie do informacji jaką ma mieć zapewnioną pasażer. To nie przedsiębiorstwo kolejowe ma decydować, kiedy dana informacja jest pasażerowi niezbędna.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, informacja w zakresie jak to przewiduje ww. rozporządzenie ma być od początku przejazdu dostępna dla pasażera bez żądania i to on zdecyduje, czy i kiedy będzie nimi zainteresowany, czy i kiedy zapozna się z nimi. Odpowiada to intencji ustawodawcy dążącego, jak wskazano wyżej, do zagwarantowania pasażerom przez przedsiębiorstwo kolejowe szczególnej ochrony.

Zakres i forma dostarczanych informacji, w myśl art. 8 ust 2 w zw. z załącznikiem II część II rozporządzenia z pewnością nie może "przerastać" tak potężnego przewoźnika jakim jest skarżąca Spółka. Wybór formy przekazu informacji został pozostawiony właśnie przewoźnikowi. Informacje dostarczane mają być pasażerom w formie odpowiedniej. Zatem, skoro załoga pociągu ma, jak twierdzi skarżąca Spółka, inne ważne zadania, to nie ma przeszkód do udzielania informacji w innej formie. Jak wynika ze skargi, opracowanie informacji w formie papierowej, przedsiębiorstwo kolejowe uznaje za nieopłacalne, prostszą, gdy zważyć np. na możliwość łatwej korekty, może być droga elektroniczna tym bardziej, że art. 10 rozporządzenia wskazuje system TSI jako umożliwiający dostarczanie informacji wymienionych w załączniku II.

Dodatkowo należy podkreślić, że skarżąca Spółka nie może uchylać się od wymogów opisanych w decyzji, gdy zważyć, że ta dotyczy pociągu w relacji międzynarodowej. Rozporządzenie, a za nim akty prawa krajowego wprowadziły czasowe zwolnienia od wymogów rozporządzenia, ale tylko w odniesieniu do krajowych kolejowych usług pasażerskich wewnętrznych w dalekobieżnym ruchu krajowym, miejskim, podmiejskim i regionalnym - motyw 25 i 26 rozporządzenia.

I już na marginesie, skoro skarżąca Spółka mogła dochować ww. wymogów w pociągu tej samej relacji, oznaczonym jako [...] nr [...], co skutkowało umorzeniem niniejszego postępowania, to nie ma właściwie wyjaśnienia dla stanu, który stwierdzono podczas kontroli [...].

Odnosząc się do nałożonego rygoru natychmiastowej wykonalności, Sąd podziela argumentację organu, co do uzasadnionych okoliczności jego zastosowania.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy, istniały przesłanki konieczności natychmiastowego zabezpieczenia interesów pasażerów korzystających z usług przedsiębiorstwa kolejowego [...] S.A. w zakresie opisanym w decyzji.

Zgodnie z dyspozycją art. 108 § 1 k.p.a., decyzji administracyjnej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu m.in. na interes społeczny.

Ma rację organ, kiedy uzasadnia nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności interesem społecznym. Przesłanka interesu społecznego w niniejszej decyzji odnosi się do zapewnienia pasażerom prawa do informacji w transporcie kolejowym. Jest to najbardziej istotne prawo pasażera w transporcie kolejowym. Jego zapewnienie należy do obowiązków m.in. przedsiębiorstwa kolejowego. Natychmiastowa realizacja decyzji daje gwarancje jak najszybszego wykonania ciążącego na przedsiębiorstwie kolejowym podstawowego, podkreślmy podstawowego, obowiązku dostarczenia pasażerom informacji w przewidzianym wyżej niezbędnym zakresie.

Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionych, przez skarżącą Spółkę, zarzutów procesowych.

Organ działał na podstawie przepisów prawa. Przepisami prawa w rozumieniu art. 6 są zaś, oprócz przepisów prawa krajowego, także przepisy prawa materialnego unijnego, które organy administracji publicznej są obowiązane stosować, zgodnie z art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2001 r. (sygn. II SA 55/00, LEX nr 75523), "Organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego."

W sprawie nie doszło do dokonania błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, tym samym naruszenia wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności. Zgodnie z powyższą zasadą organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy k.p.a.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wystarczająco odniósł się do zarzutów strony postępowania i nie miał potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów art. 77, 80 i 107 k.p.a.

Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny - oddalając skargę, orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).