Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 449/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: §2 ust.1, § 9-17, §38 ust.2, § 39 ust. 1, §39a, §45 pkt 8
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art.47 ust.2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art.3 ust.1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski, asesor WSA Katarzyna Górska, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 września 2019r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ odwoławczy", "Dyrektor") po rozpatrzeniu odwołania T.B. (dalej jako: "strona", "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik", "organ I instancji") z "[...]", ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 22.005 zł.

Z akt sprawy wynika, że 11 maja 2017r. strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017, w którym ubiegała się o płatność w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 6,75 ha. W związku z brakiem potwierdzenia na wykazie Jednostki Certyfikującej (dalej jako "JC") prowadzenia w gospodarstwie strony produkcji rolnej metodami ekologicznymi Kierownik, decyzją z "[...]", odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcje wieloletnie.

Następnie, organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, przyznanych stronie na mocy decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej z: "[...]" oraz decyzją z "[...]" ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor, decyzją z "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z "[...]" Kierownik ponownie ustalił stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:

1. §39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm., dalej: jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") poprzez przyjęcie, że niewykonanie zobowiązania w jednym roku powoduje obowiązek zwrotu płatności również za poprzednie lata, w sytuacji gdy:

a) zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu obowiązek zwrotu jest uzależniony od niewykonania "całego" zobowiązania przez co należy rozumieć niewykonanie zobowiązania w każdym roku programu;

b) przepis posługuje się sformułowaniem w liczbie pojedynczej "płatność" co mając na uwadze treść art.18 ust.1 rozporządzenia należy interpretować jako płatność rolnośrodowiskową w danym roku;

2. art.7 i 77 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że wobec beneficjenta nie zachodzą okoliczności skutkujące częściowym lub pełnym zwolnieniem z obowiązku zwrotu

otrzymanej pomocy, w sytuacji gdy obowiązek zwrotu jest konsekwencją zaistnienia okoliczności, powstałych z przyczyn niezależnych od skarżącej - powyższe doprowadziło do naruszenia art.45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zachodziły ku temu podstawy;

3. art.3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L. 1995.312.1; dalej jako "rozporządzenie Nr 2988/95"), poprzez przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności, w sytuacji gdy płatność przyznana na podstawie decyzji z "[...]" uległa przedawnieniu w związku z upływem 4-letniego okresu przedawnienia, o którym mowa w art.3 ust.1 wspomnianego rozporządzenia.

Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Dyrektor, wskazał na art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017r., poz. 2137 ze zm. dalej jako "ustawa o Agencji"), art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018r., poz. 1936, dalej jako "ustawa PROW 2007-2013"), § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W ocenie organu odwoławczego bezspornym pozostaje fakt, że strona nie uzyskała od JC (jak również od pozostałych Jednostek Certyfikujących)

potwierdzenia prowadzenia produkcji rolnej za rok 2017 zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, z uwagi na użycie do zasiewu nasion kukurydzy zaprawianych środkiem "[...]". Podkreślono, że jest to chemiczny środek ochrony roślin stosowany w celu zwalczania chorób grzybowych. Jak wynika z akt sprawy, JC dokonała oceny metody produkcji w zgodności z wymaganiami rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze zm., dalej jako "rozporządzenie Rady (WE) Nr 834/2007") oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250 z 18.09.2008 r., str. 1 ze zm. dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 889/2008"). W następstwie powyższego JC wydała decyzję, w której odmówiła wydania certyfikatu na kukurydzę w 2017r., zakazała wprowadzania do obrotu produktów z deklarowanych działek rolnych z oznaczeniami odnoszącymi się do ekologicznej metody produkcji i cofnęła certyfikat.

Dyrektor podkreślił, że warunki przyznania pomocy zostały określone ogólnie w §2 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a szczegółowo (w odniesieniu do poszczególnych pakietów) w kolejnych przepisach rozporządzenia (§ 9-17). Wymogi natomiast zostały określone w §4 ust.2 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Konsekwencją niespełnienia warunków przyznania pomocy jest odmowa jej przyznania i zwrot pomocy wypłaconej za realizację zobowiązania za poprzednie lata (§39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Natomiast konsekwencją nieprzestrzegania wymogów jest zasadniczo zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w danym roku (§38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego) oraz windykacja w związku z art.35 ust.1-7 rozporządzenia (UE) Nr 640/2014.

Zdaniem organu odwoławczego sprecyzowanie przez ustawodawcę w drugiej części zdania "lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu" wskazuje na konieczność zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w przypadku braku spełnienia choćby jednego z warunków jej przyznania. Niespełnienie określonych warunków czy wymogów w kolejnym roku realizacji programu oznacza, że program nie jest realizowany jako całość. W związku z tym, że realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu, to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie pięciu lat.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia §39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art.7a §1 k.p.a. oraz ocenił, że organ I instancji prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny oraz właściwie zastosował przepisy prawa, w tym §10 pkt 2 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do argumentu o niezawinionym błędzie strony podczas zakupu nasion kukurydzy i okoliczności wynikających z §45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, Dyrektor wskazał, że zgodnie z art.47 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L. 2006.368.15 ze zm., dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1974/2006"), rolnik powinien powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dostarczeniem dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W niniejszej sprawie, wobec braku poinformowania przez stronę w terminie Kierownika o przypadku działania siły wyższej/ nadzwyczajnych okoliczności, powyższy zarzut uznano za bezzasadny.

W stosunku do zarzutu przedawnienia organ odwoławczy powołał art.3 ust.1 rozporządzenia (WE, EURATOM) Nr 2988/95, który wskazuje, że okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Uznał przy tym za słuszne stanowisko organu I instancji, że za datę dopuszczenia się nieprawidłowości należy uznać dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 (11 maja 2017r). W związku z powyższym obowiązek zwrotu płatności nienależnej nie uległ przedawnieniu.

Jednocześnie wskazał, że 4-letni termin upływu przedawnienia został

przerwany, zgodnie z art.3 ust.1 rozporządzenia (WE, EURATOM) Nr 2988/95:

- w dniu 14 maja 2018r. - w momencie dostarczenia decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 2007-2014 za rok 2017;

- w dniu 25 lipca 2018r. - w momencie dostarczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.

W ocenie organu II instancji w sprawie nie będzie miało miejsca ograniczenie odpowiedzialności beneficjenta na podstawie art.5 ust.3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesienia do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.; dalej jako "rozporządzenie (UE) Nr 65/2011") oraz art.7 ust.3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L 2014.227.69 ze zm., dalej jako "rozporządzenie (UE) Nr 809/2014") skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. W niniejszym przypadku nie doszło do pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania decyzji organ I instancji nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że strona nie spełni warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017, a tym samym będzie - na podstawie §39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych płatności za ww. lata.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor zauważył, że zgodnie z art.28a ustawy PROW 2007-2013, organ odstępuje od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy jeżeli kwota ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Przedstawiając szczegółowo sposób ustalenia równowartości kwoty 100 euro w poszczególnych latach organ doszedł do wniosku, że każda kwota płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Na koniec organ wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności,

rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki i szczegółowo opisał regulacje dotyczące sposobu obliczania odsetek.

W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję, strona reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art.39a pkt 2 lit.b rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niezastosowanie i zobowiązanie skarżącej do zwrotu kwoty dopłat za wszystkie lata w całości, w sytuacji gdy zgodnie z przywołanym przepisem kwota zwrotu

podlegała pomniejszeniu w stosunku do każdego z lat poprzedzających o określony w przepisie współczynnik;

2. §39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i art.7a k.p.a. poprzez przyjęcie, że niewykonanie zobowiązania w jednym roku powoduje obowiązek zwrotu płatności również za poprzednie lata, w sytuacji gdy:

a) zgodnie z literalnym brzmieniem art.39 ust.1 obowiązek zwrotu jest uzależniony od niewykonania "całego" zobowiązania przez co należy rozumieć niewykonanie

zobowiązania w każdym roku programu,

b) przepis posługuje się sformułowaniem w liczbie pojedynczej "płatność" co mając na uwadze treść art.18 ust.1 rozporządzenia należy interpretować jako płatność

rolnośrodowiskową w danym roku;

3. art.7 oraz art.77 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegające na przyjęciu, że wobec beneficjenta nie zachodzą okoliczności skutkujące częściowym lub pełnym zwolnieniem z obowiązku zwrotu otrzymanej pomocy, w sytuacji gdy obowiązek zwrotu jest konsekwencją okoliczności zaistniałych z przyczyn niezależnych od skarżącej

co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art.45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zachodziły ku temu podstawy,

4. art.3 ust.1 rozporządzenia (WE, EURATOM) Nr 2988/95, poprzez przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przyznanej płatności, w sytuacji gdy płatność przyznana na podstawie decyzji z dnia "[...]" uległa przedawnieniu w związku z upływem 4-letniego okresu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W §2 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określono warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wskazano, że płatność tę przyznaje się rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny;

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych wynosi co najmniej 1ha,

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art.39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20.09.2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W § 9-17 ww. rozporządzenia warunki te uszczegółowiono. Zgodnie z §10 pkt 2 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową w pakiecie rolnictwo ekologiczne w ramach wszystkich wariantów - jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze zm., dalej jako rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Zgodnie z treścią §39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W §4 ust. 3 ww. rozporządzenia wskazano, że wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określone są w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

W myśl §38 ust.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w §4 ust.1 pkt 2 (pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne), płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn wskazanego współczynnika procentowego i określonej kwoty.

Na mocy §39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dodanego przez §1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2018r. (Dz. U. z 2018r., poz. 1261) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 29 czerwca 2018r., w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu §38 ust. 1, 2, 4-10 oraz 13 stosuje się odpowiednio (...).

Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca składała wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z deklaracją Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, w ramach których ubiegała się o przyznanie płatności do powierzchni równej 6,75 ha, początkowo dla wariantu 2.2-Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania - w latach 2013 i 2014), a następnie dla wariantu 2.1-Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania - w latach 2015, 2016 i 2017). Decyzjami z: "[...]", przyznano płatność rolnośrodowiskową. W stosunku zaś do płatności za 2017r. decyzją z "[...]" odmówiono skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożono sankcję.

Przyczyną odmowy było niewywiązanie się skarżącej z warunku zawartego w §10 pkt 2 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Potwierdzeniem prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym jest zamieszczenie danych rolnika przez Jednostkę Certyfikującą na wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w danym roku. Ustalono, co nie jest kwestionowane przez skarżącą, że nie widnieje ona na żadnym z wykazów złożonych przez jednostki certyfikujące.

W związku z powyższym rozważenia wymaga kwestia czy brak spełnienia opisanego warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej w 2017r., skutkuje koniecznością ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w latach poprzednich (tzn. w okresie 2013-2016).

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd nie zgadza się z twierdzeniem skarżącej, że w jej przypadku niewykonanie zobowiązania w 2017r. nie może pociągać za sobą obowiązku zwrotu kwot dopłat za wszystkie poprzednie lata, gdyż jest to sprzeczne z literalnym brzmieniem §39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Podkreślić należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego warunki. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi i warunki nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. W §39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego użyto sformułowania "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi" i brak jest zastrzeżenia, że zwrot ten dotyczy tylko roku, w którym stwierdzono uchybienie. O prawidłowości takiego rozumienia przepisu świadczy fakt, że w przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zobowiązania w określonym roku do wypłaty za ten rok albo w ogóle nie dochodzi (jak miało miejsce w niniejszej sprawie) albo płatność jest zmniejszona. Zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie pięciu lat (vide np. wyroki: NSA z 5 maja 2016r. sygn. akt II GSK 2710/14, z 21 października 2016r. sygn. akt II GSK 2115/16, WSA w Gdańsku z 4 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Gd 673/16, WSA w Rzeszowie z 8 listopada 2016r. sygn. akt I SA/Rz 686/16, WSA w Krakowie z 25 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Kr 1403/16, WSA w Łodzi z 19 kwietnia 2018r. sygn. akt III SA/Łd 15/18, WSA w Szczecinie z 10 kwietnia 2019r., sygn. akt I SA/Sz 923/180, orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko organu odwoławczego o możliwości orzekania o zwrocie nienależnie pobranych płatności za poprzednie lata.

W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów wnika, że skarżąca w 2017r. nie zrealizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak bezspornie wykazały organy, skarżąca nie uzyskała od JC (ani innych Jednostek Certyfikujących) potwierdzenia prowadzenia produkcji rolnej za rok 2017 zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, z uwagi na użycie do zasiewu nasion kukurydzy zaprawianych środkiem "[...]". Jak podkreślono jest to chemiczny środek ochrony roślin. JC dokonała oceny metody produkcji na zgodność z wymaganiami rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 889/2008 na podstawie kontroli obligatoryjnej przeprowadzonej w dniu 12 lipca 2017r. i dokumentacji producenta. W następstwie powyższego JC wydała decyzję, w której uznała, że nasiona (kukurydzy) stosowane w gospodarstwie nie są ekologiczne i producent nie posiada zgody WIORIN na zastosowanie materiału rozmnożeniowego konwencjonalnego i odmówiła wydania certyfikatu na kukurydzę w 2017r., wprowadziła zakaz wprowadzania do obrotu produktów z deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni 6,75 ha z oznaczeniami odnoszącymi się do ekologicznej metody produkcji przez okres co najmniej 2 lat w przypadku produktów z upraw jednorocznych i upraw wieloletnich przeznaczonych na paszę dla zwierząt oraz 3 lat w przypadku produktów z upraw wieloletnich innych niż rośliny na paszę oraz cofnęła certyfikat.

Powyższe skutkuje stwierdzeniem, że strona nie spełniła w 2017r. warunku określonego w §10 pkt 2 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, czyli nie prowadziła produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym i przepisami wskazanego rozporządzenia.

W tym miejscu odnieść należy się do zarzutu skarżącej dotyczącej braku zastosowania przez organy §39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w brzmieniem nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018r. poz. 1261, dalej jako "rozporządzenie zmieniające"). Przepis ten mógłby znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem z §3 rozporządzenia zmieniającego wynika, że do spraw wszczętych po dniu 14 marca 2018r. do przyznania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" stosuje się przepisy rozporządzenia w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym. Wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło zaś 25 lipca 2018r.. Organy obu instancji prawidłowo nie zastosowały jednak tej regulacji w stanie faktycznym sprawy, gdyż w §38, §39 i §39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego mowa jest zarówno o warunkach jak i wymogach - czego zdaje się nie zauważyła strona skarżąca. Z treści zarzutów i ich uzasadnienia wynika, że skarżąca oba te pojęcia uważa za równoznaczne. Jeszcze raz podkreślić należy zatem, że zgodnie z §39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Zawarta w §39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności stanowi gwarancję zachowania przez rolnika wszystkich warunków zobowiązania rolnośrodowiskowego. Warunki przyznania pomocy zostały określone ogólnie w §2 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a szczegółowo (w odniesieniu do poszczególnych pakietów) w kolejnych przepisach rozporządzenia (§9-17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ). Wymogi natomiast zostały określone w §4 ust.2 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodzić należy się z twierdzeniem organu odwoławczego, że konsekwencją niespełnienia warunków przyznana pomocy jest odmowa jej przyznania i zwrot pomocy wypłaconej za realizację zobowiązania za poprzednie lata (§39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Natomiast konsekwencją nieprzestrzegania wymogów jest zasadniczo zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w danym roku (§38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego) oraz zwrot płatności za poprzednie lata określony współczynnikiem procentowym (§39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Zatem, w ocenie Sądu, Dyrektor prawidłowo nie zastosował w niniejszym przypadku §39a pkt 2 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tylko oparł swoje rozstrzygnięcie na §39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności, szczegółowo wyliczonych w odniesieniu do poszczególnych lat w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza prawidłowość tego wyliczenia. Prawidłowość tego wyliczenia nie jest przy tym kwestionowana przez skarżącą.

W ocenie Sądu, organy w prawidłowy sposób ustaliły również czy w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki dające możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej.

Właściwie zatem ustalono, że w rozpatrywanej sprawie nie będzie miało miejsca ograniczenie odpowiedzialności beneficjenta na podstawie (dla kampanii 2013r. i 2014r.) art.5 ust.3 rozporządzenia (UE) Nr 65/2011 oraz (dla kampanii 2015r. i 2016r.) art.7 ust.3 rozporządzenie (UE) Nr 809/2014 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W niniejszym przypadku, nie doszło do pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności organy nie posiadały informacji, z których wynikałoby, że strona nie spełni warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017.

Kolejną możliwość odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy przewiduje art. 28a ustawy PROW 2007-2013. Na mocy tego przepisu organ odstępuje od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy jeżeli kwota ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Przedstawiony szczegółowo, w zaskarżonej decyzji, sposób ustalenia równowartości kwoty 100 euro w poszczególnych latach wykazał, że każda kwota z poszczególnych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na tej podstawie prawnej.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały również, że w przypadku skarżącej nie wystąpiły żadne zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/ nadzwyczajnych okoliczności określone w §45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art.47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Jak już wskazywano w niniejszym uzasadnieniu na podstawie §10 pkt 2 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa w ramach wszystkich wariantów pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin. Potwierdzeniem prowadzenia produkcji rolnej metodami ekologicznymi jest umieszczenie rolnika na wykazie producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 2009r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2017r., poz. 1054 ze zm.).

Tymczasem, czego nie kwestionuje skarżąca, nie została ona umieszczona w wykazie w 2017r. Skarżąca wskazuje na niezawiniony charakter błędu podczas zakupu nasion kukurydzy oraz powołuje się na okoliczności wynikające z §45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z jego treścią, inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. W ocenie skarżącej, zakup zaprawionych nasion kukurydzy miał miejsce na skutek wprowadzenia jej w błąd przez sprzedawcę, co potwierdzać ma oświadczenie sprzedawcy.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie nie można mówić o niezawinionym zachowaniu skarżącej. Skarżąca, jako osoba, która podjęła się zobowiązania wieloletniego w zakresie prowadzenia rolnictwa ekologicznego, zobowiązana była do nabywania nasion, które spełniały określone przepisami prawa wymagania. To na skarżącej, jako nabywcy towaru (nasion) spoczywał obowiązek upewnienia się, że wymogi te zostały spełnione.

Nadto zgodnie z art.47 ust.2 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1974/2006 w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, rolnik powinien powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dostarczeniem dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Sąd uznaje stanowisko organu odwoławczego odnośnie braku dochowania 10-dniowego terminu zgłoszenia przez skarżącą za prawidłowe. Nie sposób bowiem uznać, jak twierdzi strona skarżąca, że termin ten należy liczyć dopiero od dnia 25 lipca 2018r., tj. od dnia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków. Skarżąca o zaistniałej sytuacji dowiedziała się co najmniej w momencie nieumieszczenia jej w wykazie JC. W dniu "[...]" JC wydała opisaną powyżej decyzję, w której uznała, że nasiona kukurydzy stosowane w gospodarstwie nie są ekologiczne i odmówiła wydania certyfikatu. O wiedzy skarżącej odnośnie wskazywanego błędu świadczy także fakt, że złożyła od powyższej decyzji odwołanie. Po jednoznacznej weryfikacji przez WIORIN zakupu przez stronę nasion zaprawionych chemicznym środkiem JC decyzją z dnia "[...]" utrzymała w mocy swoją decyzję. Tym samym skarżąca miała świadomość użycia "nieekologicznych" nasion.

Za zasadne i wyczerpujące Sąd uznał ponadto rozważania organu odwoławczego w kwestii upływu terminu przedawnienia. W przypadku nienależnej płatności, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Nienależną płatnością jest zaś wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika - np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym lub brak realizacji założeń wieloletniego programu.

W rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności reguluje art.3 ust.1 rozporządzenia (WE, EURATOM) Nr 2988/95, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Sąd podziela stanowisko organów, że za datę dopuszczenia się nieprawidłowości należy uznać dzień złożenia wniosku

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017, tj. 11 maja 2017r. (który zawierał nieprawidłową deklarację o prowadzeniu produkcji rolnej metodami ekologicznymi). W związku z powyższym obowiązek zwrotu płatności nienależnej nie uległ przedawnieniu. Nadto, jak wskazał organ termin przedawnienia został przerwany: 14 maja 2018r. (doręczenie decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 2007-2014 za rok 2017) i 25 lipca 2018r. (doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego). Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie zaś na nowo.

Uznając zatem, że organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego. Stwierdzić należy, że nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania określonych w art.7, 7a oraz 77 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił te okoliczności faktyczne, które były istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art.107 §3 k.p.a.

W związku z powyższym, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Sąd skargę oddalił.