Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 431/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-02-01 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 245 par. 3 w zw. z art. 252 par. 1 i art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 431/12

Uzasadnienie

Pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2012 r., odrzucił skargę.

W dniu 23 listopada 2012 r. (data wpływu do Sadu) skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF".

W uzasadnieniu wniosku skarżący – odwołując się do "sytuacji na rynku" stwierdził, że nie posiada dochodów, pozwalających mu na prowadzenie postępowania przed sądem. Wskazał, że w okresie ostatniego roku zlikwidował trzy sklepy, a ponadto zalega z czynszem w wynajmowanych lokalach.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z żoną posiada rozdzielność majątkową. Nadmienił, że na utrzymaniu żony pozostaje dwoje dzieci, na które "na razie nie płaci alimentów", w toku jest sprawa o separację. Określając swój stan majątkowy wykazał, że jest właścicielem domu o powierzchni 240 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha oraz działki o powierzchni 1.200 m2. Jest właścicielem trzech pojazdów: Fiata Ducato, Renault Trafic oraz Suzuki SX4 – w tych przypadkach nie podał rocznika produkcji i szacunkowej ich wartości. Podniósł także, że spłaca kredyty bankowe, których rata miesięczna wynosi ok. 9.000 zł. Odnośnie osiąganego dochodu odwołał się do załączonego zeznania podatkowego.

Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2013 r., mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie strony skarżącej o jej stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji referendarz wezwał stronę skarżącą, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony.

Z przekazanych uprzednio przy formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy kopiach deklaracji podatkowej PIT-36 za 2011 rok wynikało, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz innych źródeł skarżący uzyskał przychód w wysokości 696.953,96 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 677.391,09 zł osiągając dochód na poziomie 19.562,87 zł. Skarżący załączył uprzednio, przy ubieganiu się pierwotnie o przyznanie prawa pomocy, także zeznanie PIT-28 swojej żony, z którego wynikało, że w roku 2011 uzyskała ona przychody w kwocie 54.835 zł z tytułu najmu, a ryczałt od tych przychodów wyniósł 4.660,98 zł.

Skarżący przekazał wyciągi z rachunków bankowych: [...] Bank – saldo na dzień 14 grudnia 2012 r. wyniosło: 2.701,40; z rachunku w [...] EFG (Dynamiczne Konto Firmowe – Akceptan), gdzie saldo na dzień 01.01.2013 r. wynosiło -49.686,26 zł, przy czym na koncie tym w okresie od lipca do grudnia skarżący dokonywał wpłat gotówkowych własnych w łącznej kwocie ponad 21.000 zł; z rachunku Linii Kredytowej w [...], saldo rachunku na dzień 25.09.2012 r. wynosiło -30.457,08 zł, ale i w tym przypadku skarżący dokonywał wpłat gotówkowych na kwotę ponad 5.000 zł; z rachunku w [...] (MBiznesKonto), gdzie saldo rachunku na dzień 01.01.2013 r. wynosiło +734,69 zł, przy czym obroty na rachunku wskazywały na uznania w kwocie 169.287,37 zł.

Co istotne na ostatni ze wskazanych rachunków dokonywane były wpłaty własne skarżącego z rachunku zarejestrowanego na skarżącego w [...] Banku Wydział Bankowości Elektronicznej (nr rachunku 80 11402004 0000310258658880) na łączną kwotę ponad 98.000 zł. W tym uwagę zwracają przelewy przychodzące z 03.06.2012 r. na kwotę 6.200 zł, z 02.07.2012 r. na kwotę 6.000 zł, z 02.08.2012 r. na kwotę 10.000 zł, 27.08.2012 r. na kwotę 7.300 zł, 29.08.2012 r. na kwotę 6.390 zł, 16.10.32012 r. na kwotę 4.900 zł31.10.2012 r. na kwotę 4.100 zł, 04.12.2012 r. na kwotę 5.400 zł, z10.12.2012 r. na kwotę 4.200 zł. Zauważyć przy tym należy, iż skarżący mimo wyraźnego wezwania do przekazania wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych nie przedstawił wyciągów z rachunku z którego – jak wskazano powyżej – dokonano wskazanych wpłat na kwotę ponad 98.000 zł.

Skarżący przedłożył również uprzednio, w związku z poprzednimi wezwaniami do przedłożenia dodatkowych dokumentów przy wcześniejszym ubieganiu się o przyznanie prawa pomocy, kserokopie umów kredytowych: umowę kredytu na zakup pojazdu przez przedsiębiorcę z dnia 07.01.2005 r. na kwotę 60.970,35 zł; umowę kredytu hipotecznego z dnia 18 kwietnia 2006 r. na kwotę 379.265,31 zł; umowę kredytu mieszkaniowego z dnia 02.11.2009 r. na kwotę 496.653,06 zł; umowę kredytu gotówkowego przeznaczonego częściowo na spłatę innych kredytów zawartą w dniu 14 czerwca 2012 r. na kwotę 157.500 zł, przy czym umowę tę bank zawarł ze skarżącym R. B. i jego żoną B. B.

W formularzu wniosku odnoszą się do żądania przekazania informacji o sytuacji majątkowej żony, w tym informacji o posiadanych nieruchomościach, zasobach majątkowych w postaci zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych oraz wyciągów z posiadanych prze żonę rachunków bankowych, skarżący stwierdził, że z uwagi na rozdzielność majątkową z żoną nie ma dostępu do jej konta i innych informacji o stanie majątkowym.

Nie udzielił żadnych informacji o wysokości ponoszonych kosztów utrzymania i opłatach eksploatacyjnych stwierdzając, iż pozostaje na utrzymaniu rodziców.

Referendarz Sądowy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04).

Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, 2005, s. 585).

Wskazać w związku z tym należy, że skarżący osiąga stałe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z przekazanej deklaracji podatkowej PIT-36 za 2011 rok, wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz innych źródeł uzyskał przychód w wysokości 696.953,96 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 677.391,09 zł, osiągając dochód na poziomie 19.562,87 zł. Zwrócić w tym zakresie uwagę należy na wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, która świadczyć może niewątpliwe o zakresie i skali prowadzonej działalności gospodarczej. Potwierdzają to również informacje przekazane przez skarżącego, a dotyczące zaciągniętych zobowiązań kredytowych, wielkości regulowanych rat kredytów oraz fakt posiadania trzech pojazdów, służących – jak wskazał – skarżący do prowadzenia działalności gospodarczej. Wszystkie te informacje świadczą o skali prowadzonej działalności, a co za tym idzie o faktycznych możliwościach finansowych skarżącego.

Wskazać w tym miejscu także należy na wykazane przez skarżącego dochody jego żony z tytułu najmu. Z zeznania podatkowego PIT-28 wynika, ze w roku 2011 uzyskała ona przychody w kwocie 54.835 zł z tytułu najmu, a ryczałt od tych przychodów wyniósł 4.660,98 zł.

W tym zakresie wskazać należy na wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami. Obowiązek ten nie zostaje wyłączony nawet w przypadku nieistnienia wspólności majątkowej, czy nie prowadzenia przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego. Obowiązek pomocy dotyczy każdej dziedziny życia i rozciąga się w szczególności na pomoc przy prowadzeniu spraw sądowych. Istotne jest wskazanie, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy także w zakresie prowadzenia postępowania sądowego (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 Nr 1, poz. 8). Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Instytucja wyłączenia wspólności ustawowej dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 31/09; z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 21/10). Takie ukształtowanie relacji majątkowych bynajmniej nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10).

Z powyższych uwag wynika, że przy rozpoznaniu wniosku, należało brać pod uwagę nie tylko dochody skarżącego, lecz również jego żony, która zobowiązana jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą wraz ze skarżącym stworzyli zawierając związek małżeński.

Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych jest także fakt, iż skarżący – mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych – reguluje na bieżąco wszelkie inne zobowiązania zarówno publicznoprawne, jak i – co szczególnie ważne – prywatnoprawne (spłata kredytów bankowych). Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa.

Wątpliwości w tym zakresie budzie także fakt, iż skarżący nie dysponując – jak podnosił w uzasadnieniu swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy – wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów sądowych w dniu 14 czerwca 2012 r. (tj. już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, a więc w dacie w której miał świadomość konieczności regulowania kosztów sądowych) zaciąga kredyt bankowy na kwotę 157.500 zł. Bez znaczenia jest przy tym, ze zgodnie z treścią umowy kredytowej miała ona służyć spłacie innych kredytów. Na marginesie wskazać należy, że współkredytobiorcą jest żona skarżącego – co należy odnieść do podnoszonych powyżej informacji skarżącego o pozostawaniu w rozdzielności majątkowej z żoną, niemożliwości uzyskania informacji o jej stanie finansów oraz o informacji skarżącego, iż to on przekazuje majątek żonie i dzieciom. Przede wszystkim jednakże, biorąc pod uwagę, że stroną umowy kredytowej jest także sam skarżący, to niewątpliwie jego wiarygodność kredytową badał bank udzielając mu kredytu, a ocenił ją pozytywnie udzielając mu wskazanego kredytu na kwotę 157.500 zł.

Ponadto, raz jeszcze należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W orzecznictwie podnosi się także, że koszt regulowania rat kredytu, niezależnie jakiemu celowi one służą, nie może być przesłanką do argumentacji, że strona nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05).

Dla rozstrzygnięcia w sprawie nie może także pozostać obojętny fakt, że skarżący wykazuje na swoich kontach bankowych wysokie obroty bieżące. I tak na rachunku w [...] (MBiznesKonto), gdzie saldo rachunku na dzień 01.01.2013 r. wynosiło +734,69 zł, obroty na rachunku wskazywały na uznania w kwocie 169.287,37 zł.

Co istotne na wskazany rachunek dokonywane były wpłaty własne skarżącego z rachunku zarejestrowanego na skarżącego w [...] Banku Wydział Bankowości Elektronicznej (nr rachunku 80 11402004 0000310258658880) na łączną kwotę ponad 98.000 zł. W tym uwagę zwracają przelewy przychodzące z 03.06.2012 r. na kwotę 6.200 zł, z 02.07.2012 r. na kwotę 6.000 zł, z 02.08.2012 r. na kwotę 10.000 zł, 27.08.2012 r. na kwotę 7.300 zł, 29.08.2012 r. na kwotę 6.390 zł, 16.10.32012 r. na kwotę 4.900 zł31.10.2012 r. na kwotę 4.100 zł, 04.12.2012 r. na kwotę 5.400 zł, z 10.12.2012 r. na kwotę 4.200 zł. Zauważyć bowiem należy, iż wpłaty te, mające charakter wpłat własnych skarżącego, dokonywane były już po wniesieniu skargi, a więc w sytuacji, w której skarżący wiedział o mogących na nim ciążyć ewentualnie zobowiązaniach do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, czy też i ewentualnego kosztu poniesienia pomocy prawne w postaci profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć także należy, iż skarżący mimo wyraźnego wezwania do przekazania wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych nie przedstawił wyciągów z rachunku z którego – jak wskazano powyżej – dokonano wskazanych wpłat na kwotę ponad 98.000 zł. Wyciągi takie przedstawił co prawda w związku z uprzednim ubieganiem się o prawo pomocy, nie przedstawił ich natomiast obecnie, co ograniczyło możliwość skontrolowania faktycznych przepływów pieniężnych w tym zakresie w ostatnim czasie, tak aby ocenić obecną sytuację majątkową ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że skarżący na innych posiadanych swoich rachunkach również dokonywał wpłat własnych gotówkowych w kwocie ok. 21.000 zł (rachunek w [...] EFG (Dynamiczne Konto Firmowe – Akceptan) oraz rachunku Linii Kredytowej w [...] EFG – na kwotę ponad 5.000 zł. Przedmiotowe informacje mogą świadczyć o tym, że skarżący dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi. Fakt wykazania debetów na rachunkach nie może mieć tu decydującego znaczenia, albowiem zwrócić uwagę należy, iż wpływy gotówkowe i wysokie obroty na wskazanych rachunkach miały miejsce w ostatnich miesiącach, a przypomnieć należy, że w tym okresie skarżący już miał świadomość konieczności ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych. Skargę do sądu wniósł w dniu 25 kwietnia 2012 r. (data wpływu do organu administracji). Zaznaczyć także należy, że saldo na niektórych rachunkach skarżącego w ostatnich miesiącach wielokrotnie wykazywało wartości dodatnie (dochodzące do kilkunastu tysięcy złotych).

W dalszej kolejności wskazać należy, iż skarżący nie przekazał na żądanie referendarza wszystkich żądanych w dodatkowym wezwaniu do ich udzielenia informacji. Nie wyjaśnił, czy dochody żony (wykazał jedynie dochody z tytułu najmu) są jedynymi jej dochodami, nie przekazał i nie wyjaśnił, czy żona składała także zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przede wszystkim jednak w ogóle skarżący nie ustosunkował się do żądania przekazania informacji o nieruchomościach, zasobach pieniężnych i przedmiotach wartościowych oraz żądania przekazania wyciągów z ewentualnie prowadzonych przez żonę rachunków i lokat bankowych.

Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, mającymi ewentualnie uzasadniać odmowę przekazania tych informacji, a wskazującymi na fakt rozdzielności majątkowej z żoną, co – zdaniem skarżącego – miałoby mu uniemożliwiać dobycie tych informacji.

Przypomnieć raz jeszcze w związku z tym należy, że zgodnie z postanowieniami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Instytucja wyłączenia wspólności ustawowej dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 31/09; z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 21/10). Takie ukształtowanie relacji majątkowych bynajmniej nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Obowiązek ten dotyczy każdej dziedziny życia i rozciąga się w szczególności na pomoc przy prowadzeniu spraw sądowych. Dodać w tym miejscu należy, że podobnie z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika obowiązek wzajemnej pomocy między rodzicami i dziećmi.

Z powyższych uwag wynika, że przy rozpoznaniu wniosku, należało brać pod uwagę nie tylko dochody skarżącego, lecz również jego żony, która zobowiązana jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą wraz ze skarżącym stworzyli zawierając związek małżeński. Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Stąd też na członkach rodziny skarżącego spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania skarżącego oraz wspólnego gospodarstwa domowego a także obowiązek pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w złożonym oświadczeniu i w toku postępowania wyjaśniającego konsekwentnie uchylał się od wskazania sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych małżonki, zasłaniając się umową majątkową małżeńską.

Skarżący błędnie przyjmuje, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Zauważyć przy tym należy, co wskazywano już uprzednio, że mimo tak opisywanej sytuacji przez skarżącego zawarł on wspólnie z żoną umowę kredytu bankowego w dniu 14 czerwca 2012 r. (tak więc już w trakcie prowadzonego postępowania sądowego) na mocy której zaciągnęli wspólnie kredyt w wysokości 157.500 zł. Powyższe poddaje w wątpliwość i czyni mało wiarygodnymi informacje skarżącego o braku jakichkolwiek informacji na temat sytuacji majątkowej zony skarżącego. Taka sytuacja pozwala przypuszczać, że wnioskodawca może utrzymywać kontakty z małżonkiem i mieć rozeznanie co do jego sytuacji majątkowej pomimo, że nie przedstawił wymaganych przez Sąd dokumentów w tej materii.

W ocenie referendarza, fakt odmowy przekazania żądanych informacji czyni niewiarygodnym powoływanie się przez stronę skarżącą na okoliczność braku możliwości płatniczych i poniesienia kosztów postępowania w sprawie. Tym samym strona pozbawiła referendarza informacji niezbędnych do faktycznej oceny jej zdolności płatniczych.

Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem strona skarżąca odmówiła przekazania dodatkowych informacji w związku z wezwaniem do ich przedłożenia. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego, czy członków jego rodziny może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie.

W świetle wszystkich powyższych ustaleń uznać należało, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.

R.A.