Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1276/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T. P. decyzją z dnia [...]maja 2014r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. , na podstawie art.105 kpa umorzył postępowanie administracyjne odnośnie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego J. Z. na żonę I. Z. (zmarłą [...].2014r.) za okres od [...]04.2012r. do [...].10.2013r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych). Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem ściśle związanym z osobą uprawnioną. Zatem śmierć tej osoby nie rodzi żadnych przekształceń podmiotowych, lecz prawo do tego zasiłku wygasa z mocy prawa z chwilą śmierci uprawnionego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. IV SA/Gl 556/08). Prawo do zasiłku nie przechodzi, zatem na spadkobierców i nie mogą oni domagać się żadnych świadczeń z tego tytułu po śmierci uprawnionego. Nie mają tutaj znaczenia stosunki, jakie utrzymywali spadkobiercy z osobą zmarłą (opieka nad nią, wspólne gospodarowanie, itd.). Wnioskodawca domagał się przyznania zasiłku na rzecz zmarłej w dniu ....2014r. żony. Wniosek o przyznania prawa do zasiłku złożył w dniu [...].2014r. tj. po śmierci żony. Ponieważ zasiłek pielęgnacyjny przysługuje na "samego siebie" nie zaś na "innego członka rodziny" i przysługuje osobie niepełnosprawnej ze względu na znaczne wydatki wywołane własną niepełnosprawnością bezprzedmiotowe było wszczynanie postępowania na wniosek męża uprawnionej (który jest jej spadkobiercą) do zasiłku pielęgnacyjnego I. Z.. Konsekwencją powyższego była konieczność umorzenia postępowania w sprawie, gdyż nie było podstaw do wszczęcia postępowania.

J. Z. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Podniósł, że jest pełnomocnikiem zmarłej żony. Pełnomocnictwo zostało udzielone mu przez żonę w dniu [...].2013r. W dniu [...].2012r. żona wystąpiła z wnioskiem o ustalenie jej stopnia niepełnosprawności, które zaliczone zostało błędnie jako umiarkowane, a następnie dopiero wyrokiem Sądu z dnia [...]listopada 2013r. zmieniono i ustalono znaczny stopień niepełnosprawności. Przed śmiercią żony wystąpił o odpis wyroku. Natomiast nie zdążył złożyć wniosku o przyznanie zasiłku. Żona pobierała zaś świadczenie pielęgnacyjne z ZUS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.decyzją z dnia [...] września 2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla żony – I. Z. z tytułu niepełnosprawności wystąpił mąż J. Z.. I. Z. zmarła w dniu [...] 2014r. tj. przed wniesieniem wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Sprawa dotycząca odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dotyczy niewątpliwe praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej I. Z.. Wobec śmierci osoby wyłącznie uprawnionej do ubiegania się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podtrzymał stanowisko, zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w sprawie poddanej kontroli Sądu było to, czy skarżący, jako faktyczny opiekun i spadkobierca I. Z. zasadnie złożył w dniu [...]kwietnia 2014r. wniosek i domagał się wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego na zmarłą żonę za okres od [...].2012r. do [...].2013r.

Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992, ze zm.). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy). Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym (art. 3 pkt 2 ustawy). Ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej (art. 23 ust. 1 ustawy). Zasiłek ten przysługuje osobie wnioskującej ze względu na znaczne wydatki wywołane własną niepełnosprawnością.

Nie ulega wątpliwości, że wyrokiem z dnia [...] listopada 2013r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. – G. i J. w P. zmienił częściowo orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2012r. w ten sposób, iż zaliczył I. Z. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od dnia [...] kwietnia 2012r. I. Z. zmarła w dniu [...] 2014r. W dniu [...] kwietnia 2014r. jej mąż i pełnomocnik złożył wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] kwietnia 2012r. do dnia [...] października 2013r.

Zasady następstwa prawnego zostały określone w księdze czwartej "Spadki" ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.).

Zgodnie z art. 922 § 1 k.c.: Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

Powyższa regulacja ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jak i ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w odniesieniu do sprawy wskazuje, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego jest przyznawane i przysługuje tylko osobie, która spełniła ustawowe przesłanki do jego uzyskania - w tym przypadku – legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem ściśle związanym z osobą uprawnioną, przysługuje na "samego siebie" nie zaś na innego członka rodziny. Zatem śmierć tej osoby nie rodzi żadnych przekształceń podmiotowych, lecz prawo do tego zasiłku wygasa z chwilą śmierci uprawnionego. Niewątpliwie I. Z. była osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, jednak wniosek o jego przyznanie został złożony po jej śmierci. W aktach administracyjnych brak wcześniejszego wniosku o przyznanie zasiłku. Zatem wobec śmierci osoby wyłącznie uprawnionej do ubiegania się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego postępowanie administracyjne należało umorzyć. Skarżący jako małżonek osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniony do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Jedyną stroną postępowania w sprawie, której przedmiotem jest taki zasiłek jest osoba niepełnosprawna ubiegająca się o to świadczenie. Czym innym byłaby sytuacja, gdyby ów zasiłek został przyznany decyzją za życia żony skarżącego, lecz nie został wypłacony z jakiegoś powodu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z nowym wnioskiem złożonym przez męża osoby uprawnionej do pobierania zasiłku po jej śmierci.

Skoro zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym o charakterze osobistym, to skarżący jako spadkobierca zmarłej żony nie może wywodzić własnego interesu prawnego w kontrolowanej sprawie z faktu, że jego żona za życia była podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie jej prawa do zasiłku. W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest natomiast przepisu, który mógłby stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania spadkobiercy lub opiekunowi faktycznemu osoby uprawnionej przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego.

Na marginesie należy wskazać, iż czym innym jest prawo do świadczenia, które wygasło z chwilą śmierci spadkodawcy, a czym innym jest żądanie wypłaty świadczenia wywodzące się z tego prawa.

Treść przepisów art. 16, art. 23 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że z ustalonego prawa do świadczenia wynika obowiązek wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego przez właściwy organ na rzecz osoby uprawnionej oraz uprawnienie do podjęcia tego zasiłku przez osobę uprawnioną, o którym mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niewątpliwie sama wypłata zasiłku pielęgnacyjnego stanowi czynność materialno-techniczną. W związku z tym nie wydaje się decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłaty i nie można domagać się wydania takiej decyzji od organu administracji publicznej.

W przypadku nie podjęcia przekazanych uprawnionemu do wypłaty świadczeń rodzinnych, tylko uprawniony może zwrócić się o ponowną wypłatę świadczenia.

Zgodnie, bowiem z art. 28 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wstrzymuje się wypłatę świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, nie podejmuje świadczeń rodzinnych przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe. W sprawie niniejszej nie nastąpiło wstrzymanie wypłaty świadczenia ani też nie miało miejsca wygaśnięcie prawa do świadczeń z przyczyn w tym przepisie wskazanych.

Skoro, zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu, co do istoty przez organ administracji, postępowanie wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu (art. 105 § 1 k.p.a.).

Skarga nie mogła zatem być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

| |