Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 41/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b, par. 19
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Dnia 11 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. W. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję własną o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy R. odmawiającą M. G. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 13 czerwca 2013 r. M. G. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką N. G..

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy R., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 z późn. zm) odmówił przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Na skutek wniesionego przez M. G. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W dniu 5 sierpnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wpłynęła, przekazana przez Wojewodę [...] na podstawie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. skarga M. G. na "bezprawne działanie Kierownika GOPS w R.", działającego z upoważnienia Wójta Gminy R. w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 157 § 2 w związku z art. 61 § 4 i art. 235 k.p.a., pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. zawiadomiło M. G. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] znak: [...] wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 157, art.158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 235 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...].

Podaniem z dnia 16 października 2013 r. M. G. wniósł o ponowne rozpatrzenie przez sprawy.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję własną o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy R.. W uzasadnieniu wskazało, iż zgodnie z treścią art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W ocenie Kolegium, formułowany przez wnioskodawcę zarzut wskazuje na drugą z podstaw do stwierdzenia nieważności tj. rażące naruszenie prawa. Tego rodzaju wada decyzji zachodzi jednak wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stanowi to główne kryterium oceny, czy w konkretnej sprawie miało miejsce zwykłe naruszenie prawa czy też przybrało ono postać kwalifikowanego naruszenia prawa, z którym Kodeks postępowania administracyjnego wiąże skutek w postaci nieważności decyzji. W orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że w pojęciu rażącego naruszenia prawa nie mieści się odmienna wykładnia, gdyż o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy naruszony przepis prawa jest jasny, zrozumiały i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W sposób rażący może być naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ilekroć jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, oznacza to, zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

W ocenie Kolegium, w badanej sprawie, wnioskodawca nie kwalifikował się do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak bowiem wynikało z przedłożonych dokumentów, jest on rolnikiem i jako rolnik nie należy do osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie bowiem ustawa wspomniana nie zawiera definicji pojęcia rolnik, znajduje się ona jednak w ustawie z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. nr 50 z 2008r., poz. 291 ze zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku, rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W ocenie Kolegium, treść art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, iż praca we własnym gospodarstwie rolnym nie została w ustawie o świadczeniach rodzinnych zrównana z innymi formami zatrudnienia i aktywności zawodowej, czego uzasadnieniem pozostaje fakt, iż osoba prowadząca gospodarstwo rolne nie jest poddana reżimowi pracy charakterystycznemu dla zatrudnienia i przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadząc gospodarstwo rolne sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Praca we własnym gospodarstwie rolnym jest więc formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych i przy jej wykonywaniu nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Pogląd taki wyrażony został w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r., sygn.akt I OPS 5/12, która wprawdzie podjęta została na gruncie poprzednio obowiązującego przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże, w ocenie Kolegium, zachowuje aktualność również po zmianie ustawy, ponieważ odnosi się do tożsamego w obu przepisach pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w aspekcie przepisu art. 3 pkt 22 ustawy. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy podkreślono, iż ukształtowana wspomnianą uchwałą praktyka orzecznicza, legła u podstaw odmowy przyznania M. G. świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie. Okoliczność, iż w okresach wcześniejszych świadczenie to było mu przyznawane, pomimo niezmienionej sytuacji faktycznej, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ poprzednio wydana decyzja wygasła z mocy prawa z dniem 31 czerwca 2013r., zaś podjęte w sprawie rozstrzygniecie kończy nową sprawę administracyjną, wszczętą kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium nie można zatem uznać, że poprzez wydanie kwestionowanej decyzji doszło do naruszenia zasady ochrony praw nabytych.

Kolegium wskazało również, że wnioskodawca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik, w trybie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Natomiast w okresie, gdy pobierał świadczenie pielęgnacyjne, przyznano mu i jednocześnie opłacano ze środków publicznych składkę na ubezpieczenie społeczne. Okoliczność ta tłumaczy, zdaniem Kolegium, brak ubezpieczenia rolniczego we wskazanym okresie i nieopłacanie wówczas przez zainteresowanego składek.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył M. G., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez uchybienie konstytucyjnej zasadzie ochrony praw słusznie nabytych i odmowę ponownego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo braku zmiany sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego; pogwałcenie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji poprzez niczym nieuzasadnione różnicowanie sytuacji skarżącego z uwagi na posiadanie gospodarstwa rolnego oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. l oraz art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.6, 7, 8 oraz 11 i 107 § 3 k.p.a., polegające w szczególności na wskazywaniu jako podstawy podjętego rozstrzygnięcia uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. (I OPS 5/12), a więc aktu nie mającego charakteru powszechnie obowiązującego, niedostatecznym wyjaśnieniu podjętej decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji; braku pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez dowolne wydawanie decyzji w oparciu o jedno ze stanowisk w spornej kwestii przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, kiedy ubiega się o nie rolnik; niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że skarżący podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżący podniósł, że spełnia warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikający z art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych, bowiem w 1996 r. zrezygnował z zatrudnienia w ramach pracy zawodowej poza rolnictwem w związku z opieką nad córką, natomiast w 1999 r. zrzekł się statusu osoby bezrobotnej, będąc przeświadczeniu, że będzie przysługiwało mu świadczenie, które do 2004 r. nosiło nazwę zasiłku stałego, a od 1 maja 2004 r. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. Wskazał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,4965 ha przeliczeniowego i okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do przyznania świadczenia aż do momentu złożenia kolejnego wniosku o ustalenie do niego prawa dnia 13 czerwca 2013 r. Podniósł, że nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w dniu 7 grudnia 2012 r., w związku z którą zaszła potrzeba złożenia kolejnego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie wprowadziła zapisów, które pozbawiałyby rolników prawa do wskazanego świadczenia. Zaznaczył, że jego sytuacja faktyczna nie uległa zmianie od chwili uzyskania świadczenia w tej formie, tj. od 1 maja 2004 r. W ocenie skarżącego, także podstawa prawna jego uzyskania pozostaje niezmieniona, a w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest wyraźnego zakazu przyznania świadczenia rolnikowi. Skarżący dodał, że w przeszłości jednocześnie pracował zawodowo (co było podstawowym źródłem jego utrzymania) oraz prowadził gospodarstwo rolne. Zarzucił, że organy, rozpatrujące sprawę jako podstawowy argument uzasadniający odmowę świadczenia wskazują uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. (I OSP 5/12), traktując ją jako akt powszechnie obowiązujący a nie jako jedną z możliwych interpretacji. Nadto, dokonały wykładni contra legem, co narusza art. 6 k.p.a., ponieważ nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Zarzucił błędne ustalenie przez Kolegium, że podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, podczas gdy może on podlegać takiemu ubezpieczeniu jedynie na wniosek, a nie z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, wskazując, że w sprawie nie uchybiono konstytucyjnej zasadzie praw słusznie nabytych. Z mocy ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych, wygasła dotychczasowa decyzja przyznająca stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawa rozstrzygnięta kwestionowaną decyzją o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nową sprawą administracyjną, której motywy wydania zostały szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...]. Kolegium wskazało, że wbrew twierdzeniom skargi w wydanych decyzjach nie wyrażono poglądu, iż literalne brzmienie przepisów art. 17 i art. 3 pkt 22 ustawy świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko organów rozstrzygających przedmiotową sprawę nie godzi w zasadę równości wobec prawa i jest zgodne z literalnym brzmieniem wskazanych przepisów, co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniach decyzji wydanych przez Kolegium i nie spowodowało zarzuconego w skardze naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Zgodziło się ze stwierdzeniem, że przytaczana uchwała NSA sygn. akt I OPS 5/12 jest uchwałą konkretną i jako taka jest wiążąca w danej sprawie, jednakże uznał, iż uchwały konkretne mają również moc ogólnie wiążącą, polegającą na tym, że stanowisko zajęte w uchwale przez NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, które - dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska - powinny je w swoich orzeczeniach, wydawanych w sprawach o podobnym stanie prawnym i stanie faktycznym respektować. W zakresie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolnika na jego wniosek, a nie z urzędu, Kolegium uznało tę okoliczność za niemającą wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Podzielić bowiem należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest dotknięta żadną z wad, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Podnoszona w uzasadnieniu żądania wadliwość, związana z naruszeniem zasady legalizmu oraz oparciem rozstrzygnięcia o uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż jak trafnie podniesiono w motywach zaskarżonej decyzji, nie można mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnych przepisów. Nawet uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa, stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013r., sygn.akt I OSK 1683/11, z dnia 6 lutego 2013r.,, sygn.akt II OSK 1859/11 oraz z dnia 19 kwietnia 2013r., sygn.akt II GSK 190/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Już choćby z tego powodu, zarzut związany z niewłaściwą, bo opartą na aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym interpretacją przepisu art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może uzasadniać konkluzji o wydaniu decyzji, odmawiających skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z rażącym naruszeniu prawa.

Jakkolwiek bowiem istotnie, orzecznictwo sądowoadministracyjne, w zakresie uprawnień rolników do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie nie było jednolite, aktualnie brak uprawnień rolników w tym zakresie, nie budzi już sporów w judykaturze. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2013r., sygn.akt I OSK 3006/12, z dnia 21 lutego 2013.r, sygn.akt I OSK 3014/12, z dnia 22 lutego 2013r., sygn.akt I OSK 3053/12, z dnia 14 marca 2013r., sygn.akt I OSK 1702/12, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Trudno zatem za przekonujące uznać uzasadnienie zarzutu rażącego naruszenia prawa poprzez wskazanie, iż decyzja, objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności, wpisuje się we wspomnianą linię orzeczniczą.

Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów, związanych z naruszeniem konstytucyjnych zasad: ochrony praw słusznie nabytych oraz równości, wskazać należy, iż tego rodzaju zarzut nie może stanowić uzasadnienie dla żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi bowiem wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa. Konieczność odwoływania do prokonstytucyjnych reguł wykładni, z natury rzeczy wyklucza skuteczność zarzutu rażącego naruszenia prawa.

Niezależnie od tego, w ocenie Sądu, uprawnień związanych z przyznanym świadczeniem, nie można traktować jako praw słusznie nabytych, których skarżący pozbawiony został decyzją, objętą żądaniem stwierdzenia nieważności. Po pierwsze bowiem decyzja przyznająca świadczenie miała charakter okresowy, po wtóre wygasła przed upływem terminu, na który opiewała ex lege w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548 ze zm.). Zasada ochrony praw nabytych chroni ponadto wyłącznie oczekiwania usprawiedliwione i racjonalne. Istnieją dziedziny życia i sytuacje, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe.

W rozpoznawanej sprawie skarżący uzyskiwał świadczenie pielęgnacyjne, choć w świetle stosowanej obecnie interpretacji przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie było ku temu podstaw. Okoliczność wspomniana nie może wszakże uzasadniać wniosku, iż nieprawidłowe stosowanie przepisu w przeszłości, obliguje do jego nieprawidłowego stosowania również w przyszłości.

Odmowa przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowi również naruszenia zasady równości. Podzielić należy bowiem stanowisko wyrażone w przywoływanej już wielokrotnie uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r., sygn.akt I OPS 5/12, iż oceniając uregulowanie prawne z punktu widzenia zasady równości, należy rozważyć, czy można wskazać wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie podmiotów prawa, wziąwszy pod uwagę jego treść i cel (wyrok TK z dnia 20 października 1998 r. sygn. akt K 7/98, OTK 1998, nr 6, poz. 96).

Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej co osoby wykonujące formy aktywności zawodowej, określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Są bowiem oni w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. Ponadto, wszystkie formy aktywności wymienione w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). W wypadku rolników ich odmienne szanse i możliwości zarobkowe oraz różny tytuł ubezpieczenia wynikają zarówno z faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak i z odmiennego reżimu zabezpieczenia społecznego określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli rolnicy nie podlegają obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy systemowej, ich ubezpieczenie społeczne regulują odrębne przepisy, to jest ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest to celowe działanie ustawodawcy, który dostosował system ubezpieczeń m.in. do charakteru pracy i warunków panujących na wsi.

Dodatkowo należy podkreślić, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej utraconych dochodów przez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalały mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi, związane z naruszeniem zasad procedowania przez organ. Kwestia podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników z ustawy bądź na wniosek, nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnięto zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części.

a.bł.