Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1399/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107  par. 3 i  art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 i 2
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta L. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej i Wojewódzkiego Szpitala [...] w L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...]kwietnia 2010 r., nr [...]- po rozpatrzeniu wniosków Zarządu Województwa [...] oraz Wojewódzkiego Szpitala [...]. im. [...] w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r.,

nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta L. z dnia [...]listopada 1950 r., nr [...]o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], [...], stanowiącej własność M. i J. z C małż. A. oraz A. i C. z O. małż. M., oraz orzeczenia z dnia [...]stycznia 1952 r., nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie z dnia

[...] listopada 1950 r.

W uzasadnieniu decyzji przestawiony został następujący stan prawny i faktyczny sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...]listopada 1950 r. [...] Prezydium Rady Narodowej m. L. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nr hip. [...], stanowiącej współwłasność M. i J. z C małż. A. oraz A. i C. z O. małż. M.

Akt ten utrzymany został w mocy decyzją Prezydium Rady Ministrów z dnia

[...] stycznia 1952 r. Nr [...].

Następnie Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku T. K., decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...]listopada

1950 r. nr [...] oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Prezydium Rady Ministrów z dnia [...]stycznia 1952 r. Nr [...].

Zaś decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wojewódzki Szpital [...] im. [...] w L. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z [...] maja 2007 r. i [...] stycznia 2007 r. - zarzucając im naruszenie art. 156 § 2 kpa przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji uznanie, że orzeczenia o wywłaszczeniu nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych.

Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1181/07 uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] - lecz z innych przyczyn niż podane w skardze.

Sąd uznał, że ww. decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 kpa. Z chwilą śmierci uczestnika postępowania – L. J. - w jego prawa i obowiązki powinni wstąpić jego następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania następuje niezależnie od tego, czy niezachowanie tej zasady nastąpiło z winy organu.

W związku z powyższym, Minister Infrastruktury rozpoznał na nowo wniosek Wojewódzkiego Szpitala [...] im[...]w L. i postanowieniem z dnia [...]czerwca 2008 r. nr [...] na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania Szpitala.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na brak legitymacji Szpitala do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego są osoby, które uczestniczyły w postępowaniu wywłaszczeniowym lub ich następcy prawni oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości.

Zdaniem Ministra Infrastruktury z akt sprawy (w szczególności odpisu księgi wieczystej KW Nr [...]) wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Województwo Łódzkie. Wojewódzki Szpital [...] im. [...] w L. jest jedynie władającym nieruchomością, o czym świadczy wypis z rejestru gruntów oraz akt notarialny z dnia [...] maja 2004 r. nr Rep. [...] o oddaniu Szpitalowi w nieodpłatne użytkowanie nieruchomości wraz z zabudowaniami.

Organ podkreślił dodatkowo, że Szpital nie był stroną decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r., a jedynie otrzymał ww. decyzję do wiadomości, co również przesądza o braku legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia.

Na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewódzki Szpital [...] im. [...] w L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Zaskarżonemu postanowieniu Szpital zarzucił naruszenie art. 244 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 ze zm.) przez przyjęcie, że użytkowanie przez skarżącego przedmiotowej nieruchomości położonej w L. przy

ul. [...] nie statuuje żadnego prawa do nieruchomości. Wskazał również na błędną wykładnię art. 28 kpa. przez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącego uznanie przez organ, że władanie przedmiotową nieruchomością, nie daje Szpitalowi żadnych uprawnień nie znajduje potwierdzenia w przepisach. Skarżący wskazał, że w myśl art. 244 § 1 kodeksu cywilnego użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym. Przez ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej uzyskało ono skuteczność względem praw nabytych przez czynność prawną. Zgodnie z art. 252 kodeksu cywilnego skarżący ma prawo używania przedmiotowej nieruchomości oraz pobierania z niej pożytków. W budynku położonym na przedmiotowej nieruchomości Szpital wykonuje działania statutowe i prowadzi Wojewódzką Poradnię [...]. Na remont i modernizację budynków poczynił znaczne nakłady finansowe. Nie może być zatem kwestionowany interes prawny szpitala w rozumieniu art. 28 kpa - skoro wpływ decyzji Ministra Budownictwa z [...] stycznia 2007 r. na sferę praw Szpitala jest w świetle powyższych okoliczności oczywisty. Interes ten jest bezpośredni, konkretny, realny i znajduje oparcie w okolicznościach faktycznych oraz normie prawa materialnego jaką jest art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, zgodnie z którym samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej gospodaruje przekazanymi mu w drodze nieodpłatnego użytkowania nieruchomościami i majątkiem Skarbu Państwa lub komunalnym oraz majątkiem własnym.

Skarżący przywołał także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/WA 1181/07, wskazując, że skoro Sąd przyjął do rozpoznania skargę Szpitala na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja

2007 r. i rozpoznał ją poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, to tym samym przesądził, iż Szpital ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Zarządu Województwa [...] o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] - do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowoadministracyjnego.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/WA 1249/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż uznanie przez organ administracji braku przymiotu strony po stronie Szpitala [...] im. [...] w L.

- po rozpoznaniu wcześniej jego skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - stanowi naruszenie art. 153 ppsa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...].

Następnie zaś decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta L. z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], nr hip. [...], stanowiącej własność M. i J. z C. małż. A. oraz A. i C. z O. małż. M., oraz orzeczenia z dnia [...] stycznia 1952 r., nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie z dnia

[...] listopada 1950 r.

Minister stwierdził, że podstawę prawną orzeczeń z dnia [...] listopada 1950 r. i z dnia [...] stycznia 1952 r. stanowił art. 3 § 1 i art. 22 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776 ze zm.) oraz art. 1 i art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 -1945 r. w brzmieniu ustawy z dnia 30 grudnia 1949 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 527). Organ nadzoru miał więc zbadać, czy orzekając o wywłaszczeniu nieruchomości organ administracji nie naruszył wskazanych przepisów w sposób rażący.

Art. 1 ust. 1 dekretu wskazywał na cele, dla których nieruchomość może zostać wywłaszczona, zaś art. 2 pkt 1 określał katalog nieruchomości, które mogły być wywłaszczone w trybie przewidzianym w dekrecie. Wywłaszczeniu podlegały nieruchomości, które w latach 1939-1945 były zajęte na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, bądź na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, na cele wojskowe, pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, pod zalesienia lub na melioracje, na cele użyteczności publicznej.

Kolejna przesłanka jaka musiała być spełniona, to aby nieruchomość była nadal użytkowana na cele ww. wymienione i została częściowo lub całkowicie zagospodarowana z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie jej było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu, a także aby w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.

Wywłaszczona nieruchomość, jak to wynika z akt sprawy, w latach wojny była przejęta przez okupanta na [...] (wyciąg z protokołu [...] plenarnego posiedzenia Powiatowej Rady Narodowej pow. [...] z dnia [...] czerwca 1949 r.). Taki sposób użytkowania spełnia jeden z warunków wywłaszczenia a mianowicie, że nieruchomość była zajęta na cel użyteczności publicznej.

Właściciele nieruchomości: A. i C. M., A. A. oraz J. A. pismem z dnia 24 kwietnia 1950 r. skierowanym do Prezydenta Miasta [...] poinformowali o istnieniu postanowienia Sądu Grodzkiego w L. z dnia [...] maja 1945 r., nr [...] przywracającego posiadanie nieruchomości położonej przy

ul. [...], oraz o tym, że budynek jest użytkowany przez Wydział Powiatowy na podstawie najmu ustalonego postanowieniem z dnia [...] lutego 1946 r.

W odpowiedzi na powyższe pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej stwierdziło, że podniesione przez właścicieli argumenty nie miały znaczenia dla toczącego się postępowania, ponadto przywrócenie posiadania powinno być połączone z rzeczywistym władaniem, którego przedmiotem jest w chwili obecnej Wydział Powiatowy bez względu na władanie.

Na wadliwość władania nieruchomością przez Skarb Państwa wskazywali właściciele także w sprzeciwie od wywłaszczenia z dnia 24 kwietnia 1950 r., w piśmie skierowanym do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L., jak również na rozprawie odbytej w dniu 17 lipca 1950 r. Posiadania zależnego, jakim niewątpliwie jest najem, nie można uznać za sprawowanie władztwa nad nieruchomością. Bowiem pojęcie "władania" odnoszące się do nieruchomości zajętych oznaczało posiadanie samoistne, władanie wbrew woli właściciela i dotyczyło faktycznego władztwa nad nieruchomością bez tytułu prawnego (orzeczenie z dnia 9 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 2349/00, LEX

nr 126804).

Fakt niewypełnienia przesłanek z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. świadczy o tym, iż wywłaszczenie spornej nieruchomości orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...] listopada 1950 r. nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, przy czym naruszenie to miało charakter rażący - co wypełnia przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Co do nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez orzeczenia z roku 1950 i 1952 Minister stwierdził, że wywłaszczone działki to obecnie działki nr [...] oraz nr [...]i stanowią własność Województwa [...]. Potwierdza to decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. Następnie aktem notarialnym Województwo przekazało nieruchomość wraz z zabudowaniami w nieodpłatne użytkowanie Wojewódzkiemu Szpitalowi [...] im. [...]w L. na okres 20 lat.

Nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji.

Wydanie decyzji komunalizacyjnej nie jest nieodwracalnym skutkiem prawnym w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Nie stanowi również nieodwracalnego skutku prawnego nabycie przez Szpital nieodpłatnego użytkowania nieruchomości. Nabycie nastąpiło na skutek decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia [...] maja 2002 r. Ponadto nabycie nieodpłatne nie jest prawnie chronione.

Wobec powyższego Minister Infrastruktury - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - uznał, że decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nie narusza prawa, a podjęte rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Wojewódzki Szpital [...] im. [...] w L. oraz Prezydent Miasta L. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej - domagając się uchylenia decyzji Ministra Budownictwa z [...] kwietnia 2010 r. i [...] stycznia 2007 r.

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. [...] w L. zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie:

- art.1 ust 1 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na celu użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.) poprzez przyjęcie, że w dniu jego wejścia w życie tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. nieruchomość znajdowała się we władaniu współwłaścicieli a nie Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych,

- art. 156 § 2 kpa przez uznanie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...] listopada 1950 r. orzekające o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

Natomiast Prezydent Miasta L. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie:

- art. 7,8 i 9 kpa polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

- art. 74 77 i 80 kpa poprzez nie zabranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz poczynienie ustaleń w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, dokonując błędnej oceny zebranych w sprawie dowodów przejawiającej się w uznaniu że:

1) właściciel został wprowadzony w posiadanie, w sytuacji, gdy w aktach sprawy brak jest dowodu stwierdzającego wykonanie postanowienia o przywróceniu posiadania,

2) Skarb Państwa, związek samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstwo państwowe nie władczo, przejął i posiadał nieruchomość położoną w L. przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargi Minister Infrastruktury wniósł o ich odrzucenie lub oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,

że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta L. z dnia [...]listopada 1950 r. oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia z dnia [...] stycznia

1952 r.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

Wśród przyczyn skutkujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił także "rażące naruszenie prawa"- art.156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Oznacza to, iż decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

W przedmiotowej sprawie podstawą materialno-prawną orzeczenia Prezydium Rady Narodowej L. z dnia [...] listopada 1950 r. były przepisy dekretu z dnia

7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na celu użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.), zwanego dalej "dekretem".

Z przepisu art. 1 i 2 tego dekretu wynika, że wywłaszczenie przewidziane w tym przepisie było dopuszczalne tylko wówczas, gdy spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

1) nieruchomość podlegająca wywłaszczeniu została zajęta w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu, a zatem: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej,

2) nieruchomość jest nadal użytkowana na cele wymienione w. pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów jest przewidziana na cele wymienione w pkt 1 i została częściowo lub całkowicie zagospodarowana z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie jej jest przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu,

3) w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związku samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.

Oceniając legalność zaskarżonego orzeczenia należało ustalić, czy nieruchomość została zajęta na cele wymienione w ww. art. 2 pkt 1.

Jak wynika z akt archiwalnych - m.in. z wniosku z dnia 15 grudnia 1949 r. - przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, na cele użyteczności publicznej - Powiatowy Ośrodek [...].

W aktach archiwalnych znajduje się również wyciąg z protokołu [...] plenarnego posiedzenia Powiatowej Rady Narodowej pow. L., które odbyło się w dniu

[...] czerwca 1949 r. i z którego wynika, iż Powiatowa Rada Narodowa postanowiła wystąpić do Wojewody [...] z wnioskiem o wywłaszczenie na rzecz Powiatowego Związku Samorządowego [...] przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, iż na nieruchomości objętej wnioskiem okupacyjne władze niemieckie prowadziły przez cały okres okupacji Powiatowy [...]. Natomiast z chwilą oswobodzenia kraju Wydział Powiatowy w L., organizując służbę zdrowia dla powiatu, przejął obiekt i prowadził w nim Powiatowy Ośrodek Zdrowia. Ww. uchwała z dnia [...] czerwca 1949 r. została zatwierdzona w dniu 18 listopada1949 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż zostały spełnione dwie z przesłanek dopuszczających wywłaszczenie - nieruchomość podlegająca wywłaszczeniu została zajęta w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele użyteczności publicznej (Powiatowy Ośrodek Zdrowia) oraz nieruchomość jest nadal użytkowana na ten cel.

Jednakże nie została spełniona trzecia z przesłanek, gdyż w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., nieruchomość nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 16 maja 1945 r. sygn. akt [...] Sąd Grodzki w L. wprowadził A. i C. małż. M. oraz M. i J. małż. A. w posiadanie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...].

Ponadto, jak wynika z protokołu z posiedzenia Sądu Grodzkiego w L. z dnia

[...]grudnia 1945 r. sygn. akt [...] w sprawie ustalenia wysokości czynszu oraz z pism Wydziału Powiatowego w L. z dnia [...] sierpnia 1946 r. i z dnia [...] stycznia 1949 r. kierowanych do A. i C. małż. M. oraz M/ i J. małż. A. w sprawie czynszu dzierżawnego - w dniu wejścia w życie dekretu przedmiotowa nieruchomość była użytkowana na cele Powiatowego Ośrodka [...] na podstawie umowy cywilnoprawnej.

A zatem w dniu wejścia w życie dekretu, współwłaściciele władali przedmiotową nieruchomością wykonując swoje uprawnienia właścicielskie.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie warunki dopuszczalności wywłaszczenia. Nie można bowiem uznać, aby Skarb Państwa, związek samorządu terytorialnego lub jakiekolwiek przedsiębiorstwo państwowe władczo, tj. niezależnie od woli właściciela, przejęło i posiadało przedmiotową nieruchomość, skoro na rzecz A. i C. małż. M. oraz M. i J. małż. A. uiszczano "czynsz komorniczy" ustalony wyrokiem Sądu Grodzkiego z dnia [...]lutego 1946 r. sygn. akt [...] - na co wskazuje ww. pismo z dnia 2 sierpnia 1946 r.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1437/00 (niepubl.), w którym uznał, że określenie: "nieruchomości zajęte" jak i "znajdujące się we władaniu" oznaczają władcze przejęcie i posiadanie nieruchomości, niezależnie od woli jej właściciela. Za takie władcze zajęcie i posiadanie nieruchomości nie można uznać jej użytkowania na podstawie umowy najmu".

Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 2349/00, LEX nr 126804 stwierdził, że: "Posiadania zależnego, jakim niewątpliwie jest najem nie można uznać za sprawowanie władztwa nad nieruchomością. Bowiem pojęcie "władania" odnoszące się do nieruchomości zajętych oznaczało posiadanie samoistne, władanie wbrew woli właściciela i dotyczyło faktycznego władztwa nad nieruchomością bez tytułu prawnego".

W związku z tym Minister Infrastruktury orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo uznał - a Sąd w całości podzielił jego stanowisko - że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...] listopada 1950 r. oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1952 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał także, że w niniejszej sprawie nie występują nieodwracalne skutki prawne.

Decyzją Wojewody L. z dnia [...] maja 2002 r. Województwo [...] potwierdziło nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Następnie aktem notarialnym z dnia [...] maja 2004 r. Rep. [...] Województwo p,,,[ oddało przedmiotową nieruchomość Wojewódzkiemu Szpitalowi [...] im. [...] w nieodpłatne użytkowanie na okres 20 lat. Oddanie w nieodpłatne użytkowanie przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, o którym mowa w art. 156 § 2 kpa.

W sytuacji, gdy podstawą zawarcia urnowy cywilnoprawnej o oddaniu nieruchomości w użytkowanie, była decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] maja

2002 r., to z tą decyzją wiążą się skutki prawne, nie zaś z orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości. Nie nastąpiło zatem takie przekształcenie lub przeniesienie na podmiot trzeci własności wywłaszczonej nieruchomości, którego to skutku organ administracji nie jest w stanie odwrócić w ramach swych kompetencji realizowanych w postępowaniu administracyjnym.

Z tych względów Sąd uznał, że wydane decyzje nie naruszają prawa, a podjęte rozstrzygnięcia znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organ prowadzący postępowanie nadzorcze nie naruszył przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 -1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.).

Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, wydane decyzje są rzetelne i wnikliwe, a ich uzasadnienie czyni zadość przepisowi art. 107 § 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).