Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1501/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 7
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 lipca 2012 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. J. kwotę 13.604 zł (trzynaście tysięcy sześćset cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 21 sierpnia 2009 r. (nr [...] wydaną na podstawie 88 ust. l pkt 2, ust. 2 oraz art. 89 ust. l i 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, póz. 880 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r. Nr 228, póz. 2306) wymierzył J.J. karę pieniężną w wysokości 638 699.82 złotych za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 24 sztuk drzew (sosen) z terenu nieruchomości położonej w Krakowie przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] .

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż J.J. jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obr. [...] i uzyskała decyzję znak [...] zezwalającą na usunięcie 116 drzew (suchych i obumierających), z równoczesnym obowiązkiem posadzenia 116 sztuk innych drzew. Podczas kontroli przeprowadzonej 25 lipca 2005 r. stwierdzono usunięcie 24 sztuk drzew (gatunku sosna), które nie były ujęte w decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew. Ustalono, że wiek drzew przekraczał 5 lat. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy oparto także na wynikach rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia 21 października 2005 r. oraz dnia 24 lipca 2006 r. W następstwie dokonanych podczas rozprawy administracyjnej ustaleń organ stwierdził, że posiadaczem działki nr [...] przy ul. [...] i [...] w K. jest właścicielka tej nieruchomości – J.J. i to na osobę tę powinna być nałożona administracyjna kara pieniężna, jako na zlecającą M.O. wycinkę drzew. Ponadto ten organ wskazał, iż zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia, pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Zdaniem organu taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, przy czym organ dysponował zebranymi w czasie dokonanych oględzin informacjami na temat faktycznych obwodów pni, co uczyniło w kontekście zasady prawdy obiektywnej niezasadnym uzyskiwanie informacji o promieniach pni usuniętych drzew. Organ natomiast pomniejszył dane dotyczące obwodów pni o 10% zgodnie z powołanym przepisem, uzyskując informacje o obwodach, konieczne do wyliczenia kary.

Ponadto z uwagi na zmianę przepisów, zastosowano względniejsze stawki kar a wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J.J. podnosząc, że nie zawiadomiono prawidłowo stron o wszczęciu postępowania. Wskazała także, iż administracyjną karę pieniężną nałożono z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego dotyczących przeprowadzenia oględzin. Ponadto organ administracji nie zachował należytej staranności w ustaleniu adresu M.O. , którego przesłuchanie ma istotne dla sprawy znaczenie, gdyż to M.O. nadzorował wycinkę drzew. Organ I instancji dał także bezpodstawnie wiarę zeznaniom W.B. , jakoby wycinka przy ul. [...] była prowadzona bez żadnego planu. W decyzji wskazano - zarzucała odwołująca się - na protokół z kontroli, która miała miejsce 25 lipca 2009 r., czyli cztery lata po wycince. Ponadto organ I instancji nie udowodnił, że usunięte drzewa nie były objęte decyzją zezwalającą na usunięcie drzew. Występują także rozbieżności co do obwodów pni ściętych drzew przedstawionych w preliminarzu opłat. Odwołująca się wskazała również, że niezrozumiała jest interpretacja rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów. J.J. nie zgodziła się ponadto z przypisaniem jej odpowiedzialności skoro zleciła wycinkę drzew M.O. jedynie w zakresie objętym zezwoleniem, a M.O. z własnej inicjatywy wyciął także inne drzewa. Jak podkreślono, J.J. dokonanie tych czynności powierzyła osobie kompetentnej i mającej doświadczenie w tym zakresie. Nie ponosi zatem odpowiedzialności za winę w wyborze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium zwróciło uwagę, że w aktach sprawy brak jest wypisu z rejestru gruntów, z których wynikają dane dotyczące nieruchomości, z której usunięto drzewa. Kolegium wskazało także, że organ l instancji nie udokumentował należycie, w jaki sposób ustalił ilość drzew usuniętych, ich rodzaj, wiek i wielkość wobec niejasności w protokołach z dnia 12 sierpnia 2005 r. oraz 18 lipca 2005 r. W aktach sprawy brak jest również decyzji zezwalającej na usunięcie pozostałych drzew z terenu tej nieruchomości. Brak jest też inwentaryzacji zieleni sporządzonej w kwietniu przez T.C. do postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew oraz mapy z zaznaczoną lokalizacją drzew zakwalifikowanych do wycięcia. Dowody te byłyby pomocne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wskazano także, że z rozporządzenia w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów - wynika konieczność dokonania oględzin z udziałem strony. Tymczasem w przedmiotowej sprawie oględziny zostały przeprowadzone pod nieobecność strony. Kolegium wskazało również, że organ l instancji nie przedstawił metody do szacowania wieku drzew, na którą się powołuje t.j. na podstawie pierśnicy i obwodów. W ocenie Kolegium organ l instancji powinien rozważyć w tym zakresie konieczność oparcia się na opinii biegłego. Nadto Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru zawiadomień o wszczęciu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co uniemożliwia sprawdzenie, czy strony miały zapewniony czynny udział w postępowaniu.

Decyzja SKO w K. z dnia [...] lutego 2010 r. (sygn. [...] została zaskarżona przez J.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. II SA/Kr 393/10 sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium Odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podzielił stanowiska skarżącej w kwestii naruszenia przepisów dotyczących wszczęcia postępowania oraz naruszenia przepisów dotyczących obowiązku przeprowadzenia oględzin z udziałem strony, niewskazania faktycznej daty dokonania oględzin nieruchomości oraz argumentu, że posiadacz nie może ponosić odpowiedzialności za usunięcie bez zezwolenia drzew za osoby, którym zlecił ich wycinkę. Natomiast w ocenie sądu, Kolegium niezasadnie zastosowało art. 138 § 2 kpa. Organ II instancji mógł bowiem na zasadzie art. 136 kpa przeprowadzić postępowanie uzupełniające, w szczególności w zakresie, w jakim miał wątpliwości co do ustalenia tytułu prawnego do nieruchomości, a także wskazania metody, w oparciu o którą szacowano wiek drzewa. Sąd poddał w wątpliwość znaczenie wieku drzewa w sytuacji, gdy znany jest gatunek drzewa i jego obwód. Ponadto sąd wskazał, że oprócz protokołu z oględzin akta sprawy zawierają bogaty materiał dowodowy opisowo-zdjęciowy, który nie został poddany żadnej analizie i ocenie przez organ odwoławczy. Za niezasadne uznał sąd stanowisko organu odwoławczego, że brak jest potwierdzenia obioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie. W kwestii faktycznej daty dokonania oględzin nieruchomości wskazano, że błąd co do daty kontroli powinien zostać wyjaśniony przez organ II instancji. Sąd nie zgodził się także z zarzutem, że oględziny nieruchomości, na której dokonano usunięcia drzew powinny być przeprowadzone z udziałem stron. Za nietrafny uznał sąd pogląd Kolegium co do naruszenia art. 10 kpa. W ocenie Sądu nie znajduje również uzasadnienia stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o konieczności odniesienia się przez organ l instancji do wniosków dowodowych skarżącej w zakresie ustalenia danych adresowych M.O. , skoro to nie on, a J.J. jest stroną postępowania.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. II OSK 2157/10 oddalił skargę kasacyjną. Sąd Odwoławczy stwierdził, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu I instancji, że uchybienia w zakresie materiału dowodowego w sprawie nie były na tyle istotne, by ich uzupełnienie nie mogło odbyć się na podstawie art. 136 kpa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 27 lipca 2012 r. (znak: [...] ) wydaną na podstawie art. 88 ust. l pkt 2, art. 89 ust. l, ust.3, ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, póz. 1220) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. z 2004, nr 228, póz. 2306 ze zmianami) oraz na podstawie art. 138 § l pkt l kpa - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 21.08.2009 r. (znak: [...] ).

W uzasadnieniu podano, że stosownie do wskazań sądu, przeprowadzone zostało postępowanie uzupełniające. Kolegium wezwało organ I instancji do złożenia wyjaśnień dotyczących sposobu ustalenia ilości drzew usuniętych z działki nr [...] przy ul.[...] w K. , ich rodzaju i wieku, zwrócono się o przesłanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem decyzji zezwalającej na wycinkę 116 szt. drzew. W odpowiedzi na to wezwanie organ I instancji przesłał pismo z dnia 11 lipca 2012 r., w którym udzielił wnioskowanych wyjaśnień.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium przyjęło, że okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest to, że w dniu dokonania nielegalnego usunięcia 24 szt. drzew (sosen) z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. oznaczonej jako działka nr 4/1 - posiadaczem tej nieruchomości była J.J. . Organ l instancji informację o nielegalnej wycince drzew na przedmiotowej działce powziął dnia 25 lipca 2005 r. i wówczas przeprowadzono istotne dla sprawy czynności procesowe -wizję lokalną - na podstawie której wszczęto postępowanie w przedmiotowej sprawie (karta nr [...] ). Podczas oględzin stwierdzono usunięcie 24 drzew - sosen z terenu przedmiotowej działki. Okoliczność, że J.J - posiadacz nieruchomości zleciła wycinkę drzew nie budzi wątpliwości. Jak zeznała J.J. (przesłuchanie w dniu 22.05.2006 r.) wycinka miała obejmować wszystkie drzewa, na które wydane zostało zezwolenie (t.j. objęte decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 8 czerwca 2005 r. sygn. [...] ). Na wezwanie Kolegium, organ I instancji wyjaśnił w piśmie z dnia 11 lipca 2012 r., iż w przedmiotowej sprawie ilość usuniętych drzew bez wymaganego zezwolenia została wyznaczona przez inspektorów Wydziału Kształtowania Środowiska podczas przeprowadzonych oględzin. Policzono wówczas wystające pniaki po ściętych drzewach. Weryfikacji ilości drzew wyciętych bez zezwolenia dokonano w oparciu o posiadane w Wydziale Kształtowani Środowiska dokumenty w postaci m.in. mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500 z naniesionymi drzewami (objętymi zezwoleniem) i porównano z pozostałymi w ziemi po wycince pniami drzew. Lokalizacja części pniaków stwierdzona podczas oględzin w terenie nie pokrywała się z zaznaczoną na mapie lokalizacją drzew objętych zezwoleniem. Rodzaj drzew usuniętych oceniono na podstawie budowy makroskopowej drewna widocznej na pozostawionych pniakach. Wiek drzew ustalono na podstawie zmierzonych obwodów pni pozostałych po ściętych drzewach. Dodatkowo obliczono na pniakach liczbę słoi przyrostu rocznego, co dało jednoznaczny wiek wszystkich ściętych drzew przekraczający 10 lat. Wskazano także, iż kontroli dokonywali inspektorzy Wydziału Kształtowania Środowiska (ówczesny Wydział Ochrony Środowiska) posiadający wieloletnie doświadczenie zawodowe, specjalistyczne wykształcenie kierunkowe (Akademia Rolnicza, Wydział Leśny) oraz ukończone kursy II stopnia "Leczenie i pielęgnacja drzew i krzewów i innych elementów zieleni miejskiej" oraz III stopnia inspektora nadzoru w zakresie pielęgnowania i ochrony drzew. W aktach sprawy znajduje się bogaty materiał fotograficzny i filmowy dokumentujący prowadzoną wycinkę drzew (karty [...] wraz z załącznikiem, karty w odrębnej teczce - materiał inspektora M.C. nr od [...] ). W – uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że kluczowym dowodem sprawie jest protokół z wizji przeprowadzonej dnia 25 lipca 2005 r. (mylnie wskazano przy tym datę 25 lipca 2009 r.). Z protokołu wynika, że w istocie usunięto 24 drzewa (sosny) oraz wskazano w nim obwody pni usuniętych drzew. Jednak wskazane obwody pni nie zgadzają się z drzewami wyszczególnionymi przez organ I instancji w tabeli zawierającej wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta została wyjaśniona przez organ I instancji zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w dodatkowych wyjaśnieniach złożonych w siedzibie Kolegium dnia 20 lipca 2012 r. Organ I instancji wskazał, że z uwagi na brak na dzień orzekania kłód, ustalone w protokołach obwody pni pomniejszono o 10 %, stosując art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Zastosowana metoda obliczeń jest korzystniejsza dla strony postępowania. Zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami obwody pni drzew wpisane w tabelach naliczających administracyjną karę pieniężną, to obwody pni drzew z protokołu z dnia 25 lipca 2005 r. pomniejszone o 10 %. Na podstawie protokołu oraz tabeli zawartej w zaskarżonej decyzji możliwe jest zweryfikowanie drzew objętych decyzją oraz ich wieku, a także rozgraniczenie drzew objętych zezwoleniem z dnia 8 czerwca 2005 r. oraz takich, które tym zezwoleniem nie były objęte.

Tym samym Kolegium, kierując się wskazaniami sądów administracyjnych, ustaliło wszystkie istotne dla sprawy okoliczności a to: osobę posiadacza nieruchomości, fakt wycięcia drzew bez zezwolenia, ilość, gatunek i obwód drzew. Na podstawie tych informacji obliczono administracyjną karę pieniężną. Sposób jej naliczenia nie był kwestionowany przez sądy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Kolegium, odnośnie do kwestii prawidłowości ustalenia strony niniejszego postępowania wyjaśniło, że status J.J. jako strony i podmiotu, któremu należałoby przypisać zobiektywizowaną odpowiedzialność z tytułu usunięcia drzew nie budzi wątpliwości. Wobec powyższego należy uznać za bezzasadne i nie mające wpływu na wynik sprawy zarzuty dotyczące naruszenia art. 61 § 4 kpa.

W kwestii zarzutu braku zawiadomienia stron o oględzinach przeprowadzonych przez organ l instancji na podstawie § 2 ust. l rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni, zadrzewien albo drzew lub krzewów, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. II SA/Kr 394/10 stwierdził, że powołany przepis wymaga, by przed nałożeniem kary pieniężnej zostały przeprowadzone oględziny, z których sporządza się protokół, jednak powołany przepis nie wymaga, by w oględzinach brała udział strona.

Kwestia konieczności ustalenia danych adresowych M.O. jako istotnej okoliczności w przedmiotowej sprawie także została przesądzona w w/w wyroku. Sąd stwierdził mianowicie, że zobiektywizowaną odpowiedzialność ponosi właściciel nieruchomości, nawet jeśli wycinkę drzew zlecił osobie trzeciej. Wobec tego bezcelowe było przesłuchanie M.O. . (s. [...] wyroku).

Kolegium podzieliło wątpliwości odwołującego się co do spójności i rzetelności protokołów z dnia 12 i 18 lipca 2005 r. i w tym zakresie przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające, którego wyniki zostały ujęte w notatce służbowej z dnia 20 lipca 2012 r.

Wskazano, iż okoliczność, czy wycinkę drzew prowadzono według planu, czy też bez planu nie stanowi istotnej okoliczności w sprawie wobec faktu, że część drzew została usunięta bez zezwolenia. Planowe prowadzenie wycinki nie wpływa bowiem na fakt, że część usuniętych drzew, nie była objęta zezwoleniem na ich usunięcie.

Odnosząc się do kwestii kontroli przeprowadzonej 25 lipca 2009 r. Kolegium podało, że analiza akt sprawy nie potwierdziła, aby taka kontrola miała miejsce i uznać należy, że jest to omyłka. W istocie organ I instancji miał na myśli kontrolę przeprowadzoną dnia 25 lipca 2005 r.

Kwestia, czy usunięte 24 szt. drzew były objęte decyzją o pozwoleniu na wycięcie 116 drzew z dnia 8 czerwca 2005 r. została przez Kolegium wyjaśniona w toku postępowania odwoławczego. Organ l instancji wskazał, że porównano rozmieszczenie drzew objętych decyzją z dnia 8 czerwca 2005 r. oraz tych, których usunięcie stwierdzono 12, 18 i 25 lipca 2005 r. na tej podstawie ustalono, że łącznie 46 szt. drzew zostało wyciętych bez zezwolenia. W aktach sprawy znajduje się przedłożona przez organ l instancji mapa ilustrująca rozmieszczenie drzew objętych zezwoleniem na wycinkę.

Skargę do sądu administracyjnego na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27.07.2012 r. wniosła J.J. . Domagając się uchylenia tej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej, wskazała na naruszenie:

1. Art. 68 par. l w zw. z art. 21 par. l pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67, art. 60 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 89 ustawy o ochronie przyrody - poprzez wymierzenie kary mimo przedawnienia dopuszczalności jej wymierzenia.

2. Art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody przez przyjęcie, iż zaniedbanie organu w zakresie ustalenia obwodu pnia mimo istniejącej kłody w chwili dokonywania oględzin dopuszcza zastosowanie tego przepisu.

3. Art. 7, 77, 80 par. l, 107 par. 3 Kpa - poprzez dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie środków dowodowych nieznanych ustawie i z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania.

W uzasadnieniu podkreślono, że kara za wycinkę drzew jest należnością o której mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych. Zatem na podstawie art. 67 wskazanej ustawy zastosowanie znajdzie Dział III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 68 ust. l Ordynacji podatkowej zobowiązanie nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku podatkowego w którym powstał obowiązek podatkowy (tj, od chwili wycinki drzew). Wymierzenie kary było możliwe do końca 2008 r.

Zwrócono uwagę na niewłaściwie zastosowany przez organ przepis art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, który zakłada, że kłoda nie istnieje w trakcie oględzin (została usunięta np. przez wycinającego, celem uniemożliwienia zbadania obwodu na wysokości 130 cm). Oczywistym jest, że jeżeli celem oględzin jest ustalenie kary za wycinkę, to przede wszystkim ustala się elementy od których zależy jej wysokość. Skarżąca ma prawo do prawdziwych ustaleń faktycznych. Jeżeli nie jest to możliwe na skutek okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi organ, rzeczą organu jest umorzyć postępowanie albowiem nie jest on w stanie ustalić stanu faktycznego, a w konsekwencji wydać decyzji. Nie chodzi więc o brak kłody w chwili orzekania, a w chwili dokonywania czynności procesowej.

Skarżąca zakwestionowała czynności dowodowe prowadzone w sprawie przez Kolegium Odwoławcze. Nie wiadomo bowiem czy organ I instancji składał w sprawie wyjaśnienia w charakterze strony, czy może był przesłuchiwany w charakterze świadka. Wszystko co winien wyjaśnić organ I instancji musi się znaleźć w treści uzasadnienia. Po podpisaniu decyzji organ I instancji traci możliwość wyjaśniania swojego stanowiska w jakikolwiek sposób. A wskazanie sądu winno być rozumiane w taki sposób jak wynika to z art. 136 kpa. W związku z tym można było albo przeprowadzić uzupełniający dowód z przesłuchania pracownika organu I instancji albo z opinii biegłego. Nie należało natomiast żądać wyjaśnień i czynić na ich podstawie ustaleń faktycznych. Narusza to zasadę dwuinstancyjności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie podziela zarzutu dotyczącego przedawnienia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej. Wskazano, iż zasady przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej zostały określone w przepisach szczególnych t.j. art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 151, póz. 1220), zgodnie z którym kary nie uiszcza się po upływie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin jej wniesienia. W świetle powołanego przepisu przedawnienie obowiązku uiszczenia kary będzie znajdowało zastosowanie w tych wszystkich przypadkach, gdy wysokość kary za usunięcie drzew lub krzewów została ustalona w ostatecznej decyzji, ale mimo to kara nie została uiszczona. Tymczasem w przedmiotowej sprawie decyzja określająca obowiązek uiszczenia kary pieniężnej nie stała się ostateczna, a to z uwagi na fakt, że decyzje organu I instancji były uchylane przez organ II instancji. Dopiero po wydaniu decyzji Kolegium z dnia 27 lipca 2012 r. rozpoczął biec termin, o którym mowa w art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody.

Kolegium nie podzieliło także zarzutu naruszenia art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody i w tym zakresie podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 2.12.2013 r. skarżąca zwróciła uwagę, iż kara pieniężna za wycinkę drzew bez zezwolenia nie może być nałożona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające nałożenie kary (wycięcie drzew).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dnia 27.07.2012 r. wykazała, że decyzja ta nie jest prawidłowa. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że w tej sprawy wydane zostały dwa wyroki sądów administracyjnych: WSA w Krakowie z dnia 10.06.2010 r. (sygn. akt II SA/Kr 393/10) oraz NSA z dnia 24.01.2012 r. (sygn. akt II OSK 2157/10). Art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2012 r., póz. 270 ze zm.; dalej ustawa ta powoływana jako p.p.s.a.) stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie (...) było przedmiotem zaskarżenia. Z analizy uzasadnień powołanych wyroków wynika, iż obowiązkiem organu odwoławczego, ponownie rozpatrującego sprawę wycinki drzew na działce nr [...] obr. [...] w K. , winno być wydanie decyzji merytorycznej. Wydana bowiem uprzednio w sprawie decyzja kasatoryjna (z dnia 3.02.2010 r.) - nie znajdowała uzasadnienia i była wadliwa. Nadto, organ odwoławczy winien był tak uzupełnić materiał dowodowy aby możliwe było przesądzenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do nałożenia na J.J. kary pieniężnej za wycięcie drzew rosnących na wskazanej wyżej działce. Uzupełnienie materiału dowodowego, winno odbyć się w trybie art. 136 K.p.a. Sądy podkreśliły przy tym, że aby możliwe było przesądzenie wskazanej wyżej okoliczności, obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. winno być dokonanie kompleksowej oceny znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego, w tym dokumentacji "opisowo-zdjęciowej. Zauważyć trzeba, że z * uzasadnień powołanych wyroków sądów administracyjnych nie wynikał, ani zakres niezbędnego uzupełnienia materiału dowodowego, ani też tym bardziej kierunek rozstrzygnięcia tej sprawy. Skoro bowiem nie była trafna poprzednio wydana w sprawie kasatoryjna decyzja organu odwoławczego, to obecnie obowiązkiem tego organu było ponowne rozstrzygnięcie sprawy w granicach, jakie zakreśla wniesienie przez stronę postępowania odwołania od decyzji organu I instancji. Zatem organ odwoławczy winien był zbadać i dokonać analizy wszystkich wynikających z przepisów przesłanek, od których wystąpienia uzależnione jest nałożenie kary za wycinkę drzew i odnieść je do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, decydując jednocześnie jakie dowody uzupełniające należy przeprowadzić. Oceniając kwestionowane decyzje należy wskazać, że uwaga orzekających w sprawie organów skoncentrowała się na ustaleniu samego faktu usunięcia drzew z terenu działki będącej własnością skarżącej J.J. oraz przesłanek od których uzależniona jest wysokość wymierzanej z tego tytułu kary. Zwrócić jednak należy uwagę na okoliczność, że analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, iż w sprawie tej zasadne było także sprawdzenie, czy kontrolowane decyzje zostały wydane przez właściwy rzeczowo organ administracji publicznej. Z dokumentacji tworzącej akta sprawy wynika bowiem, że działka nr [...] w K. , z której wycięte zostały drzewa, mogła mieć leśny charakter. Wniosek ten wynika z dokumentacji fotograficznej znajdującej się na k. 10-16 a.a., gdzie znajduje się materiał zdjęciowy wykonany podczas wizji w terenie w dniu 12.07.2005 r., w dniu 14.07.2005 r. oraz w dniu 18.07.2005 r. Z analizy tych fotografii płynie wniosek, że sporna działka jest porośnięta roślinnością typową (charakterystyczną) dla roślinności leśnej. Nadto, z zawiadomienia znajdującego się na k. 38 a.a. wynika, że organ prowadzący postępowanie był informowany przez E.L. o "barbarzyńskiej •wycince lasu", na który składały się kilkudziesięcioletnie drzewa. Wskazywano w tym zawiadomieniu, że teren działki skarżącej, to "połączenie obu części [...]". Także pismo M.K. (k. [...] ) świadczy, iż w sprawie dokonana została wycinka lasu. Ta okoliczność potwierdzenie znajduje równocześnie w piśmie I.K. (k. [...]), E.L. (k. [...]), J.D. (k. [...]), P.J. (k. [...] ). Powyższe znajduje nadto potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej załączonej do "Notatki służbowej" sporządzonej przez inspektora M.C. z dnia 5.08.2005 r.

Mając przedstawione okoliczności na uwadze stwierdzić należy, że przedmiotem czynności wyjaśniających Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. winno być jednoznaczne ustalenie rodzaju (charakteru) gruntu, na którym rosły drzewa: zarówno przeznaczone do usunięcia na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 8.06.2005 r., jak i wycięte, co bezsporne, przez posiadacza – J.J. Powołane wyżej dokumenty stanowiące część akt administracyjnych sprawy, mogą w sposób zasadny potwierdzać, że teren, na których rosły wycięte drzewa, mógł mieć charakter leśny. Był to bowiem grunt gęsto zadrzewiony. Nadto, sama ilość drzew na które J.J. uzyskała zezwolenie (116 sztuk) świadczy o tym, iż w sprawie mamy do czynienia z większym kompleksem porośniętym drzewami. Wskazana okoliczności, co do charakteru (rodzaju) spornej nieruchomości, ma istotne znaczenie z punktu wiedzenia możliwości zastosowania w tej sprawie art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2013 r. póz. 627 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, wymogu wydania zezwolenia przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta na usunięcie drzew lub krzewów, nie stosuje się do drzew lub krzewów w lasach. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 45, po. 435 ze zm.), lasem w rozumieniu tej ustawy jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków bądź związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. Należy przy tym mieć na uwadze także pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. IV CSK 353/2008 (LexisNexis nr dok.: 2096385), w myśl którego za las należy także uznać grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi), drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt l lit. a, b i c ustawy o lasach (nie jest przeznaczony do produkcji leśnej, nie stanowi rezerwatu przyrody ani nie został wpisany do rejestru zabytków). Dodatkowe kryteria dotyczą gruntów o obszarze co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej. Usuwanie zatem drzewostanu, znajdującego się na terenach lasów nie zostało poddane obowiązkowi uzyskiwania decyzji stanowiącej zgodę na jego wycięcie, wydawanej przez organ administracji publicznej wymieniony w art. 83 ust. l ustawy o ochronie przyrody. Ograniczenia w tym względzie wynikają z przepisów ustawy o lasach. Dla drzew rosnących w lasach nie są wydawane decyzje o zezwoleniu usunięcia wskazanych, konkretnych drzew, a usuwanie drzew z zasobów leśnych odbywa się na zasadach pozyskiwania drewna. Stosownie do art. 18 i art. 19 ustawy o lasach podstawą do pozyskiwania drewna jest plan urządzenia lasu. Organy administracji publicznej wskazane w ustawie o lasach nie mają zatem kompetencji do wydawania decyzji o usunięciu drzew, a wycinanie drzewostanu polegające na pozyskiwaniu drewna odbywa się na podstawie planów urządzania lasów bądź decyzji starosty określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt: II ÓW 21/05, Lex nr 188298).

W świetle powołanej wyżej regulacji, ustalenia w pierwszej kolejności zatem wymagało w tej sprawie, czy grunt, na którym rosły będące przedmiotem kwestionowanej decyzji drzewa, nie był lasem, w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu art. 3 ustawy o lasach. Niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, z wykorzystaniem dostępnych środków dowodowych.

Zajęcia stanowiska i oceny sądu wymaga stwierdzenie organu I instancji, zawarte w piśmie tego organu z dnia 8.08.2005 r. (k. 100 a.a.), iż nie zastosowano w sprawie ustawy o lasach albowiem działka [...] obr.[...]w K. nie figuruje w ewidencji gruntów jako leśna. Wskazać przy tym należy, że w aktach sprawy brak wypisu z ewidencji gruntów dla wskazanej działki. Nadto podkreślenia wymaga, że podstawą ustaleń w zakresie określenia charakteru gruntu, na którym rosły wycięte drzewa, uczynić należało nie tylko samą dokumentację geodezyjną tego terenu (wpisy w ewidencji gruntów). Podzielić bowiem należy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że w sprawie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, zapis w ewidencji gruntów ma jedynie charakter pomocniczy dla oznaczenia charakteru użytku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt: II SA/Wr 326/10 (LexisNexis nr dok.: 2515280), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt: I OSK 389/10, Lex nr 745227). Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że zasadniczo zapis ewidencji będzie miarodajny dla ustalenia charakteru danego gruntu. W przypadku jednak rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym - decydować powinien rzeczywisty stan gruntu. Zapatrywania powyższego nie zmienia okoliczność, iż stanowiąca własność J.J. działka nr [...] znajduje się w granicach administracyjnych miasta K. . Sam ten fakt bowiem nie wyklucza, iż część terenów miejskich, stanowić mogą działki mające status "działek leśnych". Jak wskazywano w jednym z pism cytowanych powyżej, teren działki skarżącej mógł stanowić pas łączący różne części L.

Stwierdzone wyżej uchybienie organu, sprowadzające się do całkowitego pominięcia w sprawie możliwości zastosowania normy prawnej wynikającej z przepisu art. 83 ust. 6 pkt l ustawy o ochronie przyrody, nakazuje przyjąć, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia. Nie można bowiem wykluczyć, iż dokładne wyjaśnienie charakteru działki nr [...] Obr [...] mogło spowodować zastosowanie całkiem innego trybu procedowania niż przyjęły to orzekające w sprawie organy. Ta okoliczność powoduje, że zaskarżoną decyzję uznać należało za nieprawidłową i podlegającą uchyleniu stosownie do art. 145 par. l pkt l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niezależnie od wskazanego uchybienia, nadto zwrócić uwagę należy na okoliczność, że analiza kontrolowanej decyzji organu II instancji i akt sprawy, świadczy o naruszeniu zasad, na podstawie których ustalany jest stan faktyczny sprawy.

W szczególności podzielić należy zarzuty skargi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wadliwie przeprowadzało postępowanie dowodowe. Chodzi bowiem o "wezwanie organu do złożenia wyjaśnień" oraz "przeprowadzenie rozmowy z inspektorem prowadzącym postępowanie w I instancji". Kolegium uzyskało wyjaśnienia Prezydenta Miasta K. (pismo z dnia 12.06.2012 r.) oraz sporządziło notatkę urzędową (z dnia 20.07.2012 r.) z przyjęcia inspektora B.K. Te dowody pozwoliły organowi odwoławczemu ustalić istotne dla sprawy okoliczności (tj. sposób w jak organ I instancji ustalił ilości usuniętych drzew, ich rodzaj, wiek, oraz przyjęcie, że żadne z drzew za które wymierzono karę - nie było objęte zezwoleniem na wycinkę). Zauważyć jednak należy, że WSA w Krakowie wydając w tej sprawie wyrok z dnia 10.06.2010 r. (sygn. akt II SA/Kr 393/10) podkreślił, że uzupełnienie materiału dowodowego sprawy winno się odbyć na zasadzie art. 136 K.p.a. Ten zaś przepis stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwrócono uwagę, że jeżeli organ odwoławczy zleci przeprowadzenie dodatkowego postępowania organowi I instancji - jest wysoce prawdopodobne, iż organ ten będzie dążył do tego, aby postępowanie to w możliwie najmniejszym stopniu potwierdziło wątpliwości związane z jego decyzją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 1997 r. SA/Bk 1392/95; LexPolonica nr 339130). W tej sprawie zaś, organ odwoławczy nie tylko nie zlecił organowi I instancji przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, lecz w ramach samodzielnie prowadzonego postępowania dowodowego - odebrał zapewnienia od organu I instancji w kwestii sposobu w jaki organ ten ustalał stan faktyczny sprawy. Zdaniem sądu, takie kompletowanie dowodów przez organ odwoławczy nie było prawidłowe, bowiem wskazane "zapewnienia", nie tylko nie zostały przez SKO skonfrontowane z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy (np. mapą k. 440 i nast, dokumentacją fotograficzną, protokołem z dnia 25.07.2005 r., wartościami zawartymi w tabeli przy decyzji I instancji) ale również całkowicie zaprzecza istocie obiektywności, którą kierować winien się organ przeprowadzając postępowanie dowodowe. Przesłuchanie zaś inspektor B.K. j odbyło się z naruszeniem art. 79 K.p.a., gdyż o czynności takiej nie był zawiadamiany, pełnomocnik strony.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że analiza uzasadnienia kontrolowanej decyzji narusza art. 107 par. 3 K.p.a. Przepis ten nakazuje aby uzasadnienie decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem treść uzasadnienia części motywacyjnej tej decyzji powołuje jedynie uzyskane przez organ II instancji .informacje (we wskazanym wyżej trybie), o które organ odwoławczy zwracał się w piśmie z dnia 24.05.2012 r., a które otrzymał od Prezydenta Miasta K. w piśmie z dnia z 12.06.2012 r. SKO w K. , nie przeprowadziło przy tym oceny tych dowodów (k. [...] decyzji), nie wskazując czy i dlaczego uznaje je za wiarygodne oraz, co zostało już wyżej podkreślone, nie konfrontując ich z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy.

Odnosząc się zaś do kwestii przedawnienia kary za wycinkę drzew należy wskazać, że stosownie do art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, kary nie uiszcza się po upływie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin jej wniesienia. Przepis ten określa zatem przedawnienie obowiązku uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie lub usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Przedawnienie to jest uzależnione od daty ustalenia wysokości tej kary oraz daty powstania (tj. wymagalności) obowiązku jej uiszczenia. Aby ocenić natomiast, czy w świetle obowiązujących przepisów dopuszczalne jest także przedawnienie wymierzenia wskazanej kary - posłużyć się należy wykładnią historyczną. Stosownie do art. 110 a ust. l ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.jedn.: Dz. U. z 1994 Nr 49, póz. 196 ze zm.) nie można-było wydać decyzji w sprawie wymierzenia kary, o której mowa w art. 110 ust. l i l b (m.in.. dot. usuwaniu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia), jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, upłynęło 5 lat. Przepis art. lOOa ust. 2 tej ustawy stanowił, że wymierzonej kary nie pobiera się po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna, lub, w razie odroczenia terminu płatności kary, po upływie 5 lat od upływu okresu odroczenia. Przepisy te obejmowały więc instytucję przedawnienia wymierzenia kary, jak również instytucję przedawnienia jej wyegzekwowania. Z kolei art. 47 l ust. 9 ustawy z dnia 16.10.1991 r. o ochronie przyrody (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 99, póz. 1079 ze zm.) stanowił, że nie można wydać decyzji o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. l (tj. dot. m.in. za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia), jeżeli od dnia, w którym stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, upłynęło 5 lat. Art. 47 l ust. 10 stanowił natomiast, że wymierzonej kary nie pobiera się po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna. Przepisy te również przewidywały możliwość przedawnienia zarówno wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, jak również i pobrania już wymierzonej kary. Tymczasem wskazany na wstępie art. 89 ust. 7 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody stanowi jedynie o przedawnieniu obowiązku uiszczenia kary. Brak jest aktualnie przepisów, które wprowadzają przedawnienie dla możliwości wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. Skoro tak, to uznać należy, że wymierzenie tej kary nie ulega przedawnieniu. Tam bowiem, gdzie ustawodawca chce aby obowiązki o charakterze publicznoprawnym mogły ulec przedawnieniu, tam w stosownych regulacjach wprowadza taką możliwość. Nie jest w związku z tym dopuszczalne odwoływanie się w powyższej kwestii do wskazanych przez skarżącą przepisów Ordynacji podatkowej. Upływ czasu nie ma znaczenia dla ustalenia obowiązku uiszczenia kary. Dopiero po ustaleniu wysokości kary można mówić o przedawnieniu obowiązku j ej uiszczenia.

Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności, zaskarżoną decyzję należało uchylić, działając na podstawie na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. art. 205 § l p.p.s.a.. Na sumę przyznanych kosztów złożyła się kwota 6387 zł (§ l pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2006 r., Nr 45, póz. 322 ze zm.) oraz kwota 7200 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa strony skarżącej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym (§14 ust. 2 pkt l lit. a rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., 490) wraz z kwotą 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (art. l ust. l pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2012 r., póz. 1282).