Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 142/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2015 r sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta W. odmawiającego wznowienia postępowania, w sprawie, w której wydano decyzje Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. po rozpatrzeniu wniosku Z. R. z dnia 24 września 2014 r. o stwierdzenie nieważności - wydanego z upoważnienia Prezydenta W. - postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] września 2014 r. (Nr [...]) odmawiającego (po rozpatrzeniu podania Z. R. z dnia 28 lipca 2014 r.) wznowienia postępowania w sprawie, w której wydana została, z upoważnienia Prezydenta W., decyzja Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...]), na podstawie art. 158 § 1, w związku z art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), odmówiło stwierdzenia nieważności - wydanego z upoważnienia Prezydenta W. - postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] września 2014 r. (Nr [...]).

W uzasadnieniu podało, że we wniosku z dnia 24 września 2014 r., powołując się na art. 156 k.p.a., Z. R. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o stwierdzenie nieważności trzech postanowień Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. między innymi nr [...], odmawiających wznowienia postępowania w sprawach decyzji prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Uzasadnienie wniosku jego autor ograniczył do stwierdzenia, że decyzje Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. "nie są tymi, które w sprawie zostały wydane w ostatniej instancji, art. 150 § 1 kpa."

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje.

Przepis art. 156 § 1 k.p.a. zawiera zamknięty katalog pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności może dotyczyć wyłącznie decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. "Pozytywność" przesłanek oznacza, że wystąpienie choćby jednej z nich prowadzić musi do stwierdzenia nieważności decyzji, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie wystąpi przesłanka negatywna. Dwie przesłanki negatywne wskazuje ustawodawca wart. 156 § 2 k.p.a.: "Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne." Takie sytuacje nie występują w rozpatrywanym przypadku. Dodać w tym miejscu trzeba, że zacytowane przepisy mają odpowiednie zastosowanie do postanowień, na mocy odesłania z art. 126 k.p.a.

Żadna z normatywnie ustalonych przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie z wniosku Z. R.

Naruszenie przepisów o właściwości: Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 126 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność postanowienia (na które służy zażalenie i postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a.), które zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 150 § 1 k.p.a., organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania, jest "organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji", a więc ten, który prowadził postępowanie i orzekł wdanej sprawie jako ostatni (Cz. Martysz, Komentarz do art. 150 k.p.a., LEX).

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjno- prawnego, a więc takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Przedstawione organowi administracji publicznej do rozstrzygnięcia żądanie (wniosek) staje się zaczątkiem "sprawy" w znaczeniu technicznoprocesowym już w dacie złożenia żądania załatwienia sprawy (por. art. 61 § 3 k.p.a.). Nawiązuje stosunek procesowy ex lege, którego treścią jest obowiązek organu załatwienia sprawy.

Od zasady wskazanej w art. 150 § 1 k.p.a. istnieje jeden wyjątek. Zgodnie z art. 150 § 2 k.p.a., organ właściwy do wznowienia postępowania traci swe uprawnienia w tym zakresie na rzecz organu wyższego stopnia jedynie w przypadku, gdy przyczyny wznowienia leżą po stronie tego organu, a więc gdy na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość postępowania, wymieniona w art. 145 § 1 k.p.a. W grę wchodzić tutaj mogą przypadki nieuzasadnionego niezastosowania instytucji wyłączenia pracownika, świadome i celowe sfałszowanie dokumentu, celowe niezawiadomienie strony o czynnościach postępowania, dopuszczenie się przestępstwa przy wydaniu decyzji itp. Słowa "przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu", zawarte w art. 150 § 1 k.p.a., należy interpretować jako odesłanie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2011 r., I OSK 1857/10, LEX 1070810). W związku z tym, że zasadą jest właściwość organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, orzekanie w sprawie przez organ wyższej instancji dopuszczalne jest tylko w razie, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w sprawie w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 654; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2006 r., IVSA/Wa 410/06, LEX nr 219369). Przypadki przejmowania kompetencji przez jeden organ administracyjny od drugiego nie mogą być dorozumiane bądź interpretowane rozszerzająco. Jeśli w art. 150 § 1 k.p.a. ustanowiono organ właściwy do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, a w § 2 tego artykułu ustanowiono wyjątki, to nie można przenosić tych kompetencji na inne organy przez zastosowanie przepisów dotyczących właściwości organu odwoławczego. Przeciwko takiej wykładni przemawia odrębność celu i przedmiotu postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, od celu i przedmiotu realizowanych w trybie postępowania głównego (wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r., II OSK 1648/09, LEX nr 746708).

Opisane na wstępie postanowienie organ pierwszej instancji wydał po rozpatrzeniu wniosku Z. R. z dnia 28 lipca 2014 r. o "wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 i § 2 Gdyż wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, decyzje wydano bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem stanowiska Powiatowego Urzędu Pracy w części wniosku dotyczącej pomocy w uzyskaniu zatrudnienia oraz, że dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego". Z uzasadnienia wniosku trudno wywieść, na czym miałyby polegać ww. uchybienia. Można domniemywać, że przestępstwem - w opinii wnioskodawcy - jest wszystko co robi organ pierwszej instancji. Konsekwentnie, wszystkie dokumenty pochodzące od organu pierwszej instancji są fałszywe.

W analizowanym przypadku wyjątek uregulowany w art. 150 § 2 k.p.a. nie ma zastosowania. Niewątpliwa i wyrażana wielokrotnie niechęć Z. R. do organu pierwszej instancji (także osobiście do pracowników organu), a także coraz to nowe zarzuty kierowane pod jego adresem, w tym, zarzut, że odmawiając przyznania pomocy społecznej organ administracji publicznej dopuszcza się przestępstwa, to niewystarczający powód zastosowania wyjątku od zasady, że nie można przenosić kompetencji do wznowienia postępowania na inne organy. Zresztą przyjmując taką argumentację za wystarczającą Kolegium również nie byłoby "odpowiednim" organem do wznowienia postępowania, skoro daleko idące niezadowolenie z działalności orzeczniczej organu odwoławczego Z. R. wyraża niemal w każdym kierowanym do Kolegium piśmie.

Powracając do kwestii właściwości organu pierwszej instancji wynikającej z art. 150 § 1 k.p.a. trzeba podkreślić, że Kolegium nie prowadziło w sprawie zakończonej ostatecznie wskazaną na wstępie decyzją Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. postępowania odwoławczego. Organem, który orzekał w tej sprawie jako ostatni jest Prezydent W. Nie ma przy tym znaczenia, że Kolegium rozpatrywało wniosek Z. R. o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji. Orzekanie w trybie stwierdzenia nieważności nie przenosi na organ drugiej instancji właściwości do wznowienia postępowania.

Można w tym miejscu wyjaśnić, że decyzjami z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...],[...],[...]) Prezydent W. odmówił przyznania Z. R. zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych. Następnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wpłynęło podanie Z. R. z dnia [...] sierpnia 2013 r., zatytułowane "SKARGA O stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji ostatecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ZTPS [...] [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r." Kolegium, po zapoznaniu się z treścią ww. podania, działając na podstawie art. 64 § 2, w związku żart. 63 § 2 k.p.a., pismem z dnia 31 października 2013 r. wezwało Z. R. do sprecyzowania żądania, w szczególności poprzez wskazanie, czy wnosi odwołania od trzech decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., czy wnioski o stwierdzenie ich nieważności. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 31 października 2013 r. (zatytułowanej "Riposta"), Z. R. wyjaśnił, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz zmiany tych decyzji na podstawie art. 154 k.p.a.

Wraz z pismami z dnia 24 grudnia 2013 r. ([...],[...],[...]), stosownie do art. 65 § 1, w związku z art. 154 k.p.a., Kolegium przekazało Prezydentowi W. podanie Z. R. z dnia 20 sierpnia 2013 r. w części zawierającej żądanie zmiany - na podstawie art. 154 k.p.a. - decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Z kolei jeśli chodzi o wniosek Z. R. o stwierdzenie nieważności ww. trzech decyzji, Kolegium wydało trzy decyzje z dnia [...] grudnia 2013 r. ([...],[...],[...]), odmawiające stwierdzenia nieważności.

Konkludując, nie ulega wątpliwości Kolegium, że w sprawie administracyjnej zainicjowanej wnioskiem Z. R. o przyznanie pomocy społecznej, to Prezydent W. był organem, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a więc tym, który prowadził postępowanie i orzekał w danej sprawie jako ostatni. W konsekwencji to Prezydent W. jest organem właściwym do wznowienia postępowania.

Opisane na wstępie postanowienie niewątpliwie więc zostało wydane przez organ właściwy.

Brak podstawy prawnej: Postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. miało niewątpliwą podstawę prawną, prawidłowo zresztą w tym postanowieniu powołaną: art. 149 § 3 k.p.a.

Rażące naruszenie prawa: Wydając ww. postanowienie Prezydent W. nie dopuścił się naruszenia prawa w ogóle, a tym bardziej rażącego. Pojęcie rażącego naruszenia prawa nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak jego znaczenie zostało ustalone w literaturze przedmiotu i orzecznictwie. Przykładowo: "Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy" [J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 730 (podobnie co do istoty, A. Matan, w: G. Łaszczyca, A. Matan, Cz. Martysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, tom II, s.368)]. "Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania (...)" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2004 r., IV SA 3763/02, LEX nr 156952).

W będącej przedmiotem wniosku Z. R. o stwierdzenie nieważności sprawie nie budzą wątpliwości następujące fakty:

- w podaniu z dnia 28 lipca 2014 r. Z. R. wniósł (w punkcie 11.) o wznowienie postępowania w sprawie, w której Prezydent W. wydał wskazaną na wstępie decyzję. Powołując się na art. 145 § 1 i § 2, zażądał wznowienia postępowania "Gdyż wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, decyzje wydane zostały bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska Powiatowego Urzędu Pracy w części wniosku dotyczącej pomocy w uzyskaniu zatrudnienia oraz, że dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego". W uzasadnieniu takiego wniosku zacytował obszerne fragmenty kilku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., a także pisma z dnia 10 grudnia 2012 r., by następnie wyeksponować swoje niezadowolenie z faktu, nieudzielania lub udzielania w niewielkiej wysokości pomocy społecznej. Kończąc tak formułowany wniosek Z. R. stwierdził, że "Zwracam się z prośbą o wznowienie postępowania i zmianę wskazanych decyzji MOPS i SKO w oparciu o art. 154 i 155 kpa oraz art. 161 kpa, gdyż wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego oraz, że nie mam możliwości zmienić ich na dostępnej mi drodze instancyjnej, a zachodzi obawa dalszego pogorszenia mojego stanu zdrowia i utraty życia.";

- pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. ([...]), działająca z upoważnienia Prezydenta W., Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. wezwała Z. R. do wskazania - w odniesieniu do każdej wymienianej przez niego we wnioskach o wznowienie postępowania decyzji - jakie okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą być podstawą żądania, jakie dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, były fałszywe i mogą być podstawą żądania wznowienia, jakie zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd. Powoławszy treść art. 148 § 1 k.p.a. i zauważywszy, że we wnioskach o wznowienie postępowania ich autor nie wskazał daty, w której dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, w piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r. wezwano Z. R. do złożenia wyjaśnień w ww. zakresie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania;

- w piśmie z dnia 19 sierpnia 2014 r. odpowiadając na wezwanie ("Pismo Pani Kierownik G. S. z dnia 4 sierpnia 2014 r. nr [...]) Z. R. wyjaśnił, że w dniu 28 lipca 2014 r. "powziąłem jedynie podejrzenie, co do naruszenia prawa - zastosowania niedozwolonych wymuszeń i szantażu przez Prezydenta W. pod pozorem udzielenia pomocy (...)". Podejrzenie takie powziął "po bezskutecznym domaganiu się wyroku w sprawie Karnej, który do tej pory nie zapadł, ani z oskarżenia SKO czy Prezydenta W. przeciwko mojej osobie, czy na odwrót z mojego oskarżenia przeciwko gminie". Zdaniem Z. R., postępowanie wznawia się "jeżeli w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia, gdyż sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych". W opinii wnioskodawcy, nie ma on "obowiązku ujawniania wszystkich znanych organowi administracyjnemu z urzędu faktów, dowodów i okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Byłoby dla mnie niezmiernie trudno wskazać wszystkie zarzuty dotyczące zakończonych postępowań, którymi Prezydent W. rżnie ze mnie głupa i domaga się szantażem nienależnych wzajemnych świadczeń, niepomiernie większych od spodziewanej pomocy". Zdaniem Z. R. wystarczy, że powziął podejrzenie popełnienia przestępstwa na jego szkodę, które zagraża jego życiu i zdrowiu, "a że przestępstwo takie nie jest ścigane z Kodeksu karnego i w sprawie nie może zapaść Wyrok, więc to na organie administracyjnym spoczywa obowiązek ich ujawnienia po szczegółowym zapoznaniu się aktami sprawy";

- opisanym na wstępie postanowieniem - powołując się m.in. na art. 149 § 3 k.p.a. - organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie przedstawił przebieg postępowania, omówił instytucję wznowienia postępowania, wskazał przesłanki wznowienia, określone w art. 145 § 1 k.p.a. i przytoczył treść art. 148 § 1 k.p.a. Następnie stwierdził, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia następuje w sytuacji, gdy jest ono niedopuszczalne z powodów przedmiotowych i podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Zdaniem organu pierwszej instancji, "Powyższy stan faktyczny i prawny powoduje konieczność odmowy wznowienia postępowania".

Niewątpliwie, mimo dość lakonicznego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zawiera ono prawidłowe rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Warunkiem skuteczności czynności prawnej - wniesienia podania o wznowienie postępowania - jest zachowanie terminu do jej dokonania. Ciężar dowodu dotyczącego zachowania terminu spoczywa na stronie. To strona musi więc w sposób niebudzący wątpliwości udowodnić (nie wystarczy uprawdopodobnienie), w jakim dniu dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania. Jeżeli zatem wnioskodawca, na którym ciąży obowiązek wykazania, że termin z art. 148 § 1 k.p.a. został przez niego zachowany, tego nie uczynił we własnym zakresie, ani pouczony w trybie art. 9 k.p.a. przez organ o ciążącym na nim obowiązku, nie dokonał uzupełnienia wniosku w wymaganym zakresie (co do zachowania terminu) - właściwym rozstrzygnięciem jest orzeczenie o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2013 r., IV SA/Po 343/12, LEX nr 1274841). Przystąpienie do rozpoznawania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty, jest dotknięte wadą nieważnościową (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), wobec rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a., przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny.

Nie sposób nie zauważyć, że zawarte w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji do uzupełnienia wniosku o wznowienie argumenty Z. R. podnosił już w wielu składanych wcześniej podaniach. Tytułem przykładu można wskazać, że:

- w podaniu z dnia 27 stycznia 2014 r. ([...],[...]) twierdził, że postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r. (w sprawie zawieszenia postępowania na wniosek Z. R.) wykluczają "jednostkę ze swej społeczności", skazując Z. R. "na śmierć z głodu i bezdomności". To samo powtórzył m.in. w - kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - skardze z dnia 26 marca 2014 r. ([...],[...]). Dodał, iż domniemuje, że "jest to jedynie kamuflaż w celu dokonania ukartowanej zbrodni zabójstwa w postępowaniu administracyjnym";

- w podaniu z dnia 24 stycznia 2014 r. (dot. spraw [...],[...],[...]) Z. R. stwierdził, że "organ ponownie odmówił mi prawa do zasiłku i każe umierać mi z głodu. Faszystowska zbrodnia obecnego totalitarnego państwa polskiego, skazująca na śmierć bez wyroku własnych obywateli". Podnosił również, że pismami z dnia 20 sierpnia 2013 r. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W., ponieważ "stanowią one przejaw groźby karalnej i są objawem przemocy słownej i czynnej wobec mnie jako obywatela i strony postępowania administracyjnego";

- w podaniu z dnia 23 kwietnia 2014 r. ([...],[...]) Z. R. twierdził z kolei, że "Prezydent W. nie zaproponował mi żadnej takiej pracy (w ramach kontraktu socjalnego - przyp. Kolegium), a jedynie szantażem próbował wymusić podpisanie zobowiązania bez gwarancji środków na jego realizację, żądając abym zobowiązał się, że zaprzestanę domagania się pomocy od Gminy i o własnych siłach dał będę o siebie i swój byt".

Przyjmując, że okolicznością wznowienia postępowania miałoby być popełnione przez organ administracji publicznej (Prezydenta W.) przestępstwo na szkodę wnioskodawcy, Z. R. podnosił taką okoliczność już pół roku przez wystąpieniem z tego powodu o wznowienie postępowania. Jak zaś wspominano, art. 148 § 1 k.p.a. przewiduje tylko miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jeśli chodzi zaś o inne okoliczności wznowienia postępowania, jak wyjaśniono, Z. R. zaprezentowawszy własną koncepcję prawną, nie uzupełnił wniosku z dnia 28 lipca 2014 r. w sposób wskazany przez organ pierwszej instancji. Nie ulega wątpliwości, że aby termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania rozpoczął bieg, okoliczność wskazywana jako podstawa wznowienia postępowania musi uprzednio zaistnieć. W przeciwnym razie wszczęcie i prowadzenie postępowania wznowionego z przyczyn przedmiotowych będzie niedopuszczalne. Nie jest istotne, w jaki sposób strona uzyska wiedzę o przesłance wznowienia, niemniej jednak przepis art. 148 § 2 k.p.a. wymaga, aby strona rzeczywiście znalazła się w posiadaniu informacji ojej zaistnieniu, a nie jedynie podejrzewała i to od dłuższego już czasu, że taka sytuacja może mieć miejsce. Nie do przyjęcia jest również koncepcja, zgodnie z którą to organ administracyjny ma poszukiwać konkretnych okoliczności wznowienia postępowania na wniosek strony, która swoją aktywność w tym zakresie ograniczy do zacytowania fragmentów art. 145 § 1 k.p.a. lub powołania się na art. 145 § 2 k.p.a.

Mając na względzie wyżej powiedziane Kolegium nie znalazło żadnych podstaw prawnych i faktycznych do uznania, że Prezydent W. naruszył prawo, tym bardziej w sposób rażący.

Res iudicata (uprzednie rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną): Postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. było pierwszym zapadłym w sprawie wznowienia postępowania.

Skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie: Wymienione postanowienie zostało skierowane do strony postępowania: Z. R.

Trwała niewykonalność postanowienia, istniejąca w dniu jego wydania: Postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. było i jest wykonalne.

Wywołanie czynu zagrożonego karą w wyniku wykonania postanowienia: Oczywiste jest, że wykonanie ocenianego tu postanowienia w żaden sposób nie może wywołać czynu zagrożonego karą.

Nieważność z mocy prawa: Postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, a to dla braku szczególnego przepisu powszechnie obowiązującego prawa, który tego rodzaju sankcję przewidywałby dla takiego postanowienia.

Wobec powyższego, Kolegium orzekło, jak w osnowie.

Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2014 r. Z. R. zwrócił się do Kolegium o ponowne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu tegoż wniosku stwierdził, że "prawdopodobnie występuje nieważność rozstrzygnięcia, ponieważ w sprawie orzekali członkowie SKO "wyłączeni z rozpoznania sprawy z urzędu, bowiem są stroną postępowania albo pozostają z nią w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki".

Stwierdził też, że "wznowienia postępowania domagam się w głównej mierze w trybie art. 145 § 2 kpa, gdyż wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mojego, gdyż popełniono przestępstwo i jest ono oczywiste i przestępstwo to ma wpływ na treść rozstrzygnięcia".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] października 2014 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podało, że uzasadniając postanowienie z dnia [...] października 2014 r. Kolegium opisało okoliczności faktyczne, szczegółowo wyjaśniło również okoliczności prawne, które zadecydowały o podjęciu rozstrzygnięcia. Stwierdziło, że rozpoznając ponownie sprawę uznaje te wyjaśnienia za prawidłowe i kompletne nie znajdując jednocześnie podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] września 2014 r. ([...]). Stwierdziło, że nie znajduje żadnych nowych okoliczności faktycznych, czy prawnych, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Nie wynikają one również z uzasadnienia wniosku skarżącego z dnia 8 grudnia 2014 r. "W szczególności taką okolicznością nie jest sugerowane przez stronę wydanie postanowienia przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Żaden z członków Kolegium nie pozostaje ze skarżącym w takim stosunku prawnym – że wynik może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zauważył też, że intencją skarżącego jest wznowienie postępowania w sprawie, w której wydana została decyzja w dniu [...] sierpnia 2013 r.

Ostatecznie Kolegium stwierdziło, że nie znajduje podstaw prawnych i faktycznych do zmiany lub uchylenia własnego postanowienia z dnia [...] października 2014 r.

Skargę na powyższe postanowienie złożył Z. R. Domagał się stwierdzenia nieważności orzeczeń i wyeliminowanie ich z obrotu prawnego ze względu na to, że orzeczono w sprawie w sposób dowolny łamiąc zasadę obiektywizmu i bezstronności w postępowaniu administracyjnym. Stwierdził, że "składając podanie o wznowienie postępowania w ustawowym terminie do wniesienia odwołania nie naruszyłem ekonomii postępowania". Prezydent W. w pierwszej kolejności, co powinien uczynić po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, to zbadać czy od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania odpowiada wymogom pisma, w postępowaniu administracyjnym. Dopiero po ewentualnym wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych organ mógłby odmówić wznowienia postępowania. Według skarżącego, postanowienie Prezydenta W., "wydane zostało z naruszeniem ekonomii postępowania a więc rażąco narusza ono prawo". Dowodem w tej kwestii jest postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. o sygn. akt I OZ 1214/14.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Przede wszystkim Kolegium stwierdziło, że nie rozumie argumentacji skargi dotyczącej ekonomii procesowej i powoływania się na postanowienie NSA w całkowicie odmiennej sprawie. Przypomniało że Prezydent W. wezwał zainteresowanego do uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania. Argumentowanie, że winien był to uczynić jest dla Kolegium niezrozumiałe.

Podało, że w całości podtrzymuje stanowisko, że brak było jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do uznania iż postanowienie z dnia [...] października 2014 r. zawiera którąkolwiek z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.

Ponownie również przeanalizowało istnienie przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i stwierdziło, że nie znajduje żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych, które uzasadniałyby zmianę podjętych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego wówczas to sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa .

Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną.

Kontrola sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem rozpoznania organów w dniu [...] grudnia 2014 r. i [...] października 2014 r. był wniosek skarżącego z dnia 8 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] września 2014 r. [...] w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Instytucję stwierdzenia nieważności postępowania administracyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tj. Dz. U z 2013r. Nr 267 ze zm.) w art. 156-159.

Przesłanki stwierdzenia nieważności określa art. 156 § 1 k.p.a. Mówi on, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, które:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby niebędącą stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą,

7) Zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

§ 2 powyższego przepisu stanowi :

Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1,3,4 i 7 jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywarła nieodwracalne skutki prawne.

Zgodnie z art. 157 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze - ten organ.

W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku jest postanowienie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] września 2014 r. (Nr [...]). Zatem właściwym do rozpoznania jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., które jest w stosunku do Kierownika MOPS organem wyższego stopnia.

Ponieważ przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie należy zauważyć, że zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień od których służy zażalenie oraz postanowień określonych w art. 134 k.p.a. również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 wydaje się postanowienie. Na postanowienie będące przedmiotem sporu – odmawiające wznowienia postępowania przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia, tym samym wniosek skarżącego jest dopuszczalny.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy uznać, że przedmiotem analizy powinny być przesłanki do stwierdzenia nieważności określone w wymienionym art. 156 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi o stwierdzenie nieważności wnioskodawca zawarł następujące stwierdzenie: "Decyzja Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nie są tymi, które w sprawie zostały wydane w ostatniej instancji art. 150 § 1 k.p.a."

Powołany przez skarżącego art. 150 § 1 k.p.a. stanowi: Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

§ 2 tego przepisu stanowi zaś, że jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznaczy organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 1 k.p.a.

Judykatura oraz doktryna przyjmują, że sytuacja określona w art. 150 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w sprawie w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. Ponadto przypadki przejmowania kompetencji przez jeden organ od drugiego nie mogą być dorozumiane lub interpretowane rozszerzająco (wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r., II OSK 1048/09).

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wydał postanowienie z dnia [...] września 2014 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 28 lipca 2014 r., w którym wnosił: "o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1

i § 2 gdyż wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub inne dowody, decyzje wydano bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem stanowiska Powiatowego Urzędu Pracy. W części wniosku dotyczącej pomocy w uzyskaniu zatrudnienia oraz, że dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego".

Zgodzić się należy z organem I i II instancji, że w analizowanym przypadku nie ma zastosowania art. 150 § 2 k.p.a. a choćby z treści powołanego uzasadnienia w sprawie o wznowienie postępowania trudno wywieść, na czym polegają uchybienia organu. Trudno wywieść związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w sprawie w ostatniej instancji (w tym przypadku I instancji) z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania.

Każda bowiem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia jest uznawana przez wnioskodawcę jako przestępstwo.

Analiza akt sprawy administracyjnej daje podstawę do stwierdzenia, że wznowienie postępowania w sprawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] zakończoną wydaniem postanowienia MOPS z dnia [...] września 2014 r. (Nr [...]), również decyzja z dnia [...] sierpnia 2013 r. była decyzją ostateczną, wydaną przez organ I instancji.

W decyzji tej (z dnia [...] sierpnia 2013 r.) Prezydent W. (reprezentowany przez MOPS ZTPS[...]) odmówił przyznania zainteresowanemu zasiłku okresowego.

W dniu 20 sierpnia 2013 r. zainteresowany złożył podanie określone jako skarga "o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji ostatecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ZTPS[...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.", które zostało sprecyzowane przez zainteresowanego jako wniosek o "stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz zmiany tych decyzji na podstawie art. 154 k.p.a."

W sprawie powyższego pisma w zakresie stwierdzenia nieważności orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze i w tej sprawie wydało 3 decyzje z dnia [...] grudnia 2013 r. odmawiając stwierdzenia nieważności. W zakresie wznowienia postępowania sprawa została przekazana Prezydentowi W.

Orzekanie w trybie stwierdzenia nieważności nie przenosi na organ drugiej instancji, właściwości do wznowienia postępowania.

Tym samym skoro w sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy orzekał Prezydent W. i jego decyzja była ostateczna w danej sprawie, organem właściwym do wznowienia postępowania w myśl art. 150 § 1 k.p.a. był organ I instancji, czyli Prezydent W.

Zatem postanowienie z dnia [...] września 2014 r. opisane na wstępie nie uchybia przepisom prawa, zostało wydane przez właściwy organ.

Badając z urzędu istnienie pozostałych przesłanek określonych w art. 156 k.p.a. należy uznać, że przeprowadzona przez organ ich analiza jest prawidłowa. Nie zaistniała żadna inna okoliczność dająca podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia [...] września 2014 r.

Orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Brak jest podstaw do przyjęcia że rażąco narusza prawo. Analiza tej przesłanki została przeprowadzona przez organ wnikliwie i prawidłowo.

Nie miało też miejsca uprzednie rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną. Postanowienie z dnia [...] września 2014 r. było pierwszym zapadłym w sprawie wznowienia postępowania. Zostało skierowane do skarżącego, czyli strony postępowania i jest ono wykonalne. Jego wykonanie nie może wywołać czynu zagrożonego karą. Nie zawiera również wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, nie ma bowiem przepisu obowiązującego prawa, który przewidywałby taką sankcję dla omawianego postanowienia.

W tych okolicznościach skargę należy uznać za nieuzasadnioną i po myśli art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić.

H.B.25.11.2015 r.