Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 296/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Decyzja o sprzeciwie wniesionym w razie zgłoszenia zamiaru budowy organowi architektoniczno-budowlanemu może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 Kpa. W określonych okolicznościach zrealizowanie budowy lub jej rozpoczęcie mimo wniesienia sprzeciwu, nie daje podstaw do uznania, że postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji o sprzeciwie, w trybie art. 155 Kpa, jest bezprzedmiotowe /art. 105 par. 1 Kpa/.

Oceniając, czy celowe jest wniesienie sprzeciwu do zamierzenia inwestycyjnego, organ administracji w kwestii zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest związany ważną decyzją organu gminy o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla danej inwestycji.

TEZY

Decyzja o sprzeciwie wniesionym w razie zgłoszenia zamiaru budowy organowi architektoniczno-budowlanemu może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 Kpa. W określonych okolicznościach zrealizowanie budowy lub jej rozpoczęcie mimo wniesienia sprzeciwu, nie daje podstaw do uznania, że postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji o sprzeciwie, w trybie art. 155 Kpa, jest bezprzedmiotowe /art. 105 par. 1 Kpa/.

Oceniając, czy celowe jest wniesienie sprzeciwu do zamierzenia inwestycyjnego, organ administracji w kwestii zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest związany ważną decyzją organu gminy o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla danej inwestycji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją orzeczono o:

1/ uchyleniu decyzji Wojewody o odmowie uchylenia własnej ostatecznej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Starosty Powiatowego w R. zgłaszającej sprzeciw w sprawie budowy boiska sportowego objętego zgłoszeniem skarżącego i nakładającej na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę tego boiska,

2/ umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącego w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, iż sprzeciw został zgłoszony jak też nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę z uwagi na to, że realizacja zamierzenia inwestycyjnego może naruszyć ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Podczas przeprowadzonej wizji lokalnej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. stwierdzono, że skarżący przedmiotowe boisko sportowe zrealizował "bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę". W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją administracyjną wydaną w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego nakazał skarżącemu dokonanie rozbiórki /likwidacji/ boiska sportowego. Decyzję tę utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Z powyższego wynika, iż pomimo otrzymania decyzji w sprawie sprzeciwu co do budowy boiska i nałożenia na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na jego budowę, skarżący zrealizował przedmiotowe boisko sportowe, "czym doprowadził do samowoli budowlanej". Tym samym w ocenie organu wydającego zaskarżoną decyzję postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.

W skardze do NSA skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Podniósł ponadto, iż postępowanie w sprawie przedmiotowego boiska organów administracji publicznej jest według niego niezrozumiałe. Uzyskał bowiem stanowisko Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w kwestii dopełnienia wymogu zgłoszenia budowy boiska, który to wymóg spełnił. Organ gminy wydał skarżącemu ponadto decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji. Fakty te jednak zostały przez organ architektoniczno-budowlany zignorowane, zaś rozpoczętą budowę potraktowano jako samowolę budowlaną. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał:

Skarga jest zasadna. Sąd stwierdził przy tym, iż istotą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji było umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku strony skarżącej o uchylenie /w trybie art. 155 Kpa/ ostatecznej decyzji administracyjnej orzekającej w kwestii sprzeciwu do zgłoszonego zamierzenia inwestycyjnego, ze względu na to, iż zostało ono zrealizowane. Stwierdzono przy tym w uzasadnieniu, że orzekanie w sprawie /a więc w trybie art. 155 Kpa/ stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 105 par. 1 Kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny.

Należało więc w rozpoznawanej sprawie rozważyć, czy rzeczywiście postępowanie w sprawie z wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji o sprzeciwie wniesionym przez organ architektoniczno-budowlany staje się bezprzedmiotowe /art. 105 Kpa/, jeżeli zamierzenie objęte tym sprzeciwem zostało zrealizowane lub jak to twierdzi strona skarżąca, jedynie rozpoczęto jego realizację.

NSA jednoznacznie w swym dotychczasowym orzecznictwie opowiedział się za tym, iż decyzja wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. o nakazie rozbiórki nie może być zmieniona ani też uchylona w trybie art. 155 Kpa. Nie ma przy tym jednak zastosowania art. 105 Kpa odnoszący się do bezprzedmiotowości postępowania, lecz przyjmuje się, że zachodzi przesłanka negatywna, uniemożliwiająca uwzględnienie wniosku w trybie art. 155 Kpa, wobec istnienia regulacji prawnej szczególnej sprzeciwiającej się uchyleniu lub zmianie decyzji. Za taką regulację szczególną uważa się wyjątkową surowość prawa wynikającą z unormowania zawartego w art. 48 Prawa budowlanego.

Przepis art. 155 Kpa stanowi, iż określona decyzja ostateczna może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż w omawianym trybie postępowania może być również uchylona lub zmieniona decyzja wadliwa.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący przed zgłoszeniem sprzeciwu przez Starostę Powiatu w R. uzyskał decyzję organu gminy ustalającą warunki zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, stwierdzającą zgodność tej inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ budowlany nie zważając jednak na tę okoliczność, we własnym zakresie skonstatował, że może zachodzić niezgodność z planem i wniósł sprzeciw nakładając obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, li tylko wobec powzięcia wątpliwości w kwestii zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby organy budowlane zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, zasygnalizowały właściwemu organowi nadzoru /samorządowemu kolegium odwoławczemu/ potrzebę wszczęcia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Powyższe okoliczności nie mogą być pomijane w sprawie, w szczególności wobec wyraźnego orzecznictwa NSA, w którym podkreśla się, że do czasu obowiązywania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, organ budowlany jest tą decyzją w kwestii zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego związany.

W przedstawionym powyżej stanie faktycznym orzekający w sprawie skład NSA przyszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego ze względu na bezprzedmiotowość sprawy jest wadliwe, zaś ta wadliwość powoduje, że konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji. Na ocenę, czy postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, nie ma też wpływu powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, że właściwy organ nadzoru budowlanego wydał już decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego boiska. W razie bowiem orzeczenia w trybie art. 155 Kpa o uchyleniu lub zmianie decyzji o sprzeciwie, będzie zachodziła przesłanka z art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa do wznowienia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki.

Mając na uwadze powyższe NSA orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Sąd zauważył nadto, iż ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, organ orzekający uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, w szczególności odnoszącą się do skutków prawnych istnienia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz możliwości uchylenia lub zmiany w trybie art. 155 Kpa nawet wadliwej decyzji administracyjnej.