Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 3/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 1 ust.1, art. 21 ust.1-3, art. 28 ust.1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par.2 ust.1, par.4 ust.2 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 39 ust.2 pkt 2, par. 45 pkt 8,
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art.8, art. 77 par.1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę


UZASADNIENIE

B. B. (dalej powoływana jako "skarżąca", "strona"), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]’ w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 marca 2012 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r., w którym zadeklarowała realizację wariantu 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 38,66 ha (działka rolna B) i wariantu 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 5,32 ha (działki rolne C, D, E). Nadto strona zadeklarowała na działce rolnej F o powierzchni 9,69 ha trwałe użytki zielone.

Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 41.762,80 zł. W treści decyzji wskazano, że z dniem 15 marca 2012r. rozpoczęte zostało pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Wskazana kwota została przekazana na rachunek bankowy strony w dniu 27 lutego 2013r.

W dniu 15 maja 2013r. strona złożyła w siedzibie organu I instancji wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r., w którym zadeklarowała realizację wariantów 2.2 i 5.1 na tożsamych działkach rolnych i ich powierzchniach. Na działce rolnej F o powierzchni 9,69 ha zadeklarowała pszenżyto. Następnie, w dniu 29 listopada 2013r. strona złożyła wycofanie części wniosku, które dotyczyło 0,30 ha działki rolnej E. Ponadto przedłożono plan działalności rolnośrodowiskowej wraz z załącznikami, z którego wynika, że na działce rolnej F znajduje się trwały użytek zielony.

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013r. w pomniejszonej wysokości (w przypadku wariantu 2.2 płatność przyznano do powierzchni 38,66 ha, a w przypadku wariantu 5.1 – 5,02 ha). Zmniejszenie płatności o 20% wynikało z niezachowania przez stronę występującego w gospodarstwie rolnym i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego na działce rolnej F.

W dniu 28 lipca 2014r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na mocy decyzji z dnia "[...]". Decyzją z dnia "[...]" organ ten ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 8.681,36 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor "[...]" Oddziału ARiMR w O. uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., w dniu "[...]" wydał decyzję, którą ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 8.681,36 zł. Wskazał, że na tę kwotę składa się kwota 8270,36 zł z tytułu niezachowania trwałych użytków zielonych, dochodzona w oparciu o art.18 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25 ze zm.) oraz kwota 411 zł dochodzona w oparciu o § 39 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U poz.361 ze zm.).

Odnosząc się do podnoszonych przez stronę w toku postępowania argumentów, organ wskazał, że podjął próbę ustalenia osoby, z którą rozmawiała strona w dniu 8 sierpnia 2012r., ale z uwagi na upływ czasu było to niemożliwe. Wskazał, że nie neguje samego faktu rozmowy między stroną, a pracownikiem Biura, ale nie daje wiary wskazywanej przez stronę treści rozmowy – nie było możliwe udzielenie przez pracownika Biura wskazówek co do postępowania z trwałym użytkiem zielonym w sposób prezentowany przez stronę.

W odwołaniu od ww. decyzji strona zarzuciła rażące naruszenie art.10 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a."), zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego poprzez nieustalenie pracownika, który prowadził ze stroną rozmowę telefoniczną oraz nieustalenie treści tej rozmowy, naruszenie powołanego § 38 ust.6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. oraz zastosowanie rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, pomimo jego uchylenia.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz.262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Powołał również treść art.28 ust.1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz.173 ze zm.) oraz art.29 ust.1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2009r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014r. poz.1438 ze zm.).

Organ odwoławczy wskazał, że strona zmniejszyła, o powierzchnię 0,30 ha, obszar na którym powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy w wariancie 5.1. Tym samym, na podstawie § 39 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r., prawidłowo wyliczono kwotę do zwrotu za 2012r.

Ponadto strona nie zachowała występującego w gospodarstwie i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego znajdującego się na działce rolnej F (dz. ewid. nr "[...]" i "[...]" obręb T. i M.), gdyż w 2013r. zadeklarowała na niej pszenżyto ozime. Powyższe stanowiło podstawę do zmniejszenia całkowitej kwoty płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. o 20%, na podstawie § 38 ust.6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. W przypadku niespełnienia wymogu polegającego na zachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych zastosowanie ma art.18 ust.1 rozporządzenia Komicji (UE) nr 65/2011. Okoliczność niezachowania trwałych użytków zielonych stwierdzona została w ramach postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. i znalazła odzwierciedlenie w decyzji z dnia "[...]". Decyzja ta stała się ostateczna. Ewentualne zarzuty w kwestii przyczyn, z powodu których doszło do niezachowania trwałych użytków zielonych powinny być podnoszone na etapie postępowania w sprawie, w której stwierdzono naruszenie opisanego wymogu i zastosowano sankcje polegające na zmniejszeniu płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 38 ust.6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r., organ stwierdził, że w sprawie dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. ma on zastosowanie w brzmieniu sprzed nowelizacji, tj. sprzed 14 marca 2014r. Wskazał, że powołany przepis nie stanowi podstawy dochodzenia kwot wypłaconych w poprzednich latach. Podstawę taką stanowi art.18 ust.1 rozporządzenia Komicji (UE) nr 65/2011. Zaznaczył, że rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2015r., ale stosuje się je nadal w stosunku do wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2015r., wniosków o płatności złożonych w odniesieniu do 2014r. oraz systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art.85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 (art.43 rozporządzenia delegowanego Komisji (U) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r.).

Organ stwierdził, że w sprawie brak jest dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a mających wpływ na jego realizację. Wobec powyższego brak jest podstaw do zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w związku z ich wystąpieniem. Płatność z tytułu programu rolnośrodowiskowego za 2012r. nie wynikała również z pomyłki ARiMR, tym samym nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnej płatności z art.5 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Nadto ustalona kwota do zwrotu przekracza równowartość 100 euro, a zatem nie zaistniały przesłanki odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wskazane w art.28a ustawy z dnia 7 marca 2007r.o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...).

Organ stwierdził także, że decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności wydana została przed upływem okresu przedawnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art.18 ust.1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w tym przepisie uprawniające organ do żądania zwrotu kwot wypłaconych w latach wcześniejszych, tj. przed zmniejszeniem obszaru trwałych użytków zielonych,

- § 45 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo że zaistniała inna okoliczność uzasadniająca brak konieczności zwrotu pomocy, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację tego zobowiązania i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, polegająca na udzieleniu skarżącej przez pracownika organu informacji o możliwości zmniejszenia obszaru, na którym skarżąca powinna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe,

- art.8 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej przejawiające się tym, że pierwotnie organ odwoławczy w decyzji z dnia "[...]", nakazał organowi I instancji podjęcie kroków zmierzających do ustalenia pracownika i treści rozmowy, na którą powoływała się strona, a w zaskarżonej decyzji stwierdził, że ustalenie powyższego wykracza poza ramy tego postępowania,

- art.7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie polegające na braku ustalenia pracownika, do którego przypisany był numer telefonu, z którym łączyła się strona w dniu 8 sierpnia 2012r. oraz braku ustalenia treści przeprowadzonej rozmowy, prowadzące do niedopuszczalnego zinterpretowania wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony,

- art.107 § 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na braku uzasadnienia twierdzeń organu o braku występowania w sprawie nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a mających wpływ na jego realizację, podczas gdy taką okolicznością jest stanowcza informacja przekazana stronie przez pracownika organu co do możliwości zmniejszenia obszaru, na którym skarżąca powinna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zasady i tryb kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zostały określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Zgodnie z art.28 ust.1 ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc i pomoc techniczna pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art.1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Postępowanie to przeprowadzone zostało w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Prawidłowość zastosowania tego trybu wynika z art. 28 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007r.. Postępowanie, o którym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego w związku z otrzymaną pomocą zobowiązania przez wymagany okres.

Spór w sprawie dotyczy zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych skarżącej za 2012r. do wariantów 2.2 i 5.1, wobec stwierdzenia, że w 2013r. wycofała część wniosku z pakietu 5.1 – zmniejszyła powierzchnię gruntów deklarowanych do ww. pakietu o 0,30 ha oraz zmniejszyła powierzchnię istniejących w gospodarstwie trwałych użytków zielonych o 9,69 ha – zadeklarowała na działce rolnej F pszenżyto ozime.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) łączna powierzchnia posiadanym przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie producentów (...), na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art.2 lit.c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art.39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (...), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych,

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie natomiast z § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art.2 lit.c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 (...) oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Wnioskując o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. skarżąca zadeklarowała na działce rolnej F o powierzchni 9,69 ha, położonej na działkach ewidencyjnych nr "[...]" obręb T. i nr "[...]" obręb M., trwałe użytki zielone. Również w planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2012-2017 w przypadku działki rolnej F wskazano trwałe użytki zielone – łąka trwała. W konsekwencji powyższego skarżąca zobowiązana była do zachowania w latach 2012-2017 powierzchni trwałych użytków zielonych na opisanej działce. Skarżąca natomiast w 2013r. zadeklarowała na niej pszenżyto ozime. Tym samym nie dopełniała wymaganych wymogów i na podstawie art.18 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 prawidłowo organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że decyzją z dnia "[...]" skarżącej przyznano płatność rolnośrodowiskową na 2013r. w pomniejszonej wysokości – wobec zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych, płatność zmniejszono o 20%, na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. Decyzja ta stała się ostateczna.

Bezsporna jest również okoliczność zmniejszenia przez skarżącą w 2013r. powierzchni zadeklarowanej w 2012r. do wariantu 5.1 o 0,30 ha. Zgodnie natomiast z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszy obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, strona podnosiła, że zmniejszenie trwałych użytków zielonych wynikało z błędnego poinformowania jej przez pracownika organu, w rozmowie telefonicznej odbytej 8 sierpnia 2012r., o możliwości zaorania gruntu bez negatywnych konsekwencji dla realizacji spornych zobowiązań rolnośrodowiskowych. Podjęta przez organ I instancji próba ustalenia pracownika, z którym skarżąca rozmawiała i treści tej rozmowy nie przyniosła żadnych rezultatów – z uwagi na upływ czasu i brak rejestrowania rozmów telefonicznych przez organ, powyższe stało się niemożliwe. Organ stwierdził przy tym, że nie kwestionuje samego faktu rozmowy, ale nie dał wiary twierdzeniom skarżącej co do treści tej rozmowy, z uwagi na dostarczenie organowi planu rolnośrodowiskowego w dniu 8 listopada 2013r., a bez analizy tego planu informacji nie można było udzielić. Wbrew zarzutom skargi, powołana okoliczność była zatem przedmiotem rozważań organów obu instancji.

Okoliczność ta, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie może być także rozważana w ramach zaistnienia w sprawie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., czyli innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Podkreślić należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny. Składając corocznie wnioski o przyznanie płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego skarżąca podpisuje oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku (s.4 formularza). Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności (pkt 3), że ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jest świadomy konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że przestrzega na obszarze całego gospodarstwa rolnego podstawowych wymagań dotyczących programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 (pkt 5 lit. b i d). Wnioskodawczyni podpisała jednocześnie zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami i przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (pkt 1 lit. a, pkt 3). Jeżeli zatem skarżąca nie rozumiała podpisywanych oświadczeń i zobowiązań, to przed ich podpisaniem powinna zwrócić się do organu o wyjaśnienie odpowiednich zapisów. Na obecnym etapie postępowania powoływanie się na nieznajomość obowiązków nałożonych na wnioskodawcę przepisami prawa, czy to krajowego, czy też unijnego i rzekome działanie na podstawie ustnych informacji uzyskanych od organu w sierpniu 2012r., nie może zostać uznane za wystąpienie w sprawie nadzwyczajnych okoliczności, uwalniających skarżącą od obowiązku zwrotu pomocy.

Na marginesie tylko wskazać należy, że skarżąca nie zawiadomiła organu o wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, a jedynie we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. wykazała inną uprawę na działce rolnej F i mniejszą powierzchnię, na której realizuje wariant 5.1.

Zaznaczyć również należy, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Wobec brzemienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia art. 8, art. 7 oraz art.77 §1 k.p.a., w których ustanowiono zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i zasadę prawdy obiektywnej, nie są zasadne.

W zaskarżonej decyzji organ przedstawił szczegółowe wyliczenie kwoty do zwrotu w ramach wariantów 2.2 i 5.1, a także powody, dla których w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umożliwiających odstąpienie od zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Jak już wskazano wyżej organ nie naruszył zasad postępowania określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy. Do poszczególnych dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącej dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji znalazły swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.