Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 1081/96
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1997-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a"
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Uprawnienie osoby przesiedlającej się, określone w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. /Dz.U. nr 87 poz. 434/ jako uprawnienie o charakterze publicznoprawnym nie należy do spadku, a zatem spadkobierca osoby przesiedlającej się nie może nabyć tego uprawnienia w drodze dziedziczenia.

TEZY

Uprawnienie osoby przesiedlającej się, określone w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. /Dz.U. nr 87 poz. 434/ jako uprawnienie o charakterze publicznoprawnym nie należy do spadku, a zatem spadkobierca osoby przesiedlającej się nie może nabyć tego uprawnienia w drodze dziedziczenia.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie wymiaru cła.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania Małgorzaty G. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B. zawartej w dowodzie odprawy celnej z 15 kwietnia 1996 r. /nr 131777/ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Samochód osobowy marki Honda Accord został nadany z USA do Polski drogą morską 2 lutego 1996 r. i dotarł do Polski 20 marca 1996 r. Samochód stanowił własność Henryki G., która przebywała czasowo w USA od 11 lipca 1981 r. do 16 lutego 1996 r. za zgodą miejscowych władz. 17 lutego 1996 r. Henryka G. drogą lotniczą przybyła do kraju, a 21 lutego 1996 r. zmarła. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ełku z 4 marca 1996 r. spadek po zmarłej nabyła w całości córka - Małgorzata G. 15 kwietnia 1996 r. Małgorzata G. zgłosiła przedmiotowy samochód do odprawy celnej ostatecznej, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie go od cła jako mienia przesiedlenia zmarłej matki. Mając na uwadze art. 48 prawa celnego, który stanowi, iż osobę fizyczną uważa się za dokonującą obrotu z zagranicą towarami, którymi bezpośrednio włada podczas kontroli celnej, chyba że odpowiednimi dokumentami wykaże, że obrotu tymi towarami dokonuje inny podmiot. Pani Małgorzata G., mając na uwadze całość materiału zebranego w sprawie, została uznana za osobę dokonującą obrotu towarowego z zagranicą. Dyrektor Urzędu Celnego w B. dokonał odprawy celnej samochodu, wymierzając należności celne, ponieważ uznał, iż brak jest podstaw do uznania samochodu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7a prawa celnego.

Stanowisko to podtrzymał Prezes GUC, który stwierdził, iż odwołująca się Małgorzata G. nie spełnia warunków określonych w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" prawa celnego. Organ poinformował także, iż brak jest również podstaw do uznania samochodu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 8 prawa celnego, ponieważ matka zainteresowanej zmarła w kraju.

W skardze do NSA zainteresowana wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji, zarzucając, iż podjęta została z naruszeniem przepisów:

a/ art. 922 par. 1 Kc - przez nieuwzględnienie, że skarżąca jako spadkobierca Henryki G. weszła z chwilą jej śmierci, tj. 21 lutego 1996 r., w prawa swej matki tak w zakresie praw majątkowych, jak i sytuacji prawnej,

b/ art. 14 pkt 7 lit. "a" i art. 48 prawa celnego - poprzez nieuwzględnienie zwolnienia w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z obrotem, który został zapoczątkowany za życia spadkodawczyni, poprzez nadanie w tym czasie samochodu jako mienia przesiedleńczego, a zgłoszenie do cła nastąpiło przez spadkobiercę, posiadającą na mocy spadku całość praw przysługujących nadającemu przesyłkę.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne, natomiast ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga rozważenia kwestii spornej między stronami, czy spadkobierca osoby przesiedlającej się, która zmarła w kraju, zanim rzecz stanowiąca mienie osoby przesiedlającej się dotarła na polski obszar celny, korzysta ze zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" prawa celnego?

Zgodnie z powszechnie przyjętym stanowiskiem doktryny prawa cywilnego do spadku /art. 922 Kc/ należą prawa i obowiązki zmarłego, które jednocześnie spełniają cztery wymagania:

a/ mają charakter cywilnoprawny,

b/ mają charakter majątkowy,

c/ nie są ściśle związane z osobą zmarłego,

d/ nie przechodzą na inne osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami /System prawa cywilnego, tom IV - Prawo spadkowe, str. 48/.

Podkreśla się przy tym, iż majątkowe prawa i obowiązki wynikające z przepisów należących do innych działów prawa /zwłaszcza z prawa administracyjnego i finansowego/, to znaczy prawnopubliczne prawa i obowiązki majątkowe, nie należą do spadku. Jeżeli z chwilą śmierci ich podmiotów prawa i obowiązki z powyższych działów prawa przechodzą na inne osoby, to przejście to następuje w zasadzie nie według przepisów prawa spadkowego, ale na podstawie przepisów właściwego działu prawa. Nawet wtedy, gdy w przepisach należących do tych działów prawa znajduje się odesłanie do prawa spadkowego w postaci dyspozycji, że pewne prawa i obowiązki przechodzą na spadkobierców - nawet wtedy te prawa i obowiązki do spadku nie należą /Jan Gwiazdomorski: Prawo spadkowe w zarysie, Warszawa 1967, str. 36/.

W świetle przedstawionych poglądów stwierdzić należy, iż uprawnienie osoby przesiedlającej się, określone w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" Prawa celnego jako uprawnienie o charakterze publicznoprawnym nie należy do spadku, a zatem spadkobierca osoby przesiedlającej się nie może nabyć tego uprawnienia w drodze dziedziczenia.

Ustawa - Prawo celne nie zawiera przepisu, który określałby przejście uprawnienia osoby określonej w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" na rzecz jej spadkobierców lub innych osób. W konsekwencji stwierdzić należy, iż brak jest podstawy prawnej do nabycia przez skarżącą uprawnienia do zwolnienia od cła odziedziczonego przez nią samochodu. Zaskarżona decyzja organu celnego jest zgoda z prawem.