Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2738/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 1-10, art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia H. K. ("Skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie następujące stanu faktycznego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 9 września 2007 r. nr [...], 6 maja 2008 r. nr [...], 29 lipca 2009 r. nr [...], 11 maja 2009 r. nr [...], 9 marca 2011 r. nr [...], 9 sierpnia 2011 r. nr [...] wystawionych przez wierzyciela tj. Wójta Gminy W., obejmujących zaległości w podatku rolnym za luty – kwiecień 2007 r., styczeń – kwiecień 2008r., styczeń – kwiecień 2009 r., styczeń, luty 2011 r. w łącznej kwocie: 517 zł należności głównej, wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjnego wobec Skarżącego.

Zawiadomieniem z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] organ egzekucyjny w oparciu o ww. tytuły wykonawcze dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. ZUS. Powyższe zawiadomienie dłużnik odebrał w dniu 20 grudnia 2011 r., zaś zobowiązany w dniu 22 grudnia 2011 r.

W dniu 25 stycznia 2012 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w Z. pismo zatytułowane "zażalenie", w którym Skarżący podniósł, że komornik dokonał bezprawnego zajęcia emerytury oraz działał na jego szkodę.

W dniu 30 stycznia 2012 r. Wójt Gminy W. złożył wniosek nr [...] o zawieszenie postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 sierpnia 2011 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Wójt Gminy W. odmówił umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2011 r.

W tym samym dniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wydał zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nr [...].

Pismem z dnia 6 lutego 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wezwał Skarżącego do sprecyzowania pisma z dnia 25 stycznia 2012 r.

W dniu 22 lutego 2012 r. Skarżący złożył doprecyzowanie zażalenia z dnia 25 stycznia 2012 r. w którym zwrócił się z prośbą o wycofanie zajęcia, ponieważ w jego ocenie było to działanie bezprawne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przy piśmie z dnia 2 marca 2012 r znak [...] przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością, pismo Skarżącego z dnia 25 stycznia 2012 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z dnia 20 marca 2012 r. nr [...] zwrócił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. akta sprawy, z wyjaśnieniem, iż pisma Skarżącego należy potraktować jako prośbę o wyjaśnienie podstaw prawnych i powodów zmiany wysokości zajęcia prawa majątkowego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący wniósł o wycofanie zajęcia, które należało potraktować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Wójt Gminy W. wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 sierpnia 2011 r. nr [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] podjął zawieszone postępowanie prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Następnie w dniu 17 maja 2012 r. wydał zawiadomienie nr [...] o zmianie wysokości zajęcia.

2. Skarżący w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] kwietnia 2012 r. podniósł, iż zajęcie emerytury zostało dokonane bezprawnie. Skarżący wniósł także o wyjaśnienie, dlaczego mimo odwołania się od decyzji Wójta Gminy W. o odmowie umorzenia zaległości podatkowych Skarżący otrzymał kolejne upomnienie na 85, 80 zł. za podatek rolny za 2011 r.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających spełnienia przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. dotyczących wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jego nieistnienia, wymagalności oraz ewentualnego umorzenia lub wygaśnięcia z innego powodu. Z akt sprawy również nie wynika, aby w zakresie obowiązków objętych przedmiotowym tytułami wykonawczymi wydane zostały rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań.

Tytuły zostały wystawione na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych. Skarżący nie podniósł także spełnienia przez Niego przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 pkt 3 i 4 u.p.e.a.

Podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prawidłowo uznał, iż zaległości z tytułu podatku rolnego podlegają egzekucji administracyjnej i prawidłowo zastosował środek egzekucyjny o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. natomiast wierzyciel przed wystawieniem tytułów wykonawczych doręczył zobowiązanemu upomnienia.

Zwrócił także uwagę, że Wójt Gminy W. pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zaś organ egzekucyjny postępowanie zawiesił. Jednak na wniosek wierzyciela z dnia 27 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. W związku z tym termin wymieniony w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. nie upłynął.

Podał, że z akt sprawy nie wynika również, że Wójt Gminy W. jako dysponent tego postępowania ponownie występował do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie zachodzi więc przesłanka określona w art. 58 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanek wymienionych w art 59 § 1 pkt 1-4, 6-10 u.p.e.a. nakładających na organ egzekucyjny obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu wielokrotnego pobierania podatku rolnego za 2011 r., Dyrektor izby Skarbowej wyjaśnił, że podatnik podatku rolnego będący osobą fizyczną płaci podatek rolny ratami, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego zgodnie z art. 6a pkt 6 ustawy o podatku rolnym (Dz.U. 2006r, nr 136, poz. 969 t. jedn.). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] prowadzona jest egzekucja I i II raty podatku rolnego za 2011 r. Upomnienie nr [...] z dnia 27 kwietnia 2012 r. zawiera wezwanie do uregulowania III i IV raty podatku.

4. Skarżący niezgadzając się z powyższym postanowieniem złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnym w Warszawie.

W ocenie Skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. jest niezgodne z prawem, ponieważ organ "nie uwzględnił w swoim postanowieniu takich instytucji jak instytucja pisania podania oraz instytucji odwoławczych."

Skarżący zwrócił się o wyjaśnienie dlaczego Gmina w W. może wysyłać dług za podatek rolny za 2011 r., w czasie kiedy Skarżący złożył w dniu 25 stycznia 2012 r. zażalenie na odmowę umorzenia zaległości za podatek rolny do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. rozpatrzoną decyzją (otrzymaną przez Skarżącego w dniu 2 sierpnia 2012r.) przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Gminę. Skarżący wniósł o wyjaśnienie "do czego służą składane podania czy odwołanie od decyzji Urzędów Gmin".

5. W odpowiedzi na Skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

6.1. Skarga jest niezasadna

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem).

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie .

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani przepisów procedury, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

6.2. Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, iż umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203).

Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. zawierającym obligatoryjne przesłanki umorzenia, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Przechodząc do badania, czy w niniejszej sprawie zaistniały obligatoryjne przesłanki zawarte w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. wskazać należy, że Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o wykonaniu obowiązku przed wszczęciem postępowania (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) jak również dokumentów świadczących, iż obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony, wygasł z innego powodu czy też nie istniał (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Podkreślić przy tym należy, że wynikające z przedmiotowych tytułów wykonawczych kwoty zostały w całości wyegzekwowane dlatego też postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie zostało zakończone w drodze wyegzekwowania obowiązku.

Zauważyć także należy, że Skarżący na żadnym etapie postępowania nie podnosił okoliczności zawartych w art. 59 § 1 pkt 3 i 4 u.p.e.a.

Ustosunkowując się do przesłanki zawartej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wskazać należy, że w niniejszej sprawie egzekucja administracyjna była dopuszczalna. Tytuły wykonawcze obejmują zaległości z tytułu podatku rolnego. Stosowanie zaś do art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W sprawie zastosowano środek egzekucyjny z art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego – zawiadomienie z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. ZUS. Natomiast wystawienie tytułów wykonawczych, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzedzone zostało doręczeniem Skarżącemu upomnienia (upomnienie do: tytułu wykonawczego z dnia 9 września 2007 r. nr [...] Skarżący odebrał w dniu 27 czerwca 2007 r., tytułu wykonawczego z dnia 6 maja 2008 r. nr [...] Skarżący odebrał w dniu 10 grudnia 2012 r., tytułu wykonawczego z dnia 29 lipca 2009 r. nr [...] Skarżący odebrał 12 czerwca 2008 r., tytułu wykonawczego z dnia 11 maja 2009 r. nr [...] Skarżący odebrał 11 grudnia 2008 r., tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2011 r. nr [...] Skarżący odebrał w dniu 4 sierpnia 2010 r., tytułu wykonawczy z dnia 9 sierpnia 2011 r. nr [...] Skarżący odebrał w dniu 18 czerwca 2011 r.).

Tym samym powyższa przesłanka zawarta w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nie została spełniona.

Przesłanki zawartej w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. również nie można uznać za spełnioną. Zauważyć bowiem należy, że Wójt Gminy W. pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zaś organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. postępowanie zawiesił. Jednak na wniosek wierzyciela z dnia 27 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Zatem postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.

Ponadto stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika aby Wójt Gminy W. jako dysponent tego postępowania ponownie występował do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zatem nie zachodzi przesłanka określona w art. 58 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Z akt sprawy nie wynika także, że w sprawie spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 59 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki zawarte w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. obligujące organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

6.3 Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w skardze zauważyć należy, że jedynym zarzutem Skarżącego było nieodniesienie się w zaskarżonym postanowieniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w W., do toczącego się wobec Skarżącego postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2011 r.

Ustosunkowując się do powyższego zarzutu stwierdzić należy, że toczące się postępowanie w sprawie zastosowanie ulgi, tj. umorzenia zaległości podatkowej, nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dopiero przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej czy też rozłożenia zaległości na raty stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie nie została wydana decyzja na podstawie której Skarżącemu umorzono zaległości podatkowe dlatego też organ egzekucyjny nie był zobowiązany do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

6.4 W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.