Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 127/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę na bezczynność
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 119 pkt 4,  art. 120
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, Protokolant referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. O. na bezczynność Prezydenta m.st. W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 30 stycznia 2022 r. P. O. (dalej również jako skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy (dalej również jako organ/Prezydent) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 30 kwietnia 2020 r. o przyznanie zasiłku stałego.

Skarżący wskazał, że Sąd Rejonowy dla [...] w W. wyrokiem z [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...], zaliczył skarżącego do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe oraz wskazał, że jest osobą całkowicie niezdolną do wykonywania pracy. Wobec tego skarżący wnioskiem z 30 kwietnia 2020 r. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego dla osoby całkowicie niezdolnej do wykonywania pracy, która nie osiąga innych źródeł dochodu niż pomoc społeczna. W ocenie skarżącego pomimo upływu 19 miesięcy od dnia złożenia ww. wniosku organ go nie rozpoznał, ani nie załatwił sprawy. Organ nie powiadomił również strony o powodach niezałatwienia sprawy w terminie, a skarżący od wielu miesięcy, ze względu na stan zdrowia, nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący podkreślił, iż do końca grudnia 2021 r. otrzymywał minimalne świadczenie okresowe, którego to świadczenia ośrodek pomocy społecznej zaprzestał płacenia od początku 2022 r. bez podania przyczyny. W takim stanie rzeczy skarżący pozostaje bez stałego źródła zabezpieczenia finansowego w celu przeżycia.

W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie, że Prezydent dopuścił się bezczynności oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę pismem z 9 marca 2022 r. Prezydent poinformował, że postępowanie dotyczące wniosku z 30 kwietnia 2020 r zakończono decyzją administracyjną, która została doręczona skarżącemu i od której nie wniósł on odwołania. Dnia 23 listopada 2021 r. skarżący wniósł ponaglenie, które zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uznane za nieuzasadnione.

Wobec informacji podanej przez organ w odpowiedzi na skargę skarżący pismem z 5 kwietnia 2022 r. wskazał, że w całości podtrzymuje skargę w kwestii przyznania zasiłku stałego. Podkreślił, iż w dniu 30 kwietnia 2020 r. złożył do organu wniosek w zakresie przyznania zasiłku stałego dla osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym, całkowicie niezdolnej do wykonywania pracy i nie osiągającej dochodu z innych źródeł niż pomoc społeczna. Po upływie dwumiesięcznego terminu oczekiwania i przeprowadzeniu w dniu 6 lipca 2020 r. wywiadu środowiskowego organ wydał decyzję nr 04132.5102.2330.20320 z 7 lipca 2020 r., którą przyznał skarżącemu zasiłek celowy za miesiąc kwiecień 2020 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" Skarżący zaznaczył, że w przebiegu wywiadu środowiskowego wyjaśnił, iż złożony wniosek dotyczy przyznania zasiłku stałego, ponieważ spełnia on warunki do jego przyznania i przyznanie takiego świadczenia mogłoby zabezpieczać jego egzystencję. Na obecnym etapie sprawy, w świetle doręczonego wyjaśnienia organu niezrozumiałe jest dla skarżącego dlaczego organ twierdzi, że przyznane decyzją nr 04132.5102.2330.2020 świadczenie jednorazowe "Posiłek w szkole i w domu" za miesiąc kwiecień 2020 r. stanowi odpowiedź na wniosek o świadczenie stałe dla osoby całkowicie niezdolnej do wykonywania pracy i nie osiągającej dochodów z innych źródeł. Skarżący wskazał, że podaniem z 30 kwietnia 2020 r. nie określał, iż wnioskuje o przyznanie świadczenia celowego na zakup żywności, więc przyznane świadczenie "Posiłek w szkole i w domu" uznał za jednorazową pomoc uznaniową ośrodka pomocy, a nie ekwiwalent zasiłku stałego, o który się ubiega.

Prezydent przy piśmie z 11 kwietnia 2022 r. przesłał decyzje i postanowienia dotyczące przyznania skarżącemu zasiłku stałego. Jednocześnie poinformował, że po zakończeniu postępowania sądowego w sprawie odmowy przyznania zasiłku stałego, dnia 26 stycznia 2022 r. skarżący ponownie zwrócił się z wnioskiem o zasiłek stały, który został przyznany. Do ww. pisma organ załączył: własną decyzję nr 04132.5100.3805.2019 z 6 grudnia 2019 r. o odmowie przyznania zasiłku stałego dotyczącą wniosku z 7 kwietnia 2017 r.; decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nr KOC/223/Op/20 z 11 marca 2020 r. o utrzymaniu w mocy powyższej decyzji Prezydenta; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1257/ 20 z 13 maja 2021 o oddaleniu skargi na ww. decyzję Kolegium; decyzję własną nr 04132.5100.1088.2022 z 14 lutego 2022 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od 1 stycznia 2022 r. i decyzję własną nr 04132.5100.1611.2022 z 29 marca 2022 r. o zmianie ww. decyzji w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego.

Pismem z 28 października 2022 r. Prezydent wskazał, że wniosek skarżącego z 30 kwietnia 2020 r. dotyczący przyznania comiesięcznej dodatkowej pomocy finansowej został rozpatrzony decyzją nr 04132.5102.2330.2020 z 7 lipca 2020 r. (po przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 30 lipca 2020 r. z uwagi na konieczność ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego) i udzielona została pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 250 zł na zakup żywności. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji i decyzja ta stała się prawomocna oraz ostateczna. Jednocześnie w trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie uzupełnił wniosku. W trakcie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje dwie formy świadczenia wypłacanego comiesięcznie, tj. zasiłek stały i zasiłek okresowy, ustawa nie przewiduje "comiesięcznej dodatkowej pomocy finansowej". Organ wskazał, iż w przypadku skarżącego sytuacja wyglądała w ten sposób, iż decyzją nr 04132.5100.3805.2019 z 6 grudnia 2019 r. skarżącemu odmówiono przyznania zasiłku stałego. Skarżący od tej decyzji odwołał się i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją nr KOC/223/Op/20 z 11 marca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję odmowną. Skarżący złożył skargę na orzeczenie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który 13 maja 2021 r. wydał wyrok o sygn. akt I SA/Wa 1257/20. W ocenie Prezydenta z powyższego wynika, że w dniu składania wniosku o "comiesięczną dodatkową pomoc finansową", tj. w dniu 30 kwietnia 2020 r. postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego toczyło się w organach odwoławczych i wydana decyzja w sprawie zasiłku stałego nie była prawomocna. W tym czasie skarżący otrzymywał zasiłek okresowy, który został mu przyznany na okres toczącego się postępowania w sprawie zasiłku stałego. Poza tym otrzymywał pomoc w formie zasiłków celowych przyznawanych co miesiąc lub co dwa miesiące.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wystąpił wnioskiem z 30 kwietnia 2020 r. "o przyznanie comiesięcznej dodatkowej pomocy finansowej". Pismem z dnia 29 maja 2020 r. organ poinformował skarżącego, iż z uwagi na konieczność ustalenia jego sytuacji dochodowej w marcu 2020 r. wniosek zostanie rozpatrzony do 30 czerwca 2020 r. Następnie pracownik socjalny bezskutecznie próbował skontaktować się ze skarżącym, więc pismem z 8 czerwca 2020 r. wezwał go do nawiązania kontaktu telefonicznego. Pismem z 5 czerwca 2020 r. (wpływ do organu 8 czerwca 2020 r.) skarżący ponaglił o udzielenie mu niezwłocznej pomocy finansowej. Pismem z 11 czerwca 2020 r. skarżący wystąpił o osobistą wizytę pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania, a pismem organu z 1 lipca 2020 r. został poinformowany, że wizyta ta będzie miała miejsce 6 lipca 2022 r. o godz. 11. Z przeprowadzonego 6 lipca 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący składa wniosek o pomoc finansową na zakup żywności.

Decyzją z 7 lipca 2020 r., nr 04132.5102.2330.2020, po rozpatrzeniu wniosku z 30 kwietnia 2020 r., został skarżącemu przyznany zasiłek celowy w kwietniu 2020 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250 zł.

Pismem z dnia 23 listopada 2021 r. skarżący zwrócił się z ponagleniem, w którym sprecyzował, że jego wniosek z 30 kwietnia 2020 r. dotyczący udzielenia pomocy finansowej dotyczy przyznania comiesięcznej pomocy finansowej w formie zasiłku stałego i wezwał do rozpoznania tego wniosku.

Decyzją z 14 lutego 2022 r., nr 04132.5100.1088.2022, zmienioną decyzją z 29 marca 2022 r., nr 04132.5100.1611.2022, Prezydent przyznał skarżącemu wnioskowany zasiłek stały od dnia 1 stycznia 2022 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

Postanowieniem z 2 marca 2022 r. Kolegium uznało ponaglenie skarżącego z 23 listopada 2021 r. za nieuzasadnione wobec rozpoznania wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Podstawowym celem skargi na bezczynność organu bądź przewlekłość postępowania jest ochrona jednostki przed nieuzasadnioną zwłoką organu w załatwieniu sprawy administracyjnej. Uwzględnienie skargi w trybie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako ppsa, polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Należy jednak podkreślić, że jak stanowi art. 35 § 5 kpa, do terminów określonych w przepisach poprzedzających (tj. również w art. 35 § 3 kpa) nie wlicza się m.in. okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności.

W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się zatem do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami kpa. Zasadniczym celem skargi na bezczynność jest bowiem zdyscyplinowanie organu do podjęcia należytej aktywności i załatwienia sprawy. Zgodne bowiem z art. 149 § 1 pkt 1-3 ppsa uwzględnienie skargi na bezczynność polega na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Wobec tego wydanie przez organ rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne w sprawie powoduje, że wskazana wyżej funkcja dyscyplinująca skargi na bezczynność nie może zostać osiągnięta.

W niniejszej sprawie skarga dotyczyła bezczynności Prezydenta w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 30 kwietnia 2020 r., sprecyzowanego pismem z 23 listopada 2021 r., o przyznanie zasiłku stałego.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organowi nie można zarzucić bezczynności, bowiem niewielkie przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, pod pojęciem przyczyn niezależnych od organu, o których mowa w art. 35 § 5 kpa, należy rozumieć przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 384/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Przy czym w okolicznościach przedmiotowej sprawy z analizy jej materiału dowodowego wynika, że organ udzielał skarżącemu stosownych wyjaśnień, natomiast skarżący wniosek z 30 kwietnia 2020 r. sprecyzował dopiero pismem z 23 listopada 2021 r., utrudniając prawidłowe działania organu. Wobec tego uznać należy, że pomimo zintensyfikowanych działań i wyjaśnień organu, skarżący precyzując wniosek z 30 kwietnia 2020 r. w treści ponaglenia z 23 listopada 20221 r. dopiero w tym dniu wystąpił z żądaniem przyznania mu zasiłku stałego, bowiem zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Następnie Prezydent 14 lutego 2022 r. wydał decyzję nr 04132.5100.1088.2022 przyznającą skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 stycznia 2022 r. bezterminowo w kwocie [...] zł miesięczne. Decyzja ta została zmieniona decyzją organu z 29 marca 2022 r., nr 04132.5100.1611.2022, w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i ustalono zasiłek stały od 1 stycznia 2022 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

W ocenie Sądu, przedstawiona sekwencja wydarzeń w toku postępowania przed organem świadczy o tym, że organ nie pozostawał w bezczynności. Nie budzi bowiem wątpliwości, że Prezydent nie miał możliwości uprzedniego prowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania zasiłku stałego jeżeli skarżący wystąpił z żądaniem przyznania owego zasiłku dopiero pismem z 23 listopada 2021 r. Jednocześnie organ dokonywał niezbędnych czynności w celu sprecyzowania wniosku a następnie jego rozpoznania po czym decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. wniosek ten rozpoznał. W konsekwencji na dzień wyrokowania przez Sąd w przedmiotowej sprawie organ nie pozostawał w bezczynności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.