Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 511/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Połączono do wspólnego rozpoznania
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 88 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny za nieusprawiedliwione niestawiennictwo oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik BP ARiMR"; "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] nałożył na M. P. (dalej "skarżąca"), karę grzywny w wysokości [...] zł za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na przesłuchanie w charakterze świadka w dniu [...] marca 2015 r.

Kierownik BP wskazał, że wezwał skarżącą w charakterze świadka na przesłuchanie wyznaczone na dzień [...]marca 2015 r. Wezwanie wystosowane w dniu [...] lutego 2015 r. zostało skarżącej skutecznie doręczone [...] lutego 2015 r. Zawierało ono pouczenie o skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oraz odmowy złożenia zeznań bez uzasadnionej przyczyny. W dniu wyznaczonego terminu przesłuchania świadka do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącej, w którym poinformowała, że odmawia stawienia się na przesłuchanie z uwagi na nieobecność strony postępowania podczas tej czynności. W związku z tym Kierownik BP uznał, że skarżąca odmówiła stawienia się na przesłuchanie bez uzasadnionej przyczyny, co stało się podstawą nałożenia na nią kary grzywny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Wskazała, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, ponieważ nie można karać świadka za niestawiennictwo na przesłuchaniu, które nie może się odbyć z powodu usprawiedliwionej nieobecności strony postępowania, żądającej zapewnienia jej prawa do udziału w tej czynności. Organ winien zawiadomić świadka o niemożności udziału strony w czynności przesłuchania i zmianie terminu tej czynności.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji podzielił argumentację faktyczną i prawną organu I instancji i dodał, że w ocenie organu odwoławczego rozpatrując przedmiotowe zażalenie należało ustalić czy wystąpiły przesłanki umożliwiające nałożenie kary grzywny z art. 88 § 1 k.p.a. Organ II instancji analizując powyższy przepis wskazał, że kara grzywny może być wymierzona w następujących przypadkach: a) osoba prawidłowo wezwana przez organ, zobowiązana do osobistego stawiennictwa, nie stawiła się bez uzasadnionej przyczyny, b) osoba obowiązana do złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej bezzasadnie odmówiła dokonania lub udziału w danej czynności. W rozpatrywanej sprawie jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do udziału w rozprawie zostało skutecznie doręczone w dniu [...] lutego 2015 r. Przedmiotowe wezwanie wysłane zostało na adres zamieszkania skarżącej, który jest jednocześnie adresem korespondencyjnym, znanym organowi z urzędu. Organ II instancji dodał również, że obowiązek osobistego stawiennictwa wymagany był na terenie sąsiedniego miasta, a wezwanie zawierało również pouczenie o skutkach niestawienia się świadka bez uzasadnionej przyczyny. Jednocześnie podniósł, że skarżąca poinformowana została o terminie rozprawy, przewidzianej na dzień [...] marca 2015 r. na godzinę [...] w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w B., poprzez wystosowanie wezwania w dniu [...] lutego 2015 r., tym samym spełniony został również warunek wynikający z art. 92 k.p.a., w myśl którego termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą. Tym samym pomimo skutecznego wezwania skarżąca nie stawiła się na wyznaczoną rozprawę w dniu [...] marca 2015 r. oraz nie poinformowała o tym fakcie organu. Ponadto organ II instancji wskazał, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, iż to świadek będzie decydował, w jakich okolicznościach sprawy może się stawić na wezwanie, a kiedy jest z tego zwolniony tj. w jakich okolicznościach jego przesłuchanie jest zbędne. Jednocześnie zaznaczył, że skarżąca wskazuje, że jedynym powodem jej braku stawiennictwa była posiadana informacja, że strona nie będzie brała udziału w przesłuchaniach. Z twierdzeń skarżącej wynika natomiast, że miała wiedzę o konieczności stawienia się w Biurze Powiatowym ARiMR w B..

Pismem z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., wnosząc o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że w niniejszej sprawie przesłuchania nie mogły się odbyć w terminie jej wzywania ze względu na usprawiedliwioną absencję strony, która jednocześnie żądała uczestnictwa w czynnościach tego przesłuchania i wnosiła o zmianę terminu przesłuchania. Skarżąca wskazała, że trudno nie uznać w okolicznościach sprawy nieobecności świadka za nieusprawiedliwioną, wobec informacji od strony, iż przesłuchanie nie może się odbyć ze względu na brak możliwości udziału strony w przeprowadzaniu dowodu i złożenia przez nią do organu żądania przeprowadzenia dowodu z jej udziałem. Jednocześnie przesłuchanie w tych okolicznościach nie mogło być przeprowadzone, gdyż prowadziłoby to do naruszenia przez organ prawa strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W załączniku do protokołu z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżąca podtrzymała skargę i wnioski w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodne z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu w tej sprawie podlegało postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B., którym organ ten uznał za nieusprawiedliwioną nieobecność M. P., na rozprawie w dniu [...] marca 2015 r. i wymierzył skarżącej karę grzywny w wysokości [...] zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 88 § 1 k.p.a., zgodnie z którym kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł.

W związku z powyższym wskazać należy, że dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego art. 88 k.p.a. wprowadza środek przymusu w postaci kary grzywny wobec podmiotów w nim wymienionych, tj. świadka lub biegłego w sytuacji nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na wezwanie organu albo bezzasadnej odmowy złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin bądź udziału w innej czynności urzędowej. W zakresie pojęcia innej czynności urzędowej mieści się przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka.

Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajdował art. 51 k.p.a., z którego wynika, że do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie gminy lub miasta, w którym zamieszkuje albo przebywa. Obowiązek osobistego stawiennictwa dotyczy również wezwanego, zamieszkałego lub przebywającego w sąsiedniej gminie albo mieście. Podkreślić przy tym trzeba, że obowiązek osobistego stawiennictwa w niniejszej sprawie wymagany był w obrębie miasta, w którym skarżąca zamieszkuje. Wezwanie wysłane zostało na adres zamieszkania skarżącej, który skarżąca wskazała także w skardze.

Jak wynika z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych, w tym zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do udziału w czynności zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu [...] lutego 2015 r. (k. 2 akt administracyjnych). Zatem skarżąca została prawidłowo wezwana pismem z dnia [...] lutego 2015 r. do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym przez organ miejscu, dniu i godzinie w celu wzięcia udziału w czynnościach urzędowych na okoliczności wskazane w wezwaniu. Skarżąca nie stawiła się na wyznaczone przesłuchanie, pomimo pouczenia jej o skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w postaci nałożenia kary grzywny. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. nie wskazała przyczyny usprawiedliwiającej jej nieobecność, tylko poinformowała o przyczynie nieobecności strony postępowania – P. M.. Nie otrzymała również od organu wcześniejszej informacji o zmianie terminu przesłuchania.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organy prawidłowo zastosowały środek przymusu w postaci ukarania skarżącej grzywną wobec niezastosowania się do wezwania Kierownika BP z dnia [...] stycznia 2015 r. Ocena, czy istniała uzasadniona przyczyna niestawiennictwa, należy do organu przeprowadzającego dowód. To organ decyduje, czy w danych okolicznościach sprawy (np. nieobecności strony) wezwany na termin czynności świadek może być przesłuchany. Tym samym świadek nigdy nie ma pewności, czy organ uwzględni wniosek strony o zmianę terminu przesłuchania. Rekompensatą dla świadka, który stawił się na wezwanie organu, jest zwrot kosztów podróży i innych należności według przepisów o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym (art. 56 § 1 k.p.a.).

W świetle przedstawionej argumentacji zarzuty skargi nie mają wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż skarga podlega uwzględnieniu przez Sąd jedynie w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, co zostało już wyjaśnione na wstępie. Zauważyć należy, iż jako przyczyny swojej nieobecności skarżąca przywołuje nieobecność strony na wyznaczonej czynności, o której to nieobecności wiedziała, uchybienia procesowe, do których mogłoby doprowadzić przesłuchanie świadka pod nieobecność strony, jak również niedopatrzenie organu przez brak zmiany terminu przesłuchania i powiadomienia jej o tym.

Zdaniem Sądu, wszystkie wskazane wyżej kwestie, z których wynika dbałość o dobro strony i prawidłowy przebieg postępowania, jak również zastrzeżenia do organizacji przesłuchań nie stanowią okoliczności dotyczących świadka osobiście, które pozwalałyby uznać jego nieobecność na przesłuchaniu za usprawiedliwioną. Ewentualne uchybienia w tych kwestiach mogą być zwalczane we właściwy sposób, pozostający poza obowiązkami świadków wynikającymi z k.p.a. Przepisy art. 88 w związku z art. 51 k.p.a. stanowią o obowiązku świadka do stawienia się na wezwanie, od którego zwolnić mogą jedynie uzasadnione przyczyny. Argumentacja skarżącej takich przyczyn, w ocenie Sądu, nie wskazuje.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

5