Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 57/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.), Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant st. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006r. sprawy ze skargi G. M. – Firma Handlowa "A" w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, wymiaru należności celnych i określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. M. – Firma Handlowa "A" w K., od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., nr [...]., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy nawiązał do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tych zaś ramach wskazał, że G. M. z prowadzący Firmę Handlową "A" w dniu [...] r. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu importowany z Włoch towar w postaci torebek damskich z materiałów włókienniczych. Zgłoszeniu celnemu nadano nr ewidencyjny [...]. Zgłaszający zadeklarował dla tego towaru stawkę celną obniżoną na podstawie deklaracji o pochodzeniu towaru zawartych na fakturach: nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r., dołączonych do zgłoszenia celnego, w których eksporter potwierdził włoskie, preferencyjne pochodzenie towaru.

Na podstawie art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego skierowano wniosek do włoskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji o włoskim, preferencyjnym pochodzeniu towaru zawartych na wyżej opisanych fakturach.

W odpowiedzi na ten wniosek włoskie władze celne poinformowały (pismo z dnia [...] r. nr [...]), że eksporterzy nie przedstawili dowodów potwierdzających pochodzenie towaru zgodnie z wymogami określonymi w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że organy celne korzystając z uprawnień wynikających z art. 34 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego wystąpiły do włoskich władz celnych o weryfikację deklaracji na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego, potwierdzających włoskie, preferencyjne pochodzenie. Z odpowiedzi włoskich władz celnych wynika, że nie można odnaleźć przedsiębiorców (firm chińskich) ponieważ przenieśli siedzibę lub zaprzestali działalności. Dlatego firmy nie przedstawiły dowodów na pochodzenie towarów, zgodnie z wymogami Protokołu nr 4 umowy Europejskiej. Tak sformułowany wynik weryfikacji, w kontekście art. 32 pkt 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, jest wystarczający do odmowy zastosowania przez polski organ celny preferencji wobec importowanego towaru.

Przepisy wspomnianego wyżej Protokołu nie przewidują możliwości kwestionowania wyniku weryfikacji otrzymanego od właściwych władz celnych kraju eksportera towaru. Jedynym dowodem dającym podstawę do odmiennego rozstrzygnięcia od podjętego przez organ pierwszej instancji, tj. do zastosowania stawki celnej obniżonej dla towarów pochodzących z krajów Wspólnot Europejskich, mogła być tylko i wyłącznie informacja władz celnych kraju eksportu o zmianie swoich ustaleń dotyczących weryfikacji dowodów pochodzenia towarów. Zaakcentowano przy tym, że na eksporterze towaru ciąży obowiązek dochowania wszelkiej staranności (np. powiadomienie właściwego organu celnego o zmianie siedziby), by weryfikacja mogła być przeprowadzona.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że przedłożone przez Stronę świadectwa pochodzenia ( "certyficate of orgin"), chociaż potwierdzają włoskie pochodzenie towaru, to nie mogą stanowić podstawy do zastosowania obniżonych stawek celnych, wynikających z umów o strefach wolnego handlu. W Protokole nr 4 do Układu Europejskiego jako dowód preferencyjnego pochodzenia towaru wskazano: świadectwo przewodowe EUR 1, lub deklaracje na fakturze. Natomiast wspomniane na wstępie "certyficaty" stanowią świadectwo niepreferencyjnego pochodzenia towaru i mogą stanowić podstawę do zastosowania wobec importowanych towarów stawek celnych ogólnego stosowania, tj. autonomicznych i konwencyjnych, ryczałtowych, zawieszonych zwykłych oraz stawek w ramach ogólnych plafonów i kontyngentów taryfowych. Organ pierwszej instancji na podstawie tych "certyficatów" prawidłowo zastosował stawkę celną konwencyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik G. M., zarzucając organom celnym:

1. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art., 16 ust. 1, art. 21 ust. 3, art. 32 ust. 5 i 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego,

2. naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego,

3. naruszenie art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 4 i § 5 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że istnieją uzasadnione podstawy do naliczenia długu celnego,

4. naruszenie art. 6 ust. 7, art. 11 ust. 3, art. 11 c ust. 1 i 2, art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1 ustawy VAT, poprzez przyjęcie, iż istnieją uzasadnione podstawy do naliczenia podatku VAT,

5. sprzeczność rozstrzygnięcia ze zgromadzonym materiałem dowodowym

wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego wraz z poprzedzającą ją decyzją pierwszoinstancyjną oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że:

- odpowiedź włoskich władz celnych nie jest wystarczająca dla przyjęcia, że wyniki weryfikacji są "wyraźne" i że w oparciu o nie można odmówić udzielonych preferencji,

- na fakturach widnieje pieczęć eksportera – sporządzona zgodnie z wymaganiami załącznika nr 4 do Protokołu - który deklaruje, iż produkty mają preferencyjne pochodzenie, a wiarygodność i autentyczność tych dokumentów nie została zakwestionowana,

- skarżący dostarczył wiarygodne informacje, że kontrahenci zagraniczni prowadzą nadal działalność gospodarczą,

- skarżący dostarczył aktualne oświadczenia właścicieli firm chińskich, że importowany towar został wyprodukowany we Włoszech,

- nie było uzasadnionych wątpliwości do wystąpienia o przeprowadzenie weryfikacji deklarowanego pochodzenia,

- w innych sprawach organ celny z urzędu zawiesił postępowanie i wystąpił do włoskich władz celnych o ponowną weryfikację,

- włoskie władze celne wiedziały, że informacje przekazane polskim władzom celnym są nierzetelne, bowiem u kontrahentów przeprowadzały kontrolę obrotu za lata 2001 – 2002, a więc za okresy, kiedy kwestionowane faktury były wystawione, a w zakresie pochodzenia towarów ustaliły, że "jeżeli chodzi o pochodzenie towaru z powyższych faktur, to należy uznać, że jest on pochodzenia włoskiego...",

- przedstawione przez skarżącego dokumenty pochodzące od włoskich władz celnych stanowią dowód, że dokumentacja "chińskich firm" została sprawdzona i nie było podstaw do kwestionowania preferencyjnego pochodzenia towarów, lecz zostało to pominięte przez organ odwoławczy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Dodał, że przekazane przez skarżącego protokoły włoskich władz celnych nie dotyczą faktur załączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Wynik weryfikacji był jednoznaczny nie było zatem podstaw do przeprowadzenia ponownej weryfikacji.

Na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. pełnomocnik strony skarżącej, podtrzymując skargę zaakcentował, że stan faktyczny został ustalony nieprawidłowo. Odwołał się przy tym do innych spraw, gdzie ponowna weryfikacja dokumentów przez włoskie służby celne potwierdziła racje skarżącej i prowadzone przez Dyrektora Izby Celnej postępowania zostały umorzone.

Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wyjaśnił, że w momencie wydania zaskarżonej decyzji sporne transakcje były zidentyfikowane, a wynik weryfikacji dokonanej przez włoskie służby celne był jednoznaczny. Przekazane w okresie późniejszym, przez włoskie służby celne, dokumenty zawierają wyjaśnienie w języku angielskim, które zostało przetłumaczone, że sporne towary można uznać za towary pochodzenia włoskiego i dołączyły świadectwa pochodzenia "zwykłe" – Certyfikat D’ Origine. Dokumenty te zostały przekazane po przesłaniu sprawy do Sądu, stanowią one nowe dowody i w związku z tym nie znajdują się w aktach sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem należy stwierdzić, że zarzuty strony skarżącej nie są zasadne.

Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne – (Dz. U. Nr 68, poz.623 ze zm.) w rozpatrywanej sprawie należało zastosować, tak jak to uczyniły organy celne, materialne przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.).

Na wstępie należy wyjaśnić, że mająca zastosowanie w rozpatrywanej sprawie Taryfa celna stanowiąca załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) zawiera kilka rodzajów stawek celnych m.in. autonomiczne, konwencyjne oraz obniżone w związku z umowami o strefach wolnego handlu, w tym dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (kolumna oznaczona symbolem UE). Stawki celne obniżone stosuje się do towarów, których pochodzenie zostało ustalone zgodnie z wymogami i kryteriami określonymi w wiążących Polskę umowach międzynarodowych oraz przepisach prawa celnego ( art. 20 § 1 i § 2 Kodeksu celnego oraz ust. 12 Części pierwszej Taryfy celnej – Postanowienia wstępne A. Stawki celne).

W przypadku towarów pochodzących z krajów członkowskich Unii Europejskiej kwestie te reguluje Protokół nr 4 do Układu Europejskiego ( zał. do Dz. U. z 1997r., Nr 104, poz. 662). Warunkiem zastosowania preferencji celnych jest m.in. bezpośredni przywóz z kraju członkowskiego Unii Europejskiej do Polski zgodnie z zasadami określonymi w art. 13 Protokołu oraz udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją , której tekst jest zamieszczony w załączniku IV do Protokołu, złożoną przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (art. 16 ust. 1 Protokołu). Oczywistym jest, że opisane wyżej dowody pochodzenia mogły być wystawiane tylko dla towarów pochodzących w rozumieniu Protokołu nr 4. Trzeba też mieć na uwadze, że zgodnie z art. 28 ust. 2 Protokołu nr 4 eksporter towaru zobowiązany jest do przechowywania kopii deklaracji oraz dokumentów potwierdzających preferencyjny status pochodzenia przez okres trzech lat. Natomiast władze celne kraju eksportu, dokonując weryfikacji mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą (art. 32 ust. 2 Protokołu nr 4).

W dniu [...] września 2002 r. w Oddziale Celnym w B. zostało przyjęte przedmiotowe zgłoszenie celne, w którym na podstawie deklaracji na fakturach o włoskim, preferencyjnym pochodzeniu towaru zadeklarowano stawkę celną obniżoną ( ad valorem) w wysokości 0%.

Organy celne korzystając z uprawnień wynikających z art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 wystąpiły do włoskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji pochodzenia towaru wskazanego na fakturach dołączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Powołany wyżej przepis stanowi, że "dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu".

Treść przytoczonego przepisu nie budzi wątpliwości, że organy celne kraju importu mogą poddać weryfikacji każdy dowód pochodzenia - wyrywkowo lub w przypadku uzasadnionych wątpliwości. Dodać przyjdzie, że postanowienia zawarte w Protokole nr 4 nie przewidują obowiązku wskazania powodów weryfikacji dowodu pochodzenia. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie argumentacja naprowadzona w skardze, że organy celne nie miały podstaw wszczęcia procedury weryfikacyjnej, bowiem nie wykazały istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do pochodzenia towarów.

Z odpowiedzi włoskich władz celnych ( pismo nr [...] z [...] r.) wynika, że "nie można odnaleźć przedsiębiorców (firm chińskich), ponieważ przenieśli siedzibę lub zaprzestali działalności. Dlatego firmy nie przedstawiły dowodów na pochodzenie towarów, zgodnie z wymogami Protokołu nr 4 Umowy Europejskiej".

Odpowiedź ta nie zawiera jakichkolwiek informacji w kwestii autentyczności weryfikowanych dokumentów, jak i preferencyjnego pochodzenia, a zatem Polskie organy celne zgodnie z art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 prawidłowo odmówiły zastosowania preferencji dla importowanego towaru.

Podkreślenia wymaga, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu i dokonują w tym zakresie jedynie oceny. Jeżeli służby celne kraju eksportera nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie, albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczającej informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji (art. 32 ust. 6). Potwierdza to dodatkowo, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji. Inaczej rzecz ujmując wynik weryfikacji pochodzenia jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Postanowienia zawarte w Protokole nr 4 nie przewidują procedury ponownej weryfikacji dowodu pochodzenia jeżeli pierwsza weryfikacja jest niekorzystna dla importera. Nie było zatem podstaw do ponownego wystąpienia do włoskich władz celnych o weryfikację pochodzenia towaru.

Nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że z uzyskanych przez nią z własnej inicjatywy protokołów, sporządzonych przez włoskie władze celne wynika, iż dokumentacja "chińskich firm" została sprawdzona i nie było podstaw do kwestionowania preferencyjnego pochodzenia towarów. Przede wszystkim w protokołach tych brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że włoskie władze celne weryfikowały pochodzenie towarów ujętych w fakturach dołączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego, zatem ustalenia zawarte w tych protokołach odnoszą się do innych towarów (innych dostaw).

Natomiast jeżeli chodzi o przekazane w toku postępowania administracyjnego świadectwa pochodzenia (certyficate of orgin), wystawione przez włoskie władze celne, potwierdzające włoskie pochodzenie spornego towaru, to słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że nie mogły one stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej, bowiem takiego dowodu pochodzenia nie przewidują postanowienia Protokołu nr 4. Potwierdzają one włoskie pochodzenie towaru, lecz niepreferencyjne i stanowią one dowód pochodzenia, o którym mowa w § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.). Prawidłowo zatem, na podstawie tych świadectw pochodzenia, organy celne zastosowały do przedmiotowego w sprawie towaru stawkę celną konwencyjną.

Dotychczasowe rozważania w pełni potwierdzają, że organy celne nie naruszyły powołanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Przekazane przez włoskie władze celne informacje były wystarczające do odmowy zastosowania preferencji celnych (stawki celnej obniżonej), bowiem nie potwierdziły one włoskiego preferencyjnego pochodzenia przedmiotowych w sprawie towarów. Istniały zatem przesłanki do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty cła z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej, na podstawie przekazanych w toku postępowania administracyjnego świadectw pochodzenia.

Skoro organy celne ustaliły inną kwotę cła, od deklarowanej przez stronę skarżącą, to zobowiązane były do określenia kwoty podatku z tytułu importu towaru zgodnie z regułami określonymi w art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) - art. 15 ust. 4 c cyt. ustawy nie znajduje zastosowania w sprawie. Przepis ten stanowi, że "podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy...".

Na koniec wyjaśnić należy, że ryzyko związane ze zmianą siedziby, zaprzestaniem działalności przez eksportera towaru lub niedostarczeniem przez niego władzom celnym kraju eksportu dokumentacji potwierdzającej status pochodzenia towaru obciąża importera, który praktycznie nie ma żadnego wpływu na końcowy efekt postępowania weryfikacyjnego w zakresie pochodzenia towaru. Może on co najwyżej wywierać nacisk na eksporterów aby niezwłocznie przedstawili władzom celnym kraju eksportu wszelkie, niezbędne dokumenty potwierdzające status pochodzenia towaru.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów tego typu naruszeń prawa - oddalił skargę G. M. w trybie art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.