Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 694/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie, w którym nie obejmuje przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] sierpnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r., II. zasądzą od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I.M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 31 sierpnia 2020r. I.M. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Gminie [...] (dale jako OPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę H. K-Z. Wraz z wnioskiem złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego jej decyzją nr [...]. Następnie w dniu 15 września 2020 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że nie rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego do momentu przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dna [...] października 2020 r. nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik OPS odmówił stronie wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 17 ust. 5 pkt 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; t. j.: Dz . U. z 2020r., poz. 111 ze zm., dalej jako u.ś.r.) oraz istnienie niepełnosprawności matki wnioskodawczyni od 39-tego roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Decyzją z dnia [...] listopada 2020r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w/w decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO wskazało, że organ I instancji w szczególności nie rozpatrzył w trybie administracyjnym kwestii możliwości uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją nr [...], objętego wnioskiem strony, mając na względzie art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz że nie uwzględniono wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią 18 roku życia.

W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ wezwał stronę w zakresie złożenia oświadczenia odnośnie pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2019/2020 i 2020/2021. W dniu 8 stycznia 2021 r. strona złożyła oświadczenie, iż pobiera zasiłek opiekuńczy za w/w okresy i nie zrezygnuje z niego do momentu przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie w dniu 14 stycznia 2021 r. oświadczyła, iż zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. rezygnuje z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] Kierownik OPS orzekł o uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] dotyczącej przyznania I.M. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Następnie decyzją z dnia [...] marca 20201 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gmina [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy, m.in. powołując się na art.17 ust. 1b pkt 1 i 2, ust. 5 pkt. 1) b), oraz art. 32 ust.2 u.ś.r. oraz art. 104 ,art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j; Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.), odmówił I.M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia na matkę H. K-Z.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania oraz wskazał, iż w świetle wywiadu środowiskowego H. K-Z. wymaga całodobowej opieki i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich życiowych potrzeb, ma zapewnioną pełną opiekę ze strony córki, która sprawuje stałą i prawidłowa opiekę. Pomimo tego, iż wnioskodawczyni zajmuje się swoją matką i sprawuję nad nią właściwą opiekę organ stwierdził brak podstaw do przyznania świadczenia z uwagi na brak spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b pkt. 1 i 2 u.ś.r., tj. niepełnosprawność matki strony istnieje od 39-go roku życia.

Na skutek złożonego przez stronę odwołania SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 z późn.zm.), art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekło:

1. przyznać I.M. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką

1) od dnia [...] lutego 2021 r. w wysokości 1.971,00 zł miesięcznie,

2) w latach następnych - w wysokości, która zostanie określona przez ustawodawcę, na czas nieokreślony.

2. przyznać składkę na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów,

3. przyznać składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez okres niezbędny do uzyskania 20-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem, że nie opłaca się składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów lub jest ubezpieczona na podstawie art 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 299).

SKO wskazało, iż istota sprawy sprowadza się do ustalenia czy odwołującej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lutego 2021 r. na czas nieokreślony w związku z opieką nad matką. Organ zauważył, iż w świetle art. 24 ust.2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony.

Za niesporne w sprawie uznało SKO, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki pozytywne ustawy, które kwalifikują ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, łącznie z niepodejmowaniem zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Jednocześnie na podstawie wniosku strony i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] lutego 2021 r. organ I instancji uchylił decyzją przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy i usunięta została negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca ze zbiegu prawa do świadczeń.

Niesporne są także zdaniem SKO okoliczności dotyczące stanu zdrowia matki odwołującej, która - jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2018 r. jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności, a orzeczenie wydano na stałe.

Spór dotyczy natomiast daty, od której ustalono matce strony istnienie niepełnosprawności oraz daty od której organ I instancji winien przyznać stronie świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.

W tych okolicznościach organ odwoławczy wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443. SKO wskazało, iż dokonując wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w w/w wyroku stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze SKO uznało, że odwołująca spełniła warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lutego 2021 r., tj. od dnia uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Na powyższą decyzję I.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w części w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] sierpnia 2020 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce,

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie I.M. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] sierpnia 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżąca wskazała, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylnie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia, dokonując tym samym wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. i wobec tego nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyły: strona skarżąca oraz organ.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., którą organ uchylił decyzję organu I instancji z [...] marca 2021 r. jednocześnie przyznając skarżącej świadczenie pielęgnacyjne - w związku z rezygnacją z zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę nad matką - od dnia [...] lutego 2021 r.

Przeprowadzona przez Sąd ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, iż skarga jest uzasadniona.

Świadczenie, którego skarżąca się domagała - zgodnie art. 17 ust. 1 u.ś.r. - przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie natomiast do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Niesporne było w niniejszej sprawie, że skarżąca sprawuje opiekę nad swą matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność ta istnieje od 39 roku życia wyżej wymienionej.

Niewątpliwie słusznie SKO pominęło art. 17 ust. 1b u.ś.r., stanowiący, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis ten bowiem wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r., II SA/Łd 303/20). Wobec tego organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż skarżąca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r. uprawniające ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dodać należy na marginesie, iż uprzednio w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] listopada 2020 r. SKO także wskazało na wyżej opisaną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., odnosząc się w ten sposób do błędnej interpretacji cyt. przepisu przez organ I instancji. Pomimo tego stanowisko SKO w w/w zakresie zostało całkowicie zignorowane przez organ I instancji.

Zasadniczy spór w przedmiotowej sprawie dotyczy ustalenia okresu za jaki skarżącej przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji przyznając bowiem skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zaskarżonej decyzji uwzględnił okres od [...] lutego 2021 r., tj. od dnia w którym Wójt Gminy uchylił wobec skarżącej decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy. Powyższe zaś zostało zakwestionowane przez skarżącą, zdaniem której w/w świadczenie powinno zostać jej przyznane od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie dochodzonego świadczenia tj. w przedmiotowej sprawie od [...] sierpnia 2020 r.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego w zakresie ustalenia okresu przyznanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, za błędne, stwierdzając tym samym słuszność zarzutów podniesionych w skardze. Istotne znaczenie ma fakt, iż skarżąca wprawdzie w dniu składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 2019 r. nr [...], jednakże do tego wniosku złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego wskazując na art. 27 ust. 5 u.ś.r., a następnie oświadczenie, że nie rezygnuje z tego świadczenia do momentu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie w dniu 8 stycznia 2021 r. strona – po wezwaniu organu I instancji - złożyła oświadczenie, iż pobiera zasiłek opiekuńczy za okresy 2019/2020 i 2020/2021 i nie zrezygnuje z niego do momentu przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak w dniu 14 stycznia 2021 r. skarżąca oświadczyła, iż zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. rezygnuje z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Dopiero na skutek ostatniego wskazanego oświadczenia skarżącej organ I instancji wydał w dniu [...] lutego 2021 r. decyzję uchylająca wyżej wskazaną decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, przy czym nadal nie uznawał zaistnienia warunków do przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Na skutek błędnych decyzji organu I instancji, uwzględnienie wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2020 r., nastąpiło po 8 miesiącach, wskutek wydania zaskarżonej decyzji reformatoryjnej z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do: świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną (...). Należy zauważyć, że celem regulacji określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesne pobieranie różnych świadczeń. Dokonanie przez stronę wyboru świadczenia jest decydujące dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie skarżąca dokonała wyboru świadczenia, stosownie do cyt. art. 27 ust. 5 u.ś.r., to nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wyłącznie na skutek nieprawidłowych działań organu I instancji. Organ odwoławczy powinien w tej sytuacji przy określaniu daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zastosować art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Uwzględnienia wymaga przy tym okoliczność, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, gdy tak jak w niniejszej sprawie, mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Rzeczą organu odwoławczego winno być zatem rozważenie możliwości przyznania skarżącej również za okres od [...] sierpnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 15października 2018 r., I OSK 1401/18, wyroki WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18 , WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2018 r., III SA/Kr 353/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 lutego 2018 r., II SA/Łd 1018/17, WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 27marca 2019 r., II SA/Go 60/19).

W tym stanie rzeczy należało uznać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ostatnie odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji błędnie pominęło, że zgodnie z regułą wynikającą z art. 24 ust. 2 u.ś.r. ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinno nastąpić począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Żaden z przepisów u.ś.r. nie przewiduje wyjątków od zasady wynikającej z tego przepisu. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy na skutek błędnego działania organu I instancji nastąpiło znaczne czasowe przedłużenie realizacji wniosku skarżącej to na skarżącą nie można przenosić negatywnych konsekwencji wadliwego działania organu, narusza to bowiem zasadę zaufania obywatela do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). Zauważyć należy, iż w przypadku stwierdzenia, że skarżąca spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego właściwy organ powinien był uchylić decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną. Na możliwość taką wskazano mi.in. w wyroku WSA w Łodzi z 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 152/21 (por. powołane w wyroku orzecznictwo NSA w tym wyrok z 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1987/15, z 4 sierpnia 2017 r., I OSK 2257/16, z 17 kwietnia 2014 r., I OSK 980/13 i in.). Wskazuje się w orzecznictwie, iż niewątpliwie w przypadku, gdy pobieranie dotychczasowego świadczenia stanowi jedyną przeszkodę w ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, za uchyleniem dotychczasowej decyzji, przemawia słuszny interes strony skarżącej. W sytuacji zaś, gdy decyzji co do której okres pobierania zasiłku zakończył się wskazać należy na możliwość doprowadzenia do wygaszenia przez właściwy organ jej skutków prawnych w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W wyroku z 21 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1908/07 NSA wskazał, iż art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. może stanowić w konkretnej sytuacji faktycznej samoistną podstawę prawną orzeczenia stwierdzającego wygaśnięcie decyzji. Z kolei w wyroku z 9 marca 2010 r., II OSK 485/09, NSA stwierdziło, że w sytuacji gdy ustaje byt prawny jednego z elementów stosunku materialno prawnego nawiązanego na podstawie decyzji z powodu zmiany przedmiotu rozstrzygnięcia, można przyjąć, iż wygaszenie decyzji która niewątpliwie stała się bezprzedmiotowa, leży w szeroko pojętym interesie społecznym, porządkuje to bowiem sytuację prawną przez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która przestała istnieć i nie nadaje się do wykonania (por. wyrok WSA w Opolu z 12 sierpnia 2021 r., II SA/Op 324/21).

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w zakresie, w którym nie obejmuje przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] sierpnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien dokonać określenia daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stosując art. 24 ust. 2 u.ś.r., przy czym uwzględnić powinien możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla strony, przyznanym zgodnie z jej wyborem (w zakresie rozliczenia świadczeń por. wyrok WSA w Szczecinie z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 50/21 i powołane tam orzeczenia).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które złożyły się wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).