Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 548/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 23, art. 29 par. 1, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 5d, art. 83c ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 118 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2012 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.), w związku z art. 18, art. 33 pkt 1 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.) po rozpatrzeniu wniesionego przez W. G. zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wierzyciela tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 04/2003 do 09/2005, zdrowotne za okres od 03/2004 do 05/2004 i od 08/2004 do 09/2005 oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06/2003 do 09/2005, Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., jako organ egzekucyjny, prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych dnia [...] czerwca 2012 r. przez Wierzyciela tytułów wykonawczych nr [...] - [...] obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 04/2003 do 09/2005, zdrowotne za okres od 03/2004 do 05/2004 i od 08/2004 do 09/2005 oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06/2003 do 09/2005. Podstawą wystawienia powyższych tytułów wykonawczych była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], orzekająca o odpowiedzialności skarżącego jako byłego Prezesa Zarządu spółki P.P.H.U. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP za okres grudzień 2002 r. i od marca 2003 r. do września 2005 r. Od powyższej decyzji wniesiono odwołanie do Sądu. Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2010 r. oddalono odwołanie. Od wyroku Sądu, skarżący wniósł apelację, która wyrokiem Sadu Apelacyjnego we W. została oddalona.

Pismami z dnia [...] lipca 2012 r. (oddzielnie do każdego tytułu wykonawczego nr od [...] do [...]) zobowiązany wniósł do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. zarzuty na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (przedawnienie obowiązku) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako uzasadnienie wskazał, iż postępowanie egzekucyjne nie mogło być prowadzone z uwagi na okoliczność przedawnienia prawa do przymusowego dochodzenia w drodze egzekucji administracyjnej należności objętych decyzją o odpowiedzialności osoby trzeciej, albowiem zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek stosuje się art. 118 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, który przewiduje 3 letni okres przedawnienia. Natomiast decyzja o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zobowiązania spółki wydana została dopiero w dniu [...] grudnia 2008 r.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. działając w przedmiotowej sprawie jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, po rozpatrzeniu zarzutów Strony, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszające prawo i uchylenie tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia wskazał podobnie jak w złożonych zarzutach na naruszenie przez organ egzekucyjny art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne wszczęcie i prowadzenie egzekucji albowiem zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek stosuje się art. 118 § l i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, który precyzyjnie określa warunki przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Organ II instancji podniósł w dalszej części zaskarżonego rozstrzygnięcia, że według art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 do zażaleń mają zastosowanie odpowiednie przepisy dotyczące odwołań. W myśl art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w sytuacji, gdy w ocenie organu zażaleniowego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z obowiązującym prawem jak również pod względem celowości organ ten może wydać postanowienie, w którym utrzyma w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Do stosowania powyższych przepisów w postępowaniu egzekucyjnym upoważnia organ odwoławczy art. 18 u.p.e.a., przewidujący, że jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Przewidziana w przepisach art. 33 i art. 34 u.p.e.a. instytucja zarzutów jest środkiem zaskarżenia, który służy w fazie początkowej wszczęcia tego postępowania. Zarzuty - jak stanowi art. 27 § 1 pkt. 9 u.p.e.a. wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, a nadto muszą wynikać z przesłanek enumeratywnie wskazanych w ustawie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia - w niniejszej sprawie - jest przepis art. 33 pkt 1. W przepisie art. 33 u.p.e.a. wymienione zostały taksatywnie podstawy wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Do przesłanek tych należy m.in. przedawnienie obowiązku. Tak więc zaskarżone rozstrzygnięcie organ egzekucyjny oparł na przepisie art. 33 pkt. 1 w zw. z art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. Zatem postępowanie I instancji zainicjowane wnioskiem Strony z dnia [...] lipca 2012 r. obejmowało badanie wystąpienia okoliczności powołanej w pkt. 1 art. 33 u.p.e.a., tj. przedawnienie obowiązku. Tylko te wskazane przez stronę postawy zarzutów był zobligowany zbadać organ egzekucyjny w postępowaniu toczącym się w sprawie zarzutów. Wynikiem podjętych czynności było ustalenie nieziszczenia się przesłanek skutkujących możliwością uznania zasadności podniesionych przez stronę zarzutów.

Podkreślono, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym nie wydaje się odrębnych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Z przepisu tego należy a contrario wyprowadzić wniosek, że jeżeli organ egzekucyjny jest, tak jak w rozpoznawanej sprawie, równocześnie wierzycielem, to on rozpoznaje wszystkie zgłoszone zarzuty i ustosunkowuje się do nich merytorycznie. Oznacza to w konsekwencji, że stanowisko wierzyciela, gdy nie jest ono wyrażane w odrębnym postanowieniu, zawarte jest w postanowieniu rozpoznającym zarzuty, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko takie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06 zgodnie z którą wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a., w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe, bowiem jest to jeden i ten sam podmiot, co oznacza, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny. Stanowisko to zostało także potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08, który stwierdził, że skoro organem egzekucyjnym jest dyrektor ZUS, będący równocześnie wierzycielem, to wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a., byłoby bezprzedmiotowe.

Praktyka sądów administracyjnych wskazuje, iż wypowiedź wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążąca również dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną. Dyrektor Izby Skarbowej nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., jak również postanowienie organu egzekucyjnego, w którym rozstrzygana jest zasadność wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym (vide. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/2005, wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 456/07).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzono, iż szczególna pozycja procesowa, jaką zajmuje w niniejszym postępowaniu Dyrektor Izby Skarbowej, powoduje, iż ocena przedawnienia dochodzonych obowiązków, która mieści się w zarzucie wymienionym w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zasadniczo pozostaje poza kontrolą organu nadzoru w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego. Dlatego też, w ślad za treścią postanowienia organu I instancji należy przywołać normy prawne, reguły i okoliczności, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny w zakresie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu przedawnienia obowiązku obejmującego składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne za okres oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objęte tytułami wykonawczymi nr [...] - [...]. Dalej zauważono, iż postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym w stosunku do postępowania administracyjnego, w toku którego nałożony został podlegający egzekucji obowiązek, w konsekwencji środki prawne przysługujące w postępowaniu egzekucyjnym, w tym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej służą tylko ochronie jego uczestników w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, nie zaś zaskarżaniu spraw już ostatecznie lub prawomocnie rozstrzygniętych. Egzekucja w przedmiotowej sprawie, prowadzona jest w celu wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. orzekająca o odpowiedzialności skarżącego jako byłego prezesa zarządu spółki za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP.

W wystawionych przez wierzyciela tytułach wykonawczych obejmujących dochodzone należności, wskazano zobowiązanemu powołaną wyżej decyzję, jako podstawę prawną dochodzonej należności a także wskazano stosowne przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jako akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia jak i podstawę prawną do prowadzenia egzekucji.

Strona powołała się na naruszenie przez organ egzekucyjny art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne wszczęcie i prowadzenie egzekucji albowiem, w jej ocenie, zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek stosuje się art. 118 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, który precyzyjnie określa warunki przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej twierdzenie Strony jest niezasadne i nie znajduje potwierdzenia w obowiązującym stanie prawnym. W kontekście powyższego zauważyć należy, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i wszedł w życie 1 stycznia 2003 r., co oznacza, że obowiązywał w dniu [...] grudnia 2008 r., tj. w dniu wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania spółki. Skoro decyzja została wydana po wejściu w życie art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - to kwestię przedawnienia należy oceniać zgodnie z tym przepisem. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Wprawdzie wskazywany przez Stronę art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, nakazuje do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m. in. art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, który przewiduje trzyletni termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z już wydanej decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, jednak podkreślić należy, że "odpowiednie stosowanie" przepisów ma miejsce w sprawach nie uregulowanych inaczej, a ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia obowiązków takich, jak w wypadku skarżącego. Nie ma więc podstaw do korzystania z regulacji w tym zakresie zawartych w innej ustawie, dlatego w sprawie nie może mieć zastosowania art. 118 Ordynacji podatkowej. Powyższy przepis miał zastosowanie bowiem tylko do 31 grudnia 2002 r.

W niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo zastosował art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mają zastosowanie także do należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ nadzoru podkreślił, że niewątpliwie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m.in. art. 118 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż "odpowiednie stosowanie" przepisów należy rozumieć jako powinność pełnego lub ze zmianami stosowania tych przepisów, ewentualnie jako powinność ich niestosowania w ogóle (to ostatnie ze względu na odmienne uregulowanie pewnych kwestii). Przepisy Ordynacji podatkowej mogą mieć zastosowanie do należności z tytułu składek wówczas, gdy dana kwestia nie jest w ogóle unormowana w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy tym przyjmuje się, że także przy częściowym uregulowaniu danej instytucji prawnej w ustawie zawierającej odesłanie możliwe jest uzupełnienie tej regulacji poprzez wykorzystanie elementów normy zawartych w regulacji, do której skierowane jest odesłanie. Skoro ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia obowiązków takich, jak w wypadku skarżącego, w postaci art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie ma podstaw do korzystania z regulacji w tym zakresie zawartych w innej ustawie. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 8/09, gdzie stwierdzono, że "art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. oraz art. 118 § 2 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej regulują - w odmienny sposób i w odniesieniu do różnych zobowiązań tę sama kwestię; przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu. Inny jest termin przedawnienia (odpowiednio - 5 i 3 lata) oraz początek biegu terminu (koniec roku, w którym decyzja została wydana w odniesieniu do należności z tytułu składek, a przy odpowiedzialności podatkowej, w którym została doręczona). Są to dwie różne regulacje prawne. Stąd też "odpowiednie" stosowanie do należności z tytułu składek art. 118 Ordynacji podatkowej dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy -nie ma odpowiedniej regulacji prawnej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższego, w zakresie objętym dyspozycją § 2 tego artykułu, odpowiednie zastosowanie będzie miało tylko zdanie drugie (przerwanie biegu przedawnienia). Jeśli chodzi o termin przedawnienia i jego bieg zastosowanie ma art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych". Przedstawiony powyżej pogląd jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 marca 2007 r., sygn. II GSK 338/06, wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., sygn. II GSK 176/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. I SA/Lu 841/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 502/11).

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył również, że w zaskarżonym postanowieniu, prawidłowo powołano art. 24 ust 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uzasadniając zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie, tj. fakt nie przedawnienia się dotychczas zaległości, wynikających z decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż organ egzekucyjny dokonał właściwej i pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ egzekucyjny w sposób należyty bowiem uzasadnił swoje stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu i słusznie oparł swoje rozważania o przepis art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasadnie uznając, że argumenty skarżącego, co do przedawnienia zobowiązań składkowych, objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] - [...], wystawionymi na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2008 r., są nieuzasadnione.

W skardze na to postanowienie, domagając się jego uchylenia jako naruszającego prawo, a także uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji skarżący podniósł, że art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że do należności z tytułu składek stosuje się art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Przepisy te w sposób dokładny określają warunki przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. W ocenie skarżącego, jeżeli o odpowiedzialności osoby trzeciej orzeka się na podstawie Ordynacji podatkowej to i warunki przedawnienia winny być oparte na tej samej ustawie. Podniósł również, że skoro w ocenie organu odwoławczego ocena przedawnienia pozostaje poza kontrolą organu nadzoru, to zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie mogło zostać wydane przez organ nielegitymujący się odpowiednim umocowaniem i wobec tego może być dotknięte wadą nieważności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu braku umocowania Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej ZUS działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem właściwym jest dyrektor izby skarbowej. Właściwość rzeczową dyrektora izby skarbowej w przedmiotowej sprawie można także ustalić w oparciu o art. 23 w związku z art. 19 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta stosownie do art. 1 § 2 wymienionej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne są zatem właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Postanowienie jest zgodne z prawem, jeżeli jest zgodne z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej w dalszych wywodach w skrócie jako "p.p.s.a."). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy przyjąć, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie – nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu braku umocowania organu odwoławczego do rozpoznania sprawy. Zarzut ten nie znajduje żadnego uzasadnienia. Jak prawidłowo wskazał w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej ZUS działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem właściwym jest dyrektor izby skarbowej. Właściwość rzeczową dyrektora izby skarbowej w przedmiotowej sprawie można także ustalić w oparciu o art. 23 w związku z art. 19 u.p.e.a.

Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu, który zgłaszając je może powoływać się na naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub niedopuszczalność egzekucji. Mogą zostać one wniesione w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a zatem są środkiem zaskarżenia służącym zobowiązanemu jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto zarzuty mogą być wniesione tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Trzeba również podkreślić, że po upływie siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów nie mogą być one przez zobowiązanego uzupełnione ani nie może on wnieść nowych zarzutów.

W sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów egzekucyjnych była decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. przenosząca odpowiedzialność za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu nieopłaconych składek na skarżącego jako byłego prezesa tej spółki, a podstawy prawne wskazane są w tytułach wykonawczych.

Przechodząc do meritum zarzutów należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie strona wniosła zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.)

W postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a., z tym jednak wyjątkiem, że w sytuacji, gdy kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego skupione zostają w jednym podmiocie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów. Pogląd taki znajduje oparcie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. ( sygn. I FPS 4/06, LEX 266785).

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji był jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, dlatego bezprzedmiotowym było zajęcie odrębnego stanowiska w sprawie zarzutów. Jednocześnie wyjaśnić należy, że pomimo braku odrębnego postanowienia wierzyciela wydanego na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź tego organu, w sytuacji, gdy ten skupia w sobie jednocześnie kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego, jest wiążąca dla Dyrektora Izby Skarbowej, ale jedynie w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. Przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza jednak uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym. Wyłączenie wynikające z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. dotyczące braku możliwości badania przez organ egzekucyjny "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym", jednoznacznie wskazuje, że badanie może mieć charakter jedynie formalny. Na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji, a więc jest zobowiązany do ustalenia, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie.

W ocenie sądu, trafnie organ odwoławczy przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zasadą jest – jak już powiedziano - że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Ta jedna z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego obowiązuje także wówczas, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. Jak przyjmuje się w judykaturze i w doktrynie, w sytuacjach, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (egzekwuje własne decyzje), mógłby zbadać decyzję pod względem merytorycznym, ale już nie jako organ egzekucyjny, lecz jako organ wydający decyzję (por. Z. Leoński (w:) R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2003, s. 94). Należy zauważyć, że w utrzymanym w mocy rozstrzygnięciu organu I instancji obszernie wyjaśniono, dlaczego podniesiony przez skarżącego zarzut przedawnienia nie jest trafny. Jakkolwiek postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela nie podlega zaskarżeniu, jest kontrolowane przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z powołanymi przepisami sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; jednocześnie sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ostatni z powołanych przepisów daje sądom administracyjnym kompetencję do kontrolowania i uchylenia niezaskarżalnego postanowienia, o ile narusza ono prawo.

Stanowisko wierzyciela odpowiada prawu w kwestii uznania, że podniesiony zarzut przedawnienia jest nietrafny. Strona powołała się na naruszenie przez organ egzekucyjny art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne wszczęcie i prowadzenie egzekucji albowiem, w jej ocenie, zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek stosuje się art. 118 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, który precyzyjnie określa warunki przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Należy zauważyć, co trafnie podniosły organy, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i wszedł w życie 1 stycznia 2003 r., co oznacza, że obowiązywał w dniu [...] grudnia 2008 r., tj. w dniu wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki. Skoro decyzja została wydana po wejściu w życie art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - to kwestię przedawnienia należy oceniać zgodnie z tym przepisem. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Wprawdzie wskazywany przez skarżącego art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, nakazuje do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m. in. art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, który przewiduje trzyletni termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z już wydanej decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, jednak należy w pełni podzielić stanowisko organu, że "odpowiednie stosowanie" przepisów ma miejsce w sprawach nie uregulowanych inaczej, a ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia obowiązków takich, jak w wypadku skarżącego. Nie ma więc podstaw do korzystania z regulacji w tym zakresie zawartych w innej ustawie, dlatego w sprawie nie może mieć zastosowania art. 118 Ordynacji podatkowej. Powyższy przepis miał zastosowanie bowiem tylko do 31 grudnia 2002r.

Skoro więc wierzyciel zajął stanowisko w przedmiocie przedawnienia obowiązku i właściwie je umotywował organ egzekucyjny nie miał podstaw prawnych, by je kwestionować.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a skarga została oddalona.