Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 279/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2018 roku Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 roku Nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] 2018 r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Wójta G. K. od decyzji Starosty [...] z [...] 2017 r. znak [...], którą ustalono odszkodowanie na rzecz W. B. w kwocie [...]zł za nieruchomość – działki nr [...] i [...], ark. m. 1, obr. K., zapisaną w księdze wieczystej nr [...] przejętą na rzecz G. K. oraz zobowiązano Wójta G. K. do wypłaty odszkodowania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wójt G. K. decyzją z [...] 1999 r. znak [...]/99 zatwierdził projekt podziału działki nr [...], ark. m. 1, obręb K. na działki o nr od [...] do [...] (ostatnia przeznaczona pod drogę). W dniu wydania tej decyzji dla terenu działki nr [...] obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego G. K. (uchwała Rady G. K. z 30.09.1999 r. nr [...]), który przeznaczał tę działkę pod drogę dojazdową.

Decyzją z [...] 2001 r. nr [...]/2001 Wójt G. K. zatwierdził projekt podziału działki nr [...], ark. m. 1, obr. K. na działki nr [...] i [...] (przeznaczona pod drogę). W dniu wydania tej decyzji dla terenu działki nr [...] obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego G. K. (uchwała Rady G. K. z 30.09.1999 r. nr [...]), który przeznaczał tę działkę pod drogę dojazdową.

Pismem z 5 maja 2016 r. W. B. zwrócił się w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., dalej: u.g.n.) o ustalenie odszkodowania za działki nr [...] i [...] podając, że 9 kwietnia zawarł z G. K. porozumienie, zgodnie z którym przekazał działki te na rzecz Gminy z przeznaczeniem pod drogi i nigdy nie otrzymał należnego mu odszkodowania.

Starosta [...] po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie W. B. 13 września 2016 r. podjął negocjacje z G. K. celem ustalenia odszkodowania. W odpowiedzi Wójt [...] poinformował stronę, że stosownie do porozumienia z 9 kwietnia 2002 r. strony zostały wzajemnie rozliczone.

Starosta [...], po sporządzeniu operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę R. R., decyzją z [...] 2017 r. [...] ustalił odszkodowanie za dz. nr [...] i [...] w wys. [...] zł. Na skutek odwołania Wojewoda decyzją z [...] 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Starosta ponownie rozpatrując sprawę uzyskał od Wójta [...] informację, że działka nr [...] i [...] objęte zostały miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy letniskowej (uchwała Rady Gm. K. z 30.09.1999 r. nr [...] i nr [...]) i obecnie są określone jako tereny drogi gminnej, a w części jako tereny dróg dojazdowych. Obie działki przed podziałem stanowiły grunty orne kl. VI. Następnie Starosta zlecił ponownie biegłemu – J. T.-W. sporządzenie operatu szacunkowego celem ustalenia wysokości odszkodowania. Po sporządzeniu operatu, Starosta [...] wymienioną na wstępie decyzją z [...] 2017 r. na podstawie art. 98 ust. 3 ustalił na rzecz W. B. odszkodowanie w kwocie [...]zł.

G. K., reprezentowana przez Wójta wnosząc odwołanie zarzuciła organowi I instancji dokonanie błędnej subsumcji poprzez stwierdzenie, że nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania pomiędzy właścicielem gruntu a G. K.. Zdaniem Gminy ustalenie to nastąpiło na mocy porozumienia z 9 kwietnia 2002 r. Stąd sprawa jest bezprzedmiotowa.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda powołał przepisy art. 98 ust. 1-3 u.g.n, by uznać, że między stronami nie doszło do porozumienia w zakresie wysokości odszkodowania. Wobec tego należało zastosować art. 98 ust. 3 u.g.n. Organ wyjaśnił sposób ustalania odszkodowania odwołując się do przepisów art. 130 ust. 1-2 i art. 134 ust. 1-4 u.g.n. Zaznaczył też, że biegły jest na podstawie art. 175 ust. 1 u.g.n. zobowiązany do wykonywania swych czynności zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, kierując się przy tym bezstronnością. Następnie organ II instancji wskazał na przepisy, które określają zasady sporządzenia operatu szacunkowego (art. 159 u.g.n. oraz § 36 ust. 4 w zw. z § 36 ust. 6 pkt 2 i §56 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego). Wojewoda w świetle powołanych przepisów stwierdził, że sporządzony w sprawie operat jest wiarygodny i mógł stanowić podstawę ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. W szczególności wskazał, że biegła uwzględniła zasadę korzyści opierającą się na założeniu, że odszkodowanie nie może pomijać zwiększenia wartości spowodowanego przeznaczeniem na cel publiczny. Biegła uznał, że przeznaczenie drogowe obu działek wpływa korzystnie na ich wartość i dlatego dokonała wyceny zgodnie z tym przeznaczeniem.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził, że trudno uznać, by strony ustaliły wartość odszkodowania w porozumieniu z 9 kwietnia 2002 r. Powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 319/13, w którym stwierdzono, że Ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje w art. 98 ust. 3 szczególny sposób ustalenia odszkodowania za nieruchomości, które przechodzą z mocy prawa na rzecz gminy. Przepis ten przewiduje, że pomiędzy gminą a właścicielem działki może dojść do ustalenia wysokości odszkodowania w drodze bezpośredniej ugody. Warunkiem takiej ugody musi być jednak uprzednie ustalenie konkretnej wysokości odszkodowania. W ugodzie takiej należałoby więc ustalić za jaką wysokość (czyli kwotę) odszkodowania działka przechodzi na własność gminy. (...)Wysokość odszkodowania to konkretna kwota wyrażona w pieniądzu. Wykładnia przepisu art. 98 ust. 3 u.o.g.n. wydaje się również dopuszczać, aby wysokość odszkodowania określić tak, aby było możliwe jego wyliczenie bezpośrednio w oparciu o ugodę. Możne to polegać na ustaleniu w ugodzie wartość 1 m2 i określeniu powierzchni działki, co pozwoli na wyliczenie wysokości odszkodowania. Ustawodawca poza art. 98 ust. 3 u.o.g.n. nie wskazał żadnego innego sposobu uniknięcia przez gminę obowiązku zapłaty odszkodowania. Wskazano, że takie stanowisko przyjął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA 2860/01. Zdaniem Wojewody porozumienie storn z 9 kwietnia 2002 r. nie zawiera ustalenia wysokości odszkodowania. Strony nie ustaliły ani konkretnej wysokości odszkodowania, ani też nawet sposobu wyliczenia tej wysokości. Ponadto porozumienie nie zawiera również oświadczenia właściciela o zrzeczeniu się roszczenia o odszkodowanie. Tym samym Wojewoda uznał, że W. B. w wyniku zawartego porozumienia z G. K. nie utracił możliwości dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. K. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

- art. 98 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię nieuwzględniającą normatywnego kontekstu wynikającego z art. 56 i art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego,

- art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad "pacta sunt servanda" i urzeczywistniania sprawiedliwości społecznej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Podniesiono, iż Wojewoda przedstawiając stan faktyczny sprawy pominął, że zawarcie porozumienia z 9 kwietnia 2002 r. poprzedzono długotrwałymi negocjacjami, w trakcie których doszło do istotnych uzgodnień między G. K. a W. B.. Organ zaniechał też przywołania treści owego porozumienia, jak i analizy prawnej jego treści. Tymczasem przedmiot porozumienia wiązać należy wyłącznie z treścią art. 98 ust. 3 u.g.n. Wojewoda arbitralnie stwierdził zaś, że nie doszło do porozumienia w kwestii odszkodowania. Teza ta została sformułowana bezrefleksyjnie z powołaniem wyroku WSA w Szczecinie.

Skarżąca wskazała, że obowiązkiem wynikającym z art. 98 ust. 3 u.g.n., który stanowi o cywilnoprawnej ugodzie, było ustalenie przez organy orzekające jaka była zgodna wola stron – G. K. i W. B. w trakcie zawierania porozumienia. Wojewoda nie powinien był poprzestać na ustaleniu, czy porozumienie to wskazuje kwotę odszkodowania, lecz powinien był ustalić w zamian za co Gmina zrezygnowała z przysługującego jej prawa do naliczania opłaty planistycznej i opłaty adiacenckiej podziałowej. Choć w porozumieniu nie zawarto expressis verbis sformułowania o zrzeczeniu się odszkodowania przez W. B. z tytułu przejścia z mocy prawa własności nieruchomości nr [...] na rzecz G. K., to zamieszczono nieodpowiadające treści art. 98 ust. 1 u.g.n. oświadczenie m.in. o przekazaniu nieodpłatnie na rzecz Gminy z przeznaczeniem pod drogi [...] m2 gruntu. Norma z art. 98 ust. 1 zd. pierwsze u.g.n. kreuje instytucję przejścia z mocy prawa własności nieruchomości wydzielonej na wniosek jej dotychczasowego właściciela pod drogę publiczną. Skutek ten następuje z chwilą uostatecznienia się decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, w przypadku gdy decyzja została wydana na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego. Specyfika tegoż wywłaszczenia podziałowego polega na tym, że następuje niejako na życzenie podmiotu, który ma zostać dotknięty wywłaszczeniem. Choć i w tym przypadku wywłaszczonemu przysługuje odszkodowanie, to jednak podlega ono negocjacjom, które mogą rozpocząć się dopiero po wywłaszczeniu. Jego ustalenie i wypłata są zawsze oddzielone w sensie czasowym oraz proceduralnym od samego wywłaszczenia. Ze względu na to, że wywłaszczenie podziałowe następuje ex lege, podmiot wywłaszczony nie może w sensie dosłownym przekazać nieodpłatnie na rzecz Gminy gruntu wydzielonego pod drogę publiczną, gdyż po uostatecznieniu się decyzji podziałowej nie jest już jego właścicielem. Oczywiste jest zatem, że po uostatecznieniu się decyzji podziałowej, przewidującej wydzielenie m.in. działek pod drogi publiczne, brak jest przedmiotu dla czynności "przekazania gruntu na rzecz Gminy z przeznaczeniem pod drogi". Wobec tego sens oświadczenia W. B. zawarty w § 2 tiret trzecim porozumienia tłumaczyć należy z uwzględnieniem uwarunkowań wynikających z art. 98 ust. 1 u.g.n. W przeciwnym razie byłoby nieważne. Na przeszkodzie dosłownemu rozumieniu §2 tiret trzecie porozumienia stoi norma z art. 56 k.c.

Zdaniem Gminy, zgodnym zamiarem stron zawierających porozumienie z 9 kwietnia 2002 r. było ustalenie wzajemnych rozliczeń związanych z uchwaleniem 30 września 1999 r. planu miejscowego oraz wydaniem na rzecz W. B. decyzji podziałowej, w taki sposób, że Gmina zrezygnowała z naliczenia mu opłaty planistycznej i adiacenckiej w zamian za uiszczenie kwot określonych w § 2 tiret pierwsze i w § 3 ust. 1 porozumienia oraz rezygnację z przysługującego mu na mocy art. 98 ust. 3 u.g.n. roszczenia odszkodowawczego za grunty nr [...] i [...]. Zdaniem Wójta [...], porozumienie to należy traktować jako cywilnoprawną ugodę zawartą pod warunkiem wzajemności polegającą na zobowiązaniu się W. B. do uiszczenia ww. kwot oraz rezygnacji z dochodzenia roszczenia z art. 98 ust. 3 u.g.n.

Z tego też względu Gmina stoi na stanowisku, że twierdzenie W. B., iż nigdy nie otrzymał należnego mu odszkodowania narusza normę art. 2 Konstytucji RP, z której wyprowadza się zasadę pacta sunt servanda.

Gmina uznał zatem, że decyzje wydane w sprawie naruszają art. 98 ust. 3 zd. pierwsze u.g.n. ze względu na to, że opierają się na literalnej jego wykładni, bez uwzględnienia normatywnego kontekstu wynikającego z art. 56 i art. 65 § 2 k.c. Ignorują też konstytucyjną zasadę pacta sunt servanda. Zdaniem Gminy, obie decyzje ignorują też zasadę urzeczywistniania sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji). W państwie mającym obowiązek urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej organ administracyjne powinny przeciwdziałać korzystaniu z instytucji prawnych w sposób nie dający się pogodzić z tą zasadą. Nie powinny torować drogi do realizacji roszczenia komuś, kto zobowiązał się, że z danego roszczenia nie będzie korzystał. Podkreślono, że W. B. o odszkodowanie zwrócił się dopiero w momencie, gdy Gmina nie mogła już sama "złamać" postanowień porozumienia i naliczyć mu opłaty planistycznej i adiacenckiej ze względu na upływ ustawowych terminów.

W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga G. K. zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego (naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), a w konsekwencji wadliwego zastosowania art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n.

Niniejsza sprawa dotyczy odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne na rzecz G. K.. Właścicielami tych nieruchomości (nr [...] i [...]) był W. B. i to on jest adresatem decyzji przyznających mu odszkodowanie w kwocie [...]zł za przejęcie przez Gminę wskazanych działek.

Zważyć należy, że zasadniczy spór pomiędzy skarżącą G. K., a organami orzekającymi i uczestnikiem postępowania W. B. dotyczy nie wysokości przyznanego odszkodowania, lecz samej słuszności jego przyznania. Ów spór objął w swej istocie kwestię znaczenia prawnego porozumienia z 9 kwietnia 2002 r. zawartego pomiędzy Wójtem G. K. (jako reprezentanta G. K.) a W. B. dla zasadności przyznania odszkodowania za przejęcie przedmiotowych nieruchomości.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 zd. 1. u.g.n. stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. W myśl art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Sąd podziela prezentowane w judykaturze i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym właściciel lub użytkownik wieczysty może zrzec się odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne, jednak nie wcześniej, niż gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna, gdyż dopiero wtedy powstaje prawo do odszkodowania (por. wyroki NSA z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 417/06 oraz z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 238/07, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; a także E. Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 98 u.g.n., źródło: Lex Omega). To zrzeczenie się odszkodowania dokonuje się w trybie uzgodnień prowadzonych na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., zaś wcześniejsze (poprzedzające podział) porozumienia stron nie mogą wywołać skutku w postaci zrzeczenia się uprawnienia do odszkodowania. Określone w art. 98 ust. 3 u.g.n. dopuszczenie porozumienia co do odszkodowania nie ogranicza strony w możliwości zrzeczenia się takiego odszkodowania. Winno ono jednak mieć miejsce na etapie rokować prowadzonych w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 492/16, dostępny j.w.).

Sąd zwraca uwagę, że możliwość umownego zwolnienia dłużnika z długu uregulowana została w art. 508 k.c., który stanowi, że zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. O ile kwestia zwolnienia z długu już istniejącego nie budzi w świetle tego unormowania wątpliwości, to mogą one powstać w sytuacji, gdy przedmiotem umów miałby być - jak w niniejszej sprawie - dług, który w chwili zwolnienia istniał, jednak nie był jeszcze konkretnie określony (nie została bowiem sprecyzowana wartość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę). Posiłkując się orzecznictwem sądów powszechnych, wskazać należy na dopuszczalność dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot dług przyszły. I tak, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988, wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością tą przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej. Jak wskazał wówczas Sąd Najwyższy, jeżeli zważyć, że wierzytelność i dług opisują to samo zjawisko prawne, a zasadnicza różnica między nimi sprowadza się do tego, że czynią to z innych pozycji podmiotowych, to trudno przyjmować dopuszczalność rozporządzenia wierzytelnością przyszłą i jednocześnie odmawiać możliwości rozporządzenia takim samym długiem. Nie bez znaczenia jest także to, że w ramach umowy zwolnienia z długu, mimo że akcent jest położony na to ostatnie pojęcie, w istocie rzeczy dochodzi do rozporządzenia wierzytelnością. Następnie Sąd Najwyższy wskazał, że podobnie jak w wypadku wierzytelności przyszłej, również zwolnienie z długu przyszłego wymaga dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia, od którego dłużnik ma być zwolniony. Przewidywania dotyczące możliwości powstania długu powinny być oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej. Również w wyroku z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt III CKN 423/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 92) Sąd Najwyższy opowiedział się za możliwością zbycia także wierzytelności nieoznaczonej dokładnie w umowie przelewu, o ile można ją określić na podstawie treści stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika. Z przytoczonych orzeczeń dopuszczających co do zasady możliwość zwolnienia z długu przyszłego, wynika jednak jednoznacznie, że konieczna jest możliwość określenia tej przyszłej wierzytelności, a więc dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia. Innymi słowy, jeśli istnieje możliwość określenia długu na podstawie stanowiącego jego źródło stosunku zobowiązaniowego, do którego umowa o zwolnienie z długu się odwołuje, dług ten nie musi być określony kwotowo, jeśli z tego stosunku zobowiązaniowego jednoznacznie wynika jego przedmiot (taki, jak chociażby powierzchnia wywłaszczanych pod drogi działek, rzutująca na wysokość owego długu).

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że Wójt G. K. decyzją z [...] 1999 r. znak [...]/99, na wniosek W. B. zatwierdził projekt podziału nieruchomości nr [...] ark. m. 1, obr. K. na działki nr [...], z tymże dz. nr [...] została przeznaczona pod drogę. Decyzją zaś z [...] 2001 r. znak [...]/2001 również na wniosek W. B. zatwierdził projekt podziału nieruchomości nr [...] ark. m. 1, obr. K. na działki nr [...] i [...] (ta ostatnia przeznaczona pod drogę).

Ponadto decyzją z [...] 1999 r. Wójt G. K., na wniosek W. B., zatwierdził podział nieruchomości nr [...], ark. m.1,obr. [...] K. na działki, w tym działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę, o powierzchni [...] m2. Na dzień wydania decyzji podziałowych działka nr [...] i [...] i [...] były przeznaczone w planach miejscowych z [...] 1999 r. oraz z [...] 1999 r. (odpowiednio – nr [...], [...] i nr [...]) pod drogi dojazdowe.

Następnie w dniu 9 kwietnia 2002 r., doszło do zawarcia pomiędzy Wójtem G. K. a W. B. porozumienia. Dopiero zaś pismem z 5 maja 2016 r. W. B. zwrócił się w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. o ustalenie odszkodowania za powyższe działki wskazując, że powyższe porozumienia obejmowało jedynie przekazania tychże działek na rzecz Gminy z przeznaczeniem pod drogi. Wnioskodawca zaznaczył, że nie otrzymał w związku z tym odszkodowania.

Organy orzekające przyjęły zaś, że zawarte pomiędzy Wójtem G. K. porozumienie nie obejmowało kwestii ustalenia wartości odszkodowania za przejęte z mocy prawa grunty. Wyjaśniono, że porozumienie to nie zawiera ani konkretnej wysokości odszkodowania, ani też sposobu wyliczenia tej wysokości. Nie zawiera też oświadczenia właściciela o zrzeczeniu się roszczenia o odszkodowanie. Wobec tego organy stwierdziły, że W. B. w wyniku zawartego porozumienia z G. K. nie utracił możliwości dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n.

Sąd stanowiska organów obu instancji nie podziela.

Po pierwsze należy wskazać, że porozumienie pomiędzy G. K. a W. B. zostało zawarte po wydaniu i uostatecznieniu się decyzji podziałowych, w wyniku których wyodrębniono działki nr [...] i [...] przeznaczone pod drogi, które z mocy prawa przeszły na własność G. K.. Po wtóre należy stwierdzić, że organy obu instancji w kontekście kolejności przedstawionych zdarzeń prawnych - uchwalenia planów miejscowych (1999 r.), podziału nieruchomości na wniosek W. B. (1999 r. i 2001 r.), a następnie zawarcia omawianego porozumienia (2002 r.) błędnie uznały, że porozumienie to nie zostało zawarte w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n.

Po pierwsze strony z § 1 porozumienia z 9 kwietnia 2002 r. wynika, że dotyczy ono gruntu należącego do W. B. znajdującego się m.in. we wsi K. i D. K.. Zaznaczono, że grunt ten przed dokonaniem wtórnego podziału stanowił działki nr 1 i [...] w K. i nr [...] w D. K.. W § 2 porozumienia W. B. oświadczył, że w celu zaspokojenia rozszczeń Gminy o zapłatę opłaty planistycznej i adiacenckiej przekazał do tej pory na rzecz Gminy następujące świadczenia:

- wpłacił kwotę [...]zł w dniu [...]99 r. (...) z adnotacją wpłata na wodociąg,

- przekazał [...] m2gruntu nieodpłatnie na rzecz Gminy z przeznaczeniem na drogi.

Nadto w § 3 ust. 1 porozumienia strony ustaliły, że W. B. wpłaci na rzecz Gminy na zaspokojenie jej roszczeń z tytułu opłat planistycznych i adiacenckich kwotę [...]zł. W § 3 ust. 2 wyjaśniono, że przez opłaty adiacenckie, o których mowa w porozumieniu rozumie się opłaty adiacenckie z tytułu podziału gruntu opisanego w § 1 oraz opłatę adiacencką związaną z wybudowaniem z udziałem środków publicznych urządzeń infrastruktury technicznej. Co istotne w § 4 porozumienia Gmina oświadczyła, że W. B. zostaje uznany za całkowicie rozliczonego z tytułu opłaty planistycznej, opłaty adiacenckiej z tytułu podziału oraz opłaty adiacenckiej, o której mowa w § 3 w odniesieniu do gruntu opisanego w § 1 pkt 1 i 2 i z tego tytułu nie będzie wnosiła żadnych roszczeń wobec W. B..

Zdaniem Sądu kluczowe dla uznania, że powyższe porozumienie G. K. z W. B. mogło objąć również zrzeczenie się odszkodowania z tytułu przejęcia przez G. K. działek nr [...] i [...] ma fakt, że istnieje zgodność pomiędzy powierzchnią działek objętych porozumieniem (§ 1 porozumienia) a powierzchnią gruntu przekazaną nieodpłatnie przez W. B. z przeznaczeniem pod drogi (§ 2 porozumienia). Zważyć należy, że w § 1 porozumienia wskazano, iż obejmuje ono działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2co daje łącznie pow. [...] m2. Taką samą zaś powierzchnię [...] m2 – jak wynika z § 2 porozumienia - W. B. przekazał nieodpłatnie na rzecz Gminy z przeznaczeniem pod drogi.

Powyższe w ocenie Sądu uwiarygadnia twierdzenia strony skarżącej, że porozumienie pomiędzy G. K. a W. B. zawarte 9 kwietnia 2002 r. obejmowało zrzeczenie się przez W. B. odszkodowania za grunt nie tyle przekazany przez niego na rzecz Gminy, lecz który z mocy art. 98 ust. 1 u.g.n. przeszedł z mocy prawa na własność Gminy.

Sąd zwraca uwagę, że w treści porozumienia zawarto wzajemne ustępstwa stron, co oznacza, że strony podjęły wzajemne zobowiązania w celu zabezpieczenie wspólnych potrzeb. Wyjaśnienia za to wymagało, czy powyższe porozumienia przewidywało również, że w zamian za zrzeczenie się przedmiotowego odszkodowania lub też zobowiązania się do niewystępowania z wnioskiem o jego ustalenie – Gmina zobowiązała się do odstąpienia od naliczania opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości gruntu w wyniku podziału nieruchomości oraz budowy urządzeń infrastruktury technicznej. Nie sposób odmówić przy tym racji skarżącej Gminy, która podnosi, że brak jest jakichkolwiek przesłanek, ani tym bardziej dowodów złożonych do akt sprawy na to, że Gmina jednostronnie zrezygnowała z naliczenia wspomnianych opłat, ani że zrezygnowała z naliczenia tych opłat w zamian wyłącznie za zobowiązanie się W. B. do uiszczenia jedynie kwot podanych w § 2 tiret pierwsze oraz w § 3 ust. 1 porozumienia. K. było zatem rozważanie, czy Gmina osiągnęła w dniu 9 kwietnia 2002 r. consensus co do tego, że W. B. nie będzie dochodził roszczenia z art. 98 ust. 3 u.g.n.

W tym stanie rzeczy wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania było przedwczesne, a obowiązkiem organów administracji było rozważanie, jakie były rzeczywiste elementy porozumienia z dnia 9 kwietnia 2002 r., chociażby poprzez przesłuchanie osób, które brały udział w jego podpisaniu, czy też ustaleniu okoliczności związanych z jego zawarciem. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a na zasądzone koszty złożyły się: kwota wpisu sądowego w wysokości [...] zł, wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz należna opłata skarbowa od złożonego jednego egzemplarza pełnomocnictwa (17 zł).