Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1175/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Monika Świerczak Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 września 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1175/20

Uzasadnienie

Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...], z uwzględnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 1167/18, odwołania M. S. z dnia [...] czerwca 2018 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...], którą orzeczono, iż budynek mieszkalny jednorodzinny w C. przy ul. [...], na działce oznaczonej numerem w ewidencji geodezyjnej gruntów [...] zrealizowany przez inwestora: T. i S. M. został wybudowany zgodnie z prawem, uchylił w zaskarżoną decyzję w całości i orzekł, iż na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, dalej p.b.) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) odstępuje od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...].

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że Starosta C. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił T. i S. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego podpiwniczonego, na działce położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej numerem geodezyjnym ewidencji gruntów [...], kategoria obiektu budowlanego I.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. S. (dalej także jako skarżący), a Wojewoda W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] umorzył postępowanie odwoławcze, nie uznając go za stronę postępowania. Po złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez M. S., Sąd wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. o sygn. akt IV SA/Po 392/1, uchylił powyższą decyzję Wojewody W.. Wobec powyższego Wojewoda W. decyzją z dnia [...] października 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie Starosta C. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił T. i S. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego na działce nr ew. [...], obręb [...], przy ul. [...] w C.. Powyższą decyzję w wyniku odwołania M. S., Wojewoda W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 czerwca

2012. r. sygn. akt IV SA/Po 331/12, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody W..

Wobec tego Wojewoda W. w dniu [...] września 2012 r. wydał decyzję znak: [...], którą uchylił decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] i umorzył postępowanie organu I

instancji.

Ponadto Starosta C. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...], zmienił za zgodą stron ostateczną decyzję własną nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...], udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego, na działce położonej w C. przy ul. [...] o numerze ewidencji geodezyjnej gruntów [...], poprzez wprowadzenie do zatwierdzonego projektu zmian w zakresie architektury i konstrukcji budynku wg opracowanej dokumentacji projektowej stanowiącej integralny załącznik tejże decyzji.

Starosta C. postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Starosty [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., a w dniu [...] stycznia

2013. r. wydał decyzję znak: [...], którą uznał M. S. za stronę postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na zmianę ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] oraz uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...], udzielającą pozwolenia na zmianę ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...], a także umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na zmianę ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...], udzielającej inwestorowi: T. i S. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego, na działce położonej w C. przy ul. [...] o numerze ewidencji geodezyjnej gruntów [...].

Wskutek wielu podań M. S., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. (dalej: PINB w C.) w dniu [...] października 2012 r. postanowieniem znak: [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego w C. przy ul. [...], na działce oznaczonej numerem w ewidencji geodezyjnej gruntów [...], wykonywanych od dnia [...] listopada 2010 r. do [...] grudnia 2011 r. oraz od [...] września 2012 r. bez wymaganej prawem prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę budynku oraz nałożył na inwestora T. i S. M., obowiązek wykonania i dostarczenia do PINB w C. inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych przy realizacji tego budynku oraz ekspertyzy technicznej wykonanego w/w budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego.

W dniu [...] listopada 2012 r. do PINB w C. wpłynęło pismo T. i S. M. w załączeniu przekazujące żądaną ww. postanowieniem ekspertyzę techniczną oraz zaświadczenie Burmistrza Miasta C. o zgodności lokalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], położonej w C. przy ul. [...] z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta C., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w C. Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję znak: [...], którą orzekł wykonanie obowiązku i umorzył postępowanie dotyczące sprawy budowy budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego, wykonanego na podstawie prawomocnych decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na budowę, wyeliminowanych z obrotu prawnego, a w okresach od [...] listopada 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. oraz od [...] września 2012 r. do chwili obecnej prowadzenia robót budowlanych bez wymaganej prawem prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę budynku na posesji w C. przy ul. [...], realizowanego przez T. i S. M..

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. S. w wyniku czego decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] została ona w całości uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

PINB w C. w dniu [...] grudnia 2013 r. ponownie wydał postanowienie znak: [...], którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego w C. przy ul. [...], na działce oznaczonej numerem w ewidencji geodezyjnej gruntów [...], wykonywanych od dnia [...] listopada 2010 r. do [...] grudnia 2011 r. oraz od [...] września 2012 r. bez wymaganej prawem prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę budynku oraz nałożył na Inwestora T. i S. M., obowiązek wykonania i dostarczenia do PINB w C. inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych przy realizacji tego budynku oraz ekspertyzy technicznej wykonanego budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego w C. przy ul. [...], na działce oznaczonej numerem w ewidencji geodezyjnej gruntów [...]. Postanowienie organu powiatowego z dnia [...] grudnia 2013 r., postanowieniem Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] zostało w całości uchylone, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie PINB w C. w dniu [...] lipca 2014 r. wydał decyzję znak: [...], którą nałożył obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w terminie do [...] sierpnia 2014 r.

Od powyższej decyzji odwołanie w terminie ustawowym wniósł M. S..

W dniu [...] sierpnia 2014 r. S. M. przedłożył 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem położonego w C. przy ul. [...] (dz. nr [...]).

Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu [...] września 2015 r. Państwo M. przedłożyli w siedzibie PINB w C. dokumenty obrazujące pomiary rzędnych wysokości na działce [...] opracowane przez geodetę D. S..

Pismem z dnia [...] października 2015 r. S. M. poinformował PINB o nieprawidłowościach w budowie prowadzonej na działce nr [...] przy ul. [...] w C.. Argumentację uzupełniono w piśmie z dnia [...] października 2015 r. Następnie S. M. w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. przedstawił wyjaśnienia dotyczące przejmowania i odprowadzania wód opadowych z działki [...]. Na dowód swoich twierdzeń przedłożył ekspertyzę techniczną z dnia [...] grudnia 2015 r. sporządzoną przez J. D. (uprawniania budowlane [...]).

W dniu [...] czerwca 2016 r. PINB w C. przeprowadził kontrolę budynku mieszkalnego położonego na działce [...], podczas której stwierdził, iż stan zaawansowania robót nie uległ zmianie od ostatniej kontroli oraz stwierdził jakie roboty pozostały do zakończenia budowy.

Inwestorzy pismem z dnia [...] lipca 2016 r. poinformowali PINB w C. o wykonaniu obowiązku nałożonego powyższą decyzją. Na skutek tego pisma PINB w C. w dniu [...] sierpnia 2016 r. przeprowadził kontrolę na działce [...], podczas której potwierdził wykonanie tego obowiązku.

Odwołanie od decyzji PINB w C. z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] w ustawowym terminie wniósł M. S.. WWINB wydał decyzję z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], którą uchylił w całości decyzję PINB z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], którą organ nałożył na T. i S. M. obowiązek wykonania następujących robót niezbędnych do zakończenia budowy budynku mieszkalnego:

- wykonanie i montaż balustrady obustronnej zewnętrznych schodów prowadzących z poziomu terenu na taras;

- wykonanie i montaż balustrady samego tarasu w terminie do dnia [...] lipca 2016 r

i orzekł na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami przedmiotowego budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. IV SA/Po 1024/16 uchylił zaskarżoną przez M. S. decyzję WWINB.

Ponownie rozpatrując sprawę WWINB pismem z dnia [...] lipca 2017 r. zwrócił się do organu I instancji o przekazanie akt sprawy znak: [...] dotyczącej wykonanego murowanego z bloczków żwirobetonowych ogrodzenia zrealizowanego na granicy działek oznaczonych w ewidencji geodezyjnej gruntów nr [...] i [...] w C. przy ul. [...] okalającego od strony południowej posesję stanowiącą własność T. i S. M.. W dniu [...] sierpnia 2017 r. WWINB wydał decyzję znak: [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy PINB w dniu [...] listopada 2017 r. przeprowadził ponowną kontrolę na działce nr [...] w C., podczas której stwierdził, że budynek został już w całości wykończony i jest przygotowany do użytkowania.

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. S. i T. M. przedłożyli do akt opinię geologiczną sporządzoną w 2012 r. przez geologa J. Ś. na okoliczność możliwości zalewania wodami opadowymi z działki [...] działki sąsiedniej, tj. [...].

W dniu [...] stycznia 2018 r. PINB przeprowadził ponowną kontrolę nieruchomości, podczas której uczestniczył również M. S..

Po wypowiedzeniu się przez strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym PINB wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...]

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawom terminie wniósł M. S..

Po jej rozpatrzeniu WWINB decyzją z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] uchylił w zaskarżoną decyzję w całości i orzekł : na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...].

Decyzja ta została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2019 r, sygn. IV SA/Po 1167/18.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy WWINB pismem z dnia [...] listopada 2019 r. zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego poprzez ustalenie aktualnego stanu zagospodarowania działki nr [...], położonej w C. i należącej do T. i S. M..

Ustalenia pokontrolne PINB przekazał WWINB pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., a następnie uzupełnił je jeszcze o akta sprawy.

Zarówno pełnomocnik skarżącego (pismo z dnia [...] grudnia 2019 r.), jak i pełnomocnik S. i T. M. (pismo z dnia [...] grudnia 2019 r.) ustosunkowali się do przeprowadzonej przez PINB kontroli oraz zaprezentowali swoje stanowisko w sprawie.

Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania w oparciu o akta sprawy, oraz uwzględniając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 1167/18 wskazał, że obecnie z obrotu prawnego zostały wyeliminowane wszystkie decyzje Starosty [...] dotyczące zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielające T. i S. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego, wobec czego do całości zrealizowanych prac należało zastosować tryb z art. 50-51 p.b. (tezę o trafności zastosowania tych przepisów podzielono zarówno w wyroku o sygn. IV SA/Po 1024/16, jak i o sygn. IV SA/Po 1167/18).

WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 1167/18 wskazał, że "organy w ogóle nie odniosły się do zarzutu naruszenia art. 50a ust. 2 p.b. Wprawdzie zarzut ten skarżący podniósł w swym odwołaniu w postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku WSA w Poznaniu z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16, jednakże powtórzono go w skardze rozpoznawanej przez Sąd orzekający. Przede wszystkim zaś WSA w Poznaniu w wyroku z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16 jednoznacznie nakazał organom administracji, by odniosły się do wspomnianego zarzutu."

Organ przytoczył fragment zapadłego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 16 marca 2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16, w którym odniesiono się do ww. zarzutu wskazując, że "Zgodzić należy się z organem, iż z uwagi na brak możliwości szczegółowego wyodrębnienia poszczególnych prac do całości prac należało zastosować tryb z art. 50-51 p.b. Fakt wskazywania przez skarżącego kiedy i w jakim terminie wykonywane były prace, w ocenie Sądu nie może przesądzać o wadliwości zastosowania art. 51 p.b. Same zeznania skarżącego czy też świadków wskazanych przez niego, nie są wystarczającym dowodem do ustalenia kiedy dokładnie jakie prace wykonano. Ponadto należy mieć na uwadze, że celem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Również celem postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie art. 50- 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. (,..). Wobec powyższego organ zasadnie zastosował art. 51 Prawa budowlanego do całości prac.". Odnosząc się do tego zarzutu obszerniej WINB zauważył, że wobec tak złożonego stanu faktycznego i prawnego sprawy wydanie nakazu rozbiórki tych elementów budynku, które ewentualnie inwestor zrealizował w okresie wstrzymania robót mogłoby grozić jego niewykonalnością, ponieważ elementy te zostały następnie połączone w toku prac wykonywanych legalnie. Nieuzasadnione w ocenie WWINB byłoby także przesłuchanie w tym przedmiocie S. S. oraz T. S., gdyż zeznania osób wskazanych przez M. S. (zbieżność nazwisk wskazuje, że także z nim spokrewnionych), który prezentuje sprzeczne interesy z Inwestorami, nie mogłyby zostać uznane za obiektywny dowód.

W myśl art. 50 ust.1 p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Z kolei art. 51 ust.1 p.b. stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Jednakże zgodnie z art. 50 ust.7 p.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Przepisy art. 51 p.b. stanowią kontynuację postępowania administracyjnego zapoczątkowanego wstrzymaniem prowadzenia robót budowlanych postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 p.b., chociaż nie tylko, a to z uwagi na treść art. 51 ust. 7 i art. 37 ust. 3 p.b. Przepis art. 51 ust. 7 p.b. umożliwia bowiem również stosowanie przepisów art. 51 p.b. w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 kiedy roboty budowlane zostały już wykonane.

Organ odwoławczy wskazał, że prowadząc postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie obowiązany jest do sprawdzenia, czy zrealizowany na działce nr [...] przy ul. [...] w C. budynek mieszkalny odpowiada aktualnie obowiązującym przepisom prawa. Przepisami, z którymi zrealizowany obiekt powinien być zgodny są przepisy Prawa budowlanego, w tym przepisy techniczno- budowlane, jak również przepisy regulujące kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Na terenie przedmiotowej inwestycji, zarówno w dacie budowy, jak i aktualnie, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzieży, zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w Chodzieży Nr XXXVIII/357/06 z dnia 29 maja 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2006 r" poz. 113). Dla działki o nr [...] oznaczono teren o symbolu [...], tj. teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Na każdej działce w obrębie tego terenu może być zrealizowany jeden wolno stojący budynek mieszkalny o wysokości II kondygnacji nadziemnych, z dachem stromym o nachyleniu połaci dachowych nie mniejszym niż 35° oraz a) jeden budynek gospodarczy o wysokości I kondygnacji nadziemnej, z dachem o nachyleniu nie mniejszym niż 20° - na działkach wydzielonych z terenu działki nr ewid.[...] Przedstawiona dokumentacja pozwala na stwierdzenie, iż obiekt został zrealizowany zgodnie z przepisami planistycznymi. Ponadto Burmistrz Miasta C. wydał zaświadczenie o zgodności lokalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewid. [...] w C. z ustaleniami ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zaświadczenie z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]). Istotność tego zaświadczenia pokreślił również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 1167/18.

WWINB nie podzielił rozważań organu I instancji wyrażonych w zaskarżonej decyzji, iż przemieszczenie mas ziemnych nie podlega w tym przypadku prawu budowlanemu i powinno zostać ocenione w postępowaniu dotyczącym stosunków wodnych, a także poglądu, że obecne ukształtowanie terenu w formie kaskadowych skarp nie stanowi budowli ziemnej. Roboty te nie polegały jedynie na nawiezieniu mas ziemi, ale obejmowały także ich odpowiednie uformowanie oraz umocnienie z wykorzystaniem wyrobów budowlanych, takich jak np. geokrata, ponadto roboty te wiązały się ściśle z budową przedmiotowego budynku mieszkalnego. Z uwagi na ten ścisły związek z budynkiem mieszkalnym nie jest uzasadnione prowadzenie przez organy nadzoru budowlanego odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie powstałej budowli ziemnej. Kwestia prawidłowości jej wykonania powinna zostać zbadana w prowadzonym już postępowaniu naprawczym. Oceny zgodności z przepisami wykonanej budowli ziemnej WWINB dokonał przy okazji szerszej analizy zgodności zagospodarowania terenu z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dniu 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 1422).

WWINB wskazał, że w zapadłych na gruncie niniejszej sprawy wyrokach podkreślono, że to właśnie kwestia zalewania działki nr dz. [...] jest głównym przedmiotem sporu i została ona w niedostateczny sposób zbadana przez organy. Obydwie strony - tj. zarówno inwestorzy, jak i skarżący - w toku postępowania złożyli szereg wzajemnie wykluczających się ekspertyz i opinii sporządzonych przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje zawodowe. W ocenie Sądu dotychczas "WWINB jasno i jednoznacznie nie wyjaśnił, którym ekspertyzom i opiniom złożonym przez strony dał wiarę i na których się oparł, a także z jakich przyczyn. Nie wyjaśnił także jakim opiniom złożonym przez strony nie dał wiary i dlaczego. Nie wiadomo jednoznacznie na których konkretnie opiniach złożonych przez strony oparł się WWINB wydając zaskarżoną decyzję i na podstawie jakich ocen i przesłanek organ odwoławczy zaakceptował te opinie. Tym samym - nie wykluczając być może merytorycznej prawidłowości oceny dokonanej przez WWINB - zaskarżona decyzja nie jest jasna i zrozumiała dla stron i nie poddaje się także kontroli Sądu orzekającego. Organ odwoławczy nie zrealizował bowiem prawidłowo zasadniczej wytycznej zawartej w wyroku WSA w Poznaniu z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16."

Wobec powyższych zarzutów WWINB dokonał pogłębionej analizy opracowań przedłożonych zarówno przez inwestorów, jak i przez skarżącego. Analizując prawidłowość wykonanej inwestycji pod kątem zgodności zagospodarowania terenu z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dniu 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych uwzględnił wydaną przez PINB w C. decyzję z dnia [...] września 2018 r., znak: PINB [...] którą organ nakazał przywrócić ogrodzenie na granicy działek nr [...] i [...] do stanu zgodnego z dokonanym zgłoszeniem z dnia [...] października 2011 r. oraz nałożył obowiązek, aby od strony południowej na granicy działek nr [...] i [...] w C. na posesji stanowiącej własność T. i S. M. wyprofilować skarpę zmieniając jej kąt nachylenia na naturalny dodatkowo zabezpieczając geokratą. Powyższa decyzja pozostaje w obrocie prawnym i w zakresie rozebrania muru oraz wyprofilowania terenu została wykonana przez inwestorów.

Na zlecenie skarżącego w toku wieloletniego postępowania przedłożono m. in. opinię geologa inż. S. S. z dnia [...] grudnia 2011 r. "Ponowna ocena wpływu makroniwelacji terenu w obrębie działek [...], [...], [...], [...] i planu zagospodarowania działki [...] na działki sąsiednie a w szczególności na dz. nr [...] położoną przy ul. [...] w C.". W treści tego dokumentu wskazano, że znaczne podniesienie terenu wynikało z już zatwierdzonego projektu budowlanego (decyzja Starosty z dnia [...].02.2011) - rzędne projektowanego poziomu parteru 0,00 = ±74,55 m n.p.m. oraz tarasu również na rzędnej ca 74,55 m n.p.m., tj. ca 2,55 m ponad obecny naturalny poziom ukształtowania terenu zalegający w tym rejonie na rzędnej ca 72,0 -72,5 m n.p.m. oraz posadowienia części niepodpiwniczonej (baszty - wykuszu) na głębokości ca 1,65 m p.p. na rzędnej ca 72,9 m również ca 0,5 -0,9 m ponad obecny naturalny poziom terenu w bliskiej odległości ca 4,0-7 m od granicy działki sąsiedniej [...] - wiadomo było, że takie zmiany wymagają prac makroniwelacyjnych. Autor wskazał również, że "Wykonanie tak wysokiego nasypu makroniwelacyjnego od strony dz. [...] gdzie podstawa nasypu dochodzi na odległość ca 0,5 m od granicy działki a wysokość nasypu makroniwelacyjnego osiąga 2,5 - 3,5 m ponad pierwotny poziom terenu stwarza potencjalne zagrożenie spływu wód opadowych oraz wód roztopowych szczególnie po śnieżnej, mroźnej zimie grawitacyjnie po uformowanej skarpie na działkę sąsiednią [...] będącą własnością p. M. S.. Inż. S. S. wskazał także, że wykonany projekt budowlany oraz p.z.t. działki [...] nie określają w sposób jednoznaczny zakresu makroniwelacji terenu w obrębie projektowanego budynku mieszkalnego, nie podają w sposób szczegółowy wysokości i ilości mas ziemnych niezbędnych do prawidłowego posadowienia projektowanego budynku mieszkalnego, drogi dojazdowej do budynku, poziomu i zasypki ścian budynku i tarasu szczególnie od strony tak blisko położonej ca 4,0 m granicy działki [...] - makroniwelacja terenu bez zatwierdzonego planu makroniwelacji jest niedopuszczalna i w sposób oczywisty narusza obowiązujące przepisy. Autor ekspertyzy uznał, że wykonanie takiego nasypu bez wykonania muru oporowego na granicy dz. [...] jest nieosiągalne i w sposób oczywisty narusza prawa osób sąsiednich. Wskazał także, że docelowe podniesienie terenu w sposób oczywisty narusza § 29 warunków technicznych, § 26 ust. 1 pkt 3/4 uchwały nr XXXVIII/357/06 Rady Miejskiej Chodzieży w sprawie miejscowego planu oraz pkt 7.4 opisu technicznego projektu. Zauważył, że opinia wykonana przez mgr J. Ś. nie odnosi się do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie wyklucza też przedostawania się wód odpadowych i roztopowych, ponadto prace związane z makroniwelacją mają charakter trwały i nie stanowią przejściowego etapu budowy.

Dokonując oceny powyższego opracowania organ odwoławczy wskazał, że wiele wniosków, takich jak chociażby stwierdzenie, że podniesienie terenu wynikało z projektu, czy wskazanie na różnice w terenie ma charakter obiektywny i WWINB w żaden sposób ich nie neguje. WWINB zgodził się, że w wyniku tych prac powstała budowla ziemna, jednak wbrew treści ww. opinii w żaden sposób nie przesądzono, że w wyniku tych prac doszło do naruszenia przepisów uniemożliwiających jej legalizację. Wskazana przez autora "potencjalna możliwość zalewania" nie wystąpiła w analizowanej sprawie, ponieważ zarówno wcześniejsze naturalne ukształtowanie terenu, jak i ukształtowanie, które powstało po dokonaniu prac przez Inwestora narzuca spływ wód opadowych w kierunku zachodnim. Większość wód ulegnie jednak wchłonięciu w toku przedostawania się przez działkę [...], ponieważ większość jej obszaru stanowi teren biologicznie czynny sprzyjający temu procesowi. W ocenie WWINB niecelowe jest kwestionowanie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją, która w wyniku działań organów architektoniczno - budowlanych została już wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponadto w toku niniejszego postępowania naprawczego WWINB analizuje prawidłowość wykonanej inwestycji (wraz z wykonaną makroniwelacją) ponownie. W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 29 warunków WWINB dał wiarę opinii technika budowlanego J. D., że skarpy będące elementem zaprojektowanej budowli ziemnej zapewniają także ukierunkowanie nadmiernych wód opadowych od strony frontowej obiektu na trawniki ogrodowe i część zalesioną. W odniesieniu do zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla WWINB kluczowe znaczenie miało zaświadczenie z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] o zgodności lokalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewid. [...] w C. z jego ustaleniami. Oprócz tego WWINB zgodził się z twierdzeniem, że prace związane z makroniwelacją mają charakter trwały i nie stanowią przejściowego etapu budowy.

W dalszym toku sprawy skarżący przedłożył opinię inż. S. S. z dnia [...] grudnia 2012 r. "Ocena wpływu dalszej kontynuacji makroniwelacji terenu i dokonanych zmian planu zagospodarowania działki [...] na działki sąsiednie a w szczególności na dz. nr [...] położoną przy ul. [...] w C.". W jej treści powtórzono wcześniejsze uwagi i dodatkowo wskazano, że wybudowany na granicy działek mur oporowy dzieli dwie płaszczyzny o różnych wysokościach. Jego rolą jest obecnie przytrzymywanie masy ziemi wykonanego nasypu makroniwelacyjnego dążącej do osunięcia się w stronę działki [...] (dziś działka oznaczona numerem [...]) czyli stawienie określonego oporu przeciw parciu tej masy. Wykonany bez pozwolenia na budowę mur oporowy bez ułożonego wzdłuż jego ściany drenażu może nie pozostawać bez wpływu na kierunek spływu wód opadowych. Woda infiltrująca w podłoże kumuluje się wzdłuż muru i powoduje okresowe jej przesiąkanie przez spoiny wykonanego muru na działkę [...]. Wykonana makroniwelacja terenu w obrębie działki [...] szczególnie w rejonie opadających schodów od strony baszty równo z poziomem góry muru oporowego powoduje już podczas gwałtownych opadów deszczu, okresowe przelewanie się wody opadowej i spływającej po nachylonym terenie przez górę muru oporowego na działkę [...]. Zjawisko to będzie się potęgowało w okresach występującej zmarzliny gruntu, stwarzając dodatkowe potencjalne zagrożenie spływu wód opadowych oraz wód roztopowych, szczególnie po śnieżnej mroźnej zimie, grawitacyjnie po uformowanym nasypie makroniwelacyjnym w stronę muru oporowego na działkę sąsiednią nr [...]. Przeprowadzona tak znaczna makroniwelacja terenu ze spadkiem w kierunku wykonanego muru oporowego i działki [...] zmieniła w sposób znaczący kierunki spływu wód opadowych z utwardzonych powierzchni wokół budynku i na pozostałych powierzchniach nieutwardzonych w stronę działki [...]. Pierwotnie przed wykonaniem makroniwelacji wody opadowe infiltrowały w podłoże i spływały po powierzchni w stronę zachodnią i północno - zachodnią.

Odnosząc się do powyższego opracowania WWINB zauważył, że mur w znaczniej części już rozebrano, a w pozostawionej części nie zaobserwowano zmian w postaci ubytków w spoinach mogących świadczyć o przedostawaniu się przezeń wód opadowych. Ponadto WWINB dał wiarę opiniom J. D. i J. Ś. świadczącym o tym, że inwestor poczynił wszelkie starania aby zapobiec powstawaniu problemu zalewania sąsiadującej działki poprzez właściwe wyprofilowanie gruntu. Czas trwania postępowania, w którego toku występowały opady o różnym stopniu intensywności pozwolił zweryfikować słuszność twierdzeń o prawidłowym zagospodarowaniu wód opadowych na działce należącej do inwestorów. Podobna sytuacja wystąpiłaby gdyby inwestorzy nie wykonali makroniwelacji, ponieważ teren ukształtowany był ze spadkiem w stronę zachodnią i północno - zachodnią, jednak pewnego stopnia naturalnego spływu wód, który może wystąpić przy nawalnych deszczach nie dało się ograniczyć.

Skarżący przedłożył kolejną opinię inż. S. S., tj. z dnia [...] października 2016r. "Ocena wpływu ostatecznej makroniwelacji terenu i dokonanych zmian planu zagospodarowania działki [...] w tym budowie muru oporowego na granicy południowej na działki sąsiednie, a w szczególności na dz. nr [...] położoną przy ul. [...] w C.". Autor po omówieniu zagadnień związanych z wybudowanym na granicy działek murem wskazał, że należy bezwzględnie umożliwić odpływ wody opadowej w kierunku równoległym do muru poprzez odpowiednie jej odprowadzenie. Wskazał też, że jeżeli ilość przepływającej wody opadowej i roztopowej będzie duża występować będzie również zjawisko niebezpiecznego wypłukiwania gruntu z krawędzi wykonanych skarp w kierunku istniejących spadków terenu. W ocenie autora dla umocnienia wykonanych w obrębie nasypu makroniwelacyjnego tarasowych skarp konieczne jest równoległe do wykonanego muru oporowego budowanie trwałych betonowych rynien stokowych, odprowadzających w sposób bezpieczny wody opadowe i roztopowe w przypadku opadów nawalnych. Tymczasowe odsłonięcia muru oporowego i wykonanie wzdłuż niego wąskiej półki ze stromą prawie pionową krawędzią skarpy od strony muru oporowego, zabezpieczonej tymczasowo geokratą wypełnioną hummusem - przesiąkające i spływające przez nią wody opadowe, które w ostateczności mogą doprowadzić do utraty ich stateczności i powstania potencjalnych obsunięć. Nachylenie wykonanych skarp nasypu z gruntów sypkich z piaskowców i drobnych piasków z humusem powinno wynosić 1,0 ; 1,5. W ocenie autora szczególnie w okresach zimowo - wiosennych występującej powierzchniowej zmarzliny gruntu, oraz w czasie wiosennych roztopów zalegającego w obniżeniu wzdłuż muru śniegu stwarzać będzie dodatkowe potencjalne zagrożenie spływu wód opadowych i roztopowych, grawitacyjne po zamarzniętej powierzchni po uformowanym nasypie makroniwelacyjnym i jego skarp w stronę muru i powodować dodatkową destrukcję podstawy i całego muru oporowego co w ostateczności doprowadzić może do jego przechylenia i trwałego uszkodzenia.

Mimo treści powyższej opinii kontrola PINB przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2019 r. nie wykazała jakichkolwiek zniszczeń w obrębie skarp (zostały one jednak dodatkowo wymodelowane do kąta stoku naturalnego na podstawie decyzji PINB z dnia [...] września 2018 r., znak: PINB - [...]/12) jak i pozostałości muru, a także śladów zalewania działki skarżącego. Skarpa wykonana wzdłuż granicy działek [...] i [...] jest stabilna i nie uległa przesunięciu w kierunku murku ogrodzenia - o czym świadczy równomierność rosnącej trawy.

W toku ponownego rozpatrywania niniejszej sprawy przedłożono opinię inż. S. S. z dnia [...] listopada 2019 r. "Obecna ocena wpływu makroniwelacji terenu i dokonanych zmian planu zagospodarowania działki [...] na działki sąsiednie a w szczególności na dz. nr [...] (...) Autor podtrzymał w niej aktualność swoich twierdzeń z opinii z dnia [...] października 2016r. - mimo częściowego rozebrania muru. Stwierdził, że po częściowym rozebraniu muru oporowego pozostały tylko dolne murki oraz przęsła jako słupy pod przyszłe ogrodzenie panelowe, teren nadal jest podniesiony w wyniku makroniwelacji terenu a wysokość istniejących i wykonanie w stosunku do terenu pierwotnego i działki M. S. jest wyższa i skrajnie przy granicy południowo - zachodniej dochodzi do ca 3,0m. Obecne umocnienie wykonanych skarp geokratą po rozebraniu muru oporowego w taki sposób jak poprzednio przed rozebraniem muru (wg zaleceń w wykonanej ekspertyzie Kierownika budowy J. D. na który powołuje się WWINB) jest niedostateczne i niepełne. Ułożone są obecnie tylko wąskie pasy geokraty, które w żaden sposób nie pokrywają całych powierzchni skarp. Oczywiste jest również to, że tych skarp i w takiej formie w ogóle nie powinno być. Ponadto wskazał, że "po częściowym rozebraniu muru właściciel działki [...] do tej pory nie założył paneli drewnianych na ogrodzeniu. W czasie letnim roku 2019 praktycznie nie ścinał wysokich traw i chwastów porastających skarpę. W konsekwencji wąski nieutwardzony pas terenu wzdłuż skarp bezpośrednio przy granicy działek ulega samoistnemu powolnemu zasypywaniu i podwyższaniu w wyniku wypłukiwania się drobnych piasków przez wody opadowe i infiltrujące w podłoże z niedostatecznie i źle zabezpieczonej skarpy, powodując jej dalsze wypłukiwanie przez szczeliny - nieszczelne - spoiny w podmurówce na działkę sąsiada ([...]) p. M. S. (patrz fot. wykonane w dn. 25.06-11.08, [...].11.2019 - zał. fot. nr [...] zdjęć"; "prawdopodobnie po otrzymaniu pisma z WWINB z P. Właściciel dz. [...] w dniu [...].11.2019 r. w pośpiechu czyścił skarpę i pogłębiał wąski pas - rowek wzdłuż ogrodzenia szczególnie w miejscach gdzie wody opadowe nanosiły piasek (patrz fot. wykonane w dniu [...].11.2019 r. zał fot, 3- 5 zdjęć"; "Starsze zdjęcia wykonane przed powstaniem muru oporowego w dniu [...].08.2011 r. jak również zdjęcia po powstaniu muru oporowego z lipca 2012 r. jednoznacznie wskazują również jasny piasek naniesiony z podwyższonego nasypami makroniwelacyjnymi terenu dz. [...] co dowodzi o zalewaniu działki sąsiada [...] wodami opadowymi pochodzącymi z dz. [...] (patrz fot. wykonane w dn. [...].9.2011 i lipiec 2012 r. - zał. fot. nr [...] - 4 zdjęcia)" "Dodatkowym dowodem spływu wody opadowej i tym samym wypłukiwanie piasku ze skarpy i jego nanoszenie i przenikanie na działkę [...] sąsiada p. M. S. (jasne plamy piasku na trawie) są zdjęcia wykonane po ulewnych deszczach (patrz. fot. wykonane w dn. 6.08 24.08. 2019 r. - zał. fot. nr [...] - 2 zdjęcia". Zwrócił także uwagę, że "ekspertyza techniczna wykonana przez p. J D. w dn. [...].12.2015 r. jest już w znacznej części nieaktualna, ponieważ po rozbiórce muru oporowego w 2019r. wykonana geokrata ułożona na stromej skarpie została uszkodzona, poprzerywana, skarpa nieznacznie przemodelowana, na której ułożono ponownie tylko wąskie pasy nie pokrywające w całości całej powierzchni skarpy. Nowa nawierzchnia terenu po wykonanej makroniwelacji nie uległa zmianie w obrębie dz. [...] i nadal jest znacznie wyższa w stosunku do powierzchni terenu dz. [...] niż pierwotnie przed powstaniem budynku mieszkalnego i jego zagospodarowaniem."

Oceniając wnioski z powyższego opracowania zauważono, że ostania wizja inż. Skrzypczaka w terenie miała miejsce w 2011 r. Od tego czasu zmieniło się ukształtowanie skarpy, a także znaczna część geokraty została obrośnięta roślinnością - taka też była jej funkcja. PINB podczas ostatniej kontroli nie stwierdził jakichkolwiek ruchów w obrębie dalszej części skarpy (poza częścią wyprofilowaną na podstawie decyzji PINB z dnia [...] września 2018 r., znak: PINB - [...]/12). Kwestia wykonania decyzji PINB w zakresie wykonania na podmurówce ogrodzenia drewnianych paneli, czy tym bardziej kwestia ścinania traw na działce Państwa M. pozostaje poza sferą zainteresowania WWINB, ponieważ nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. WWINB nie dostrzegł wskazanego w opinii samoistnego zasypywania skarpy. Nie dostrzeżono także śladów nieszczelności w spoinach muru, ponieważ PINB poddał mur sprawdzeniu pod tym kątem. WWINB nie był w stanie potwierdzić zasadności zarzutu inż. S. , iż właściciel dz. [...] w dniu [...] listopada 2019 r. w pośpiechu czyścił skarpę i pogłębiał wąski pas - rowek wzdłuż ogrodzenia szczególnie w miejscach gdzie wody opadowe nanosiły piasek, ponieważ wykonane zdjęcia nie dokumentują wykonywania prac, ale stan skarpy. Trudno na ich podstawie wysnuć taki wniosek. WWINB nie dostrzegł także dowodów zalewania działki skarżącego, których autor opinii upatrywał w wykonanych zdjęciach, ponieważ pas trawy widoczny na zdjęciach z [...] sierpnia 2011 r. pomiędzy działkami (wzdłuż płotu) sugeruje, że piasek na działce nr [...] nie pochodzi z działki [...]. Z kolei zdjęcia z lipca 2012 r. obrazujące piaszczysty teren działki nr [...] w żaden sposób nie świadczą o tym, że nieznaczna ilość pisaku widoczna na murku znalazła się tam w wyniku zalewania. Teren jest suchy, a luźny piasek mógł trafić tam równie dobrze w wyniku silnego wiatru, czy zostać tam przesunięty mechanicznie przez poruszających się po działce ludzi. Zaś w odniesieniu do zdjęć wykonanych w dniu [...] i [...] sierpnia 2019 r. - wskazany piasek musiałby dostać się tam przez murek wystający ponad teren, co wydaje się mało prawdopodobne. WWINB zauważył, że ekspertyza techniczna wykonana przez J. D. straciła aktualność jedynie wobec części południowej działki, gdzie na skutek decyzji PINB w jeszcze większym stopniu niż na skutek prac ziemno - ogrodowych wykonanych w 2015 r. wypłaszczono tę część skarpy (ze zdjęć wynika, że głównie w części wschodniej, od frontu działki). Dalsza część skarpy wzdłuż granicy działek jest stabilna i nie uległa przesunięciu w kierunku murku - co stwierdził PINB podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2019 r. Fakt, że teren działki [...] jest wyższy niż teren działki [...] nie przesądza jeszcze o tym. że taki stan nie może zostać zalegalizowany.

Skarżący powoływał się również na opinię techniczno - prawną inż. G. P., której przedmiotem był mur oporowy. Wskazano w niej, że wykonany na granicy mur stanowi konstrukcję oporową, że został wybudowany bez dokumentacji konstrukcyjnej oraz bez nadzoru inżynierskiego, a także, że jego budowa wymagała pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. Zarzuty te są jednak aktualnie bezprzedmiotowe, ponieważ z ww. muru wykonanego wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] pozostała jedynie niewielka podmurówka, która w żaden sposób nie wstrzymuje naporu ziemi. Skarżący wyjaśnił, że inż. G. P. przygotowała także opinię na potrzeby postępowania w przedmiocie budynku Państwa M. i makroniwelacji terenu, która została ponownie przedłożona do akt sprawy wraz z pismem z dnia [...] lutego 2020 r. Autorka prezentuje w niej wnioski, że wykonana na terenie działki [...] niwelacja terenu winna być traktowana jako roboty budowlane podlegające przepisom prawa budowlanego. Ponadto wykonana niwelacja powodująca inne niż dotychczas ukształtowanie terenu jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Autorka ekspertyzy wskazuje, że na działce nastąpiła zmiana stosunków wodnych, która narusza obowiązujące przepisy, w tym przepisy miejscowego planu. Brak nałożenia przez nadzór budowlany obowiązku sporządzenia projektu geotechnicznego stanowi w jej ocenie poważne zagrożenie dla stabilności gruntu i skarp oraz posadowionego na działce budynku, a także budynków sąsiednich w przypadku niekontrolowanego osuwiska gruntu. Zwróciła uwagę, że na działce Państwa M. wybudowano dwa zbiorniki bezodpływowe o pojemności 5000 m i 3000 nr bez pozwolenia na budowę. Stanowią one potencjalnie zagrożenia dla osunięcia gruntu, a nie ustalono czy na działce istnieje inne rozwiązanie odprowadzenia wód z dachu budynku mieszkalnego. Ponadto wskazała, że wykonany na granicy mur oporowy nie gwarantuje, że jego rola zabezpieczająca skarpę zostanie spełniona, jednak z całą pewnością nie zabezpieczy działki [...] przed zalewaniem.

Odnosząc się do powyższej opinii WWINB wskazał, że odniósł się już do części zawartych w niej argumentów we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia. WWINB wskazał bowiem, że nie neguje, iż wykonana niwelacja terenu stanowiła roboty budowlane, zauważył że wydano zaświadczenie o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wskazał, iż nie dostrzega zalewania sąsiedniej nieruchomości. Ponadto PINB podczas przeprowadzanych kontroli nie zaobserwował jakichkolwiek osuwisk czy innych dowodów świadczących o niestabilności gruntu. Natomiast wykonane zbiorniki bezodpływowe WWINB kwalifikuje jako urządzenia budowlane, ponieważ wykonano je jednocześnie z budynkiem i służą jego użytkowaniu zgodnie z przeznaczeniem, ich legalizacja może odbyć się zatem w niniejszym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50-51 p.b.

Oceniając również wartość dowodową dokumentów przedłożonych przez inwestorów, którzy przedłożyli m. in. inwentaryzację powykonawczą budynku mieszkalnego jednorodzinnego w budowie z listopada 2012 r. autorstwa mgr inż. bud. W. S. wraz z ekspertyzą techniczną zauważono, iż jest to najbardziej szczegółowe opracowanie - zawierające inwentaryzację poszczególnych elementów budynku, wykonano odkrywki, dokonano oceny zgodności zastanych rozwiązań z przepisami. Wskazano w nim, że nastąpiły drobne różnice w stosunku do zatwierdzonego planu zagospodarowania terenu - "W związku z tym, że budynek jest usytuowany prawie centralnie na działce, a odległości od granic są znaczne, odstępstwa te nie naruszają warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie"; "Ze względu na duże zróżnicowanie poziomów naturalnego terenu, koniecznym było dopasowanie się zagospodarowaniem terenu do jego ukształtowania, bez zbytniej ingerencji w naturalną formę. Zbytnia przebudowa groziłaby zmianą spływu wód opadowych, co jest dozwolone tylko na terenie działki, lecz nie na jej granicy - może taka sytuacja powodować oddziaływanie wód na tereny sąsiednie". W ocenie autora prace polegające na wyrównaniu terenu nie są robotami budowlanymi w rozumieniu prawa budowlanego - te mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych. Jednak w ocenie autora roboty ziemne nie wpłynęły na stosunki wód powierzchniowych w taki sposób, który może generować uciążliwości w użytkowaniu terenów sąsiednich.

Generalnie WWINB pozytywnie ocenił wartość dowodową tego opracowania. Od samego początku, tj. już w projekcie przewidywano wysokie posadowienie budynku, takie rozwiązanie uznano prawdopodobnie za możliwe z uwagi na wielkość działki umożliwiającą odpowiednie zagospodarowanie wód opadowych, jednak przyczyny dokonania przez inwestora zmian względem projektu nie wymagają oceny. WWINB nie zgodził się natomiast z poglądem, iż makroniwelacja terenu nie podlega ocenie organów nadzoru budowlanego uznając, że wykonana w toku budowy budynku mieszkalnego makroniwelacja podlega legalizacji w prowadzonym postępowaniu naprawczym.

Państwo M. przedłożyli również ekspertyzę techniczną z [...] grudnia 2015 r. dotyczącą budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego podpiwniczonego wraz z infrastrukturą autorstwa technika budowlanego J. D.. Wśród jej wniosków wskazano, że "Ukształtowanie skarp oraz dodatkowo ich wymodelowanie poprzez ułożone ciosane kamienie służy odprowadzeniu wód opadowych w kierunku zachodnim posesji. Całość skarp ziemnych jest budowlą ziemną umocnioną agro - kratą zakotwioną szpilkami gruntowymi co zapewnia stuprocentową stabilność oraz pozwala na ukorzenienie się roślin w przyszłości krzewów", "Bezpośrednio przy ogrodzeniu z sąsiednią posesją od strony południowej również ułożona jest agro - krata wypełnioną ziemią i obsiana trawą. Wyżej wymienione skarpy będące elementem zaprojektowanej budowli ziemnej zapewniają także ukierunkowanie nadmiernych wód opadowych od strony frontowej obiektu na trawniki ogrodowe i część zalesioną. Zapewnia to w całości terenu rozwiązanie gospodarki wód deszczowych i roztopowych.".

WWINB pozytywnie ocenił ten dowód uznając, że ekspertyzę wykonała osoba biorąca bezpośredni udział w budowie, dzięki czemu znała uwarunkowania terenu. Kontrola wykonana przez PINB potwierdziła prawidłowość wniosków zawartych w tym opracowaniu. Natomiast prawidłowość ukształtowania skarpy w części południowej została zbadana przez PINB, który posiada odpowiednie uprawienia do dokonania oceny tych robót.

Odnośnie złożonego przez inwestorów pomiaru rzędnych dokonanego przez geodetę D. S. z dnia [...] września 2015 r. wskazano, iż w pewnym stopniu stracił on na aktualności. Różnica terenu bezpośrednio przy obu stronach płotu ma jedynie poboczne znaczenie dla sprawy - istotniejsze jest ukształtowanie działki w ujęciu całościowym i nadany jej kierunek.

Na wcześniejszym etapie postępowania inwestor przedkładał również opinię geologiczną J. Ś., z której wynika, że "ryzyko powierzchniowego spływu wód opadowych w kierunku działki [...] jest znikome ponieważ - wody z powierzchni utwardzonych jak dach czy taras kierowane są systemem rynien do zbiorników retencyjnych i tam są magazynowane, wykonane ogrodzenie stanowi barierę filtracyjną oraz uniemożliwia spływ powierzchniowy wody w kierunku południowym (działki nr [...]), wykonanie tarasu na słupach dodatkowo wpływa korzystnie, ponieważ znajduje się pod nim teren nieutwardzony, przeznaczony pod zadarnienie, w który swobodnie będzie mogła wsiąkać spływająca woda opadowa, w przypadku deszczy nawalnych nachylenie terenu narzuca spływ wód opadowych w kierunku zachodnim. Deszcze normatywne trafiające na tereny nie ujęte systemem rynien infiltrują w środowisko geologiczne (piaski średnioziarniste o korzystnych parametrach filtracyjnych). Wody trafiające do środowiska geologicznego spływają w kierunku wschodnim i północnowschodnim zgodnie z nachyleniem terenu), [musiała wkraść się omyłka, ponieważ z rysunku będącego częścią opinii wynika, że chodzi o kierunek zachodni i północnozachodni- przyp. WWINB] - brak wody gruntowej (wiercenie do 4 m ppt.) wskazuje, że wody opadowe infiltrują głębiej niż posadowione są fundamenty budynków".

W ocenie WWINB powyższe opracowanie jest wiarygodne. Aktualny obraz działek daje potwierdzenie prawidłowości zawartych w nim wniosków.

Podsumowując powyższe rozważania na temat ewentualnej możliwości zalewania działki nr dz. [...] wodami gruntowymi ukierunkowanymi z działki [...] WWINB uznał, że działania inwestorów były wystarczające aby zapobiec temu zjawisku. Zarzuty skarżącego w tym zakresie zostały poddane weryfikacji. WWINB za prawidłowe i stabilne uznał także wyprofilowanie terenu tworzące budowlę ziemną, a PINB podczas kontroli przeprowadzonej w grudniu 2019 r. jednoznacznie potwierdził, że nie ziściły się żadne z obaw wskazywanych w opracowaniach przedkładanych przez skarżącego.

Organ odwoławczy odniósł się do treści wydanego przez WWINB rozstrzygnięcia, tj. orzeczenia o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...]. Organ I instancji orzekł bowiem na podstawie art. 51 ust. 3 p.b., iż budynek ten został wybudowany zgodnie z prawem. Treść wydanego rozstrzygnięcia nie licuje z treścią przepisu wskazanego w podstawie prawnej, ani też z etapem prowadzonego postępowania. Zgodnie z treścią art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. "Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku.". Wskazał, iż decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 3 p.b. wydawana jest po uprzednim nałożeniu decyzją obowiązków na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 p.b. "(...) Po sprawdzeniu wykonania obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2, organ, organ wydaje decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązku. Wydanie tej decyzji kończy postępowanie organu nadzoru budowlanego w sprawie, gdyż potwierdza, że inwestor doprowadził roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem co było celem prowadzonego postępowania naprawczego" (Prawo budowlane z umowami w działalności inwestycyjnej. Komentarz, R. Godlewski, H. Kisilowska, M. Łaczmańska, W. Nosek, D. Sypniewski, A. Wiśniewski, W. Woźniak, C. Woźniak, LexisNexis 2008, s. 239). W niniejszej sprawie PINB w C. nie nakładał na inwestorów obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., bowiem decyzja nakładająca obowiązek wykonania i montażu balustrady obustronnej zewnętrznych schodów prowadzących z poziomu terenu na taras oraz wykonania i montażu balustrady samego tarasu, została uchylona przez WWINB. Niemniej jednak z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji bezpośrednio wynika, że wolą organu było wydanie rozstrzygnięcia, które kończyłoby postępowanie naprawcze jednoznacznym stwierdzeniem, że wykonaną inwestycję wykonano w sposób zgodny z przepisami i nie ma już podstaw do tego, by organy nadzoru budowlanego zobowiązywały inwestora do wykonania dodatkowych robót. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, jeżeli w ocenie organu nadzoru budowlanego nie zachodzi potrzeba nakładania na inwestorów obowiązków wynikających z art. 51 ust. 1 pkt 2 winien on odstąpić od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 - orzekając w ten sposób co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada r. sygn. akt II OSK 1344/05, niepubl., wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/G1 684/07, LEX nr 382702). "Odstąpienie od obowiązku nałożenia obowiązków, o których mowa w ań. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., jest także rodzajem legalizacji samowolnie wykonanych prac. Przesłanką do wydania tej decyzji jest ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, iż co prawda dopuszczono się samowoli budowlanej, co do której mają zastosowanie przepisy art. 50-51 p.b. (samowola budowlana nie polegała na budowie obiektu budowlanego lub ego części), ale prace budowlane są wykonane zgodnie z wymogami techniczno- budowlanymi oraz nie naruszają innych przepisów ustawy. Brak zatem podstaw do nakładania obowiązków od wypełnienia których uzależniona jest legalizacja samowolnie wykonanych prac." (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2018 r" II SA/Kr 1704/17, LEX nr 2469102).

Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego pozwalającego orzec w sprawie co do meritum. Nie zachodził zatem przypadek określony w art. 138 § 2 k.p.a. pozwalający uchylić zaskarżoną decyzję do ponownego rozpatrzenia, kiedy ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny, do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zgromadzony dotychczas materiał dowodowy pozwolił organowi II instancji orzec o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...].

Skargę na powyższą decyzje wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] oraz o zobowiązanie organów administracji do wydania decyzji nakazującej T. i S. M. wykonanie robót niezbędnych do doprowadzenia inwestycji na działce nr [...] przy ul. [...] w C. do stanu zgodnego z prawem poprzez przywrócenie ukształtowania terenu działki do stanu sprzed wykonania robót makroniwelacyjnych w 2011 r.

Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 51 ust. 7 p.b. poprzez uznanie, że przedmiotowa inwestycja jest zgodna z przepisami i w konsekwencji - wydanie decyzji o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...], podczas, gdy:

1. roboty budowlane były prowadzone początkowo bez pozwolenia na budowę, a następnie kontynuowane po wydaniu pozwolenia na budowę, które to pozwolenie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego - wydanie zaskarżonej decyzji winno być poprzedzone wydaniem decyzji z art. 50a ust. 2 p.b.,

2. przedmiotowa inwestycja jest nadal sprzeczna z przepisami prawa budowlanego, przepisami techniczno-budowlanymi, przepisami odrębnymi, miejscowym planetu zagospodarowania przestrzennego, a także zasadami wiedzy technicznej:

- w ramach prac przygotowawczych inwestorzy przeprowadzili prace makroniwelacyjne bez odpowiedniej dokumentacji, w tym nie określono kategorii geotechnicznej posadowienia obiektu budowlanego i nie sporządzono dokumentacji technicznej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz.U. z 2012 r. poz. 463),

- budynek został wzniesiony z naruszeniem § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. z 2015, poz. 1422 ze zm), zgodnie z którym, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione, a także art. 100 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2016 r. poz. 672), zgodnie z którym: 1. Przy planowaniu i realizacji przedsięwzięcia powinny być stosowane rozwiązania, które ograniczą zmianę stosunków wodnych do rozmiarów niezbędnych ze względu na specyfikę przedsięwzięcia. 2. Jeżeli konieczna jest czasowa zmiana stosunków wodnych, jest ona dopuszczalna wyłącznie w okresie niezbędnym. 3. Każdy, kto czasowo doprowadził do zmiany stosunków wodnych, jest obowiązany do podjęcia działań w celu ich przywrócenia, gdy zmiana ta przestanie być niezbędna.

- inwestycja jest sprzeczna z § 26 ust 1 pkt 3 i 4 w zw. z § 65 ust. 2 uchwały Nr XXXVIII/357/06 Rady Miejskiej w Chodzieży z dnia 29 maja 2006r. w sprawie miescowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzieży (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr. 113 z dnia 18.07.2006 r. poz.. 2769), w których to przepisach wprowadza się zakazy: dokonywania zmian stosunków wodnych, o ile nie służą celom ochrony przyrody, trwałego naruszania walorów krajobrazowych, w tym rzeźby terenu, likwidowania zadrzewień na obszarach nieprzeznaczonych pod zabudowę budynkami, z wyłączeniem przypadków, które uniemożliwiają przeprowadzenie infrastruktury technicznej lub rozwiązanie układu komunikacyjnego, a także wprowadza się nakazy zachowania naturalnych walorów krajobrazowych (elementy przyrodnicze, ukształtowanie terenu i dobra kultury), zachowania korytarza ekologicznego rzeki B. wraz z jego odtworzeniem w formie systemu zieleni, stosowania zasad zagospodarowania terenów na obszarach chronionego krajobrazu zgodnych z wymogami przepisów o ochronie przyrody, zachowania drzewostanów, w szczególności starodrzewu, na terenach przewidzianych pod zabudowę, o ile nie zagrażają bezpieczeństwu ludzi i nie uniemożliwiają realizacji inwestycji.

Zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucono też naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 k.p.a. i art. 81 c ust. 2 p.b., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego,

2. art. 153 p.p.s.a poprzez orzeczenie wbrew ocenie prawnej i wskazaniom do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1204/16 i prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2019 r" sygn. akt IV SA/Po 1167/18.

W uzasadnieniu skargi szczegółowo rozwinięto wskazane wyżej zarzuty.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Skarżący pismem procesowym z [...].08.2020 r. powtórzył swą argumentację wielkokrotnie podnoszoną w toku postępowania. Ponadto wdał się w polemike z ocenami dokonanymi przez organ odwoławczy. Przedłozył także pisemne oświadczenie inż. S. S. z [...].08.2020r. w którym stwierdził ona, że przed wydaniem każdej opinii w tej sprawie przeprowadzał on wizję terenową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w tym postępowaniu jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2020 r. nr [...] wydana po ponownym rozpoznaniu odwołania M. S., z dnia [...] czerwca 2018 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] maja 2018 r" znak: [...], którą orzeczono, iż budynek mieszkalny jednorodzinny w C. przy ul. [...], na działce oznaczonej numerem w ewidencji geodezyjnej gruntów [...] zrealizowany przez inwestora: T. i S. M. został wybudowany zgodnie z prawem - z uwzględnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 1167/18 - uchylająca zaskarżoną decyzję w całości i orzekająca o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...].

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, dalej p.b.)

Istotne jest, że w toku kontrolowanego postępowania zapadły cztery wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Pierwszym wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. o sygn. akt IV SA/Po 392/11 (publ. CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody W. wskazując, że organ błędnie umorzył postępowanie jako wszczęte przez podmiot, nie mający przymiotu strony. Tym samym przesądzono, że M. S. posiada przymiot strony w tym postępowaniu.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 331/12 (publ. CBOSA), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody W. wskazując, że niedopuszczalne jest wydanie pozwolenia na budowę, po rozpoczęciu robót budowlanych, także w sytuacji, gdy inwestor prowadził roboty budowlane na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, lecz pozwolenie to zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego. Bowiem zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę może nastąpić tylko przed rozpoczęciem robót budowlanych. Nie oznacza to, że wzniesione części obiektu, które powstały w okresie obowiązywania decyzji stanowią samowolę budowlaną i podlegają jej rygorom. Ukończenie inwestycji będzie możliwe przy zastosowaniu instytucji prawa budowlanego, związanych z procesem legalizacji takich obiektów. Niezbędne zatem stanie się wdrożenie postępowania, o jakim mowa w art.51 p.b. Wykonanie robót budowlanych przez inwestora na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie uchylona powoduje, że nie może być on traktowany jako osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej, a także jako osoba, która prowadzi roboty budowlane bez pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji zastosowanie winna znaleźć procedura przewidziana w art.50 i 51 p.b., a postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych, przez doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem. Pogląd taki wyraziły też między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 03 marca 2011 r., II SA/Po 878/10; w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2009r., VII SA/Wa 873/09; w Kielcach w wyroku z dnia 9 czerwca 201 Or. II SA/Ke 105/10; w Olsztynie w wyroku z dnia 28 listopada 2007r" II SA/Ol 945/07.

Sąd w omawianym wyroku stwierdził, że inwestor wzniósł już cały obiekt objęty pozwoleniem na budowę - do stanu surowego zamkniętego. Roboty polegające na zmianie ukształtowania terenu zostały wykonane przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lutego 2011 r. Stanowiły one tzw. prace przygotowawcze, część budowy, stosownie do art.41 ust.1 i 2 p.b.

W ocenie tego Sądu, organ I instancji nie mógł kontynuować postępowania w celu wydania decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę, bowiem taka decyzja dotyczyć mogła tylko przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, a zrealizowanie obiektu, czy prowadzenie prac budowlanych powodowało bezprzedmiotowość postępowania. Dlatego też organy administracji nie mogły merytorycznie rozstrzygać w sprawie udzielenia zgody na budowę jeśli roboty budowlane już rozpoczęto bądź zrealizowano.

Po zrealizowaniu określonej inwestycji, uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualne kolejne zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę jest bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie winno z mocy art. 105 § 1 k.p.a. ulec umorzeniu. Tym samym również odmowa udzielenia zezwolenia staje się bezprzedmiotowa. Sprawa administracyjna uzyskuje bowiem przymiot bezprzedmiotowości wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się niedopuszczalne. Dlatego też organ II instancji winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania.

W nawiązaniu do przytoczonego wyżej wyroku Sąd orzekający w niniejszym składzie przypomina, że w kontrolowanym postępowaniu ostatecznie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzje zatwierdzające projekt budowlany i udzielające inwestorom pozwolenia na budowę.

Kolejnym prawomocnym wyrokiem z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16 WSA w Poznaniu uchylił decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...], którą odstąpiono od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...], na działce nr w ewid. gruntów [...].

Sąd ten trafnie wskazał, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i przy uwzględnieniu wyjątków od tej zasady, wyliczonych w art. 29-31 p.b. Zatem w niniejszej sprawie budowa przedmiotowej inwestycji, tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego podpiwniczonego, wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a inwestor mógł przystąpić do jej realizacji dopiero w momencie kiedy decyzja stała się ostateczna.

Dalej stwierdził, iż inwestor cześć pracy wykonał legitymując się ostateczną decyzja o pozwoleniu na budowę, lecz obecnie z obrotu prawnego zostały wyeliminowane wszystkie decyzje Starosty [...] dotyczące zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielające T. i S. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wolnostojącego podpiwniczonego. Wskazał, iż do prac prowadzonych bez wymaganego Prawem budowlanym pozwolenia na budowę należałoby zastosować tryb z art. 48 p.b., a do pozostałych prac, tj. wykonanych w okresie ważności pozwolenia na budowę, tryb z art. 51 p.b.

Sąd zgodził się z organem, iż z uwagi na brak możliwości szczegółowego wyodrębnienia poszczególnych prac do całości prac należało zastosować tryb z art. 50-51 p.b. Wyjaśnił, że celem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 p.b. jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Także celem postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie art. 50- 51 p.b. jest doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Podkreślił, że nawet gdyby dałoby się jednoznacznie ustalić, które prace prowadzone były bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, to powyższe nie prowadziłoby automatycznie do wydania nakazu rozbiórki. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest bowiem najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego. Dlatego też należy wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością, i to tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Celem nadrzędnym nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a nie karanie inwestora za to, że naruszył przepisy prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2011 r" VII SA/Wa 72/11, LEX nr 1097716).

Decyzja nakazująca rozbiórkę może być więc podjęta dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji, tj. gdy nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2010 r" II SA/Łd 990/10, LEX nr 756007; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2011 r., II SA/Gd 503/10, LEX nr 953178; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2011 r" II SA/Kr 153/11, LEX nr 1100502).

Wobec powyższego w ocenie tego Sądu organ zasadnie zastosował art. 51 p.b. do całości prac.

Wskazano, że przedmiotem tego postępowania jest ocena całości prac prowadzonych w ramach inwestycji, a nie wyłącznie jej część.

Zgodnie z art. 50 ust.7 p.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Przepisy art. 51 p.b. stanowią kontynuację postępowania administracyjnego zapoczątkowanego wstrzymaniem prowadzenia robót budowlanych postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 p.b. chociaż nie tylko, a to z uwagi na treść art. 51 ust. 7 i art. 37 ust. 3 p.b. Przepis art. 51 ust. 7 p.b. umożliwia bowiem również stosowanie przepisów art. 51 p.b. w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 kiedy roboty budowlane zostały już wykonane.

Organ prowadząc postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie obowiązany był do sprawdzenia, czy zrealizowany na działce nr [...] przy ul. [...] w C. budynek mieszkalny odpowiada aktualnie obowiązującym przepisom prawa. Przepisami, z którymi zrealizowany obiekt powinien być zgodny są przepisy Prawa budowlanego w tym przepisy techniczno-budowlane jak również przepisy regulujące kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dniu 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015r. poz. 1422) dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.

To właśnie kwestia zalewania działki sąsiedniej jest głównym zarzutem odwołania i skargi. Odnosząc się do kwestii zalewania organ wskazał, że znaczna część materiału dowodowego dotyczy kwestionowanej przez M. S. zgodności inwestycji na działce [...] z § 29 ww. rozporządzenia. Zarzut ten jest jednak niezasadny, ponieważ wykonane na działce [...] ukształtowanie terenu pozwala na rozdysponowanie wód opadowych na działce, na której zrealizowano inwestycję, potwierdza to ekspertyza sporządzona przez J. D. oraz ekspertyza sporządzona przez W. S..

Odnosząc się do powyższego twierdzenia Sąd ten zauważył, iż powyższe wskazuje na naruszenie przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Podkreślił, iż w myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie oznacza to jednocześnie, że organ musi uwzględnić każdy zgromadzony w sprawie dowód, ale powinien zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazać w uzasadnieniu faktycznym decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z powyższego przepisu wynika, że organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne nie ma obowiązku uwzględnienia każdego dowodu przedstawionego przez stronę postępowania, ale ma obowiązek oceny wiarygodności i mocy dowodowej dopuszczonych dowodów.

Dalej podkreślono, iż argumentacja organów powinna być przekonująca i jasno uzasadniona, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Sąd wskazał, że skarżący w toku postępowania przedkładał określone dowody sporządzone przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje zawodowe. Skarżący przedłożył m.in. opinię geologa inż. S. S. z dnia [...] grudnia 2011 r., zatytułowaną: "Ponowna ocena wpływu makroniwelacji terenu w obrębie działek [...], [...], [...], [...] i planu zagospodarowania działki [...] na działki sąsiednie a w szczególności na dz. nr [...] położoną przy ul. [...] w C.", opinię inż. S. S. z dnia [...] grudnia 2012 r.: "Ocena wpływu dalszej kontynuacji makroniwelacji terenu i dokonanych zmian planu zagospodarowania działki [...] na działki sąsiednie a w szczególności na dz. nr [...] położoną przy ul. [...] w C. oraz opinię techniczno-prawną, autorstwa inż. G. P..

Natomiast organ pomimo przedłożenia przez stronę konkretnych dowodów oparł się wyłącznie na opracowaniach przedstawionych przez inwestora pomijając całkowicie dowody przedstawione przez stronę. Dowody te miały dowodzić okoliczności przeciwnych niż ustalone przez organ.

Dalej Sąd wskazał, że zarówno przedłożone przez skarżącego opinie, jak i dokumentacja przedłożona przez inwestora mają walor dokumentu prywatnego. Organ mając do dyspozycji różne dowody, o takiej samej mocy dowodowej, nie powinien ustalać okoliczności faktycznych wyłącznie w oparciu o dokumentację przedłożoną przez inwestora, w sytuacji gdy skarżący postępowania przedkłada przeciwdowody. Ponadto Sąd stwierdził, iż w aktach administracyjnych brak jest opinii inż. G. P..

Sąd wskazał, że w uzasadnieniu decyzji organ, mając na uwadze treść art. 75, 80 oraz art. 107 § 3 k,p.a., winien dokonać oceny przedkładanych przez skarżącego dowodów, a nie rozpoznać sprawę wyłącznie w oparciu o dowody przedstawione przez inwestora.

Zwrócono uwagę, iż w ramach posiadanych kompetencji organy nadzoru budowlanego są właściwe do podejmowania czynności w obrębie stosunków wodnych danej nieruchomości wyłącznie w zakresie związanym z obiektami budowlanymi usytuowanymi na tej nieruchomości, jak też w przypadku, gdy ewentualna zmiana stosunków wodnych nastąpiła na skutek wykonywania robót budowlanych w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Zatem organ w pierwszej kolejności winien dokonać oceny co do charakteru wykonanych prac związanych z nawiezieniem ziemi.

Zgodnie z art. 3 pkt 3 p.b., w brzmieniu obowiązującym w dniu realizacji inwestycji, pod pojęciem budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

W niniejszej sprawie organ w uzasadnieniu decyzji w żadnym stopniu nie wyjaśnił czy w niniejszej sprawie nawiezienie mas ziemnych stanowiło realizację budowli ziemnej, czy też były to prace nie podlegające reglamentacji prawa budowlanego.

W świetle powyższych uchybień organu odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących wykonania przedmiotowej inwestycji niezgodnie z przepisami prawa uznano za przedwczesne.

W ramach wytycznych Sąd ten nakazał, by rozpoznając sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności pozyskał brakującą opinię G. P., a następnie ponownie ustalił stan faktyczny sprawy, mając na uwadze wszystkie dowody przedłożone przez strony. Nakazano, by w uzasadnieniu decyzji organ dokonał oceny przedłożonych dowodów, a także odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, w tym zarzutu naruszenia art. 50a ust. 2 p.b.

Wreszcie w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 30 kwietnia 2019 r. wydał pod sygn. IV SA/Po 1167/18 prawomocny wyrok uchylający decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. nr [...].

Dokonując oceny prawnej i formułując zalecenia dla organu Sąd ten wskazał, że : "WWINB jako organ nadzoru budowlanego posiada wiedzę specjalną pozwalającą na dokonanie oceny fachowej opinii i ekspertyz składanych przez strony, względnie na dokonanie obiektywnej oceny, że wiedza fachowa organu jest niewystarczająca i konieczne jest uzyskanie opinii biegłego. Pomimo wspomnianej wiedzy i wyraźnych wytycznych Sądu, WWINB jasno i jednoznacznie nie wyjaśnił, którym ekspertyzom i opiniom złożonym przez strony dał wiarę i na których się oparł, a także z jakich przyczyn. Nie wyjaśnił także jakim opiniom złożonym przez strony nie dał wiary i dlaczego. Nie wiadomo jednoznacznie na których konkretnie opiniach złożonych przez strony oparł się WWINB wydając zaskarżoną decyzję i na podstawie jakich ocen i przesłanek organ odwoławczy zaakceptował te opinie. Tym samym - nie wykluczając być może merytorycznej prawidłowości oceny dokonanej przez WWINB - zaskarżona decyzja nie jest jasna i zrozumiała dla stron i nie poddaje się także kontroli Sądu orzekającego. Organ odwoławczy nie zrealizował bowiem prawidłowo zasadniczej wytycznej zawartej w wyroku WSA w Poznaniu z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16.

Organ odwoławczy de facto ograniczył się do stwierdzenia, że "czas trwania postępowania, w którego toku występowały opady o różnym stopniu intensywności pozwolił zweryfikować słuszność twierdzeń o prawidłowym zagospodarowaniu wód opadowych na działce nr [...] należącej do inwestorów." Jednak w ocenie Sądu sam fakt, że w trakcie kontroli przeprowadzonych na przedmiotowych nieruchomościach nie stwierdzono zalania działki skarżącego nie może być rozstrzygający, choć uzupełniająco może mieć istotne znaczenie. W latach 2016 - 2018 organ przeprowadził cztery kontrole. Należy mieć na względzie, że ewentualne zalewanie działki skarżącego może wystąpić tylko przy sprzyjającej temu pogodzie. Muszą występować opady deszczu, nie wiadomo jak obfite i jak długotrwałe. Nie wiadomo jakie warunki atmosferyczne panowały w dniach w których przeprowadzano kontrole i w okresie je bezpośrednio poprzedzającym. Dlatego protokoły z tych kontroli nie mogą samodzielnie rozstrzygać o zalewaniu działki skarżącego bądź o braku takiego zjawiska".

Dalej Sąd ten zauważył: "Reasumując, w ocenie Sądu orzekającego organy obu instancji nie zrealizowały zasadniczej wytycznej zawartej w wyroku WSA w Poznaniu z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16, gdyż nie wyjaśniły na podstawie jakich przesłanek zaakceptowały (jak należy domniemywać) opinie i ekspertyzy złożone przez inwestorów. Jednocześnie w ogóle nie wskazały argumentacji dla których złożone przez skarżącego opinie i ekspertyzy o odmiennych wnioskach nie zasługiwały w ich ocenie na aprobatę i zastosowanie w kontrolowanym przypadku.

Ponadto organy w ogóle nie odniosły się do zarzutu naruszenia art. 50a ust. 2 p.b. Wprawdzie zarzut ten skarżący podniósł w swym odwołaniu w postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku WSA w Poznaniu z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16, jednakże powtórzono go w skardze rozpoznawanej przez Sąd orzekający. Przede wszystkim zaś WSA w Poznaniu w wyroku z 16.03.2017 r. o sygn. IV SA/Po 1024/16 jednoznacznie nakazał organom administracji, by odniosły się do wspomnianego zarzutu."

Mając na uwadze wyżej przytoczone wyroki WSA w Poznaniu Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, jak i Sąd, na podstawie art. 153 p.p.s.a. byli związani oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a w szczególności w ostatnim chronologicznie wyroku z 30 kwietnia 2019 r. o sygn. IV SA/Po 1167/18.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r" s. 544, Nb 1-3).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9.2009 r" I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r" I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.1.2010 r" I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21.4.2010 r" II FSK 2129/08, Lex nr 596261).

Realizując kontrolę niniejszego postępowania w wyżej zakreślonym zakresie Sąd orzekający stanął na stanowisku, że organy administracji w pełni podołały nałożonym na nie obowiązkom i zrealizowały w całości wytyczne wskazane w wyżej przywołanych wyrokach tut. Sądu, a w szczególności w wyroku WSA w Poznaniu z 30 kwietnia 2019 r. o sygn. IV SA/Po 1167/18. Organy, opierając się na wiążącej je wykładni prawa dokonanej w przywołanych wyrokach tut. Sądu, trafnie zastosowały tryb określony w art.50 - 51 p.b.

Jak trafnie i wiążąco wskazano w wyroku WSA w Poznaniu o sygn. IV SA/Po 1024/16 "To właśnie kwestia zalewania działki sąsiedniej jest głównym zarzutem odwołania i skargi."

Sąd orzekający w tym składzie w ogóle nie aprobuje zarzutu skargi w zakresie naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 153 p.p.s.a. i orzeczenia wbrew ocenie prawnej i wskazaniom do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1204/16 i prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1167/18. W ocenie Sądu orzekającego WWINB w pełni zrealizował wskazania zawarte w w/w wyrokach. Dodatkowo jedynie należy wskazać, że skład orzekający w niniejszej sprawie jest częściowo tożsamy ze składem orzekającym w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1167/18, co ułatwiło ocenę, czy organ prawidłowo zrealizował zalecenia Sądu zawarte w przywołanym wyroku.

Realizując wytyczne zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z 30 kwietnia 2019 r. o sygn. IV SA/Po 1167/18 organ odwoławczy - zgodnie z zaleceniami i intencją Sądu - dokonał bardzo szczegółowej i wnikliwej oceny wszystkich opinii i ekspertyz złożonych przez strony postępowania w jego toku. WWINB dokładnie zrozumiał sens zawartych w tym wyroku zaleceń i właściwie je zrealizował. Organ odwoławczy ocenił opinie inż. S. S. złożone przez skarżącego, lecz także przez inwestorów. Odnośnie opinii inż. G. P. słusznie wskazano, że w zakresie dotyczącym muru oporowego jest ona bezprzedmiotowa, gdyż z muru pozostała jedynie podmurówka. Organ odniósł się również do kwestii zbiorników bezodpływowych, które uznał za urządzenia budowlane wykonane jednocześnie z budynkiem, których legalizacja może odbyć się w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50 -51 p.b.

Organ ocenił też opinie przedłożone przez inwestorów, tj. inwentaryzację powykonawczą wraz z ekspertyzą techniczną mgr inż. Bud. W. S., a także ekspertyzę techniczną technika budowlanego J. D. oraz pomiar rzędnych geodety D. S..

Sąd nie ma obecnie żadnych wątpliwości co do toku rozumowania i argumentacji organu odwoławczego, która jest logiczna i przekonująca. Postępowanie w sprawie trwało bardzo długo. Zgromadzono bogaty i obszerny materiał dowodowy. Jak trafnie wskazał WWINB w toku tak długiego postępowania i przy obecnych środkach technicznych skarżący mógł udokumentować fakt zalewania jego posesji, gdyby istotnie miał on miejsce. Sąd orzekający podziela i aprobuje ocenę zgromadzonych w sprawie opinii i ekspertyz dokonaną przez organ odwoławczy. Należy podkreślić, że WWINB jest organem o wiedzy fachowej mającym profesjonalną wiedzę i kompetencje do dokonywania oceny prawidłowości przyjętych rozwiązań w procesie budowlanym oraz jakości ich wykonania. Dlatego sama polemika skarżącego z ocenami dokonanymi przez ten organ w tym zakresie była niewystarczająca, by skutecznie podważyć zaskarżoną decyzję w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, że Sąd orzekający nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej przez WWINB oceny złożonych do sprawy opinii i ekspertyz.

Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę nie tylko uwzględnił ww. wskazania wyroku sądowego i dokonał oceny opinii złożonych w sprawie. Organ przeprowadził także kolejną kontrolę w dniu [...] grudnia 2019 r., podczas której nie stwierdzono jakichkolwiek zniszczeń w obrębie skarp, jak i pozostałości muru, a także śladów zalewania działki skarżącego. Ustalono, że skarpa wykonana wzdłuż granicy działek [...] i [...] jest stabilna i nie uległa przesunięciu w kierunku murku ogrodzenia, o czym świadczy równomierność rosnącej trawy. Organ wskazał również, że w toku postępowania zmieniło się ukształtowanie skarpy, a część geokraty została obrośnięta roślinnością. W trakcie kontroli WWINB nie odnotowano jakichkolwiek ruchów w obrębie dalszej części skarpy (poza częścią wyprofilowaną ). Nie występuje samoistne zasypywanie się skarpy, a także brak jest nieszczelności w spoinach muru. Brak jest jakichkolwiek dowodów występowania zalewania terenu skarżącego.

Zarzuty skargi nie wskazują na wystąpienie żadnych nowych okoliczności. Organ odwoławczy słusznie wskazał, że nie ziściły się żadne z negatywnych skutków opisywanych przez inż. S. .

Podsumowując należy wskazać, że organ odwoławczy prawidłowo zrealizował wskazania Sądu i szczegółowo ocenił wartość poszczególnych ekspertyz. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by występowało zalewanie działki skarżącego, czy też osuwanie się ziemi ze skarpy. Postępowanie trwa już prawie 10 lat. W tym czasie skarżący mógł wielokrotnie sporządzić dokumentację fotograficzną lub video ukazującą rzekome zalewanie, czy też osuwanie się terenu. Na przestrzeni lat sytuacja ta nie została potwierdzona jednoznacznymi dowodami. Organy mimo wielu błędów procesowych w końcu dysponują decyzją, która w sposób szczegółowy realizuje zasady określone w art. 107 k.p.a. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie ma charakter kompleksowy i jego ocena w zaskarżonej decyzji również. Skarga to powtórzenie wciąż tych samych zarzutów bez przedstawienia nowych dowodów i okoliczności. Organ prawidłowo i w sposób wyczerpujący ocenił wszystkie ekspertyzy (wykluczające się). Ustalenia organów dokonane podczas wszystkich kontroli oraz dokonana w zaskarżonej decyzji wnikliwa i trafna ocena złożonych przez strony opinii i ekspertyz uprawniała WWINB do wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że sporna inwestycja jest sprzeczna z § 26 ust 1 pkt 3 i 4 w zw. z § 65 ust. 2 uchwały Nr XXXVI li/357/06 Rady Miejskiej w Chodzieży z dnia 29 maja 2006r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzieży (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr. 113 z dnia 18.07.2006 r. poz.. 2769), w których to przepisach wprowadza się zakazy m.in. dokonywania zmian stosunków wodnych, o ile nie służą celom ochrony przyrody należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy na k. 19 znajduje się zaświadczenie Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...] z którego wynika, iż lokalizacja budynku mieszkalnego na działce nr [...] położonej w C. przy ul. [...] jest zgodna z ustaleniami w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Odnosząc się do formy procesowej zaskarżonej decyzji Sąd orzekający podziela pogląd, że jeżeli w ocenie organu nadzoru budowlanego nie zachodzi potrzeba nakładania na inwestorów obowiązków wynikających z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., to powinien on odstąpić od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 - orzekając w ten sposób co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1344/05, niepubl., wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/G1 684/07, LEX nr 382702). Słusznie bowiem przyjmuje się, że "Odstąpienie od obowiązku nałożenia obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., jest także rodzajem legalizacji samowolnie wykonanych prac. Przesłanką do wydania tej decyzji jest ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, iż co prawda dopuszczono się samowoli budowlanej, co do której mają zastosowanie przepisy art.50-51 p.b. (samowola budowlana nie polegała na budowie obiektu budowlanego lub jego części), ale prace budowlane są wykonane zgodnie z wymogami techniczno- budowlanymi oraz nie naruszają innych przepisów ustawy. Brak zatem podstaw do nakładania obowiązków od wypełnienia których uzależniona jest legalizacja samowolnie wykonanych prac." (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2018 r" II SA/Kr 1704/17, LEX nr 2469102).

Dlatego w niniejszej sprawie prawidłowo odstąpiono od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.