Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 646/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Dudra (del.), Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi F. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 stycznia 2004 r. F. . w W. wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. Wyjaśniła, że przyczyną powstania zadłużenia było nieregulowanie należności przez P. w latach 2000-2002 (uregulowano je w części w II półroczu 2002 r.). Ogromne trudności finansowe sprawiły, że za pośrednictwem P. podpisała ona "kompensaty" z jak się okazało nieuczciwymi firmami, które nie uregulowały należności. Skarżąca przedstawiła także aktualną sytuację w zakresie obciążającego ją zadłużenia oraz posiadanych środków finansowych.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (określany dalej jako "Dyrektor Zakładu") odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Postanowienie to uchylone zostało przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Zakładu postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. ponownie odmówił Skarżącej umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze i dokonane na ich podstawie zajęcia rachunku bankowego nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

Wyjaśnił, że Skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, a także Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Koszty egzekucyjne powstałe w związku z egzekucją tych należności obliczono w wysokości i na zasadach określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.p.e.a.").

Wskazując na przesłanki określone w art. 64 e § 1 i 2 pkt 1 - 3 u.p.e.a. podniósł, że dopuszczalność umorzenia kosztów egzekucyjnych jest wyjątkiem od wynikającej z art. 64c § 1 tejże ustawy zasady obciążania kosztami zobowiązanego, który to wyjątek ten należy interpretować w sposób ścieśniający.

Jego zdaniem nie mogła być wzięta pod uwagę przesłanka umorzenia oparta na niewspółmierności wydatków przy ściągnięciu samych kosztów egzekucyjnych i przesłanka nieściągalności dochodzonego obowiązku. Przy formalnie trwającym, choć obecnie zawieszonym co do egzekucji z rachunku bankowego, postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny nie ma podstaw do umorzenia tego postępowania z powodu nieściągalności. Nie jest również w stanie stwierdzić, czy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie niewspółmiernych wydatków. Zasadność umorzenia kosztów egzekucyjnych mogła być zatem rozpoznana jedynie w granicach przesłanki niemożności ich poniesienia przez Skarżącą bez znacznego uszczerbku dla jej sytuacji finansowej oraz przesłanki ważnego interesu publicznego.

Wyjaśnił, że oceny spełnienia tych przesłanek przez Skarżącą dokonano w oparciu o całokształt dostępnego materiału dowodowego, na który złożyły się w szczególności deklaracje rozliczeniowe DRA oraz dokumenty finansowe Skarżącej przedstawione Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Natomiast w odpowiedzi wezwanie do przedstawienia innych dowodów, przemawiających za umorzeniem kosztów, Skarżąca w piśmie z dnia 3 sierpnia 2004 r. podtrzymała argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] lutego 2004 r. Dodatkowo wskazała na działania podjęte w celu ściągnięcia wymagalnych wierzytelności od swoich dłużników, brak podstaw do odzyskania długu cywilnoprawnego oraz istotne funkcje wykonywane przez nią.

Dyrektor Zakładu podniósł, iż Skarżąca rok 2003 zamknęła stratą przekraczającą [...] tys. zł. Zobowiązanie z tytułu kosztów egzekucyjnych nie przekraczało zatem 6 % ogólnego jej długu. W jego ocenie oznacza to brak dostatecznych podstaw do uznania, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Niezależnie od swoich celów statutowych jest ona także podmiotem czynnie prowadzącym działalność gospodarczą, nastawionym na osiąganie pozytywnego wyniku finansowego. Jego brak nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychód ZUS. Gromadzenie środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, w tym obowiązkowych składek na ubezpieczenia, jest immanentną cechą planowania tej działalności. Składki te są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym - pracodawca zatrudniający pracowników (płatnik) ma ustawowy obowiązek ich potrącania z wynagrodzenia pracowników i odprowadzania niezależnie od osiąganego wyniku finansowego.

Organ egzekucyjny nie kwestionował posiadania przez Skarżącą trudnych do odzyskania wierzytelności, jednakże odmówił wiarygodności "tezie" o ich nieściągalności. Działania Skarżącej w celu ich odzyskania, sprowadzające się do działań w zakresie windykacji przedsądowej (ponaglenia, wezwania do zapłaty, wywiad gospodarczy, wnioski do prokuratury i urzędu skarbowego), jednoznacznie nie przesądzają bowiem o braku możliwości ich wyegzekwowania. Wskazał, iż w przypadku braku majątku będącego podstawą skutecznej egzekucji po stronie zadłużonych spółek kapitałowych (mimo braku w tym zakresie dowodów) możliwe jest dochodzenie odpowiedzialności od jej organów zarządzających. W ocenie organu Skarżąca dotychczas nie wykorzystała wszystkich prawnie dopuszczalnych możliwości dochodzenia wierzytelności. Jak sama przyznaje w piśmie z dnia 3 sierpnia 2004 r., nadal podejmuje kroki w celu odzyskania należnych jej pieniędzy. Z kolei dobór niewiarygodnych kontrahentów i przez to trudność oraz znaczny czas trwania procedur zmierzających do odzyskania wierzytelności, jak również niepewny rezultat podejmowanych w tym kierunku działań, same w sobie nie przesądzają o zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na niemożność ich poniesienia bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej Skarżącej.

Zdaniem organ egzekucyjnego nie wystąpiła też przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na ważny interes publiczny. Za niewystarczającą uznał argumentację Skarżącej, utożsamiającej pojęcie tego interesu z funkcją, jaką w państwie i społeczeństwie pełnią związki zawodowe (reprezentacja zbiorowych i indywidualnych interesów wszystkich pracowników, źródło miejsc pracy). Jak wynika bowiem z deklaracji rozliczeniowej DRA za lipiec 2004 r. Skarżąca zatrudnia 32 osoby i zgodnie z jej statutem, reprezentuje nie ogół, a pracowników A.. Zdaniem Dyrektora ZUS przez ważny interes publiczny, o którym mowa w art. 64e §. 2 pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć konieczność pozyskania jak największej ilości środków, z których finansowane są świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Wskazał, że wierzyciel jest tu jednocześnie organem egzekucyjnym, a należności z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowią przychody ZUS (art. 76 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych -Dz. U.Nr 137, poz. 887 ze zm.), z których finansowana jest m.in. wypłata bieżących świadczeń osobom uprawnionym. Należności te w sposób znaczny zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększaniu długu publicznego. Wszystkie przesłanki umorzenia kosztów, powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej zobowiązanej, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Nieprzekazywanie w terminie składek powoduje konsekwencje w wymiarze ekonomiczno-społecznym dla świadczeń emerytalnych osób indywidualnych oraz wpływa destabilizująco na system ubezpieczeń społecznych.

Organ poinformował Skarżącą, że odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie oznacza braku możliwości zwrócenia się z wnioskiem o rozłożenie ich na raty.

Na postanowienie to Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i orzeczenie o umorzeniu w całości kosztów egzekucyjnych.

Zarzuciła błędną ocenę rzeczywistych okoliczności uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz oparcie postanowienia na nieracjonalnym uzasadnieniu. Zdaniem Skarżącej, wszystkie argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia są chybione.

Podniosła, że w ocenie Dyrektora ZUS im mniejsza byłaby strata z działalności, a co za tym idzie, im wyższe procentowo byłoby zobowiązanie z tytułu kosztów egzekucyjnych w stosunku do ogólnego długu, tym mocniejsze byłyby podstawy uznania, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej działalności finansowej. Taki tok rozumowania uznała za mylny z oczywistych powodów. Wskazała, że nigdy nie twierdziła, iż jej wierzytelności są w ogóle nieściągalne. Podkreślała jedynie bezskuteczność dotychczasowych wielokrotnych działań podejmowanych w celu odzyskania świadczeń oraz brak racjonalnych przesłanek wskazujących na możliwość ich odzyskania w dającym się przewidzieć horyzoncie czasu. Nigdy też nie "dobierała niewiarygodnych kontrahentów". Ich niewiarygodność, a co za tym idzie trudności w odzyskaniu wierzytelności, nie były możliwe do przewidzenia i "zapobieżenia".

Skarżąca podniosła, że Dyrektor ZUS "dowolną skalą" zmierzył "ważny interes publiczny" i przyjął, że reprezentowanie przez nią tylko pracowników A., tj. ponad trzech tysięcy osób, to za mało, aby wystarczająco uzasadnić istnienie ważnego interesu publicznego. Interpretacja Organ egzekucyjny dokonał ponadto dowolnej interpretacji art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Gdyby ustawodawca przez "ważny interes publiczny" rzeczywiście rozumiał "konieczność pozyskiwania jak największej ilości środków, z których finansowane są świadczenia z ubezpieczenia społecznego", to przepis ten nie miałby żadnego zastosowania, ponieważ każde umorzenie kosztów egzekucyjnych przemawiałoby przeciwko tak rozumianemu "ważnemu interesowi publicznemu".

Ponadto Skarżąca stwierdziła, że organ oceniając materiał dowodowy całkowicie pominął jej rzeczywistą, niezmienną od wielu miesięcy, sytuację finansową, a mianowicie dysponowanie w każdym miesiącu kwotą około [...]. zł, zabezpieczającą podstawowe zobowiązania z tytułu wynagrodzeń za pracę. Nieracjonalnie natomiast wysunął na pierwszy plan wierzytelności Skarżącej i rozstrzygnięcie bieżącej sprawy oparł na zdarzeniu przyszłym i niepewnym co do tego, czy należne świadczenia okażą się w ogóle ściągalne, kiedy i w jakiej kwocie.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Podniósł, że ustawodawca w art. 64e § 2 u.p.e.a. sformułował zamknięty katalog przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, nie dając organowi egzekucyjnemu możliwości ich umorzenia także w innych przypadkach. Umorzenie to ma charakter fakultatywny, na co wyraźnie wskazuje użycie w art. 64e § 1 u.p.e.a. sformułowania "może". Organ egzekucyjny otrzymał więc kompetencje do uznaniowego działania. Uznaniowość dotyczy zarówno oceny występowania samych przesłanek jak i podjęcia decyzji o zastosowaniu instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. Skutkiem jej jest wynikająca art. 77 § 1 k.p.a. konieczność wyczerpującego zebrania i przeanalizowania materiału dowodowego.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ I instancji oceny występowania przesłanek wymienionych w ww. przepisie dokonał w oparciu o całokształt dostępnego mu materiału dowodowego, na który składały się dokumenty obrazujące sytuację finansową Skarżącej. W świetle tych dokumentów podzielił pogląd tego organu, iż w sytuacji zamknięcia roku 2003 stratą w kwocie [...]. zł poniesienie kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł nie stanowi dostatecznych podstaw do uznania, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Podstawą taką nie jest też argument, że z osiąganej co miesiąc kwoty [...]. zł pokrywane są jedynie wynagrodzenia pracowników. O istnieniu tej przesłanki nie przesądza również okoliczność, iż u źródła powstałych zaległości, a więc i kosztów egzekucyjnych leżą działania nieuczciwych kontrahentów, od których Skarżąca do chwili obecnej nie może odzyskać należnych jej pieniędzy,

W ocenie Dyrektora Izby ewentualna pomoc organu egzekucyjnego w postaci umorzenia kosztów przy wykazanej tak dużej stracie z działalności gospodarczej nie gwarantuje znacznej poprawy sytuacji ekonomicznej i finansowej Skarżącej.

Podtrzymał on także stanowisko Dyrektora Zakładu o nieistnieniu przesłanki "ważnego interesu publicznego". Jest to pojęcie niedookreślone i brak jest jego uniwersalnej definicji. Użycie takiej konstrukcji przy formułowaniu przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych miało przede wszystkim na celu uelastycznienie regulacji zawartej w art. 64e § 2 u.p.e.a. Właściwy wymiar tej konstrukcji ukazuje się w konkretnej sprawie, przy czym występujący interes publiczny musi mieć cechy wyjątkowe, pozwalające uznać go za ważny.

Koszty egzekucyjne stanowią przychody ZUS, z których finansowana jest m.in. wypłata bieżących świadczeń osobom uprawnionym. Dyrektor Izby Skarbowej za słuszne uznał zatem przyjęcie przez organ egzekucyjny, że wystąpienie ważnego interesu publicznego należało rozpatrzyć nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno - finansowej Skarżącej, ale także bieżącego stanu finansów ZUS. Jego zdaniem w tej sprawie interes publiczny winien być rozumiany przed wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu ZUS.

Za słuszną uznał też argumentację Dyrektora Zakładu dotyczącą wpływu przychodów z tytułu kosztów egzekucyjnych na finanse systemu ubezpieczeń społecznych i poszczególnych funduszy, a także dług publiczny. Nie można uznać, że za umorzeniem kosztów przemawia ważny interes publiczny, pomimo tego, że Skarżąca jako związki zawodowe pełni także istotną rolę społeczną.

Zgodził się z organem egzekucyjnym, że w sprawie nie występują pozostałe przesłanki wymienione w art. 64e § 2 u.p.e.a t.j. umorzenie kosztów z uwagi stwierdzenia nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku oraz z uwagi na to, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Na postanowienie to Skarżąca złożyła skargę, w której wniosła o jego uchylenie w całości. Zarzuciła, iż wydane ono zostało na podstawie błędnej oceny jej sytuacji finansowej oraz dowolnej i błędnej wykładni art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Skarżąca ponownie za błędny i abstrahujący od jej rzeczywistej, niezmiennej od wielu miesięcy, sytuacji finansowej uznała podzielony przez Dyrektora Izby Skarbowej pogląd, że w sytuacji zamknięcia roku 2003 stratą w kwocie [...]. zł poniesienie kosztów w kwocie [...]. zł nie stanowi dostatecznych podstaw uznania, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Ta właśnie sytuacja powinna być podstawą oceny, czy zachodzi przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Zarzuciła, że również w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., tj. przesłanki ważnego interesu publicznego, Dyrektor Izby Skarbowej całkowicie pominął jej argumenty i pozostawił je bez jakiejkolwiek oceny, uznając, że w niniejszej sprawie interes społeczny należy rozumieć przede wszystkim jako zapewnienie wpływu dochodów do budżetu ZUS. Jej zdaniem pogląd taki wypacza sens art. 64 e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Powtórzyła argumentację, że takie rozumienie tego pojęcia oznacza, że przepis ten w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie miałby żadnego zastosowania, przemawiając przeciwko temu interesowi. Ponadto, racjonalny przecież ustawodawca świadomie nadał temu przepisowi wymowę pozytywną, a mianowicie "koszty mogą być umorzone, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny", a nie negatywną tj. "koszty nie mogą być umorzone, jeżeli przeciwko umorzeniu przemawia ważny interes publiczny". Organ egzekucyjny powinien zatem ocenić czy i jakie okoliczności przemawiają za umorzeniem, a nie czy i jakie okoliczności przemawiają przeciwko umorzeniu.

Skarżąca za nie bez znaczenia uznała fakt, że od 2002 r. regularnie i w całości wywiązuje się ze swoich zobowiązań wobec ZUS. Odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych spowodowałaby, jak wskazują na to jej wyniki, wejście w zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna.

Postanowienia, jakie zapadły w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie art. 64e u.p.e.a. Przepis ten w § 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3).

W ocenie Sądu uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na wymienione wyżej przesłanki nie budzi wątpliwości. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć te koszty. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r. Sygn.akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877).

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy sprawiedliwości.

Sąd stwierdził, że w toku postępowania organ egzekucyjny podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia. W procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia organy orzekające uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na istnienie tych przesłanek.

Jak wynika bowiem z akt sprawy nie ograniczono się tylko do zbadania aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej. Zeznania i deklaracje podatkowe obejmowały lata 2003-2004, natomiast bilanse, rachunek zysków i strat - lata 2001-2003 (oraz część 2004 r.). Przeanalizowano także dokumenty przedłożone przez Skarżącą, a dotyczące stanu jej zadłużenia i działań podejmowanych przez nią w celu wyegzekwowania należności cywilnoprawnych. W ocenie uwzględniono też wyjaśnienia Skarżącej w tym zakresie zawarte w piśmie z dnia 3 sierpnia 2004 r.

Za niezasadny należało w związku z tym uznać zarzut Skarżącej, że pogląd organów o braku przesłanki umorzenia w uwagi na niemożność poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jej sytuacji finansowej, oparty na porównaniu kwoty kosztów (około [...]. zł) do kwoty straty za 2003 r. ([...]. zł), jest błędny i abstrahuje od jej rzeczywistej i niezmiennej od wielu miesięcy sytuacji finansowej, która powinna być podstawą oceny występowania tej przesłanki. W ocenie Sądu w świetle zgromadzonych dokumentów uzasadnione było dokonanie takiego porównania. Natomiast wyprowadzony z niego wniosek o braku przesłanki był uprawniony, tak jak i stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że ewentualna pomoc organu egzekucyjnego w postaci umorzenia kosztów przy wykazanej tak dużej stracie z działalności gospodarczej nie gwarantuje znacznej poprawy sytuacji ekonomicznej i finansowej Skarżącej.

Dokonana przez organy ocena istnienia opisywanej przesłanki umorzenia (art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.) nie ograniczyła się do powyższej argumentacji. Objęto nią także stan zadłużenia Skarżącej, jak również znaczenie przyczyn jego powstania oraz podejmowanych przez nią działań w celu wyegzekwowania należności.

W kontekście wszystkich tych okoliczności Sąd za uzasadnione uznał stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej i organu I instancji o nieistnieniu w sprawie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na wykazanie przez zobowiązanego, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Prawidłowo organy te dokonały również oceny istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny".

Jak to wskazywały strony "interes publiczny" o jakim mowa w art. 64c § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Zdaniem Sądu pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

"Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej wskazując na znaczenie tej okoliczności. Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności.

Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały zatem prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Interes publiczny nie może być oceniany jednostronnie. W sytuacji, gdy Skarżąca oprócz statutowej, prowadziła działalność gospodarczą i to z tą właśnie działalnością związane było zadłużenie i w rezultacie konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych, uzasadnionym było wyważenie interesu publicznego nie tylko z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez Skarżącą – bez wątpienia istotnych, ale także z punktu widzenia stanu finansów systemu ubezpieczeń społecznych i państwa.

Kategoryczność stwierdzenia Dyrektora Izby Skarbowej, że w sprawie tej "interes publiczny" należy rozumieć przede wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, wbrew zarzutowi Skarżącej nie podważa możliwości zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pogląd ten wyrażono bowiem w odniesieniu do tej konkretnej sprawy i w kontekście okoliczności faktycznych w niej występujących.

Organ egzekucyjny, uzasadniając powyższy pogląd, podzielony przez Dyrektora Izby Skarbowej, wskazał również na skutki niepłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, konieczność egzekucji których spowodowała powstanie przedmiotowych kosztów. Podniósł bowiem, że brak składek zaewidencjonowanych na indywidualnych kontach pracowników może w przyszłości odbić się negatywnie na wysokości ich świadczeń emerytalnych.

Sąd nie uznał za zasadny zarzutu Skarżącej, że organ egzekucyjny powinien był ocenić czy i jakie okoliczności przemawiają za umorzeniem, a nie czy i jakie okoliczności przemawiają przeciwko temu. Zarzut ten Skarżąca wywiodła z brzmienia art. 64 § 1 u.p.e.a. podnosząc, że ustawodawca nadał temu przepisowi wymowę pozytywną, a mianowicie "koszty mogą być umorzone jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny", a nie negatywną tj. "koszty nie mogą być umorzone, jeżeli przeciwko umorzeniu przemawia ważny interes publiczny". Bez względu bowiem na sposób sformułowania tego przepisu wynika z niego jednoznacznie, że ocenie organu egzekucyjnego podlega istnienie tej przesłanki w konkretnej sprawie. Sformułowanie to przy tym wskazuje na uznaniowy charakter postanowień wydawanych w tym przedmiocie.

Zważyć należało i to, że organ egzekucyjny dokonał oceny zasadności zastosowania instytucji umorzenia wobec kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącą. Skoro zaś wynikiem tej oceny było stwierdzenie, że nie występują przesłanki umorzenia, to uzasadnienie tego właśnie stanowiska koncentrować się musiało na wykazaniu okoliczności świadczących o jego zasadności. Nie jest to równoznaczne z brakiem wyczerpującej oceny stanu faktycznego sprawy. Organy nie kwestionowały przy tym istnienia okoliczności, które Skarżąca przywołała na poparcie swojego wniosku. Uznały jednakże, że nie uzasadniają one umorzenia kosztów egzekucyjnych w świetle przesłanek określonych w art. 64 § 2 u.p.e.a.

Skarżąca w swoim wniosku nie wskazała konkretnej przesłanki spośród wymienionych w tym przepisie. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny odniósł się do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie każdej z nich.

Zgodzić się należy z organami orzekającymi, że w momencie gdy postępowanie egzekucyjne, wprawdzie zawieszone, nie zostało jednak zakończone, to nie mogła być wzięta pod uwagę przesłanka stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.), a także przesłanka oparta na powstaniu niewspółmiernych wydatków przy ściągnięciu samych kosztów egzekucyjnych (art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez Skarżącą przyczyny, dla których domagała się ona umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia. Okoliczność, że w uzasadnieniu swojego postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się wprost do stwierdzeń Skarżącej zamieszczonych w zażaleniu nie miała zatem istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie naruszało prawa, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.