Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1158/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego R-134221 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz P. S.A. z siedzibą w P. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu wniosku T. GmbH & Co, KG, N. przeciwko P. S.A., P. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego TRILUX nr R-134221 w części dotyczącej towarów wymienionych we wniosku na podstawie art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17), art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2002 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 134, póz. 1137) decyzją z dnia [...] lutego 2005r. orzekł o unieważnieniu prawa z rejestracji znaku towarowego TRILUX nr R-134221 w części dotyczącej towarów: karty magnetyczne, karty z pamięcią lub mikroprocesorem, notesy elektroniczne i translatory elektroniczne w kl. 9.

W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku TRILUX R-134221., albowiem jego prawo jest chronione przez art. 13 ust. 1 ustawy o znakach towarowych (dalej: u.z.t.) prawo z rejestracji znaku towarowego TRILUX R-72773 (prawo wyłącznego korzystania ze znaku na terytorium Polski), które, jego zdaniem, narusza rejestracja znaku towarowego TRILUX R-134221. Urząd Patentowy stwierdził, iż brak jest podstaw dla unieważnienia prawa z rejestracji znaku na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., z albowiem aby uznać, iż zarejestrowanie znaku towarowego zostało dokonane z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. niezbędne jest stwierdzenie podobieństwa oznaczeń oraz jednorodzajowości towarów, do oznaczania których znaki te są przeznaczone, przy czym niezbędne jest, by podobieństwo między porównywanymi znakami występowało w takim stopniu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego odbiorcy mogliby być wprowadzani w błąd co do pochodzenia towarów. Oznaczenie w znaku towarowym spornym stanowi wyraz "TRILUX" napisany dużymi drukowanymi literami, a przed tym wyrazem znajduje się element graficzny w postaci trzech małych okręgów pokrytych poziomymi liniami, przy czym okręgi są usytuowane w kształt trójkąta. Natomiast oznaczenie znaku towarowego wnioskodawcy (R-72773) stanowi wyraz "TRILUX" napisany dużymi drukowanymi literami. Dominującym elementem w oznaczeniu znaku towarowego spornego jest wyraz "TRILUX", zatem oznaczenia porównywanych znaków towarowych są podobne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., co przyznaje także uprawniony.

Natomiast towary, których dotyczą porównywane znaki towarowe nie są towarami tego samego rodzaju. Podstawowe kryteria dla oceny jednorodzajowości towarów to rodzaj towaru, przeznaczenie (dziedzina zastosowania oraz funkcja towaru) i warunki zbytu towaru. Program to algorytm, sekwencja czynności, która dane urządzenie ma wykonać automatycznie; program zawarty jest w układzie sterowania w postaci zakodowanej, np. na kartach dziurkowanych, taśmie magnetycznej, płytce, dysku itp. (zob. "Encyklopedyczny słownik techniczny" Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1967 oraz Władysław Kopaliński "Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych", Warszawa 1989). Czym innym w ocenie organu jest urządzenie, które zawiera program lub programy umożliwiające automatyczne sterowanie funkcjami urządzenia. Nabywcami programów są specjaliści, którzy mają rozeznanie rynku w tym zakresie i dokonują wyboru świadomie stosownie do potrzeby i z pełnym rozeznaniem. Natomiast adresatami towarów takich jak karty magnetyczne, karty z pamięcią lub mikroprocesorem, notesy elektroniczne i translatory elektroniczne są szerokie rzesze nabywców, a nie specjaliści.

Jednocześnie organ uwzględnił zarzut naruszenia art. 8 pkt 2 u.z.t. stanowiącego, iż niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. W nauce prawa, a także w praktyce orzecznictwa ugruntowany jest pogląd, że wymienione przepisy art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego obejmują również nazwę, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą (firmę). Niezależnie od powyższego nazwa ta (firma) jest chroniona przepisami Kodeksu handlowego. Wprawdzie nazwa firmy wnioskodawcy to "TRILUX - LENZE", ale człon "lenze" oznacza wiosnę; "lenzen" - iść ku wiośnie, zanosić się na wiosnę; "lenzlich" -wiosenny (-nie). Człon "lenze" ma zatem charakter deskryptywny. Zaś członem dystynktywnym tej nazwy - indywidualizującym firmę na rynku jest człon "trilux". Sporny znak towarowy TRILUX jako późniejszy w stosunku do nazwy firmy, pod którą wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i która indywidualizuje go na rynku, narusza dobra osobiste wnioskodawcy. Tego rodzaju podejście przy ocenie kolizji "firma contra znak towarowy" w pełni potwierdza praktyka orzecznictwa.

Jednocześnie Urząd Patentowy podkreślił, iż w myśl art. 3 u.z.t., zagraniczne osoby fizyczne i prawne korzystają z uprawnień wynikających z przepisów ustawy na podstawie umów międzynarodowych obowiązujących Polskę. Zaś art. 2 ust. 1 Konwencji Paryskiej nakazuje przyznawanie przynależnym (osobom fizycznym i prawnym) państw - członków Konwencji takich samych praw w dziedzinie własności przemysłowej, jakie przyznaje swoim obywatelom i osobom prawnym.

Zdaniem organu argument uprawnionego z rejestracji spornego znaku, że wnioskodawca nie zgłaszał żadnej kolizji ze znakiem towarowym TRILUX wnioskodawcy dużo wcześniejszym (znak nr R-91905 dla telewizorów, publikacja w WUP nr 12/1996 z datą 31 grudnia 1996 r.) nie ma znaczenia w sprawie, gdyż ten wcześniejszy znak towarowy nie należy do przedmiotu sprawy. Wnioskodawca wyjaśnił przy tym, że nie był zainteresowany unieważnieniem prawa z rejestracji tego znaku, ponieważ był on przeznaczony do oznaczania telewizorów, a wnioskodawca telewizorów nie wytwarzał i nie miał zamiaru wytwarzać ich w przyszłości. Odnośnie argumentu pełnomocnika uprawnionego, że wnioskodawca nie zgłaszał konfliktu w związku z rejestracją spornego znaku towarowego, należy zauważyć, iż z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji (art. 31 u.z.t). Sporny znak towarowy został zarejestrowany decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 2002 r., a wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji tego znaku został złożony w dniu [...] sierpnia 2003 r., zatem pięcioletni okres, o którym mowa w art. 31 u.z.t., nie upłynął, wnioskodawca wystąpił zatem z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku zgodnie z prawem. Ponadto pełnomocnik uprawnionego po wyjaśnieniu strony przeciwnej, że konflikt istniał i że na tę okoliczność dysponuje stosownymi dokumentami, które może przedłożyć, pełnomocnik uprawnionego zrezygnował z zapoznania się z oferowanymi przez wnioskodawcę dokumentami, co może świadczyć o wycofaniu swego twierdzenia o niezgłaszaniu konfliktu przez wnioskodawcę. Zresztą nawet ewentualne niezgłoszenie kolizyjności znaku towarowego nie pozbawia wnioskodawcy prawa do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, jeżeli uzna, iż rejestracja tego znaku narusza jego dobro osobiste. Bez znaczenia zdaniem organu dla rozstrzygnięcia sprawy był fakt powoływany przez uprawnionego, iż Urząd Patentowy rejestrował znaki, mimo że stanowiły nazwę firmy innych podmiotów, a nazwy firm były wcześniejsze niż znaki towarowe, albowiem przykłady te mogą jedynie świadczyć o tym, iż zostały one zarejestrowane niezgodnie z prawem, nie świadczą natomiast o niezasadności wniosku. Prawo z rejestracji na tak zarejestrowane znaki towarowe może zostać w świetle polskiego prawa, unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.

Kwestię zwrotu kosztów postępowania rozstrzygnięto ustalając ich wysokość na podstawie § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2002r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych.

Na powyższą decyzję P. S.A. z siedzibą w P. reprezentowana przez rzecznika patentowego R. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję zarzucając naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej, (dalej: p.w.p.), naruszenie przepisów postępowania przed Urzędem Patentowy w tym art. 2556 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 p. w. p., a także art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. Zdaniem strony skarżącej organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniając sprawy w sposób wyczerpujący, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia miało wyjaśnienie czy pomiędzy stronami istniał konflikt przed dniem wniesienia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, wskazując na rozbieżności między protokołem z rozprawy przeprowadzonej przed organem w dniu [...] lutego 2005 r., a uzasadnieniem decyzji, która obejmowała zapisy nie uwzględnione w protokole. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż w nazwie niemieckiej spółki wyróżniający jest jedynie człon TRLILUX, albowiem większość odbiorców nie zna języka niemieckiego i drugi człon nazwy wnioskodawcy LENZE jest dla nich słowem fantazyjnym. Również uzasadnienie decyzji w ocenie skarżącego nie zawierało wymaganego prawem uzasadnienia faktycznego, albowiem urząd nie uzasadnił dlaczego przyjął, że w firmie wnioskodawcy wyróżniający jest jedynie człon TRILUX, przyjmując iż człon LENZE ma charakter deskryptywny, a także nie wyjaśnił, czy oznaczenie T. było używane dla towarów takich jak: karty magnetyczne, karty z pamięcią lub mikroprocesorem, notesy elektroniczne i translatory elektroniczne, tj. towarów dla których sporny znak został zarejestrowany. Naruszenie art. 8 i 11 k.p.a w ocenie skarżącej strony polegało na tym ,iż przecież Urząd Patentowy rejestrując sporny znak dokonał już jego oceny pod kątem ewentualnej kolizji ze znakiem TRILUX zarejestrowanym na rzecz wnioskodawcy, dokonał więc zdolności rejestrowej znaku i uznał, iż nie ma przeszkód dla rejestracji znaku towarowego TRULIX na rzecz skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy ustosunkowując się do zarzutów skargi, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 października 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1008/05) oddalił skargę.

Zdaniem Sądu Urząd Patentowy trafnie uznał, iż rejestracja słownego znaku towarowego TRILUX stanowi naruszenie prawa do firmy, pod którą niemiecka spółka T. prowadzi działalność gospodarczą i jest obecna na polskim rynku. Tym samym Urząd Patentowy potwierdził, iż T. GmbH & Co KG w N. posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego udzielonego na ten znak. Również w doktrynie i orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, iż interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ma podmiot, którego prawa osobiste mogą lub są naruszone wykonywaniem prawa z rejestracji.

Zagraniczne osoby fizyczne i prawne korzystają z uprawnień wynikających z przepisów ustawy o znakach towarowych stosownie do treści art. 3 - na podstawie umów międzynarodowych obowiązujących Polskę. Do umów takich należy niewątpliwie Konwencja paryska z dnia 20 marca 1883 r. o ochronie własności przemysłowej (Dz. U. z 1975, Nr 9, poz. 51 i 52), która zapewnia ochronę nazwy przedsiębiorcy zagranicznego poprzez art. 8 stanowiący, iż "nazwa handlowa będzie chroniona we wszystkich Państwach będących członkami Związku bez obowiązku zgłoszenia lub rejestracji, niezależnie od tego czy stanowi ona, czy nie stanowi części znaku towarowego". Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, iż art. 8 konwencji nie może stanowić samodzielnej podstawy ochrony nazwy handlowej przedsiębiorcy zagranicznego oraz że ochrona ta udzielana jest zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce, czyli art.43 kodeksu cywilnego oraz art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (wyrok z dnia 7 października 1999r. I CKN 126/98 OSNC 2000/4 poz.70).

Firma ma charakter prawa podmiotowego bezwzględnego skutecznego erga omnes, przysługującego przedsiębiorcy. Ochrona dóbr osobistych osób prawnych ukonstytuowana w art. 43 k.c., przewiduje ochronę dóbr osobistych osób prawnych, odpowiednią do ochrony osób fizycznych określoną w art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. Należy zatem stosować odpowiednie przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych do ochrony dóbr osób prawnych uwzględniając różnice strukturalne osób prawnych i osób fizycznych. Wśród dóbr osobistych osób prawnych w pierwszej kolejności wymienia się nazwę, która służy indywidualizacji osoby prawnej. Nazwa przedsiębiorcy pełni przede wszystkim funkcje wyróżniające i reklamowe, a zapewnienie wyłączności oznaczenia jest jednym z czynników konkurencyjności w warunkach gospodarki rynkowej. Dlatego ochrona firmy ma istotne znaczenie gospodarcze, gdyż z jednej strony chroni przedsiębiorcę, ale także innych uczestników obrotu gospodarczego w szczególności nabywców i kontrahentów przedsiębiorcy.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż nazwa przedsiębiorstwa może być naruszona przez użycie znaku towarowego (jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie), albowiem jak podkreśla się w piśmiennictwie "znak towarowy może identyfikować przedsiębiorstwo (pełni wtedy funkcję oznaczenia przedsiębiorstwa), natomiast oznaczenie przedsiębiorstwa identyfikując w obrocie przedsiębiorstwo może również określać pochodzenie towarów (pełni funkcję znaku towarowego). (...) Dlatego też prawo do znaku towarowego może być naruszone przez użycie oznaczenia przedsiębiorstwa, a oznaczenie przedsiębiorstwa – przez użycie znaku towarowego" (Ryszard Skubisz w "Prawo znaków towarowych. Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze Sp. z o. o. Warszawa 1997, s. 20).

Skarżący odpierając zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 ustawy o znakach towarowych podkreślił, iż pełna nazwa niemieckiej spółki brzmi T., organ natomiast nie uzasadnił dlaczego uważa człon TRILUX za dystynktywny. Zdaniem skarżącego większość odbiorców nie zna języka niemieckiego, a oznaczenie LENZE ma znaczenie fantazyjne. Ponadto Urząd Patentowy rejestrując sporny znak dokonał już oceny zdolności rejestrowej znaku towarowego TRLIUX nr R-134221 w kontekście wcześniejszej rejestracji znaku towarowego TRILUX nr R-72773 zarejestrowanego na rzecz niemieckiej spółki.

Sąd natomiast podzielił stanowisko urzędu, iż słowo TRILUX w nazwie wnioskodawcy ma znaczenie dystynktywne. Urząd Patentowy uzasadniając swoje stanowisko pokreślił, iż człon "lenze" oznacza wiosnę; "lenzen" - iść ku wiośnie, zanosić się na wiosnę; "lenzlich" -wiosenny (-nie). Człon "lenze" ma zatem charakter deskryptywny. Zaś członem dystynktywnym tej nazwy - indywidualizującym firmę na rynku jest człon "trilux". Ponadto w ocenie Sądu dla ustalenia, iż wybrane oznaczenie ma moc dystynktywną, istotne znaczenie ma forma używania nazwy, pod którą wnioskodawca prowadzi przedsiębiorstwo, oznacza nią wytwarzane i wprowadzane do obrotu towary i czy w związku z tym można stwierdzić, iż w świadomości odbiorców wykształciło się jednoznaczne skojarzenie między wybranym oznaczeniem, a oznaczonym podmiotem. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż słowo TRILUX jednoznacznie kojarzy się z niemiecką spółką, która używa tego oznaczenia jako logo firmy, oznaczając tym znakiem towary, dokumenty, prospekty reklamowe. "TRILUX" jest najbardziej podpadającym pod uwagę i najłatwiejszym do zapamiętania członem firmy wnioskodawcy, indywidualizującym niemiecką spółkę w obrocie. O naruszeniu zaś prawa do firmy można mówić, nie tylko wówczas gdy osoba nieuprawniona rejestruje na swoją rzecz pełną nazwę osoby prawnej, ale także wtedy, gdy dokonuje zgłoszenia w celu uzyskania ochrony części nazwy, jeżeli ta część ma charakter wyróżniający, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 1998 r., (sygn. akt II CKN 25/98, OSNC z 1999 r. nr 4, poz. 80), stwierdził, iż "naruszenie nazwy osoby prawnej jako dobra osobistego może nastąpić w razie używania przez nieuprawnionego nie tylko pełnej nazwy, ale i jej części, jeżeli część ta spełnia w sposób wystarczający funkcję indywidualizującą osobę prawną, która umożliwia jednoznaczną identyfikację tej osoby i jej odróżnienie od innych podmiotów, dlatego że tworzące część nazwy oznaczenie ma samo w sobie dostateczną moc dystynktywną".

Jednocześnie dla stwierdzenia, iż istnieją podstawy do unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego nie ma znaczenia, iż Urząd Patentowy rejestrując sporny znak nie dostrzegł kolizji z wcześniejszym znakiem zarejestrowanym na rzecz wnioskodawcy. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest bowiem stwierdzenie naruszenia praw osobistych niemieckiej spółki, a nie podobieństwo zarejestrowanych znaków towarowych, którego zresztą organ nie dopatrzył się odmawiając unieważnienie znaku słownego TRILUX nr R-13422 na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t.

Sąd zwrócił uwagę, iż Urząd Patentowy niewątpliwie naruszył art. 107 § 1 k.p.a. powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, w sytuacji gdy faktycznie odmówił unieważnienia znaku na tej podstawie. Jednakże powołał również art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych, tj. przepis prawa materialnego dotyczący rozstrzyganej sprawy i będący podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Dlatego w ocenie Sądu wskazane uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie mogło stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd podkreślił, iż przesłanką stwierdzenia naruszenia art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych nie jest uprzednie ustalenie czy między stronami istniał konflikt, na co szczególną uwagę w swojej skardze zwrócił skarżący. Bezsporne natomiast jest, iż skarżący nie posiadał zgody wnioskodawcy na rejestrację danego dobra jakim jest nazwa przedsiębiorstwa jako znaku towarowego. Tymczasem rejestracja znaku towarowego słownego TRILUX, zapewniająca skarżącej spółce wyłączność używania zarejestrowanego znaku, uniemożliwia lub utrudnia wnioskującej spółce korzystanie z firmy, której elementem wyróżniającym jest ten znak, a zatem narusza uzasadniony interes wnioskującej spółki.

Strona skarżąca podniosła również, iż bez poczynienia ustaleń czy wnioskodawca pod firmą T. produkuje towary identyczne lub podobne do towarów jakich dotyczył wniosek o unieważnienie, niedopuszczalne było przyjęcie, że rejestracja przedmiotowego znaku towarowego na rzecz skarżącego naruszała prawo do firmy.

Ponadto Sąd wskazał, że z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić, albowiem kolizja prawa do nazwy handlowej oraz prawa do znaku towarowego może wystąpić pomimo nieistnienia podobieństwa produkowanych towarów, a więc pomimo nieistnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd, albowiem firma indywidualizuje osobę prawną, która poprzez nazwę wyrabia sobie renomę, solidność świadczonych usług. Dlatego też "używanie oznaczenia z późniejszym pierwszeństwem korzystania może przynieść nienależną korzyść lub być szkodliwe dla wartości odróżniającego charakteru bądź renomy oznaczenia z wcześniejszym pierwszeństwem korzystania" (tak: Bogusław Sołtys "Nazwy handlowe i ich ochrona w prawie polskim" Zakamycze 2003, s. 364). Podkreślenia jednak wymaga fakt, iż zakresy działalności strony skarżącej jaki i wnioskodawcy przecinają się w branży elektronicznej, tym samym nie jest wykluczona pomyłka.

Dlatego też zgodnie z ogólnymi regułami w przypadku kolizji między firmą (nazwą) przedsiębiorstwa, a zarejestrowanym z "gorszym pierwszeństwem" znakiem towarowym priorytet przyznaje się prawu powstałemu wcześniej. Potwierdzeniem tego stanowiska jest orzecznictwo Sądu Najwyższego (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1994 r. III CZP 109/04; OSNC 195/1/18), a także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 3390/01; Pr. Gosp. 2002/7-8/78; wyrok z dnia 12 marca 2003 r., sygn. akt II SA 1867/02). Zgodnie z załączonym do akt sprawy wyciągiem z rejestru handlowego wynika, iż prawo do firmy T. GmbH & Go KG powstało wcześniej (w 1948 roku) podczas, gdy zgłoszenia znaku słownego TRLULUX dokonano w dniu [...] września 1999 roku.

W ocenie Sądu stwierdzone uchybienia w postępowaniu organu, tj. przytoczenie w podstawie prawnej art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych oraz powołanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji na treść rozmowy między pełnomocnikami stron odnośnie rezygnacji przez stronę skarżącą z przedstawienia dokumentów na okoliczność istnienia między stronami konfliktu, co nie znalazło odzwierciedlenia w protokole – nie powinny mieć miejsca, jednakże nie miały ostatecznego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Protokół z rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2005 r. zawiera wszystkie podstawowe elementy, o których mowa w art. 2556 ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, brak więc podstaw do kwestionowania ustaleń utrwalonych w tym protokole.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. S.A. zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie arat. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że używanie znaku towarowego TRILUX, R-134221, w odniesieniu do towarów w klasie nicejskiej 9 stanowiło naruszenie prawa do firmy, pod którą niemiecka spółka T. prowadzi działalność gospodarczą i jest obecna na rynku polskim. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu twierdziła m. in., że nie wykazano, że używanie znaku towarowego TRILUX narusza prawo do firmy T., a ustalenia Sądu, opierając się na wcześniejszych ustaleniach Urzędu Patentowego, są w tym zakresie bezpodstawne.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II GSK 31/06) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądził koszty postępowania kasacyjnego.

NSA podzielił wywody Sądu dotyczące możliwości naruszenia prawa do firmy przez znak towarowy, natomiast nie podzielił wyprowadzony wniosek, że sama rejestracja znaku towarowego, podobnego do używanej wcześniej w obrocie nazwy firmy narusza prawo do firmy. NSA zarzucił, iż WSA nie rozważał jakichkolwiek okoliczności faktycznych, które mogłyby świadczyć, że sporny znak towarowy rzeczywiście narusza prawo do firmy wnioskującego o unieważnienie znaku TRILUX-LENZE. Takich okoliczności faktycznych nie było również we wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji jak i w uzasadnieniu decyzji Urzędu Patentowego uwzględniającej wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przesłanką unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego na podstawie art. 29 w związku z art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych jest naruszenie przez znak praw osobistych i majątkowych osób trzecich , w tym prawa do nazwy przedsiębiorstwa. O tym naruszeniu nie przesądza jednakże samo zarejestrowanie identycznego lub podobnego do nazwy znaku towarowego na rzecz innego przedsiębiorstwa. Wyłączność prawa do nazwy (firmy) nie jest bowiem zupełna. Jej granice wyznacza zasięg (terytorialny, przedmiotowy) faktycznej działalności używającego nazwy. Tylko w tych granicach może dojść do kolizji pomiędzy identycznymi lub podobnymi: nazwą i znakiem towarowym. Jeżeli więc ze względu na odrębność działania uprawnionego do nazwy i uprawnionego z rejestracji znaku towarowego nie istnieje niebezpieczeństwo wprowadzenia ich klientów w błąd co do tożsamości przedsiębiorstw albo też np. uprawniony z późniejszego znaku towarowego nie wykorzystuje renomy związanej z wcześniejszą (identyczną lub podobną) nazwą przedsiębiorstwa, to trudno mówić o kolizji tych dwóch praw i w konsekwencji o naruszeniu wcześniejszego prawa do nazwy przez późniejszy znak towarowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotowa sprawa unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego TRILUX, R-134221 była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2005 r. - uchylając i przekazując temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, w swoim wyroku zawarł ocenę prawną. Stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, bowiem Sąd a wcześniej organ uznał, że sama rejestracja znaku towarowego, podobnego do używanej wcześniej w obrocie nazwy firmy narusza prawo do firmy. We wniosku jak i w uzasadnieniu decyzji Urzędu Patentowego brak było jakichkolwiek okoliczności faktycznych, które mogłyby świadczyć, że sporny znak towarowy rzeczywiście narusza prawo do firmy wnioskującego o unieważnienie znaku TRILUX-LENZE. Samo zarejestrowanie identycznego lub podobnego do nazwy znaku towarowego na rzecz innego przedsiębiorstwa nie przesądza o naruszeniu prawa do nazwy.

W myśl art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Należy podkreślić, iż Urząd Patentowy rozpoznając wskazaną przez wnioskodawcę podstawę prawną żądania unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego – art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., uznał, iż warunek jednorodzajowości towarów nie jest spełniony, brak jest podstaw do stwierdzenia, że porównywane znaki towarowe są podobne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Tej oceny dokonanej przez organ żadna ze stron postępowania nie kwestionowała: ani uczestnik postępowania (nie złożył skargi na decyzję) ani skarżący, który w skardze podnosił zarzuty odnośnie naruszenia przepisów postępowania i naruszenia jednego przepisu prawa materialnego (art. 8 pkt 2 u.z.t.).

Uznając, iż doszło do naruszenia wcześniejszych praw osobistych i majątkowych do firmy o nazwie T. przez sam fakt późniejszego zarejestrowania znaku towarowego TRILUX na rzecz firmy skarżącej przy równoczesnym stwierdzeniu, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia, że sporny znak został zarejestrowany z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., bowiem towary nie są towarami tego samego rodzaju, organ nie wskazał, na podstawie jakich okoliczności dokonał tej oceny.

Postępowanie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego toczy się w trybie postępowania spornego (art. 255 ust. 1 p.w.p.). Urząd Patentowy orzekając w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego związany jest granicami wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (art. 255 ust. 4 powyższej ustawy). Należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy, który żąda unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego ciąży ciężar dowodu z którego wywodzi skutki prawne.

Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego na podstawie art. 256 ust. 1 p.w.p. jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W myśl tego przepisu, do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na mocy powołanego przepisu, na Urzędzie Patentowym spoczywają obowiązki w zakresie m.in. dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 255 ust. 4 ustawy – Prawo własności przemysłowej (art. 77 § 1 k.p.a.), a także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Z obowiązków tych Urząd Patentowy nie wywiązał się w sposób dostateczny.

Ponadto, Urząd Patentowy błędnie wskazał w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t.w sytuacji, gdy faktycznie odmówił unieważnienia znaku na tej podstawie, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej reguł procesowych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze skargę uznano za zasadną. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższej oraz na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 z późn. zm.), zaś w pkt 2 sentencji orzekł na zasadzie art. 152 powyższej ustawy.