Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1306/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 11
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. B. (zwany dalej: Skarżącym) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że A. B. została skierowana do DPS dla przewlekle psychicznie chorych w [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt [...], decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] oraz decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję własną z dnia [...] października 2018 r. nr [...] dotyczącą opłaty za pobyt A. B. w DPS z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej mieszkanki i ustalił, że opłata A. B. za pobyt w DPS od maja 2018 r. do stycznia 2019 r. wynosić będzie 3147,00 zł miesięcznie, od lutego 2019 r. do kwietnia 2019 r. – 3386,00 zł miesięcznie, natomiast od maja 2019 r. po 1405,19 zł miesięcznie, przy czym E. B. nie będzie ponosił opłaty za pobyt córki w DPS od maja 2018 r. do kwietnia 2019 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. B.

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W dalszej kolejności A. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na w/w decyzję Kolegium.

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1085/19 tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...].

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalono, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w [...] do 31 stycznia 2021 r. wynosił 3692,00 zł, od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. - 4077,00 zł, natomiast od 1 marca 2021 r. wynosi 3980,00 zł.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] zobowiązał A. B. do ponoszenia odpłatności za jej pobyt w DPS od 1 maja 2020 r. w kwocie po 1915,14 zł miesięcznie. Przy czym odpłatność A. B. nie pokrywa w całości kosztów pobytu w DPS.

W toku postępowania administracyjnego ustalono także, że w niniejszej sprawie osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt A. B. w DPS jest jej ojciec – E. B., który zgodnie z umową z dnia 29 września 2020 r. w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej córki A. B. ponosi od 1 października 2020 r. opłatę miesięczną w wysokości 864,66 zł.

Zobowiązanie E. B. zostało ustalone na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 23 września 2020 r. i stanowi różnicę pomiędzy miesięcznym dochodem E. B., tj. 2.967,66 zł ( w tym emerytura 2.737,75 zł oraz dodatek pielęgnacyjny 229,91 zł) a 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 2103,00 zł. Opłata mieszkanki i osoby zobowiązanej nie pokrywa kosztu utrzymania mieszkańca DPS w [...], wobec czego opłatę za pobyt A. B. w DPS ponosi także Gmina [...] w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca a opłatą mieszkanki i osoby zobowiązanej.

W dniu 12 lutego 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęła informacja dotycząca zakończenia działu spadku po zmarłej M. B., przesłana przez E. B. - opiekuna prawnego i ojca A. B. - będącego osobą zobowiązaną do partycypowania w kosztach pobytu A. B. w DPS, w formie kserokopii pisma wraz z kserokopią postanowienia Sądu Rejonowego w [....] Wydział Cywilny z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt [...] dotyczącego dokonania działu spadku.

W dniu 19 lutego 2021 r. oryginał powyższego pisma został przekazany do MOPS [...] według właściwości z Urzędu Miasta [...]. W świetle Postanowienia Sądu dotyczącego dokonania działu spadku po M. B., całość spadku otrzymał Pan E. B., od którego została zasądzona spłata na rzecz córki – A. B. - w kwocie 61648,15 zł w 10-ciu równych rocznych ratach płatnych do 31 grudnia każdego roku, począwszy od miesiąca grudnia 2021 r.

Organ I instancji przesłał do E. B. wezwanie do aneksowania umowy z dnia 29 września 2020 r. dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt A. B. w DPS i konkretyzacji obowiązku odpłatności za pobyt córki w DPS oraz przeprowadzenia na tę okoliczność rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W dniu 23 marca 2021 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z E. B. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że E. B. jest wdowcem, mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. E. B. ma jedną córkę – A. B., która mieszka w DPS dla osób przewlekle psychicznie chorych w [...]. Źródłem dochodu E. B. jest emerytura w wysokości 2737,75 zł i dodatek pielęgnacyjny w kwocie 229,91 zł. W styczniu 2021 r. E. B. otrzymał na mocy postanowienia Sądu o dokonaniu działu spadku po zmarłej żonie – M. B. - środki finansowe w wysokości 123296,29 zł, jednak córka A. B. jest uprawniona do otrzymania kwoty 61648,15 zł. Zatem kwota jednorazowego dochodu E. B. w styczniu 2021 r. wynosiła 61648,14 zł.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] orzekł o ustaleniu E. B. odpłatności za pobyt córki w DPS, odpowiednio od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. w wysokości 912,20 zł, od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. w wysokości 1297,20 zł, a także od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości po 1200,20 zł miesięcznie, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu Organ I instancji ustalił, że na miesięczny dochód E. B. od stycznia 2021 r. składa się emerytura w wysokości 2737,75 zł, dodatek pielęgnacyjny 229,91 zł oraz 1/12 ze środków finansowych otrzymanych w ramach działu spadku, tj. 5137,35 zł. Łączny miesięczny dochód E. B. wynosi 8105,01 zł.

Prezydent Miasta stwierdził, że w/w kwota znacznie przekracza kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wskazując, że E. B. powinien ponosić wyższe koszty pobytu córki w DPS niż kwota 864,66 zł ustalona w umowie z dnia 29 września 2020 r. Ponadto, Organ I instancji, po przeanalizowaniu dokumentacji stwierdził, że maksymalne możliwe zobowiązanie strony do ponoszenia opłaty za pobyt córki w DPS według ustawy o pomocy społecznej od 1 stycznia 2021 r. wynosi 6002,01 zł. Odpłatność E. B. stanowi różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca DPS w [...] a opłatą mieszkanki A. B. pomniejszona o opłatę miesięczną wnoszoną przez E. B. zgodnie z umową z dnia 29 września 2020 r.

Od powyższej decyzji E. B. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji Organu I instancji i orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji. Jednocześnie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności w/w decyzji. [pic]E. B. zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej zwana w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium przytoczyło treść art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876; dalej zwana w skrócie: "u.p.s.").

SKO wskazało, że Organ I instancji, wydając decyzję ustalającą odpłatność za pobyt córki w DPS wziął pod uwagę kryteria dochodowe Skarżącego. Natomiast okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej (w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem), nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez obowiązanego i jej wysokości. Mogą stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s., jednak będzie miało to miejsce w odrębnym postępowaniu, przy czym najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek ponoszenia opłaty w określonej wysokości, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku osoby zobowiązanej.

W związku z powyższym Kolegium uznało, że kwota uzyskanego dochodu przekracza pięciokrotność kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, ponieważ na dochód E. B. składają się: emerytura – 2737,75 zł, dodatek pielęgnacyjny – 229,91 zł oraz kwota 5137,35 zł (dział spadku po zmarłej żonie), co łącznie daje kwotę 8105,01 zł miesięcznie. Zatem kwota zobowiązania Skarżącego za pobyt córki w DPS stanowi różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca a opłatą wnoszoną przez córkę, pomniejszoną o wysokość opłaty, którą E. B. zobowiązał się uiszczać, na podstawie umowy z dnia 29 września 2020 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, E. B. zawnioskował o uwzględnienie skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 64 ust. 2 u.p.s. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji, niewszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia Skarżącego z odpłatności za pobyt córki w DPS, w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego [pic]wynika, że zachodzą podstawy do częściowego zwolnienia Skarżącego od ponoszenia kosztów pobytu córki w DPS; naruszenie art. 1 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego i pominięcie w chwili wydania zaskarżonej decyzji, kwestii comiesięcznych wydatków [pic]ponoszonych przez Skarżącego w ramach jego gospodarstwa domowego, związanych [pic]z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych; naruszenie art. 108 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nadaniu zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazano jakie okoliczność w przedmiotowej sprawie przemawiały za nadaniem tego rygoru, który zdaniem Skarżącego został nadany bezpodstawnie; naruszenie art. 61 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i wyliczenie kwoty, jaką winien uiszczać Skarżący w sposób nieprawidłowy, bez uwzględnienia sytuacji życiowej i majątkowej oraz jego wydatków; naruszenie art. 103 ust. 2 i art. 104 ust. 3 w zw. z art. 107 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 8, 7, 77 i 107 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i brak uwzględnienia wysokości wydatków i dochodów Skarżącego podczas ustalania wysokości wnoszonej opłaty za pobyt córki w DPS, a także przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca. Ponadto córka Skarżącego jest osobą chorą psychicznie i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ustalenie takiej odpłatności pozbawia ją życiowych oszczędności, które były gromadzone przez wiele lat przez jej rodziców na jej leczenie i jej godne życie po ich śmierci. Dodatkowo podniósł, że pieniądze objęte działem spadku po zmarłej żonie są wypracowane jedynie przez niego, gdyż to on pracował, a jego żona zajmowała się córką i jej leczeniem, jednak pieniądze te znajdowały się na wspólnym koncie, wobec powyższego doszło do ich podziału.

Skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji pominięto jego sytuację osobistą i rodzinną. Zgromadzone środki pieniężne miały służyć stworzeniu córce jak największej możliwości przebywania poza jej dotychczasowym środowiskiem w DPS, tj. turnusy rehabilitacyjne, sanatorium.

Końcowo Skarżący wskazał, że opłaty za pobyt córki w DPS pochłoną większość jego miesięcznej emerytury, wobec czego nie będzie on dysponował środkami na własne utrzymanie. Wyjaśnił, że odziedziczonych po żonie środków nie wykorzystuje na swoje bieżące utrzymanie, ponieważ są to pieniądze przeznaczone na leczenie i rehabilitację córki. W związku powyższym, w ocenie Skarżącego zachodzą podstawy częściowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów za pobyt córki w DPS.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem swej skargi E. B. uczynił decyzję SKO w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt córki A. B. w domu pomocy społecznej (dalej d.p.s.). Na mocy utrzymanej przez SKO w mocy decyzji, Prezydent Miasta [...] orzekł o ustaleniu E. B. odpłatności za pobyt córki w DPS, w ten sposób, że

- od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. w wysokości 912,20 zł,

- od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. w wysokości 1297,20 zł,

- od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości po 1200,20 zł miesięcznie.

W sprawie zastosowano przepisy prawa materialnego w postaci ustawy z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 z późn. zm., zwana dalej u.p.s.).

Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, zgodnie z kodeksową zasadą prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 art. 80 K.p.a.), co pozwalało na zastosowanie wobec strony norm prawa materialnego w sposób określony w treści zaskarżonych do WSA decyzji administracyjnych.

Należy w tym miejscu wyjaśnić Stronie skarżącej, że w myśl art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Natomiast reguły ustalania dochodu osób zobowiązanych do wnoszenia odpłatności określono w przepisach art. 8 w/w ustawy. Otóż w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s.:

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Z powodu rodzaju osiągniętego przez skarżącego dochodu w postaci środków pieniężnych ze spadku niebagatelne znaczenie w niniejszej sprawie odgrywa art. 8 ust. 11 u.p.s., który stanowi : W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W przytoczonym wyżej art. 8 ust. 11 u.p.s mowa jest o incydentalnym dochodzie jednorazowym, uzyskanym w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej. Należy doń np. odszkodowanie, przysporzenie z tytułu darowizny lub dziedziczenia, podziału majątku (zob. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2020 r., o sygn. I OSK 223/20, LEX).

Z akt sprawy wynika, że skarżący E. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W związku z umieszczeniem jego córki w DPS, skarżący podpisał z Dyrektorem MOPS umowę z dnia 29 września 2020 r. mocą, której zobowiązał się do o wnoszenia opłaty za pobyt córki w DPS w wysokości 864,66 zł miesięcznie. Sprawa o podział spadku po zmarłej żonie skarżącego toczyła się w Sądzie Rejonowym w [...] i zakończyła postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt [...], o dokonaniu działu spadku po M. B. Dnia 10 lutego 2021 r., skarżący poinformował Prezydenta Miasta [...] o zakończeniu sprawy działu spadku. Natomiast w dniu 23 marca 2021 r. E. B. złożył pisemne oświadczenie dotyczące otrzymania jednorazowego dochodu w wysokości 61 648,14 zł po zmarłej żonie, co znajduje umocowanie w treści postanowienia SR z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt [...]. Powyższe okoliczności uzasadniały zastosowanie wobec strony powołanych wyżej przepisów u.p.s.

Sąd odnosząc się do wyrażonych w skardze zarzutów zobowiązany stwierdzić, iż nie został naruszony art. 64 ust. 2 u.p.s. w związku z art. 11 i art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej.

Przepis art. 64 u.p.s. uniemożliwia organom wszczynania z urzędu postępowania o zwolnienie od odpłatności w całości lub w części. Powołany artykuł przewiduje bowiem wszczęcie postępowania w tej sprawie wyłącznie na wniosek strony, czyli osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty. Dlatego nie nastąpiło zarzucane decyzjom naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie kwestii comiesięcznych wydatków ponoszonych przez odwołującego na utrzymanie gospodarstwa domowego i związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Żaden z przepisów u.p.s., w tym art. 59 i art. 60, jak również art. 61 tej ustawy nie przewidują, aby w toku postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt właściwy organ miał kierować się przy określaniu wysokości opłaty także kosztami bieżącego utrzymania osoby zobowiązanej do wnoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca DPS. Kwestia ochrony możliwości zaspokajania potrzeb osób zobowiązanych została całościowo unormowana w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. W świetle tych regulacji zobowiązany samotnie gospodarujący ponosi odpłatność za pobyt w DPS jeżeli jego dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego. Jednocześnie kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Organy prawidłowo wykazały w swych decyzjach, że dochód skarżącego jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a pozostająca mu po wniesieniu opłaty kwota dochodu nie jest niższa niż 300% tego kryterium. Łączny miesięczny dochód skarżącego uwzględniający środki finansowe otrzymane w ramach sądowego działu spadku stanowi wysokość 8105,01 zł. Uwzględnienie przez organ w sytuacji życiowej i majątkowej strony także ponoszonych wydatków może następować wyłącznie w toku postępowania o zwolnienie od odpłatności w całości lub w części na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej.

Natomiast co do zarzutu naruszenia przez organ art. 108 § 1 K.p.a. to trzeba przypomnieć, że w myśl tej regulacji decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Wyjaśnić należy, iż przedmiotem skargi stała się ostateczna decyzja SKO o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji spowodowało, iż decyzja ta stała się decyzją ostateczną i podlegającą wykonaniu. Z uwagi na nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji podlegała ona wykonaniu, pomimo że strona wniosła odwołanie - art. 130 § 1 § 3 pkt 1 k.p.a. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna pomimo tego, że nie jest ostateczna. Instytucja ta dotyczy zatem wykonalności decyzji nieostatecznych. W przypadku gdy decyzja natychmiast wykonalna staje się ostateczna, nie obowiązują już żadne ograniczenia w jej wykonaniu. Tym samym nadanie rygoru na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. wywołuje skutki wyłącznie w sferze tymczasowej wykonalności decyzji i w takiej też sferze pozostaje aktualne kontestowanie prawidłowości zastosowania owego rygoru (zob. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r. o sygn. I OSK 968/19, LEX).

Należy przyznać za skarżącym, że w decyzji organu nie wyrażono szczegółowego uzasadnienia dla zastosowania art. 108 § 1 K.p.a. zaś Kolegium na wyrażone w tym zakresie zarzuty w odwołaniu nie odpowiedziało. Stwierdzone przez Sąd w tym zakresie naruszenie przepisów postępowania nie mogły mieć jednak wpływu na wynik postępowania wobec faktu, iż kwestie wykonalności decyzji ostatecznej można skutecznie podważać wyłącznie w sferze czasookresu tymczasowej wykonalności decyzji.

Strona powołuje się także na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2019 r. o sygn. II SA/Rz 1085/19, CBOSA. W uzasadnieniu tego orzeczenia słusznie podkreślono, iż samo stwierdzenie nabycia spadku nie daje podstaw do wywodzenia jakie konkretnie składniki i w jakiej części przypadną określonym spadkobiercom, a umowny dział spadku wymaga zgodnego współdziałania wszystkich współspadkobierców. Zdaniem Sądu wiązało się to w okolicznościach sprawy z zachowaniem przez organy szczególnej ostrożności i koniecznością dokonania wnikliwych ustaleń, czy z uwagi na fakt ubezwłasnowolnienia córki skarżącego, mogło po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku dojść do umownego jego działu w zakresie zasobów pieniężnych (czynność przekraczająca zwykły zarząd), zwłaszcza że drugą stroną umowy musiałby być jej ojciec będący jej opiekunem prawnym. Uznano na podstawie analizy akt sprawy i wydanych decyzji, że orzekające wówczas organy o odpłatności córki skarżącego w DPS, dysponując wyłącznie postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po żonie Skarżącego automatycznie przyjęły na podstawie złożonych przez niego w imieniu swoim i córki oświadczeń dotyczących otrzymania jednorazowego dochodu, że do podziału majątku spadkowego w zakresie zasobów pieniężnych doszło.

Okoliczności w jakich orzekały organy obu instancji w niniejszym postępowaniu różnią się zasadniczo wobec sytuacji w jakiej rozstrzygał WSA w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2019 r. o sygn. II SA/Rz 1085/19. W powyższym postępowaniu organy dysponowały wyłącznie postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej małżonce skarżącego zaś w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przez Skarżącego decyzją SKO, kwestia podziału majątku spadkowego po zmarłej została na wniosek E. B. osądzona przez Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. o sygn. akt [....]. Dodać tego wypadnie, iż na mocy art. 365 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Należy wyjaśnić skarżącemu, że z chwilą śmierci małżonki Skarżącego ustała wspólność majątkowa małżeńska, w ramach której małżonkowie mieli równe udziały w majątku wspólnym. Od chwili ustania wspólności ustawowej stosuje się odpowiednio do majątku, który był nią objęty, przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Na mocy art. 684 K.p.c. w toku postępowania o dział spadku sąd ustala skład i wartość spadku podlegającego podziałowi, co powoduje że orzeczenie o dziale spadku będzie dotyczyć w zasadzie tylko tego majątku, jaki pozostawił po sobie zmarły.

WSA zaakceptował wnioski do jakich doszły Organy obu instancji w zakresie wykładni postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt [....], na którego mocy dokonano działu spadku po M. B. obejmującego udziały w określonych częściach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa własności nieruchomości, środkach pieniężnych zdeponowanych na rachunkach bankowych oraz jednostkach uczestnictwa w A. S.A. Sąd w postępowaniu o dział spadku zadecydował jednoznacznie, aby majątek spadkowy po zmarłej M. B. przyznać w całości wnioskodawcy – E. B. Kluczowe dla oceny zarzutów Strony jest to, że przedmiotowe postanowienie SR nie rozstrzygało o podziale majątku wcześniej należącego do wnioskodawcy na podstawie przepisów o współwłasności majątkowej małżeńskiej. Orzeczenie to dokonało działu spadku należącego wcześniej tylko do zmarłej, czyli ustalało losy majątku wyłącznie należącego do małżonki skarżącego. Organy wobec jednoznacznej formuły i treści sentencji wiążącego postanowienia Sądu Rejonowego nie mogły zakładać, że pieniądze po zmarłej w określonej części, czy w całości, były oszczędnościami strony skarżącej. Dlatego w konsekwencji prawidłowo uznały połowę kwotę 61 648,15 zł (środki na rachunkach bankowych i jednostki uczestnictwa razem to 123 296,29 zł), za dochód w rozumieniu u.p.s., a dokładnie w rozumieniu art. 8 ust. 11 tej ustawy.

Na sytuację "opłatową" skarżącego nie wpłynęło też rozstrzygnięcie Sądu o obowiązku spłaty kwoty 61 648,15 zł w 10 równych ratach rocznych na rzecz córki. Otóż obowiązek spłaty został ograniczony czasem w ten sposób, że pierwsza rata powinna zostać przez Stronę uiszczona na rzecz córki od miesiąca grudnia 2021 r. Zatem dochód z tego tytułu córka uzyska dopiero w grudniu 2021 r., kontrolowana przez Sąd decyzja ustala odpłatność do końca w/w miesiąca 2021 r. Dochód córki będzie brany po uwagę przy ustaleniu wysokości jej odpłatności dopiero za okres miesiąca stycznia 2022 r., o czym stanowi art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowiąc: Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...).

Sąd informuje stronę, że dopuszczalnym prawnie sposobem zmniejszenia obciążeń związanych z wnoszeniem opłaty za pobyt w d.p.s. przez mieszkańca domu jest instytucja zwolnienia od opłatności w całości lub w części przewidziana w art. 64 u.p.s. W świetle tej regulacji :

Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

Skarżący może na podstawie powyższej regulacji u.p.s ubiegać się o zmniejszenie ciążącej na nim opłaty za pobyt w d.p.s. Organ rozpoznający wniosek nie ma jednak obowiązku uwzględnienia złożonego wniosku, bowiem wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. decyzja administracyjna ma charakter uznaniowy.

Reasumując, opłata za pobyt skarżącego w d.p.s. została określona w wysokości prawidłowej. Dlatego nie zaistniały podstawy do uwzględnienia rozpoznanej skargi na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd działając z urzędu poza granicami zarzutów skargi nie dopatrzył się w działania procesowych organów obu instancji takich naruszeń prawa procesowego i materialnego, które oznaczałyby konieczność wykorzystania kompetencji kasacyjnych z urzędu na podstawie art. 134 i art. 135 P.p.s.a. Decyzja SKO jako w pełni legalna powinna zatem pozostać w obrocie prawnym.

Wykazane przyczyny uzasadniały konieczność oddalenia skargi w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.