Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2232/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82  ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezes Rady Ministrów (zwany dalej: "Prezesem RM") decyzją z [...] sierpnia 2019r. nr [...], w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1583/18, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018r., poz. 1270, ze zm., zwana dalej: "u.e.r.FUS.") odmówił R. K. (zwany dalej: "Skarżącym") przyznania emerytury specjalnej.

W uzasadnieniu Prezes RM wskazał, że Skarżący wystąpił 13 lutego 2018r. o przyznanie emerytury specjalnej w wysokości 2500 zł, na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. Kwota ta miałaby stanowić rekompensatę za "dotychczasowe kalectwo i niesprawiedliwe orzekanie w sprawie nie mające nic wspólnego z rzeczywistością bytową". Skarżący w postępowaniu wskazał na zakażenie go w 1984r. w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym im. [...] w [...] wirusem zapalenia wątroby typu "C" i uwypuklił: - odpowiedzialność odszkodowawczą Państwa, - niezadowolenie z wyroków zapadłych w sprawach odszkodowawczych, - aktualny stan zdrowia. Skarżący nadesłał dokumenty, z których wynika, że Jego trwały uszczerbek na zdrowiu wynosi 60% i wiąże się z ww. zakażeniem i przewlekle czynnym zapaleniem wątroby typu C. W 1985r. orzeczono częściową niezdolność Skarżącego do pracy, a w 1999r. orzeczono całkowitą niezdolność do pracy, na stałe, w wyniku postępu choroby. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] grudnia 2003r. ustalił, z tytułu ww. zakażenia, że Wojewoda [...] w przyszłości będzie ponosił odpowiedzialność i zasądził na rzecz Skarżącego: 150.000 zł (zadośćuczynienie za krzywdę), 5.805 zł (odszkodowanie obejmujące zwrot kosztów leczenia) i 8.000 zł (skapitalizowaną rentę), a także po 150 zł miesięcznie renty od stycznia 2004r., z tytułu zwiększonych potrzeb w wyniku zakażenia. Sąd orzekł też o kosztach procesu i kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zdaniem Sądu, choć Skarżący w pozwie podnosił, że zakażenie WZW typu "C" uniemożliwiło mu dalszą działalność zawodową i "odebrało możliwość pracy na morzu" i żądał by renta uzupełniająca odpowiadała przeciętnej wysokości emerytury, Skarżący nie udowodnił utraconych zarobków. Powództwo w zakresie odszkodowania obejmującego zwrot utraconych zarobków zostało oddalone. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z [...] września 2004r. oddalił apelację Skarżącego od ww. wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z [...] października 2016r. oddalił następne powództwo Skarżącego o zasądzenie od lutego 2014r. 2.500 zł miesięcznie tytułem renty uzupełniającej. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] września 2017r. zmienił ww. wyrok i podniósł Skarżącemu rentę wyrównawczą do 400 zł miesięcznie, od 1 maja 2015r., a w pozostałej części powództwo oddalił. Z uzasadnienia ww. wyroku Sądu Rejonowego [...] wynika, że Skarżący do 1980r. pracował jako marynarz, był oficerem mechanikiem z dyplomem [...], zatrudnionym w Polskich Liniach Oceanicznych. W 1980r., kiedy urodził mu się drugi syn, przerwał ww. zatrudnienie i zaczął z żoną prowadzić zakład krawiecki. Od [...] maja 1985r. do [...] kwietnia 1999r. pracował nieregularnie jako osoba współpracująca z żoną przy prowadzeniu ww. zakładu.

Skarżący, pouczony przez Prezesa RM o przesłankach przyznawania świadczeń specjalnych, podtrzymał wniosek o przyznanie emerytury specjalnej i uzupełniająco podniósł, że osobiście uratował 2 osoby przy fali przekraczającej 10 m wysokości, za co w czerwcu 1979r. otrzymał brązową odznakę "Zasłużony pracownik morza". Nadesłał też: - pochwałę od pracodawcy z [...] listopada 1975r. za wkład pracy przy usuwaniu skutków awarii SG na m/s (statku motorowym) "[...]" w podróży nr [...] z oświadczeniem inż. J. B. z [...] lutego 1976r., złożonym na prośbę wnioskodawcy, o bardzo dobrym przygotowaniu zawodowego Skarżącego i czynnym udziale w remontach podczas ww. podróży, a także o aktywnym udziale w życiu społeczno-politycznym (członek OOP-PZPR); otrzymaniu pochwał od pracodawcy z: - [...] sierpnia 1978r. za wzorową postawę i poświęcenie podczas akcji ratowania członków załogi statku "[...]" bandery [...] z kopią artykułu prasowego J. F. w języku angielskim "[...]"; - [...] maja 1980r. za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych, a w szczególności wymianę głowicy [...] z osprzętem w sytuacji awaryjnej na m/s "[...]". Skarżący wyraził niezadowolenie z wyroków sądowych i poparł reformę sądownictwa podjętą przez rząd. Podał też, że w 1968r. ukończył Technikum Komunikacyjne w [...] i podjął pracę w transporcie jako technik, zaś po odbyciu służby wojskowej wrócił do pracy w transporcie. W 1971r. rozpoczął pracę na morzu i zakończył ją w 1980r., jako czwarty mechanik [...].

Skarżący w zakresie prośby organu o udokumentowanie zdobytego wykształcenia i aktywności zawodowej nadesłał jedynie kopię dyplomu oficera mechanika okrętowego czwartej klasy, ważnego od [...] kwietnia 1978r. Podał, że w badaniach okresowych stwierdzono u niego zaawansowaną chorobę wrzodową, w związku z czym dwukrotnie przebywał w Szpitalu Wojewódzkim w [...] i wówczas, najprawdopodobniej podczas przetaczania krwi, zakażono go WZW "C". Skarżący wskazał, że otrzymuje emeryturę - 1030 zł i rentę - 400 zł, rentę na leczenie (dietę, zakup leków, dojazdy do lekarza). Jego żona ma przyznane prawo do emerytury - 1040 zł. Stałe, miesięczne wydatki oszacował na 1309.90 zł i zaliczył do nich opłaty za: gaz - 431,58 zł, energię elektryczną - 196,53 zł, usługi telekomunikacyjne (+ komórka) - 131,31 zł, odpadki komunalne - 31,39 zł, wodę i ścieki - 225,09 zł, zarządzanie osiedlem - 94 zł, paliwo do samochodu - ok. 200 zł.

Skarżący nie ujawnił, mimo prośby organu, sytuacji socjalno-bytowej synów. Organ ustalił, że Skarżący mieszka z żoną w lokalu stanowiącym własność syna A. (ok. 80 m2), który mieszka oddzielnie. Małżonkowie pozostają w dobrych relacjach z synem, który mimo własnych zobowiązań, pomaga im finansowo. Organ potwierdził źródła utrzymania rodziny oraz oszacowane przez Skarżącego wydatki i podał, że zwrot części kosztów leczenia Skarżącego wynosi 720 zł, zaś koszt leków (po odjęciu otrzymywanego zwrotu) wynosi 100 zł. Ustalono też, że Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej.

Skarżący - poinformowany o zawartości akt sprawy i pouczony, w trybie art. 10 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji - podniósł, że jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu w wyniku zatrucia organizmu sepsą i nadesłał kartę leczenia szpitalnego od [...] do [...] maja 2018r., z wynikiem badania USG jamy brzusznej z [...] maja 2018r. i fakturą za leki - 164,75 zł. Nadesłał też apelację od wyroku Sądu Rejonowego z [...] października 2016r. i fragment uzasadnienia wyroku (s. 3 z 7) o sygnaturze [...], przedstawiający stan faktyczny ustalony w toku postępowania. Skarżący podniósł m.in., że "kolejne instancje nie wzięły pod rozwagę" ustalonego stanu faktycznego. Wskazał także na brak odporności immunologicznej spowodowany wirusowym zapaleniem wątroby.

Z uzasadnienia decyzji Prezesa RM z [...] sierpnia 2019r. wynika też, że Prezes RM decyzją z [...] lipca 2018r. odmówił przyznania Skarżącemu emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1583/18 uchylił ww. decyzję Prezesa RM z [...] lipca 2018r., podkreślając, że organ nie podołał ciążącym na nim obowiązkom w zakresie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i równie wyczerpującego ustosunkowania się do twierdzeń i faktów podnoszonych przez Skarżącego. Organ nie ustosunkował się też w należyty sposób do przywołanego przez Skarżącego uczestniczenia w akcji ratunkowej na oceanie, gdy podczas sztormu uratowano 30 rozbitków, a 2 z nich podjął z fal osobiście Skarżący. Organ pominął to, że Skarżący, ratując rozbitków, ryzykował swoim życiem, a co najmniej zdrowiem. Organ nie wziął również pod uwagę tego, że udział w akcji ratunkowej rozbitków nie należał do zapisanych w kontrakcie obowiązków służbowych Skarżącego, który przystąpił do niej na ochotnika, pełniąc służbę na statku.

Sąd w związku z tym zważył, że organ, oceniając zachowanie Skarżącego, winien uczynić to w sposób bardziej wszechstronny i szczegółowy. Organ powinien w sposób wyjątkowo dokładny przedstawić swój tok rozumowania, a sporządzając uzasadnienie decyzji winien pamiętać o nałożonych na niego przez ustawodawcę w art. 7 i 8 k.p.a. obowiązkach. Jeśliby organ stwierdził, że nie posiada wystarczającej wiedzy na temat katastrof morskich i prowadzenia w ich trakcie akcji ratunkowych i wskutek tego miał problemy z prawidłową oceną działań Skarżącego, mógł (a wręcz powinien) zasięgnąć informacji w kompetentnych podmiotach.

Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi i podkreślił, że ani Sąd administracyjny, ani Prezes RM, nie są uprawnieni do "oceniania i kontestowania wyroków Sądów powszechnych (jak i wyroków innych Sądów).

Prezes RM, rozpoznając ponownie sprawę wystąpił o dodatkowe informacje do Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, a także - z uwagi na brak danych od Skarżącego w zakresie jego aktywności zawodowej - do ZUS. Zwrócił się też do Skarżącego o dokładny opis akcji ratowania członków załogi statku "[...]", przedłożenie dokumentów obrazujących przebieg tej akcji oraz udokumentowanie podnoszonego uratowania dwóch osób, gdyż to na Skarżącym zasadniczo spoczywa obowiązek przedłożenia dokumentów i danych, które miałyby przemawiać za przyznaniem świadczeń z art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. Skarżącego poproszono m.in. o ujawnienie dotychczas otrzymanych form uhonorowania, jako uczestnika ww. akcji ratowania, o nadesłanie kopii świadectwa pracy w Polskich Liniach Oceanicznych i nadesłanie wszelkich innych niż dotychczas przekazane informacji i dokumentów, które miałyby przemawiać za przyznaniem mu emerytury specjalnej.

Skarżący w zakresie przebiegu akcji ratunkowej przysłał artykuł prasowy J. F. "[...] z tłumaczeniem na język polski i podał, że był najmłodszym członkiem załogi m/s [...] (30 lat). Zgodnie z artykułem 60-letni kapitan polskiego statku towarowego [...] wydał decyzję o zmianie kursu, w celu dotarcia do statku [...], który będąc ok. 400 mil na południe od wyspy [..] na [...] znalazł się w niebezpieczeństwie i nadawał sygnał S.O.S. Był to statek płynący z ładunkiem drzewa z [...] i na jego pokładzie było 31 członków załogi (26 [...] i 5 [...]). Kapitan z rozmowy radiowej dowiedział się, że w ładowniach nr 1 i 2 znajdowała się woda i napełniała ładownię nr 5. Kapitan tonącego statku po kilku godzinach zdecydował się na opuszczenie jednostki. Kiedy polski statek zbliżył się do tonącego statku, szalupy ratunkowe były już opuszczone. Prądy były silne i szalupa z jedenastoma członkami załogi została zmieciona. Kilku mężczyzn zostało wyrzuconych za burtę, jednak udało się im wrócić z powrotem. Jeden z członków załogi się utopił. Pozostałych dziesięciu pokonało drogę do statku [...]. Godzinę później pozostałych 20 dotarło do statku [...] w gumowym pontonie. Lekarz pokładowy podał uratowanym członkom załogi środki medyczne i jedzenie. Po zakończeniu akcji ratunkowej statek nadal unosił się na powierzchni wody. Uratowaną załogę zabrano do [...] i przekazano statkowemu agentowi. Agenci statku [...] odznaczyli Kapitana [...] metalową tacą.

Biuro Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej podało, że "nie może bezpośrednio zaopiniować pozytywnie" wniosku Skarżącego o emeryturę specjalną, gdyż nie ma szczegółowych informacji i dokumentów dotyczących przebiegu zdarzeń akcji ratunkowej, zaś udzielanie pomocy osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu jest obowiązkiem kapitanów statków i ich załóg i wynika z postanowień ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych. Czyn Skarżącego wpisuje się w zakres obowiązków członków załóg statków uprawiających żeglugę morską. W świetle liczby wypadków morskich, do których doszło na przestrzeni ostatnich lat, obowiązek z zakresu udzielania pomocy osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu jest realizowany przez załogi statków z dużą częstotliwością. Standardową procedurą, stosowaną w morskich ratowniczych centrach koordynacyjnych, w przypadku otrzymania wezwania o pomoc jest skierowanie do akcji ratowniczej statków znajdujących się najbliżej lokalizacji zagrożonej jednostki. Często zdarza się, że jako pierwsze przybywają na miejsce zdarzenia jednostki cywilne (np. statki handlowe), i to ich załogi udzielają pomocy osobom w niebezpieczeństwie. Zgodnie z danymi Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego w latach 2011-2017 doszło do 20.616 wypadków statków na wodach Unii Europejskiej lub z udziałem statków pływających pod banderą państwa członkowskiego Unii Europejskiej, z czego 603 zakwalifikowano, jako wypadki poważne, w wyniku których utracono jednostkę lub były ofiary śmiertelne. W ramach przykładów akcji ratunkowych z ostatnich lat wymieniono: akcję ratowania pasażerów i załogi promu pasażerskiego "[...]" w 2014r., w której brało udział m.in. 13 statków handlowych, których załogi uratowały 88 osób i uratowanie w 2015r. znajdujących się w niebezpieczeństwie na Morzu [...] 420 osób przez załogę statku "[...]" dowodzonego przez kapitana polskiego.

ZUS, na prośbę Prezesa RM, przedstawił przebieg aktywności zawodowej Skarżącego i przyczyny rozwiązywania z nim stosunków pracy: a) 1968.01.[...]-1970.11.30 - Ogólnokrajowa Spółdzielnia Turystyczna [...] Oddział Okręgowy w [...]; dyspozytor transportu (służba wojskowa od [...] października 1968r. do [...] października 1970r.) - za porozumieniem zakładów; b) 1970.12.[...]-1971.04.[...]- [...] Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe; kierowca - za porozumieniem stron; c) 1971.03.[...]-1971.07.[...] - Wyższa Szkoła [...]; młodszy marynarz służby hotelowej; praca w szczególnych warunkach w okresach: 1971.03.[...]-1971.05.[...] i 1971.06.[...]-1971.07.[...] - bez wypowiedzenia na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z [...] stycznia 1956r. (ciężkie naruszenie przez pracownika obowiązków pracowniczych); d) 1971.09.[...]-1980.08.[...] - Polskie Linie [...]; kierowca, młodszy motorzysta, asystent maszynowy, IV mechanik; praca w szczególnych warunkach w okresie 1971.09.[...]-1980.05.[...] - stosunek pracy rozwiązany w związku z upływem 3 miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztu (art. 66 § 1 Kodeksu pracy); e) 1982.02.[...]-1983.01.[...] - Krawiectwo Lekkie [...] - brak informacji o sposobie rozwiązania stosunku pracy.

Skarżącego w okresach: 1984.07.[...]-1986.07.[...] i 1987.10.[...]-1988.03.[...] zgłoszono do ubezpieczenia jako osobę współpracującą z Krawiectwem Konfekcyjnym [...]. Skarżący w 1990r. opłacał składki z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a od [...] maja do [...] sierpnia 1998r. był ponownie zgłoszony jako osoba współpracująca z Hurtownią "[...]" E. K.. Skarżący udokumentował 18 lat, 2 miesiące, 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym rok i 10 dni stanowiły okresy nieskładkowe.

ZUS decyzją z [...] czerwca 2000r., na podstawie wyroku ww. Sądu Okręgowego z [...] kwietnia 2000r., przyznał Skarżącemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od [...] czerwca do [...] lipca 1999r. i z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od [...] lipca 1999r. na stałe. ZUS od [...] lutego 2014r. (po osiągnięciu przez Skarżącego podwyższonego wieku emerytalnego w wymiarze 65 lat i 4 miesiące) przyznał mu prawo do emerytury i aktualnie wynosi ono brutto 1303,55 zł (1099,23 zł netto).

Skarżący, mimo ponaglenia, nie nadesłał opisu własnych wspomnień z przebiegu akcji ratunkowej, nie udokumentował podjęcia z fal 2 osób i nie nadesłał kopii świadectwa pracy z Polskich Liniach [...]. Podał jedynie, że odpowiedzi na wszystkie pytania znajdują się w aktach sprawy.

Prezes RM w ww. decyzji z [...] sierpnia 2019r. podkreślił, że dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie sposobu rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną Sądu administracyjnego. Po uzupełnieniu postępowania możliwe jest wydanie identycznego z poprzednim rozstrzygnięcia, z odpowiednim, pogłębionym uzasadnieniem. Prezes RM, stosownie do ww. wyroku WSA w Warszawie, ponownie rozpatrując sprawę, zasięgnął informacji na temat katastrof morskich i prowadzenia w ich trakcie akcji ratunkowych i wskazał, że w świetle wyjaśnień z Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz z nadesłanego przez Skarżącego tłumaczenia artykułu prasowego o przebiegu akcji ratunkowej i pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie, nie uznał podjęcia przez Skarżącego z fal dwóch członków załogi tonącego statku za postawę noszącą znamiona wyjątkowości i zasługującą na dodatkowe wyróżnienie w formie emerytury specjalnej. Skarżący otrzymał za ten czyn od pracodawcy pochwałę i brązową odznakę "Zasłużony pracownik morza". W akcji ratowania członków załogi statku [...], bandery [...], uratowano 30 osób i jest to dokonanie całego zespołu polskiego statku towarowego, w tym w głównej mierze kapitana statku, a nie wyłącznie Skarżącego.

Prezes RM wskazał, że nie deprecjonując bohaterskiej postawy zespołu polskiego statku i w pełni rozumiejąc powagę sytuacji, na uwagę zasługuje także niesamowita odwaga i wytrwałość uratowanych, którzy musieli zmagać się z falami zanim zdołali dopłynąć do m/s [...]. Panujące wówczas warunki pogodowe bezsprzecznie utrudniały realizację podjętej akcji ratunkowej, niemniej jednak sztormy towarzyszą zdecydowanej większości nieszczęść na morzach i oceanach, a podejmowane akcje ratunkowe niejednokrotnie mają miejsce w takich właśnie warunkach. Ww. akcja była jedną z bardzo wielu akcji ratunkowych przeprowadzonych na wodach mórz i oceanów, w których uczestniczyły statki handlowe, a udzielenie pomocy osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu stanowi obowiązek zarówno kapitanów statków, jak i członków ich załóg. Tym samym zachowanie Skarżącego, w żaden sposób nie wyróżnia go z grona innych marynarzy, biorących udział w takich akcjach.

Prezes RM wskazał, że na etapie wyjaśniania stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, obok domagania się dokumentów od Skarżącego i zasięgnięcia opinii w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, poszukiwał dodatkowo informacji za pośrednictwem stron internetowych, w ZUS oraz za pośrednictwem Wydziału Polityki Społecznej w [...] Urzędzie Wojewódzkim. W konsekwencji zgromadził obszerny materiał dowodowy, który obok argumentacji Skarżącego nie dowodzi istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania emerytury specjalnej. Ustawodawca pozostawił uznaniu Prezesa RM, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Uprawnienie to zostało ukształtowane historycznie i oparto je na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury, ze względu - co do zasady - na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania. Warunkiem uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego na podstawie art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS., są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej czy gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi. Skarżący nie udokumentował zasług o takim charakterze. Wymieniona w trzech pochwałach od pracodawcy postawa Skarżącego i sumienność wobec wykonywanych przez niego zadań jest zasługą wielu osób pracujących, zaś Skarżący nie wskazał cech wyróżniających go z grona innych obywateli, którzy, podobnie jak on, wzorowo wykonują powierzane im zadania i służą bezinteresowną pomocą potrzebującym. Dodatkowe uhonorowanie Skarżącego w formie emerytury specjalnej spowodowałoby, że każdy, kto otrzymał pochwałę od pracodawcy i pomógł innej osobie w potrzebie, miałby bezsporne prawo do ubiegania się o świadczenie specjalne przyznawane przez Prezesa RM. Ocena taka spowodowałaby odejście od zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach. Prezes RM musi kierować się obiektywnymi kryteriami oceny, uwzględniającymi zarówno miernik wybitności, jak i wyjątkowości. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie może więc opierać się jedynie na subiektywnym odczuciu wnioskodawcy.

Prezes RM przy omawianiu postawy Skarżącego wziął też pod uwagę informacje przekazane przez ZUS o przyczynach rozwiązania ze Skarżącym stosunku pracy najpierw w Wyższej Szkole [...] w 1971r. (ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych), a następnie w Polskich Liniach [...] w 1980r. (z upływem 3 miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztu). Skarżący w żadnym z pism, mimo dwukrotnej prośby organu o opis i udokumentowanie aktywności zawodowej oraz nadesłanie kopii świadectwa pracy z PL[...], nie nadesłał tego dokumentu i nie ujawnił ww. okoliczności.

Prezes RM wskazał też, że drugą przesłanką, mogącą mieć wpływ na przyznanie świadczenia specjalnego, jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, nadzwyczajnego, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Skarżący uwypuklał kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa w związku z zakażeniem go wirusem zapalenia wątroby typu "C" w ww. szpitalu, ale zdarzenie to nie jest, zdaniem Prezesa RM, nadzwyczajne. Wzrost specjalizacji zabiegów diagnostycznych i leczniczych, które ratują zdrowie i życie chorym, stwarza ryzyko zakażeń szpitalnych. Zakażenia te dotyczą zarówno pacjentów, jak i personelu i ich skala jest zbyt duża, by mogły być uznane za szczególne w rozumieniu art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. Skarżący uzyskał odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną szkodę, a organ administracji nie jest władny w postępowaniu administracyjnym dokonywać oceny prawidłowości procesów sądowych i prawomocnych orzeczeń sądowych. Niezadowolenie Skarżącego z wyroków sądowych jest niewystarczające do przyznania emerytury specjalnej. Świadczenia specjalne nie stanowią bowiem odszkodowania, zadośćuczynienia, czy rekompensaty za doznane krzywdy i cierpienia. O ich charakterze przesądza zamieszczenie regulujących je przepisów w u.e.r.FUS., co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego.

Zdaniem Prezesa RM postępowanie w sprawie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i słusznym interes strony, o którym mowa w art. 7 k.p.a. i który zasługiwałby na uznanie jedynie w sytuacji, gdy Skarżący spełniłby cele ustanowienia art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS., potwierdzone przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2006r. i orzecznictwo sądów administracyjnych. Celem ustanowienia art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. nie jest ani pomoc socjalna, ani forma dodatkowego odszkodowania bądź zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Prezes RM, z uwagi na ustrojową i systemową funkcję w konstytucyjnym systemie organów państwa nie jest predestynowany ani uprawniony do przyznawania świadczeń osobom znajdującym się w trudnym położeniu, nawet gdy ich potrzeby byłyby w pełni uzasadnione - nie ma do tego ani podstaw, ani instrumentów. Zabezpieczanie potrzeb socjalno-bytowych osób znajdujących się w trudnych sytuacjach pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej. Dorosłe i samodzielne dzieci mają obowiązek, zgodnie z prawem, opiekowania się rodzicami i wspomagania ich finansowo, gdy zachodzi taka potrzeba.

Prezes RM, kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, stwierdził, że wykazane w toku postępowania okoliczności wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. i nie dają podstaw do przyznania Skarżącemu emerytury specjalnej.

2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Prezesa RM z [...] sierpnia 2019r. i stwierdził, że organ nie wniósł nowych faktów, mogących podważyć wcześniej wydany prawomocny wyrok z [...] marca 2019r. sygn. akt II SA/WA 1583/18, czym nie zakwestionował powagi rzeczy osądzonej. Sąd w ww. wyroku precyzyjnie ocenił akcję ratunkową przeprowadzoną przez statek [...] i zobowiązał organ do wyjątkowo dokładnego toku rozumowania, co nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący podkreślił, że akcję ratunkową przeprowadzono zgodnie z konwencją ratowania życia na morzu [...], która nie obejmuje czynności ratowniczych prowadzonych przez statek handlowy, dlatego Prezes RM wykazał się brakiem empatii, orzekając "że jest to normalna powinność związana z pracą na morzu". WSA w Warszawie słusznie zauważył, że ratowanie załogi [...] to czyn zasługujący na szczególne uznanie, gdyż był związany bezpośrednio z narażeniem życia Skarżącego. Zdaniem Skarżącego zarzuty podniesione w decyzji, a dotyczące braku żądanych dokumentów mijają się z prawdą, bo odpowiedzi na te pytania znajdują się w aktach sprawy, a żądanie wyroku Sądu Okręgowego w sprawie [...] nie ma przełożenia na istotę postępowania. Administracyjne rozpatrywanie sprawy winno ograniczyć się do udziału Skarżącego w akcji ratunkowej, gdyż to jest jedną z przyczyn złożenia prośby o emeryturę specjalną. Rozpoczęcie akcji ratunkowej miało miejsce po odebraniu sygnału SOS i o godz. [...] alarmu człowiek za burtą oraz wypuszczenia siatki z lewej burty. Na tej siatce zabezpieczony pasem i linką Skarżący podjął dwóch członków załogi tonącego statku przy wysokiej fali.

3. Prezes RM w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a."), powołano do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w ramach kognicji bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a."). Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a.

Stwierdzić też należy, że stosownie do art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 P.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

3. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżoną decyzję wydano zgodnie z obowiązującym prawem.

Stosownie do art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS., w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Natomiast w myśl art. 124 u.e.r.FUS. do postępowania w tym trybie stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2180r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes RM, podejmując decyzję administracyjną w sprawie świadczenia specjalnego, związany jest więc regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.

Powyższe oznacza, że wniesienie wniosku o przyznanie świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. zobowiązuje właściwy organ do podjęcia działań zmierzających do jego rozpatrzenia, zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, uregulowanymi w k.p.a.

Zauważyć ponadto należy, że zaskarżona decyzja Prezesa RM ma charakter uznaniowy. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, którego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy prawa materialnego i przepisy o postępowaniu administracyjnym. Ponadto, wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ administracyjny jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Organ administracji, podejmując decyzję uznaniową, stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą Sądu administracyjnego, jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por: wyrok NSA z 28 kwietnia 2003r. sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając tym samym poza wyznaczone mu granice kontrolne.

Renta specjalna może być przyznana, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznania tego świadczenia. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np. - jak wskazuje w zaskarżonej decyzji Prezes RM - m.in. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, ale nie jest to jedyne kryterium przyznania tego świadczenia, gdyż wówczas zastąpiłoby ono świadczenia przyznawane przez pomoc społeczną. Renta specjalna nie ma charakteru roszczeniowego.

Jednocześnie ważne jest, aby wspomniane powyżej szczególne okoliczności były analizowane i oceniane przez organ w każdym indywidualnym przypadku i to ze szczególną wnikliwością oraz przy zachowaniu bezwzględnie obowiązujących reguł proceduralnych. Ewentualne uchybienia zarówno w procesie gromadzenia materiału dowodowego, jak i oceny wszystkich elementów tego materiału, mogą bowiem mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie organu.

4. Zdaniem Sądu, Prezes RM w sposób należyty wykonał wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w wiążącym na mocy art. 153 i art. 170 P.p.s.a. orzeczeniu WSA w Warszawie z 21 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1583/18. Prezes RM oprócz tego, że wzywał Skarżącego do przedłożenia istotnych w sprawie okoliczności i dokumentów, podjął też samodzielne działania w celu należytego zbadania przesłanek istotnych z punktu widzenia przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji - art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. i wystąpił o opinię do Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz poszukiwał dodatkowo informacji za pośrednictwem stron internetowych, w ZUS oraz za pośrednictwem Wydziału Polityki Społecznej w [...] Urzędzie Wojewódzkim.

W konsekwencji - zdaniem Sądu - doszło do zgromadzenia obszernego materiału dowodowego, stosownie do zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., który został należcie rozpatrzony z uwzględnieniem zasady wskazanej w art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 i art. 81 k.p.a. Również oceny wyrażone przez Prezesa RM w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o tym, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania Skarżącemu emerytury specjalnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. - były spójne i logiczne oraz miały oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Podzielić należy też stanowisko organu administracji, że ustawodawca na mocy ww. przepisu pozostawił uznaniu Prezesa RM, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Uprawnienie to zostało ukształtowane historycznie i oparto je na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury, ze względu - co do zasady - na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania. Warunkiem uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego na podstawie art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS., są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej czy gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi. Skarżący nie udokumentował zasług o takim charakterze.

Kwestią prawidłowej wykładni pojęcia szczególnie uzasadnionych przypadków zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2006r. sygn. akt P 38/05 (Dz.U. Nr 193, poz. 1429). W orzeczeniu tym wskazano, że wspomniany wyżej przepis art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS., jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu natomiast podkreślono, że w przepisie tym chodzi o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, niepowtarzalność często nieporównywalność takich zasług i osiągnięć, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione.

Zdaniem Sądu, Prezes RM w świetle ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie uchybił poszczególnym przepisom proceduralnym, ani też zasadom postępowania administracyjnego. Trafne też było wskazanie przez Prezesa RM, że przy wydawaniu ww. decyzji uznaniowej musi kierować się obiektywnymi kryteriami oceny, uwzględniającymi zarówno miernik wybitności, jak i wyjątkowości. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie może więc opierać się jedynie na subiektywnym odczuciu wnioskodawcy.

Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Prezes RM zbadał ponownie warunki socjalno–bytowe Skarżącego, uzyskując odpowiednie, szczegółowe informacje w tym zakresie od samego Skarżącego, jak również od pracowników właściwych jednostek. Z ustaleń organu wynikało, że Skarżący otrzymuje emeryturę - 1030 zł i rentę - 400 zł oraz rentę na leczenie (dietę, zakup leków, dojazdy do lekarza). Jego żona ma przyznane prawo do emerytury - 1040 zł. Stałe, miesięczne wydatki oszacował na 1309.90 zł i zaliczył do nich opłaty za: gaz - 431,58 zł, energię elektryczną - 196,53 zł, usługi telekomunikacyjne (+ komórka) - 131,31 zł, odpadki komunalne - 31,39 zł, wodę i ścieki - 225,09 zł, zarządzanie osiedlem - 94 zł, paliwo do samochodu - ok. 200 zł. Skarżący nie ujawnił, mimo prośby organu, sytuacji socjalno-bytowej synów. W trakcie rozmowy z pracownikiem socjalnym (przeprowadzonej na prośbę organu) ustalono, że Skarżący mieszka z żoną w lokalu stanowiącym własność syna A. (ok. 80 m2), który mieszka oddzielnie. Małżonkowie pozostają w dobrych relacjach z synem, który mimo własnych zobowiązań, pomaga im finansowo. Potwierdzono źródła utrzymania rodziny i podano, że zwrot części kosztów leczenia Skarżącego wynosi 720 zł. Potwierdzono też wydatki oszacowane przez Skarżącego i uzupełniająco podano, że koszt leków (po odjęciu otrzymywanego zwrotu) wynosi 100 zł. Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej.

Na tej podstawie przyjęcie przez Prezesa RM, że sytuacja socjalno-bytowa rodziny Skarżącego była stabilna, a osiągane dochody pozwalają na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, była prawidłowa i nie można jej uznać za swobodną w rozumieniu art. 80 k.p.a.

Prezes RM ponadto, po wnikliwym zapoznaniu się z materiałem dowodowym, w tym z dokumentami nadesłanymi przez Skarżącego (m.in. artykuł prasowy J. F. "[...]", z tłumaczeniem na język polski; pochwały od pracodawców), jak również z dokumentami nadesłanymi z ZUS i z Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, prawidłowo stwierdził, że okoliczności powoływane w toku postępowania, nie stanowią o istnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku. W toku postępowania nie stwierdzono też występowania innych okoliczności, które w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogłyby zostać uznane za spełniające warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku". Prezes RM trafnie i zgodnie z doświadczeniem życiowym, mającym oparcie w materiale dowodowym i obowiązujących konwencjach, ocenił, że postawa Skarżącego i sumienność wobec wykonywanych przez niego zadań (także podczas akcji ratowniczej załogi [...]), w świetle pochwał od pracodawców jest zasługą wielu osób pracujących, zaś Skarżący nie wskazał cech wyróżniających go z grona innych obywateli, którzy, podobnie jak on, wzorowo wykonują powierzane im zadania i służą bezinteresowną pomocą potrzebującym. Racjonalna była też ocena Prezesa RM, że dodatkowe uhonorowanie Skarżącego w formie emerytury specjalnej spowodowałoby, że każdy, kto otrzymał pochwałę od pracodawcy i pomógł innej osobie w potrzebie, miałby bezsporne prawo do ubiegania się o świadczenie specjalne przyznawane przez Prezesa RM. Ocena taka spowodowałaby odejście od zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach.

Prezes RM przy omawianiu postawy Skarżącego wziął też pod uwagę informacje przekazane przez ZUS o przyczyn rozwiązania ze Skarżącym stosunku pracy najpierw w Wyższej Szkole [...] w 1971r. (ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych), a następnie w Polskich Liniach [...] w 1980r. (z upływem 3 miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztu). Skarżący w żadnym z pism, mimo dwukrotnej prośby organu o opis i udokumentowanie aktywności zawodowej oraz nadesłanie kopii świadectwa pracy z PL[...], nie nadesłał tego dokumentu i nie ujawnił ww. okoliczności.

Wbrew zatem stanowisku prezentowanemu przez Skarżącego w skardze, należało uznać, że Prezes RM, uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji opisanej w ww. wniosku Skarżącego przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. Organ odniósł się też do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, mając przy tym na względzie okoliczności podnoszone przez Skarżącego i wynikające z przedłożonych przez Niego dowodów, jak również z dowodów zgromadzonych z inicjatywy organu. Prezes RM przekonująco też wyjaśnił dlaczego podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie stanowiły zdarzenia losowego o nadzwyczajnym charakterze w rozumieniu art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. W świetle bowiem wyjaśnień z Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz z treści nadesłanego przez Skarżącego tłumaczenia artykułu prasowego o przebiegu akcji ratunkowej i pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie, podjęcie przez Skarżącego z fal dwóch członków załogi tonącego statku nie stanowiło postawy noszącej znamiona wyjątkowości i zasługującej na dodatkowe wyróżnienie w formie emerytury specjalnej. Skarżący otrzymał za ten czyn od pracodawcy pochwałę i brązową odznakę "Zasłużony pracownik morza", a ponadto w akcji ratowania członków załogi statku [...], bandery [...] uratowano 30 osób i było to dokonanie całego zespołu polskiego statku towarowego, w tym w głównej mierze kapitana statku, a nie wyłącznie Skarżącego.

Warto też podkreślić, że Prezes RM nie deprecjonował bohaterskiej postawy zespołu polskiego statku i w pełni rozumiejąc powagę omawianej sytuacji, wskazał, że na uwagę zasługuje także niesamowita odwaga i wytrwałość uratowanych członków załogi ww. statku, którzy musieli zmagać się z falami zanim zdołali dopłynąć do [...]. Panujące wówczas warunki pogodowe bezsprzecznie utrudniały realizację podjętej akcji ratunkowej, niemniej jednak sztormy towarzyszą zdecydowanej większości nieszczęść na morzach i oceanach, a podejmowane akcje ratunkowe niejednokrotnie mają miejsce w takich właśnie warunkach. Ww. akcja była jedną z bardzo wielu akcji ratunkowych przeprowadzonych na wodach mórz i oceanów, w których uczestniczyły statki handlowe, a udzielenie pomocy osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu stanowi obowiązek zarówno kapitanów statków, jak i członków ich załóg.

W kontekście ww. rozważań uznanie przez Prezesa RM, że zachowanie Skarżącego, w żaden sposób nie wyróżniało go z grona innych marynarzy, biorących udział w takich akcjach, należało uznać za prawidłowe. Trafna była też ocena organu, że w takiej sytuacji dodatkowe uhonorowanie Skarżącego w formie emerytury specjalnej spowodowałoby, że każdy, kto otrzymał pochwałę od swojego pracodawcy za pomoc innej osobie w potrzebie, miałby bezsporne prawo do ubiegania się o przyznawanie świadczenia specjalnego.

Prezes ZUS odniósł się ponadto do drugiej okoliczności, która mogłaby mieć wpływ na przyznanie Skarżącemu świadczenia specjalnego na mocy art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. i trafnie oraz zgodnie z art. 80 i art. 80 k.p.a. ocenił, że odpowiedzialność odszkodowawcza Państwa w związku z zakażeniem Skarżącego wirusem zapalenia wątroby typu "C" w ww. szpitalu nie stanowi zdarzenia nadzwyczajnego, posiadającego element wyjątkowości w skali kraju. Prawidłowe było też wskazanie przez Prezesa RM, że wzrost specjalizacji zabiegów diagnostycznych i leczniczych, które ratują zdrowie i życie chorym, stwarza ryzyko zakażeń szpitalnych. Zakażenia te dotyczą zarówno pacjentów, jak i personelu, i ich skala jest zbyt duża, by mogły być uznane za szczególne w rozumieniu art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. Warto też podkreślić, że Skarżący uzyskał odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną szkodę, a ani Sąd administracyjny ani organ administracji nie są władne, o czym mowa w prawomocnym i wiążącym w sprawie wyroku WSA w Warszawie z 21 marca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1583/18, oceniać prawidłowości procesów sądowych oraz prawomocnych orzeczeń sądowych. Tym samym prawidłowa – zgodna z art. 80 i art. 81 k.p.a. - jest ocena Prezesa RM, że niezadowolenie Skarżącego z dotychczasowych wyroków sądowych jest niewystarczające do przyznania emerytury specjalnej. Świadczenia specjalne nie stanowią bowiem odszkodowania, zadośćuczynienia, czy też rekompensaty za doznane krzywdy i cierpienia. O ich charakterze przesądza zamieszczenie regulujących je przepisów w u.e.r.FUS., co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego.

Sąd, po stwierdzeniu zatem, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy, nie mógł skutecznie zarzucić organowi administracji naruszenia art. 82 ust. 1 u.e.r.FUS. przez wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia. Ocena bowiem okoliczności zaistnienia przesłanek przyznania świadczenia specjalnego należy do organu, przy czym nie wystarczy subiektywne odczucie osoby zainteresowanej o zaistnieniu szczególnego przypadku, gdyż organ jest obowiązany kierować się kryteriami obiektywnymi.

5. Sąd, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oraz art. 153 i art. 170 P.p.s.a. w związku z art. 132 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji – o oddaleniu skargi.