Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 62/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Zasądzono od organu sumę pieniężną z art. 149 § 2 p.p.s.a
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12 par. 1, art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 109
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi O. B. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia podania skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] sierpnia 2020 r. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, II. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce w rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...]- ([...]) złotych, V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 2022 r. O. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (znak [...]). Organowi zarzucił naruszenie art 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "K.p.a."), z uwagi na prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny, wykonywane w jego toku czynności podejmowane były w dużych odstępach czasu. Mając to na uwadze, skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, przyznanie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że podaniem z sierpnia 2020 r. zwrócił się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zgodnie z dyspozycją płynącą z art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy powinno nastąpić w terminie miesiąca. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że w toku postępowania organ występuje z zapytaniami do innych organów (Policji, Straży Granicznej) należałoby przyjąć, iż termin 2 miesięcy jest terminem krańcowym. Niewydanie przez organ rozstrzygnięcia pomimo zebranego w całości materiału dowodowego przez okres 1,5 roku zdaniem skarżącego uchybia dyspozycji wskazanej w art. 35 § 3 K.p.a. Skarżący podkreślił, że organ dopiero po roku wysłał zapytanie od odpowiednich służb (czerwiec 2021 r.), pomimo tego, że o konieczności uzyskania tej informacji wiedział od momentu wpłynięcia wniosku.

W ocenie skarżącego postępowanie w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę znacząco przekracza normy regulujące czas trwania postępowania, zaś tak znaczna zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa. Zdaniem skarżącego przewlekłość organu w załatwieniu sprawy daje mu prawo do ubiegania się o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, która będzie stanowić formę rekompensaty. Wysokość wnioskowanej kwoty wydaje się tym bardziej uzasadniona, że przez cały ten czas skarżący pozostaje w niepewności co do swojej przyszłości, a nadto towarzyszy mu ciągłe poczucie bezsilności. Skarżący bowiem czeka na rozstrzygnięcie od 1,5 roku i konieczne dla niego było skierowanie sprawy do postępowania przed sądem administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2020 r., który wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2020 r., O. B. wystąpił do Wojewody o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączył kopię paszportu, kopię karty pobytu wydanej przez Wojewodę ważnej do dnia [...] października 2020 r., przedłużonej z mocy prawa do [...] lutego 2022 r., kopię powiadomienia o nadaniu numeru PESEL, potwierdzenie opłaty skarbowej, kopię umowy najmu mieszkania oraz zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy. W dniu [...] grudnia 2020 r. (powinno być w dniu [...] września 2020 r. – uw. własna Sądu) skarżący zgłosił się do Oddziału Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego w P. Delegatura w K. w celu złożenia odcisków linii papilarnych palców oraz dostarczył do wglądu oryginały dokumentów. W tym samym dniu (powinno być w dniu [...] września 2020 r. – uw. własna Sądu) O. B. został poinformowany, że na jego wniosek zostało wszczęte przez Wojewodę postępowanie administracyjne w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto Wojewoda zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach") wniosek cudzoziemca przesłał właściwym organom celem jego zaopiniowania. Ostatecznie Wojewoda w dniu [...] stycznia 2022 r. udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres do dnia [...] stycznia 2025 r.

Dalej Wojewoda podkreślił, że sposób prowadzenia spraw przez pracowników organu, w tym czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków, który jest dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 K.p.a., nie wynika z opieszałości czy bezczynności pracowników organu, ale jest wynikiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w W. Urzędzie Wojewódzkim oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Termin podjęcia postępowania w sprawie uzależniony jest od ilości wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wpływających do Wydziału Spraw Cudzoziemców. Przy rozpatrywaniu wniosków obowiązuje kolejność wpływu do urzędu. Każda sprawa wymaga już na wstępie wszczęcia postępowania, dochowania należytej staranności oraz wnikliwej analizy wszystkich złożonych dokumentów, celem uniknięcia ewentualnych błędów mogących skutkować stwierdzeniem nieważności rozstrzygnięcia wydanego w niewłaściwie prowadzonej sprawie. Z uwagi na powyższe, termin załatwienia sprawy może być więc znacząco przesunięty w czasie względem dnia złożenia dokumentów. Nie wynika to jednakże z lekceważenia wniosków strony i braku woli do załatwienia sprawy. W Wydziale Spraw Cudzoziemców, pomimo podejmowanych starań o zwiększenie środków na zatrudnienie dodatkowych pracowników – co nie zależy tylko od samego organu ale też decyzji organów nadrzędnych z racji uwarunkowań finansów publicznych – nie ma wystarczającej ich liczby aby w dogodnych dla klientów terminach rozpatrywać złożone wnioski, co nie pozostaje bez wpływu na czas prowadzenia postępowania.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej Wojewoda wskazał, że w skardze brak jest jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej, tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. O. B. nie wskazał jednoznacznie jakoby doznał krzywdy w związku z bezczynnością organu, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie sądu. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosi, że w czasie oczekiwania na decyzję rozstrzygającą był pozbawiony możliwości korzystania z pełni praw przysługujących osobie posiadającej zezwolenie na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również do swobodnego wielokrotnego przekraczania granicy. Tymczasem ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz.568, ze zm.) wprowadzono szereg szczególnych rozwiązań prawnych mających na celu rozwiązanie problemów, jakie powoduje epidemia wirusa SARS-CoV2 dla legalności pobytu cudzoziemców w Polsce. Ustawa ta w art. 15zd stanowi, że w przypadku, gdy ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy przypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ten okres ulega z mocy prawa przedłużeniu do 30 dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni. Sytuacja taka wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skarżący wystąpił bowiem z wnioskiem o wydanie jednolitego zezwolenia na pobyt czasowy u tego samego pracodawcy i na takim samym stanowisku, jakie posiadał w wydanym przez Wojewodę zezwoleniu na pracę. Był też w posiadaniu karty pobytu czasowego wydanej przez Wojewodę ważnej do [...] października 2020 r., która to została automatycznie przedłużone z mocy prawa do [...] lutego 2022 r., zatem skarżący mógł korzystać z pełni przysługujących mu praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania O. B. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, prowadzonego pod znakiem [...]

W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "P.p.s.a."), skargę – w tym także skargę na przewlekłość postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłego prowadzenia postępowania jest instytucja ponaglenia.

Z akt sprawy wynika, że strona wniosła ponaglenie pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. (k. 14-16 akt adm.), nadanym w dniu [...] stycznia 2022 r. (k. 8 verte akt sąd.). W tym stanie rzeczy należało więc uznać, że przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona.

Przechodząc do badania sprawy pod kątem merytorycznym w pierwszej kolejności podkreślić należy, że wydanie przez organ decyzji kończącej sprawę już po wniesieniu skargi do sądu nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia, czy zaistniała przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i dla ewentualnego wymierzenia grzywny lub sumy pieniężnej (zob. wyrok NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. II OSK 891/13, wyrok NSA z 19 lipca 2016 r., sygn. I OSK 3287/15 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przewlekłość postępowania jest bowiem stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12).

Następnie wyjaśnienia wymaga, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia [...] kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie przewlekłość została zdefiniowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.).

W tym kontekście zauważyć należy, że definicja przewlekłości postępowania zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., pozostaje bardzo ogólna. Przyjąć jednak należy, że pojęcie przewlekłości odnosi się do sposobu prowadzenia postępowania. Przewlekłość postępowania może polegać na jego prowadzeniu w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania – np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.).

Stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem owej przewlekłości. Przy czym zauważyć należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 K.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16).

Przenosząc poczynione wywody na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę okazał się zasadny.

W pierwszej kolejności w kontekście zarzutów skargi wskazać należy, że skarga została złożona na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę, a nie bezczynność, wobec tego kwestia dochowania terminu załatwienia sprawy oraz wymogu informowania strony o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy i przyczynach zwłoki ma w tej sytuacji drugorzędne znaczenie. Ocenie podlega bowiem efektywność prowadzonego postępowania.

Idąc dalej wyjaśnienia wymaga, że ocena, czy doszło po stronie organu do przewlekłości postępowania, wymaga uwzględnienia specyfiki postępowania w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Procedura ta przewiduje złożenie osobiście przez cudzoziemca, na odpowiednim formularzu, wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami, co wynika z art. 98, art. 105 i art. 106 ustawy o cudzoziemcach. Jako że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendantem Oddziału Straży Granicznej, Komendantem Wojewódzkim Policji, Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsulem) przed wydaniem decyzji, zaś wskazane powyżej organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni (art. 109 ustawy o cudzoziemcach), to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania.

Przechodząc do meritum wyjaśnienia wymaga, że wniosek skarżącego datowany na dzień [...] sierpnia 2020 r. wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2020 r. (k. 60 i 78 akt adm.), i to od tego dnia na Wojewodzie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu jego załatwienia, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] września 2020 r. organ sprawdził skarżącego w wykazie osób niepożądanych (k. 70 akt adm.), a w dniu [...] września 2020 r. skarżący stawił się w urzędzie, okazał dokument podróży i złożył odciski linii papilarnych (k. 70 akt adm.). Z akt sprawy nie wynika natomiast w jaki sposób i kiedy skarżący został wezwany do stawiennictwa w urzędzie. Dalej, tego samego dnia skarżący przedłożył umowę najmu lokalu mieszkalnego (k. 45 akt adm.) i zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy (k. 44 akt adm.), a w dniu [...] września 2020 r. wypełniony załącznik nr [...] do wniosku (k. 37-43 akt adm.). W dniu [...] września 2020 r. wniosek został zweryfikowany pod względem formalnym (k. 34 akt adm.), a w dniu [...] września 2020 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania i wyznaczył termin wydania decyzji do dnia [...] czerwca 2021 r. (k. 32 akt adm.). Termin oczekiwania na wydanie decyzji miał więc wynosić aż 9,5 miesięcy. Kolejna czynność w sprawie została przy tym podjęta dopiero po 8,5 miesiącach od dnia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, kiedy to w dniu [...] maja 2021 r. skarżący został sprawdzony w bazie danych SIS (k. 70 akt adm.). Z kolei w dniu [...] czerwca 2021 r., a więc dopiero po ponad 10 miesiącach od dnia wpływu wniosku do urzędu, organ w oparciu o art. 109 ustawy o cudzoziemcach wystąpił do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji i Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (k. 70 akt adm.). Od tego dnia przez okres prawie 8 miesięcy organ znowu nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Dopiero w dniu [...] stycznia 2022 r., tj. w dniu, w którym do organu wpłynęła skarga na przewlekłość postępowania (k. 9 akt adm.), organ ponownie sprawdził skarżącego w wykazie osób niepożądanych, a także po raz drugi sprawdził skarżącego w bazie danych SIS (k. 35 akt adm.). Decyzja w sprawie została wydana następnego dnia (k. 21 akt adm.).

Opisana powyżej chronologia wydarzeń jednoznacznie świadczy o prowadzeniu przez Wojewodę postępowania w sposób przewlekły. Na podstawie wyszczególnionych czasowo czynności, które organ podejmował w sprawie, Sąd uznał, że organ nie kierował się ekonomiką procesową przy podejmowaniu kolejnych działań w postępowaniu, ani nie dążył do odpowiednio sprawnego załatwienia wniosku skarżącego. Wszystko to świadczy o tym, że postępowanie było prowadzone przez organ w sposób przewlekły, bez odpowiedniej koncentracji czynności i wymaganej sprawności działania. Dla przypisania organowi stanu przewlekłości w załatwieniu spraw nie miały znaczenia argumenty Wojewody dotyczące znacznej liczby wniosków i załatwianych spraw oraz braków obsady kadrowej urzędu. Mogły one jednak mieć pewien pośredni wpływ na ocenę, czy zwłoka organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, względnie na rozważenie celowości zastosowania w sprawie dodatkowych środków prawnych, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Reasumując, Sąd zgodził się więc ze skarżącym, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku. Niewątpliwie działania organu pozostają bowiem w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest wyrażona w art. 12 § 1 K.p.a. zasada szybkości postępowania, a także podważają zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 K.p.a.

Z uwagi na wydanie przez organ decyzji kończącej to postępowanie już po wniesieniu skargi, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w punkcie I wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia podania skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] sierpnia 2020 r., o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Z kolei stwierdzenie w pkt II sentencji wyroku, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, wymagało również dokonania oceny, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2012 r., I OSK [...]).

Zdaniem Sądu zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają w realiach niniejszej sprawy ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania. Organ podejmował bowiem w sprawie czynności w dużych odstępach czasu, co doprowadziło nie tylko do konieczności dostarczenia przez skarżącego nowych dokumentów, z powodu utraty ważności dokumentów dołączonych do wniosku (umowy najmu – zob. k. 17 i k. 45 akt adm.), ale ostatecznie do wydania decyzji po 1,5 roku od dnia złożenia wniosku. W sprawie ponad siedmiokrotnie przekroczony został ustawowy maksymalny termin określony na załatwienie kontrolowanej sprawy, co usprawiedliwia ocenę rażącego zaniedbania obowiązku terminowego załatwiania spraw administracyjnych. Pomimo przedłużenia terminu na załatwienie sprawy w dniu [...] września 2020 r. aż do dnia [...] czerwca 2021 r., Wojewoda nie wydał decyzji. Po upływie wyznaczonego terminu nie zawiadomił także skarżącego o braku załatwienia sprawy w terminie, nie podał przyczyn zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Organ pozostawał przy tym w całkowitej bierności w podejmowaniu działań mających na celu załatwienie sprawy w okresach między [...] września 2020 r. a [...] maja 2021 r. i od dnia [...] czerwca 2021 r. do dnia [...] stycznia 2022 r.

Sąd uznał, że przewlekłości organ nie może tłumaczyć trudnościami kadrowymi, brakiem etatów, czy też dużą ilością wniosków. Zauważyć należy, iż trudności organizacyjne wskazane przez Wojewodę rozpoczęły się już na przełomie [...] roku. Obowiązkiem organów państwowych jest natomiast takie zorganizowanie pracy, a także przeznaczenie takich sił i środków, by sprawnie realizować nałożone na nie zadania. Sąd ma świadomość, że istniejący, a niedopuszczalny stan rzeczy, nie jest zapewne zawiniony przez poszczególnych pracowników organu, lecz jest skutkiem braku adekwatnego wzmocnienia komórek organizacyjnych zajmujących się rozpatrywaniem wniosków cudzoziemców o udzielenie im prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. To zadanie jest natomiast uzależnione od organów decydujących o wysokości budżetu W. Urzędu Wojewódzkiego. Strona postępowania administracyjnego nie może jednak ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwowych. Zdaniem Sądu sytuacja, w której strona czeka przez tak długi okres bezowocnie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Pomimo serii orzeczeń stwierdzających po stronie Wojewody bezczynność lub przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa oraz pomimo, że problemy organizacyjne tego organu trwają od 2014 r. (jak sam wskazał w sprawie IV SAB/Po [...]), a od 2018 r. mają postać kwalifikowaną (konsekwentnie wydawane są wyroki stwierdzające po stronie Wojewody rażącą bezczynność lub przewlekłość postępowania) – sprawność postępowań tego organu, a konkretnie postępowań w Wydziale Spraw Cudzoziemców, budzi poważne zastrzeżenia.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził w punkcie III sentencji wyroku, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Gdy chodzi natomiast o orzeczenie o przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie [...]zł (pkt IV sentencji wyroku) na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., to w kontekście treści odpowiedzi na skargę wyjaśnić należy, że brak jest podstaw aby twierdzić, że suma pieniężna jest zależna od poniesionej szkody. Co do zasady można przyjąć, że ma ona funkcję swoistego zadośćuczynienia, co wpływa na jej uznaniowy charakter i przyjęcie, iż sąd administracyjny ma szeroki margines uznania w zakresie jej przyznania. Za konkretną wysokością sumy pieniężnej przemawiać może ignorowanie przez organ uzasadnionego interesu strony w terminowym załatwianiu sprawy oraz znaczny okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy (por. wyrok NSA z dnia [...] maja 2022 r., sygn. akt III OSK [...]).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że potrzeba zastosowania środków prawnych o charakterze kompensacyjnym znajduje usprawiedliwienie w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zdaniem Sądu kwota jednego tysiąca złotych jest adekwatna do stwierdzonej przewlekłości oraz rekompensuje negatywne przeżycia psychiczne związane z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w tym postawą organu o znamionach lekceważenia jego obowiązków procesowych. Orzekając o przyznaniu sumy pieniężnej Sąd miał także na uwadze, że sytuacja cudzoziemca, w trakcie wielomiesięcznego oczekiwania przez niego na rozstrzygnięcie o prawie pobytu i pracy, jest niepewna i z ekonomicznego punktu widzenia pogarsza jego sytuację na rynku pracy, w tym także w relacji do aktualnego pracodawcy. Może to być powodem stresu i przeszkodą w planowaniu decyzji życiowych. Oczywistym jest bowiem, że dla pracodawcy bardziej pożądany jest pracownik-cudzoziemiec posiadający ostatecznie i w przewidywalnym dłuższym okresie czasu uregulowany status pobytowy i pracowniczy, aniżeli pracownik-cudzoziemiec, który choć przebywa w kraju legalnie, to dopiero ubiega się o uregulowanie jego długoterminowego pobytu.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem opłaty sądowej od skargi, kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a także kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.