Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2723/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 b ust. 4, art. 128 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 22/15 w sprawie ze skargi P.S.A. w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek udostępnienia nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 17 kwietnia 2015 r., sygn. IV SA/Wa 22/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w skutek udostępnienia nieruchomości. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym przyjętym przez Sąd I instancji:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 roku, nr [...], podjętą na podstawie art. 124b pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 518, dalej ugn), Starosta [...] na wniosek skarżącej spółki, w imieniu której działała P. SA Oddział [...] Rejon Energetyczny O., zobowiązał M. L. i W. K. M., właścicieli nieruchomości nr [...], o pow. [...] ha, położonej w miejscowości M., gm. M., dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności remontowych linii napowietrznej niskiego napięcia oraz słupowej stacji transformatorowej [...] kV. W decyzji określono czas udostępnienia nieruchomości - 4 miesiące od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna (decyzja stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2014 r.).

Decyzją tą zobowiązano też inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac remontowych, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowało nadmierne trudności lub koszty, do zapłaty odszkodowania zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Inwestora zobowiązano również do ustalenia z właścicielem nieruchomości wysokości odszkodowania za jej udostępnienie oraz ewentualne szkody powstałe wskutek przeprowadzonego remontu, w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynie termin udostępnienia nieruchomości, jego zapłaty oraz do bezzwłocznego zawiadomienie Starosty [...] o wynikach uzgodnień.

W piśmie z dnia 5 września 2013 roku pełnomocnik właściciela nieruchomości oświadczył, że pomimo ustawowego obowiązku zapłaty odszkodowania za powstałe szkody wskutek zajęcia nieruchomości, do chwili złożenia pisma, skarżąca nie podjęła żadnych czynności i nie uregulowała roszczenia.

Pismem z dnia 28 października 2013 roku Starosta wystąpił do skarżącej o przedłożenie informacji o wynikach uzgodnień dotyczących ustalenia wysokości i wypłaty ewentualnego odszkodowania z tego tytułu, zaznaczając, że termin wyznaczony decyzją upłynął dnia [...] września 2013 roku.

W odpowiedzi Spółka pismem z dnia 14 listopada 2013 roku, Nr [...], przedłożyła korespondencję prowadzoną z pełnomocnikiem właściciela nieruchomości, dotyczącą kwestii ustalenia wysokości odszkodowania, podkreślając że nie akceptuje wysokości zaproponowanej przez pełnomocnika właściciela nieruchomości, tj. kwoty 5.000,00 zł. Skarżąca zaproponowała odszkodowanie w kwocie 1.885,00 zł, określone w operacie szacunkowym, sporządzonym w celu ustalenia należności związanej ze służebnością przesyłu.

W związku z rozbieżnymi stanowiskami stron co do wysokości należnego odszkodowania, Starosta poinformował strony o terminie rozprawy oraz oględzinach nieruchomości. W toku przeprowadzonej rozprawy strony nie doszły do porozumienia co do wysokości odszkodowania, co potwierdza stosowny protokół.

Postępowanie odszkodowawcze w niniejszej sprawie zostało wszczęte pismem z dnia [...] listopada 2013 roku, Nr [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 roku Starosta ustalił na rzecz właścicieli nieruchomości odszkodowanie w wysokości 3.140,00 zł i zobowiązał do jego wypłaty skarżącą. Odszkodowanie ustalone zostało na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Jak ustalił biegły, wartość rynkowa szkód majątkowych, wyrządzonych przy remoncie linii napowietrznej ustalona w wysokości 3.140,00 zł związana jest z trwałą utratą wartości gruntu zajętego pod słupy (370,00 zł) oraz zmniejszeniem się wartości działki spowodowanej ograniczeniem zabudowy nieruchomości w strefie kontrolowanej pasa technologicznego linii elektrycznej (2.770,00 zł). Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 roku, który uznał, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego z naruszeniem przepisów dotyczących szacowania wartości szkód powstałych wskutek realizacji inwestycji. W celu ustalenia wartości szkód jak również zmniejszenia się wartości nieruchomości w związku z wykonaniem czynności, o których mowa w art. 124b ust. 1 ugn, rzeczoznawca majątkowy winien wziąć pod uwagę, stosownie do wymogu § 43 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na udostępnienie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji. Natomiast z operatu szacunkowego wynika, że stan nieruchomości biegły ustalił na dzień [...] lutego 2014 roku, gdy tymczasem decyzja o zezwoleniu na udostępnienie nieruchomości została wydana w dniu [...] kwietnia 2013 roku, natomiast w zakresie daty zakończenia prac uzasadniających to zajęcie nie dokonano żadnych ustaleń ani w operacie szacunkowym, ani też w zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] października 2014 roku, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta orzekł o ustaleniu i wypłacie przez skarżącą spółkę na rzecz właścicieli nieruchomości odszkodowania w wysokości 3.210,00 zł za szkody powstałe w skutek udostępnienia nieruchomości. Wysokość odszkodowania ustalona została na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] sierpnia 2014 roku.

W odwołaniu od decyzji Starosty skarżąca podniosła, że w wyniku przeprowadzonych prac remontowych urządzeń istniejących na działce nr [...] nie doszło do utraty wartości przedmiotowej nieruchomości, albowiem nie zlokalizowano na niej żadnych nowych urządzeń. W ramach remontu zdemontowano dwa słupy podwójne, jeden pojedynczy oraz stację transformatorową na słupie podwójnym. W miejsce powyższych elementów infrastruktury posadowiono dwie żerdzie wirowane oraz stację transformatorową na żerdzi pojedynczej, w wyniku czego powierzchnia zajęta przez wyremontowane urządzenia jest mniejsza, niż urządzeń przed ich remontem. Zdaniem strony zmiana lokalizacji urządzeń na nieruchomości poprawiła dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i nie przyczyniła się do zmniejszenia jej wartości. Tym samym nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania z tego tytułu.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wartość szkód spowodowanych czynnościami remontowymi, ustalona przez biegłego na potrzeby niniejszego postępowania, obejmuje:

1) wartość gruntu w wysokości 370,00 zł, zajętego pod 3 słupy wraz z otoczką 1,5 m wokół słupów, albowiem zajęcie nieruchomości we wskazanym zakresie, uniemożliwia korzystanie ze sprzętu zmechanizowanego w przypadku uprawy rolniczej (pkt 5.3 ppkt 1 operatu),

2) zmniejszenie wartości działki w pasie technologicznym - 280 m - jak ustalił biegły wartość ta wynosi 2.770,00 zł i dotyczy tylko pasa technologicznego, bowiem wybudowanie nowej napowietrznej linii elektrycznej nie ogranicza zabudowy całej działki, a jedynie strefę 280 m2 (pkt 5.3 ppkt 2 operatu),

3) wartość utraconych pożytków z zbiorze siana w pasie technologicznym w wysokości 70,00 zł.

Zarzuty odwołania sprowadzają się do tezy, że dokonana w ramach remontu zmiana lokalizacji urządzeń poprawiła dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości, a tym samym nie przyczyniła się do zmniejszenia jej wartości. Ponieważ zarzut ten jest równoznaczny z kwestionowaniem prawidłowości ustaleń zleconego przez Starostę operatu szacunkowego, na etapie postępowania odwoławczego zachodziła konieczność dokonania oceny jego wartości dowodowej. Ocena ta jednak nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ organ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Szczegółowe zasady dotyczące wyceny nieruchomości reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U nr 207, poz. 2109 ze zm., dalej "rozporządzenie z 2004 r.").

Zgodnie z art. 128 ust. 4 ugn odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie winno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Ze sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego wynika, że stosując się do wymogów przewidzianych w § 43 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. biegły uwzględnił stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji zezwalającej na jej udostępnienie, tj. na dzień [...] kwietnia 2013 roku oraz stan nieruchomości na dzień zakończenia i odbioru robót związanych z tą inwestycją, tj. na dzień 10 października 2013 roku.

Z pkt 3.3. operatu wynika, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zlokalizowana jest w terenie zabudowy letniskowej i oznaczona symbolem ML w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Gminy w [...] Nr [...]z dnia [...].02.2005r.). Jak ustalił biegły, na datę wydania decyzji o zezwoleniu na udostępnienie nieruchomości, tj. na dzień [...] kwietnia 2013 roku, na części działki nr [...], w pobliżu istniejących zabudowań znajdowała się linia napowietrzna niskiego napięcia oraz stacja transformatorowa, które zostały całkowicie zdemontowane przez wykonawcę robót. W wyniku remontu, na datę zakończenia robót, tj. na dzień [...] października 2013 roku, po dokonaniu całkowitego demontażu starej linii elektrycznej i stacji transformatorowej, wybudowano nową napowietrzną linię elektryczną i nową stację transformatorową, ze zmianą ich usytuowania w porównaniu do poprzednich urządzeń, co potwierdza geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza inwestycji.

Wybudowanie linii elektrycznej napowietrznej spowodowało zmniejszenie wartości części działki nr [...] oraz utratę pożytków w zbiorze siana w strefie kontrolowanej pasa technologicznego o pow. [...] m2. Ponadto usytuowanie słupów elektrycznych spowodowało trwałą utratę wartości gruntu w pasie 1,5 m wokół słupa, uniemożliwiając, w przypadku uprawy rolniczej, korzystanie ze sprzętu zmechanizowanego. Stosownie zaś do § 43 ust. 2 rozporządzenia przy określaniu zmniejszenia się wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ugn uwzględnia się zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowanej nieruchomości, trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości oraz skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust.1 ugn. Nie uwzględnia się wartości wybudowanego urządzenia infrastrukturalnego, bowiem urządzenie to, jako objęte przepisem art. 49 § 1 Kodeksu Cywilnego (czyli nie będące częścią składową gruntu) nie stanowi własności właściciela nieruchomości.

Organ II instancji przyjął, że na podstawie operatu szacunkowego Starosta prawidłowo ustalił, że zmniejszyła się wartość działki w strefie kontrolowanej pasa technologicznego (powierzchnia zajęta przez przebudowaną linią napowietrzną wynosiła 280 m2, a w przypadku stacji transformatorowej - 5 m2), w związku z ograniczeniami w jej zagospodarowaniu oraz zmianą warunków korzystania z nieruchomości, jak również trwałym ograniczeniem w sposobie jej korzystania, czego skutkiem było ustalenia odszkodowania z tego tytułu. Zgodnie z art. 154 ust. 1 ugn, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Zatem to rzeczoznawca majątkowy, posiadający wiadomości specjalne i stosowne uprawnienia, jest uprawniony do określenia wartości szkód powstałych na nieruchomości po realizacji inwestycji ( art. 128 ust. 4 w związku z art. 130 ust. 2 ugn).

W niniejszej sprawie wartość szkód powstałych na nieruchomości po realizacji inwestycji została określona przez biegłego. Opinia uwzględnia unormowania prawne wynikające z przepisów art.128 ust 4 ugn, jak również § 43 rozporządzenia, w szczególności ustalenia w zakresie stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji, zezwalającej na zajęcie przedmiotowej nieruchomości na realizacje inwestycji oraz stanu nieruchomości po zakończeniu inwestycji. Zgodnie z art. 4 pkt 17 ugn przez stan nieruchomości należy rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także, stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona. Operat dowodzi, że rzeczoznawca w sposób właściwy dokonał szacowania. Wykazał, że wskutek prac remontowo - budowlanych nastąpiło zmniejszenie się wartości nieruchomości. Okoliczność ta została wyjaśniona w operacie szacunkowym i nie budzi zastrzeżeń. Przekonanie inwestora, że na skutek przeprowadzenia remontu nie nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości, nie może stanowić podstawy do zakwestionowania operatu szacunkowego i ustalenia wartości szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia się wartości nieruchomości wskutek czynności zwianych z zajęciem nieruchomości. Zawarta w odwołaniu polemika z przyjętą przez rzeczoznawcę metodologią i wkraczanie w wiadomości specjalne przez osobę nieposiadającą kwalifikacji w tej materii nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze do sądu administracyjnego Spółka zarzuciła naruszenie:

- art.134 ust.2 ugn poprzez ustalenie odszkodowania w sposób sprzeczny z tym przepisem,

- art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wadliwe oparcie się na operacie szacunkowym z dnia 1 sierpnia 2014 r. w sytuacji, w której wcześniej sporządzony operat szacunkowy, oparty na tej samej metodologii, został zakwestionowany przez Wojewodę w pierwszej decyzji odwoławczej z dnia [...] czerwca 2014 r.,

- wynikającej z art.11 k.p.a. zasady przekonywania poprzez niewyjaśnienie przyczyn, dla których procedując w sprawie dwukrotnie organ odwoławczy dokonał sprzecznych ocen w odniesieniu do w istocie takich samych operatów.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca wskazała, że przy ponownym sporządzaniu operatu szacunkowego rzeczoznawca nie wykonał we właściwy sposób zaleceń organu odwoławczego w odniesieniu do ustalenia stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji zezwalającej na udostępnienie nieruchomości. Rzeczoznawca nie wziął pod uwagę faktu, że w dacie tej wartość nieruchomości była zmniejszona na skutek wcześniejszego posadowienia tam infrastruktury elektroenergetycznej. Dalej rzeczoznawca nie poczynił ustaleń na okoliczność występowania istotnej różnicy pomiędzy stanem infrastruktury przed i po remoncie, prowadzącej do poprawy funkcjonalności nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadniające oddalenie skargi Sąd I instancji wskazał, że przepis art.124b ust.1 ugn upoważnia starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do zobowiązania w drodze decyzji właściciela, użytkownika wieczystego lub innej osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Decyzja tego rodzaju została wydana w odniesieniu do nieruchomości, której dotyczy postępowanie, dotyczyła wykonania czynności remontowych linii napowietrznej niskiego napięcia oraz słupowej stacji transformatorowej [...] kV.

Przepis art.124b ust.4 ugn przewiduje, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w art.124b ust.1 ugn, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust.1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Stosownie natomiast do art.130 ust.2 ugn ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Sposoby określenia wartości nieruchomości regulują między innymi przepisy art. 152 - 154 ugn. Rzeczoznawca majątkowy na podstawie art.154 ust.1 ugn dokonuje wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

Ustalenie przez orzekające w sprawie organy wartości szkód majątkowych, powstałych w związku z realizacją przez skarżącą decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2013 r., zobowiązującej właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia skarżącej, nastąpiło na podstawie dowodu z operatu szacunkowego z sierpnia 2014 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Według szacunków rzeczoznawcy na łączną wartość powstałych szkód majątkowych w wysokości 3.210 zł składają się następujące elementy: 1) wartość gruntu zajętego pod 3 słupy wraz z otoczką – 370 zł, 2) zmniejszenie wartości działki w pasie technologicznym – 2.770 zł, 3) wartość utraconych pożytków w zbiorze siana – 70 zł. Odszkodowanie w takiej właśnie wysokości zostało ustalone na rzecz właścicieli nieruchomości orzeczeniami organów obu instancji.

Argumentacja skargi opiera się w całości na kwestionowaniu prawidłowości operatu szacunkowego, na ustaleniach którego oparły się orzekające w sprawie organy. Orzecznictwo sądowe wypracowało stanowisko na temat zakresu oceny w postępowaniu administracyjnym wiarygodności dowodowej dowodu w postaci operatu szacunkowego. W wyroku z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I OSK 611/13 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że organ rozpoznający sprawę nie posiada wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły, dlatego też może ocenić operat szacunkowy jako dowód w sprawie mając na uwadze przepisy prawa oraz to, czy treść operatu jest logiczna i kompletna, a także czy sporządzona wycena została należycie uzasadniona. W przypadku zaś istniejących wątpliwości lub niejasności może żądać wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny. Oznacza to, że prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada rzeczoznawca majątkowy. Z kolei w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1459/12, publ. LEX, NSA podniósł, że należy odróżnić ocenę wiarygodności dowodowej operatu szacunkowego od oceny prawidłowości tego operatu, która należy do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Podważenie prawidłowości zastosowanych w operacie szacunkowym współczynników korygujących mogłoby nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. O taką zaś ocenę może wystąpić każdy, skoro art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych, przy czym podkreślić należy, że nie można oczekiwać takiego wystąpienia od organów administracyjnych ani od sądu pierwszej instancji, skoro w ich ocenie zastosowane współczynniki nie wzbudziły wątpliwości co do ich prawidłowości.

Organy dokonały oceny sporządzonego w sprawie operatu pod kątem jego logiczności, zupełności oraz zgodności z przepisami ustawy ugn oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Ocena ta wypadła pozytywnie. Uszczerbek majątkowy właścicieli nieruchomości został przekonująco wykazany. W tej sytuacji, w szczególności w związku z nieskorzystaniem przez skarżącą z instytucji, o której mowa w art.157 ugn, tj. w związku z niezwróceniem się przez skarżącą do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o dokonanie oceny operatu szacunkowego, w oparciu o który orzeczono o odszkodowaniu, polemikę skarżącej, skierowaną przeciwko temu operatowi, należy uznać za niewystarczającą do zakwestionowania wiarygodności tego dowodu. W ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a., co znalazło odzwierciedlenie w kompetentnym, w pełni oddającym stan faktyczny i prawny sprawy uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżył wyrok Sądu instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez Wojewodę [...]: - art. 134 ust. 2 ugn w związku z § 4 i 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie;

- art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 75 k.p.a.,

- art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewzięcie przez Sąd pod uwagę całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i sformułowanych zarzutów, co spowodowało pominięcie istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że z zestawienia dwóch różnych operatów szacunkowych sporządzonych przez tego samego rzeczoznawcę majątkowego wynika, iż po niezaakceptowaniu przez Wojewodę pierwszego operatu szacunkowego z dnia [...] lutego 2014 r. i uchyleniu decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2014 r., organ I instancji, stosownie do wskazań Organu II instancji, winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Jednakże Starosta nie przeprowadził żadnego nowego postępowania, a jedynie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zlecił temu samemu rzeczoznawcy sporządzenie operatu zamiennego. Rzeczoznawca nie ustosunkował się do podnoszonych przez P. S.A. zarzutów, a w szczególności stanu zagospodarowania działki na dzień wydania decyzji zobowiązującej współwłaścicieli do jej udostępnienia. Po złożeniu operatu zamiennego to nie rzeczoznawca, który winien ustosunkować się do zarzutów, lecz Organ I instancji ustosunkował się fragmentarycznie do zastrzeżeń. Organ błędnie przyjął, że na nieruchomości zrealizowana została nowa inwestycja, a nie remont linii istniejącej. Tymczasem jak wskazuje na to orzecznictwo sądów administracyjnych, organ prowadzący sprawę nie posiada wiadomości specjalnych pozwalających na merytoryczne ustosunkowanie się do zgłoszonych zarzutów.

Przy określeniu wysokości odszkodowania naruszono przepis art. 134 ust. 2 u.g.n. poprzez brak uwzględnienia w operacie szacunkowym stanu zagospodarowania nieruchomości związanego z wcześniejszym posadowieniem na niej instalacji. Pogląd o tym, iż na nieruchomości powstała nowa inwestycja stoi w sprzeczności z dokumentacją dotyczącą jej realizacji. Z niekwestionowanej przez strony decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia jednoznacznie wynika, że inwestycja prowadzona na działce nie była nową inwestycją, lecz remontem istniejącej linii, polegającym na przebudowie istniejącej dwusłupowej stacji transformatorowej na jednosłupową, wymianie słupów linii niskiego napięcia i przewodów. Taki zakres remontu doprowadził nie do pogorszenie warunków korzystania z nieruchomości przez właścicieli, lecz do zmniejszenia zakresu oddziaływania urządzeń na nieruchomość. W postępowaniu rzeczą organu było ustalenie, czy w wyniku wykonanego remontu doszło do pogorszenia warunków użytkowania nieruchomości, czy też nie, czy w wyniku zrealizowania remontu obszar dotychczasowego oddziaływania linii na nieruchomość zwiększył się, czy też uległ zmniejszeniu. Wedle skarżącej kasacyjnie, remont linii w tym zakresie spowodował polepszenie warunków korzystania przez właściciela z nieruchomości poprzez zmniejszenie zakresu oddziaływania urządzeń na nieruchomość. W związku z powyższym w ramach postępowania o ustalenie wysokości odszkodowania stosownie do § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, rzeczoznawca winien był ustalić stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji i w odniesieniu do niej określić, czy przewidziana w decyzji strefa zagospodarowania uległa zmniejszeniu, czy też zwiększeniu. W operacie szacunkowym brak jest tego typu ustaleń.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegały zarzuty naruszenia prawa procesowego, mogą one odnieść skutek w przypadku wykazania, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie są zasadne zarzuty odnosząc się do art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 75 k.p.a. Zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie był dostateczny i uwzględniał istotne okoliczności, a ustalenia te znalazły wyraz w uzasadnieniu zarówno decyzji, jak i w uzasadnieniu Sądu I instancji. Wada operatu wskazana w decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. została usunięta, operat uwzględnia stan nieruchomości na dzień wydania decyzji ([...] kwietnia 2013 r.) i na dzień zakończenia inwestycji ([...] października 2013 r.). Wedle opisu, na dzień udostępnienia poprzednia linia napowietrzna była zlokalizowana w innej części działki, w pobliżu istniejących zabudowań. W wyniku prac została ona usunięta, a wykonano nową linię i stację transformatorową w innej lokalizacji. Działka zaś zgodnie ze Studium zlokalizowana jest w terenie zabudowy letniskowej oznaczonym symbolem ML. Biegły w operacie opisał, na czym polega zmniejszenie wartości działki po wykonaniu linii w nowej lokalizacji. Fakt ten nie został zakwestionowany, a dla jego podważenia nie jest wystarczające wskazanie, że w decyzji zobowiązującej do udostępnienia działki roboty określono jako remont, a nie przebudowę czy budowę. Postępowanie nie było prowadzone na podstawie przepisów prawa budowlanego i nie dotyczyło legalności wykonanych prac, zatem kwestie zastosowanej terminologii nie mają żadnego znaczenia. Istotny jest opis przeprowadzonych prac i ich skutki, a tych w sposób rzeczowy w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano. Teza, że nieruchomość w wyniku przebudowy jest w mniejszym stopniu obciążona, nie uwzględnia faktu przeniesienia przebiegu linii na tereny oddalone od istniejących zabudowań i użytkowane rolniczo, a w Studium przewidziane pod zabudowę letniskową. Zgłoszone w skardze kasacyjnej argumenty są zatem pozbawione rzeczowego uzasadnienia i pomijają zarówno treść operatu, jak i jego ocenę dokonaną przez organy. Nie jest przy tym trafna teza, że to autor operatu winien ustosunkować się do twierdzeń strony, analiza argumentów stron i podjęcie rozstrzygnięcia należy do organu, a nie rzeczoznawcy. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Trzeba też zauważyć, że przepis art. 77 ma złożoną strukturę, składa się z kilku jednostek redakcyjnych i zawiera kilka norm, w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano która z nich i w jaki sposób została naruszona, co dodatkowo pozbawia ten zarzut skuteczności, uniemożliwiając merytoryczne rozpatrzenie.

Pozbawiony uzasadnienia jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie konieczne elementy i przedstawia przejrzyście argumentację Sądu, co pozwala na pełne poznanie zarówno przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, jak i jego kwalifikacji prawnej. Wyrok zapadł po przeprowadzeniu rozprawy i na podstawie akt, Sąd I instancji nie zastrzegł, że ogranicza rozpoznanie sprawy jedynie do zgłoszonych zarzutów, nie wyszedł także poza granice sprawy.

Nie mogły także odnieść skutku zarzuty naruszenia prawa materialnego art. 134 ust. 2 u.g.n. i § 4 oraz § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez ich niezastosowanie. Zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie, a do tego sprowadza się zarzut naruszenia wymienionych przepisów. Jak wyżej wskazano, sporządzony operat zawiera zarówno opis nieruchomości, jak i jej cech istotnych z punktu widzenia odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 i 124b ust. 4 u.g.n., w tym stanu nieruchomości w dwóch relewantnych momentach. Natomiast przepis § 43 rozporządzenia zawiera 4 jednostki redakcyjne i kilka reguł zachowania, brak określenia naruszonej jednostki redakcyjnej lub naruszonej normy zachowania, uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do zarzutu. Podobnie wygląda sprawa w przypadku § 4 rozporządzenia, również w tym zakresie zarzut nie został dostatecznie sprecyzowany, nie pozwala na to także uzasadnienie skargi kasacyjnej, zatem zarzut nie mógł zostać uwzględniony. W konsekwencji, brak podstaw do przyjęcia, że oddalając skargę Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.