Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1608/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 112 ust. 2, art. 124, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 233
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 75, art. 79, art. 80
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant referent Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości oraz ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka", "skarżąca") jest decyzja Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie za zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości oraz trwałe ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości. Stan sprawy przedstawia się następująco;

Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2020 r. Z.M. zwróciła się do Starosty o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w miejscowości [...] gm. [...], oznaczoną jako działka nr [...], w związku z wybudowaniem na tej nieruchomości urządzeń przesyłowych, tj. nadziemnej linii elektroenergetycznej 400 kV [...].

W wyniku rozpatrzenia wniosku i przeprowadzenia postępowania dowodowego, organ I instancji, działając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm.; dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] orzekł: w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania za zmniejszenie wartości rynkowej ww. nieruchomości oraz trwałe ograniczenie możliwości korzystania, w strefie oddziaływania urządzenia przesyłowego, z tej nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...], w związku z wybudowaniem linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...] na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1987 r., znak: [...], na rzecz Z.M. w kwocie 30 835 zł oraz w pkt 2 zobowiązał spółkę do wypłaty ww. odszkodowania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że na dzień wydania ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1987 r. ww. nieruchomość stanowiła własność S.B. Zgodnie z art. 80 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 14 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, właścicielowi nieruchomości przysługiwało od jednostki, której udostępniono tą nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych w art. 71, art. 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78. Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i zbiorach powinno być wówczas ustalone i wypłacone w ciągu 2 miesięcy od powstania straty, a za inne straty - nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu zajęcia.

Starosta podał, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem sądów, art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych, powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu, ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego właścicielowi odszkodowania, które nie ulega przedawnieniu. Przyjęcie odmiennej interpretacji art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., stałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji) oraz wyrażoną w jej art. 21 ust. 2 zasadą gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Zdaniem organu art. 129 u.g.n. znajduje zatem zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie.

Organ wskazał, że obecnie ww. nieruchomość stanowi własność Z.M., która nabyła ją w drodze zgodnego działu spadku po zmarłym S.B., postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z [...] marca 2009 r., sygn. akt [...]. W toku postępowania spółka udzieliła informacji, że nie dysponuje dokumentacją, która potwierdzałaby wypłacenie przedmiotowego odszkodowania. W dniu 20 stycznia 2021 r. dokonano oględzin przedmiotowej nieruchomości, w związku z koniecznością ustalenia stanu jej zagospodarowania, na dzień budowy sieci elektroenergetycznej. Następnie w dniu 8 lutego 2021 r. powołany wcześniej biegły rzeczoznawca sporządził operat szacunkowy określając wysokość odszkodowania za zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości wraz z wynagrodzeniem za trwałe ograniczenie możliwości korzystania z tej nieruchomości w strefie oddziaływania urządzenia przesyłowego w kwocie 30 835,00 zł. Organ ocenił, że operat został sporządzony prawidłowo pod względem prawnym i merytorycznym i mógł stanowić podstawę do wydania decyzji w sprawie. Jednocześnie spółka nie wniosła żadnych zastrzeżeń do sporządzonego operatu.

Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie:

( art. 129 ust. 5 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ww. przepis znajduje zastosowanie także do wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu prawa do nieruchomości, podczas gdy z brzmienia tego przepisu wyraźnie wynika, że odnosi się on wyłącznie do pozbawienia prawa w ramach wywłaszczenia oraz w świetle dokonanego przez ustawodawcę wyraźnego rozróżnienia pojęć: ograniczenie oraz pozbawienie prawa do nieruchomości, a także z uwagi na to, że ww. przepis nie obejmuje swoim zakresem spraw sprzed wejścia w życie u.g.n., a wyłącznie zgodnie z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie przepisów u.g.n.;

( art. 112 ust. 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji pominięcie ustawowego rozróżnienia na wywłaszczenie polegające na ograniczeniu prawa do nieruchomości oraz polegające na pozbawieniu prawa do nieruchomości,

( art. 117 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego uznania, że roszczenie o ustalenie i zapłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości nie stanowi cywilnoprawnego roszczenia majątkowego, które przedawnia się na zasadach określonych w art. 118 K.c.

W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2021 r., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a u.g.n., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia i stanowisko Starosty.

Wojewoda zaznaczył ponadto, że zarządzeniem Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1993 r. dokonano podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] w [...] w celu wniesienia przez Skarb Państwa zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa (w tym m.in. linii elektroenergetycznej 400 kV [...]) do spółki akcyjnej [...] S.A. w [...]. Zgodnie z § 3 ww. zarządzenia wszystkie rozpoczęte zadania inwestycyjne realizowane przez [...] zakończone zostaną ze środków finansowanych przez [...] S.A. Spółka wstąpiła w prawa i obowiązki [...] przejmując nie tylko sam majątek ale także zobowiązania związane z tym majątkiem. W związku z powyższym w ocenie Wojewody spółka jest właściwym podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z orzecznictwem przez pozbawienie praw do nieruchomości na gruncie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. należy rozumieć również sytuację, gdy następuje ograniczenie prawa do nieruchomości przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej, bowiem wywłaszczenie polegać może na odebraniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, ale także na ograniczeniu tychże praw. Natomiast posadowienie linii energetycznej na cudzej nieruchomości niewątpliwie jest ograniczeniem prawa własności.

Spółka nie zgodziła się z powyższą decyzją, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

( naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 K.c. w zw. z art. 117 K.c. i w zw. z art. 1 K.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy i uznaniu za zasadne roszczenia o odszkodowanie, podczas gdy roszczenie o odszkodowanie, jako roszczenie cywilnoprawne i majątkowe podlega przedawnieniu - przy braku przepisu szczególnego - zgodnie z ogólnym terminem przedawnienia wskazanym w art. 118 K.c.,

( naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nieodpowiadające wymogom art. 107 § 3 k.p.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i niedokonaniu oceny prawnej podniesionego przez skarżącą w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 117 K.c.

W uzasadnieniu skargi spółka powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20 wskazując, że zgodnie z jej uzasadnieniem podstawę prawną ustalenia kręgu spadkobierców w wyniku realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia będą stanowić przepisy prawa spadkowego zawarte w kodeksie cywilnym. W ocenie skarżącej przesądzenie o zastosowaniu do roszczenia o odszkodowania przepisów art. 922 i n. K.c. ma doniosłe znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż zgodnie z treścią art. 1 K.c., kodeks ten reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że do roszczenia o odszkodowanie zastosowanie znajdują nie tylko przepisy o dziedziczeniu, ale także przepisy o przedawnieniu. Jednocześnie spółka wskazała, że brak jest przepisu szczególnego, który wykluczałby przedawnienie, co oznacza że roszczenie to przedawnia się w "ogólnym" terminie przedawnienia, tj. wskazanym w art. 118 K.c., a zatem roszczenie objęte niniejszym postępowaniem uległo przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostaje ustalony przez organy stan faktyczny. Nie była także kwestionowana wysokość ustalonego w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy odszkodowania. Nie budzi to także wątpliwości Sądu, jako że operat spełnia wymogi formalne, merytoryczne i został sporządzony zgodnie z przepisami prawa.

W świetle wywodu i ustaleń przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości ale także nie jest kwestionowane, że to skarżąca spółka jest podmiotem, który powinien wypłacić odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości skarżącej na skutek budowy linii elektroenergetycznej 40 kV relacji [...]. Poza sporem pozostaje, że przez działkę nr ew. 57 w [...] przebiega ww linia elektroenergetyczna. Nie ma na niej słupów energetycznych, ale nad zachodnią jej częścią, w kierunku zbliżonym do osi północ – południe przebiegają przewody.

Czynności podjęte przez organy obydwu instancji nie potwierdziły, aby za dokonane ostateczną decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1987 r. nr [...] zezwalającą [...] w [...] na wybudowanie linii elektroenergetycznej ograniczenie prawa własności wypłacono odszkodowanie ówczesnemu właścicielowi działki, którym był S.B. Skarżąca jest jego spadkobierczynią. Prawo własności całej nieruchomości uzyskała w wyniku dziedziczenia po dokonanym sądownie dziale spadku.

Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu ww decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1987 r. wynika, że jej podstawą były przepisy art. 75, 79, 80 ustawy z dnia 14 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99 ze zm.). Stosownie do art. 80 tej ustawy właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych w art. 71, art. 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78. Odszkodowanie ustala, w przypadku braku porozumienia stron, terenowy organ administracji państwowej z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i zbiorach powinno być ustalone i wypłacone w ciągu 2 miesięcy od powstania straty, a za inne straty – nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu zajęcia. Jeżeli ustalenie odszkodowania następuje w drodze decyzji, termin do wypłaty odszkodowania biegnie od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

Niewątpliwie więc przepisy prawa, w oparciu o które zezwolono na budowę linii elektroenergetycznej przewidywały ustalenie w drodze decyzji odszkodowania za straty właściciela nieruchomości, którego prawo uległo ograniczeniu na skutek takiej inwestycji.

Utrwalone już orzecznictwo ukształtowane na tle przepisów art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 233 u.g.n. konsekwentnie potwierdza, że przepisy te mają zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zaś ustawa z dnia 14 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w cytowanym wyżej art. 80 przewidywała odszkodowanie za straty, o których mowa w tym przepisie, a aktualne przepisy także przewidują w analogicznej sytuacji odszkodowanie i jak ustalono, nie zostało ono wpłacone, należało orzec jak w skarżonych decyzjach. Jak się podkreśla w orzecznictwie (zob. m.in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. I OSK 632/21) przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. Nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania, ale materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych, zwłaszcza w przypadkach ujętych w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Jest to stanowisko już ugruntowane. Zgodnie też, już w chwili obecnej, przyjmuje się w orzecznictwie, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do orzeczenia o odszkodowaniu za już dokonane pozbawienie prawa do nieruchomości i tym samym może być on stosowany do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalonego odszkodowania. Przepis ten "uaktualnia" regulacje prawne, które przewidywały przyznanie odszkodowania za odjętą nieruchomość, a do wydania aktu w tym przedmiocie nie doszło. Jak już wskazano, przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie zawęża podstaw prawnych, na jakich może dojść do pozbawienia praw do nieruchomości, co pozwala brać pod uwagę szeroki zakres przypadków, ale nie jest jednocześnie normą upoważniającą bezpośrednio do wydania aktu o odszkodowaniu. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych, zatem ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli przepisy prawa przewidują i przewidywały przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości. W każdym przypadku należy zatem ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości na cel publiczny (por. wyroki NSA z dnia: 25 kwietnia 2012 r., I OSK 624/11, 19 lipca 2019 r., sygn. 2472/17, 26 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2011/20, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne na www.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się także, że przez pozbawienie praw do nieruchomości, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., należy rozumieć również sytuację, gdy następuje ograniczenie prawa do nieruchomości przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej, bowiem wywłaszczenie polegać może zarówno na odebraniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, ale także na ograniczeniu tychże praw (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 stycznia 2018 r., II SA/Łd 670/17, LEX nr 2437807). Użyty w tym przepisie termin "pozbawienie praw do nieruchomości" oznacza bowiem każde działanie władcze przynoszące skutek w postaci odebrania praw do nieruchomości podmiotom, którym one przysługiwały, a nie tylko takie działania, jakie w przepisach ustawy zostały zakwalifikowane do kategorii wywłaszczania, ewentualnie określone jako ograniczenie praw do nieruchomości lub jako ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (por. też wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 mara 2019 r., II SA/Łd 935/18 i wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., I OSK 2031/19,). Przepis ten ma więc zastosowanie zarówno do pozbawienia praw, jak i do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2019 r., II SA/Po 262/19 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2019 r., II SA/Gd 430/19).

Zarówno orzecznictwo (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2035/130), jak i doktryna (por. J. Jaworski, M. Wolanin Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami Legalis 2017), potwierdzają też zgodnie, że odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej (decyzją administracyjną) nie podlega przedawnieniu. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem ani w ustawie z 1985 r., jak również w obecnie obowiązującej – ustawie o gospodarce nieruchomościami takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Należy zatem uznać, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117 – 125 kodeksu cywilnego (to jest przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Wyjaśnić trzeba, że przykładowo przepis art. 36 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., przewidywał 3-letni okres przedawnienia, ale jedynie dla roszczeń odszkodowawczych dotyczących strat w: zasiewach, uprawach i plonach. Takiego przepisu w ustawie z dnia 14 kwietnia 1985 r. nie było.

Wskazać również należy, że istnieje ciągłość instytucji, pozbawiających lub ograniczających prawa właściciela nieruchomości, takich jak wywłaszczenie lub zajęcie nieruchomości czy zezwolenie na założenie na niej ciągów drenażowych czy linii elektrycznych i zawsze w ustawach gruntowych kwestie odszkodowawcze były w takich przypadkach ustalane w oparciu o przepisy wywłaszczeniowe. Instytucja wywłaszczenia również aktualnie występuje w ustawodawstwie i przewiduje obowiązek ustalenia za wywłaszczenie odszkodowania. Z tego względu orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 147/13 oraz z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2723/15) zwracało uwagę, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko za słusznym odszkodowaniem. W myśl zaś art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., prowadzi się na podstawie jej przepisów.

W związku z powyższym, ponieważ ograniczenie prawa własności właściciela nieruchomości położonej w [...] nastąpiło w 1987 r., prawo do żądania odszkodowania z tytułu utraty przez ww. nieruchomość wartości z powodu powyższego ograniczenia prawa, nie uległo przedawnieniu, wniosek o przyznanie odszkodowania został wniesiony pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami - to w świetle art. 233 u.g.n. należało uznać, że niniejsza sprawa jest w istocie sprawą wszczętą przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą należy prowadzić od dnia 1 stycznia 1998 r. na podstawie przepisów tej ustawy, wśród których znajduje się art. 129 ust. 5 pkt 3, dający podstawę prawną do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania właśnie za ograniczenie w przeszłości praw do nieruchomości.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i przyjmuje za własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku NSA z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 23/16, który nie podziela poglądu, że warunkiem zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest okoliczność, by stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, zaistniał dopiero po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Warunek taki nie wynika z treści art. 129 ust. 5 powołanej ustawy, a ponadto ustawa ta przewiduje obowiązek jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także szczególny tryb dla wydawania decyzji o odszkodowaniu z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 i nast. u.g.n.), a zatem przy tego rodzaju regulacjach zastosowanie omawianego przepisu, przy założeniu, że byłby on tylko stosowany do stanów zaistniałych po dniu 1 stycznia 1998 r., byłoby rzeczą w zasadzie marginalną i nie istniałaby konieczność, aby dla takich sytuacji wprowadzać przepis o tak ogólnej, wręcz ramowej treści. Odmienna od przyjętej w tej sprawie interpretacja wspomnianego przepisu stałaby, poza tym, w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Zwrócić także trzeba uwagę, że brak przyznania odszkodowania za pozbawienie własności pozostawałby w sprzeczności z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175), który podkreśla konieczność utrzymywania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dysfunkcyjnych regulacji z systemu prawnego i naprawiania pozaprawnych praktyk.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne wyżej przedstawione poglądy.

Wbrew zarzutom skargi Wojewoda na str. 5 swojej decyzji, powołując się na orzecznictwo wskazał, że odszkodowanie m.in. za ograniczenie prawa własności nie ulega przedawnieniu. Co prawda nie uzasadniono powyższego w żaden sposób, ale w świetle przytoczonych wyżej poglądów, które Sąd akceptuje uchybienie to nie miało i nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Przepis art. 112 ust. 2 u.g.n., który rozróżnia pozbawienie i ograniczenie w drodze decyzji prawa własności w ramach wywłaszczenia musi być odczytywany w kontekście art. 128 ust. 1 u.g.n., który stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. W świetle tego przepisu i wcześniejszych wywodów dotyczących też charakteru art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. brak podstaw do stwierdzenia naruszenia pierwszego z tych przepisów.

Zdaniem Sądu w świetle wyżej przedstawionych poglądów i wykładni przepisów u.g.n. dotyczących odszkodowania, brak podstaw do rozszerzania mocy treści uchwały 7 Sędziów NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. I OPS 1/20 na przedawnienie, którego ona nie dotyczyła. Nota bene przejście uprawnień wierzyciela w drodze cesji jest także instytucją prawa cywilnego, a więc nie wszystkie instytucje prawa cywilnego mają zastosowanie do odszkodowań za wywłaszczenie nieruchomości.

Sąd nie znalazł żadnych podstaw do wyeliminowania skarżonej decyzji z obiegu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.