Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 926/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 72
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarejestrowania naczepy ciężarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 926/10

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania A. L., uchyliło wydaną na podstawie art. 73 w związku z art. 71 i art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) decyzję Starosty I. sygn. [...] z dnia [...] odmawiającą zarejestrowania na wyżej wymienioną i W. L. naczepy ciężarowej marki [...], nr [...], nr rej [...].

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 14 stycznia 2009 r. do Starostwa Powiatowego w I. wpłynął wniosek A. L. o wpisanie jej danych osobowych - w celu wykonania orzeczenia sądowego zabezpieczającego roszczenie – jako współwłaściciela wymienionych we wniosku pojazdów użytkowanych w firmie transportowej [...] – W. L., do dowodów rejestracyjnych tychże pojazdów, w tym dowodu rejestracyjnego naczepy ciężarowej nr rej [...] wystawionego na W. L.. Jako podstawę prawną wniosku przywołała art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Do wniosku załączyła odpis skrócony aktu małżeństwa.

Decyzją z dnia [...] [...] Starosta I., powołując się m.in. na art. 154 kpa, orzekł o zmianie własnej decyzji nr [...] z dnia [...] o zarejstrowaniu pod nr rej. [..] naczepy ciężarowej marki [...] na W. L. w ten sposób, że zarejestrował ją na W. L. i A. L.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z uwagi na to, iż pojazd został zarejestrowany decyzją ostateczną, nowe rozstrzygnięcie w tej sprawie wymagało przeprowadzenia postępowania w celu zmiany decyzji w trybie art. 154 kpa. Podkreślił też, że istotny w sprawie jest fakt, że W. L., który w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest właścicielem pojazdu, złożył oświadczenie, że nie wyraża zgody na dopisanie do dowodu, rejestracyjnego żony jako współwłaścicielki pojazdu. Organ podniósł, że postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Inowrocławiu udzielił A. L. zabezpieczenia poprzez ograniczenie W. L. samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym nakazując mu wydać wnioskodawczyni kluczyki, dowody rejestracyjne, tablice rejestracyjne, karty pojazdów oraz dowody ubezpieczenia dotyczące 9 pojazdów, w tym przedmiotowej naczepy. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że A. L. uprawdopodobniła, iż W. L. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, przez co związane z nią zobowiązania nie są spłacane i wzrasta zadłużenie firmy, a brak zniesienia ustawowej wspólności majątkowej powoduje, iż zobowiązania te obciążają obydwoje małżonków. Organ wskazał, iż wyżej wymieniona nie ma wpływu na aktualną kondycję finansową firmy, gdyż W. L. odsunął ją od jej prowadzenia i uniemożliwił wgląd w dokumenty.

Według organu zebrane materiały oraz złożone przez A. L., pod rygorem odpowiedzialności karnej, 14 października 2009 r. oświadczenie, iż w dniu zakupu przedmiotowego pojazdu pozostawiali z mężem w ustawowej wspólności majątkowej i nie zawierali innych umów majątkowych, uzasadniają uznanie za udowodnioną współwłasność tegoż pojazdu, a w konsekwencji zmianę decyzji o jego rejestracji na podstawie art. 154 kpa. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, iż nie dano wiary oświadczeniu W. L. z dnia 28 października 2009 r., że zarejestrowany na jego nazwisko pojazd stanowi jego odrębny majątek.

W odwołaniu od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W. L. zakwestionował przyjęcie przez organ I instancji, że naczepa samochodowa należy do wspólnego majątku małżonków oraz podniósł, iż w dacie wydania decyzji postanowienie zabezpieczające Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 16 września 2009 r. już nie obowiązywało, bowiem orzeczony został prawomocnie rozwód skutkujący ustaniem między małżonkami ustawowej wspólności majątkowej, jak również - że wobec zaistniałego sporu co do przynależności pojazdu do określonej masy majątkowej - dopuszczalne jest oparte na art. 189 kpc powództwo o ustalenie. Zarzucił również, że wydając na podstawie art. 154 kpa decyzję organ I instancji nie wykazał, iż przemawia za tym jego słuszny interes - wręcz przeciwnie bowiem zmiana decyzji o rejestracji uniemożliwi mu prowadzenie działalności gospodarczej narażając go na dalsze straty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania wydało w dniu [...] decyzję nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie SKO stwierdziło, że uchylenie lub zmiana na podstawie art. 154 kpa decyzji ostatecznej może nastąpić tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym i z udziałem tych samych stron, zaś postępowanie poprzedzające zarejestrowanie w dniu [...] pojazdu toczyło się bez udziału A. L. Zdaniem organu, w przypadku uznania, że pojazd powinien być zarejestrowany na współmałżonków będących jego współwłaścicielami, jedyną metodą weryfikacji decyzji winno być wznowienie postępowania. Jeśli natomiast między stronami nie istnieje spór co do prawa własności pojazdu, można rozważyć dokonanie odpowiedniego wpisu w dowodzie rejestracyjnym jako czynność materialno - techniczną.

Wyrokiem z dnia 5 maja 2010 r. sygn. II SA/Bd 286/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę wniesioną przez A. L. na decyzję organu odwoławczego. Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że przepis art. 154 kpa nie może być podstawą zmiany decyzji ostatecznej o rejestracji pojazdu zgodnie z wnioskiem skarżącej, gdyż dotyczy on sytuacji, w której strona na mocy tej decyzji nie nabyła prawa, zaś decyzja o rejestracji pojazdu daje stronie prawo do poruszania się nim po drogach publicznych. Nadto w trybie wymienionego przepisu organ administracji może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu jej wydania i z udziałem tych samych stron, a skoro postępowanie zakończone decyzją o rejestracji pojazdu toczyło się bez udziału skarżącej, oczywiste jest, iż wydając decyzję zmieniającą organ I instancji naruszył wymóg zachowania tożsamości podmiotowej sprawy.

Nadto ustosunkowując się do treści skargi Sąd stwierdził, że wskazanie przez organ odwoławczy trybu postępowania dla rozpoznania sprawy w decyzji kasacyjnej nie narusza uprawnienia organu I instancji co do sposobu załatwienia konkretnej sprawy, gdyż owe wskazanie wiąże organ I instancji jedynie co do obowiązku wyjaśnienia określonych w nim okoliczności, a ocena uzyskanych dowodów należy do wyłącznej kompetencji organu I instancji.

W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta I. decyzją z dnia [...] nr [....] wydaną z powołaniem się na art. 73 w związku z art. 71 i 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 104 kpa odmówił zarejestrowania naczepy ciężarowej marki [...] nr rej [...] na W. L. i A. L.

Uzasadniając decyzję organ podniósł, że skoro pojazd został zarejestrowany decyzją ostateczną, to rozstrzygnięcie sprawy nie może nastąpić poprzez czynność materialno- techniczną. Dopisanie współwłaściciela pojazdu w wydanym na podstawie decyzji administracyjnej dowodzie rejestracyjnym musi poprzedzić rozstrzygnięcie w formie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na tegoż współwłaściciela. Nadto ze względu na to, iż organ rejestrujący nie rozstrzyga o prawie własności, rejestracja pojazdu na współwłaściciela może nastąpić wyłącznie na wniosek wszystkich współwłaścicieli lub w przypadku braku zgody współwłaścicieli, po przedłożeniu dokumentu własności.

Organ zwrócił uwagę, że mimo twierdzeń wnioskodawczyni o braku sporu co do własności pojazdu, w związku z czym winna być dopisana do dowodu rejestracyjnego naczepy w drodze czynności materialno- technicznej, spór ten faktycznie istnieje, gdyż W. L. nie wyraża nadal zgody na dopisanie jej do dowodu rejestracyjnego (notatka urzędowa z 9 marca 2010 r.), wskazując jednocześnie, iż przedmiotowy pojazd został nabyty w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i nie wchodzi w skład małżeńskiej wspólności ustawowej. Poza tym W. L. odmówił w dniu 22 marca 2010 r. złożenia na wezwanie wnioskodawczyni oświadczenia w przedmiocie własności pojazdu i jakichkolwiek innych wyjaśnień w sprawie, jak również "spotkań administracyjnych", czego następstwem było odstąpienie od wyznaczenia zawnioskowanej przez A. L. rozprawy administracyjnej. Organ jednocześnie powołał się na wyrok NSA, w którym tenże sąd zajął stanowisko, że rozstrzygnięcie sporu co do własności pojazdu nie leży w kompetencjach organu administracji prowadzącego postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono też, że postanowienie Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 16 września 2009 r. w przedmiocie zabezpieczenia poprzez ograniczenie W. L. zarządu majątkiem wspólnym (dot. pojazdów samochodowych) zostało uchylone w dniu 29 grudnia 2009 r. przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, który w postanowieniu sygn. X Cz 174/09 stwierdził, że majątek objęty wnioskiem o pozbawienie uczestnika (W. L.) samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym stanowi składnik firmy prowadzonej przez uczestnika, a zgodnie z art. 36 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego takimi przedmiotami majątkowymi małżonek prowadzący działalność zarobkową zarządza samodzielnego i nawet pozbawienie takiego małżonka zarządu majątkiem wspólnym na podstawie art. 40 kr i op nie może prowadzić do pozbawiania go prawa zarządu tymi szczególnymi składnikami majątkowymi majątku wspólnego. W ocenie organu powyższe postanowienie sądu ma istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie.

Reasumując organ stwierdził, że decyzja o rejestracji przedmiotowego pojazdu jest prawidłowa i do czasu przedłożenia rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie własności tego pojazdu (aktualnie toczy się postępowanie o podział majątku między A. L. i W. L. po prawomocnym orzeczeniu rozwodu), w sytuacji nie wyrażenia przez W. L. zgody na zarejestrowanie pojazdu również na byłą żonę, nie jest możliwa zmiana wskazanej decyzji.

Odwołując się od powyższej decyzji A. L. zarzuciła, że organ I instancji niezgodnie z treścią jej wniosku określił przedmiot sprawy jako rejestrację pojazdu na rzecz dwojga współwłaścicieli, podczas gdy domagała się wyłącznie dopisania swoich danych do dowodu rejestracyjnego. Ze względu na to, że wszystkie dokumenty niezbędne do zarejestrowania pojazdu W. L. przedłożył wraz z wnioskiem o rejestrację, oznacza to, iż spełnione zostały wszystkie przewidziane w art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymogi do zarejestrowania pojazdu również na nią, a decyzja odmowna oznacza naruszenie wymienionego przepisu oraz art. 71 i 73 ustawy.

Bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy jest, zdaniem strony, postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 29 grudnia 2009 r. powoływane przez organ, gdyż dotyczy ono jedynie zabezpieczenia roszczenia w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia o istotnych sprawach rodziny i nie wywiera żadnych skutków w sferze prawa własności. W ocenie odwołującej się organ błędnie uznał, że istnieje spór co do własności pojazdu, skoro W. L. we wniosku z dnia 27 stycznia 2010 r., do sądu o podział majątku wspólnego jednoznacznie wskazał, że wszystkie wymienione w nim pojazdy (w tym naczepa) należą do majątku dorobkowego i są przedmiotem współwłasności. Właśnie wniosek ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy istnieje spór w kwestii własności, podobnie jak i oświadczenie W. L. złożone w postępowaniu egzekucyjnym przed Urzędem Skarbowym, a nie oświadczenie o odmiennej treści złożone przez niego w niniejszym postępowaniu, lecz organ do dowodu tego się nie ustosunkował z naruszeniem art. 7 i 77 kpa. W świetle powyższego dowodu, według A. L., żądanie przedłożenia przez nią rozstrzygnięcia sądowego co do prawa własności pojazdu jest bezpodstawne, lecz jeżeli organ uznał to za konieczne, winien wezwać ją do dostarczenia takiego rozstrzygnięcia i w tym celu zawiesić postępowanie. Wyżej wymieniona podkreśliła, że nie zachodzą żadne przeszkody do dokonania wpisu jej danych osobowych do dowodu rejestracyjnego w drodze czynności materialno-technicznej sugerowanej przez SKO, zaś w razie skorzystania z instytucji wznowienia postępowanie, z uwagi na upływ terminu, nie mogłaby uzyskać pozytywnego rozstrzygnięcia.

Według odwołującej się organ naruszył nadto art. 89 § 2 kpa nie przeprowadzając wnioskowanej przez nią rozprawy administracyjnej.

Wskazała również, że w świetle art. 64 Konstytucji RP i protokołu nr 6 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności posiada prawo do tego, by jej dane znalazły się w rejestrach i ewidencjach prowadzonych przez organy administracji dla pojazdu, którego jest współwłaścicielką.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydało w dniu [...] wymienioną na wstępie decyzję kasacyjną sygn. [..].

SKO uznało za uzasadniony zarzut A. L., że organ wykroczył poza zakres sprawy ograniczony treścią jej wniosku określając jako przedmiot sprawy rejestrację na rzecz dwojga współwłaścicieli. Poza tym z uwagi na pozostawianie w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] o zarejestrowaniu naczepy samochodowej marki [..] pod nr rej. [...] na rzecz W. L., wydawanie kolejnej decyzji w tej sprawie było bezzasadne tym bardziej, że strona nie wnosiła o wznowienie postępowania ani o zmianę decyzji z [...]. Zdaniem organu odwoławczego strona może domagać się od Starosty I. dokonania czynności materialno- technicznej w postaci wydania dowodu rejestracyjnego o określonej treści (w zakresie treści nieujmowanej w decyzji o rejestracji), przy czym stanowisko negatywne organu w tym zakresie, zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem, winno mieć formę decyzji.

A. L. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie.

Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez wydanie decyzji kasacyjnej w sytuacji, gdy wyjaśnione zostały wszystkie kwestie będące przedmiotem sprawy, a zwłaszcza, że naczepa będąca przedmiotem postępowania należała w trakcie trwania jej małżeństwa z W. L. do majątku wspólnego, co uzasadniało wydanie przezeń merytorycznego rozstrzygnięcia.

Skarżąca podniosła nadto, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera odniesienia się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów w kwestii istnienia między stronami sporu co do własności będącego przedmiotem postępowania pojazdu, zwłaszcza nawiązujących do złożonego przez W. L. wniosku o podział majątku wspólnego, jak również wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego wynikającego z wydanych przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy i Sąd Rejonowy w Inowrocławiu postanowień dotyczących zarządu majątkiem oraz orzeczenia z datą wsteczną (na dzień 24 grudnia 2008 r.) rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Skarżąca wskazała także na brak ustosunkowania się przez organ II instancji do zarzutu dotyczącego nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej, która pomogłaby organowi I instancji zająć stanowisko w kwestii własności przedmiotowego pojazdu.

W skardze przedstawiono poza tym obszernie powody ubiegania się strony o dopisanie jej danych osobowych w dowodzie rejestracyjnym wystawionym na nazwisko W. L. (brak możliwości użytkowania pojazdu oraz skutecznego powstrzymania licytacji nieruchomości, związanej z zadłużeniem firmy).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie wywodząc, iż jedynie organ I instancji władny jest dokonać czynności materialno – technicznej polegającej na wydaniu dowodu rejestracyjnego o określonej treści, a tego rodzaju czynności domagała się skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola przez sąd administracyjny działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do oceny zgodności z prawem wydawanych przez organy administracyjne rozstrzygnięć, to jest czy nie doszło przy rozstrzyganiu do rażącego naruszenia prawa, względnie naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób wpływający na teść decyzji, czy postanowienia. W razie zaś stwierdzenia takiego naruszenia sąd wydaje orzeczenie kasacyjne.

Poza tym w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sąd nie będąc przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) co do zasady związany granicami skargi (zawartymi w niej zarzutami, wnioskami, powołaną podstawą prawną), jest jednak związany granicami sprawy. Granice zaś sprawy w zakresie orzekania, jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, wyznacza jej przedmiot, przez który należy rozumieć treść określonych praw i obowiązków oraz ich podstawę faktyczną i prawną. Oznacza to, że rozpoznając sprawę sąd nie może wykraczać swoimi ocenami prawnymi poza granice sprawy określone przez przedmiot zaskarżonej decyzji, a zatem ogranicza się do zbadania legalności tejże decyzji niezależnie od tego, czy rozwiązanie problemów osoby skarżącej wykracza poza zawarte w decyzji rozstrzygnięcie i wymaga podjęcia przez organ administracji publicznej innych działań.

W rozpatrywanej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia przez A. L. jest uwzględniające jej odwołanie od decyzji organu I instancji rozstrzygniecie SKO w B. o charakterze kasacyjnym z dnia [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie orzekania dodatkowo związany jest sformułowanym w art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakazem reformationis in peius, a więc rozstrzygania na niekorzyść skarżącej. W myśl tego przepisu Sąd może wydać orzeczenie na niekorzyść skarżącej tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Tak więc dostrzeżone przez Sąd, mieszczące się w granicach rozpatrywanej sprawy, inne naruszenia prawa aniżeli wyczerpujące przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa, które tylko wpływają lub mogą istotnie wpłynąć na wynik sprawy, uzasadniając wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji na przyszłość (ex nunc – art. 145 § 1 pkt 1 ppsa), nie uprawniałyby Sądu do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO.

Wskazać również należy, że decyzja SKO z dnia [...] oraz uchylona przez nią decyzja Starosty I. z dnia [...] poprzedzone były wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 5 maja 2010 r. sygn. II SA/Bd 286/10 oddalającym skargę na wcześniejszą decyzję kasacyjną tegoż SKO. Zgodnie zaś z art. 153 ppsa ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu, wiąże w sprawie ten sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego wówczas istniejącego (niezmienionego), z tym, że wydanie przez organ decyzji nie uwzględniającej wskazań Sądu nie stanowi rażącego naruszenia prawa, lecz inne naruszenia prawa nie mające takiego charakteru. Wobec tego, gdy tak jak w niniejszej sprawie, obowiązuje wspomniany wyżej zakaz określony w art. 134 § 2 ppsa, uchybienie zaleceniom lub ocenie prawnej Sądu, nie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowym poglądem (również przez orzekający skład sądu), wyrok oddalający skargę zamyka organowi możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań właściwych do uchylenia wadliwej decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy wadliwość decyzji mogła być stwierdzona przez tenże sąd administracyjny w toku rozpoznania skargi (z wyjątkiem ujawnionych lub zaistniałych po wyroku sądowym przesłanek wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 kpa).

Rozpoznając niniejszą sprawę przy uwzględnieniu wynikających ze wskazanych wyżej przepisów zasad i ograniczeń, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO.

Stosownie do treści art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolę, jeżeli jest wymagana.

W przepisie tym mowa jest zatem o dwóch czynnościach:

- dokonaniu czynność rejestracji oraz

- wydaniu dowodu rejestracyjnego, zalegalizowanych tablic i – w przypadku istnienia takiego wymogu – nalepki kontrolnej.

Akt rejestracji pojazdu ma cechy decyzji administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym, natomiast samo wydanie dowodu rejestracyjnego, tablic i ewentualnie nalepki jest tylko czynnością materialno-techniczną.

Powyższa interpretacja art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym jest ugruntowana w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. uchwała NSA z dnia 15 listopada 1999 r. sygn. akt OPK 24/99, opublik. w ONSA 2000 r., Nr 5, poz. 54; uchwała NSA z 24 września 2001 r. sygn. OPS 6/01, opublik. w ONSA 2002 r. nr 1, poz. 7, wyrok NSA z 15 marca 2006 r. sygn. I OSK 608/05 – dostępny w internecie).

Decyzja o rejestracji pojazdu zawiera dane identyfikujące pojazd i jego właściciela, zaś dowód rejestracyjny potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, a jednocześnie – dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu.

W następstwie wniosku skarżącej, w którym domagała się wpisania do dowodu rejestracyjnego naczepy ciężarowej marki [....], nr rej. [....], wystawionego na jej ówczesnego męża W. L., jej danych osobowych jako współwłaścicielki pojazdu, Starosta I. prowadził postępowanie administracyjne zamierzające do wzruszenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] nr [...] o zarejestrowaniu wymienionej naczepy i w dniu [...] o wydaną na podstawie art. 154 kpa decyzją orzekł o zmianie tejże decyzji zgodnie ze złożonym przez skarżącą wnioskiem.

W wyroku z dnia 5 maja 2010 r. oddalającym skargę na decyzję SKO we W. uchylającą powyższą decyzję Starosty I. i przekazującą mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, WSA w Bydgoszczy przesądził, że decyzja o rejestracji jest rozstrzygnięciem, na mocy którego W. L. nabył prawo w związku z czym jego zmiana nie może być dokonana w trybie art. 154 kpa, który dotyczy decyzji nie stwarzającej dla strony żadnych uprawnień. Nadto na przeszkodzie w orzekaniu w oparciu o powyższy przepis, stoi według Sądu, okoliczność, że postępowanie w wyniku którego w 2007 r. zarejestrowano pojazd, toczyło się bez udziału skarżącej, bowiem art. 154 kpa może być zastosowany tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym w stosunku do istniejącego w dniu wydawania decyzji ostatecznej i z udziałem tych samych stron.

Wskazując w uzasadnieniu wydanej w dniu [...], po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącej z miesiąca stycznia 2009 r., że według wyżej wymienionej między stronami nie ma sporu co do własności pojazdu, w związku z czym, jej zdaniem, dopisanie jej jako współwłaściciela do dowodu rejestracyjnego należy traktować jako czynność materialno- techniczną, organ I instancji podtrzymał wcześniej zajmowane stanowisko, że jakkolwiek istnieje możliwość dopisania współwłaściciela pojazdu w wydanym wcześniejszą decyzją administracyjną dowodzie rejestracyjnym, to nie można tego traktować wyłącznie jako czynność materialno- techniczną, gdyż uprzednio musi dojść do rozstrzygnięcia w sprawie zarejestrowania pojazdu na tegoż współwłaściciela w formie decyzji administracyjnej.

Odwołując się od powyższej decyzji skarżąca konsekwentnie podniosła, że organ bez podstawy prawnej przyjął, iż sprawa dotyczy zarejestrowania pojazdu na nią i W. L. wychodząc poza treść jej wniosku, w którym domagała się wyłącznie dopisania jej danych do dowodu rejestracyjnego wystawionego na W. L. w oparciu o wszystkie przedłożone przez niego dokumenty niezbędne do rejestracji. Jak zaznaczyła w odwołaniu, według niej nie zachodzą żadne przeszkody do potraktowania zgodnego z jej wnioskiem wpisu do dowodu rejestracyjnego jako czynności materialno – technicznej, którą to możliwość zasugerowało SKO w swej decyzji. Skarżąca zwróciła przy tym uwagę, że nie miałaby możliwości uzyskania wnioskowanego wpisu do dowodu rejestracyjnego wystawionego w 2007 r., poprzez wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o rejestracji, z uwagi na wpływ terminów określonych w art. 148 § 1 i § 2 kpa.

W sytuacji, gdy czynności organu administracji w sprawie, tak jak miało to miejsce w niniejszym przypadku, inicjuje pismo strony, jego treść określa przedmiot sprawy – to nie organ, lecz składająca pismo precyzuje żądanie, a do organu należy jedynie ustalenie trybu postępowania właściwego do rozpatrzenia (pozytywnego lub negatywnego) tego żądania.

W związku z tym, skoro skarżąca na etapie ponownego rozpatrywania przez organ I instancji sprawy oraz w odwołaniu od wydanej przezeń decyzji kategorycznie jako przedmiot sprawy, której załatwienia się domaga, wskazała czynność materialno -techniczną w postaci wpisania do wystawionego w 2007 r. dowodu rejestracyjnego naczepy jej danych jako współwłaścicielki tego pojazdu, nie zaś czynność rejestracji wymagającą wydania decyzji administracyjnej, to organ odwoławczy trafnie uchylił decyzję tegoż organu jako rozstrzygającą w sprawie nieobjętej żądaniem.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO stwierdziło, iż "strona nie jest pozbawiona możliwości kwestionowania błędnych jej zdaniem zapisów w dowodzie rejestracyjnym, niewynikających z decyzji o rejestracji. Może ona bowiem domagać się od starosty dokonania czynności materialno – technicznej w postaci wydania dowodu rejestracyjnego o określonej treści (w zakresie treści nie ujmowanej w decyzji o rejestracji)". Pogląd ten jest odzwierciedleniem m.in. stanowiska WSA w Bydgoszczy zajętego w wyrokach z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. II SA/Bd 388/09 i z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. II SA/Bd 1163/06.

Jednak skoro SKO uznało, iż przedmiotem sprawy objętej wnioskiem skarżącej jest czynność materialno- techniczna dotycząca zmiany danych ujętych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu oraz skoro słusznie w odpowiedzi na skargę zaznaczyło, że tylko Starosta Powiatowy w I. kompetentny jest do wydania dowodu rejestracyjnego o określonej treści, zaś jedynie odmowa dokonania żądanej czynności materialno- technicznej wymaga formy decyzji, to załatwienie powyższej sprawy nie może nastąpić w ramach dotychczas prowadzonego postępowania, którego przedmiotem było dokonanie zmiany pierwotnej decyzji ostatecznej o rejestracji naczepy. Są to dwie różne sprawy (o różnym przedmiocie), których rozstrzygnięcie wymaga zastosowania odmiennych trybów postępowania. Wzruszenie decyzji ostatecznej o rejestracji mogło nastąpić wyłącznie poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie przeprowadzone w trybie nadzwyczajnym, zaś ewentualna odmowa dokonania wnioskowanej czynności materialno- technicznej (o ile czynność nie zostanie dokonana) następuje w trybie zwykłego postępowania pierwszoinstancyjnego uregulowanego w dziale II rodz. 1-7 kpa, decyzją o której mowa w art. 104 kpa i to uwzględniającą stan faktyczny i prawny istniejący w chwili rozstrzygania (wydając natomiast decyzję na podstawie art. 154, 155, 151, i 158 kpa ocenia się kwestionowaną decyzję ostateczną według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej podjęcia).

W ramach określonego aktualnie przedmiotu sprawy Starosta Powiatowy w I. obligowany będzie ustosunkować się do wymienionego wyżej pisma skarżącej z dnia 14 stycznia 2009 r., która to sprawa stanie się sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa w razie uznania przez ten organ, że żądanie skarżącej nie może być uwzględnione w trybie wspomnianej czynności materialno- technicznej. W przeciwnym wypadku po prostu dokonana – bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania administracyjnego – w dowodzie rejestracyjnym wpisu stosownego do żądania.

W świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy nie może być uznany za uzasadniony zawarty w skardze zarzut dotyczący niewydania przez organ odwoławczy wraz z uchyleniem decyzji organu I instancji merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu, to jest nieuczynienia podstawą prawną decyzji art. 138 § 1 pkt 2 – część początkowa kpa.

Wydanie decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 kpa było – niezależenie od przedstawionych wyżej przesłanek negatywnych rozstrzygania przez SKO w sposób przewidziany w art. 138 § 1 pkt 2 kpa – uzasadnione także z tej przyczyny, że art. 138 § 2 kpa, zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, należy stosować również w razie przeprowadzenia postępowania pierwszoinstancyjnego co najmniej w znacznej części z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, a sytuacja taka w niniejszym przypadku zaistniała, skoro - jak słusznie zaznaczono w motywach zaskarżonej decyzji – Starosta I., po wydaniu przez WSA w Bydgoszczy w dniu 5 maja 2010 r. wyroku, prowadził w zwykłym trybie postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu na współwłaścicieli (tryb z art. 154 kpa został przez Sąd wykluczony, a skarżąca nie wniosła o wznowienie postępowania), jakkolwiek pojazd był zarejestrowany wiążącą decyzją ostateczną w 2007 r., co oznaczało prowadzenie postępowania i rozstrzyganie z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej stanowiąc podstawę nieważnościową określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Nadto wystarczające było wskazanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji trybu załatwienia przez organ I instancji żądania skarżącej, bowiem wypowiedzenie się przezeń w kwestii tytułu prawnego skarżącej jako współwłaścicielki pojazdu oznaczałoby "wkroczenie" w przedmiot sprawy, która ma być przez Starostę I. w tym kształcie po raz pierwszy rozpatrywana, z sugestią co najmniej zajęcia w niej pozytywnego – negatywnego dla zainteresowanej stanowiska, co nie może w decyzji kasacyjnej mieć miejsca. Także zresztą, gdyby nie doszło do odmiennego niż dotąd określenia przedmiotu sprawy, w razie wydania decyzji kasacyjnej tylko do organu I instancji należałaby ocena zebranych dowodów rzutująca na treść jego stanowiska, na co zwrócił już uwagę Sąd w powołanym wyżej wyroku z dnia 5 maja 2010 r.

Nadmienić należy, że także ewentualna ocena dokonana w powyższym zakresie przez Sąd byłaby równoznaczna z zastąpieniem przezeń jurysdykcji zastrzeżonej organowi administracji, którego działanie sąd administracyjny jedynie kontroluje pod względem zgodności z prawem, o czym już była mowa na wstępie.

Dopiero jeśli załatwienie sprawy wpisu do dowodu rejestracyjnego nie byłoby dla skarżącej satysfakcjonujące, w razie wniesienia do Sądu skargi na decyzję organu odwoławczego będzie on obligowany ocenić legalność wydanego rozstrzygnięcia (w tym w interesującym skarżącą zakresie tytułu prawnego do pojazdu).

Z kolei nie ustosunkowanie się przez SKO do zarzutu nieprzeprowadzenia przez organ I instancji, mimo wniosku skarżącej, rozprawy administracyjnej, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia tego organu.

Z przedstawionych wyżej względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o oddaleniu skargi.