Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 45/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15zzzzzn2, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Bogusław Wolas WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi Z. B., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ponowne rozpoznanie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj Z.B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu ww. składek.

Decyzją z 25 czerwca 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Z.B. (powoływanemu dalej jako Stroną bądź Skarżący) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. Z.B. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy ( błędnie nazwany odwołaniem ) , w którym nie zgadza z się z rozstrzygnięciem Organu. Jednocześnie zwraca uwagę, że decyzji odmownej nie otrzymał a jeżeli chodzi o korespondencje elektroniczną to nie radzi sobie nowoczesnymi technologiami - jest osobą starej daty wychowaną z długopisem i kalkulatorem. Zaznaczył ponadto, że ma świadomość, iż odwołanie jest po terminie ale mimo to wnosi o pozytywne rozpoznanie wniosku albowiem zależy to tylko od ludzi którzy podejmują decyzje w tej sprawie .

Decyzją z 17 grudnia 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w K. działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że na podstawie art. 129 § 2 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie -od dnia jej ogłoszenia stronie.

Decyzja ZUS z 25 czerwca 2020 r., sygn. sprawy [...] została doręczoną na zasadach określonych a art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) w dniu 3 lipca 2020 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. upłynął 17 lipca 2020 r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek został nadany w placówce pocztowej 23 listopada 2020 r., a doręczony do ZUS 25 listopada 2020 r. Powołano się ponadto na art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. , który daje możliwość umorzenia postępowania odwoławczego jak na art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Z wydaną przez organ decyzją nie zgodził Z.B. , składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której zarzucił:

- nie przeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie rozważenie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia przyczyny niezachowania terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a więc nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego co stanowi naruszenie art. 7 i art. 8 KPA, a także art. 77 par. 1 KPA i miało wpływ na wydanie decyzji nie uwzględniającej wniosku strony.

- nie wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa w rozumieniu art. 156 § 1 ust 1 KPA i powoduje nieważność zaskarżonej decyzji z mocy prawa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja ZUS z dnia 25 czerwca 2020r. o odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. nie została mu doręczona w sposób przewidziany w przepisach KPA. O treści tej decyzji dowiedziałem się dopiero w listopadzie 2020r. gdy został wezwany do opłacenia składek i niezwłocznie napisał wniosek o jej ponowne rozpatrzenie.

Jeszcze raz podkreślił, że nie odebrał decyzji ZUS o nieuwzględnieniu wniosku o zwolnienie z opłat za okres od marca do maja 2020r. W postępowaniu nie odniesiono się do jego zarzutów co też jest naruszeniem procedury z KPA.

Nie przeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego stanowi naruszenie art. 7 i art. 8 KPA, a także art. 77 par. 1 KPA. Organy administracji są bowiem zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i winny prowadzić postępowanie w ten sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa". Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1983 r. SA/Lu 240/83.

Od początku podnosił, że nie z jego winy nie widział o treści pierwszej decyzji ZUS, a swoją skargę wniósł niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem wezwał strony o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP. Skarżący pismem z dnia 10 lutego ( data wpływu ) wniósł o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Organ natomiast złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym .

Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 24 lutego 2022 r. wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 10 marca 2022 r.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) - poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wykazała, że akty te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a."), lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Jak wynika z treści wydanej niniejszej sprawie przez ZUS decyzji zasadniczym powodem umorzenia postępowania odwoławczego było ustalenie przez organ, iż Skarżący nie złożył w terminie wniosku o ponowne rozpoznane sprawy.

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd zawraca uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Co niezwykle istotne, ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki.

Art. 15zzzzzn2 dodany został do ustawy COVID-19 na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255) z dniem 16 grudnia 2020 r., a więc przed dniem wydania zaskarżonej decyzji co miało miejscee w dniu 17 grudnia 2020 r. Z jego treści wprost zaś wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadkach uchybienia terminu (nie tylko procesowego, ale także materialnoprawnego) w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tymczasem stan epidemii ogłoszony został od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.).

Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej.

Ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględni zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania, co do dalszego postępowania, a przede wszystkim najpierw rozpoznana i ostatecznie rozstrzygnie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, a dopiero potem rozpozna wniosek skarżącej o zwolnienie z opłacania składek.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.