Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 673/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 2; art. 87 ust. 1; art. 88 ust. 1  pkt 1 i 2; art. 92a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7; art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 59 ust. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 646
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. B. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...); (...) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z (...) grudnia 2018 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli z (...) listopada 2018 r. zostało doręczone płatnikowi składek – K. B. (...) listopada 2018 r. Pismem z (...) listopada 2018 r. inspektor kontroli Zakładu wyznaczył termin wszczęcia kontroli na (...) grudnia 2018 r. Kontrola u płatnika składek została wszczęta (...) grudnia 2018 r. na podstawie upoważnienia nr (...) do przeprowadzenia kontroli płatnika składek z (...) listopada 2018 r. doręczonego płatnikowi składek. W piśmie z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w miejscu przechowywania dokumentacji. W piśmie z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie terenowej jednostce organizacyjnej ZUS. W dniu (...) grudnia 2018 r. inspektor kontroli Zakładu przesłuchał płatnika składek i sporządził protokół przesłuchania. W czasie przesłuchania zostały przedłożone przez płatnika składek następujące dokumenty dotyczące zatrudnienia ubezpieczonej M. O.: zaświadczenie lekarskie z (...) stycznia 2018 r., informacje o przetwarzaniu danych osobowych, zabezpieczenie zbiorów danych w pomieszczeniach biurowych i na komputerach, zakres obowiązków, statystyka czasu pracy za lata 2015-2017, wydruki stanu urlopów na dzień 31 grudnia 2015 r., 31 grudnia 2016 r., i 31 grudnia 2017 r., karty wynagrodzeń za okres od 2015 r. do października 2018 r., miesięczna ewidencja czasu pracy za okres od marca 2015 r. do lutego 2018 r., wnioski o urlopy wypoczynkowe za 2018 r., listy obecności za okres od marca 2018 r. do października 2018 r. W piśmie z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek został wezwany do przedłożenia w terminie do (...) grudnia 2018 r. następujących dokumentów: orzeczenia lekarskiego M. O. z (...) września 2018 r. o zdolności do pracy, aneksu do umowy o pracę M. O. z dnia (...) października 2014 r., list obecności, list płac, wniosków o urlopy wypoczynkowe, kartotek urlopowych i rocznych kart ewidencji obecności w pracy M. O., PIT-11 za lata 2015-2017 wraz z potwierdzeniem odbioru, wniosków o urlopy macierzyńskie, wniosków o udzielenie opieki na dziecko, badań lekarskich okresowych i kontrolnych, Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów za lata 2015-10/2018, faktur VAT zakupu i sprzedaży za lata 2015-10/2018, zestawień zysków i strat oraz bilansu za lata 2015 - 10/2018, deklaracji VAT-7 za lata 2015-10/2018, PIT-36 za lata 2015-2017 oraz wszelkich dokumentów wytworzonych w czasie zatrudnienia przez M. O.. Pismem z (...) grudnia 2018 r. inspektor kontroli Zakładu wezwał M. B. do osobistego stawienia się w charakterze ubezpieczonego w celu złożenia zeznań.

Przy piśmie z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek przedłożył następujące dokumenty: aneks do umowy o pracę z (...) marca 2015 r., wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego z (...) kwietnia 2015 r., wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego z (...) kwietnia 2015 r., oświadczenie z (...) kwietnia 2015 r., orzeczenie lekarskie nr (...) z (...) września 2018 r., informacje o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) za rok 2015, 2016, 2017, kserokopie dowodów dokonanych wpłat na rzecz ZUS za okres od stycznia 2018 r. do października 2018 r.

W piśmie z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek wniósł sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych. W sprzeciwie zostało podniesione, że żądanie przez inspektora kontroli przedmiotowy kontroli. Pismem z (...) grudnia 2018 r. inspektor kontroli Zakładu, działając na podstawie art. 59 ust. 5 Prawo przedsiębiorców, wstrzymał czynności kontrolne.

Dyrektor Oddziału ZUS w T. wydał postanowienie z (...) grudnia 2018 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Pismem z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek wniósł o wyłączenie inspektora kontroli Zakładu z wykonywania czynności kontrolnych. Oddział ZUS w T. pismem z (...) lutego 2019 r. udzielił odpowiedzi płatnikowi składek o braku podstaw do wyłączenia inspektora kontroli Zakładu.

Pismem z (...) stycznia 2019 r. płatnik składek, wniósł zażalenie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. o kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z (...) stycznia 2019 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T..

Zdaniem organu kontrola płatnika składek została wszczęta zgodnie z art. 92a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą systemową", w dniu doręczenia płatnikowi składek upoważnienia do przeprowadzenia kontroli po uprzednim doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Zarówno w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek wskazany został taki sam zakres przedmiotowy kontroli.

Wyjaśnił, że zakres kontroli obejmował prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego M. O..

Równocześnie organ odniósł się do zarzutów zażalenia wyjaśniając związek pomiędzy żądanymi przez inspektora kontroli Zakładu dokumentami, a zakresem przedmiotowym prowadzonej kontroli.

Podniósł, że skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów wskazanych w wezwaniu z (...) grudnia 2018 r., a tym samym działał on niezgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy systemowej.

Zakład uznał za bezzasadny zarzutu, że płatnik składek nie miał zagwarantowanego prawa uczestniczenia we wszystkich czynnościach kontrolnych z uwagi na brak poinformowania jego o terminie i miejscu do złożenia zeznań przez M. B..

Organ wyjaśnił, że M. B. był wzywany do złożenia zeznań w charakterze ubezpieczonego, nie zaś w charakterze świadka. Z tego powodu nie naruszono art. 89 ust. 5 ustawy systemowej ponieważ mowa w nim, że płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Wskazał, iż z uwagi na fakt, że termin określony w wezwaniu był wyznaczony w czasie, w którym nie doszło jeszcze do doręczenia danego wezwania, przesłuchanie z tej przyczyny nie mogło dojść do skutku.

Zakład podkreślił również, ze w sprawie nie doszło do przekroczenia czasu trwania kontroli. Podniósł, że w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek zostało wskazanych 12 dni roboczych. Podkreślił, iż do dnia wniesienia sprzeciwu przez płatnika składek, czynności kontrolne były wykonywane jedynie w dniu (...) grudnia 2018 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na przewlekłość postepowania.

W skardze skarżący podniósł, że Dyrektor Oddziału ZUS w T. oraz Prezes ZUS w wydanych postanowieniach nie wykazują w sposób jednoznaczny i bezsporny związku pomiędzy żądanymi przez inspektora kontroli Zakładu dokumentami, a zakresem przedmiotowym prowadzonej kontroli w związku z rodzajem i zakresem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący wskazał na naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) polegające na niezrealizowaniu obowiązku orzekania według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez Prezesa ZUS postanowienia. Ponadto skarżący zarzucił przewlekłe wykonywanie czynności kontrolnych oraz naruszenie art. 8, art. 10, art. 11-15 Prawo przedsiębiorców w związku z prowadzoną kontrolą. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 59 ust. 10 ustawy - Prawo przedsiębiorców (dalej: Prawo przedsiębiorców) polegające na rozpatrzeniu przez Prezesa ZUS wniesionego zażalenia z uchybieniem terminu ustawowego do jego załatwienia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.

Sąd podziela stanowisko organu, że przedmiotowa kontrola została wszczęta zgodnie z art. 92a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa), w dniu doręczenia płatnikowi składek upoważnienia do przeprowadzenia kontroli po uprzednim doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

Podkreślenia wymaga, że zarówno w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek, wskazany został taki sam zakres przedmiotowy kontroli obejmujący " prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego Pani M. O., który jest zgodny z zakresem kontroli określonym w art. 86 ust. 2 ustawy systemowej.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem kontrola płatnika składek może w szczególności obejmować zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych, prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład. Zauważyć należy, iż w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek został określony przewidywany termin zakończenia kontroli, tj. 12 dni roboczych od daty doręczenia upoważnienia.

Zdaniem Sądu nie zasadny jest zarzutu, że postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. oraz zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS nie wykazują w sposób jednoznaczny i bezsporny związku pomiędzy żądanymi przez inspektora kontroli Zakładu dokumentami a zakresem przedmiotowym prowadzonej kontroli w związku z rodzajem i zakresem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie przedmiot kontroli dotyczył prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego M. O..

Z treści art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej wynika zakres dokumentów, które ma prawo badać inspektor kontroli Zakładu w trakcie kontroli został wymieniony w art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej. Są to wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli.

Należy stwierdzić, że żądanie przedłożenia określonych dokumentów przez inspektora kontroli Zakładu było nie tylko zgodne z art. 87 ust. 1 ustawy systemowej ale również zgodne z zakresem przedmiotowym kontroli.

Ponieważ przedmiotem kontroli prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, a także zgłaszania do ubezpieczeń społecznych jego obowiązkiem było badanie, czy praca była rzeczywiście świadczona na rzecz pracodawcy. Zbadanie takiej okoliczności pozwala następnie ustalić, czy osoba spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi oraz jaka była podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia w razie ustalenia, że osoba spełniała warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Dlatego też w niniejszej sprawie kluczowym było przedłożenie przez płatnika składek dokumentów potwierdzających fakt, czy Pani M. O. świadczyła pracę na danym stanowisku, jakie czynności wykonywała oraz czy posiadała dowody na wykonywanie tych czynności.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo wykazał, że w trakcie wykonywania czynności kontrolnych, płatnik składek nie wykonał obowiązku dostarczenia wszystkich dokumentów, do przedłożenia których wezwał inspektor kontroli Zakładu. Z akt sprawy wynika, że płatnik składek (...) grudnia 2018 r. przedłożył jedynie część dokumentów żądanych przez inspektora kontroli Zakładu. Z kolei przy piśmie z (...) grudnia 2018 r. przedłożył kolejne dokumenty. Pozostałych dokumentów związanych z zakresem przedmiotowym kontroli wskazanych w wezwaniu z (...) grudnia 2018 r. płatnik składek nie przedłożył, pomimo, iż do ich przedłożenia był zobowiązany. Tym samym płatnik składek działał niezgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy systemowej.

Nie zasadny jest zarzut skarżącego, że naruszono art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane było według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Skarżący w skardze nie uzasadnił na czym polega naruszenie ww. przepisów oraz jakie okoliczności faktyczne i przepisy prawne nie zostały uwzględnione w chwili jego wydania.

Sprawie nie można też mówić o przekroczeniu czasu trwania kontroli.

Zauważyć należy, że w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek zostało wskazanych 12 dni roboczych. Natomiast do dnia wniesienia skargi przez skarżącego, czynności kontrolne były wykonywane jedynie (...) grudnia 2018 r. Zatem nie został przekroczony czas trwania kontroli wskazany w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli płatnika składek. Podkreślić należy, co wynika z analizy sprawy, skarżący nie współpracował z inspektorem kontroli w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych, potwierdzeniem czego jest jedynie jeden dzień, w którym były wykonywane czynności kontrolne.

Zdaniem Sądu nie doszło również do naruszenia art. 59 ust. 10 Prawo przedsiębiorców. Podkreślić należy, że zażalenie skarżący złożył za pośrednictwem Oddziału ZUS w T. zgodnie z pouczeniem wskazanym w postanowieniu Dyrektora Oddziału ZUS w T. z (...) grudnia 2018 r. Zażalenie skarżącego zostało przekazane przez Oddział ZUS w T. przy piśmie z (...) stycznia 2019 r. do Prezesa ZUS w dniu (...) stycznia 2019 r. Zgodnie z art. 59 ust. 9 Prawo przedsiębiorców, właściwy organ rozpatruje zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o mocy zaskarżonego postanowienia lub uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Mając powyższy przepis na uwadze Prezes ZUS w terminie 7 dni od dnia wpływu do Centrali ZUS zażalenia zobowiązany był wydać postanowienie. Postanowienie Prezesa ZUS zostało wydane (...) stycznia 2019 r. i w tym dniu zostało wysłane składek za pośrednictwem operatora pocztowego.

Powyższe oznacza, że zażalenie skarżącego zostało rozpatrzone ustawowym terminie.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.