Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2861/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. art. 24 par. 1 pkt 5, 127 par. 3, 129, 134, 145 par. 1 pkt 2, 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do licencji ATCL uprawnienia uzupełniającego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz R. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 96 ust. 3 w zw. z art. 94 ust. 7 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2012 r. poz. 933 z późn. zm.), art. 13 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. U. L 206 z 11.08.2011 r., s. 21), § 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w zw. z § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie licencji i świadectw kwalifikacji personelu służb ruchu lotniczego (Dz. U. z 2013 r. poz. 471) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), po rozpatrzeniu wniosku strony nr [...] z dnia [...].03.2014 r., odmówił wpisania do licencji ATCL Panu R. S. (skarżącemu) uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka angielskiego oraz wydał skarżącemu licencję ATCL z wpisem o treści:

"Nie spełnia wymogu biegłości językowej zgodnie z pkt 1.2.9.4. Załącznika 1 ICAO dla języka angielskiego".

W uzasadnieniu wskazał między innymi, że:

Zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. U. L 206 z 11.08.2011 r., s. 28) kandydat ubiegający się o uprawnienie uzupełniające w zakresie języka wykazuje się biegłością językową przynajmniej na poziomie operacyjnym (poziomie 4) zarówno w zakresie frazeologii, jak i zrozumiałej komunikacji.

Kontrolerzy ruchu lotniczego, praktykanci-kontrolerzy ruchu lotniczego oraz kandydaci na te specjalności, podlegają obowiązkowi sprawdzenia umiejętności mówienia i rozumienia w języku angielskim na poziomie 4 operacyjnym wymaganym przez Załącznik 1 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r.

W dniu [...].05.2014 r., w czasie sesji egzaminacyjnej organizowanej przez Urząd Lotnictwa Cywilnego, zdając egzamin z języka angielskiego według testu RELTA (ang. RMIT English Language Test for Aviation) moduł dla kontrolerów ruchu lotniczego, Pan R. S uzyskał ocenę na poziomie 3. W związku z powyższym brak jest podstaw do wydania kandydatowi decyzji przyznającej mu uprawnienie uzupełniające w zakresie języka angielskiego.

W dniu [...] czerwca 2014 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wyjaśnił, że egzamin z angielskiego był przeprowadzany na komputerze, a on słabo obsługuje komputer, co spowodowało uzyskanie wyniku negatywnego z egzaminu. Skarżący domagał się przeprowadzenia egzaminu w formie ustnej.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję oraz odmówił przeprowadzenia egzaminu z języka angielskiego w formie ustnej.

W uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie z wymaganiami Załącznika 1 ICAO - Licencjonowanie personelu, punkt 1.2.9, kontrolerzy ruchu lotniczego muszą zademonstrować umiejętność mówienia i rozumienia języka stosowanego w łączności radiotelefonicznej. Szczegółowe informacje dotyczące wymaganej biegłości językowej i sposobu jej weryfikacji zawarte są w dokumencie ICAO - Doc 9835 - Podręcznik wdrożenia wymagań ICAO dotyczących poziomu znajomości języka. Powyższe wymagania określone przez ICAO zostały również wdrożone do prawodawstwa unijnego. W przypadku kontrolerów ruchu lotniczego jest to rozporządzenie Komisji (UE) nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. U. UE.L 206/21 z 11.08.2011 r.).

Ponieważ wymóg dotyczy sprawdzenia umiejętności językowych w zakresie mówienia (speaking) oraz rozumienia ze słuchu (listening comprehension), testy językowe opracowane na potrzeby weryfikacji umiejętności językowych składają się z części ustnej, w której zdający oceniany jest w zakresie wymowy, struktur gramatycznych, słownictwa, płynności wypowiedzi i interakcji oraz z części komputerowej, w której zdający oceniany jest w zakresie rozumienia informacji zawartych w rutynowej frazeologii lotniczej odtwarzanej z wykorzystaniem komputera, co pozwala na zastosowanie prawdziwej korespondencji lotniczej po obróbce polegającej na usunięciu danych identyfikacyjnych. Warto podkreślić, iż przedmiotowy wymóg nie dotyczy dwóch pozostałych umiejętności powszechnie stosowanych przy weryfikacji znajomości języka, a mianowicie, czytania i pisania.

W celu wdrożenia przepisów ICAO i UE Urząd Lotnictwa Cywilnego zatwierdził do stosowania dwa testy znajomości języka angielskiego:

- dla kontrolerów ruchu lotniczego – test ELPAC,

- dla pilotów (w tym również kontrolerów ruchu lotniczego) - test RELTA.

Organ podkreślił, że obydwa testy spełniają wymagania określone w przepisach, o których mowa w punkcie 1, w tym test ELPAC jako jedyny uzyskał zatwierdzenie ICAO i rekomendację do stosowania stanowiąc narzędzie sprawdzające poziom znajomości języka angielskiego w Polsce wśród kontrolerów ruchu lotniczego w blisko 100%.

Przechodząc do sprawy skarżącego organ wyjaśnił, że o wyniku negatywnym egzaminu zadecydował nie tylko brak zaliczenia części komputerowej (uzyskany wynik to poziom 3), ale również wyniki z części ustnej egzaminu, a mianowicie, poziom 3 w zakresie płynności wypowiedzi jak również interakcji z rozmówcą. Z analizy historii egzaminów RELTA Pana R. S. oraz uzyskanych ocen wynika, że na ogólną liczbę czterech dotychczasowych egzaminów RELTA, wszystkie zakończone były wynikiem negatywnym, z czego wynik ten w każdym przypadku dotyczył niezaliczenia części ustnej, nie tylko komputerowej, którą Pan kwestionuje.

Ponadto organ zaznaczył, że na ogólną liczbę pięciu egzaminów ELPAC, zdawanych przez skarżącego, pięć spośród nich zakończonych było wynikiem negatywnym z części komputerowej oraz trzy (w tym ostatni z [...] marca 2014 r.) zakończone wynikiem negatywnym z części ustnej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Pan R. S. skarżący. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 1 k.p.a. polegające na załatwieniu sprawy przez wydanie decyzji niezawierającej powołania podstawy prawnej oraz pouczenia o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego,

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez wydanie decyzji przez pracownika, który podlegał wyłączeniu,

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 i art. 13 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008, (Dz. U. L 206 z 11.08.2011 r.) przez wydanie decyzji pomimo nieustanowienia procedury dotyczącej wydawania związanych z licencjami uprawnień uzupełniających i niezatwierdzenia przejrzystej i obiektywnej procedury oceniającej biegłość językową na poziomie umożliwiającym uzyskanie uprawnienia uzupełniającego w zakresie znajomości języka angielskiego, w drodze aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym,

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ograniczenie Skarżącemu konstytucyjnej wolności wykonywania zawodu wskutek wydania decyzji w oparciu o nieustanowioną w drodze aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym procedurę dotyczącą wydawania związanych z licencjami uprawnień uzupełniających i niezatwierdzoną w drodze aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującymi przejrzystą i obiektywną procedurę oceniającą biegłość językową na poziomie umożliwiającym uzyskanie uprawnienia uzupełniającego w zakresie znajomości języka angielskiego polegającą na sprawdzeniu biegłości językowej na poziomie umożliwiającym uzyskanie uprawnienia uzupełniającego w zakresie znajomości języka angielskiego przy użyciu testu ELPAC, względnie testu RELTA, w sytuacji gdy ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie,

5. naruszenie prawa materialnego, tj. § 27 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2003 r. w sprawie egzaminów państwowych na licencje lub uprawnienia lotnicze (Dz. U. z 2003 r. Nr 168, poz. 1637 z późn. zm.) przez nieuwzględnienie wniosku Skarżącego o przeprowadzenie egzaminu teoretycznego w formie ustnej w miejsce egzaminu teoretycznego z zastosowaniem techniki komputerowej w odniesieniu do całości egzaminu ze znajomości języka angielskiego oraz frazeologii proceduralnej w tym języku, w sytuacji gdy wniosek ten był uzasadniony potrzebą oceny wiedzy Skarżącego,

6. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji, która ze względu na naruszenia, o których mowa w pkt 3 i 4 powyżej podlegała uchyleniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący odniósł się szczegółowo do przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie wskazując, że:

Od decyzji organu pierwszej instancji w dniu [...] czerwca 2014 r. strona osobiście złożyła w ULC wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Datę tą potwierdza stempel Punktu Obsługi Klienta ULC złożony na wniosku, metryka sprawy w seod ("System elektronicznego obiegu dokumentów" w ULC) oraz sam skarżący na stronie 6 skargi. Z ustaleń organu wynika, że decyzję organu pierwszej instancji skarżący otrzymał w dniu [...] czerwca 2014 r. (wskazuje na to potwierdzenie odbioru). Uwzględniając powyższe, a także treść art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którymi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, należy stwierdzić, że składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu [...] czerwca 2014 r. skarżący uchybił terminowi do jego złożenia o 1 dzień. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna.

Pomimo opóźnienia o 1 dzień w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nie wydał postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.), ale rozstrzygnął go merytorycznie poprzez wydanie w dniu [...] lipca 2014 r. decyzji drugiej instancji, której nadal formę "zwykłego" pisma. Pismo to zostało podpisane przez tą samą osobę, która złożyła podpis pod decyzją organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego, procesowego czy ustrojowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia takiego naruszenia sąd uchyla zaskarżoną decyzję bądź stwierdza jej nieważność albo wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola musi zatem przebiegać wg. określonego porządku, tzn. w pierwszej kolejności sąd zobowiązany jest dokonać oceny zaskarżonego aktu pod kątem ewentualnego istnienia wad powodujących jego nieważność, a ustalenie którejkolwiek z tych wad czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną lecz niedopuszczalną. W takiej sytuacji sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została przy wydaniu obarczona wadą powodującą stwierdzenie jej nieważności.

Na wstępie Sąd wskazuje, że decyzja wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawiera zgodnie z art. 107 k.p.a. podstawowe elementy decyzji tj. wskazuje stronę, organ i rozstrzygnięcie, datę wydania oraz podpis a także uzasadnienie faktyczne i prawne wobec czego Sąd uznał, że pismo z [...] lipca 2014 r. stanowi decyzję administracyjną.

Stosownie do art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie służy stronie odwołanie jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

W myśl art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2).

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że odwołanie stanowi środek prawny instancyjnej kontroli decyzji administracyjnych, która uruchamiana jest zasadniczo wyłącznie na wniosek strony postępowania, złożony w określonym terminie i za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w I instancji. Prawo strony do wniesienia odwołania jest powiązane wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna załatwiona decyzją administracyjną może być po wniesieniu odwołania ponownie rozpatrzona i rozstrzygnięta przez organ II instancji. Wynika z tego, że źródłem kompetencji organu wyższego stopnia (organu odwoławczego) do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej może był akt woli strony postępowania urzeczywistniony złożonym przez nią odwołaniem.

W doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Nie ma ono charakteru inkwizycyjnego, a zatem może ono zostać wszczęte wyłącznie na skutek odwołania wniesionego przez podmiot legitymowany (stronę), nigdy zaś z urzędu. To dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 741; zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 1984 r., sygn. akt II SA 2048/83, ONSA 1984, Nr 1, poz. 51).

Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne.

Podkreślenia wymaga nadto, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości - por. szerzej np. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2006 r., s. 598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1006/96).

Wyjaśnić też należy, że w myśl art. 42 i 43 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W przypadku z kolei nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać w tym miejscu należy, że przepisy dotyczące odwołania stosuje się odpowiednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.).

Tak więc w niniejszej sprawie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy winien być złożony w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji pierwszoinstancyjnej.

Jak wynika z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji doręczona została skarżącemu w dniu 10 czerwca 2014 r. (k. 20 a/a). Ponieważ zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, należy stwierdzić, że składając osobiście wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 25 czerwca 2014 r. skarżący uchybił terminowi o 1 dzień, gdyż termin do złożenia wniosku upłynął. Sąd ustalił, że skarga została złożona osobiście przez skarżącego w organie w dniu 25 czerwca 2014 r., co potwierdził skarżący na str. 6 skargi.

Wobec powyższego organ nie mógł wydać decyzji z [...] lipca 2014 r., gdyż na skutek uchybienia terminowi do jej wydania doszło do uprawomocnienia się decyzji z [...] maja 2014 r. Wydanie decyzji [...] lipca 2014 r. w ocenie Sądu nastąpiło więc na skutek rażącego naruszenia art. 129 § 2 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.

Ponadto Sąd zauważa ponadto, że w niniejszej sprawie doszło również do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., które to naruszenie skutkowałoby wznowieniem postępowania.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. - na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wydał jako osoba upoważniona do działania w imieniu Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego T. G. Dyrektor Departamentu Personelu Lotniczego w sytuacji, gdy brał on udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] czerwca 2014 r.

Wskazać należy, że zagadnienie wyłączenia pracownika od udziału w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i na tym tle ukształtowało się rozbieżne orzecznictwo.

Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że przepisy o wyłączeniu pracownika odgrywają istotną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy (wyrok TK z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt P 8/03 - Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 400). Tego rodzaju gwarancje powinny być zapewnione w najwyższym możliwym do osiągnięcia stopniu, także w odniesieniu do strony postępowania prowadzonego przez ten sam organ, z uwagi na zawarte w art. 127 § 3 k.p.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołania.

Ostatecznie powyższe stanowisko znalazło swoje potwierdzenie w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, w której Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Uchwała ta nie zapadła jednomyślnie, a w zgłoszonym do niej zdaniu odrębnym wskazano, że ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być traktowane na równi z rozpoznaniem sprawy w drugiej instancji, gdyż wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., nie uruchamia toku instancji.

W wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 57/07 (sentencja opubl. w Dz. U. z 2009 r. Nr 229, poz. 1539) Trybunał Konstytucyjny uwzględniając rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. (...) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał w sposób jednoznaczny "w pełni" podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w cytowanej uchwale z dnia 22 lutego 2007 r.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, iż jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. nie podlega wyłączeniu, gdy - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. A contrario zatem, przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wątpliwości organu - podniesione w odpowiedzi na skargę - rozwiało aktualne stanowisko zawarte w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt II GPS 4/12, który stwierdził, że "Artykuł 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym przed jego zmianą dokonaną przepisem art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.) miał zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu (LEX nr 1271759).

Pogląd, prezentowany w cytowanej wyżej Uchwale wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie, bowiem ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (wyrok NSA z dnia 7 maja 2009 r. sygn. II FSK 99/08 LEX nr 549413). Moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy bowiem nie tylko danej sprawy (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ale również spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne stanowisko to powinny respektować.

Uchwała została wydana, tak jak w niniejszej sprawie, gdy chodzi o pracownika, który jest upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu organu lecz nie jest jego piastunem.

Należy wskazać, na co zwróciła uwagę ww. Uchwała, że aktualnie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zmieniony z dniem 11 kwietnia 2011 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w poprzednim stanie prawnym wyłączeniu podlegał pracownik biorący udział "w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji". W wyniku wspomnianej nowelizacji usunięto zwrot "w niższej instancji", podkreślając w ten sposób sam "udział" pracownika organu "w wydaniu zaskarżonej decyzji".

Uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r. powołując się na gwarancje konstytucyjne zwraca także uwagę, że "przy współczesnej organizacji pracy aparatu administracyjnego istnieje realna możliwość zapewnienia, by przy ponownym rozpatrywaniu spraw administracyjnych przez ten sam organ, nie brali udziału pracownicy, którzy mieli jakikolwiek związek z poprzednim rozstrzygnięciem. Można nawet powiedzieć, że na organach administracyjnych o jednoszczeblowej strukturze ciąży szczególny obowiązek w tym zakresie, bowiem poza zapewnieniem omawianego standardu sprawiedliwości proceduralnej, muszą wprowadzić jeszcze takie transparentne rozwiązania, by uniknąć zarzutu "pozornej bezstronności". Wskazał również, że "Potrzeba ochrony tych wartości konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym jest bezwarunkowa i nie może być uzależniana od modelu postępowania administracyjnego, w szczególności od tego, czy jest to postępowanie dwuinstancyjne w rozumieniu postępowania toczącego się przed dwoma różnymi organami, które zwykle łączą ze sobą więzy hierarchicznej zależności. Prowadzi to do wniosku, że odnoszenie instytucji wyłączenia pracownika tylko do takiego postępowania, w którym następuje przejęcie sprawy do rozpoznania przez organ wyższej instancji (tzw. dewolucja) nie jest do pogodzenia z funkcją tego wyłączenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że jeżeli postępowanie administracyjne, w którym wskutek wniesienia środka zaskarżenia ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę uznajemy za surogat postępowania dwuinstancyjnego, to również to postępowanie powinno odpowiadać wspomnianym standardom sprawiedliwości proceduralnej, dawać gwarancje bezstronnego i rzetelnego, ponownego rozpatrzenia sprawy. Powinna zatem istnieć możliwość wyłączenia pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. A zatem stanowisko głoszące, że wyłączenie pracownika, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 11 kwietnia 2011 r. jest ściśle powiązane z postępowaniem odwoławczym o charakterze dewolutywnym można by uznać za usprawiedliwione tylko przy założeniu, że jeżeli nie ma dewolucji to nie mamy do czynienia z prawem do zaskarżenia, lecz z wyjątkiem od tej zasady określonej w art. 78 Konstytucji RP (wyjątkiem, który ten przepis dopuszcza). Była już jednak mowa o tym, że postępowanie administracyjne, w którym ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę wskutek wniesienia środka zaskarżenia spełnia wymagania postępowania dwuinstancyjnego".

Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że tylko Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jako piastun funkcji organu, nie podlegałby wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak Dyrektora upoważnionego przez niego do działania w jego imieniu, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie pracownikiem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, który podpisał obie wydane w sprawie decyzje i wobec tego podlegającym wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy jest Dyrektor Departamentu Personelu Lotniczego T. G..

Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji.

Wydanie decyzji przez pracownika, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. ma obowiązek uwzględniając skargę na decyzję, uchylić ją w całości albo w części (NSA w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10).

Ponieważ dużo poważniejszym naruszeniem prawa w niniejszym postępowaniu było wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobligowany był do stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2014 r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 461).