Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 185/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 17 lipca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2007 roku sprawy ze skargi B.P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosków o zwrot nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J.K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 115/119 kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł., postanowieniem z dnia [...] (znak: [...]), na podstawie art. 66 § 3 i art. 123 k.p.a., zwrócił B.P. wnioski z dnia 12 września i 16 października 2006 roku dotyczące zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B 48.

W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] roku Wojewoda [...] przekazał Prezydentowi Miasta Ł. wniosek B.P. z dnia 12 września 2006 roku, dotyczący zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B 48. W dniu 19 października do Prezydenta Miasta Ł. wpłynął zaś kolejny wniosek B.P. z dnia 16 października 2006 roku dotyczący zwrotu opisanej wyżej nieruchomości.

Stosownie do treści art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603) Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzeka o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych, przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wymienionych w art. 216 ustawy. Przepis ten, zdaniem organu administracji, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż nieruchomość nie została wywłaszczona lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 26 listopada 1993 roku (sygn. akt V Ns.I 343/93). Tryb ten uniemożliwia rozstrzygnięcie złożonego wniosku w postępowaniu administracyjnym. Wszelkie roszczenia dotyczące przedmiotowej nieruchomości mogą być natomiast rozpatrywane na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.P. zarzucił, iż w okresie panowania rosyjskiego nieruchomość, której zwrotu się domaga, położona była przy ul. C 48, obecnie ul. B, należała do zmarłej J.P. z domu F. Opis powyższej nieruchomości znajdował się w repertorium hipotecznym nr [...] pod nr [...].

Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] (znak: [...]), utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia organ administracji II instancji podał, iż nieruchomość przy ul. B 48, na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] została nabyta przez W.M. od J.S. Następnie dla tej nieruchomości założona została księga wieczysta Kw Nr [...], w której obecnie, na podstawie decyzji Wojewody [...] (znak: [...]), jako właściciel wpisana jest Gmina Ł. - poprzednim właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa. B.P. nie przedłożył żadnych dokumentów, które świadczyłyby o tym, iż opisana wyżej nieruchomość, oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr 18, o powierzchni 0,0947 ha stanowiła własność J.P.

Ponieważ, zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) orzeka o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 tej ustawy, roszczenie wnioskodawcy nie jest roszczeniem o charakterze administracyjnoprawnym, a organem właściwym do jego rozpoznania jest sąd powszechny.

B.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję. Skarżący oświadczył, że przedmiotem jego wniosku było żądanie zwrotu nieruchomości należącej do jego spadkodawczyni J.P. z domu F. Nieruchomość położona jest w Ł. i była opisana w repertorium hipotecznym [...] Nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż nieruchomość ta pozostaje we władaniu Skarbu Państwa, w okresie I Wojny Światowej znajdowała się przy ul. C, a jej aktualny adres to ul. B 42.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], powielając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest wyłącznie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./).

W rozpoznawanej sprawie skarżącemu B.P. zwrócono wniosek o zwrot nieruchomości, wskazując, iż w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. – Dz.U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć stanowił art. 66 § 3 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, ze właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca jej wnoszącemu.

Wskazany wyżej przepis art. 66 § 3 k.p.a. jest przepisem, w którym ustawodawca w celu realizacji zasady szybkości postępowania umożliwił organom administracji odmowę prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, w której wstępna kontrola podania wniesionego do organu administracji wskazuje na brak kompetencji organu do rozstrzygania w danej sprawie. Skorzystanie z tej instytucji dopuszczalne jest wyłącznie na etapie kontroli formalnej podania (wniosku), a więc przed przystąpieniem do merytorycznego załatwienia sprawy. Merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej polega na ustaleniu stanu faktycznego, a następnie subsumcji tego stanu faktycznego do dyspozycji normy prawnej. Wynikiem tego procesu jest decyzja administracyjna, w której organ rozstrzyga sprawę co do istoty w całości lub części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji np. umarzając postępowanie.

Zdaniem Sądu organ administracji uprawniony jest do zwrotu podania tylko jeśli już z treści żądania strony wynika, że organ administracji nie jest właściwy w sprawie. Jeżeli natomiast taka konstatacja jest następstwem stwierdzenia, iż stan faktyczny nie odpowiada określonym w przepisach prawa przesłankom uczynienia zadość żądaniu strony albo że brak jest przepisów prawa materialnego umożliwiających załatwienie sprawy zgodnie z tym żądaniem, mamy do czynienia z merytorycznym załatwieniem sprawy.

Organy administracji uznały się za niewłaściwe do rozstrzygania w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B 48, ponieważ nieruchomość ta nie została wywłaszczona, przejęta lub nabyta przez Skarb Państwa na podstawie ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podstawy i procedurę związaną ze zwrotem nieruchomości określają przepisy rozdziału 6, Działu II w związku z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 36 ust. 3 przedmiotowej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wykładnia systemowa przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje się zgodzić z organami administracji, iż na drodze administracyjnej można się domagać wyłącznie zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonej.

Odnosząc powyższe uregulowania prawne i ich zastosowanie do przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, iż zwrot wniosku B.P. był poprzedzony merytorycznym rozpatrzeniem. Wbrew twierdzeniom organów administracji są one właściwe do rozstrzygania w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Niespełnienie przesłanek zwrotu nieruchomości określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie jest podstawą do zwrotu wniosku. Co najwyżej może stanowić podstawę do wydania decyzji dla strony negatywnej.

Na zakończenie Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi pragnie podnieść, iż załatwienie sprawy winno być poprzedzone wyjaśnieniem wątpliwości co do treści wniosku. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

B.P. zwrócił się do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B 48. Od początku jednakże wskazywał, iż jego żądanie dotyczy nieruchomości, której poprzedni adres to ul. C 48. Skarżący wskazał przy tym repertorium hipoteczne, w którym ta nieruchomość była opisana. Pomimo tego, że w aktach administracyjnych znajduje się mapa oraz protokół badania hipotecznego, które pozwalają ustalić, że przedmiotem żądania B.P. jest zwrot nieruchomości, której obecny adres to ul. B 42, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, dysponując odpowiednią wiedzą na temat zmian w oznaczeniach nieruchomości, przedmiotem rozstrzygania uczyniły nieruchomość nie objętą rzeczywistą treścią wniosku strony. Zauważyć także należy, iż skarżącemu nie wyjaśniono, że wraz ze zmianą nazwy ul. C na ul. B zmieniła się także numeracja leżących przy niej nieruchomości. Organy administracji wbrew rzeczywistej treści wniosku B.P. i materiałowi dowodowemu znajdującemu się w aktach sprawy poddały badaniu przesłanki zwrotu nieruchomości położonej przy ul. B 48, zamiast nieruchomości położonej przy ul. B 42.

Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, obejmującej opłaty za czynności adwokackie przed sądem I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).