Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 827/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 a ust. 8
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi Ł. P. i J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego Ł. P. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat E. S. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu J. P., w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł /słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2014 r. , nr [...] w sprawie zarzutów zgłoszonych do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w o[...] , dotyczących działek o numerach 120/2,1120/4,1120/5,1120/6,1125/1,1125/4,1126,1129 i 1208/1 i orzekł co do istoty sprawy w następujący sposób:

Odrzucił zarzuty wniesione do danych ewidencyjnych określających:

przebieg granicy północnej działki nr 1125/1 i jej powierzchnię wynoszącą 1,00 ha,

przebieg granicy południowej działek nr 1120/2, 1120/5 z działką nr 1115 (rowem, wzdłuż strumyka),

przebieg granicy wschodniej działek nr 1120/4, 1120/5 z działką nr 1119 (za ogrodzeniem dołem skarpy).

Uwzględnił zarzuty wniesione do danych ewidencyjnych określających:

przebieg granicy północnej działek nr 1120/2,1120/4, 1120/6,

powierzchnie działek nr 1120/2,1120/5, 1120/6 i użytki gruntowe w tych działkach,

użytki gruntowe w działkach nr i 120/4, 1125/1, 1125/4, 1126, 1129, 1208/1

i postanowił:

W jednostce rejestrowej [...], w której wpisane są między innymi działki nr 1120/2 o pow. 0,0467 ha w tym RIVb-0,0035 ha, RV-0,0432 ha, 1120/4 o pow. 0,28 ha w tym RV- 0,04 ha, Lz-RV-0,09 ha, B-PsV-0,15 ha, 1120/5 o pow. 0,2555 ha w tym RIVb-0,0700 ha, RV-0,1702 ha, Lz-RV-0,0031 ha, Ws-0,0122 ha, 1120/6 o pow. 0,68 ha w tym RV-0,65 ha, Lz-RV-0,03 ha, 1125/1 o pow. 1,00 ha w tym RIVa-0,22 ha, RIVb-0,24 ha, PsVI-0,12 ha, LsV-0,42 ha, 1125/4 o pow.0,20 ha w tym ŁY-0,13 ha, LsV-0,07 ha, 1126 o pow. 0,68 ha w tym RV-0,06 ha, ŁV-0,04 ha, PsVI-0,10 ha, W-ŁV-0,03 ha, W-PsVI-0,03 ha, LsIV-0,04 ha, LsV-0,33 ha, Lz-RV-0,01 ha, Lz-PsVI-0,04 ha, 1129 o pow. 0,40 ha w tym LsIII-0,05 ha, LsIV-0,35 ha, 1208/1 o pow.0,56 ha- LsIV, stanowiące własność Ł.P. wykreślił dotychczasowe:

dane dotyczące powierzchni działek i użytków gruntowych w działkach nr 1120/2, 1120/5,1120/6 i wpisał nowe dane:

działka nr 1120/2 o pow.0,04 ha, użytki RIVb-0,01 ha, RV-0,03 ha;

działka nr 1120/5 o pow.0,26 ha, użytki S-RIVb-0,08 ha, S-RV-0,17 ha, Ws-0,01 ha;

działka nr 1120/6 o pow.0,70 ha użytek S-RV- 0,70 ha;

dane dotyczące użytków gruntowych w działkach nr 1120/4, 1125/1, 1125/4, 1126, 1129, 1208/1 i wpisał nowe dane:

w działce nr 1120/4 wpisał użytki RV-0,04 ha, S-RV-0,09 ha, B-PsV-0,15 ha;

w działce nr 1125/1 wpisał użytki RIVa-0,23 ha, RIVb-0,29 ha, PsVI-0,48 ha,

w działce nr 1125/4 wpisał użytek ŁV-0,20 ha,

w działce nr 1126 wpisał użytki RV-0,05 ha, ŁV-0,07 ha, PsVI-0,40 ha, LsV-0,16 ha,

w działce nr 1129 wpisał użytki RV-0,26 ha, PsVI-0,06 ha, LsIII-0,04 ha, LsV-0,02 ha, N-0,02 ha,

w działce nr 1208/1 wpisał użytek RIVa-0,56 ha.

Wprowadził zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych, granic użytków gruntowych i konturów klasyfikacyjnych zgodnie z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 listopada 2013 r. pod nr [...], wykonaną przez geodetę uprawnionego T.M. oraz wprowadził zmiany przebiegu granic użytków gruntowych i konturów klasyfikacyjnych zgodnie z mapą uzupełniającą z zasięgu użytków gruntowych wykonaną w Starostwie Powiatowym w dniu 10 lutego 2015 r. na podstawie wektoryzacji mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 i uproszczonego planu urządzenia lasu obrębu H..

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24a ust. 10 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015 r. poz. 520; dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne – p.g.ik.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm. – dalej r.e.g.).

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w latach 2008-2009, na podstawie zarządzenia Starosty [...] została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków obrębu H..

Projekt operatu opisowo-kartograficznego opracowany w wyniku modernizacji został wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 8 lipca 2009 r. do 28 lipca 2009 r.

Informacja Starosty [...], że ww. projekt stał się operatem ewidencji gruntów i budynków została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] z dnia 25 listopada 2009 r. poz. [...], a następnie sprostowana obwieszczeniem Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. o sprostowaniu błędów, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Nr [...] z 2011 r., poz. [...].

W dniu 25 grudnia 2009 r. J.P., Ł.P. oraz D.P. zgłosili zarzuty do danych zawartych w operacie ewidencyjnym, dotyczące granic, powierzchni i użytków gruntowych dla działek o numerach 1120/1, 1120/2, 1120/4, 1120/5, 1120/6 i 1125/1 w obrębie H. oraz działki nr 200 w obrębie W.. Zażądali również uwzględnienia w pełni ich zastrzeżeń w zakresie bonitacji.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] uwzględnił zarzuty wniesione pismem z dnia 25 grudnia 2009 r. do działek o numerach 1120/2, 1120/4,1120/5, 1120/6 i 1125/1 w obrębie H. poprzez:

zmianę powierzchni działek i użytków w działkach w części opisowej oraz zmianę granic działek i oznaczenia użytków na mapie ewidencyjnej (dot. działek 1120/2, 1120/4, 1120/5 i 1120/6) zgodnie z mapą uzupełniającą z wykazem zmian gruntowych, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewid. [...] z dnia 12 września 2012 r.

zmianę powierzchni działki i użytków w działce 1125/1, zgodnie z operatem geodezyjno- prawnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego pod nr ewid. [...] w dniu 22 września 2009 r.

Od ww. decyzji Starosty [...] odwołanie złożyli Ł.P. pismem z dnia 24 listopada 2012 r. oraz J.P. pismem z dnia 28 listopada 2012 r. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem.

W wyniku rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] stycznia .2013 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zalecając ustalenie w prawidłowy sposób stron postępowania oraz dokonanie sprawdzenia

i oceny prawidłowości oraz wiarygodności dokumentacji będącej podstawą rozpatrzenia zarzutów.

Ł.P. i J.P. złożyli skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która to skarga została przez Sąd odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 206/13.

Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Starosta [...] zlecił sporządzenie dokumentacji geodezyjnej na podstawie operatu pomiarowego [...] dotyczącego podziału działki nr 1120 i protokołu oględzin z dnia 24 lipca 2012 r. Sporządzona w wyniku ww. zlecenia dokumentacja, zawierająca mapę uzupełniającą oraz wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczący działek o numerach 1120/2, 1120/4, 1120/6 i 1120/5, została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 listopada 2013 r. pod nr [...].

Ponadto w Starostwie Powiatowym w [...] sporządzona została mapa uzupełniająca z wykazem zmian gruntowych, dotycząca zmian granic i powierzchni użytków gruntowych w działkach o numerach 1125/1, 1125/4, 1126,1129 i 1208/1.

Starosta [...], po rozpatrzeniu zarzutów wniesionych w dniu 25 grudnia 2009 r. przez Ł.P., J. P. oraz D. P. wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] orzekającą:

o odrzuceniu zarzutów wniesionych do działki nr 1125/1 o pow. 1,00 ha;

o uwzględnieniu zarzutów wniesionych do działek o numerach 1120/2, 1120/4, 1120/5, 1120/6, 1125/1, 1125/4, 1126, 1129 i 1208/1 poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji zgodnie z dokumentacją geodezyjną [...] oraz zgodnie z mapami uzupełniającymi i wykazem zmian gruntowych wykonaną na podstawie wektoryzacji mapy ewidencyjnej w skali 1:2880.

Od ww. decyzji organu I instancji odwołanie wnieśli Ł.P. i J.P.. Odwołujący się stwierdzili, że nie zgadzają się z decyzją Starosty [...] i podtrzymują swoje dotychczasowe oświadczenia składane w sprawie. Stwierdzili także, że w postępowaniu pominięto jako stronę W. D., właściciela działki nr 1121 oraz właściciela (władającego) działki nr 1115.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zalecił, aby organ I instancji ustalił w sposób precyzyjny treść żądania strony i na tej podstawie określił wszystkie strony postępowania, wskazał na konieczność precyzyjnego określenia, które zarzuty zostały uwzględnione, a które odrzucone oraz wyraźnego wskazania, które dane ewidencyjne są przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji wezwał Ł.P. do sprecyzowania zgłoszonych zarzutów. Zainteresowany udzielił odpowiedzi w pismach z dnia 29 czerwca 2014r. oraz z dnia 8 września 2014 r., z których wynika, że zarzuty dotyczą:

braku na mapie ewidencyjnej działki nr 1120/1;

granicy północnej działek nr nr 1120/2, 1120/4, 1120/6, granicy południowej działki nr 1120/2 oraz granicy wschodniej działek nr 1120/4, 1120/5, która przebiega poza ogrodzeniem dołem skarpy;

działki nr 1125/1 - zmieniono granicę północną przesuwając ją na południe i zmniejszono pow. działki z 1,09 ha na 1,00 ha;

granicy południowej działki nr 1120/5 z działką nr 1115 - zdaniem zainteresowanego obowiązuje ustna umowa z Panem Ł., "że granica działki po jej skorygowaniu między sąsiadami przebiega rowem istniejącego strumyka oddzielającego działkę nr 1115";

granic północnych działek nr 1125/1 i 1125/4 tj. z działką drogową nr 1124/2.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...], w której orzekł w następujący sposób

odrzucił zarzuty wniesione do danych ewidencyjnych określających:

przebieg granicy północnej działki nr 1125/1 i jej powierzchnię wynoszącą 1,00 ha,

przebieg granicy południowej działek nr 1120/2, 1120/5 z działką nr 1115 (rowem, wzdłuż strumyka),

przebieg granicy wschodniej działek nr 1120/4,1120/5 z działką nr 1119 (za ogrodzeniem dołem skarpy);

uwzględnił zarzuty wniesione do danych ewidencyjnych określających:

przebieg granicy północnej działek nr 1120/2,1120/4, 1120/6,

powierzchnie działek nr 1120/2,1120/5,1120/6 i użytki, użytki grantowe w działkach nr 1120/4, 1125/1, 1125/4, 1126, 1129, 1208/1 i postanowił w jednostce rejestrowej G.608 wykreślić dotychczasowe:

powierzchnie działek nr 1120/2, 1120/5, 1120/6 i użytki i wpisać nowe:

działka nr 1120/2 o pow.0,04 ha w tym RIVb-0,01 ha, RV-0,03 ha,

działka nr 1120/5 o pow.0,26 ha w tym S-RIVb-0,08 ha, S-RV-0,17 ha, Ws-0,01 ha,

działka nr 1120/6 o pow.0,70 ha-S-RV,

użytki grantowe w działkach nr 1120/4, 1125/1, 1125/4, 1126, 1129, 1208/1 i wpisać nowe:

działka nr 1120/4 o pow.0,28 ha w tym RV-0,04 ha, S-RV-0,09 ha, B-PsV-0,15 ha,

działka nr 1125/1 o pow.1,00 ha w tym RIVa-0,23 ha, RIVb-0,29 ha, PsVI-0,48 ha,

działka nr 1125/4 o pow.0,20 ha w tym ŁV-0,20 ha,

działka nr 1126 o pow.0,68 ha w tym RV-0,05 ha, ŁV-0,07 ha, PsVI-0,56 ha,

działka nr 1129 o pow.0,40 ha w tym RV-0,26 ha, PsVI-0,08 ha, LsIII-0,04 ha, N-0,02 ha,

działka nr 1208/1 o pow.0,56 ha-RIVa,

oraz wprowadzić zmiany na mapę ewidencyjną w skali 1:2000 zgodnie z mapą uzupełniającą wraz z wykazem zmian gruntowych wykonaną przez geodetę uprawnionego Pana T.M. z dnia 14.11.2013 r. oraz mapami uzupełniającymi z zasięgu użytków i wykazem zmian grantowych, wykonanymi na podstawie wektoryzacji mapy ewidencyjnej w skali 1:2880.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] z dnia 28 grudnia 2014 r. wnieśli Ł.P., J.P. oraz D.P. (pełnomocnik Ł.P.). Skarżący wyrazili niezadowolenie z wydanej decyzji oraz ze sposobu działania organu I instancji, zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji i oświadczyli, że uznają jedynie granice zgodne z mapą ewidencyjną i księgami wieczystymi sprzed modernizacji i nie zgadzają się na jakiekolwiek odstępstwa.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy zlecił Staroście [...] przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu wyjaśnienia, czy wprowadzone zaskarżoną decyzją dane ewidencyjne dotyczące gruntów leśnych są zgodne z aktualnie obowiązującym planem urządzenia lasu, oraz czy wprowadzane przedmiotową decyzją dane określające przebieg konturów klasyfikacyjnych są zgodne z obowiązującą gleboznawczą klasyfikacją grantów.

Starosta [...] przy piśmie z dnia 26 lutego 2015 r. przesłał do organu odwoławczego uzupełniony materiał dowodowy, z którego wynika, że wykazane w zaskarżonej decyzji dane dotyczące użytków w działkach o numerach 1125/1, 1126 i 1129 nie są zgodne z uproszczonym planem urządzenia lasu. W związku z powyższym w Starostwie Powiatowym w [...] została sporządzona i dołączona do materiału dowodowego nowa mapa uzupełniająca i nowy wykaz zmian danych ewidencyjnych z dnia 10 lutego 2015 r. uwzględniające ustalenia uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu H..

Powołując się na przepisy rozporządzenia ewidencji gruntów i budynków organ stwierdził, że podstawą wykazania przebiegu granic działek 1120/2, 1120/4, 1120/5 i 1120/6 jest dokumentacja geodezyjna z podziału działki nr 1120 wykonana przez geodetę uprawnionego M. J., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ew. [...] w dniu 21.01.1992 r. Dokumentacja ta została sporządzona w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy i wytyczne techniczne. Ustalone protokolarnie na gruncie granice działki nr 1120 zostały pomierzone w układzie lokalnym i wpasowane na istniejącą mapę ewidencyjną w skali 1:2880. Wykaz współrzędnych punktów granicznych został opracowany również w układzie lokalnym. W celu prawidłowego wykorzystania danych zawartych w tym operacie niezbędne było ponowne opracowanie wyników pomiaru w obecnie obowiązującym układzie współrzędnych prostokątnych płaskich 2000, zgodnie z przepisem § 61 ust. 2 rozporządzenia ewidencji gruntów i budynków. Opracowanie takie zawiera dokumentacja geodezyjna sporządzona przez geodetę uprawnionego T.M., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 listopada 2013 r. pod nr [...].

Z ww. dokumentacji wynika, że północne granice działek nr 1120/2, 1120/4 i 1120/6 oraz granica działki nr 1120/6 z działką nr 1120/4 i działki nr 1120/4 z działką 1119 zostały skorygowane w stosunku do nieprawidłowo wykazanych granic w projekcie operatu opisowo- kartograficznego, sporządzonego podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków; skorygowana została również powierzchnia działek nr 1120/2, 1120/5 i 1120/6 oraz użytki w działkach nr 1120/4, 1120/5 i 1120/6 z uwzględnieniem protokołu oględzin z dnia 24.07.2012 r.

W świetle powyższego organ za słuszne uznał zarzuty dotyczące danych określających przebieg granicy północnej działek nr 1120/2, 1120/4 i 1120/6 oraz powierzchni i użytków w działkach nr 1120/2, 1120/4 1120/5 i 1120/6 zostały uwzględnione.

Nie zgodził się natomiast z zarzutami dotyczącymi przebiegu granicy działek nr 1120/2 i 1120/5 z działką nr 1115 (właściwy przebieg według Ł.P.: rowem, wzdłuż strumyka) oraz działek nr 1120/4 i 1120/5 z działką nr 1119 (właściwy przebieg według Ł.P.: za ogrodzeniem dołem skarpy), uznając je za sprzeczne z dokumentacją z podziału działki nr 1120 i zawartego w tej dokumentacji protokołu z opisem granic, a podstawą nie mogą być ustne ustalenia właścicieli, dotyczące przebiegu granicy działki nr 1120/5 z działką nr 1115, bez sporządzenia dokumentacji geodezyjnej, o której mowa w § 36 rozporządzenia ewidencji gruntów i budynków. Odnosząc się do zarzutów dotyczących przebiegu północnej granicy i powierzchni działki nr 1125/1 stwierdził, że ww. granica została wykazana w projekcie operatu opisowo-kartograficznego na podstawie operatów nr [...] z wektoryzacji rastra mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji. Potwierdził to wypis z części graficznej ewidencji gruntów (karta nr 36 akt I instancji) oraz zarys pomiarowy (karta nr 38 akt I instancji). Obliczona na podstawie współrzędnych punktów granicznych powierzchnia działki nr 1125/1 wynosi 1,00 ha i wartość ta jest zgodna z powierzchnią wykazaną w rejestrze gruntów przed modernizacją, natomiast podczas wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego podano błędną wartość powierzchni działki nr 1125/1 (1,09 ha). Na tej podstawie stwierdził, że zarzuty dotyczące granicy i powierzchni działki nr 1125/1 są nieuzasadnione.

Rozpatrując zarzuty dotyczące wykazania użytków i przebiegu konturów klas bonitacyjnych w działkach nr nr 1125/1, 1125/4, 1126, 1129 i 1208/1 stwierdził, że przed modernizacją wykazane były:

- działka nr 1125/1 o pow. 1,00 ha, w tym RIVa-0,23 ha, RIVb-0,29 ha, PsVI-0,48 ha,

działka nr 1125/4 o pow. 0,16 ha, w tym ŁV-0,16 ha,

działka nr 1126 o pow. 0,64 ha, w tym RV-0,05 ha, ŁV-0,07 ha, PsVI-0,52 ha,

działka nr 1129 o pow. 0,40 ha, w tym RV-0,26 ha, PsVI-0,08 ha, LsIII-0,04 ha, N-0,02 ha,

działka nr 1208/1 o pow.0.56 ha, w tym RIVa-0,56 ha.

Powołując się na art. 20 ust. 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazał, że powierzchnia i granice lasu określone w planie urządzenia lasu są wiążące dla organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków, zatem nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian w ewidencji w zakresie gruntów leśnych wbrew planom urządzenia lasu.

Z akt sprawy wynika, że dla obrębu H. został sporządzony uproszczony plan urządzenia lasu na okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2017 r., którym zostały objęte m.in. działki nr 1126 i nr 1129.

Ponadto, zgodnie z § 66 ust. 2 rozporządzenia ewidencji gruntów i budynków, przebieg konturów klasyfikacyjnych przyjmuje się w ewidencji na podstawie mapy klasyfikacji, o której mowa w § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. poz. 1246), i zamyka się w granicach konturów gruntów rolnych lub gruntów leśnych. Z ww. przepisu wynika, że zmiany konturów klasyfikacyjnych dokonywane w ewidencji muszą wynikać z mapy klasyfikacji sporządzanej w odrębnym postępowaniu, określonym przepisami ww. rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

Zmiany konturów klasyfikacyjnych w zakresie działek nr nr 1125/1, 1125/4, 1126, 1129 i 1208/1 podczas modernizacji nie zostały dokonane w oparciu o mapę klasyfikacyjną, ani nie uwzględniały ustaleń uproszczonego planu urządzenia lasu obejmującego działki nr 1126 i 1129, dlatego żądania Ł.P., domagającego się przywrócenia w tym zakresie stanu sprzed modernizacji, uznał za uzasadnione, jednak z uwzględnieniem ustaleń uproszczonego planu urządzenia lasu w zakresie działek nr 1126 i 1129.

Na tej podstawie uchylił zaskarżoną decyzję w tym zakresie i orzekł co do istoty sprawy w oparciu o mapę uzupełniającą i wykaz zmian danych ewidencyjnych z lutego 2015 r. przedstawiający użytki, kontury klasyfikacyjne i ich powierzchnie w działkach nr 1126 i 1129, na podstawie mapy ewidencyjnej obowiązującej przed modernizacją, z uwzględnieniem ustaleń uproszczonego planu urządzenia lasu.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że Starosta [...] prowadzi, odrębne postępowanie w sprawie przekwalifikowania gruntu rolnego na leśny na działce nr 1125/1 oraz odrębne postępowanie w sprawie wykazania w operacie ewidencyjnym działki nr 1120/1, stanowiącej własność J.P..

Zarzuty wniesione do danych ewidencyjnych działki nr 200, położonej w obrębie W. zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia 10 października 2012 r. znak: [...].

Z kolei zgłoszone w pismach Ł.P. z dnia 29 czerwca 2014 r. i z dnia 8 września 2014 r. zastrzeżenia do powierzchni działki nr 702 w obrębie W. oraz granicy północnej działki nr 1125/4 w obrębie H. z działką drogową nr 1124/2 nie mogą być traktowane jako sprecyzowanie zarzutów, ponieważ wykraczają poza zakres uwag zgłoszonych w piśmie z dnia 25.12.2009 r.

W skardze na powyższą decyzję Ł.P. i J.P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W skardze podnoszą, że granice działek na zmodernizowanej mapie ewidencyjnej gruntów i budynków, nie są zgodne z obowiązującą mapą ewidencyjną gruntów, uzupełnioną o podział działki nr 1120, a założona na katastrze i przyjętą do powiatowego zasobu ODGi K w 1968 r. Zarzucają brak wykazania na nowej mapie ewidencyjnej gruntów i budynków granic działek zgodnych z mapą ewidencyjną, sprzed modernizacji, a wyliczenie powierzchni nową metoda. Ich zdaniem wykazanie granic na nowej mapie w skali 1:2000 zgodnych z mapą ewidencyjną sprzed modernizacji, tj. przed rokiem 2008 i oświadczenie o zgodności obydwu map powinno wystarczyć dla ustalenia prawidłowych faktów. Na tej podstawie wnoszą również o zdyscyplinowanie organów grzywną, bądź wyłączenie ich od załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą wykazania przebiegu granic oraz powierzchni działek o numerach 1120/2, 1120/4, 1120/5 i 1120/6 jest dokumentacja geodezyjna z podziału działki nr 1120 wykonana przez uprawnionego geodetę i przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 21 stycznia 1992 r. Dokumentacja ta została sporządzona w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy i wytyczne techniczne. Ustalone protokolarnie na gruncie granice działki nr 1120 zostały pomierzone w układzie lokalnym i wpasowane na istniejącą mapę ewidencyjną w skali 1:2880. Wykaz współrzędnych punktów granicznych został opracowany również w układzie lokalnym. W celu prawidłowego wykorzystania danych zawartych w tym operacie niezbędne było ponowne opracowanie wyników pomiarów w obecnie obowiązującym układzie współrzędnych prostokątnych płaskich 2000, zgodnie z przepisem § 61 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Opracowanie takie zawiera z kolei dokumentacja geodezyjna sporządzona przez geodetę T.M., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 listopada 2013 r. W dokumentacji określono granice i powierzchnie zgodnie ze źródłową dokumentacją geodezyjną z podziału działki nr 1120 przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 21 stycznia 1992 r.

Za nieuzasadniony organ uznał zarzut bezpodstawnej zmiany przebiegu północnej granicy i powierzchni działki nr 1125/1, ponieważ ww. granica została wykazaną w projekcie operatu opisowo- kartograficznego na podstawie operatów nr [...] z wektoryzacji rastra mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji, natomiast obliczona na podstawie współrzędnych punktów granicznych powierzchni działki nr 1125/1 wynosi 1,00 ha i jest zgodna z powierzchnią wykazana w rejestrze gruntów przed modernizacją. Podczas wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego podano błędną wartość powierzchni działki nr 1125/1 ( 1,09 ha).

Organ podkreślił również, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga sprawy wykazania w operacie ewidencyjnym działki nr 1120/1, ponieważ sprawa ta jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Starostę P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd stwierdził, iż dotknięte są one wadą nieważności.

Pierwszy zarzut, jaki można postawić kontrolowanym decyzjom dotyczy odrzucenia zarzutów co do granicy północnej działki nr 1125/1 i jej powierzchni.

Organy obu instancji przyjęły, że działka ta zarówno przed modernizacją jak i po modernizacji funkcjonuje w tych samych granicach i ma tą samą powierzchnię 1 ha. Oczywiście rację mają organy stwierdzając, że w takiej sytuacji zarzuty podlegałyby odrzuceniu.

W przepisie art. 24a ust. 9 p.g.k. chodzi o operat, o którym mowa w ust. 8, czyli operat powstały w toku postępowania mającego na celu modernizację ewidencji. Przepis ten należy wykładać w ten sposób, że tryb zgłaszania zarzutów dotyczy tylko danych wynikających z operatu powstałego dla potrzeb przeprowadzenia modernizacji ewidencji i ogranicza zakres wnoszonych uwag i zarzutów do danych stanowiących zapisy nowe (tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1062/11, LEX nr 1260034).

Tymczasem w niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Projekt operatu opisowo – kartograficznego wyłożony w trybie art. 24a ust. 4 p.g.ik. wskazywał, że działka nr 1125/1 ma powierzchnię 1,09 ha (karta 2 i 14 – 16 akt I instancji).

Złożone zastrzeżenia dotyczyły tylko użytków w tej działce, a nie jej powierzchni i granic.

Uszło uwadze orzekających w sprawie organów, że po upływie terminu z art. 24a ust. 4 p.g.ik. w brzmieniu z 2009 r. (Dz.U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027) dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo – kartograficznego stają się danymi z ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków (ust. 8 art. 24a p.g.ik. – Dz.U. 2005.240.2027). Tak więc na skutek upływu terminu z w/w art. 24a ust. 4 p.g.ik. operat wskazujący na powierzchnię działki 1125/1 – 1,09 ha stał się operatem ewidencji gruntów i budynków.

Organ nie miał prawa z powołaniem się w uzasadnieniu decyzji na niezidentyfikowany błąd twierdzić, że jest inaczej. Organy posunęły się w tej kwestii bardzo daleko.

Przez 3 lata od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] informacji Starosty [...], że wyłożony projekt operatu w ramach modernizacji stał się operatem ewidencyjnym, dane wykazane w projekcie wyłożenia nie zostały przyjęte do operatu opisowo – kartograficznego co do powierzchni działek nr 1120/4, 1120/6, 1125/1, 1125/2, 1127, 1196, 1238, 1255 obręb H. i nr 200 i 702, obr. W. (karta 100 akt I instancji).

Pismo (karta 107 akt I instancji) do Starosty Powiatowego w [...] potwierdza, że dane z rejestrów gruntowych sporządzonych podczas wyłożenia dla przedmiotowych działek nie pokrywają się z danymi przyjętymi w ostatecznym operacie ewidencyjnym. Wprost stwierdzono w tym piśmie, że "kopie rejestrów gruntowych sporządzonych podczas wyłożenia dla działek nr 1120/4, 1120/6, 1125/1, 1125/2, 1127, 1196, 1238, 1255 dla obrębu H. i 200, 702 w obrębie W. przedstawiają jedynie wygenerowane przez program TurboEwid (w którym prowadzona jest EGiB w Starostwie Powiatowym) powierzchnie działek i użytków z części graficznej i zaokrąglone do pełnych arów".

A. Spółka Akcyjna, wyjaśniła jednocześnie, iż warunki techniczne modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębów ewidencyjnych H. i W. przewidywały przyjęcie do operatu dotychczasowe pola powierzchni działek ewidencyjnych oraz pola powierzchni użytków gruntowych wykazane z dokładnością zapisu do 0,01 ha. W przypadkach, gdzie różnica pomiędzy geodezyjną powierzchnią a ewidencyjną działki wynosiła:

- co najmniej 0,02 ha – dla działek ewidencyjnych o powierzchni geodezyjnej do 0,50 ha natomiast gdy

- przekraczała 3% powierzchni geodezyjnej działki – dla działek o powierzchni geodezyjnej większej niż 0,50 ha

dla działek tych należało przyjąć do opracowania nowe pola powierzchni.

Przedstawiając problem na przykładzie działki nr 702 z obrębu ewidencyjnego W.: w części opisowej ewidencji gruntów: RIIIb ma 0,88 ha ale powierzchnia tego użytku w grafice (na mapie wektorowej) użytek ten ma powierzchnię 0,8915 m2 dlatego program generując rejestr gruntów zaokrąglił do pełnych arów 0,89 ha ale wygenerowane, przybliżone wartości, nie były to powierzchnie obowiązujące, miały jedynie wykonawcy pomóc w ewentualnym zastosowaniu wcześniej przywołanych głównych założeń warunków technicznych. Wiersz sumowy rejestru zawierał słownie prawidłową wykładaną sumę powierzchni działek ewidencyjnych będących w danej jednostce rejestrowej.

Wykazy zmian gruntowych dla potrzeb ksiąg wieczystych zostały przygotowane prawidłowo.

Szczegółowy zapis procesu:

działka 702 powierzchnia ewidencyjna w części opisowej 1,34 ha

użytki w działce: RIIIb 0,88 ha, RIVa 0,07 ha, RIVb 0,19 ha, S-PsIV 0,20 ha

działka 702 powierzchnia ewidencyjna w części graficznej obliczana do metra kwadratowego generowana przez program TurboEwid 1,3590 ha

użytki na działce: RIIIb 0,8915 ha, RIVa 0,0745 ha, RIVb 0,1949 ha, S-PsIV 0,1981 ha

Ze względu na fakt, że różnica pomiędzy częścią graficzną a opisową nie wynosiła 3% zgodnie z warunkami technicznymi powierzchnia działki 702 nie została rozliczona według grafiki (działka nie poszła do zmiany).

W analogiczny sposób wykonawca postąpił dla obrębów W., H. wg. założeń warunków technicznych modernizacji ewidencji gruntów i budynków do umowy [...]".

Postępowanie takie jest ciężkim naruszeniem art. 24a ust. 8 p.g.ik. Operat powstały w toku modernizacji był modyfikowany mapą sporządzoną przez wykonawcę projektu kilka lat po modernizacji i traktowany przez organy jak operat powstały na skutek wyłożenia w postępowaniu modernizacyjnym, o którym obwieszczono w 2013 r.

Organ II instancji stwierdza w uzasadnieniu, że obliczona na podstawie współrzędnych punktów graficznych powierzchnia działki nr 1125/1 wynosi 1,00 ha i wartość ta jest zgodna z powierzchnią wykazaną w rejestrze gruntów przed modernizacją, natomiast podczas wyłożenia projektu operatu opisowo – kartograficznego podano błędną wartość powierzchni działki nr 1125/1 (1,09 ha) – różnica 9 arów.

Skoro więc podczas wyłożenia operatu wskazano błędną, zdaniem organu, powierzchnię działki 1125/1, to rozpoznając zarzuty co do jej powierzchni należało je uwzględnić, czego organ nie uczynił. Wskazana argumentacja jest uzasadnieniem dla wątpliwego określenia w kontrolowanych decyzjach północnej granicy działki nr 1125/1 – powierzchnia działki jest zawsze funkcją jej granic. Odrzucając zarzuty także w tym zakresie z uwagi na brak zmiany granic tej działki w toku modernizacji organy naruszyły art. 24a ust. 10 p.g.ik.

Nie wiadomo bowiem na pewno, w jakich granicach funkcjonowała działka o powierzchni 1,09 ha, wykazana podczas wyłożenia projektu operatu.

Niezależnie od powyższych rozważań Sąd stwierdza, że sposób procedowania organu I instancji w trybie art. 24a ust. 4 – 8 p.g.ik. (Dz.U. 2005.240.2027) narusza w sposób rażący powołane przepisy.

Art. 24a ust. 4 – 8 p.g.ik. w brzmieniu obowiązującym w 2009 r. (Dz.U. 2005.240.2027) stanowił:

4. Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego.

5. Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym.

6. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych.

7. Upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale wykonawcy prac geodezyjnych, kartograficznych lub taksacyjnych, związanych z opracowaniem projektu operatu ewidencyjnego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole.

8. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 4, projekt operatu opisowo-kartograficznego staje się operatem ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa.

Tymczasem w niniejszej sprawie w okresie wyłożenia projektu operatu od 8.07.2009 do 28.07.2009, w terminie tj. 24.07.2009 złożyli zastrzeżenia J.P. i D.P. działająca imieniem syna (karta 17 – 26 akt I instancji oraz karta 15).

Stanowisko organu co do zgłoszonych zastrzeżeń nie wynika z protokołu. W protokole wpisano jedynie adnotację "dokonać analizy dokumentów geodezyjnych i wykazać weryfikacje użytków".

W niniejszej sprawie zastrzeżenia Ł.P. zostały rozstrzygnięte pismem z dnia 7 grudnia 2009 r., po opublikowaniu w dniu 15 listopada 2009 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] informacji.

Zastrzeżeń J.P. w ogóle nie rozpoznano.

W świetle 24a p.g.ik. (Dz.U. 2005.240.2027) projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzonego przez wykonawcę prac modernizacyjnych podlega wyłożeniu. W okresie wyłożenia, mogą być zgłaszane do niego uwagi (ust. 6) i są one rozpatrywane (ust. 7). Jednocześnie, w świetle ust. 8, po upływie terminu (wyłożenia i zgłaszania uwag) projekt operatu staje się właściwym operatem, o czym informacje zamieszcza się w dzienniku urzędowym. Wówczas możliwość kwestionowania jego treści została uregulowana poprzez instytucję wniesienia zarzutów albo wniosków o zmianę ewidencji (ust. 9 i 12).

Regulując stosunkowo formalistycznie procedurę kwestionowania przyjętego operatu ewidencji gruntów (rozpatrywanie zarzutów w formie wydania decyzji administracyjnej lub, zastosowanie zmian w ewidencji) prawodawca kwestie wnoszenia uwag do projektu potraktował bardziej elastycznie, uregulowania w tym zakresie są stosunkowo zdawkowe.

Wnoszenie uwag stanowi swoistą, stosunkowo mało sformalizowaną, procedurę (poinformowanie strony o sposobie załatwienia, sporządzenie "wzmianki"), w ramach której organ właściwy w sprawie ewidencji, może, jeszcze przed przekazaniem projektu operatu do zasobów ewidencji (gdy stanie się on operatem właściwym), dokonać jego stosownej korekty, w zakresie, w jakim dotyczy to uwag (choć wniosek taki nie wynika expressis verbis z treści ust. 6-8). Przepisy art. 24a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie regulują ani kwestii końcowego terminu rozpatrzenia wniesionych uwag (nie może być to przecież z oczywistych racjonalnych przesłanek ostatni dzień wyłożenia projektu, skoro w tym dniu mogą być także jeszcze zgłoszone uwagi) ani nie wyłączają w tym zakresie możliwości przeprowadzenia czynności wyjaśniających (np. w terenie jak w przypadku przedmiotowym).

Wobec powyższego nie można przyjąć braku możliwości dokonywania stosownych korekt na projekcie operatu już po jego wyłożeniu, wobec zgłoszenia w jego trakcie stosownych uwag.

Do czasu rozstrzygnięcia o zasadności zgłoszonych uwag, pomimo upływu terminu określonego w art. 24a ust. 4 ustawy, projekt operatu nie staje się operatem w rozumieniu ust. 8 art. 24a p.g.ik. (tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2011 r., I OSK 1593/10).

W rezultacie w niniejszej sprawie nie wiadomo na pewno, czy korekta projektu operatu wyłożonego w lipcu 2009 r. zgodnie z uwzględnionymi zastrzeżeniami została dokonana przed 25 listopada 2009 r., czy też po tej dacie. Powyższe, w powiązaniu z omówioną wyżej sytuacją nieujawnienia w operacie ewidencji gruntów powierzchni działek, których zgłoszone zastrzeżenia dotyczyły (pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 8 sierpnia 2012 r. – karta 100 akt I instancji) świadczy o rażącym naruszeniu art. 24a p.g.ik. (dz.U. 2005.240.2027).

Niemożliwe jest bowiem rozpoznanie zastrzeżeń do projektu operatu po ogłoszeniu informacji przez Starostę w trybie art. 24a ust. 8 p.g.ik. (Dz.U. 2005.240.2027).

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu projekt operatu (możliwie skorygowany bądź nie w stosunku do wersji z okresu jego wyłożenia, ale po rozpatrzeniu zastrzeżeń) staje się operatem ewidencji gruntów i budynków. Organy w kontrolowanych decyzjach nie wyjaśniły w sposób pewny, jakie dane stały się treścią operatu modernizacji, do którego zgłoszono zarzuty.

Rozstrzygnięcie o zasadności zarzutów jest - co wymaga podkreślenia - rozstrzygnięciem o tym czy modernizacja ewidencji została przeprowadzona prawidłowo.

Aby ocenić tę kwestię należy określić czym jest modernizacja ewidencji gruntów i budynków, jakie skutki powoduje oraz na jakich zasadach jest przeprowadzana.

Analiza art. 24a P.g.k. prowadzi do wniosku, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków na danym obszarze stanowi zespół czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej (a ściślej ujmując - na jego zlecenie), którego rezultatem jest sporządzenie projektu operatu opisowo-kartograficznego, który z kolei staje się operatem ewidencji gruntów i budynków.

Wniosek taki znajduje pełne potwierdzenie w § 55 r.e.g. Przepis ten stanowi, że modernizacja ewidencji to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia (pkt 1), modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu (pkt 2). Działania modernizacyjne, o których mowa w § 55 pkt 1 i 2, wykonuje się albo w sposób ciągły (w ramach bieżącej aktualizacji operatu ewidencyjnego na zasadach i w trybie, o których mowa w § 45-49) albo kompleksowo, na zasadach i w trybie określonych przepisami rozdziału 2, z zastrzeżeniem § 82 r.e.g.

W niniejszej sprawie modernizacja przeprowadzona przez Starostę stanowiła modernizację o charakterze kompleksowym (§ 56 pkt 2 r.e.g.). W ramach kompleksowego "uzupełnienia danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia" i "modyfikacji danych ewidencyjnych" dokonuje się, między innymi, uzupełnienia bądź modyfikacji danych dotyczących granic ewidencyjnych, mieszczących się w zakresie "danych ewidencyjnych" (zob. § 22 pkt 1 i 6 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 r.e.g.). W ramach kompleksowej modernizacji ewidencji nie są zatem wykluczone zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych (szerzej na ten temat zob. także wyrok z dnia 12 maja 2010 r. o sygn. akt III SA/Kr 782/09, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Modernizację, w zakresie dotyczącym granic działek przeprowadza się w trybie określonym § 36-39 rozdziału 2 r.e.g. z zastrzeżeniem § 82 (zob. § 56 pkt 2 r.e.g.). Zgodnie z tymi przepisami przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji w pierwszej kolejności na podstawie dokumentacji ewidencyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w procedurach określonych w § 36 pkt 1-6 r.e.g. Natomiast w razie braku dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie (§ 37 r.e.g.). Procedurę i warunki ustalenia przebiegu granic reguluje § 38 r.e.g. Zgodnie z tym przepisem o czynnościach ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca zawiadamia właściwe podmioty ewidencyjne (§ 17 r.e.g.) oraz osoby, jednostki organizacyjne i organy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 1 r.e.g. Ustalenia przebiegu granic na gruncie dokonuje wykonawca w oparciu o złożone do protokołu granicznego zgodne oświadczenia woli osób, które stawiły się w określonym w zawiadomieniu miejscu i terminie. Ustalane punkty graniczne wykonawca oznacza na gruncie w sposób umożliwiający ich pomiar. Trwała ich stabilizacja może nastąpić wyłącznie z inicjatywy i na koszt zainteresowanych.

Przepisy § 37 i 38 r.e.g. należy rozumieć w ten sposób, że nakazuje on wykonawcy prac w pierwszej kolejności ustalić przebieg granic w oparciu o zgodne oświadczenia woli osób, które stawiły się w określonym w zawiadomieniu miejscu i terminie. Dopiero w razie braku takich oświadczeń dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1593/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest też to, że zgodnie z § 39 spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem (i modernizacją) ewidencji. W razie ich wystąpienia przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie. Regulacja ta ma na celu uniezależnienie założenia (modernizacji) ewidencji gruntów, obejmującej z natury rzeczy kompleksy gruntów w ramach obrębów czy większych jednostek, od rozpatrzenia sporów o zasięg prawa własności konkretnych działek, dla rozpatrzenia których właściwy jest tryb postępowania rozgraniczeniowego lub tryb postępowań sądowych (tak: wyrok z dnia 24 maja 2005 r. o sygn. akt II SA/Kr 3051/02, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem w niniejszej sprawie organy dokonały niedopuszczalnej operacji wykreślenia z ewidencji działki nr 1120/1 J.P. w toku modernizacji. Jak wynika z decyzji organu I instancji działka ta nadal jest ujawniona w części opisowej operatu ewidencji gruntów, a usunięta z części kartograficznej.

Zabieg ten organy obu instancji uzasadniły sporem granicznym – sprawa o rozgraniczenie oraz toczeniem się jakiegoś postępowania przed Starostą.

Z tych przyczyn zarzuty J.P. do modernizacji nie zostały – wg uzasadnienia obu decyzji – rozpoznane przez organy.

Jak już wspomniano wyżej, spór graniczny nie jest przeszkodą do ujawnienia działki w modernizowanym operacie – należy wtedy wykazać przebieg spornych granic na podstawie danych ewidencji gruntów z zasobu, czy pomiarów na gruncie. Jak wynika z dokumentacji zalegającej w aktach sprawy, nie kwestionowana przez strony działka nr 1120 podzieliła się w dniu 21 stycznia 1992 r. na działkę nr 1120/1, 1120/2 i 1120/3, zaś działka nr 1120/3 na działki nr 1120/4, 1120/5 i 1120/6 – nr operatu ewidencyjnego 3759 – 3/92 (karta 73 akt administracyjnych I instancji i akta od 52 – 72 akt I instancji).

W toku postępowania modernizacyjnego organy nie oparły się tylko na mapach ewidencyjnych, w szczególności tej z 1992 r., ale dokonano też bezpośrednich ustaleń granic na gruncie.

W dniu 18 marca 2009 r. J.P. (karta 5 akt I instancji) stwierdził, że granice działki nr 1120/1 wykazane na szkicu pomiarowym są niezgodne, gdyż droga leży w jego działce nr 1120/1. Uznał granice wynikające z mapy geodety J. z 1991 – 1992 r. z podziału działki 1120, stwierdzając, że szkic nie odpowiada treści tej mapy.

W każdym razie istnienie działki nr 1120/1 o powierzchni 19a stanowiącej własność J.P., mającej założoną księgę wieczystą, graniczącej od północy z działką drogową 1086/1 a od południa z działką nr 1120/6 nie było sporne.

Przyjęcie w zmodernizowanej ewidencji wspólnej granicy między działką nr 1086/1 a działką nr 1120/6, a nie jak dotychczas z działką nr 1120/1 oznacza złamanie podstawowej zasady, że ewidencja to rejestr, który dokumentuje istniejący stan gruntów na podstawie innych zdarzeń prawnych, ma charakter deklaratoryjny, wpis w niej nie tworzy praw podmiotowych.

Organy de facto dokonały czynności obrotu prawnego cudzą własnością za pomocą mapy bez podstawy prawnej.

Ziemia nie ginie, w związku z tym albo granice południowe działki nr 1086/1 uległy przesunięciu w kierunku południowym albo też granice północne działki nr 1120/6 są zupełnie inne niż te wynikające z mapy geodety J. z 1992 r.

Uwagi te nie są przesadzone, zwłaszcza w kontekście zakończonych już prawomocnie spraw tutejszego Sądu o sygn. akt II SA/Rz 644/14 i II SA/Rz 623/14, na co Sąd zwrócił uwagę stron w złożonym sprawozdaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. Spory te dotyczyły działek sąsiednich i ich granic z działką nr 1086/1.

Organy stwierdzając, że nie rozpoznały zarzutów J.P., bo kwestia działki nr 1120/1 będzie załatwiona w innym postępowaniu, mylą się.

Usuwając działkę nr 1120/1 z ewidencji i ustalając na skutek zarzutów J. i Ł.P. kontrolowanymi decyzjami wspólną granicę działki nr 1086/1 a działką 1120/6 rozpoznały zarzut J.P. negatywnie. Nie mamy tu bowiem do czynienia z sytuacją, w której organ wbrew obowiązkowi nie wydał określonego rozstrzygnięcia, w związku z tym brak jest dla Sądu przedmiotu kontroli.

Organy nie mogły skutecznie twierdzić – posługując się mapą geodety J. z 1992 r., że północna granica działki nr 1120/6 przebiega w miejscu wskazanym przez nie w kontrolowanych decyzjach, bez wyjaśnienia co stało się z działką nr 1120/1.

Należy podkreślić, że na skutek zlekceważenia J. i Ł. P. przez organy pierwsza decyzja w przedmiocie zarzutów została wydana prawie po upływie 3 lat od ich złożenia. W efekcie kontrolowane decyzje zostały wydane po 6 latach od modernizacji w bardzo zmienionym stanie prawnym, zwłaszcza jeśli chodzi o brzmienie art. 24a p.g.ik. oraz r.e.g., który został istotnie znowelizowany Rozporządzeniem Ministra Administracji i Cywilizacji z dnia 29 listopada 2013 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2013.1551), która weszła w życie 31 grudnia 2013 r.

Rozpoznając zarzuty od modernizacji organy po tej dacie winny były stosować znowelizowane przepisy rozporządzenia, co też uczyniły.

Wcześniejsze rozważania dają podstawy do postawienia organom zarzutu ciężkiego naruszenia § 36, § 37, § 38 i § 39 w zw. z § 56 ust. 1 r.e.g. i § 82 r.e.g.

Złamano także podstawowe zasady procedury administracyjnej, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a., procedując w sposób opieszały, z naruszeniem prawa i wykorzystując swoją dominującą pozycję w stosunku do strony.

Jak już wspomniano wadliwość ustaleń co do północnych granic działki nr 1120/6 przekłada się na ustalenia organów co do jej powierzchni jak i przebiegu granicy północnej działki nr 1120/2, nr 1120/4, a także powierzchni tych działek.

Poczynione wcześniej uwagi co do rażącego naruszenia przepisów r.e.g. i K.p.a. dotyczą także tych rozstrzygnięć w kontrolowanych decyzjach co do przebiegu granic pomiędzy działką nr 1120/4 i 1120/5 a działką nr 1119 i pomiędzy działką nr 1120/2 i nr 1120/5 a działką nr 1115, ustalenia organów są niewiarygodne z podanych wyżej przyczyn. Organy nie mogły więc także w sposób pewny twierdzić, że granice południowe działek nr 1120/2, nr 1120/5 z działką nr 1115 i granica wschodnia działek nr 1120/4 i nr 1120/5 z działką 1119 na skutek modernizacji nie zmieniły się, w związku z czym zarzuty podlegają w tej części odrzuceniu.

Umiejscowienie całej pierwotnej działki nr 1120 wobec zwłaszcza działki nr 1086/1 w konkretnym miejscu jest wątpliwe. Bez wyjaśnienia tej kwestii wszelkie ustalenia co do jej granic (a w efekcie wszystkich działek powstałych na skutek jej podziału) obarczone są istotną wadą. O tym, że stan na gruncie jest odmienny od stanu ewidencyjnego świadczy najdobitniej szkic sytuacyjny (karta 30 akt I instancji), z którego wynika, że na działce drogowej nr 1086/1 znajdują się budynki.

Osobną kwestią są rozstrzygnięcia organów obu instancji w zakresie użytków i klas bonitacyjnych.

Z racji zakwestionowania przez Sąd granic i powierzchni działek, których w/w rozstrzygnięcia dotyczą, istotnie wadliwe są one także w części dotyczącej ich użytków i klas bonitacyjnych.

Oczywistym jest także, że – jak już wspomniano – to podmiot składający zarzuty do modernizacji decyduje o ich zakresie. Organy związane są ich treścią, nie mogą rozpoznając je działać z urzędu. Dlatego tak ważne jest ustalenie precyzyjnie ich treści, gdyż w części nie objętej zarzutami dane ujawnione w operacie opisowo – kartograficznym stają się wiążące (art. 24a ust. 10 p.gik. a contrario).

W niniejszej sprawie mimo prób ustalenia ich treści (karta 224 i karta 236 akt I instancji) organy nie sprostały temu obowiązkowi. Organy obu instancji rozpoznały merytorycznie zarzuty dotyczące także działek nr 1126, nr 1129, nr 1208/1 i nr 1125/4, mimo że pismo z dnia 25 grudnia 2009 r. stanowiące zarzuty do modernizacji ich nie obejmowało (karta 42).

Zarzuty dotyczyły działek wymienionych w tym piśmie odwoływały się do złożonych wcześniej zastrzeżeń – w części nieuwzględnionej przez organ pismem z dnia 7 grudnia 2009 r. Wyraźnie w piśmie z dnia 25 grudnia 2009 r. stwierdzono – "żądamy uwzględnienia zastrzeżeń". Czyli zarzuty obejmowały tylko ten fragment zastrzeżeń, nieuwzględniony przez organ. Zastrzeżenia dotyczące działek nr 1126 i nr 1129 zostały przez organy uwzględnione.

Pismem z dnia 29 czerwca 2014 r. (karta 227) i z dnia 8 września 2014 r. (karta 236) Ł.P. precyzował złożone zarzuty – nie wynika z nich aby zarzuty dotyczyły tych działek nr 1126 i nr 1129. Jasno stanowisko skarżącego w tym przedmiocie wynika z pisma Ł.P. z dnia 22 marca 2015 r. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (karta 100 akt II instancji). Wyraźnie stwierdził on, że akceptuje rozstrzygnięcie z modernizacji dotyczące działek nr 1126, nr 1129 i nr 1130. Organy rozpoznały więc kontrolowanymi decyzjami zarzuty co do działek nr 1126 i nr 1129, których Ł.P. nie składał – świadczy to o rażącym naruszeniu art. 24a ust. 10 p.g.ik. Co do przyjętych przez organy do rozpoznania zarzutów dotyczących użytków w działkach nr 1125/4 i nr 1208/1 to jako nie objęte pismem z dnia 25 grudnia 2009 r. nie mogły zostać "sprecyzowane" pismami z dnia 29 czerwca 2014 r. czy z dnia 8 września 2014 r. Zarzuty wniesione po terminie do ich złożenia traktuje się jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów. Rozpoznanie ich jako zarzutów świadczyłoby o rażącym naruszeniu art. 24a ust. 10 i ust. 12 p.g.ik. Ł.P. w swoich zarzutach i późniejszych pismach odwołuje się często do założonych zastrzeżeń do wyłożonego operatu, stwierdzając, że zarzuty obejmują także te kwestie objęte zastrzeżeniami i wymieniając dalej dalsze działki, ale nie wszystkie objęte zastrzeżeniami.

Problem w tym, że złożone zastrzeżenia z 2009 r. nie zostały w całości rozpoznane pismem z dnia 7 grudnia 2009 r. Dotyczy to użytków w działkach nr 1208/1 i nr 1125/4, o których w piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r. nie ma mowy, że zostały uwzględnione lub nie, a niewątpliwie zostały złożone. Czy zarzuty do modernizacji obejmowały także te zastrzeżenia – nie wiadomo, rozpoznanie zarzutów w tej części bez wyjaśnienia tej kwestii przesądza o rażącym naruszeniu art. 24a ust. 8 i ust. 10 p.g.ik.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 200 i art. 250 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.