Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1799/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1) i (2)
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 5,6 i 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi A. F. i K. F. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 7 października 2021 r. nr NS-HP.2332.2.99.2017 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 października 2021 r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej zwany organem odwoławczym), po rozpatrzeniu odwołania K. F. oraz A. F. (dalej zwane stroną skarżącą), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 28 grudnia 2020 r. nr (dalej zwany organem I instancji) orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u zmarłego J. F. choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – międzybłoniak opłucnej wymienionej w poz. 17.2 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3–6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks Pracy (t.j Dz.U. z 2020 r. poz. 1320, ze zm. – dalej zwanej Kodeksem Pracy).

W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano m.in. art. 138

§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm. - dalej zwanej k.p.a.),

art. 2351 Kodeksu Pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, ze zm. – dalej zwanego rozporządzeniem).

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. nr [...] organ I instancji odmówił stwierdzenia pośmiertnie u J. F. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - międzybłoniak opłucnej.

Decyzję tę wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na czynniki rakotwórcze występujące w środowisku pracy, orzeczenia lekarskie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. Przychodnia Chorób Zawodowych z dnia 20 września 2016 r., nr [...] i z dnia 6 grudnia 2019 r., nr [...] oraz uzupełniające orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia 12 czerwca 2017 r., nr [...] i z dnia 28 lutego 2020 r., nr [...].

Nadto, decyzja organu I instancji z dnia 28 grudnia 2020 r. została wydana po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 145/19. W orzeczeniu tym Sąd uchylił bowiem decyzję organu odwoławczego z dnia 4 grudnia 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr [...] POŚMIERTNA o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przyznając rację organowi odwoławczemu, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., zwrócił jednakże uwagę, że nie zwalnia to organu od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.pa. Tymczasem, zgodnie z oceną Sądu, nie uzasadniono

w sposób wymagany prawem dlaczego stwierdzono, że nie ma podstaw do uznania, iż rozpoznany u pracownika nowotwór jest następstwem narażenia zawodowego na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe. Sąd wskazał, że znaczna część wywodów organu skupia się na wywodzeniu braku narażenia pracownika na azbest, pył azbestu, pomijając bezsporne narażenia go na: tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe. Sąd wytknął organowi przede wszystkim, że bezkrytycznie zaakceptował pominięcie przez jednostki orzecznicze okoliczności wskazanego w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej okresu narażenia na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej od 1 października 1991 r. do 31 grudnia 2001 r. Wskazał, że braki opinii w tym względzie stanowią o ich niedostatecznym uzasadnieniu. W takim stanie rzeczy rolą organu było zwrócenie się do jednostek orzeczniczych o rozważenie tych kwestii i wydanie uzupełniających opinii.

Nadto Sąd podał, że w aktach sprawy brak było pełnej dokumentacji medycznej, co wpływało na możliwość oceny dowodzenia prowadzonego w tym zakresie przez organy sanitarne. Wskazał zatem, że w sprawie nie "udokumentowano" objawów choroby określonej pod pozycją 17.2 wykazu.

Ponownie rozpoznając sprawę w następstwie powyższego wyroku organ

I instancji wystąpił do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o uzupełnienie wydanych wcześniej orzeczeń lekarskich i uzyskał nowe orzeczenia lekarskie MWOMP w W. oraz IMP w L., w których zgodnie stwierdzono, że pomimo rozpoznania jednostki chorobowej będącej w wykazie chorób zawodowych brak jest podstaw do rozpoznania międzybłoniaka opłucnej pochodzenia zawodowego z uwagi na brak potwierdzonego narażenia na pyły azbestu. W uzasadnieniu orzeczenia jednostki diagnostyczno-orzeczniczej I stopnia lekarze wyjaśnili, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i dostępnym piśmiennictwem międzybłoniak będący nowotworem błon surowiczych w tym opłucnej (surowiczej błony otaczającej przestrzeń, w której zamknięte jest płuco) jest uznany za nowotwór swoisty dla narażenia zawodowego na azbest. Za pozazawodowe czynniki etiologiczne międzybłoniaka opłucnej poza azbestem występującym również jako narażenie środowiskowe bierze się także pod uwagę tło genetyczne i zakażenia wirusowe. Zgodnie z wiedzą medyczną nie stwierdza się zwiększonego ryzyka zachorowania na międzybłoniaka opłucnej wśród pracowników narażonych zawodowo na: tlenki kadmu, dymy kadmu, siarczany kadmu, tlenki arsenu, ołów, pyły przemysłowe i nie ma przesłanek do wiązania pozostałych czynników wymienionych przez PPIS w B. w karcie oceny narażenia zawodowego J. F. z rozpoznaną chorobą. Z wymienionych wyżej czynników kadm, arsen oraz ich związki są uznanymi karcenogenami dla nowotworów płuc, jednakże u zmarłego rozpoznano w oparciu o wynik badań cytohistopatologicznych nowotwór opłucnej tj. surowiczej błony otaczającej przestrzeń, w której zamknięte jest płuco, który nie jest tożsamy z nowotworem płuca (punkt 17.2 wykazu chorób zawodowych). Z kolei lekarze orzecznicy IMP w L. przypomnieli, że błędnym jest przekonanie, że wystarczy wystąpienie choroby nowotworowej u pracownika narażonego na czynniki rakotwórcze w miejscu pracy aby rozpoznać chorobę zawodową. Zgodnie z definicją choroby zawodowej należy wykazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy ekspozycją zawodową a stwierdzonym schorzeniem. Zgodnie z aktualną wiedzą medycyną międzybłoniak nie jest następstwem narażenia zawodowego na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów i pyły przemysłowe.

W związku organ I instancji wydał decyzję o braku podstaw do rozpoznania u zmarłego J. F. choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia

art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 oraz art. 80 k.p.a. uważając, że organu I instancji dokonał błędnej i dowolnej oceny niekompletnego materiału dowodowego i w następstwie czego wydał nieprawidłowo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem strony skarżącej zmarły J. F. mógł pracować w narażeniu na pył azbestowy pochodzący z płyt azbestowo-cementowych falistych, płaskich i innych, a także materiałów izolacyjnych (sznura azbestowego), które były najprawdopodobniej w złym stanie technicznym. Wskazano także na brak przeprowadzenia właściwych i rzetelnych badań pod kątem działania szkodliwych czynników chemicznych, na które był narażony zmarły m. in.: ołów, kadm, arsen.

Odwołanie nie przyniosło jednak zamierzonego skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji

z dnia 28 grudnia 2020 r. W jej uzasadnieniu wskazał, że wystąpił do pracodawcy - H S.A. - o przekazanie wszystkich protokołów z przeglądu budynków i budowli, a także książki Obiektu Wydziału Spiekani i Kwasu Siarkowego oraz Wydziału Pieca Szybowego z lat 1991-2001 r. Przypomniał przy tym o ustaleniach organu I instancji dotyczących narażenia na kontakt z pyłami azbestu zmarłego J. F. podczas zatrudnienia w H., z których wynikało, że wykonywał on czynności zawodowe w wydziałach H. w czasie, gdy płyty azbestowo-cementowe były elementem chłodni wentylatorowych, obudowy wiaty magazynowej drewna przy kotłowni zakładowej oraz przegrody estakady energetycznej. Montaż płyt azbestowych stosowanych w zakładzie odbywał się w czasie, gdy J. F. nie przebywał na wydziałach H, a demontaż odbywał się kiedy nie pracował już w zakładzie. W trakcie jego zatrudnienia nie dokonywano napraw, demontażu lub wymiany zamontowanych płyt. Wyroby zawierające azbest (sznur azbestowy, masa azbestowa) stosowane w wydziałach Pieca Szybowego oraz Spiekalni i Kwasu Siarkowego do uszczelniania połączeń urządzeń pracujących w wysokich temperaturach stosowane były do 1997 r. Ich wymiana odbywała się w trakcie trwania postoju produkcji, podczas remontów kapitalnych. W tym czasie nie było produkcji, a więc nie pobierało się prób z wydziałów H. W związku z powyższym, w ocenie organu, zmarły J. F. praktycznie nie mógł być bezpośrednio narażony na pyły azbestu w trakcie wykonywania czynności zawodowych, gdyż nie brał udziału w montażu, remontach, wymianie lub demontażu wyrobów zawierających azbest.

Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej, zgodnie z którym J. F. mógł pracować w narażeniu na pył azbestowy pochodzący z płyt azbestowo- cementowych falistych, płaskich i innych, a także materiałów izolacyjnych, które - ich zdaniem - były najprawdopodobniej w złym stanie technicznym, organ odwoławczy podał, że w otrzymanych w dniu 18 marca 2021 r. od pracodawcy dokumentach brak jest jakichkolwiek informacji o potrzebie usunięcia, wymianie, czy też naprawie zniszczonego bądź zużytego azbestu, brak jest również zapisów, iż w budynkach azbest mógł w jakikolwiek sposób pylić, narażając tym samym pracowników na kontakt z tym czynnikiem.

Organ odwoławczy zwrócił się do specjalistów IMP w L. o opinię jakie związki chemiczne zwiększają ryzyko zachorowania na międzybłoniaka opłucnej albo otrzewnej i czy wśród takich związków są te, na które był narażony J. F.,

tj. tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe. Wystąpił również o podanie danych literaturowych, które potwierdzą użyte przez IMP w L. sformułowania, iż "zawodowa ekspozycja na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe, czyli czynników wykazanych na stanowisku pracy J. F., nie wykazała zwiększonego ryzyka zachorowania na międzybłoniaka opłucnej wśród pracowników".

W odpowiedzi z dnia 30 lipca 2021 r. orzecznicy wyjaśnili, że nowotworami zawodowymi, których ryzyko zwiększa się w związku z zawodową (wziewną) ekspozycją na związku kadmu i arsenu są nowotwory płuca. Natomiast międzybłoniak pochodzenia zawodowego jest wywołany ekspozycją na włókna azbestu występujące na stanowisku pracy. Zgodnie z aktualną wiedzą medycyną międzybłoniak nie jest następstwem narażenia zawodowego na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów i pyły przemysłowe. Podali przy tym również dane literaturowe, na których oparli swoje stanowisko (14 pozycji).

W dniu 20 sierpnia 2021 r. pełnomocnik H S.A. zapoznał się z materiałem dowodowym i nie wniósł uwag do postępowania, natomiast zawnioskował o wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u zmarłego J. F. choroby zawodowej. Z kolei strona skarżąca w piśmie z 13 września 2021 r. podtrzymała swoje stanowisko i powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu. Zdaniem strony skarżącej przedłożone w dniu 12 marca 2021 r. dokumenty nie są tymi dokumentami, o których organ wnioskował, a opinia IMP w L. z dnia 30 lipca 2021 r. nie jest rzetelnym badaniem tylko kopią z poprzednich stanowisk tej jednostki orzeczniczej.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wykonał zalecenia wyrażone w wyroku WSA z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt

III SA/Gl 145/19. Uzupełnił bowiem materiał dowodowy o nowe orzeczenia lekarskie jednostek diagnostyczno-orzeczniczych I i II stopnia, które odniosły się do zarzutów wymienionych w wyroku Sądu. Z kolei, w postępowaniu odwoławczym, organ uzyskał dodatkowo opinię IMP w L. z dnia 30 lipca 2021 r.

Konkludując wnioski zawarte w w/w dokumentach organ odwoławczy stwierdził, że u zmarłego J. F. w trakcie hospitalizacji (24-28 lutego 2014 r.) na podstawie wykonanych badań dodatkowych, włącznie z badaniem cytohistopatologicznym rozpoznano międzybłoniaka opłucnej o typie nabłonkowym. Międzybłoniak jest nowotworem błon surowiczych w tym opłucnej (surowiczej błony otaczającej przestrzeń, w której zamknięte jest płuco) i jest uznany za nowotwór swoisty dla narażenia zawodowego na azbest. Takie stanowisko potwierdzili również lekarze orzecznicy IMP w L. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na szczególną pozycję tej placówki badawczo naukowej, wskazując, że jest ona jedyną w kraju zajmującą się problematyką azbestową, a jej ekspercki zespół lekarzy jest wiodący w dziedzinie nowotworów przemysłowych uczestnicząc od kilkudziesięciu lat w pracach badawczych nad kancerogenami i mutagenami w środowisku pracy. Podał, że lekarze ci wskazali, iż z wymienionych czynników szkodliwych, na które był narażony zmarły J. F., a więc tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe jedynie kadm i arsen oraz ich związki są uznanymi karcenogenami dla nowotworów płuc, jednakże u w/w rozpoznano nowotwór opłucnej, który nie jest tożsamy z nowotworem płuca. Lekarze dodali również, że za pozazawodowe czynniki etiologiczne międzybłoniaka opłucnej poza azbestem występującym również jako narażenie środowiskowe bierze się także pod uwagę tło genetyczne i zakażenia wirusowe. Natomiast w opinii z dnia 30 lipca 2021 r. uzupełnili dane literaturowe, na których oparli swoje stanowisko.

Ustosunkowując się do pisma strony skarżącej z dnia 13 września 2021 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że wystąpił do pełnomocnika H S.A. o przekazanie dokumentów dotyczących stanu obiektów Wydziału Spiekalni i Kwasu Siarkowego oraz Wydziału Pieca Szybowego z lat 1991-2001 r. i

w treści odpowiedzi z dnia 12 marca 2021 r. otrzymał zapewnienie, iż otrzymał zgodne dokumenty z w/w Wydziałów. Wskazał również, że aktem prawnym, który obligowałby pracodawcę do przeprowadzenia badań i pomiarów stężenia pyły azbestu było rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 1998 r. w sprawie sposobów bezpiecznego użytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. z 1998 r. nr 138 poz. 895), które weszło w życie

28 listopada 1998 r. Natomiast, zgodnie z ustaleniami organu I instancji zawartymi w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 16 września 2015 r., azbest w zakładzie nie był stosowany do produkcji, natomiast wyroby zawierające azbest (sznur azbestowy, masa azbestowa) stosowane w wydziałach Pieca Szybowego oraz Spiekalni i Kwasu Siarkowego do uszczelniania połączeń urządzeń pracujących w wysokich temperaturach stosowane były do 1997 r. Organ odwoławczy zaważył zatem, że w/w przepisy weszły w życie, kiedy azbest w zakładzie już nie występował.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarte zostały zarzuty naruszenia:

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych aspektów oraz wysnucie sprzecznych i błędnych wniosków,

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji istotnych okoliczności faktycznych opartych na przyjęciu niewłaściwych przepisów prawa,

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie wielokrotnych wniosków strony skarżącej, zgodnie z żądanym zakresem, co ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o te zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca zwróciła uwagę że w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej z dnia 16 września 2015 r. uzasadniła, że praca była wykonywana w warunkach szczególnie szkodliwych, z tzw. "dodatkiem szkodliwym" w związku z narażeniem zawodowym na substancje rakotwórcze przez cały okres zatrudnienia, tj. 27 lat i 6 miesięcy w H, ogromnym kombinacie metalurgicznym wybudowanym w latach 60-tych ubiegłego wieku. Wskazywała również, że w obiektach na terenie zakładu pracy w związku z jego specyfiką stosowany był azbest, który zapewniał wymaganą kwasoodporności na substancje chemiczne, przewodnictwo ciepła a także wytyczne władz Państwa, które nakazywały aby powszechnie stosować azbest, który pod wpływem temperatury, użytkowania, korozji i rozkładania powodował wytwarzanie niebezpiecznego pyłu azbestowego. Istniało więc duże ryzyko narażenia na kontakt z włóknami i pyłu azbestu przy jednoczesnym udziale różnych substancji rakotwórczych osłabiających organizm, występujących w środowisku pracy, a także w związku z narażeniem zawodowym.

Zdaniem strony skarżącej nie można z góry wykluczyć sytuacji, że zastosowany azbest nie mógł pylić, oraz że przy bezpośrednim kontakcie z rakotwórczymi substancjami nie mogło być związku z jednostką chorobową, wymienioną w poz. 17.2: międzybłoniak opłucnej prawej. Tymczasem organ

I instancji prowadząc ponownie postępowanie potraktował je ponownie mechanicznie i wydał decyzję tej samej treści bez podjęcia jakichkolwiek analiz odmawiając postanowieniem z dnia 30 września 2020r. uwzględnienia żądań skarżącej. Natomiast organ odwoławczy, uzasadniając swoją decyzję i postępowanie, wprowadza w błąd ponieważ:

1. Pomija ważne okoliczności wynikające wprost z Karty Oceny Narażenia Zawodowego dotyczące miejsca wykonywania czynności zawodowych,

2. Błędnie interpretuje akt wykonawczy przyporządkowując go do postępowania, a nie ma to zastosowania w przedmiotowej sprawie. Tym samym zwalnia pracodawcę z wyjaśnienia kwestii pomiarów środowiskowych.

3.Uznaje przesłany przez pracodawcę nie kompletny zakres dokumentów, które nie stanowią uzupełnienia na wezwanie organu, a stanowią podstawę do przyjęcia błędnych wniosków,

4. Błędnie interpretuje przedłożone przez pracodawcę dokumenty przy piśmie z dnia 12 marca 2021r.,

5. Przyjmuje niewłaściwy okres występowania azbestu na terenie zakładu pracy,

6. Uznaje niewłaściwą opinię lekarską.

W powyższym zakresie strona skarżącą przedstawiła szeroką argumentację na stronach 3-14 złożonej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz nie uznając zasadności zarzutów strony skarżącej.

Pismem z dnia 23 lutego 2022 r. stanowisko w sprawie zajął pełnomocnik uczestnika postępowania wnosząc o oddalenie skargi oraz zajmując stanowisko odnośnie podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów. Podkreślił przy tym oświadczenie uczestnika, iż w okresie zatrudnienia w jego przedsiębiorstwie J. F., nie był on narażony na negatywny wpływ azbestu, co zostało wyjaśnione w karcie oceny narażenia zawodowego w związku podejrzeniem choroby zawodowej dotyczącej tej osoby i jest potwierdzone w pisma uczestnika. Nadto, w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca naruszenie ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest.

Pismem z dnia 25 lutego 2022 r. strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi organu odwoławczego na jej skargę przytaczając poszczególne fragmenty tego pisma celem wywiedzenia, że zawarte w tym dokumencie wyjaśnienia budzą uzasadnione wątpliwości i selektywnie odnoszą się do uzasadnienia skargi. Zdaniem strony skarżącej organy oparły się uznaniowo i wybiórczo wyłącznie na niekompletnej ocenie narażenia zawodowego i orzeczeniach lekarskich bez przeprowadzenia właściwej oceny pozostałych okoliczności sprawy, w tym wcześniejszego zdiagnozowanej u J. F. choroby - ujawnionych dolegliwości od 1996r. związanych z układem oddechowym, a także warunków pracy wraz ze stanem technicznym azbestu występującego w miejscu pracy. Zakwestionowała brak uznania pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, skoro okoliczność ta wynika wprost z karty oceny narażenia zawodowego, a także z uzasadnienia decyzji. Wydane w sprawie opinie lekarskie są, w ocenie strony skarżącej, niezrozumiałe i zawierają istotne wątpliwości, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, że w 1989r. H wpisano na wysokim czwartym miejscu na "Liście 80 - ciu" najbardziej uciążliwych dla środowiska zakładów w Polsce, co groziło likwidacją zakładu. W wyniku znaczącej obniżki swojej uciążliwości, to dopiero w dniu 09 styczniu 2004r. całkowicie skreślono H z "Listy 80-ciu". J. F. pracował w zakładzie pracy jako środowisku, w którym znajdowały się rakotwórcze czynniki zagrażające zdrowiu człowieka, a takie w "gorących" pomieszczeniach gdzie był zastosowany "miękki" azbest, co stwarzało wysokie ryzyko jego narażenia na pył azbestowy. Wskazała, że włókna azbestu są o szkodliwym działaniu i zwiększały ryzyko choroby przy jednoczesnym oddziaływaniu innych substancji w tym rakotwórczych, np. węglowodorów aromatycznych, związków niektórych metali ciężkich w tym ołowiu.

Z kolei pismem z dnia 8 czerwca 2022 r. strona skarżąca zajęła stanowisko odnośnie do pisma uczestnika z dnia 23 lutego 2022 r. podtrzymując swój wniosek o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, akcentując, że zawarte w piśmie uczestnika wyjaśnienia budzą poważne wątpliwości i są błędne. Zdaniem skarżącej m.in. organy nie ustaliły stanu faktycznego dotyczącego warunków pracy zmarłego J. F. ponieważ:

- nie oparły się o aktualną wiedzę dotyczącą azbestu w szczególności w pracach badawczych ITB;

- nie zgromadziły właściwego materiału dowodowego wraz z opinią biegłego (np. specjalisty z zakresu budownictwa i hutnictwa), nie wyjaśniły prawdziwej ekspozycji zawodowej;

- zignorowały wszelkie wnioski strony skarżącej.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2022 r. uczestnik postępowania odpowiedział na ww. pisma skarżących z dnia 25 lutego oraz 8 czerwca 2022 r. podtrzymując wniosek o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2022 r. zarówno strona skarżąca, jak i uczestnik postępowania podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Przeprowadzone w powyżej określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie naruszył przepisów prawa.

Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli

w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Przepis art. 2352 Kodeksu pracy stanowi natomiast, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1¹ Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (zwane dalej jak dotychczas rozporządzeniem), określające wykaz chorób zawodowych, a także okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

W przedmiotowym przypadku postępowanie prowadzone było w kierunku choroby zawodowej wymienionej w poz. 17.2 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

W świetle powyższych regulacji organ inspekcji sanitarnej może zatem wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej tylko wówczas, gdy:

1. wystąpiła taka jednostka chorobowa, która została zamieszczona w powyższym wykazie jako choroba zawodowa,

2. choroba ta bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy,

3. ustalono, że udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie określonym dla danego schorzenia w rozporządzeniu.

Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Trzeba przy tym podkreślić, że na obecnym etapie sporu Sąd badał, czy organy w sposób prawidłowy wykonały wskazania zawarte w poprzednim, prawomocnym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powołany przepis powoduje, że jeżeli żadna ze stron nie zaskarży wyroku sądu I instancji, to wyrażony w tym wyroku pogląd (interpretacja prawa) nie może być potem podważana ani przez strony postępowania, ani przez później orzekający inny skład Sądu. Co do tej zasady istnieją wprawdzie wyjątki (zmiana stanu prawnego, późniejsza uchwała składu siedmiu sędziów NSA lub też zmiana stanu faktycznego), ale nie wystąpiły one w rozstrzyganej sprawie.

Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Takie wadliwości zostały dostrzeżone przez Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 145/19 a należało do nich oparcie wydanych w sprawie decyzji na podstawie orzeczeń jednostek orzeczniczych niewystarczająco uzasadnionych, lecz jedynie w zakresie braku podstaw do uznania, że rozpoznany

u pracownika nowotwór jest następstwem narażenia zawodowego na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe. Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia wydanej opinii lub wystąpienia o taką opinię do innej jednostki orzeczniczej podkreślając, że organy nie dostrzegły tych braków i nie domagały się uzupełnienia treści orzeczenia lekarskiego.

Nadto w wyroku tym Sąd wytknął organowi braki dowodowe, lecz dotyczące udokumentowania objawów wskazanej jednostki chorobowej, których wystąpienie ma mieć miejsce w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Co istotne w omawianym wyroku Sąd nie kwestionował kompletności i miarodajności oceny narażenia zawodowego sporządzonej dla zmarłego pracownika. Nie wskazał również na braki dowodowe w zakresie ustaleń dotyczących braku narażenia pracownika na azbest, pył azbestowy.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę w niniejszym składzie brak jest zatem podstaw do czynienia organowi zarzutów w tym ostatnim zakresie na obecnym etapie postępowania.

Na podstawie przebiegu postępowania wiadomym jest, że w sprawie organ

I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu wystąpił do jednostek orzeczniczych I i II stopnia o uzupełnienie wydanych wcześniej orzeczeń lekarskich, które wypełniać miały wskazania Sądu zawarte w powyższym orzeczeniu (vide: pisma z dnia 25 października 2019 r. i 19 grudnia 2019 r.). Uzyskał nowe orzeczenia lekarskie MWOMP w W. (z dnia 6 grudnia 2019 r., Nr [...]) oraz IMP w L. (28 lutego 2020 r. nr [...] uzupełniające), w których lekarze orzecznicy zgodnie stwierdzili, że pomimo rozpoznania jednostki chorobowej będącej w wykazie chorób zawodowych brak jest podstaw do rozpoznania międzybłoniaka opłucnej pochodzenia zawodowego z uwagi na brak potwierdzonego narażenia na pyły azbestu. W uzasadnieniu orzeczenia jednostki diagnostyczno-orzeczniczej

I stopnia lekarze wyjaśnili, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i dostępnym piśmiennictwem międzybłoniak będący nowotworem błon surowiczych w tym opłucnej (surowiczej błony otaczającej przestrzeń, w której zamknięte jest płuco) jest uznany za nowotwór swoisty dla narażenia zawodowego na azbest. Za pozazawodowe czynniki etiologiczne międzybłoniaka opłucnej poza azbestem występującym również jako narażenie środowiskowe bierze się także pod uwagę tło genetyczne i zakażenia wirusowe. Zgodnie z wiedzą medyczną nie stwierdza się zwiększonego ryzyka zachorowania na międzybłoniaka opłucnej wśród pracowników narażonych zawodowo na: tlenki kadmu, dymy kadmu, siarczany kadmu, tlenki arsenu, ołów, pyły przemysłowe i nie ma przesłanek do wiązania pozostałych czynników wymienionych przez organ I instancji w karcie oceny narażenia zawodowego J. F. z rozpoznaną chorobą. Z wymienionych wyżej czynników kadm, arsen oraz ich związki są uznanymi karcenogenami dla nowotworów płuc, jednakże u zmarłego rozpoznano w oparciu o wynik badań cytohistopatołogicznych nowotwór opłucnej tj. surowiczej błony otaczającej przestrzeń, w której zamknięte jest płuco, który nie jest tożsamy z nowotworem płuca (punkt 17.2 wykazu chorób zawodowych).

Lekarze orzecznicy IMP w L. zwrócili nadto uwagę, że błędnym jest przekonanie, że wystarczy wystąpienie choroby nowotworowej u pracownika narażonego na czynniki rakotwórcze w miejscu pracy aby rozpoznać chorobę zawodową. Zgodnie z definicją choroby zawodowej należy wykazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy ekspozycją zawodową a stwierdzonym schorzeniem. Zgodnie z aktualną wiedzą medycyną międzybłoniak nie jest następstwem narażenia zawodowego na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów i pyły przemysłowe.

Co więcej, również organ odwoławczy dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w zakresie wskazanym w ww. wyroku wystąpił pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. do IMP w L. o dodatkową opinię, jakie związki chemiczne zwiększają ryzyko zachorowania na międzybłoniaka opłucnej albo otrzewnej i czy wśród takich związków są te, na które był narażony J. F., tj. tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe. Ponadto zwrócił się o podanie danych literaturowych, które potwierdzą użyte przez IMP w L. sformułowania, iż "zawodowa ekspozycja na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe, czyli czynników wykazanych na stanowisku pracy J. F., nie wykazała zwiększonego ryzyka zachorowania na międzybłoniaka opłucnej wśród pracowników".

W odpowiedzi z dnia 30 lipca 2021 r. lekarze orzecznicy IMP w L. wyjaśnili m.in., że wnikliwa analiza danych literaturowych, w tym badań dotyczących ryzyka rozwoju nowotworów u osób z zawodową ekspozycją na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe, czyli czynniki wykazane na stanowisku pracy Pana F., nie wykazała zwiększonego ryzyka zachorowania na międzybłoniaka opłucnej wśród pracowników. Nowotworami zawodowymi, których ryzyko zwiększa się w związku z zawodową (wziewną) ekspozycją na związku kadmu i arsenu są nowotwory płuca. Natomiast międzybłoniak pochodzenia zawodowego jest wywołany ekspozycją na włókna azbestu występujące na stanowisku pracy. Zgodnie z aktualną wiedzą medycyną międzybłoniak nie jest następstwem narażenia zawodowego na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów i pyły przemysłowe. W podsumowaniu w opinii tej wskazano, że na podstawie aktualnie dostępnych danych o narażeniu zawodowym nie podstaw do rozpoznania u Pana J. F. choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi (poz. 17.2. wykazu chorób zawodowych). Opinia zawiera spis literatury będącej podstawą zajętego stanowiska.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do wydania w niniejszej sprawie decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W ocenie Sądu w ponownie prowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnych uwzględniło wskazania zawarte w wyroku Sądu z dnia 4 czerwca 2019 r. w zakresie prawidłowego dowodzenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną jednostką chorobą a warunkami pracy zmarłego J. F. w odniesieniu bezspornego narażenia go na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów i pyły przemysłowe.

W tym miejscu tytułem przypomnienia wskazać wymaga, że stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Stosownie zaś do § 6 ust. 1 lekarz,

o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Wreszcie, po myśli § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W świetle przywołanej regulacji orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych należy do lekarzy spełniających określone wymagania kwalifikacyjne, a jednocześnie zatrudnionych w wyspecjalizowanych jednostkach z zakresu medycyny pracy.

Przedmiotem orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie lub brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia oznacza, że lekarz orzecznik wypowiada się (na podstawie wyników badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego) czy istnieje konkretne schorzenie i czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy tym schorzeniem, a czynnikami chorobotwórczymi wynikającymi z przedłożonej dokumentacji.

Oznacza to także, że kwestia rozpoznania choroby zawodowej nie należy do kompetencji właściwego organu inspekcji sanitarnej, a orzeczenie lekarskie wydane w tym przedmiocie opiera się na wiadomościach specjalnych lekarza spełniającego określone wymagania kwalifikacyjne i stanowi wiążący dokument urzędowy, co do rozpoznania określonej choroby. To lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.

Organy sanitarne ustalają natomiast stan faktyczny, a więc prowadzą postępowanie dowodowe i weryfikują, czy w opiniach lekarskich jednostek orzeczniczych okoliczności faktyczne takie jak: okres pracy, warunki wykonywania pracy, rodzaj wykonywanej pracy itp. zostały przyjęte w sposób prawidłowy przy opiniowaniu czy okoliczności te wpłynęły na zachorowanie pracownika. Przy czym, na gruncie niniejszej sprawy po raz kolejny należy podkreślić, że organy sanitarne w związku z wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r. zobowiązane zostały do prowadzenia postępowania w określonym w tym wyroku zakresie, z którego to obowiązku jak wskazano w ramach wcześniejszych rozważań organ, zdaniem Sądu, wywiązał się. W ocenie Sądu trudno uznać by kolejna już wydana w niniejszej sprawie opinia, udzielona przez Instytut Medycyny Pracy w L. z dnia 30 lipca 2021 r. była niewystarczająca do wydania decyzji. W swych stwierdzeniach jest jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości co do braku podstaw do rozpoznania u Pana J. F. choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi (poz. 17.2. wykazu chorób zawodowych). Niewątpliwe doświadczenie orzecznicze tej jednostki (jednostka orzecznicza II stopnia w rozumieniu § 5 ust 3 rozporządzenia), w tym eksponowane również przez organ odwoławczy, dało podstawy do przyjęcia zawartego w tej opinii stanowiska.

Jednocześnie Sąd zauważała, że zasadnicza treść skargi, jak również dalszych pism procesowych złożonych przez stronę skarżącą w niniejszym postępowaniu sądowym ma na celu wykazanie naruszenia przez organ przepisów k.p.a. wobec jednoznacznego stanowiska strony skarżącej, że zmarły J. F. pracował w "gorących" pomieszczeniach, gdzie był stosowany "miękki" azbest, co stwarzało wysokie ryzyko jego narażenia na pył azbestowy.

Tymczasem, jak już wskazano na wstępie, Sąd w niniejszej postępowaniu sądowy badał, czy organy w sposób prawidłowy wykonały wskazania zawarte w poprzednim, prawomocnym wyroku. Istotne jest zatem to, że w wyroku z dnia

4 czerwca 2019 r. Sąd nie wskazywał na pominięcie przez organy sanitarne w dowodzeniu kwestii związanej z warunkami pracy zmarłego J. F. w kontekście akcentowanego w niniejszym postępowaniu sądowym dużego ryzyka narażenia na kontakt z włóknami i pyłu azbestu. Wbrew przeciwnie, w uzasadnieniu ww. wyroku (str. 13) Sąd wskazuje, że znaczna część wywodów organu skupia się właśnie na wywodzeniu braku narażenia pracownika na azbest, pył azbestu, przy pominięciu bezspornego narażenia na inne czynniki. Podaje także, które konkretnie braki opinii lekarskiej stanowią o jej niedostatecznym uzasadnieniu (str. 14 uzasadnienia wyroku). Nie ulega zatem wątpliwości, że w wyroku z dnia 4 czerwca 2019 r. Sąd nie stwierdził, że organy obu instancji nie uzasadniły w sposób wymagany prawem dlaczego uznają, że zmarły J. F. pracował w narażeniu wyłączenie na tlenki kadmu, dymy kadmu, tlenki arsenu, siarczany kadmu, ołów, pyły przemysłowe. Nie kwestionował także kompletności karty oceny narażenia zawodowego, mimo, że jak z wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy odwołania strony skarżącej (pismo z dnia 19 października 2017 r.) już na ówczesnym etapie postępowania wskazywano m.in., że owa karta nie zawiera różnych istotnych informacji, takich jak: pomiary środowiskowe, pomiary stężenia pyłu azbestowego z okresu zatrudnienia, zabezpieczenie powierzchni wyrobów zawierających azbest przed pyleniem, stanu technicznego azbestu, itp.

Oznacza to, że podniesione ponownie w obecnej skardze oraz w dalszych pismach procesowych zarzuty w ww. zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Nadto Sąd wyjaśnia, że mimo, iż organ – zgodnie z ww. wyrokiem Sądu - obowiązany był uzupełnić materiał dowodowy poprzez właściwe "udokumentowanie" objawów wskazanej jednostki chorobowej, której to czynności zaniechał również w ponownie prowadzonym postępowaniu, to stwierdzone przez Sąd w obecnym składzie uchybienie organu w tym zakresie nie doprowadziło do jednak uchylenia zaskarżonej, albowiem nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Ponownie wskazać należy bowiem, że brak którejkolwiek z przesłanek wymienionych we wskazanych na wstępie przepisach wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Nie można jej zatem stwierdzić zarówno wtedy, gdy choroba, na którą cierpi pracownik lub były pracownik nie została wskazana w wykazie, wówczas, gdy nie została spowodowana działaniem narażenia zawodowego, jak i wówczas, gdy udokumentowane objawy tej choroby wystąpiły po upływie okresu ustalonego w rozporządzaniu. W niniejszej sprawie brak drugiej z ww. przesłanek wykluczał już wobec tego możliwość stwierdzenia u zmarłego J. F. choroby zawodowej.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.