Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 139/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2021 r. nr 2801-IEE.711.186.2021 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

L. C. (dalej również jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 23 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych

z 7 lipca 2017 r. o nr: TW4230017008887, TW4230017008888, TW4230017008889, obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2005 r. oraz maj - listopad 2008 r. w łącznej kwocie należności głównej 1.911,70 zł. Podstawą prawną egzekwowanych należności jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 maja 2017 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 14 lipca 2017 r. w wyniku doręczenia pełnoletniemu domownikowi strony odpisów tytułów wykonawczych.

W toku postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z 6 lipca 2021 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą

w W. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanemu 12 lipca 2021 r.

Pismem z 23 lipca 2021 r., uzupełnionym pismem z 3 sierpnia 2021 r., zobowiązany wniósł o udzielenie informacji, kiedy została wszczęta egzekucja, jak również zakwestionował wysokość wskazanych w zawiadomieniu należności z tytułu składek.

Pismem z 16 sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny zwrócił się do strony sprecyzowanie żądania zawartego w pismach z 23 lipca i 3 sierpnia 2021 r. Jednocześnie wskazał na możliwe tryby rozpatrzenia żądania, tj.: zarzuty

w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w trybie art. 54 u.p.e.a. bądź inny wniosek w trybie u.p.e.a.

W odpowiedzi w piśmie z 26 sierpnia 2021 r., powołując przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany zgłosił zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku.

W związku z tym pismem z 23 września 2021 r. organ egzekucyjny poinformował stronę, że w treści wezwania z 16 sierpnia 2021 r. błędnie wskazał na możliwość zastosowania trybu z art. 33 § 1 u.p.e.a. Dodał, że na skutek rozwiązania w dniu 14 sierpnia 2021 r. umowy o pracę, zajęcie wynagrodzenia za pracę okazało się nieskuteczne, co z kolei wykluczyło możliwość zastosowania trybu z art. 54 u.p.e.a. Wobec powyższego organ uznał, że z uwagi na wskazanie w piśmie

z 26 sierpnia 2021 r. na przedawnienie należności, żądanie strony podlegało rozpoznaniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przy czym jednocześnie organ poinformował stronę o możliwości zakwestionowania tego trybu.

Postanowieniem z 20 października 2021 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie, działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powołanych wyżej tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia zdrowotne za listopad 2005 r. oraz maj -listopad 2008 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zakwestionował podstawę naliczonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składek za lata 2005-2008, uznając niezapłacone należności nie za przedawnione, lecz za nienależne.

W jego ocenie, składki zostały uiszczone zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Z uwagi na fakt, że od tego czasu upłynęło 13-16 lat, nie posiada aktualnie dokumentów na potwierdzenie przedstawionych argumentów. Ponadto zobowiązany zarzucił organowi zwłokę w egzekwowaniu należności, które są nienależne.

W związku z powyższym wniósł o zwolnienie z obowiązku zapłaty składek oraz uchylenie zajęcia egzekucyjnego.

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wskazał na przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 pkt 1 - 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Powołał ponadto unormowania dotyczące przedawnienia zobowiązań z tytułu składek, tj. przepisy art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.; zwana dalej: u.s.u.s.) w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2012 r. i po tej dacie, jak również brzmienie przepisów przejściowych, a także przepisy art. 24

ust. 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. oraz art. 1 ust. 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r.

o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551; dalej jako: ustawa abolicyjna").

Uwzględniając powyższe uregulowania, organ odwoławczy stwierdził, że nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2005 r. oraz maj - listopad 2008 r. Jak wskazał organ, składka za listopad 2005 r. z terminem zapłaty 12 grudnia 2005 r. przedawniłaby się 13 grudnia 2015 r. (korzystniejszy 10-letni termin przedawnienia), a składki za okres maj - listopad 2008 r. przedawniłyby się 1 stycznia 2017 r. (korzystniejszy 5-letni termin przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r.). Jednak

w sprawie były podejmowane czynności, które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek:

1) na podstawie art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej:

- w okresie od 12 lutego 2013 r. do 29 września 2014 r. (na okres 595 dni) – od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek do uprawomocnienia się decyzji z 22 sierpnia 2014 r.;

- w okresie od 20 listopada 2014 r. do 14 lipca 2016 r. (na okres 603 dni) - od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek do uprawomocnienia się decyzji z 25 maja 2016 r.;

2) na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s.:

- w okresie od 5 kwietnia do 27 czerwca 2017 r. (na okres 84 dni), tj. od doręczenia zawiadomienia z 31 marca 2017 r. o wszczęciu postępowania do uprawomocnienia się decyzji z 15 maja 2017 r.

Po uwzględnieniu okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia, termin przedawnienia należności za listopad 2005 r. upłynąłby 17 czerwca 2019 r., natomiast termin przedawnienia należności za maj - listopad 2008 r. upłynąłby 6 lipca 2020 r. Organ wskazał jednak na kolejne zawieszenie terminu przedawnienia od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Bieg terminu przedawnienia składek został zatem zawieszony w okresie od 14 lipca 2017 r., tj. od dnia doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych, przy czym wszczęte na podstawie tych tytułów postępowanie egzekucyjne jest w toku.

W odniesieniu do argumentacji strony dotyczącej nieprawidłowego naliczenia składek za lata 2005-2008, organ podniósł, że nie może ona podlegać ocenie

w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 59 u.p.e.a. Okres podlegania ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stanowił przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 16 stycznia 2012 r., w której ZUS stwierdził, że zobowiązany podlegał ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, w okresach od 1 stycznia 2004 r.

do 6 marca 2005 oraz od 1 do 30 listopada 2005 r. Wskazano również, że w pismach z 12 lutego 2013 r. oraz 20 listopada 2014 r. zobowiązany wniósł o umorzenie należności z tytułu składek, a w dniu 16 października 2017 r. zawarł umowę ratalną w sprawie spłaty należności, a tym samym uznał roszczenie w określonej kwocie,

z określonego tytułu i w oznaczonym czasie. Na skutek niewywiązania się przez stronę z warunków ww. umowy, ZUS rozwiązał umowę ratalną od 27 października 2020 r. Na okres obowiązywania umowy ratalnej organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne, co uzasadniało zwłokę w egzekwowaniu obowiązku. Odnosząc się natomiast do żądania uchylenia zajęcia wynagrodzenia za pracę, organ podniósł, że w dniu 14 sierpnia 2021 r. pracodawca strony rozwiązał umowę

o pracę, a zatem wniosek strony o uchylenie zajęcia stał się bezprzedmiotowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zwrot kosztów postępowania sądowego, zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie obniżenia naliczonej od przychodów składki zdrowotnej do wysokości 0 zł, a w konsekwencji uznanie,

że dochodzenie należności na podstawie tytułów wykonawczych jest zasadne, podczas gdy należności te nie istnieją, a postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone;

b) art. 24 ust. 5b oraz ust. 5f u.s.u.s. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że należności nie przedawniły się, podczas gdy uległy one przedawnieniu;

2) prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej poprzez uznanie, że bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosków o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, podczas gdy rozpatrywanie wniosków było niezasadnie i sztucznie przedłużane przez organ;

b) art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie, w sytuacji gdy obowiązek nie istniał, ewentualnie wygasł i postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone;

c) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.); dalej: "k.p.a.", poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i pominięcie istotnych kwestii, w szczególności nieprawidłowego naliczenia składek za lata 2005-2008, a w konsekwencji uznanie, że dochodzenie należności na podstawie tytułów wykonawczych jest zasadne, podczas gdy należności te nie istnieją, a postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone;

d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy organ odwoławczy powinien był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

i wydać postanowienie, którym uchyliłby postanowienie organu I instancji w całości

i w tym zakresie orzekłby co do istoty sprawy.

Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz

o przesłuchanie go na okoliczność opłacania składek w należnej wysokości, przedawnienia roszczenia oraz niezasadności egzekucji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu 6 lipca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpił do jego ówczesnego pracodawcy

z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę. W piśmie wskazano zaległości tytułem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne z lat 2005 - 2008

w wysokości 1.538,55 zł wraz z odsetkami za zwłokę 1.957 zł, łącznie 3.495,55 zł. Kwestionując podstawę naliczenia powyższych należności, skarżący wskazał,

że opłacał zawsze składki w wysokości wynikającej z przepisów prawa.

W odniesieniu do składki za listopad 2005 r. w wysokości 72,85 zł, podniósł,

że w okresie tym wykonywał pracę zleconą - tłumaczenia na rzecz [...] w S. i związku z tym mógł opłacać mniejszą składkę z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Dodatkowo, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku przychodów uzyskiwanych z tytułu umowy lub umów zlecenia zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika, z których suma należności wynikająca z umowy lub z umów nie przekracza miesięcznie 200 zł, pobierany był w tamtym okresie zryczałtowany podatek w wysokości 18%. W takich przypadkach nie miały zastosowania postanowienia art. 83 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Uprawniało to do obniżenia składki zdrowotnej do wysokości 0 zł. W tych przypadkach płatnik po prostu nie obliczał i nie odprowadzał zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz nie opłacał składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Natomiast w kwestii składek za maj-listopad 2008 r. skarżący podniósł,

że wykonywał w tym okresie pracę nakładczą na rzecz R., która opłacała składkę na ubezpieczenie społeczne, w związku z czym skarżący mógł opłacać tę składkę w niższej wysokości z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Był natomiast zobowiązany do opłacania pełnej składki na ubezpieczenie zdrowotne i to czynił.

Strona zarzuciła, że przepisy Ordynacji podatkowej zobowiązują do przechowywania ksiąg i dokumentacji zlikwidowanej firmy do czasu przedawnienia zobowiązań podatkowych, czyli najczęściej przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast urząd skarbowy przechowuje dokumentację przez okres 10 lat. Postępowanie ZUS, który tyle lat zwlekał z egzekucją nienależnego świadczenia, jest niezgodne z zasadami wskazanymi w przepisach u.p.e.a., a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz zasadami słuszności.

Uwzględniając powyższe, skarżący zakwestionował podstawę ww. naliczeń składek dokonanych przez ZUS. Końcowo podniósł również, że należności te przedawniły się.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 120 w zw. art. 119

pkt 3 (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W odniesieniu zatem do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wskazania wymaga, że przedmiot niniejszej sprawy mieści się

w katalogu wymienionym w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., przy czym rozpoznanie sprawy

w trybie uproszczonym na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przesłuchanie go na rozprawie na okoliczność opłacania składek w należnej wysokości, przedawnienia roszczenia oraz niezasadności egzekucji. Wskazania wymaga,

że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem postępowanie przed sądem administracyjnym nie przewiduje dowodów osobowych, do których należy m.in. przesłuchanie strony. Jak wynika z powołanego przepisu, sąd administracyjny przeprowadza postępowanie dowodowe wyjątkowo (w przypadkach objętych dyspozycją przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a.) i dopuszczalne są wyłącznie dowody w postaci dokumentów. Zatem z woli ustawodawcy wynika wprost, że sąd administracyjny nie ma prawa przesłuchiwać stron czy innych podmiotów postępowania. Jest tak dlatego, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności aktu administracyjnego, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, bowiem jest to obowiązek organów administracji. Natomiast do sądu należy ocena, czy zebrany w postępowaniu materiał dowodowy jest pełny i wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, a także, czy został oceniony prawidłowo.

Zgodnie zaś z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Uwzględniając powyższe kryteria oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności jako w pełni uprawnione należało ocenić działanie organu egzekucyjnego, który najpierw pismem z 16 sierpnia 2021 r. zwrócił się do strony o sprecyzowanie żądania zawartego w pismach z 23 lipca i 3 sierpnia 2021 r. służącego obronie jej praw w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego,

a następnie dokonał kwalifikacji tego żądania jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, powyższa kwalifikacja żądania zobowiązanego uwzględniała podniesioną przez niego argumentację i była adekwatna do etapu postępowania egzekucyjnego, na którym nie było już możliwości skutecznego złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że to nie nazwa, lecz treść pisma przesądza o jego charakterze (wyrok NSA z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90; ONSA 1990 r. Nr 2-3, poz. 47). Organy administracji publicznej mają obowiązek rozpoznać sprawę co do jej istoty, w świetle intencji strony dających się ustalić na podstawie całej treści pisma,

a ponadto kwalifikacja prawna pisma powinna być przy tym adekwatna do obowiązującego stanu prawnego oraz etapu prowadzonego postępowania.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organ egzekucyjny powyższym wymogom uczynił zadość, kwalifikując żądanie strony w sposób otwierający jej podjęcie możliwie najszerszej obrony swych praw w toku postępowania egzekucyjnego. Po zapoznaniu się z treścią tego żądania, organ zasadnie dokonał w ramach postępowania z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oceny zarzutu strony dotyczącego przedawnienia należności z tytułu składek, jak również odniósł się do argumentacji strony dotyczącej nieprawidłowego naliczenia egzekwowanych należności. O przyjętym sposobie procedowania organ poinformował zobowiązanego pismem z 23 września 2021 r., zaś zobowiązany nie zgłosił w tym zakresie zastrzeżeń. Wobec powyższego uznać należy, że działania organu czyniły zadość ustanowionym w art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. zasadom pogłębiania zaufania obywateli oraz informowania stron.

Uwzględniając, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego postanowienia z punktu jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, należało odwołać się do przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w stanie niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo

iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W kwestii zarzutu przedawnienia należności należy podnieść, że Sąd dokonał weryfikacji wskazanych przez organ odwoławczy okoliczności dotyczących terminów płatności składek, jak również okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikających z art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej, a ponadto z art. 24 ust. 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. i nie stwierdził w tym zakresie nieprawidłowości. Organ wyprowadził również trafną ocenę w zakresie stosowania przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s.

w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2012 r. i po tej dacie, jak również uwzględnił konsekwencje wynikające z przepisów przejściowych.

Zdaniem Sądu, w oparciu o powyższe organ trafnie przyjął korzystniejsze dla strony unormowania dotyczące terminu przedawnieniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2005 r. (korzystniejszy 10-letni termin przedawnienia) oraz za maj - listopad 2008 r. (korzystniejszy 5-letni termin przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r.). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis ten uległ zmianie od 1 stycznia 2012 r. Od tej daty termin przedawnienia wynosi 5 lat. Na uwadze jednak należy mieć, że zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378), do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Gdyby zaś przedawnienie rozpoczęte przed tą datą miało nastąpić wcześniej przy stosowaniu dotychczasowych przepisów, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Uwzględniając powyższe, wskazać należy, że nominalny termin przedawnienia składki za listopad 2005 r. z terminem zapłaty 12 grudnia 2005 r. upływałby 13 grudnia 2015 r. (korzystniejszy 10-letni termin przedawnienia), natomiast składki za okres maj-listopad 2008 r. przedawniłyby się z dniem 1 stycznia 2017 r. (korzystniejszy 5-letni termin przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r.). Niemniej wystąpiły okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek zarówno na podstawie art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej, jak i na podstawie art. 24 ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s. W związku z toczącymi się postępowaniami z wniosków strony o umorzenie zaległości z tytułu składek bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w okresach od 12 lutego 2013 r. do 29 września 2014 r. (na okres 595 dni) oraz od 20 listopada 2014 r. do 14 lipca 2016 r. (na okres 603 dni). Następnie bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu

w okresie od 5 kwietnia do 27 czerwca 2017 r. (na okres 84 dni), tj. od doręczenia zawiadomienia z 31 marca 2017 r. o wszczęciu postępowania do uprawomocnienia się decyzji z 15 maja 2017 r. o ustaleniu należności z tytułu składek m.in.

za ww. okresy. Ponadto bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 14 lipca 2017 r., tj. od dnia doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych, przy czym wszczęte na podstawie tych tytułów postępowanie egzekucyjne jest w toku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że czynność taka, jak doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek i w związku z tym zawiesza bieg terminu przedawnienia stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (wyroki: WSA w Lublinie z 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 396/18; WSA

w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17; WSA w Lublinie z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 676/19).

W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie ocenił,

że egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu, przedstawił w tym zakresie pełne uzasadnienie swego stanowiska, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, jak również wskazał precyzyjnie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia i podstawy prawne, w oparciu o które nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Strona zaś, podnosząc zarzut przedawnienia należności, nie wskazała naruszenia przepisów prawa przez organ, nie kwestionowała też podnoszonych przez organ okoliczności zawieszających bieg terminu przedawnienia, a jedynie podniosła, że w jej ocenie rozpatrywanie wniosków o umorzenie zaległości z tytułu składek było niezasadnie i sztucznie przedłużane przez organ. W odniesieniu do tej argumentacji wskazania wymaga,

że postępowania z wniosków o umorzenie zaległości z tytułu składek toczyło się

z inicjatywy strony, a zatem to strona zainicjowała postępowania skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Ponadto w sytuacji uznania przez stronę, że rozpatrywanie wniosków o umorzenie było sztucznie przedłużane przez organ, stronie przysługiwały w toku tych postępowań środki prawne służące zwalczaniu przewlekłości postępowania. Skoro zaś strona w odpowiednim czasie nie skorzystała z możliwości zaskarżenia przewlekłości organu, nie może aktualnie podnosić tego zarzutu, gdyż kwestia ta pozostaje poza ramami niniejszego postępowania.

Sąd jako zasadne ocenił też stanowisko organów w kwestii zasadniczej argumentacji strony dotyczącej nieprawidłowego naliczenia należności z tytułu składek za lata 2005-2008. Wyjaśnienia wymaga, że w toku postępowania egzekucyjnego nie bada się sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w kolejną instancję. Do tego celu służą środki dostępne w toku postępowania jurysdykcyjnego zwykłego (odwołanie, zażalenie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) bądź nadzwyczajnego - w razie wystąpienia kwalifikowanych wad aktu, m.in. wniosek

o wznowienie postępowania administracyjnego lub o stwierdzenie nieważności decyzji (wyrok NSA z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1187/14, Lex

nr 2033982). Środki prawne służące zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta

w ramach innego postępowania, a organ egzekucyjny nie jest władny w kwestii oceny tego postępowania. Zatem przypadek nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego (wyrok NSA z 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1221/11, Lex nr 1113569).

W niniejszej sprawie obowiązek dochodzony na podstawie tytułów wykonawczych wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 maja

2017 r. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności

i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Tym samym w toku postępowania egzekucyjnego nie ma możliwości weryfikowania prawidłowości decyzji, z których wynika egzekwowany obowiązek. Natomiast uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych

w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 k.p.a.).

W konsekwencji takiej kompetencji w zakresie badania okresów podlegania przez stronę ubezpieczeniu zdrowotnemu nie ma też sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro dochodzony

w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, to jego kwestionowanie możliwe było jedynie w trybach służących zaskarżeniu tej decyzji, zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i w trybach nadzwyczajnych, tj. w ramach wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji bądź o wznowienie postępowania administracyjnego.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi,

że postępowanie ZUS, który zwlekał wiele lat z egzekucją nienależnego świadczenia, jest niezgodne z zasadami wskazanymi w przepisach u.p.e.a., a także sprzeczne

z zasadami współżycia społecznego oraz zasadami słuszności. Wskazać przede wszystkim należy, że do czasu upływu terminu przedawnienia należności organ egzekucyjny jest zobowiązany do jej dochodzenia. Oceniając przebieg postępowania egzekucyjnego, trzeba mieć przy tym na uwadze, że po doręczeniu tytułów wykonawczych strona zawarła z ZUS w dniu 16 października 2017 r. umowę

o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, w związku z czym zawieszono postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to następnie podjęto w związku

z rozwiązaniem umowy ratalnej na skutek niewywiązania się przez stronę

z warunków umowy. Skoro zatem zawieszenie postępowania egzekucyjnego miało związek z zawarciem umowy ratalnej, trudno czynić z tego zarzut wobec organu egzekucyjnego.

Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowa doprowadziła do wniosku,

że zaskarżone postanowienie zawiera pełne ustalenia faktyczne w sprawie oraz wyjaśnienie przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia, ich interpretację oraz przedstawienie toku rozumowania.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd

z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.