Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2295/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 138, art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej T. D. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...] umarzającą - jako bezprzedmiotowe - postępowanie z wniosku T. D. o stwierdzenie, że zespół dworsko-parkowy oraz stawy rybne wchodzące w skład majątku ziemskiego "P.", powiat Z., stanowiący byłą własność W. D., podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Na wniosek T. D. - spadkobierczyni W. D., wszczęte zostało postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy oraz stawy rybne o powierzchni [...] ha - wchodzące w skład majątku "P." - nie podpadały pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że zespół dworsko-parkowy w P. obejmujący powierzchnię [...] ha oraz stawy rybne o powierzchni [...] ha wchodzące w skład majątku ziemskiego P., powiat Z., stanowiące byłą własność W. D., podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Na skutek wniesionego odwołania od ww. decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż Wojewoda rozpatrując przedmiotową sprawę nie zgromadził dokumentów dotyczących nieruchomości objętej wnioskiem, które potwierdzałyby istnienie (bądź brak) związku funkcjonalnego pomiędzy dworem a pozostałą częścią majątku.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...], powołując w podstawie prawnej art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a."], umorzył postępowanie administracyjne. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ powołał się na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, w którym stwierdzono, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51) nie ma mocy obowiązującej, w związku z tym nie stanowi szczególnej regulacji, w jakiej mowa w art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego [(Dz. U. z 1964 r., nr 43, poz. 296 ze zm.), dalej: "k.p.c."], na podstawie której orzekanie w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej mogłoby zostać przekazane organom administracji publicznej.

W odwołaniu od ww. decyzji T. D. - reprezentowana przez pełnomocnika - podniosła, że postanowienie Trybunału Konstytucyjnego nie jest wiążące, a jego uzasadnienie stanowi wyłącznie interpretację przepisów. Wskazała, iż w stosunku do organów administracji oraz sądów administracyjnych w dalszym ciągu pozostaje aktualna uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, w której wskazano, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnych o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał w szczególności, iż powołane przez organ I instancji postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., zapadło po rozpoznaniu pytania prawnego wystosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: "czy przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w zakresie, w jakim na jego mocy orzekanie w przedmiocie podpadania nieruchomości ziemskich pod działanie art. 1 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przekazano do kompetencji organu administracji publicznej, jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji?". Konsekwencją rozpoznania ww. pytania przez Trybunał Konstytucyjny stało się umorzenie postępowania ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie.

Następnie Minister powołał szeroko uzasadnienie ww. postanowienia Trybunału wskazując m.in., iż zdaniem Trybunału rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. miało charakter wykonawczy wobec dekretu

o reformie rolnej i nie może być obecnie stosowane. Obowiązujący system prawa nie przewiduje ani przejmowania nieruchomości na rzecz Państwa na cele reformy rolnej ani nabywania nieruchomości przejętych na te cele. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zakwestionowany § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. utracił moc prawną w okresie poprzedzającym wejście w życie Konstytucji z 1997 r., tj. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17, poz. 71). Z tego powodu ww. § 5 rozporządzenia nie może być obecnie dla organów administracji podstawą do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej podpadanie nieruchomości pod przepisy dekretu o reformie rolnej.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, jak zauważył dalej Minister, w aktualnym stanie prawnym do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 k.p.c.

W ocenie Ministra, w przedmiotowej sprawie należy uznać, że powołane postanowienie z dnia 1 marca 2010 r., w szczególności treść rozważań zawartych w uzasadnieniu, ma zastosowanie do wszystkich spraw, w których podstawą orzekania miałby być przedmiotowy § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Z tych względów stanowisko wyrażone w ww. postanowieniu Trybunału musi być brane pod uwagę w analogicznych sprawach już od daty wydania postanowienia Trybunału, gdyż z datą tą jest ono powszechnie obowiązujące i powinno wywierać skutki prawne dla porządku prawnego w Polsce.

W konkluzji Minister stwierdził, iż skoro z uzasadnienia postanowienia Trybunału wynika brak podstaw do stosowania § 5 rozporządzenia Ministra

Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., co oznacza w konsekwencji brak podstawy do orzekania przez orany administracji publicznej w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej, to uznać należy, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. zasadnie umorzył prowadzone na podstawie tego przepisu postępowanie administracyjne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r., złożyła T. D., reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niezastosowanie,

2) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...].

W motywach skargi wskazano, iż wbrew twierdzeniom Ministra § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. W stosunku do sądów administracyjnych nadal pozostaje aktualna uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06. Głosi ona, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnych o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Nadto wskazano, że uzasadnienie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. nie jest wiążące ani dla organów administracji publicznej, ani dla sądów administracyjnych. W uzasadnieniu tym Trybunał przedstawił jedynie interpretację przepisów, która nie ma mocy wiążącej.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżąca, powołując art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a."]. wniosła o skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Uzupełniając argumentację zawartą w skardze skarżąca podniosła, że w dniu 10 stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę (sygn. akt I OPS 3/10), że: §5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Zdaniem skarżącej, organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie, jak i sądy administracyjne, są związane ww. uchwałą. W tej sytuacji uzasadnione jest stanowisko, że Wojewoda [...] oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęli błędne decyzje o umorzeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia[...] października 2010 r. została wydana z naruszeniem prawa tj. art. 138 §

1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., a utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., co prowadzić musi do uwzględnienia skargi i wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy Wojewoda [...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie uznając je za bezprzedmiotowe. Za bezprzedmiotowe - w rozumieniu ww. przepisu - uznaje się postępowanie, w którym brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, że bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez niewłaściwy organ, a tym bardziej wtedy gdy organy administracji w ogóle nie są właściwe do rozpoznania sprawy (tak m. in. Borkowski w Adamiak/Borkowki KPA Komentarz, 6 wyd. Warszawa 2005, art. 105 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy - za organem I instancji - przyjął, że brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że określona nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w drodze postępowania administracyjnego. Zdaniem Ministra, sprawy takie winny być rozpoznawane przez sądy powszechne. Zarówno Wojewoda, jak i organ odwoławczy stając na takim stanowisku wzięli pod uwagę postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, argumentując jak wskazano w powyżej.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, jaka droga - postępowanie przed sądem powszechnym czy przed organami administracyjnymi - jest właściwa do rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w dniu 5 czerwca 2006 r. podjął uchwałę (sygn. akt I OPS 2/06), w której stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.).

Tym niemniej postanowieniem z dnia 5 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w tożsamej rodzajowo sprawie, wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), w zakresie w jakim na jego mocy orzekanie w przedmiocie podpadania nieruchomości ziemskich pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) przekazano do kompetencji organu administracji publicznej, jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP?".

Postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. W uzasadnieniu jednak Trybunał wskazał, iż ww. rozporządzenie nie może być obecnie stosowane przez organy administracji publicznej, a w szczególności nie może stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości w związku z przeprowadzeniem reformy rolnej.

W efekcie powyższego postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 176/10, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie reformy rolnej, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "czy w obecnym stanie prawnym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.)?".

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż po wydaniu postanowienia przez Trybunał Konstytucyjny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając moc wiążącą orzeczenia Trybunału z dnia 1 marca 2010 r. stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji w kilku sprawach, w których orzekano na podstawie ww. przepisu rozporządzenia przyjmując, iż zostały one wydane bez podstawy prawnej. Uznanie, iż § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. utracił moc obowiązującą z chwilą zakończenia reformy rolnej mogłoby skłaniać do odstąpienia od stanowiska sformułowanego w uchwale NSA z dnia 5 czerwca 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, podjął uchwałę, w której stwierdził, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.). NSA uznał, że postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010r., sygn. akt P 107/08, nie prowadzi do konieczności odmowy stosowania przez sądy i organy administracji publicznej § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. a także nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej w trybie określonym w tym przepisie. Postanowienie to nie jest bowiem "orzeczeniem" Trybunału, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem nie posiada mocy powszechnie obowiązującej. Trybunał Konstytucyjny nie posiadał przy tym kompetencji do wiążącego stwierdzenia nieobowiązywania § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. Oznacza to, że pogląd prawny Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym wymieniony przepis utracił moc obowiązującą, nie wiąże sądów administracyjnych.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny w swojej uchwale przeprowadził szczegółową analizę zagadnienia mocy obowiązującej § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. dochodząc do wniosku, że dekret z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - jako że nigdy nie został derogowany przez prawodawcę - nie utracił mocy obowiązującej i stanowi w dalszym ciągu element prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym również § 5 rozporządzenia nie utracił mocy obowiązującej. Nie można też mówić o jego "skonsumowaniu" z chwilą przejścia na rzecz Państwa nieruchomości podlegających reformie rolnej. Prawodawca dostrzegał bowiem, że wejście w życie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej będzie generowało spory w indywidualnych sprawach wynikające z wątpliwości co do tego, czy konkretna nieruchomość posiadała w dniu wejścia w życie dekretu cechy określone w powyższym przepisie dekretu. Oczywiste jest więc, że analizowany przepis rozporządzenia wyrażał normy generalne i abstrakcyjne, które miały być stosowane w przyszłości, jako procedura rozstrzygania tego typu sporów. Przepis § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. jest w dalszym ciągu stosowany w praktyce organów władzy publicznej jako podstawa kompetencji do rozstrzygania o podpadaniu konkretnej nieruchomości pod przepisy dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W obecnych realiach ustrojowych funkcje wojewódzkich urzędów ziemskich wykonują organy administracji rządowej (wojewodowie). Decyzje tych organów podlegają natomiast kontroli sądów administracyjnych. NSA podniósł nadto, iż nie można przyjąć, że rozstrzyganie sporów dotyczących przeprowadzenia reformy rolnej w drodze administracyjnej zakończyła ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Zgodnie z art. 187 § 2 p.p.s.a., uchwała składu siedmiu sędziów jest wiążąca w danej sprawie. Z kolei art. 269 p.p.s.a. określa tryb postępowania w sytuacji, gdy jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów. Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika tzw. ogólna moc wiążąca wskazanej uchwały. Wspomniana ogólna moc wiążąca uchwały wyraża się w tym, że żaden skład orzekający jakiegokolwiek sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć kwestii objętej zakresem uchwały w sposób sprzeczny ze stanowiskiem w niej zawartym, niż przy zastosowaniu reguł wynikających z tej normy (tj. przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi).

Stosownie zatem do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w powołanej uchwale, Sąd uznał za trafne zarzuty skargi sprowadzające się do błędnego przyjęcia braku podstawy prawnej do rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że opisana w stanie sprawy nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej na drodze postępowania administracyjnego. W wyniku tego zaskarżoną decyzję oraz decyzję

organu I instancji z dnia [...] marca 2010 r. - jako naruszające prawo - należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji, wobec wydania przez organ odwoławczy w dniu [...] maja 2009 r. decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., będzie zobowiązany do ponownej, merytorycznej oceny wniosku inicjującego postępowanie tj. wniosku o stwierdzenie, że ww. nieruchomość nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.