Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3516/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz Sędziowie: WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] września 1978 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha bez budynków, położonego we wsi R. oznaczonego numerami działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; we wsi R. oznaczonego numerami działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz lasu we wsi W., gmina L. o pow. [...] ha.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Gminy T. decyzją z dnia [...] września 1978 r., działając na podstawie art. 52 i art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), powoływanej dalej jako "ustawa z dnia 27 października 1977 r.", przejął z urzędu na własność Państwa nieodpłatnie przedmiotowe gospodarstwo rolne, stanowiące własność A. B. i M. B. Z przejętego gospodarstwa wyłączono budynki, które znajdowały się na dz. nr [...] o pow. [...] ha. Przyznano jednocześnie A. B. prawo dożywotniego bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o pow. [...] ha.

Wnioskiem z dnia 13 lutego 2014 r. następca prawny byłych właścicieli – Z. W., wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r., art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), powoływanej dalej jako "ustawa z dnia 29 maja 1974 r.", oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 58), powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 26 marca 1968 r." W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wbrew ustaleniom organu, przedmiotowe gospodarstwo nie spełniało przesłanki "niskiego poziomu produkcji rolnej".

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1978 r. i wskazał, że podstawę prawną przejęcia przedmiotowego gruntu na własność Państwa stanowił w istocie przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Przepis ten bowiem, mimo uchylenia z dniem 1 stycznia 1978 r. ww. ustawy, zachował moc na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie warunki przewidziane w powyższym przepisie. Ustalono bowiem, że pod względem wieku, jak i powierzchni posiadanego gospodarstwa byli właściciele spełniali warunki określone w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., gdyż na dzień wydania decyzji, tj. [...] września 1978 r. A. B. miał ukończone [...] lat, natomiast jego żona M. B. [...] lata. Z akt sprawy wynika również, że ww. osoby były właścicielami dz. nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi O. oraz dz. nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] o pow. [...] ha położonych we wsi R. A. B. figurował także w rejestrach gruntów jako osoba władająca dz. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] o pow. [...] ha we wsi R. oraz dz. nr [...] o pow. [...] ha we wsi R. Figurował też jako posiadacz dz. nr [...] i [...] o pow. [...] położonych we wsi W. W tej sytuacji, w ocenie organu nadzoru, przejęcie gospodarstwa nastąpiło od rolnika, bowiem na mocy art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. rolnikiem był właściciel lub posiadacz gospodarstwa rolnego o pow. powyżej 0,5 ha gruntów rolnych i leśnych, który nie był objęty ubezpieczeniem społecznym na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin. Było zatem możliwe przejęcie za rentę wszystkich nieruchomości stanowiących własność małż. B. Jeśli chodzi o drugą z przesłanek wynikających z przepisu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., tj. wykazywanie przez gospodarstwo "niskiego poziomu produkcji rolnej", organ wskazał, że wyrażenie to nie zostało zdefiniowane w ustawie, jednak posiłkowo organy stosowały w tej kwestii rozporządzenie z dnia 26 marca 1968 r. Rozporządzenie to definiowało bowiem w § 1 ust. 1 określenie gospodarstwa rolnego wykazującego niski poziom produkcji. Organ wskazał, że omawiane gospodarstwo należało właśnie do takiej kategorii gospodarstw, bowiem jak wynika z protokołu z jego lustracji z dnia 19 maja 1978 r. było ono zaniedbane. Z ogólnej pow. [...] ha gruntów ornych wykorzystywano rolniczo: w 1975 r. – [...] ha, w 1976 r. – [...] ha, w 1977 r. – [...] ha, ponadto ok. 4 ha gruntów stanowiło ugory. W protokole tym wskazano, że plony gospodarstwa są niższe o 39,8% od przeciętnych plonów we wsi, w której ono się znajduje. Ustalenia zawarte w powyższym protokole zostały ponadto potwierdzone przez byłych właścicieli, o czym świadczą złożone przez nich na protokole podpisy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2014 r., po rozpoznaniu wniosku Z. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. Organ podzielił pogląd organu I instancji, że z akt sprawy wynika, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa. Wobec bowiem podeszłego wieku właścicieli gospodarstwa i braku rąk do pracy, zespół specjalistów dokonujący jego lustracji rekomendował zaliczenie gospodarstwa należącego do małż. B. do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji, wskutek zaniedbania. Zawarte w protokole ustalenia zostały ponadto potwierdzone przez właścicieli gospodarstwa, o czym świadczą złożone przez nich podpisy. Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że organ w toku postępowania nadzorczego nie uwzględnił przedłożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń T. R., K. B. i J. P. z dnia 5 września 2013 r. na okoliczność, że "pole A. B. i M. B. nie leżało odłogiem do [...] września 1978 r.", co stoi w sprzeczności z ustaleniami protokołu lustracyjnego z dnia 19 maja 1979 r., organ wskazał, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji nie przeprowadza się nowych dowodów, które miałyby na celu podważenie, czy kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją. Ze względu ponadto na upływ 35 lat od daty przejęcia przedmiotowego gospodarstwa, ujęte w powołanych oświadczeniach zeznania osób trzecich, obarczone są marginesem błędu, a tym samym trudno byłoby je uznać za wiążące, w konfrontacji z dokumentem w postaci sporządzonego przez profesjonalny zespół specjalistów rolnych protokołu lustracyjnego. Zdaniem organu, poczynione ustalenia prowadzą do wniosku, że prawidłowo organ I instancji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1978 r.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismem z dnia 17 listopada 2014 r., wniosła Z. W., wskazując, że jest ona bardzo krzywdząca, bowiem postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Skarżąca podała, że przedmiotowego gospodarstwa nie można było zaliczyć do gospodarstwa o niskim poziomie produkcji rolnej. Pole było obsiane, a jeśli był jakiś ugór, to po to by wypasać bydło. Organ pominął ponadto fakt, że przez trzy lata przed przejęciem gospodarstwa nie było żadnej komisji, a ta pojawiła się dopiero w maju 1978 r. Nikt z komisji pola nie wymierzył, a wszystkie dane wpisane zostały z tabeli tak, aby obniżyć poziom tego gospodarstwa. Skarżąca wskazała, że do oddania gospodarstwa ojca zmusiła choroba, przy czym już w październiku zmarł i nie zdążył pobrać ani jednej emerytury, natomiast matka skarżącej pobierała ją w bardzo niskiej wysokości. W ocenie skarżącej, odebranie ziemi było bezprawne, bowiem przenieść własność można jedynie aktem notarialnym, a nie decyzją.

W piśmie z dnia 23 marca 2015 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:

a) art. 157 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), powoływanej dalej jako "k.p.a.", poprzez nieuwzględnienie, że organem właściwym w I instancji było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.;

b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1978 r., mimo że wydana została z rażącym naruszeniem:

- art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., gdyż przedmiotowe gospodarstwo rolne nie charakteryzowało się niskim poziomem produkcji;

- § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 marca 1968 r., gdyż w kontrolowanej decyzji wskazano, że kontrola gospodarstwa rolnego miała miejsce "w maju bieżącego roku", czyli była prowadzona przez jeden miesiąc, jednego roku, gdy tymczasem dla stwierdzenia niskiego poziomu produkcji rolnej wymagane było sprawdzenie produkcji rolnej w gospodarstwie na przestrzeni 3 lat;

- § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 26 marca 1968 r., gdyż nie wzięto pod uwagę, że w gospodarstwie rolnym część gruntów pozostawała w czarnym ugorze oraz pozostała w ramach zmianowania pól stanowiła przemiennie pastwiska, a zatem do tego gospodarstwa nie powinien mieć zastosowania ust. 1 tego przepisu;

- § 4 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o przekazywaniu gospodarstwa rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 125), gdyż kontrolowana w trybie nadzoru decyzja nie zawiera informacji o poziomie produkcji rolnej gospodarstwa, wysokości obniżenia renty i wartości budynków przejętych wraz z gospodarstwem;

- § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 26 marca 1968 r. w spawie wykonania niektórych przepisów w ustawy o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz. U. Nr 11, poz. 59), gdyż w przypadku przejęcia gospodarstw rolnych o powierzchni powyżej 9 ha przeliczeniowych – rolnik powinien otrzymać bezpłatne dożywotnie użytkowanie działki o obszarze 1 ha – powierzchnia gospodarstwa przejętego kontrolowaną decyzją bez wątpienia przewyższała 9 ha, a w decyzji przyznano prawo użytkowania działki o pow. [...] ha.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Na wstępie konieczne jest odniesienie się do najdalej idącego zarzutu postawionego przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z dnia 23 marca 2015 r., a mianowicie zarzutu niewłaściwości organu orzekającego w trybie nadzoru. Dla ustalenia właściwości organu do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] września 1978 r., należy uwzględnić obowiązujący stan prawny, w którym ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne już nie obowiązuje. Została ona uchylona ustawą z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Wprowadzone zmiany ustroju administracji państwowej przez odejście od systemu rad narodowych i reaktywowanie do systemu władzy publicznej samorządu terytorialnego spowodowało, że w obowiązującym systemie ustrojowym nie ma organu, który wydał decyzję, tj. Naczelnika Gminy w T. Ustawą z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) dokonano podziału zadań, które dotychczas należały do terenowych organów administracji państwowej, pomiędzy administrację rządową i samorządową. Jeżeli określone zadania i kompetencje nie były w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r. przewidziane dla administracji państwowej, bo nie obowiązywał przepis prawa je regulujący, to nie mogły być przedmiotem podziału kompetencji pomiędzy administrację rządową a samorządową. Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r. nie obowiązywały, a zatem nie było podstaw do określenia właściwości organów administracji publicznej do orzekania, a w następstwie właściwości do weryfikacji. Dla ustalenia właściwości do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie przepisów prawa nieobowiązujących, zastosowanie ma art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.). Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. "właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ", natomiast według art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie: "Wojewoda jest: organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji". Cytowany przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 jest zatem podstawą do wyprowadzenia właściwości wojewody we wszystkich sprawach z zakresu administracji rządowej prowadzonych w trybie zwykłym, nie zastrzeżonej w przepisach szczególnych do właściwości innych organów. Przypisanie wojewodzie kompetencji rzeczowej w trybie postępowania zwykłego jest z kolei podstawą do ustalenia właściwości do stwierdzenia nieważności. Organem właściwym jest organ wyższego stopnia (art. 157 § 1 k.p.a.), natomiast zgodnie z art. 17 pkt 2 k.p.a.: "Organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są: w stosunku do wojewodów – właściwi w sprawie ministrowie" (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1358/13 https://cbois.nsa.gov.pl). W tej sytuacji za błędne uznać należało stanowisko pełnomocnika skarżącej co do właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. do orzekania w niniejszej sprawie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] września 1978 r. w istocie wydana została na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Przepis ten bowiem, mimo uchylenia z dniem 1 stycznia 1978 r. ww. ustawy, zachował moc na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. (który to powołano w podstawie prawnej decyzji). Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Warunkiem przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej w powyższym trybie, było zatem spełnienie dwóch przesłanek, tj. osiągnięcie odpowiedniego wieku przez rolnika i niski poziom produkcji rolnej w gospodarstwie.

Okolicznością niesporną i znajdującą oparcie w aktach niniejszej sprawy jest to, że w dacie wydania przez Naczelnika Gminy w T. decyzji, właściciele gospodarstwa rolnego przekroczyli wiek, o którym mowa w ww. przepisie, bowiem A. B. miał ukończone [...] lat, natomiast M. B. - [...] lata. Istotą sporu jest natomiast, czy gospodarstwo rolne, o przejęciu którego orzeczono kontrolowaną decyzją, wykazywało niski poziom produkcji rolnej.

Jak trafnie podniósł organ nadzoru, ustawa o przekazywaniu gruntów rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nie określała wyrażenia "wykazuje niski poziom produkcji rolnej". W obowiązującym we wrześniu 1978 r. stanie prawnym określenie "wykazujące niski poziom produkcji rolnej" było natomiast sprecyzowane w rozporządzeniu z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczenia gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbań i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za gospodarstwo rolne wykazujące niski poziom produkcji rolnej uznawało się takie gospodarstwa, w których w okresie trzech lat:

1) nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane lub,

2) plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym

3) obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosi łącznie na 1 ha użytków rolnych nie mniejszy niż 0,4 sztuki przeliczeniowej, przyjmując:

a) 1 sztukę bydła za jedną sztukę przeliczeniową,

b) 1 sztukę trzody chlewnej za 0,2 sztuki przeliczeniowej,

c) 1 sztukę owiec za 0,1 sztuki przeliczeniowej.

Rozporządzenie to przewidywało jednocześnie lustrację gospodarstwa rolnego dokonywaną przez zespół w składzie 3 specjalistów (§ 2 ust. 2) i sporządzenie z niej protokołu, w którym na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu, zespół wyrażał opinię, czy gospodarstwo kwalifikuje się do zaliczenia go do kategorii wykazującej niski poziom produkcji wskutek zaniedbania (§ 2 ust. 5 rozporządzenia).

Zważyć jednak należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ nadzoru, że rozporządzenie to stanowiło akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 3, poz. 14), a więc było wydane w celu realizacji przepisów tej ustawy, a nie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Z tego względu zastosowanie jego przepisów do spraw rozstrzyganych na podstawie tego ostatniego aktu normatywnego miało miejsce jedynie posiłkowo. To zaś powoduje, że odstępstwa od unormowań ww. rozporządzenia w procedurze ustalania niskiego poziomu produkcji rolnej gospodarstwa przy rozstrzyganiu spraw o jego przejęciu w zamian za rentę, a odnoszące się do wymogów formalnych, jakie spełniać winien np. protokół lustracyjny sporządzony przez powołany w tym celu zespół, nie mogą być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji podejmowanej w trybie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. O rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: zaistniała oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni innej niż językowa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji. Taka natomiast sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W toku postępowania poprzedzającego wydanie przez Naczelnika Gminy w T. decyzji o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa w zamian za rentę, dokonano lustracji tego gospodarstwa pod kątem zasadności zakwalifikowania go do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania. Odbyła się ona w dniu 19 maja 1978 r. i przeprowadził ją powołany w tym celu zespól trzech specjalistów, tj. instruktor rolny, inspektor ds. obrotu i gospodarki ziemią oraz referent ds. ewidencji gruntów, w obecności właścicieli nieruchomości. Stwierdzono wówczas, że z ogólnej pow. [...] ha gruntów ornych wykorzystywano rolniczo: w 1975 r. – [...] ha, w 1976 r. – [...] ha, w 1977 r. – [...] ha, a ponadto ok. [...] ha gruntów stanowiło ugory. Uzyskiwane w przedmiotowym gospodarstwie plony były niższe o 39,8% od plonów przeciętnych we wsi, w której znajdowało się gospodarstwo. Z kolei obsada inwentarza żywego na 1 ha użytków rolnych wynosiła: bydło w 1976 r. – [...] szt., w 1977 r. – [...] szt. (0,5 obsady na 1 ha), w 1978 r. - [...] szt. (0,5 obsady na 1 ha); trzoda chlewna w 1976 r. [...] szt. (0,7 obsady na 1 ha), w 1977 r. – [...] szt. (0,5 obsady na 1 ha) i w 1978 r. - [...] szt. Stwierdzono także, że właściciele nie odnawiali nasion zbóż i sadzeniaków, nie stosowali nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin. Jak wynika z treści protokołu, właściciele oświadczyli, że mają troje dzieci, z których jedna córka mieszka i pracuje w [...], druga w [...], natomiast syn K. mieszka razem z nimi, jednak nie zajmuje się gospodarką, a pracuje dorywczo i trudni się [...]. Żadne z dzieci nie chce przejąć gospodarstwa. Jak ponadto wskazali, bezpośrednią przyczyną złego stanu gospodarstwa były ich podeszły wiek oraz brak rąk do pracy. Powyższej lustracji dokonano zatem przy udziale właścicieli nieruchomości, a sporządzony protokół został przez nich podpisany. Powyższych ustaleń właściciele nie kwestionowali zarówno w dniu spisania przedmiotowego protokołu, jak również i w okresie późniejszym, choć byli zawiadamiani o każdej czynności organu w prowadzonym postępowaniu. Nie wnieśli również odwołania od decyzji z dnia [...] września 1978 r., a zatem akceptowali stan faktyczny, stanowiący podstawę jej wydania.

Skoro zatem właściciele gospodarstwa rolnego w dniu wydania decyzji o przejęciu tego gospodarstwa mieli [...] lat (A. B.) i [...] lata (M. B.), a samo gospodarstwo - w świetle ustaleń dokonanych w toku jego lustracji - wykazywało produkcję niższą niż średnia w gminie, to bez wątpienia taki stan rzeczy uprawniał naczelnika gminy do stwierdzenia, że gospodarstwo to wykazuje niski poziom produkcji rolnej. Konsekwencją powyższego było wydanie decyzji o treści przewidzianej w dyspozycji normy zawartej w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., a więc decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę. Brak było zatem podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie określonym w art. 156 § 1 k.p.a. wydanej w tym przedmiocie decyzji z dnia [...] września 1978 r., co oznacza, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r., jak również utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie naruszają prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że okoliczność niepobierania przez A. B. emerytury z tytułu przejęcia przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Państwa z uwagi na zgon w dniu [...] października 1978 r., nie może mieć wpływu na ocenę legalności decyzji, która wydana została 1,5 miesiąca wcześniej. Trudno było bowiem z góry założyć, przez jaki okres świadczenie to będzie pobierane przez byłego właściciela. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku niskiej wysokości emerytury pobieranej przez M. B., bowiem kwestionowana w trybie nadzoru decyzja wydana została na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. i choć emerytura była jej konsekwencją, to jednak ustalana była w drodze odrębnego aktu administracyjnego.

Sąd nie odniósł się natomiast do zarzutu pełnomocnika skarżącej dotyczącego naruszenia § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 26 marca 1968 r. w spawie wykonania niektórych przepisów w ustawy o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa. Przepis ten nie miał i nie mógł mieć w sprawie zastosowania, bowiem nie obowiązywał już w dniu wydania kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji. Został uchylony z dniem 1 sierpnia 1974 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.