Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1044/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

z dnia 17 stycznia 2002 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym:

Przewodniczący sędzia NSA - Janina Antosiewicz

Sędziowie SA - Marek Stojanowski

- Joanna Runge-Lissowska (spr.)

Protokólant - Ewelina Dębna

po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2002r.

sprawy ze skargi B. i K. małż. Ż.

na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.

z dnia […] kwietnia 2000r. Nr […]

w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego

w prawo własności:

1) uchyla zaskarżoną decyzję,

2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w S. na rzecz B. i K. małż. Ż. 30 zł (trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania

sądowego.


UZASADNIENIE

Przewodniczący Zarządu Miasta S., rozpoznając wniosek B. i K. małż. Ż., decyzją z dnia […].02.2000r. nr […] w jej pkcie 1-szym przekształcił prawo użytkowania wieczystego przysługującego małż. Ż. do nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr 258/1 o pow.651 m2 w prawo własności, w punkcie 2-gim określił wysokość opłaty należnej z tytułu tego przekształcenia oraz termin i sposób jej uiszczenia, a w 3-im poinformował o tym, że decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.

B. i K. małż. Ż. odwołali się od tej decyzji zarzucając, iż dotyczy ona tylko części określającej opłatę z tytułu przekształcenia prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu tego odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji w całości przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że materiał dowodowy sprawy wskazuje, że organ I-ej instancji uznając, że została spełniona przesłanka od której uzależnione jest przekształcenie przez użytkowania wieczystego w prawo własności dokonał tego przekształcenia na rzecz B. i K. małż. Ż. i ustalił jednocześnie opłatę z tego tytułu. Podstawę naliczenia opłaty stanowiły art.4, 5 i 5a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 65, poz.746 ze zm.), z których wynikało, że wysokość opłaty zależy od okresu trwania użytkowania wieczystego, wysokości opłaty rocznej ponoszonej z tytułu tego użytkowania oraz wniesienia jednorazowej opłaty za użytkowanie wieczyste.

Z odwołania B. i K. małż. Ż. wynika, iż niezadowoleni są co prawda z wysokości orzeczonej opłaty z tytułu przekształcenia to jednak organ odwoławczy jest obowiązany do dokonania nie tylko oceny podstaw prawnych i faktycznych decyzji, ale również do wydania właściwej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania przez ten organ. Z dniem 14.04.2000r. został ogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.04.2000r. (Dz.U. Nr 28, poz.352) mocą którego utraciły moc następujące przepisy ustawy o przekształceniu prawa; art.1 ust.2a, art.5, art.5a i art.6 ust.1 pkt 4 i 5. W tej sytuacji ustalenie opłaty za przekształcenie prawa będzie następowało na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz.543 ze zm.) jak to wynika z art.4 ustawy o przekształceniu prawa.

W tym stanie prawnym argumenty odwołania co do wysokości opłaty są bezprzedmiotowe, ale sprawa powinna zostać ponownie rozpoznana przez organ I-ej instancji, gdyż konieczne będzie: ustalenie czy B. i K. małż. Ż. podtrzymują wniosek o przekształcenie prawa.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczy w S. wnieśli B. i K. małż. Ż. kierując zarzuty pod adresem organu I-ej instancji i uważając, iż zaskarżona decyzja prawidłowo uchyla decyzję tego organu, gdyż opłata za przekształcenie prawa została wadliwie naliczona.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na załatwienie sprawy.

B. i K. małż. Ż. wnieśli odwołanie wyłącznie od tej części decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta S., która dotyczyła ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, co nie budzi żadnych wątpliwości gdyż wyraźnie zostało w odwołaniu podkreślone.

Wniesienie odwołania tylko do części decyzji pierwszoinstancyjnej oznacza, że w pozostałej, niezaskarżonej części stała się ona ostateczna i organ odwoławczy, który ma uprawnienia do działania jedynie na podstawie art.138 kpa, nie może decyzji ostatecznej wzruszyć w tym trybie, chyba że strona rozszerzy żądania odwołania w trakcie postępowania przed tym organem. W niniejszej sprawie odwołanie dotyczyło jedynie części decyzji, strona żądań odwoławczych nie zmieniła, a mimo to organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości, naruszając tym art.138 kpa, który nie daje podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznych.

Uchylenie decyzji Przewodniczącego Zarządu w całości Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uzasadniło zmianą stanu prawnego związanego z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.04.2000r. Na mocy wyroku utraciły moc przepisy ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 1999r. Nr 65, poz.746 ze zm.) dotyczące naliczania opłat za przekształcenie prawa i w związku z tym do ustalenia wysokości opłat mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz.543 ze zm.)

Jednakże organ prowadzący postępowanie administracyjne jest obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą, mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem tego postępowania, co nakazuje art.9 kpa. Organ odwoławczy powinien był zatem poinformować odwołujących się o zmianie stanu prawnego i wpływie tej zmiany na ich prawa i obowiązki związane z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i w zależności od wniosków strony podjąć decyzję co do tej części decyzji organu I instancji, która nie była przedmiotem odwołania. Działając zaś wbrew zasadzie wyrażonej w art.9 kpa organ II-ej instancji naruszył art.138 zakazujący mu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Rażącego naruszenia prawa decyzji organu I-ej instancji organ odwoławczy nie dopatrzył się, a mimo to uchylił decyzję w części przekształcającej prawo, działając na niekorzyść strony odwołującej się, bowiem odbierając jej już nabyte prawo własności. Tylko działanie zgodne z art.9 kpa mogłoby uzasadniać takie rozstrzygnięcie, jeżeli strony rozszerzając żądanie odwołania zrezygnowały, wobec zmiany sytuacji prawnej w zakresie opłat, z prawa własności.

Jeżeliby jednak strony poinformowani o tej zmianie i związanej z tym swojej sytuacji stanowiska nie zmieniły nie byłoby podstaw do uchylenia decyzji w całości.

Naruszenie zasad postępowania administracyjnego nakazywały uwzględnić skargę i sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 22 ust.2 pkt 3 i art.55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.).