Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1257/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.7,77 par.1 , art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie : WSA Mirosław Bator NSA Anna Szkodzińska Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2017 r. sprawy ze skarg T. L., K. B. i Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących T. L. i K. B. kwotę [...]zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy Miejskiej K. kwotę [...]zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 10 września 2015 r. znak: [...] orzekł: w punkcie 1 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1033 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. (powstałej z podziału działki nr [...]), objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach parceli katastralnej 1. kat. [...] b. gm. kat. [...] na rzecz: D. T. w [...] cz., W. S. w [...] cz., M. B. w [...] cz., A. K. w [...] cz., M. F. w [...] cz. i J. P. w [...] cz. ; w punkcie 2 o zobowiązaniu ww. osób do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty [...]zł odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości; w punkcie 3 o sposobie i terminie wpłaty ww. kwoty oraz o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] z dnia 10 września 2015r. złożyła Gmina K., reprezentowana przez P. K., która wniosła o uchylenie ww. decyzji. Odwołująca zarzuciła m.in., że podstawą wywłaszczenia było zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej z dnia 21.04.1964 r. nr [...] wydane przez Wydział Budownictwa i Architektury Prezydium Rady Narodowej Miasta K.. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Staroście [...] nie udało się pozyskać planu realizacyjnego, który miał powstać na podstawie wspomnianej powyżej decyzji o lokalizacji szczegółowej. Starosta [...], jak wynika z uzasadnienia decyzji, nie opisał przebiegu poszukiwań w/w dokumentu. Nieodnalezienie tak ważnego dokumentu, na podstawie którego można ustalić szczegółowy cel wywłaszczenia, jest dużym uchybieniem proceduralnym, rzutującym na kwestię poprawnego określenia celu wywłaszczenia. Starosta [...] pozyskał natomiast załącznik graficzny przedstawiający projektowany sposób zagospodarowania terenu w [...] sporządzony w listopadzie 1972 r. przez pracownię [...] Biura Projektowo -Badawczego Ogólnego oraz załącznik graficzny projektu zieleni fortu [...] z 1973 r. sporządzony przez architektów: [...] i na tej właśnie podstawie doprecyzował cel wywłaszczenia wskazując, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod garaż zbiorowy. W odniesieniu do opisanego wyżej planu realizacyjnego, doprecyzowanie celu wywłaszczenia w oparciu o dokumentację wytworzoną blisko 10 lat od orzeczenia o wywłaszczeniu budzi wątpliwości strony odwołującej się. Wątpliwości te nasila bowiem fakt, iż Starosta nie opisał przebiegu poszukiwań w/w dokumentu, nie można zatem jednoznacznie ocenić, czy poszukiwania te były przeprowadzone w sposób właściwy i wyczerpujący. Odwołująca podkreśliła znaczenie ustalenia celu wywłaszczenia dla oceny zbędności nieruchomości wywłaszczonej na ten cel, jak również przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2009 r. sygn. I OSK [...], w którym ww. Sąd wskazał, że uszczegółowienie celu wywłaszczenia powinno następować na podstawie dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto odwołująca przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. I SA/Wa [...], w którym również stwierdzono, że doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno następować na podstawie analizy dokumentacji powstałej przed wywłaszczeniem, a dowody powstałe po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości mają charakter jedynie uzupełniający. Ponadto odwołująca zarzuciła, że "Starosta [...] nie odniósł się w pełni do zaleceń Wojewody zawartych w decyzji z dnia 26.01.2015 r. znak: [...], tj. w ramach ponownego rozpoznania sprawy zorganizował co prawda powtórne oględziny nieruchomości, jednakże bez udziału biegłego geodety, co zostało podniesione przez Wojewodę. Nie przesłuchano również, jak zaznaczył to Wojewoda, świadków Z. Z. i J. M.. W dniu 13.05.2015 r. Starosta [...] przesłuchał wyłącznie dzierżawców nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

Odwołanie wnieśli również dzierżawcy nieruchomości T. L. i K. B., wspólnicy s.c. Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe [...]", którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 10 września 2015 r. i orzeczenie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołujący zarzucili organowi I instancji naruszenie granic swobodnego uznania administracyjnego w tej części decyzji, gdyż zeznania świadków potraktował tak, jak w poprzedniej decyzji, jako potwierdzające fakt nierozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, gdy świadkowie zeznają, że jej teren był użytkowany rolniczo i istniały tam dzikie ogrody działkowe. Jak wskazano poprzednio Starosta ustala, że jednym z elementów osiedla mieszkaniowego miały być pracownicze ogrody działkowe, a skoro na tej działce istniały, to cel wywłaszczenia został spełniony. Nadto jeszcze w terminie późniejszym został przez dzierżawców tej działki urządzony na niej parking, który również był jednym z elementów osiedla. Ponadto odwołujący podnieśli, że Starosta [...] naruszył przede wszystkim przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 140 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną ich wykładnię. Otóż Starosta dokonał waloryzacji odszkodowania samodzielnie, bez przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy. Przepis cyt. artykułu stanowi, że odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Zdaniem odwołujących ustalenie wartości rynkowej albo odtworzeniowej nieruchomości wymaga wiadomości specjalnych, których organ administracji publicznej nie posiada, dlatego do ustalenia wysokości odszkodowania za zwracaną nieruchomość konieczna była opinia rzeczoznawcy majątkowego, jako jeden z dowodów w sprawie. Pomijając ten dowód Starosta dopuścił się również naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 K.p.a.. Odwołujący zarzucili, że Starosta [...] naruszył art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez założenie a priori bez uprzedniego przeprowadzenia dowodu z operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego, że "nie nastąpiło ani zwiększenie ani zmniejszenie wartości działki podlegającej zwrotowi, gdyż na działce tej ani w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ani po upływie tych terminów aż do dnia dzisiejszego nie były podejmowane żadne prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. W związku z powyższymi ustaleniami kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie została więc powiększona ani pomniejszona o kwotę odpowiadającą wzrostowi bądź spadkowi wielkości przedmiotowej nieruchomości, wynikającą z działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Odwołujący stwierdzili, że urządzenie parkingu przez jej dzierżawców na nieruchomości wywłaszczonej mieści się w zakresie ogólnego celu wywłaszczenia tej nieruchomości, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, a przepis art. 140 ust. 4 u.g.n. nie stanowi, że nakłady na nieruchomości mają być poniesione w terminach określonych w art. 137 u.g.n. Zaś przeciwne stanowisko Starosty [...] jest nadinterpretacją art. 140 ust. 4. Odwołujący powołali się również na wyrok NSA z 3 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK [...].

Wojewoda decyzją z dnia 31 lipca 2017 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

Organ II instancji stwierdził, iż w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez których zaistnienia nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy stosowne dokumenty. Po drugie zaś, ww. nieruchomość może zostać uznana za wywłaszczoną w rozumieniu u.g.n., gdyż jej wywłaszczenie nastąpiło na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. znak: [...] z dnia 15 września 1965r. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Kolejną niezbędną przesłanką określoną w art. 136 ust. 3 oraz w art. 137 u.g.n., której spełnienie implikuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest jej zbędność na cel wywłaszczenia. Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia definiuje art. 137 u.g.n.. Organ zauważył, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania wyrok z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P [...] Trybunału Konstytucyjnego, w którym orzeczono, iż art. 137 § 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Organ odwoławczy stwierdził bowiem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że na nieruchomości wywłaszczonej do 22 września 2004 r. nie została zrealizowana inwestycja będąca celem wywłaszczenia tej nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, iż kluczową kwestią, która w pierwszej kolejności powinna zostać ustalona w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest precyzyjne określenie celu wywłaszczenia w oparciu nie tylko o treść decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, lecz również o inne związane z postępowaniem wywłaszczeniowym dokumenty. Jak wynika z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. znak: [...] z dnia 15 września 1965 r., parcela 1. kat. [...], b. gm. kat. [...], stanowiąca własność S. Ż., została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowo - blokowego w [...], zgodnie z zaświadczeniem o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej z dnia 21 kwietnia 1964 r. znak: Nr [...] wydanym przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury, którym zatwierdzono lokalizację szczegółową osiedla [...]. Wyżej wymienionym zaświadczeniem inwestor został zobowiązany do opracowania dokumentacji projektowo - kosztorysowej, obejmującej projekt wstępny z realizacyjnym planem zagospodarowania terenu w nawiązaniu do otoczenia. Organ I instancji odnalazł decyzję Urzędu Miasta K. Wydział Gospodarki Przestrzennej znak: [...] z dnia 14 marca 1974 r. zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu przestrzennego pasa zieleni parkowej wraz z urządzeniami towarzyszącymi, łączący dwa forty w Zespole Osiedli [...] w [...] wraz z jego "końcowym" projektem graficznym z września 1973 r., a więc w dacie najbliższej do decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 września 1965 r. Ponadto organ I instancji pozyskał do akt postępowania projekt planu zagospodarowania i uzbrojenia [...], sporządzony przez [...] w listopadzie 1972 r. Przedstawiony na obu projektach wykonanych w tej samej skali 1: 1000 sposób zagospodarowania terenu jest tożsamy w zakresie dotyczącym części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], na której miał powstać budynek garażu zbiorowego. Organ zauważył również, że jak wynika ze znajdujących się w aktach map ewidencyjnych, jak również map umieszczonych w powszechnie dostępnym Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej, sposób zagospodarowania całego osiedla mieszkaniowego w zakresie rozwiązań urbanistycznych w znacznej części pokrywa się z planowanym w ww. projektach, w tym w szczególności co do położenia bloków mieszkalnych.

Zdaniem organu przedmiotowe plany były tzw. planami "końcowymi" (tj. ostatecznie określającymi planowany sposób zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego), co zaznaczono m.in. w załączniku graficznym z 1973 r. planu realizacyjnego zagospodarowania terenu przestrzennego pasa zieleni parkowej wraz z urządzeniami towarzyszącymi, łączącego dwa forty w Zespole [...] w [...]. W przypadku realizacji tak dużych inwestycji jak osiedle mieszkaniowe należy mieć na uwadze, że na poszczególnych etapach jej realizacji mogło dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania części terenu, stanowiącego o realizacji osiedla. Organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK [...], w którym ww. Sąd stwierdził, że w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla. Zasadniczo punktem wyjścia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia winno być ustalenie, jakie konkretne zagospodarowanie na określonym terenie było przewidziane w projektach inwestycji.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy potwierdził, że ogólnym celem wywłaszczenia parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] była budowa osiedla mieszkaniowego [...], zaś szczegółowym celem jej wywłaszczania, określonym na podstawie ww. planów realizacyjnych budowy osiedla, sporządzonych z lat 70 - tych, była budowa garażu zbiorowego.

Odnosząc się do znajdującego się w aktach Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. z 1967 r. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia 31 marca 1967 r. a więc po dacie wywłaszczenia (zgodnie z którym teren upraw rolnych, oznaczonych symbolem E-18 ZD, obejmujących duży obszar osiedla, w tym m.in. działkę nr [...], był przeznaczony pod ogródki działkowe, których realizacja miała nastąpić do 1970 r.), organ wyjaśnił, że przedmiotowy plan miał jedynie charakter ogólny, zaś decyzja PWRN w K. o wywłaszczeniu m.in. parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] wydana na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej z dnia 21 kwietnia 1964 r. znak: [...] ww. osiedla i sporządzone plany realizacyjne osiedla [...] doprecyzowały w sposób szczegółowy zagospodarowanie objętych nimi nieruchomości. Na podstawie pozyskanych do akt postępowania zdjęć lotniczych z lat: 1970, 1974, 1982 i 1993 na działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], odpowiadającej części parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] organ odwoławczy potwierdził, że na ww. działce nie podejmowano żadnych działań inwestycyjnych związanych z celem wywłaszczenia. Na zdjęciach z 1982 r. i 1993 r. widoczne są już na innych nieruchomościach budynki oraz infrastruktura drogowa, które to inwestycje zostały zrealizowane zgodnie z planami z lat 70 -tych. Na zdjęciach z 1982 r. i 1993 r. na wschód od działki nr [...], obr. [...], tj. m.in. na działce nr [...] widoczne są natomiast ogródki działkowe. Na okoliczność zagospodarowania ww. działki przeprowadzono również przesłuchania świadków Z. Z. (właścicielki nieruchomości położonej w sąsiedztwie przedmiotowej działki) i J. M. (który posiadał wiedzę o zagospodarowaniu działki z uwagi na fakt, że często przejeżdżał w jej sąsiedztwie), a z których zeznań wynika, że mieli oni wiedzę o miejscu położenia działki nr [...] odpowiadającej części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] gdyż zeznania ich potwierdzają znajdujące się w aktach zdjęcia lotnicze tego terenu. Z. Z. wskazała, że początkowo część parceli była zagospodarowana jak przed wywłaszczeniem na pole uprawne, a część stanowiła nieużytki, zaś zgodnie z zeznaniem J. M. ww. nieruchomość była w całości niezagospodarowana. Świadkowie wskazali również, że dopiero w latach 90 - tych wybudowano plac do parkowania samochodów.

Jak wynika z protokołów przesłuchań dzierżawców nieruchomości T. L. i K. B. z dnia 16 października 2008 r., na które Starosta [...] powołał się w poprzedniej decyzji z dnia 30 czerwca 2014 r., a które dotyczyły działek: nr [...], nr [...] i [...], obr. [...], ww. dzierżawcy stwierdzili, że nieruchomości te przed podjęciem przez nich inwestycji związanych z budową parkingu w 1997 r. były w części zagospodarowane przez dzikie ogródki działkowe. Wojewoda decyzją z dnia 26 stycznia 2015 r. uchylił poprzednią decyzję Starosty [...] z dnia 30 czerwca 2014 r. o zwrocie działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m.in. z uwagi na fakt, że przesłuchanie dzierżawców nieruchomości dotyczyło innych działek, niż działka nr [...] i zalecił ponowne przesłuchanie ww. stron w terenie z udziałem biegłego geodety w przedmiocie zagospodarowania działki nr [...] m.in. celem ustalenia, czy znajdowały się na niej ogródki działkowe. Organ odwoławczy wskazał bowiem wówczas, że pracownicze ogródki działkowe były realizowane zgodnie z regulacją art. 4 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1949 r., Nr 18, poz. 117) na każdym osiedlu, w którym co najmniej 20 % ludności mieszkało w domach zbiorowych, pozbawionych ogrodów.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji przesłuchał w dniu 13 maja 2015 r. T. L. i K. B., w trakcie którego okazano świadkom granice działki. Starosta [...] wskazał, że świadkowie mają wiedzę o miejscu położenia działki, gdyż K. B. był obecny w trakcie okazania granic działki nr [...] przez geodetę uprawnionego nowych punktów granicznych w związku z podziałem działki nr [...] na działki: nr [...], nr [...] i nr [...]. Powyższe potwierdza protokół z okazania granic. W poprzedniej decyzji Wojewoda zalecał ponowne przesłuchanie Z. Z. i J. M., co nie zostało uczynione. Jednak z uwagi na fakt, że zeznania tych świadków są zgodne z zagospodarowaniem nieruchomości widocznym na zdjęciach lotniczych, organ uznał, że wystarczające dla ustalenia stanu zagospodarowania nieruchomości było przesłuchanie jedynie dzierżawców nieruchomości. Jak wynika z protokołu wyznaczenia granic działki nr [...] dzierżawcy w trakcie przesłuchania w dniu 13 maja 2015 r. mieli wiedzę w przedmiocie położenia tej działki. Na podstawie zeznania T. L. nie ustalono wprawdzie, gdzie na terenie przez niego wydzierżawionym poprzednio znajdowały się ogródki działkowe. Niemniej wskazał on, że nie były one zrzeszone w [...] Związków Działkowców oraz że część działkowców twierdziła, że płaciła czynsz dzierżawny. Podobnie K. B. nie potrafił wskazać, jaki teren tej nieruchomości zajmowały ogródki działkowe. Zeznania zaś tych stron w przedmiocie istnienia na tej nieruchomości ogródków działkowych są sprzeczne ze zdjęciami lotniczymi. Jak wynika z poprzedniego protokołu przesłuchania z dnia 16 października 2008 r. dzierżawców K. B. i T. L., wypowiadali się oni wówczas o zajęciu części terenu obejmującego działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] przez dzikie ogródki działkowe przed wybudowaniem parkingu (przy czym T. L. doprecyzował, że dzikie ogródki działkowe były położone od strony wschodniej). Powyższe zgodne jest zaś ze zdjęciami lotniczymi tego terenu. Ponadto w odwołaniu dzierżawcy twierdzą, że część działki nr [...] była zajęta przez "dzikie" ogródki działkowe.

Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że jak wynika z wyżej opisanych planów realizacyjnych ww. osiedla z lat 70 - tych, na działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], przewidziana była budowa garażu zbiorowego, nie zaś pracowniczych ogródków działkowych. W przypadku stwierdzenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia zwrotowi podlegałyby nawet te nieruchomości, na których w dniu wydania decyzji o zwrocie nieruchomości istnieją pracownicze ogródki działkowe zarejestrowane w [...] Związku Działkowców, stosownie do treści art. 26 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu dzierżawców nieruchomości, że budowa parkingu na potrzeby zrealizowanego targowiska mieści się w granicach celu głównego wywłaszczenia - osiedla mieszkaniowego [...], organ wyjaśnił, że realizacja przedmiotowego parkingu wiązała się z zawartą przez nich w 1996 r. umową dzierżawy z Gminą K., na podstawie uchwał Rady Miasta K. z 1995 r. i 1999 r. o lokalizacji targowiska. W konsekwencji organ stwierdził, że dopiero w tych uchwałach określono na nowo sposób zagospodarowania tej nieruchomości. Jak wynika zaś ze zgromadzonych w aktach planów realizacji inwestycji osiedla mieszkaniowego, targowisko z parkingiem nie było na tej nieruchomości przewidziane. Ponadto inwestycja na tej działce, zajętej przez część parkingu, polegająca na utwardzeniu podłoża, którym jest ubita ziemia, ogrodzeniu działki metalową siatką i postawieniu dwóch blaszanych budowli (jak wynika z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 4 marca 2014 r.), wykonana została przez osoby fizyczne w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, na podstawie zawartej z Gminą K. umowy dzierżawy, na podstawie której dzierżawcy czerpią z tej nieruchomości zysk. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo organ I instancji uznał, że działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia i powinna podlegać zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości, bowiem jak wykazano - na jej terenie nigdy nie powstało wykonane przez podmiot wywłaszczający (państwo), ani też przez kolejnego właściciela tej nieruchomości (Gminę K.), żadne zagospodarowanie stanowiące realizację celu publicznego, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania. Powstałe zagospodarowanie było efektem komercyjnej działalności podmiotów gospodarczych, której beneficjentem była również Gmina K..

Z kolei odnosząc się do zarzutu dzierżawców nieruchomości o naruszeniu przez organ I instancji art. 140 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż samodzielnie, a nie na podstawie operatu szacunkowego dokonał waloryzacji odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, które powinno zostać zwrócone Gminie K. przez spadkobierców poprzedniego właściciela, na rzecz których zaskarżoną decyzją Starosty [...] z dnia 10 września 2015 r. orzeczono o zwrocie działki nr [...], organ odwoławczy wyjaśnił, że waloryzacja, o której mowa w ww. przepisie, nie służy weryfikacji wysokości ustalonego decyzją PRWN w K. znak: [...] z dnia 10 listopada 1965 r. odszkodowania w kwocie [...]zł na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomości S. Ż. z tytułu wywłaszczenia decyzją PWRN w K. z dnia 15 września 1965 r. parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] o pow. 4482 m2. Na etapie waloryzacji nie podlega już ocenie, czy ustalone w decyzji odszkodowanie istotnie odzwierciedlało wartość rynkową działki i czy odzwierciedla ją kwota wypłacana. Wielkość waloryzowanej kwoty podlegającej wypłacie jest pochodną ustalonego odszkodowania i zastosowanych współczynników służących waloryzacji. Waloryzacji dokonano przy zastosowaniu wskaźników zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych (co odpowiada dyspozycji przepisu art. 5 ust. 4 u.g.n.) - z uwzględnieniem powierzchni zwracanej działki nr [...] o pow. 1033 m2, obr. 1, jedn. ewid. [...]. Innymi słowy waloryzacja odszkodowania nie jest związana z szacowaniem nieruchomości i nie ma prowadzić do określenia jej wartości, to zostało już bowiem uczynione w decyzji PRWN w K. znak: [...] z dnia 10 listopada 1965 r.

Zgodnie z art. 140 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Odwołujący stanęli na stanowisku, że organ I instancji powinien był dla sprawdzenia, czy ustalone do zwrotu, zwaloryzowane odszkodowanie przyznane z tytułu wywłaszczenia nieruchomości nie przekracza wartości rynkowej lub odtworzeniowej nieruchomości w dniu jej zwrotu, celem ustalenia aktualnej wartości rynkowej lub odtworzeniowej nieruchomości zlecić rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego.

Organ odwoławczy jednak zauważył, że zbędne jest przeprowadzenie takiego dowodu przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego w przypadku, gdy zwaloryzowana wartość odszkodowania przyznanego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, do której zwrotu zostali zobowiązani spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości w związku ze zwrotem na ich rzecz działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] o pow. 1033 m2, ustalona została w zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 10 września 2015 r. w wysokości [...] zł. Faktem powszechnie znanym (tj. opartym o doświadczenie życiowe każdego dorosłego mieszkańca K.), który nie wymaga przeprowadzenia dowodu jest bowiem to, że nawet nieruchomość niezabudowana o tak dużej powierzchni, położona na terenie miasta ma wartość rynkową i odtworzeniową znacznie wyższą, niż ustalone do zwrotu zaskarżoną decyzją Starosty [...] odszkodowanie, a tym bardziej ustalone w ww. wysokości odszkodowanie nie może przekraczać 50 % tej wartości (art. 140 ust. 2 w zw. z art. 217 ust. 2 u.g.n.).

Odwołujący podnieśli również zarzut naruszenia art. 140 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu, przy czym przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu, ale nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Odwołujący podnieśli, że organ I instancji przyjął "a priori, że nie nastąpiło ani zwiększenie ani zmniejszenie wartości działki podlegającej zwrotowi, gdyż na działce tej ani w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustaw o gospodarce nieruchomościami ani po upływie tych terminów nie były podejmowane żadne prace związane z realizacja celu wywłaszczenia". Odwołujący wskazali natomiast, że działaniem mieszczącym się w ogólnym celu wywłaszczenia, określonym jako osiedle mieszkaniowe była realizacja na tej nieruchomości parkingu stanowiącego infrastrukturę dla położonego obok targowiska, a zatem, iż w związku z powyższym organ I instancji powinien był ustalić na podstawie operatu szacunkowego wartość, o którą wzrosło należne z tytułu zwrotu działki odszkodowanie w związku z dokonaną na niej inwestycją.

Ustosunkowując się do powyższych zarzutów organ odwoławczy stwierdził ponownie, że nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia decyzją PWRN w K. z dnia 15 września 1965 r. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], b. gm. kat. [...], której w części odpowiada działka nr [...], powstałego na niej w związku z komercyjną działalnością parkingu. W konsekwencji nakłady poniesione na tej nieruchomości w związku ze zrealizowaną budową parkingu nie mogą być uwzględnione jako zwiększające wartość ustalonego odszkodowania w związku ze zwrotem ww. działki.

Organ wskazał także, że umowa dzierżawy nieruchomości ma charakter czasowy oraz że zgodnie z art. 138 ust. 2 u.g.n. wygasa ona po upływie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stała się ostateczna. Natomiast jak wynika z treści § 2 umowy dzierżawy przedmiotowego terenu z 13 listopada 1996 r., niezmienionego w drodze kolejnych aneksów do tej umowy, dzierżawcy zobowiązali się wówczas urządzić targowisko wraz z jego infrastrukturą na własny koszt i własne ryzyko - bez prawa zwrotu kosztów z budżetu Gminy. Powyższe zobowiązanie dzierżawców potwierdza również aktualna umowa dzierżawy z 8 grudnia 2016 r.

T. L. i K. B. - dzierżawcy nieruchomości - wspólnicy s.c. Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe [...]" oraz G. K. wnieśli na powyższą decyzję organu odwoławczego niezależne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

T. L. i K. B. zarzucili naruszenie art. 137 ust. 1, at. 140 ust. 2 i 4 w zw. z art. 130 ust. 2 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie nieruchomości oraz naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 75 § 1 i art. 84 K.p.a. przez przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Gmina K. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie wszechstronne całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, iż na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia oraz naruszenie art. 137 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

Strony skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzono i rozszerzono zarzuty zawarte w odwołaniach. Ponadto skarżąca Gmina K. poddała pod rozwagę kwestię modyfikacji celu wywłaszczenia.

W odpowiedziach na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a., na rozprawie w dniu 18 grudnia 017 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Kr [...] oraz II SA/Kr [...] i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt II SA/Kr [...]. Powyższy przepis stanowi, że sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Sąd postanowił o połączeniu tych dwóch spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, bowiem obie strony skarżące zaskarżyły odrębnie tę samą decyzję. Ponieważ obie skargi mogłyby być objęte jedną skargą, uzasadnione było więc połączenie obu postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów, a także okoliczności niniejszej sprawy wynikające z akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przebiegu postępowania należy stwierdzić, że skargi są zasadne. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu i instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym usunięcie ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości oraz o zobowiązaniu do zwrotu na rzecz G. K. kwoty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, jak również o sposobie i terminie zapłaty tej kwoty.

Podstawowy przedmiot sporu pomiędzy stronami skarżącymi, a Wojewodą stanowiła kwestia realizacji celu wywłaszczenia i w konsekwencji kwestia oceny wystąpienia przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Taka regulacja w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniany w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie został) zrealizowany. Określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ.

W tej sprawie podstawowym obowiązkiem organów dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej parceli gruntowej (nieruchomości) było dokonanie ustalenia, na jaki cel przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu.

Przedmiotowa nieruchomość odpowiadająca parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 września 1965 r. nr [...] z przeznaczeniem na cele budowy osiedla mieszkaniowo - blokowego w [...], zgodnie z zaświadczeniem o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej z dnia 21 kwietnia 1964 r. znak: Nr [...] wydanym przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury, którym zatwierdzono lokalizację szczegółową osiedla [...].

W toku postępowania wyjaśniającego Starosta [...] nie odnalazł planu realizacyjnego, na podstawie którego można było sprecyzować cel wywłaszczenia, a który stanowiłby załącznik graficzny do decyzji o lokalizacji szczegółowej. Organ prowadzący postępowanie swoje ustalenia oparł na pozyskanych do akt sprawy "Ogólnym Planie Zagospodarowania i Uzbrojenia terenu [...]", który został sporządzony w listopadzie 1972 r. oraz "[...]" z 1973 r., a więc na dokumentach powstałych siedem i osiem lat po wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie powyższych opracowań Starosta [...] ustalił, a Wojewoda ustalenia organu I instancji uznał za prawidłowe, że w ramach planowanego osiedla mieszkaniowego na działce nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. miał powstać garaż zbiorowy.

Z decyzji Starosty [...] z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] b/07 wynika, iż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania o zwrot jest objęta umową dzierżawy z dnia 13 listopada 1996 r. nr [...], zawartą pomiędzy G. K., a T. L. i K. B., działającymi w formie spółki cywilnej o nazwie Przedsiębiorstwo Handlowo –Usługowe [...] s.c. w K., celem urządzenia na ww. działce [...].

W dniu 8 grudnia 2016 r. została zawarta nowa kolejna umowa dzierżawy pomiędzy dotychczasowymi dzierżawcami, a G. K.. Z zeznań świadków wynika, iż w latach 90-tych ubiegłego wieku na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości wybudowano parking.

Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że parking, wraz z sąsiadującym targowiskiem, należy uznać za element infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Wbrew twierdzeniom organów obu instancji, zdaniem Sądu, realizację na przedmiotowym terenie targowiska wraz z parkingiem po zrealizowaniu na sąsiadujących terenach obiektów powstałych w ramach osiedla mieszkaniowo - blokowego w [...] należy uznać za realizację celu wywłaszczenia określonego jako osiedle mieszkaniowe.

Sam organ odwoławczy przywołuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK [...], w którym Sąd stwierdził, że w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla. Zasadniczo punktem wyjścia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia winno być ustalenie, jakie konkretne zagospodarowanie na określonym terenie było przewidziane w projektach inwestycji.

Jednakże nawet niezrealizowanie na wywłaszczonym terenie garażu zbiorowego, w zestawieniu z faktycznie zrealizowaną inwestycją, nie może odnieść skutku definitywnej oceny braku realizacji celu wywłaszczenia, a winno być zakwalifikowane jako jego modyfikacja. Kwestii modyfikacji celu wywłaszczenia w ogóle nie wzięły pod uwagę i nie rozważyły organy administracji.

Rozważenie takiej możliwości jest istotne z uwagi na fakt, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość znajduje się na obrzeżu osiedla i zagospodarowanie tej części osiedla mieszkaniowego następowało znacznie później niż realizacja całego kompleksu mieszkaniowego, jak również wiązało się z urzeczywistnieniem potrzeb mieszkańców (co z kolei mogło spowodować zmianę pierwotnych planów zagospodarowania terenu), w tym wypadku budową parkingu oraz targowiska.

Skoro teren wywłaszczonej nieruchomości został wykorzystany i zagospodarowany na cel publiczny wynikający ze zmodyfikowanego celu wywłaszczenia, to nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, że - jak wynika z akt sprawy – fakt wybudowania targowiska i parkingu, której to okoliczności żadna ze stron nie kwestionuje.

Decydujące bowiem w tej sytuacji znaczenie ma w zasadzie jedynie ustalenie, czy doszło do wybudowania infrastruktury związanej z wybudowaniem osiedla mieszkaniowo – blokowego.

Zmiana sposobu wykorzystania takiej nieruchomości nie oznacza zmiany celu wywłaszczenia, a jedynie jego modyfikację. Modyfikacja oznacza zmianę wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości w zakresie obejmującym cel wywłaszczenia, a nie zmianę samego celu wywłaszczenia. Wywłaszczenie pod budowę osiedla, a wykorzystanie nieruchomości pod służące jego mieszkańcom targowisko i parking, to ten sam, choć zmodyfikowany, cel wywłaszczenia.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zważyć, że znajdujący się na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości parking wraz z sąsiadującym targowiskiem są nierozerwalnie związane z osiedlem mieszkaniowym i powstały w jego ramach. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK [...], wskazał, że w przypadku planowania inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego inwestycja ta nie ograniczała się tylko do budowy budynków mieszkalnych, ale obejmowała również całą infrastrukturę tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp. Te szczegółowe ustalenia następowały w planie realizacyjnym. Jak wcześniej podniesiono, na etapie realizacji inwestycji możliwa była zmiana planu realizacyjnego, możliwości takiej zmiany nie można było również wykluczyć w przyszłości, gdy potrzeby mieszkańców będą ją uzasadniać (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK [...] i I OSK [...] oraz wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK [...]).

Tym samym skoro parking stanowiący, zdaniem Sądu, infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, został wykonany na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości w latach 90-tych (czyli przed datą złożenia wniosku o zwrot nieruchomości), to tym samym cel wywłaszczenia określony w decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 15 września 1965 r. nr [...], jako wykonywanie zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowo - blokowego w [...] został zrealizowany. Przedmiotowa nieruchomość stanowi część kompleksu, jakim jest osiedle mieszkaniowe z infrastrukturą.

Zatem, wbrew ocenie przyjętej przez Wojewodę w odniesieniu do terminów realizacji inwestycji, zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...], w którym orzeczono, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto okoliczność, na którą powołuje się Wojewoda, że to nie podmiot na wniosek którego nastąpiło wywłaszczenie, a osoby fizyczne zrealizowały parking, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Art. 137 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie o konieczności przesądzenia zbędności zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości bez konieczności wykazywania, iż realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przez inicjatora wywłaszczenia, bądź też podmiot publiczny.

Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu II instancji oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w kwestii oceny dowodów w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Organy prowadząc ponownie postępowanie administracyjne winny uwzględnić pogląd prawny wyrażony przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze odnoszenie się obecnie przez Sąd do pozostałych zarzutów skarg, w szczególności dotyczących sposobu ustalenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania oraz kwestii poniesionych nakładów, byłoby niecelowe.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym usuniecie ich z obrotu prawnego, o czym Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II i III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu solidarnie na rzecz skarżących T. L. i K. B. [...] zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi oraz na rzecz G. K. [...] zł tytułem wpisu od skargi i kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł - wynagrodzenie pełnomocnika radcy prawnego.