Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1093/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 § 1 pkt. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1128/16 w sprawie ze skargi P.Z. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1128/16 oddalił skargę P.Z. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], na podstawie § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) oraz § 12 pkt 1 i § 30 ust. 1, 2 i 3 w zw. z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P.Z. od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu orzeczenia podała, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając w oparciu o skierowanie Dowódcy JW [...] w [...], w celu ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej P.Z., w dniu [...] marca 2015 r. wydała orzeczenie nr [...], w którym w grupie schorzeń powodujących niezdolność do zawodowej służby wojskowej rozpoznała [...] – § [...] co w zał. 1, gr. II (żołnierze zawodowi) daje kategorię "N" – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Stwierdziła, że rozpoznane schorzenie pozostaje w związku ze służbą wojskową na podstawie zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567 ze zm.). W zakresie określenia inwalidztwa zaliczyła badanego od lutego 2015 r. do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu którego przysługują świadczenia odszkodowawcze. Uznała, że badany jest zdolny do pracy i wyznaczyła termin badania kontrolnego na luty 2017 r.

W wyniku wniesionego przez P.Z. od powyższego orzeczenia odwołania sprawę rozpoznawała Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], która orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i zarządziła ponowne rozpatrzenie sprawy zakończone wydaniem nowego orzeczenia zgodnego ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Powodem uchylenia w/w orzeczenia był wniosek P.Z., w którym podał, iż w orzeczeniu nie uwzględniono jego dalszego leczenia. Do odwołania została dołączona karta informacyjna Kliniki [...] z dnia 15 maja 2015 r. dotycząca kolejnego trzeciego pobytu na obserwacji, w której rozpoznano [...] oraz przebyte [...]. W ocenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], zasadne jest przeprowadzenie ponownej pogłębionej konsultacji specjalisty [...] i wydanie nowego orzeczenia. Ponadto wskazała, że ponownej weryfikacji wymaga również rozpoznanie dotyczące [...] z uwagi na rozbieżności w badaniach [...].

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy i zleceniu dodatkowych konsultacji specjalistycznych, w tym [...] z dnia 16 listopada 2015 r., w dniu [...] grudnia 2015 r. wydała orzeczenie nr [...], w którym w grupie schorzeń powodujących niezdolność do zawodowej służby wojskowej rozpoznała [...], co w zał. 1, gr. II (żołnierze zawodowi) daje kategorię "N" – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Stwierdziła, że rozpoznane schorzenie pozostaje w związku ze służbą wojskową na podstawie zał. Nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. Natomiast przebyte [...] nie powodują niezdolności do zawodowej służby wojskowej i zostały wyszczególnione w grupie schorzeń współistniejących. Przyjęła, że schorzenia współistniejące określone w pkt [...] rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Określając inwalidztwo zaliczyła badanego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową od lutego 2015 r. oraz nie zaliczyła badanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu którego przysługują świadczenia odszkodowawcze. Termin badania kontrolnego wyznaczyła na grudzień 2017 r.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia P.Z. wskazał, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w rozpoznaniu schorzeń współistniejących określiła [...] jako niepozostające w związku ze służbą wojskową. W ocenie odwołującego, tak duże [...] mogło powstać jedynie wskutek [...].

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], powołanym na wstępie orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że P.Z. w odwołaniu nie kwestionował rozpoznania kwalifikowanego według § [...] powodującego niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do kwestii ustalonego braku związku ze służbą wojskową schorzenia w punkcie [...] rozpoznania, tj. [...] według § [...] wyjaśniła, że związek schorzeń ze służbą wojskową jest określany wtedy, gdy warunki służby wojskowej na zajmowanych przez żołnierza stanowiskach, przyczyniły się do powstania lub ujawnienia tych schorzeń, lub gdy schorzenia są następstwem wypadków pozostających w związku ze służbą wojskową.

Podała również, iż wszystkie schorzenia, które pozostają w związku ze służbą wojskową zostały skatalogowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567) ze zmianą z dnia 17 marca 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 425). Przedmiotowe rozporządzenie zawiera dwa załączniki: Zał. Nr 1 – wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Z powodu schorzeń wymienionych w załączniku Nr 1 przysługują świadczenia odszkodowawcze. Natomiast Zał. Nr 2 jest wykazem chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach. Przepis ten stanowi, że schorzenie wymienione w załączniku Nr 2 pozostaje w związku ze służbą wojskową, ale nie powoduje świadczeń odszkodowawczych. [...] jest wymieniony w zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. jednak nie stwierdzono, aby zajmowane przez [...] P.Z. stanowisko służbowe spełniało kryteria tego załącznika. Brak jest również dokumentów wskazujących na to, aby [...] było następstwem wypadku.

Ponadto Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] podała, że w celu wyjaśnienia zasadności zarzutu wskazanego w odwołaniu wystąpiła do Dowódcy JW [...] w [...] z zapytaniem, czy w sprawie P.Z. było prowadzone postępowanie powypadkowe. W odpowiedzi Dowódca [...] poinformował, że w sprawie wyżej wymienionego żołnierza nie prowadzono postępowania powypadkowego. Porównała również wcześniej wydane przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...] orzeczenia: z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz z dnia [...] listopada 2011 r., w których rozpoznano m.in. [...] § [...] i ustalono, że schorzenie to pozostaje bez związku ze służbą wojskową, a orzekanego uznano za zdolnego do służby poza granicami państwa. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] ustaliła także, iż z charakterystyki stanowiska służbowego [...] wynika, że badany był narażony na działanie [...], a pogorszenie [...] w takiej sytuacji jest związane z wystąpieniem [...], w wyniku którego wszczynane jest postępowanie powypadkowe. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] stwierdziła, że w wywiadzie epidemiologicznym (dokument wystawiany przez lekarza żołnierzowi powracającemu z misji poza granicami państwa), jak i w oświadczeniu badanego o stanie zdrowia dla celów komisji lekarskiej z dnia 21 października 2011 r., nie ma żadnej wzmianki o wypadku. Badanie [...] i konsultacja [...] z dnia 24 października 2011 r. wykazały [...], podobnie jak przed misją. Zdaniem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] dane te wskazują, że podczas badania przez komisję lekarską po powrocie z misji nie było informacji wskazujących na wystąpienie [...], który wiązałby się u badanego z [...]. Nadto do dnia wydania orzeczenia przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w [...] nie zostało wszczęte postępowanie powypadkowe w sprawie zgłaszanego w odwołaniu wypadku na misji. Podstawą do orzeczenia uszczerbku na zdrowiu w przypadku schorzeń związanych z wypadkiem jest wdrożenie takiego postępowania przez dowódcę jednostki wojskowej i wydanie przez właściwy wojewódzki sztab wojskowy kwalifikacji prawnej.

W konsekwencji Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała, że w całej dokumentacji orzeczniczej zgromadzonej w sprawie [...] P.Z. brak jest kwalifikacji prawnej WSzW dotyczącej wypadku stwierdzającego uraz [...] pozostający w związku ze służbą wojskową. Dlatego schorzenie w punkcie [...] rozpoznania pozostaje bez związku ze służbą wojskową.

Powyższe orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] stało się przedmiotem skargi P.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący przedmiotowe orzeczenie zaskarżył wyłącznie w części dotyczącej określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej.

Orzeczeniu w zaskarżonej części zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 24 § 1 ust. 1 pkt. 5 i następnymi ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") oraz w zw. z per analogia do § 31 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761), poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], które zostało wydane i podpisane przez przewodniczącego składu tej samej komisji, która wydała orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], uchylonego uprzednio w całości na mocy orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...].

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia organu orzeczniczego drugiej instancji w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej oraz uchylenie orzeczenia organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej, z powodu popełnienia przez organ orzeczniczy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto domagał się zawarcia w treści wyroku wytycznych i wskazówek, które będą wiązać organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W uzasadnieniu skargi podał, że pierwszym orzeczeniem jakie zostało wydane w tym procesie orzeczniczym było orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane i podpisane w składzie: Przewodniczący: ppłk lek. J.M.; Członkowie: mjr rez. Z.A. i mjr rez. Z.A. i lek. S.J. Po rozpoznaniu złożonego od tego orzeczenia odwołania, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie i zarządziła ponowne rozpatrzenie sprawy zakończone wydaniem nowego orzeczenia zgodnego ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Orzeczenie to zostało wydane i podpisane w składzie: Przewodniczący: płk lek. P.J.; Członkowie: ppłk lek. R.S. i płk w st. spocz. lek. J.I.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu [...] grudnia 2015 r. wydała orzeczenie nr [...] w składzie: Przewodniczący: ppłk lek. J.M.; Członkowie: ppłk lek. H.D. i ppłk rez. lek. S.A.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem kontroli instancyjnej dokonanej przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w [...], która po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego wydała orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w składzie: Przewodniczący: ppłk lek. Z.J.; Członkowie: ppłk lek. W.M. i płk w st. spocz. lek. M.S.

Skarżący wskazał, że po dokonaniu zestawienia poszczególnych orzeczeń komisji lekarskich oraz składów, w jakich te orzeczenia zostały wydane doszedł do wniosku, że są one naznaczone wadą skutkującą uznaniem, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania orzeczniczego, gdyż skład komisji lekarskiej przy wydaniu orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] naruszył wprost dyspozycję art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Zasada określona w tym przepisie ma zastosowanie również w przypadku, gdy na skutek wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej dojdzie do ponownego procedowania nad tą samą sprawą i wobec tego samego obywatela.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutu skargi stwierdziła, że jest on chybiony. Podała, że skoro orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] zostało uchylone w całości przez orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] to w obrocie prawnym nie funkcjonuje i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Wyjaśnił, że regulacja zawarta w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. odnosi się do sytuacji, gdyby w postępowaniu organu drugiej instancji brał udział orzecznik, który już orzekał w sprawie w pierwszej instancji. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest jedynie kwestia stwierdzonej u skarżącego niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.) zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od orzeczenia służy odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania – skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji w podmiocie leczniczym (art. 5 ust. 7 tej ustawy).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w powyższym zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się do badania orzeczenia pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto, czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. W konsekwencji sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., poz. 80 ze zm.).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dokonana w tym zakresie kontrola pozwala na przyjęcie, że zaskarżone orzeczenie prawa nie narusza. Wskazał, że uregulowany w przepisach powołanego rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny. Wyjaśnił, że Sąd nie jest uprawniony do rozważania fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań stanu fizycznego, a zatem weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Nie może również we własnym zakresie dokonać zmiany takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Rozważa zatem, czy rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu komisji lekarskiej zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była prawidłowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż P.Z. w skardze wyraźnie wskazał, że przedmiotem zaskarżenia czyni orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] wyłącznie w tej części, która dotyczy określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Przy czym w żaden sposób nie kwestionował ustalonego w powołanym orzeczeniu schorzenia – [...], określonego w § [...], powodującego niezdolność do zawodowej służby wojskowej.

Minister Obrony Narodowej w dniu 8 stycznia 2010 r. wydał rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., poz. 80 ze zm.). Zgodnie z § 1 pkt 1 w/w rozporządzenia określa ono wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa. Natomiast § 2 tego rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób lub ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 3 są określane w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wykaz chorób i ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 2 określa załącznik 2 do rozporządzenia.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej z powołaniem się na § [...] załącznika nr 1 rozporządzenia – [...]. Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do § [...] schorzenia te dotyczą stanów [...], a u badanych rozpoznanie należy ustalać z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w [...].

Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż wojskowe komisje lekarskie u badanego ustaliły rozpoznanie po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną z jego leczenia szpitalnego w Klinice [...] w okresie od dnia [...] czerwca do dnia [...] lipca 2014 r. oraz od dnia [...] października do dnia [...] listopada 2014 r. z rozpoznaniem klinicznym [...] i od dnia [...] kwietnia do dnia [...] maja 2015 r. – z rozpoznaniem [...] oraz przebyte [...], a także konsultacją [...] z dnia [...] listopada 2015 r.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] prawidłowo przeprowadziła postępowanie orzecznicze stosując i uwzględniając wymogi rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. Postępowanie przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską w [...] zostało wszczęte w dniu 5 lutego 2015 r. w oparciu o skierowanie – wystawione przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] – P.Z. w celu ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone z dniem 6 czerwca 2015 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355) w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761). Zgodnie z § 27 wskazanego powyżej rozporządzenia sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia prowadzi się według przepisów dotychczasowych.

Sąd pierwszej instancji odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w Warszawie w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], które zostało wydane z naruszeniem art. 24 § pkt 5 K.p.a. oraz § 31 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach przyjął, że jest on niezasadny. Jak wyżej podano, przepisy powołanego przez skarżącego rozporządzenia nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, albowiem postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia. Ponadto powołane rozporządzenie nie zawiera jednostki redakcyjnej – § 31 ust. 6.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która w tej sprawie wydaje orzeczenie, a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Oznacza to, że w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie takiej zdolności organy orzekające mają obowiązek stosować wszystkie ogólne zasady postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne winno być zatem prowadzone z uwzględnieniem, wyrażonej w art. 7 K.p.a., zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 8 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika (przepisy art. 24 – 27 K.p.a.).

Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., "pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji". Nie oznacza to jednak, że przepis ten wymaga wyłączenia pracowników organu pierwszej instancji (w tym wypadku Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]) na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 K.p.a.). Ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest bowiem udziałem w "wydaniu zaskarżonej decyzji" (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 446/15). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił tę ocenę prawną, gdyż rozpoznanie sprawy po raz kolejny, na skutek wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy nie jest rozpoznaniem sprawy na skutek wniesienia odwołania od jej pierwszego rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nie ma zatem również uzasadnionej podstawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 786 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.Z., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i nast. K.p.a., poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli działania organów administracji publicznej i oddalenie skargi, poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], uchylone na mocy orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...], nie wywiera skutków prawnych, a tym samym przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie mają do niego zastosowania ograniczenia wynikające z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., gdy tymczasem organ odwoławczy rozpoznający odwołanie od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] winien był wyeliminować z obrotu prawnego w/w orzeczenie, posiadające wadę kwalifikowaną z uwagi na fakt, że zostało wydane i podpisane przez przewodniczącego składu tej samej komisji co przy wydaniu orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]; prawidłowa wykładnia powołanych powyżej przepisów powinna skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia i uwzględnieniem skargi – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt. I OSK 853/14 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 7 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1404/16, 10 września 2014 r. sygn. akt. II SA/Wa 504/14 i 5 listopada 2014 r. sygn. akt. II SA/Wa 460/14.

Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które wiązać będą Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych za drugą instancję.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w niej zarzutu. W ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi, że podstawą wydania orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] był powołany w jego sentencji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., co ma istotne znaczenie w sprawie. Wskazując na w/w orzeczenia sądów administracyjnych stwierdził, że sens art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wyraża się w tym, aby ten sam pracownik nie brał udziału w wydaniu decyzji w sytuacji, gdy już wcześniej wydał "zaskarżoną" decyzję, bez względu na to, czy sprawa jest rozpoznawana przez organy różnych instancji, czy też w toku ponownie prowadzonego postępowania w wyniku wydania orzeczenia kasacyjnego.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną, ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów wymienionych w skardze kasacyjnej stwierdziła, że jest on niezasadny, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Podkreśliła, że omyłkowe wskazanie podstawy prawnej w orzeczeniu z dnia [...] października 2015 r. nr [...] było wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej i nie wpływało na treść dokonanego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Istota podniesionego w niej zarzutu naruszenia przepisów postępowania sprowadza się przede wszystkim do zakwestionowania zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poglądu, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania w sytuacji ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, na skutek wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia określonych przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie nie podziela stanowiska zaprezentowanego w powołanych w skardze kasacyjnej wyrokach sądów administracyjnych dotyczących stosowania art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

W pełni natomiast aprobuje pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że określony w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. obowiązek wyłączenia pracownika nie odnosi się do sytuacji, gdy w wyniku zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji kasacyjnych, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a., sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uchylenie decyzji nie może powodować, gdy sprawa ponownie wróci do organu decyzyjnego – zakazu wykonywania czynności w toczącym się postępowaniu przez tych pracowników, co poprzednio, skoro w takiej sytuacji nie kontrolują oni prawidłowości własnej decyzji (por. wyroki NSA z dnia: 11 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 297/13, 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 392/15 i 20 października 2017 r., sygn. akt II GSK 110/16).

W orzecznictwie przyjmuje się, że brak podstaw do takiej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., która rozciągałaby jego zastosowanie również na sytuacje, gdy organ rozpoznaje sprawę ponownie na skutek bądź to uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi (art. 138 § 2 K.p.a.), bądź też uchylenia decyzji organu odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Omawiany przepis stosuje się jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej jest realizowane w trybach nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1055/16).

Zauważyć również należy, iż wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej okoliczność, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w orzeczeniu z dnia [...] października 2015 r. nr [...] jako podstawę jego wydania podała m.in. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. – nie stanowi uchybienia mającego znaczenie w sprawie. Niewątpliwie wskazanie w orzeczeniu niewłaściwego przepisu stanowiło uchybienie, to jednak nie stanowiło ono podstawy do uznania przez Sąd, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z okoliczności niniejszej sprawy, a także z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia wynika bowiem, że faktyczną podstawę jego wydania stanowił art. 138 § 2 K.p.a., który został w tej sprawie zastosowany. Uchylono bowiem zaskarżone orzeczenie i zarządzono ponowne rozpatrzenie sprawy zakończone wydaniem nowego orzeczenia zgodnego ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.