Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1619/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 2a pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi [...]. Sp. z o.o. w [...] (dawniej [...] Sp. z o.o.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] marca do [...] kwietnia 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 roku, sygn. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS I Oddział w [...], na podstawie art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) i § 10 ust.2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 roku, poz. 423, ze zm.), odmówił [...] spółce z o.o. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] marca 2021 roku do dnia [...] kwietnia 2021 roku.

W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że podany we wniosku kod PKD [...] nie został potwierdzony z otrzymanym z GUS wykazem wg stanu na ostatni dzień miesiąca, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu lub na ostatni dzień miesiąca go poprzedzającego. W związku z powyższym, nie przysługiwało spółce prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] marca 2021 roku do dnia [...] kwietnia 2021 roku.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 roku [...] spółka z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 roku, nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 roku, poz. 256, ze zm.) oraz art. 31zq ust. 8 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii [...] (Dz. U. poz. 371), utrzymał w mocy decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia [...] marca 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające i stwierdził, że w rozpoznawanym przypadku nie został spełniony jeden z warunków otrzymania pomocy w postaci zwolnienia z opłacania składek. We wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek spółka oświadczyła, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w marcu 2021 roku był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 roku. Organ odwoławczy ustalił, że zadeklarowany przez spółkę we wniosku kod PKD [...] "działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów" nie był zgodny z kodem obowiązującym w lutym 2020 roku, gdyż został zmieniony w dniu [...] stycznia 2021 roku. Tym samym nie było możliwości porównania spadku przychodu na przestrzeni roku. W związku z powyższym, nie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od dnia [...] marca 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 roku.

Pismem z dnia [...] września 2021 roku pełnomocnik [...] spółki z o.o. (dawniej: [...] spółka z o.o.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 roku, nr [...], której zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021, poz. 371 i 713; dalej: "Rozporządzenie") poprzez błędną i zawężającą wykładnię w związku z uznaniem przez Organ, że Spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia [...] marca 2021 roku do dnia [...] kwietnia 2021 roku, gdyż zdaniem Organu, Spółka w lutym 2021 roku nie prowadziła już działalności oznaczonej kodem PKD [...], ponieważ działalność ta została wykreślona [...] stycznia 2021 roku z wpisu Spółki do Krajowego Rejestru Sądowego w wyniku zmiany w przedmiotowym rejestrze przeważającej działalności na określoną kodem PKD [...] i tym samym, nie można uznać, iż przychód z tej działalności prowadzonej na podstawie PKD wskazanego we wniosku RDZ- B7, uzyskany w marcu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej działalności w lutym 2020 roku.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności naruszenie przepisu art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096; dalej: "KPA") polegające na niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym na częściowym nie odniesieniu się do przedstawionych wyjaśnień, a w szczególności na pominięciu w wydanej decyzji przywołanego orzecznictwa sądu administracyjnego, a także - naruszenie przepisu art. 77 § 1 KPA i art. 80 KPA poprzez wydanie decyzji w oparciu o niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i brak rzeczywistej weryfikacji prowadzonej przez Stronę skarżącą działalności gospodarczej.

3. naruszenie zasady równości wobec prawa unormowanej w art. 32 Konstytucji RP poprzez pominięcie aspektu faktycznie prowadzonej przez dany podmiot działalności, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem przyjęty przez Organ sposób weryfikacji uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia, skutkował wykluczeniem z dostępu do pomocy Spółki jako podmiotu, który w rzeczywistości spełniał wszelkie warunki do jej otrzymania.

Jednocześnie Strona skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości decyzji poprzedzającej zaskarżoną i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ, oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zdaniem Spółki spełniała ona wszelkie wymogi dla otrzymania ulgi, w tym - była zgłoszona jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r., a na dzień [...] marca 2021 r. nadal prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną kodem [...] [...], który to PKD wskazany był w § 10 ust. 2a pkt 1 Rozporządzenia jako uprawniający do zwolnienia z opłacenia składek. Dnia [...] stycznia 2021 r. została dokonana zmiana we wpisie Spółki do KRS, w ramach której zastąpiony został kod w rubryce przeważającej działalności [...] [...], kodem [...] [...]. Działalność oznaczona kodem [...] stanowiła uprawnienie do zwolnienia z obowiązku opłacania ww. składek zarówno w ramach Tarczy 6.0 (PKD na dzień [...] września 2020 r., składki za listopad 2020 r.), jak i w ramach Tarczy 7.0 (PKD na dzień [...] listopada 2020 r., składki za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r.). Kod [...] był również właściwym do ubiegania się o zwolnienie z obowiązku opłacania ww. składek za marzec i kwiecień 2021 r. w ramach Tarczy 9.0. Spółka wskazała więc, iż w warstwie merytorycznej spełniała warunki do przyznania jej ulgi, ale nie spełniała jedynie warstwy formalnej - tj. działalność wskazana we wniosku [...] nie jest obecnie wiodąca. Niemniej obecnie wiodąca działalność także uprawnia do otrzymania zwolnienia z opłacania składek. Spółka wnosiła, by organ uwzględnił całokształt faktów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Spółkę, dostrzegając, że udzielenie wsparcia wypełni w sposób zdecydowany ratio legis COVID-owych aktów prawnych.

Zdaniem Strony skarżącej organ dokonał błędnej i zawężającej wykładni przepisu § 10 ust. 2a pkt 1 Rozporządzenia, strona skarżąca wskazała, iż w jej ocenie organ niesłusznie uzależnił zatwierdzenie prawa do skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek za marzec i kwiecień 2021 roku od wpisu w rubryce w KRS w miesiącu, za który Spółka wnioskowała o zwolnienie z opłacenia składek.

W opinii skarżącej uzależnienie odmowy zwolnienia z opłacenia składek za okres od [...] marca 2021 roku do [...] kwietnia 2021 roku od braku kodu PKD nie przyczynia się do realizacji celu Ustawy COVID-19, pomija istotną kwestię faktycznie prowadzonej przez Stronę skarżącą działalności, a w efekcie - prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa, bowiem przyjęty przez Organ sposób weryfikacji uprawnienia Strony skarżącej do skorzystania ze zwolnienia miał istotny wpływ na wynik sprawy i poskutkował wykluczeniem z dostępu do pomocy Spółki jako podmiotu, który w rzeczywistości spełniał wszelkie warunki do jej otrzymania. Tym samym, odmowna Decyzja w oparciu o wpis Spółki w KRS, który to ma charakter deklaratoryjny i przypisuje się w tej kwestii jedynie domniemanie prawdziwości zawartych danych, doprowadziła do wykluczenia z dostępu do pomocy Stronę skarżącą jako podmiot, który rzeczywiście spełniał wszelkie warunki podyktowane prawem do otrzymania ulgi, podczas gdy Organ nie dokonał oceny całokształtu zasadnych faktów. Taki stan rzeczy świadczy zaś o zdecydowanym naruszeniu konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145§1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329; dalej-p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna, pomimo nieprawidłowej argumentacji.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ odmówił stronie skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia [...] marca 2021 roku do dnia [...] kwietnia 2021 roku.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaistniałego sporu przypomnieć należy, że zgodnie bowiem z §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 roku, poz. 371) Zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia [...] marca 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 2) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.

Zagadnieniem spornym pomiędzy stronami pozostaje okoliczność, czy skarżąca spółka odnotował co najmniej o 40% spadek przychodu (w rozumieniu przepisów podatkowych) osiągnięty z działalności oznaczonej (wskazanej we wniosku o zwolnieniu) kodem PKD [...] w lutym 2020 roku. Przyczyną odmowy wnioskowanej ulgi był – zdaniem organu – brak możliwości porównania spadku przychodów z działalności oznaczonej kodem PKD [...] [...] ponieważ w lutym 2020 roku wskazany kod PKD nie był kodem przeważającej działalności Spółki, gdyż wówczas figurował Kod [...] [...]. Zatem brak jest punktu odniesienia, który pozwalałby na stwierdzenie takiego spadku przychodów względem 2020 roku.

W tak zarysowanym sporze Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym, że przesłanką zwolnienia ze składek według ww. przepisów jest tożsamość prowadzonej działalności w odniesieniu do dwóch okresów, tj. lutego 2020 r. i marca 2021 roku. Ustalenie tego rodzaju okoliczności winno odbywać się jednak na zasadach ogólnych, tj. w ramach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie tymczasem organ nie tylko, wbrew spoczywającemu na nim obowiązkowi, nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, co do rodzaju prowadzonej przez skarżącą spółkę w lutym 2020 roku działalności, to w sposób nieuprawniony stwierdził, że w tym zakresie decydujący jest zapis w rejestrze CEIDG, jaki widniał w tej właśnie dacie. Takiej zależności nie sposób jednak wywieść z treści § 10 ust. 2a rozporządzenia w sprawie wsparcia, wobec czego odwoływanie się w tym wypadku do tego pozanormatywnego warunku, uznać należy za naruszenie wskazanego wyżej przepisu, które bez wątpienia miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zawarte w § 10 ust. 2a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 roku sformułowanie prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności należy bowiem odnosić do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 października 2021 roku, sygn. akt I SA/Sz 580/21, a także orzeczenia wydane w analogicznych stanach prawnych, takie jak: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 maja 2021 roku, sygn. akt I SA/Ol 259/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 roku, sygn. akt I SA/Sz 290/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 marca 2022 roku, sygn. akt I SA/Kr 1528/21oraz wyroki NSA z dnia 20 października 2021 roku, sygn. akt I GSK 575/21 i sygn. akt I GSK 829/21). Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w rejestrze REGON (czy CEiDG) kod wymieniony w § 10 ust. 2a rozporządzenia z [...] lutego 2021 roku (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z tego przepisu), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Nie można przy tym zapominać, jaki jest cel omawianej regulacji - wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a więc m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych, przez udzielanie przedsiębiorcom pomocy materialnej, mającej na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel zarówno ustawy, jak i rozporządzenia, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w rozporządzeniu w sprawie wsparcia, powinna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40% w odniesieniu do okresu porównawczego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 roku, sygn. akt VI SA/Wa 2215/05, LEX nr 257125; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 roku, sygn. akt II GSK 1010/13, LEX nr 1572566). W wyroku z 7 stycznia 2013 roku, sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 roku, sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową.

Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposobu weryfikacji warunku prowadzenia, jako przeważającej działalności gospodarczej, według podanego PKD, tj. wpis w CEIDG, w rubryce przeważającej działalności, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o zwalczaniu COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności, jak również w efekcie prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.

Zdaniem Sądu, wpis w CEIDG, jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako uproszczenie procedur. Nie ulega wątpliwości, że uproszczenie procedur ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia (w tym skrócenie procedury), do czego jednak ww. sposób weryfikacji w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu, de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dzień złożenia wniosku i na dzień przyjętego okresu porównawczego przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obowiązkom statystycznym).

W ocenie Sądu, przy takim rozumieniu terminu "przeważającej działalności", jaką przyjął organ, dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku (oraz w określonym przepisami okresie porównawczym) przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie zaś, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium, wymogu wpisu w rejestrze CEIDG/KRS, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej, doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie prowadzą jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD, zostały pozbawione dostępu do ulgi. Przyjęta przez organ wykładnia powołanych przepisów wywołuje więc wyłącznie negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ, wpis w CEIDG/KRS, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów, o ile oczywiście, jak to ma miejsce w sprawie, strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD wpisanego w rubryce przeważającej działalności, wskazując jednocześnie, że prowadzi od początku działalność gospodarczą w zakresie innego, kodu PKD, który uprawnia do ubiegania się o ulgę. Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest zdaniem Sądu istotne na gruncie właściwego odczytania § 10 ust. 2a rozporządzenia. Tym samym Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD – tj. wpis do rejestru CEIDG nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Jak to już wcześniej zostało wspomniane, wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-19 i jest ukierunkowane na realne wsparcie dla podmiotów, które poniosły realne straty na skutek obostrzeń związanych z pandemią. Zastosowany przez organ, jako jedyny sposób spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis we właściwym rejestrze nie znajduje uzasadnienia ani jako uproszczenie procedur, ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych. Wpis w rejestrze REGON (czy CEIDG) nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Istnieje również inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku (zob. wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1468/21).

Podkreślenia wymaga, że przepisy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 roku i ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez ZUS dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w rozporządzeniu z 26 lutego 2021 roku, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów CEIDG (por. wyrok WSA z dnia 17 czerwca 2021 roku, sygn. akt I SA/Rz 334/21).

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów CEIDG, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7, art. 8, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. W razie zaś wydania decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należy sporządzić uzasadnienie tej decyzji odpowiadające wymogom określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące wadliwości i zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł w punkcie I o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 265 ze zm.).

Sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem prawnym i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając przyczyny, które za tym przemawiają. Sąd nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyda stosowne rozstrzygnięcie. Organ stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko prawne wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku. W szczególności powinien dokonać oceny przedłożonego przez stronę materiału dowodowego w celu ustalenia, czy istotnie potwierdza on deklarowany przez nią kod PKD działalności przeważającej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów. pod kątem tego, czy uprawniają one do uzyskania wnioskowanej ulgi.