Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1733/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E.M., W.K., W.D. i P.M. - wspólników Spółki Cywilnej A w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie wprowadzania substancji zanieczyszczających do powietrza 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...]; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...]; 3. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...]; 4. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...]; 5. stwierdza, iż zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] i Nr [...] nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 6. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz E.M., W.K., W.D. i P.M. solidar- nie kwotę 1.230 (jeden tysiąc dwieście trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1732-1733/03

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak [...], po rozpatrzeniu wniosku wspólników spółki cywilnej A w Z. – E.M., W.K., W.D. i P.M. z dnia 12 listopada 2002 r. w przedmiocie umorzenia zaległości za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza w I, II, III i IV kwartale 1999 r., w I, II, III i IV kwartale 2000 r. oraz w I, II, III i IV kwartale 2001 r., Marszałek Województwa [...] umorzył postępowanie administracyjne. Decyzja została wydana w oparciu o przepisy art. 105 k.p.a. oraz art. 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001 r., Nr 100, poz. 1085), art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r., Nr 62, poz. 627 ze zm.) oraz art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm.).

W dniu [...] Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji określającej wysokość niewniesionych opłat przez A, spółka cywilna w Z. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w IV kwartale 1998 r., w I, II, III i IV kwartale 1999 r., w I, II, III i IV kwartale 2000 r. oraz w I, II, III i IV kwartale 2001 r.

Pismem z dnia 28 maja 2003 r. E.M., W.K. i W.D. poinformowali organ I instancji, że w dniu [...] otrzymali decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza za rok 1999, 2000 i 2001, a kwotę umorzonych zaległości rozliczyli w 2002 roku w rozliczeniu rocznym składanym w Urzędzie Skarbowym jako pozostałe przychody zwiększające podstawę opodatkowania oraz, że decyzją z [...], Nr [...] należne opłaty za rok 2002 zostały rozłożone na cztery raty. W związku z tym E.M., W.K. i W.D. wnieśli o ponowne rozpatrzenie prośby w sprawie umorzenia zaległości za lata 1999 – 2001.

W kolejnym piśmie z tej samej daty E.M., W.K. i W.D. podali, iż łączna moc zainstalowanych urządzeń grzewczych to jest 2 kotłów typu SZ II G – 65 i 2 kotłów typu UKS 450 wynosi 1,45 MWŁ. Jednocześnie zaznaczyli, że jest to moc zainstalowana, ponieważ w sezonie grzewczym pracują 3 kotły o łącznej mocy 1,15 MWŁ / czwarty kocioł pozostaje w rezerwie / ; w okresie letnim pracuje tylko jeden kocioł o mocy 0,3 MW. W latach 1999 – 2001 dokonali zakupu 2 kotłów 70,0 oraz modernizacji komina, co ma duży wpływ na ochronę środowiska. W dniu [...] uzyskali decyzję Starosty [...] Nr [...] ustalającą dopuszczalną emisję zanieczyszczeń.

Decyzjami z dnia [...] Marszałek Województwa [...] określił dla wspólników spółki cywilnej A w A wysokość zaległości w opłacie za emisję zanieczyszczeń wraz z należnymi odsetkami za zwłokę:

• w IV kwartale w 1998 r. na kwotę 3.602,69 zł / decyzja znak [...]/,

• w 1999 roku: w I kwartale - 7.167,07 zł, w II kwartale - 2.795,09 zł, w III kwartale - 1.542,87 zł i w IV kwartale - 7.758,90 zł; w 2000 r. / decyzja znak [...]/,

• w 2000 roku: w I kwartale - 27.930,85 zł, w II kwartale - 5.239,18 zł, w III kwartale- 4.464,79 zł i w IV kwartale 37.775,02 zł / decyzja znak [...]/ oraz

• w 2001 roku:– w I kwartale - 26.999,46 zł, w II kwartale - 10.124,95 zł, w III kwartale- 4.621,97 zł i w IV kwartale - 4.792,22 zł / decyzja znak [...]/ .

Decyzje powyższe wydano na podstawie art. 86b ust. 7 i 9, art. 86g ust. 2 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t. j. Dz.U. z 1994 r., Nr 49, poz.196 ze zm.) w związku z art. 9 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów (Dz.U. z 1997 r. Nr 162, poz. 1117 ze zm.) a decyzję dotyczącą 2001 roku także na podstawie art. 220 ust. 2, pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji znak [...], dotyczącej 2001 roku, organ I instancji podał, że opłaty za korzystanie ze środowiska posiadają szczególny charakter prawny nadany im z mocy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska i mają przymiot środków publicznych. Cytowane w podstawie prawnej rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska oraz art. 86, art. 86a, art. 86b ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska zobowiązują jednostkę organizacyjną do przesyłania kwartalnej ewidencji oraz przekazywania należnej opłaty na konto urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska, w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału.

Nadto zgodnie z art. 86b ust. 9 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne nie posiadające decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, a obowiązane do jej posiadania, ponoszą opłaty podwyższone o 100%, a począwszy od 1 stycznia 1999 r. - podwyższone o 200%, natomiast od 1 stycznia 2000 r. - o 500%.

W razie nieuiszczenia przez podmiot opłaty albo uiszczenia opłaty w wysokości nasuwającej zastrzeżenia marszałek województwa wymierza opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń, w której określa wysokość niewniesionej opłaty, stosując stawki obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, czyli naliczone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów ( Dz. U. Nr 120 , poz. 1288 ).

Wysokość opłat naliczono na podstawie rozporządzenia i danych przekazanych przez jednostkę.

Strona powinna uiścić opłatę za poszczególne kwartały przyjmując 2 kotły typu SŻ II G – 65 W i 2 kotły typu UKS 450 o łącznej mocy cieplnej 1,45 MWt.

W I i II kwartale jednostka nie posiadała decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza. W III kwartale przyjęto dane wynikające z decyzji Starosty [...] z dnia [...] znak [...] ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza. W IV kwartale na podstawie art. 220 ust. 2, pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) nie jest wymagane pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza.

Z uwagi na to, że opłaty wynikające z przesłanej ewidencji nie zostały wniesione Marszałek Województwa [...], korzystając z uprawnień wynikających z ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z art. 9 ust. l ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, wydał decyzję określającą wysokość niewniesionych opłat.

W uzasadnieniu decyzji znak [...], dotyczącej 2000 roku, organ I instancji podkreślił - podobnie jak w uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji - że zgodnie z art. 86b ust. 9 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne nieposiadające decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, a obowiązane do jej posiadania, ponoszą opłaty podwyższone o 100%, a począwszy od 1 stycznia 1999 r. - podwyższone o 200%, natomiast od 1 stycznia 2000 r. - o 500%.

W razie nieuiszczenia przez podmiot opłaty albo uiszczenia opłaty w wysokości nasuwającej zastrzeżenia marszałek województwa wymierza opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń, w której określa wysokość niewniesionej opłaty, stosując stawki obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, czyli naliczone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów ( Dz. U. Nr 110 , poz. 1261 ).

Wysokość opłat naliczono na podstawie rozporządzenia i danych przekazanych przez jednostkę.

Strona powinna uiścić opłatę za poszczególne kwartały przyjmując 4 kotły typu SŻ II G – 65W.

W I, II, III i IV kwartale jednostka nie posiadała decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza.

Marszałek Województwa [...] podał, że w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w sprawie określenia niewniesionych opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, pismem z dnia [...] znak: [...] organ I instancji zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] z zapytaniem, czy dla A spółka cywilna w Z. została wydana decyzja ustalająca rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza dla kotłów węglowych eksploatowanych przez A, obowiązująca w okresie od I kwartału 1999 r. do IV kwartału 2002 r. Naczelnik Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska pismem z dnia [...] znak: [...] przekazał kopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] znak: [...] na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza wydanej dla A spółka cywilna w Z., która wygasła z mocy prawa z dniem 1 października 2001 r. oraz kopię decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] wydanej dla A, która obowiązywała do dnia 31 grudnia1998r. W związku z powyższym, w okresie od I kwartału 1999 r. do 25 września 2001 r. A spółka cywilna w Z. nie posiadała wymaganej decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza dla kotłów węglowych.

Z uwagi na to, że opłaty wynikające z przesłanej ewidencji nie zostały wniesione, Marszałek Województwa [...] korzystając z uprawnień wynikających z ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z art. 9 ust. l ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, wydał decyzję określającą wysokość niewniesionych opłat.

W odwołaniu od powyższych decyzji z dnia [...] znak [...], znak [...], znak [...] oraz znak [...] E.M., W.D. i W.K. wnieśli o ich "anulowanie".

Odwołujący się podkreślili, że w przedmiotowej sprawie zwracali się do Urzędu Marszałkowskiego pismem z dnia 20 listopada 2002 r. o umorzenie zaległych opłat za lata 1999 – 2002. W odpowiedzi na to pismo otrzymali decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] , znak [...], która stanowi o umorzeniu zaległości za lata 1999 do 2001r. Po otrzymaniu w./w. decyzji, która nie umarzała opłat za 2002 r. wystąpili pismem z dnia 31 grudnia 2002r. o umożliwienie spłaty należności za 2002 r. w ratach. Prośba ta została uwzględniona, co potwierdza decyzja z dnia [...] znak [...]. Określone w tej decyzji raty zostały w terminie uregulowane.

Niezrozumiałe dla odwołujących się jest wydanie nowych decyzji, przez ten sam organ, w których nie ma mowy o tym, ze któraś z poprzednich decyzji została anulowana lub zmieniona.

Zdaniem E.M., W.D. i W.K. decyzje z dnia [...] i [...] mają moc prawną i dlatego odwołujący się nie rozumieją jak można było wznowić postępowanie z dniem 14 maja 2003 r.

Decyzjami z dnia [...], Nr [...],[...],[...],[...], wydanymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 86 i art. 86b ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t. j. Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), art. 9 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji – odpowiednio decyzję znak [...], znak [...], znak [...] oraz znak [...].

W uzasadnieniu decyzji Nr [...] / utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji znak [...] dotyczącą opłat za 2001 rok / organ odwoławczy zaznaczył, że w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga zasadność stosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, mimo obowiązującej od dnia 1 października 2001 r. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, która przesądziła o utracie mocy obowiązującej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska z dniem 1 października 2001 r.

Jak wynika z przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska (...), należnych za okres do dnia wejścia w życie art. 272 - 321 Prawa ochrony środowiska (to jest do dnia 1 stycznia 2002 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe - do ustalania tych opłat, w sprawach wszczętych po dniu 31 grudnia 2001 r. stosuje się stawki obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 9 ust. 4 ustawy).

W analizowanej sprawie bezspornym pozostaje, iż przedmiotem postępowania jest określenie opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska należnej za 2001 r., a zatem wchodzi w rachubę stosowanie przepisów dotychczasowych, o których mowa wyżej, a którymi są przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wraz z aktem wykonawczym - rozporządzeniem z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów ( Dz. U. Nr 162, poz. 1117 ze zm. ).

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, jednostki organizacyjne ponoszą opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, które są uiszczane m.in. za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza (ust. 2 pkt 1 cytowanego artykułu) - jednostki organizacyjne - stosownie do art. 86 ust. 3 ustawy - obowiązane są do uiszczania opłat bez naliczania ich przez właściwy organ, przy czym opłata podlega uiszczeniu bez względu na to, czy ustawa nakłada obowiązek posiadania decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza (ust. 4). Opłaty, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1 jednostki organizacyjne ustalają we własnym zakresie i wnoszą je bez wezwania na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska (art. 86b ust. l), przy czym opłaty te jednostka organizacyjna obowiązana jest wnieść do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 86b ust. 3). Jednostka organizacyjna obowiązana jest także do prowadzenia aktualizowanej co kwartał ewidencji zawierającej wykaz rodzajów i ilości zanieczyszczeń wprowadzonych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości (art. 86b ust. 4), przy czym bez wezwania należy przedstawić marszałkowi województwa, w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału, informację zawierającą wykaz oraz dane, o których mowa w ust. 4, dotyczące zanieczyszczeń objętych opłatami, wprowadzonych w poprzednim kwartale do powietrza (art. 86b ust. 5). W razie niedopełnienia przez jednostkę organizacyjną obowiązku wniesienia opłaty lub złożenia informacji, o której mowa w ust. 5, marszałek województwa, na podstawie własnych ustaleń, wydaje decyzję, w której określa wysokość niewniesionej opłaty, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania (art. 86b ust. 7). Ustaleń, o których mowa w ust. 7, dokonuje się w szczególności na podstawie: ciągłych pomiarów emisji i zanieczyszczeń, wskaźników emisji zanieczyszczeń oraz innych danych technologicznych i technicznych (art. 86b ust. 8).

Jednocześnie w art. 86b ust. 9 ustawodawca postanowił, że jednostki organizacyjne wprowadzające do powietrza substancje zanieczyszczające, nieposiadające decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, a obowiązane do jej posiadania, ponoszą opłaty podwyższone o 100%, a począwszy od 1 stycznia 1999 r. -podwyższone o 200%, natomiast od 1 stycznia 2000 r. - o 500%.

W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu w dniu 17 maja 2003 roku, w tej bowiem dacie doręczono wspólnikom postanowienie organu I instancji o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości niewniesionej przez wspólników opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza.

Stawki opłat, jakie zastosowano w sprawie, wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów za poszczególne kwartały wg stanu na koniec każdego kwartału. Ustaleń własnych w sprawie organ I instancji dokonał na podstawie danych podanych przez wspólników spółki cywilnej.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnie stwierdzono, że w I, II i III kwartale 2001 r. jednostka organizacyjna nie posiadała decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza, co pociągało za sobą obowiązek naliczenia opłaty podstawowej podwyższonej o 500 % opłaty podstawowej (decyzja Starosty [...]z dnia [...] roku znak [...] ustalająca rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze wprowadzanych do powietrza z terminem ważności do 31 grudnia 2004 roku wygasła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska - art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, jako, że w świetle nowych przepisów wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji energetycznych opalanych węglem kamiennym o łącznej nominalnej mocy 5 MWt nie wymaga pozwolenia - ustawy art. 220 ust. 2, pkt 3 ustawy - Prawo ochrony środowiska ).

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości organu odwoławczego zarówno zasadność zastosowanych w sprawie przepisów, jak i merytoryczna prawidłowość zaskarżonej decyzji. Stwierdziwszy bowiem brak wpływu opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza - organ I instancji obowiązany był do wydania, na podstawie własnych ustaleń, decyzji określającej wysokość niewniesionej opłaty / podwyższonej o 500 % z uwagi na brak decyzji w sprawie ustalenia rodzaju i ilości zanieczyszczeń oraz warunków wprowadzania do powietrza w I , II kwartale i do 25 września 2001 roku, gdy chodzi o III kwartał/.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że opierają się one na nieporozumieniu w związku z mylnym przyjęciem przez odwołujących się, że należność za gospodarcze korzystanie ze środowiska w 2001 roku została umorzona decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] [...]. Decyzja ta jednak nie jest decyzją umarzającą zaległości w opłatach za lata 1999 - 2001, lecz decyzją o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku wspólników o umorzenie owych zaległości. Oznacza to, że wspólnikom nie umorzono zaległości - organ I instancji wydał po prostu rozstrzygnięcie o charakterze formalnym uznając, iż postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Oczywiste jest zatem, iż należności za lata 1999 - 2001 nie wygasły wskutek umorzenia, lecz są nadal wymagalne i mogą być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., na nieporozumieniu opiera się także twierdzenie wspólników, jakoby postępowanie w sprawie należności za lata 1999-2001 zostało wznowione przez organ I instancji i że organ ten nie uwzględnia wydanych wcześniej decyzji. Zaskarżona decyzja jest pierwszą decyzją w przedmiocie określenia opłaty za emisję zanieczyszczeń do powietrza wydaną po stwierdzeniu, iż wspólnicy nie wnieśli opłaty za 2001 rok. Sprawa z wniosku o umorzenie zaległości została zakończona decyzją ostateczną, którą umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Określenie zaległości w opłatach za emisję zanieczyszczeń do powietrza jest całkowicie nową sprawą, na rozstrzygnięcie której nie ma wpływu umorzenie postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie zaległości w tych opłatach.

W uzasadnieniu decyzji Nr [...] / utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji znak [...] dotyczącą opłat za 2000 rok / organ odwoławczy wywiódł podobnie jak w uzasadnieniu decyzji Nr [...].

W szczególności Kolegium podkreśliło, że w sprawie bezspornym pozostaje, iż przedmiotem postępowania jest określenie opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska należnej za 2000 r., a zatem wchodzi w rachubę stosowanie przepisów dotychczasowych, a którymi są przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wraz z aktem wykonawczym - rozporządzeniem z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów ( Dz. U. Nr 162, poz. 1117 ze zm. ). Ustaleń własnych w sprawie organ I instancji dokonał na podstawie danych podanych przez wspólników spółki cywilnej.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnie stwierdzono, że w 2000 r. jednostka organizacyjna nie posiadała decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza, co pociągało za sobą obowiązek naliczenia opłaty podstawowej podwyższonej o 500 % opłaty podstawowej.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu i tej decyzji wskazało, że wbrew przekonaniu odwołujących się, należność za gospodarcze korzystanie ze środowiska w 2000 roku nie została umorzona decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] [...]. Decyzja ta jednak nie jest decyzją umarzającą zaległości w opłatach za lata 1999 - 2001, lecz decyzją o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku wspólników o umorzenie owych zaległości. Oznacza to, że wspólnikom nie umorzono zaległości - organ I instancji wydał po prostu rozstrzygnięcie o charakterze formalnym uznając, iż postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Oczywiste jest zatem, iż należności za lata 1999 - 2001 nie wygasły wskutek umorzenia, lecz są nadal wymagalne i mogą być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym.

Na nieporozumieniu opiera się także twierdzenie wspólników, jakoby postępowanie w sprawie należności za lata 1999-2001 zostało wznowione przez organ I instancji i że organ ten nie uwzględnia wydanych wcześniej decyzji. Zaskarżona decyzja jest pierwszą decyzją w przedmiocie określenia opłaty za emisję zanieczyszczeń do powietrza wydaną po stwierdzeniu, iż wspólnicy nie wnieśli opłaty za 2000 rok. Sprawa z wniosku o umorzenie zaległości została zakończona decyzją ostateczną, którą umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Określenie zaległości w opłatach za emisję zanieczyszczeń do powietrza jest całkowicie nową sprawą, na rozstrzygnięcie której nie ma wpływu umorzenie postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie zaległości w tych opłatach.

Skargę na powyższe decyzje wnieśli wspólnicy spółki cywilnej A w A E.M., W.K., W.D. i P.M..

Skarżący wskazali, że w dniu 23 października 2002 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Ł. - Delegatura w S. przeprowadził kontrolę A, w trakcie której zwrócono skarżącym uwagę, że nie zostały naliczone należności za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza. Wskazano również na możliwość umorzenia tych należności.

Skarżący, pismem z dnia 12 listopada 2002 r. powiadomili Urząd Marszałkowski o wysokości opłat, przyczynach ich niewniesienia oraz zwrócili się z prośbą o ich umorzenie na drodze administracyjnej, opisując sytuację finansową A. Skarżący otrzymali decyzję z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie za lata 1999 - 2001, które to umorzenie sprawy uznali za anulowanie należności, tym bardziej, że decyzją z dnia [...], NR [...] określono wysokość opłat z roku 2002 (pomijając lata 1999-2001). Pismem z dnia 31 grudnia 2002 r. skarżący zwrócili się z prośbą o rozłożenie tej należności na raty, która to prośba decyzją z dnia [...] została uwzględniona.

Skarżący podkreślili, że od samego początku ich intencją było spowodowanie umorzenia zaległych opłat, a nie ich kolejne naliczanie. Zdaniem skarżących budzi wątpliwości fakt, że w uzasadnieniu decyzji w jednym miejscu cytuje się decyzję z [...] jako "o umorzeniu zaległości za lata 1999-2002" a w innym jako "o umorzeniu postępowania". Nadto w uzasadnieniu decyzji organ stwierdza, że decyzja jest pierwszą decyzją w przedmiocie określenia opłaty za emisję zanieczyszczeń do powietrza wydaną po stwierdzeniu, iż wspólnicy nie wnieśli opłat za lata 1998 – 2001. Skarżący pytają zatem, w jakiej sprawie wydano decyzję z dnia [...] i jak może organ umarzać postępowanie, którego nie prowadził.

Skarżący uważają, że zaskarżone decyzje są krzywdzące zwłaszcza, że pierwszego wyliczenia opłat dokonaliśmy sami, a ponadto w przedmiotowej sprawie chodzi o umorzenie, a nie o wyliczenie opłat.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż nie można podzielić zarzutów skargi. .

W szczególności Kolegium podkreśliło, że skarżący mylnie zinterpretowali decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] umarzającą postępowanie z wniosku skarżących o umorzenie zaległości w opłatach za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza w latach 1999 – 2001. Bez związku z przedmiotową sprawą pozostaje zarzut rozłożenia na raty zaległości za rok 2002 r.. Także twierdzenie skarżących, że zawsze chodziło im o umorzenie opłat nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Postępowanie w sprawie określenia zaległości w opłatach za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza jest odrębnym postępowaniem od postępowania o umorzenie zaległości. Nawet uprzednie złożenie wniosku o umorzenie zaległości w opłatach nie zwalnia Marszałka Województwa od określenia wysokości tych opłat.

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2004 r., po rozpoznaniu wniosku skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 23 listopada 2004 roku skarżący W.D. i W.K. powołali się na okoliczności wskazane w pismach skarżących z listopada i grudnia 2002 roku. Skarżący oświadczyli, iż latem pracuje tylko jeden kocioł / na ciepłą wodę /, zaś w sezonie grzewczym, który rozpoczyna się na przełomie września i października a kończy się z końcem kwietnia, pracują trzy kotły / dwa na centralne ogrzewanie i jeden na ciepłą wodę/. Dwa nowe kotły UKS zainstalowali latem 2001 roku, są one nowocześniejsze i dają mniej emisji do środowiska.

Skarżący wskazali, iż nie zgadzają się z naliczeniem opłat od 4 kotłów, gdyż nigdy 4 kotły razem nie pracują. Okoliczności tej nie podnosili w odwołaniu, ponieważ byli przekonani o posiadaniu decyzji umarzającej opłaty. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:

- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

- po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy .

Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

W tym świetle skarga jest zasadna, ponieważ Sąd stwierdził, iż zaskarżone decyzje Nr [...] i Nr [...] zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art.7, art.77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danej sprawie i bez rozważenia tych przepisów w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji.

Przedmiotem postępowania administracyjnego jest zatem ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 k.p.a. to jest dokonując merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy ograniczył się w zasadzie do "wybiórczej" kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej i nie ustosunkował się do argumentów skarżących, zawartych w pismach znajdujących się w aktach administracyjnych: z dnia 28 maja 2003 roku dotyczącego pracy w sezonie letnim tylko jednego kotła zaś w sezonie grzewczym 3 kotłów – a nie 4 jak przyjął organ I instancji, z dnia 12 listopada 2002 roku zawierającego naliczenia opłat za rok 1999, 2000, 2001 dokonane przez skarżących.

Zgodnie z art. 86b ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t. j. Dz. U. z 1994 r., Nr 49, poz.196 ze zm.) razie niedopełnienia przez jednostkę organizacyjną obowiązku wniesienia opłaty lub złożenia informacji, o której mowa w ust. 5, lub w razie złożenia informacji nasuwającej zastrzeżenia, marszałek województwa, na podstawie własnych ustaleń, wydaje decyzję, w której określa wysokość niewniesionej opłaty, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania.

Wprawdzie zatem, jak wynika to z powyższego przepisu, organ administracji publicznej ustala wysokość opłaty na podstawie własnych ustaleń, lecz winien w uzasadnieniu decyzji wskazać, jakie ustalenia faktyczne stanowią podstawę wydania decyzji. Strona winna mieć możliwość wypowiedzenia się odnośnie tych wyliczeń.

Organ II instancji nie uzasadnił w dostateczny sposób przyczyn, z powodu których uznał, że zaistniały podstawy do obciążenia skarżących opłatami w wysokości ustalonej przez organ I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił wprawdzie zasadność podwyższenia opłat, lecz brak jest w uzasadnieniu decyzji ustaleń faktycznych w zakresie ilości / i rodzaju / kotłów pracujących w sezonie grzewczym i letnim, a więc istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, od których to zależy wysokość naliczanych opłat.

Jak bowiem stanowi art. 86b ust. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t. j. Dz. U. z 1994 r., Nr 49, poz.196 ze zm.) jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 30 ust. 1, nieposiadające decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, a obowiązane do jej posiadania, ponoszą opłaty podwyższone o 100%, a począwszy od 1 stycznia 1999 r. - podwyższone o 200%, natomiast od 1 stycznia 2000 r. - o 500%. A zatem od prawidłowości ustalenia opłaty – jak przyjmują organy – podstawowej uzależniona jest prawidłowość wyliczenia opłaty przypadającej do uiszczenia przez stronę, a więc opłaty podwyższonej.

Decyzja organu II instancji nie posiada dostatecznego uzasadnienia faktycznego, wbrew wymogom określonym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Uzasadnienie decyzji administracyjnej winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W szczególności uzasadnienie faktyczne decyzji winno wskazywać fakty uznane za udowodnione, dowody na których się oparł organ oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne winno zaś zawierać wytłumaczenie, dlaczego organ zastosował konkretny przepis prawa materialnego w danej sytuacji faktycznej i wykazanie związku między oceną stanu faktycznego a treścią rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji organów obu instancji uzasadnienie faktyczne jest zbyt lakoniczne i nie nawiązuje do ilości pracujących kotłów oraz sezonów letnich i grzewczych. Tym samym nie są dostatecznie znane motywy / w zakresie wysokości opłat /, jakimi kierował się organ wydający rozstrzygnięcie w sprawie. W tej sytuacji zachodzi konieczność wyjaśnienia podniesionych wyżej kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie: czy wyliczone opłaty uwzględniają sezony letnie i grzewcze jak też ilość faktycznie pracujących kotłów.

Ustalenia organu I instancji – jak to zdaje się wynikać z uzasadnienia decyzji – dotyczą pracy czterech kotłów, a to może oznaczać, że poczynione zostały z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 kpa). Jednocześnie jednak wyliczenie kwoty opłat za poszczególne kwartały 2000 i 2001 roku różni się co do wysokości, co może oznaczać, że organ uwzględnił okoliczności mające wpływ na wyliczenie należnych opłat, a jedynie brak jest dostatecznego określenia tychże okoliczności w uzasadnieniu decyzji. Organ I instancji zaznaczył, że wysokość opłat naliczono na podstawie rozporządzenia i danych przekazanych przez jednostkę, lecz nie wskazał, jakie faktycznie dane uwzględnił. Ma to o tyle znaczenie, że wysokość opłaty za 2001 rok i 2000 rok przed doliczeniem ustawowej podwyżki różni się od wysokości opłat naliczonych przez skarżących w powołanym wyżej piśmie. Dodatkowo w przypadku 2000 roku wysokość opłaty za II kwartał / za miesiące od kwietnia do czerwca/ organ ustalił na kwotę taką samą jak opłatę za IV kwartał / za miesiące od października do grudnia /, a więc jak za kwartał obejmujący w całości miesiące przypadające w sezonie grzewczym. To zaś budzi uzasadnione zastrzeżenia.

W decyzji Wojewody [...] z dnia [...], wydanej na czas oznaczony do dnia 31 grudnia 1998 roku, ustalającej dopuszczalne rodzaje i ilości zanieczyszczeń oraz warunki ich wprowadzania do powietrza podano, że w sezonie grzewczym eksploatowane są 4 kotły a w sezonie letnim 1 kocioł. W przeciwieństwie do 1998 roku, skarżący za 2000 i 2001 rok /do 25 września /nie posiadali decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, a więc decyzja taka nie mogła być źródłem informacji. W decyzji zaś Starosty [...] z dnia [...] ustalającej dopuszczalne rodzaje i ilości zanieczyszczeń oraz warunki ich wprowadzania do powietrza podano dopuszczalne emisje dla kotła typu SŻ II G – 65 W i dla kotła typu UKS 450 i podano, że praca kotłów odbywa się cały rok.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – dalej w skrócie p. s. a. - w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) – dalej w skrócie p. w. u. p. orzekł jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji.

W punkcie piątym wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p. s. a. w związku z art. 97 § 1 p.w. u.p.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p. s. a. w związku z art. 97 § 1 p. w. u. p.