Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1503/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 1 par 1 i par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art 134 par 1, art 153, art 145 par 1 pkt 1 lit c, art 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 7, art 77 par 1, art 10, art 79, art 145 par 1 pkt 4, art 32, art 79 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez A. S., reprezentowanego przez B. G., jest decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] uchylającą czynność materialno-techniczną zameldowania w dniu [...] lipca 2008 r. A. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. A. S. wystąpiła o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania A. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] Prezydent W. orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania A. S..

Na skutek odwołania A. S., decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. S. w dacie dokonanej czynności zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie zamieszkiwał. Wskazują na to wyjaśnienia złożone przez A. S., zeznania świadków – J. G. i Z. L. oraz informacje przekazane przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. "[...]". A. S. miał wprawdzie swobodny dostęp do przedmiotowego lokalu do dnia [...] lipca 2008 r., ale w nim nie zamieszkiwał, przychodził do lokalu podlewać kwiaty i odebrać rzeczy zmarłego K. S.. Organ odwoławczy stwierdził, iż w dniu dokonania zameldowania, tj. [...] lipca 2008 r. skarżący nie zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a zatem organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania A. S..

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

Na skutek skargi A. S. - reprezentowanego przez B. G. - na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 892/09, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było ustalenie, czy A. S. zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. a tym samym, czy spełniona została przesłanka określona w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2006 r., Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.) i czy skarżący mógł zostać zameldowany przez organ gminy.

Sąd podkreślił, iż zameldowanie jest czynnością rejestracyjną, deklaratoryjną, nie stwarzającą uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ww. ustawy).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest jednoznacznych ustaleń ze strony organu odwoławczego, czy przed dniem zameldowania, a także w dniu zameldowania, skarżący zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, czy miał zamiar stałego przebywania w nim oraz czy koncentrował w tym miejscu swoje sprawy życiowe. Organ powinien zatem ustalić gdzie skarżący przebywał przed zameldowaniem, czy zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, czy też w mieszkaniu przy ul. [...] w W.. Organ na tę okoliczność powinien przeprowadzić stosowną kontrolę meldunkową, winien ustalić czy w pokoju K. S. znajdują się rzeczy osobiste skarżącego i czy faktycznie znajdujące się tam jego rzeczy świadczą o jego zamieszkiwaniu. Ponadto organ powinien poczynić ustalenia czy znajdujące się w mieszkaniu przedmioty wskazują, że mogły zamieszkiwać tam dwie osoby. Powinien również przesłuchać innych sąsiadów mieszkających w domu przy ul. [...] w W. na okoliczność zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu, a także sprawdzić, czy skarżący dokonał wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu i

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

czy przy zameldowaniu w przedmiotowym lokalu okazał zaświadczenie o wymeldowaniu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2009 r. orzekającą o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały w dniu [...] lipca 2008 r. A. S. w lokalu [...] przy ul. [...] w W..

W uzasadnieniu organ wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. S. nie zamieszkiwał z zamiarem pobytu stałego w przedmiotowym lokalu w dniu [...] lipca 2008 r., tj. w dniu zameldowania. Potwierdziły to oględziny ww. lokalu przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w dniu [...] lutego 2010 r., a następnie w dniu [...] kwietnia 2010 r. oraz zeznania przesłuchanych w toku postępowania świadków: M. G., B. K., M. W., Z. L. i J. G.. Potwierdziła to również kontrola dyscypliny meldunkowej w budynku nr [...] przy ul. [...] - sąsiedzi oświadczyli, że w lokalu nr [...] mieszka matka i syn, ich pobyt ma charakter stały i nie zauważyli, aby w lecie 2008 r. A. S. wyprowadzał się z ww. lokalu. Organ zauważył również, że decyzjami z dnia [...] maja 2008 r. oraz z dnia [...] listopada 2008 r. Prezydent W. przyznał B. G. dodatek mieszkaniowy, przy czym we wnioskach poprzedzających wydanie ww. decyzji B. G. wskazała, że mieszka z synem.

W ocenie organu zgromadzone w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zaszła przesłanka niezbędna do wydania decyzji o uchyleniu czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały, ponieważ A. S. nigdy nie zamieszkał z zamiarem pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Wprawdzie miał on swobodny dostęp do spornego lokalu od końca czerwca do początku lipca 2008 r., brak jest jednak przesłanek potwierdzających, że zamieszkał w nim z zamiarem pobytu stałego. Zamieszkanie osoby musi być połączone z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w lokalu swoich osobistych i majątkowych interesów. W sprawie niniejszej wskazane przesłanki nie wystąpiły.

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

Skargę na decyzję powyższą Wojewody [...], uzupełnioną pismem z dnia [...] lipca 2010 r., wniósł A. S. - reprezentowany przez B. G, zarzucając naruszenie art. 50, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 81 w zw. art. 10 § 2, art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [{Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a."], art. 344 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych.

W motywach skargi zakwestionowano w szczególności zasadność i prawidłowość przeprowadzania oględzin lokalu nr [...] przy ul. [...] z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie z powództwa A. S. o ochronę naruszonego posiadania. Podniesiono, że wejście do spornego lokalu, przed zakończeniem ww. postępowania, spowoduje wygaśnięcie roszczenia powoda. Wskazano nadto, że spisanie zeznań M. G. i B. K. jest niezgodne z art. 79 k.p.a., gdyż skarżący nie wzywał tych osób na świadków. Zarzucono, że zeznania M. W. nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż świadek ten został przesłuchany bez obecności skarżącego i jego pełnomocnika. Zakwestionowano fakt przeprowadzenia kontroli meldunkowej w lokalu nr [...] przy ul. [...] bowiem w dniu [...] lutego 2010 r. (jak wskazano w protokole) kontrola taka nie miała miejsca. Odnośnie wypowiedzi sąsiadów, iż nie zauważyli oni, aby w lecie 2008 r. A. S. wyprowadzał się z ww. lokalu zaznaczono, że skarżący nie musiał wynosić mebli z lokalu przy ul. [...], bowiem pokój dziadka, do którego wprowadził się - był umeblowany. W pokoju tym, w czasie gdy A. S. w nim zamieszkiwał, znajdowały się jego rzeczy osobiste (ubrania, pościel, lekarstwa), lodówka, kuchenka mikrofalowa, telewizor, komputer i łóżko polowe, co stanowi o tym, że w spornym lokalu koncentrowało się jego życie osobiste i interesy majątkowe. Dodatkowo wskazano, że w decyzjach o przyznaniu dodatku mieszkaniowego zawarto klauzulę, zgodnie z którą zmiany danych zawartych we wniosku lub deklaracji złożonej przez wnioskodawcę, które nastąpiły w okresie 6 miesięcy od dnia przyznania dodatku mieszkaniowego, nie mają wpływu na wysokość wypłacanego dodatku mieszkaniowego.

Końcowo pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia na korzyść skarżącego.

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi a nadto przedstawił kserokopię faktury rozliczenia za gaz wystawionej w dniu [...] lipca 2008 r., mającej stanowić dowód na okoliczność, iż w dniu [...] lipca 2008 r. (data bieżącego odczytu gazowego) skarżący przebywał w lokalu nr [...] przy ul. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem niezależnie od treści zarzutów zawartych w skardze Sąd bada, czy organy prawidłowo rozstrzygnęły sprawę w granicach żądania określonego przez stronę.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 892/09 uchylającego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. wobec stwierdzenia naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, Sąd zobowiązał organ m.in. do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania innych sąsiadów mieszkających w domu

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

przy ul. [...] w W. na okoliczność zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu. Obowiązkiem organu było zatem przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego we wskazanym zakresie z poszanowaniem reguł procedury administracyjnej, w tym zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Wskazana zasada zawarta została w art. 10 k.p.a., a jej konkretyzacja znajduje wyraz w szczególności w art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1). Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Organ administracji nie może pozbawić strony udziału w postępowaniu. Zachowanie wymagań z art. 79 k.p.a. niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu jest bezwzględnym obowiązkiem organu, zaś naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym wpływ na wynik sprawy (v. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015.85, ONSA 1986, z. 1, poz. 13). Podkreślenia przy tym wymaga, iż możliwość zapoznania się przez strony postępowania z protokołem zeznań świadka, w sytuacji braku uprzedniego zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu, nie czyni zadość zasadzie czynnego, bezpośredniego udziału w czynności procesowej, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań. Gwarancją realizacji prawa do czynnego udziału strony jest również określenie terminu zawiadomienia strony o czynnościach postępowania dowodowego, aby umożliwić stronie przygotowanie do obrony interesów (v. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1999 r., I SA/Gd 1252/97, LEX nr 37890). Oczywistym jest, iż od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik strony powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną (art. 32 k.p.a.). Pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż podejmując rozstrzygnięcie w sprawie oparł się m.in. na zeznaniach świadków, którzy potwierdzili, iż skarżący nie mieszkał w spornym lokalu w lecie 2008 r. Zgodnie z protokołem przesłuchania świadka z dnia [...] marca 2010 r., sporządzonym przez pracownika Urzędu W., na powyższą okoliczność przesłuchana została

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

M. W. zamieszkała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka zostały zawiadomione strony postępowania, co stanowi o istotnym naruszeniu art. 79 k.p.a. Zasadnie zatem pełnomocnik skarżącego podnosi w skardze zarzut naruszenia powołanego przepisu wskazując, iż "zeznania M. W. nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż została przesłuchana bez obecności strony". Jak już wyżej zaznaczono, późniejsze zapoznanie się strony z protokołem z zeznań świadka nie czyni zadość zasadzie czynnego udziału strony postępowania bowiem prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań.

Jednocześnie Sąd zauważa, iż dowód z zeznań świadków M. G. i B. K. również przeprowadzony został z naruszeniem art. 79 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że przesłuchanie ww. świadków miało miejsce w dniach [...] lutego 2010 r. i [...] kwietnia 2010 r. w toku oględzin przeprowadzonych przez organ w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Po pierwsze zauważyć należy, że zawiadomienie o oględzinach lokalu przewidzianych na dzień [...] lutego 2010 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej dopiero w dniu [...] lutego 2010 r., a więc z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 79 § 1 k.p.a. Tym samym udział skarżącego (jego pełnomocnika) w tej czynności procesowej był niemożliwy. Po drugie, z treści zawiadomienia z dnia [...] lutego 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2010 r. o ponownym przeprowadzeniu dowodu z oględzin spornego lokalu (w trakcie którego ponownie przesłuchano tylko B. K.) nie wynika, że jednocześnie zostanie przeprowadzony dowód z zeznań ww. świadków. W zawiadomieniach tych zawarto jedynie informację, że "strony postępowania mogą zaprosić świadków, którzy pomogą stwierdzić stan faktyczny powiadamiając ich o terminie przeprowadzenia dowodu". Informacja o "możliwości zaproszenia świadków" nie stanowi o wypełnieniu przez organ obowiązków wynikających z art. 79 k.p.a. Stwierdzić należy, że skarżący (jego pełnomocnik) nie został formalnie powiadomiony o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, co skutkowało pozbawieniem go udziału w tej czynności procesowej. Fakt, iż pełnomocnik skarżącego zapoznał się - na dalszym etapie postępowania - z protokołami zeznań ww. świadków, nie konwaliduje wadliwie przeprowadzonej czynności procesowej.

W konkluzji Sąd stwierdza, że naruszenie przez organ obowiązków wynikających z art. 79 k.p.a. stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sygn. akt IV SA/Wa 1503/10

Wskazane uchybienia procesowe uniemożliwiły bowiem wszechstronne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zaznaczyć należy, że konieczność respektowania zasad gromadzenia materiału dowodowego jest tym bardziej istotna, że w sprawie niniejszej rozpatrywane są sprzeczne interesy stron powołujących przeciwstawne argumenty na poparcie swoich racji. Kontrola prawdziwości tych twierdzeń nie jest możliwa bez zachowania wymogów z art. 79 k.p.a.

Nie przesądzając kierunku i zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia naruszenie przez organ uprawnień procesowych strony obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę w następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ powinien ponownie przeprowadzić dowód z zeznań świadków dopełniając obowiązków wynikających z art. 79 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 153 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.