Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 84/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 46
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 czerwca 2010 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 marca 2010 r. Prokurator Okręgowy wniósł na podstawie art. 184 § 1 kpa sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 grudnia 1981 r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] położonej w G. przy ul. [...] (obecnie ulica [...]) na działkę nr [...] i nr [...]. Prokurator domagał się stwierdzenia nieważności opisanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z uwagi na rażące naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego.

Prokurator powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1966 r., sygn. akt III CR 103/66, OSP 19677/5/110; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III CZP 136/06, OSNC 2007/11/163; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1978 r., sygn. akt III CRN 173/78, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt I CRN 13/93 niepubl.) wskazał, że nie jest dopuszczalny podział budynku według płaszczyzn pionowych, chociażby łączył się z odpowiednim podziałem gruntu, na którym budynek został wzniesiony. Dopuszczalny jest jedynie taki podział budynku, wraz z gruntem, jeżeli w jego wyniku powstają odrębne budynki. W tym wypadku linia podziału musi przebiegać według płaszczyzn, którą stanowi ściana wyraźnie dzieląca budynek na dwa odrębne budynki. Niedopuszczalny jest pionowy podział budynku w taki sposób, by linia podziału przebiegała przez znajdujące się w budynku pomieszczenia lub dzieliła go na części nieregularne, jak również taki podział, w którym linia podziału budynku nie pokrywa się z granicą nowo utworzonych działek

Organ administracji publicznej, zatwierdzając projekt podziału nieruchomości powinien ustalić w przypadku działki zabudowanej, czy budynek posiada ścianę pozwalającą na techniczne wyodrębnienie i czy wzdłuż tej ściany przeprowadzona została granica. Okoliczność ta powinna zaś zostać wykazana dokumentacją, na podstawie której wzniesiono budynek lub inwentaryzacją sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego. Przed wydaniem decyzji z dnia 29 grudnia 1981 r. zagadnienie odrębności wydzielonej części budynku nie było rozpatrywane. W protokole granicznym z dnia 16 grudnia 1981 r. stwierdzono jedynie, że granicę nowej działki przeprowadzono po obrysie budynku nr [...] przy ul. [...] w G., w konsekwencji czego ściana wydzielająca część budynku, oznaczona numerem 141, nie ma oparcia w pionie – w piwnicy w ogóle brakuje ściany. Z tych przyczyn część budynku wydzielona zaskarżoną decyzją nie spełnia warunku określonego w art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym tylko budynki jako całość techniczna mogą graniczyć z nieruchomością sąsiednią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją podjętą w dniu 7 czerwca 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 157 § 1 i 3 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 grudnia 1981 r. nr [...].

Kolegium ustaliło, że Prokurator żądał stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 grudnia 1981 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z powodu rażącego naruszenia prawa. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04 (LEX nr 165717) Kolegium wyjaśniło, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Według Kolegium w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jaką jest rażące naruszenie prawa - art. 7 i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, jak też i inne przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa, które mogą skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji.

Kolegium wyjaśniło, że powołane w treści sprzeciwu orzeczenia Sądu Najwyższego stanowią tylko część bogatego orzecznictwa zarówno tego sądu jak i sądów niższych instancji. Orzeczenia te, różnej treści, zapadały w różnych stanach faktycznych i do tych stanów się odnosiły, wskazując jednakże na te same przepisy kodeksu cywilnego, w tym na przepis art. 46. Dlatego wymienione orzeczenia Sądu Najwyższego w istocie swojej stanowią wykładnię przepisów prawa, dotyczącą takiego a nie innego rozumienia i stosowania przepisów prawa, do których się odnoszą.

Następnie Kolegium przytoczyło art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego i stwierdziło, że brak jest w przepisie tym odniesienia do technicznego podziału kompleksu połączonych budynków, położonych na kilku różnych działkach, w sytuacji podziału nieruchomości na odrębne działki z jednoczesnym wydzieleniem części budynku wzdłuż istniejących ścian. Dopiero orzeczenia sądów powszechnych, w tym Sądu Najwyższego, określiły o technicznych sposobach podziału budynków w związku z podziałami gruntów, na których budynki te zostały posadowione.

Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie podział nieruchomości został dokonany w związku z powstaniem prawa wieczystego użytkowania i własnością lokali znajdujących się w budynkach. Wydzielenie własności budynku nr [...] nastąpiło wzdłuż ściany. Ściana ta kończy się na parterze budynku i nie ma oparcia w piwnicy tego budynku. Jednakże brak tej części ściany w piwnicy nie oznacza, że w piwnicy nie została wyodrębniona i rozgraniczona odrębna własność budynku. Płaszczyzna biegnąca wzdłuż ściany budynku, dzieląca ten budynek na dwie odrębne nieruchomości i będąca granicą tych nieruchomości, nawet jak się kończy fizycznie na poziomie piwnicy, to zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego i tak granica nieruchomości biegnie dalej w gruncie. Według Kolegium obie nieruchomości wyodrębnione zostały prawnie, jak też fizycznie także w piwnicy, w której chociaż nie ma ściany będącej granicą obu nieruchomości to i tak granica w sposób taki, jak przebieg granicznej ściany położonej w wyższych kondygnacjach budynku. Brak fizyczny, jakim jest brak granicznej ściany w piwnicy, nie oznacza braku prawnego, a tym samym nie doszło do rażącego naruszenia prawa w związku z dokonanym podziałem.

Prokurator Okręgowy złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 grudnia 2010 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 157 § 1 i § 3 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 7 czerwca 2010 r., podzielając zajęte uprzednio stanowisko braku rażącego naruszenia przepisów postępowania.

Kolegium ponownie ustaliło na podstawie protokołu granicznego z dnia 16 grudnia 1981 r., że granicę nowej działki nr [...] o powierzchni 162 m2 poprowadzono po obrysie budynku nr [...]. Podział nieruchomości został dokonany w związku z powstaniem prawa wieczystego użytkowania i własnością lokali znajdujących się w budynkach. Wydzielenie po obrysie budynku nr [...] nastąpiło odpowiednio wzdłuż ścian tego budynku. Ściana rozgraniczająca budynki nr [...] i nr [...] kończy się na parterze budynku i nie ma oparcia w piwnicy tego budynku.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że przepisy art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oraz art. 46 Kodeksu cywilnego nie zawierały żadnych ograniczeń ani nakazów odnośnie technicznego podziału kompleksu połączonych budynków, położonych na kilku różnych działkach, w sytuacji podziału nieruchomości na odrębne działki z jednoczesnym wydzieleniem części budynku wzdłuż istniejących ścian. Dopiero orzeczenia sądów powszechnych, w tym Sądu Najwyższego, określiły techniczne sposoby podziału budynków w związku z podziałami gruntów, na których budynki te zostały posadowione. Płaszczyzna, po której ustalono granicę nieruchomości, (biegnąca wzdłuż ściany budynku i dzieląca ten budynek faktycznie na dwie odrębne nieruchomości), nawet gdy ściana ta się kończy na poziomie piwnicy, granica nieruchomości biegnie dalej do gruntu. Stosownie do treści art. 143 kodeksu cywilnego, w granicach określonych przez społeczno - gospodarcze przeznaczenie gruntu, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Brak na całej długości granicy nieruchomości pełnej ściany budynku (na odcinku jednej kondygnacji - piwnicy), nie oznacza, że pomieszczenia tej piwnicy nie zostały odpowiednio wyodrębnione (podobnie jak pozostała część budynku), jako przedmiot odrębnej własności.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł Prokurator Okręgowy, domagając się jej uchylenia.

Prokurator zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 kpa w związku z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, polegające na pozostawieniu w obrocie prawnym decyzji określającej przebieg granicy nieruchomości budynkowej w próżni technicznej. Skutkiem tego najemcy lokali znajdujących się w tym budynku nie mogą korzystać z uwłaszczenia, gdyż bilans powierzchni użytkowych poszczególnych lokali i pomieszczeń nie pokrywa się z powierzchnią użytkową wydzielonego budynku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem procesowym z dnia 27 kwietnia 2011 r. Kolegium wniosło o umorzenie postępowania, gdyż decyzją z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr [...] uwzględniło skargę Prokuratora Okręgowego w całości i uchyliło decyzję własną z dnia 17 grudnia 2010 r.

W odpowiedzi Prokurator Okręgowy pismem procesowym z dnia 10 maja 2011 r. wniósł o nieuwzględnienie wniosku o umorzenia postępowania, gdyż zamierza zaskarżyć decyzję Kolegium z dnia 20 kwietnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 198/11 zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2010 r., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), z uwagi na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku postępowanie w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 635/11, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr [...]. Oceniając zaskarżoną decyzję jako naruszającą prawo – art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, WSA wskazał, że uchylenie decyzji wydanej w trybie autokontroli aktualizuje konieczność rozpoznania skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2010 r.

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 7 czerwca 2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 grudnia 1981 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr [...] położonej w G. przy ul. [...] na działki nr [...] i [...]. W niniejszej sprawie Prokurator Okręgowy domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 rudnia 1981 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jako podjętej z rażącym naruszeniem przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 § 1 kpa, w związku z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego. Według Prokuratora, przed wydaniem decyzji z dnia 29 grudnia 1981 r. zagadnienie odrębności wydzielonej części budynku nie było przez organ rozpatrywane, a w konsekwencji część budynku wydzielona zaskarżoną decyzją nie spełnia warunku z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, które stwarza prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami wymienionymi wyczerpująco w art. 156 § 1 kpa.

Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w powołanym przepisie, nie zostało określone w przepisach kodeksowych czy też pozakodeksowych. W nauce prawa administracyjnego i w orzecznictwie prezentowane są poglądy, że naruszenie prawa jest rażące wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu prawnego, który nie budzi żadnych wątpliwości i może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Według innych, rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy skutki społeczno-gospodarcze naruszenia prawa są nie do pogodzenia z zasadą praworządności. Prezentowany jest także pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja (por. J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, str. 102, L. Żukowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1998 r., str. 168-169; W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze Lexis-Nexis, Wydanie 2, Warszawa 2006 r., str. 219; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 15/94, OSNCP nr 3/1994, poz. 36).

Orzecznictwo dopuszcza także możliwość stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku ciężkiego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli godzą one dotkliwie w uprawnienia stron (por. J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Wydawnictwo Zachodnie Centrum Organizacji, Łódź - Zielona Góra 1997 r., str. 104-105 i podane tam orzeczenia sądowe).

W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji organ nie prowadzi ponownie postępowania wyjaśniającego w sprawie zakończonej decyzją, nie może uzupełnić ewentualnych braków tego postępowania, a jedynie kontroluje czy przy wydawaniu decyzji wystąpiło naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 kpa. Należy jednak pamiętać, że wzruszenie ostatecznej decyzji, będące wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji, powinno być poprzedzone przeprowadzeniem szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1992 r., sygn. akt III SA 907/92, Lex nr 59737).

Oceniając zarzuty skargi trzeba mieć na uwadze, że organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do treści art. 77 § 1 kpa. Zgodnie z zasadą oficjalności, obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych spoczywa na organie administracji. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że Kolegium nie wyjaśniło niniejszej sprawy w sposób prawidłowy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji z dnia 7 czerwca 2010 r., nie wynika, by Kolegium dokonało ustaleń dotyczących przeprowadzonego postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 29 grudnia 1981 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Sąd nie może skontrolować prawidłowości skarżonej decyzji, skoro rozważania Kolegium nie odnoszą się do ustalonych konkretnych okoliczności sprawy, popartych zebranym materiałem dowodowym. Nie zostało wyjaśnione, na jakiej podstawie Kolegium uznało, że przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej podziału nieruchomości nie doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i 77 kpa. Organ administracji powinien był wyjaśnić, w oparciu o jakie ustalenia dokonano podziału przedmiotowej nieruchomości, następnie ocenić czy postępowanie było przeprowadzone przez organ dokonujący podziału prawidłowo, czy też w sposób rażąco naruszający prawo. W razie ustalenia, że przy rozstrzyganiu sprawy nie doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, Kolegium winno było ocenić, czy przy podejmowaniu kontrolowanego w trybie nadzoru rozstrzygnięcia nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego.

W niniejszej sprawie takiej analizy nie dokonano. W ocenie Sądu uzasadnienie prawne obu decyzji Kolegium ma charakter abstrakcyjny, ponieważ organ ten nie badał konkretnych okoliczności sprawy przedmiotowego podziału, rozważając jedynie jego skutki prawne na podstawie art. 46 kc. Kolegium nie odniosło się do przepisów prawa materialnego administracyjnego obowiązującego w chwili podziału. Chybione natomiast było odwoływanie się do przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, które nie mogły stanowić podstawy materialnoprawnej dla decyzji podziałowej z 1981 r. Także uzasadnienie faktyczne nie odnosi się do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniach obu decyzji Kolegium wskazywało na protokół graniczny z dnia 16 grudnia 1981 r. W aktach sprawy dokumentu takiego nie ma, podobnie jak decyzji z dnia 29 grudnia 1981 r. nr [...], której postępowanie nadzorcze dotyczy.

Przedstawione uchybienia wskazują ponadto, że naruszony został także w sposób istotny przepis art. 107 § 3 kpa.

Odnosząc się szerzej do materii regulowanej przepisem art. 46 kc Sąd wyjaśnia, że w dniu podjęcia kontrolowanego w postępowaniu w sprawie nieważności rozstrzygnięcia o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, ugruntowane było stanowisko, że budynek wraz z działką może być podzielony pionowo, jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę dzielącą budynek na regularne i samodzielne części. Linia podziału budynku nie może odbiegać od linii podziału działki. Zgodnie bowiem z zasadą superficies solo cedit budynki trwale z gruntem związane oraz ich części są częściami składowymi gruntu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1978 r., sygn. akt II CRN 173/78, Lex nr 8134). W wypadku nieruchomości budynkowych bezpośrednio sąsiadujących ze sobą (przylegających do siebie) granice między nimi wyznacza płaszczyzna prostopadła do powierzchni gruntu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że budynkiem jest obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, stanowiący część składową nieruchomości gruntowej (art. 48 kc) albo odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 235 § 1 kc), wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiadający fundamenty oraz dach, z tym że spełnienie cechy odrębności może zostać zrealizowane także przez ustanowienie potrzebnych służebności (zob. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969 r., sygn. akt III CZP 12/69, OSNCP 1970, nr 3, poz. 39, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 r., III CZP 136/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 163, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2004 r., II CK 262/04, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1966 r., III CR 103/66, OSPiKA 1967, nr 5, poz. 110 i z dnia 26 stycznia 2006 r., II CK 365/05, niepubl.). Problematyka dopuszczalności podziału zabudowanej nieruchomości gruntowej była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w sprawach o zniesienie współwłasności oraz o dział spadku. Sąd Najwyższy dopuścił taką możliwość, jednak tylko przy spełnieniu określonych wymagań. Za niedopuszczalny uznał podział samego budynku, bez dokonania podziału gruntu, na którym został on posadowiony, a poza tym dopuścił możliwość podziału budynku wyłącznie według płaszczyzn pionowych (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt II CZP 27/07 OSNC z 2008 r., Nr 6, poz. 62).

W uchwale z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt III CZP 136/06 (OSNC 2007/11/163) Sąd Najwyższy określając zasady podziału stwierdził, że podział pionowy budynku jest dopuszczalny wraz z podziałem gruntu tylko w taki sposób, że linia podziału budynku odpowiada linii podziału działki i przebiega przez istniejącą w całości lub znacznej części ścianę budynku, dzieląc go na regularne i samodzielne części, stanowiące odrębne budynki. Wskazał przy tym, że zasady te powinny być stosowane przez sądy lub właściwe organy administracji. Sposób podziału nieruchomości nie może naruszać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią, co oznacza, że powstały w wyniku podziału odrębny budynek musi być trwale związany z wyodrębnionym gruntem, a więc powinien być w całości umiejscowiony w granicach przestrzennych nieruchomości gruntowej.

Przedstawione poglądy Sądu Najwyższego dotyczące zasad podziału nieruchomości gruntowej z jednoczesnym podziałem budynku Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności Sąd stwierdza, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania - art. 7 i art. 77 §1 kpa, nie wyjaśniając sprawy w sposób dostateczny, dokonując ustaleń i oceny materiału dowodowego nie dysponując tym materiałem, przez co naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym wnioski wyciągnięte z wadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego są co najmniej przedwczesne. Rozstrzygający sprawę organ administracji naruszył również w sposób istotny art. 107 § 3 kpa, ponieważ uzasadnienie faktyczne i prawne nie odpowiada wymogom wskazanego przepisu.

Wskazane uchybienia powodują, że Sąd nie może odnieść się szczegółowo do zarzutów skargi.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Kolegium winno uwzględnić ocenę prawną dokonaną przez Sąd oraz uzupełnić materiał dowodowy poprzez kwerendę akt księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, w marę potrzeby zwracając się do innych organów bądź podmiotów celem zgromadzenia dokumentacji niezbędnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Wniosek Kolegium o umorzenie postępowania sądowego w związku z wydaniem decyzji autokontrolnej z dnia 20 kwietnia 2011 r. uchylającej decyzję własną z dnia 17 grudnia 2010 r. nie mógł zostać uwzględniony. Wyeliminowanie decyzji z dnia 20 kwietnia 2011 r. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 635/11 powoduje, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne nie stało się bezprzedmiotowe.

Z tych przyczyn Sąd orzekający w niniejszym składzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ opisane uchybienia dotyczą decyzji obu instancji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 7 czerwca 2010 r.

Sąd nie wydał orzeczenia w trybie art. 152 tej ustawy, bowiem zważywszy na charakter kontrolowanych decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności było to zbędne i niecelowe.