Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 884/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 229, art. 137, art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Teza: W razie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w warunkach wywłaszczenia – na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która została następnie przed 1 stycznia 1998 r. wpisana w księdze wieczystej jako objęta prawem wieczystego użytkowania na rzecz tzw. osoby trzeciej, późniejsze nabycie tego prawa od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 229 Ugn.

TEZY

W razie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w warunkach wywłaszczenia – na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która została następnie przed 1 stycznia 1998 r. wpisana w księdze wieczystej jako objęta prawem wieczystego użytkowania na rzecz tzw. osoby trzeciej, późniejsze nabycie tego prawa od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 229 Ugn.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skarg Gminy Miasto [...] i Spółdzielni "[...]" na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w jej punktach I, II i IV; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt I wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ i na rzecz strony skarżącej Spółdzielni "[...]" kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 884/12

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skarg Spółdzielni "[..]" w [..] oraz Gminy Miasto [..] jest decyzja Wojewody [..] z [..] lipca 2012 r. nr [..], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [..] z [..] maja 2012 r. nr [..] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzje te zapadły w następującym stanie sprawy:

W podaniu z 22 października 2010 r. E.O. zawarł żądanie zwrotu nieruchomości oznaczonej w dacie sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa jako działka nr 65 w obr. [..] [..].

Postanowieniem z [..] czerwca 2011 r. nr [..] Wojewoda [..] wyłączył od rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta [..], wyznaczając w tym celu Starostę [..].

Decyzją z [..] maja 2012 r. Starosta [..] orzekł o zwrocie na rzecz E.O. nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [..] oznaczonej jako działka nr ewid. 890/2 o pow. 0,0210 ha obr. [..] objętej KW nr [..] /2. Jednocześnie zobowiązał E.O. do zwrotu w 10 ratach Gminie Miasto [..] zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 4.725,43 zł, przy czym pierwszą w kwocie 472,57 zł w terminie 1 miesiąca od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, a kolejne po 472,54 zł do 31 maja każdego kolejnego roku następującego po dacie płatności pierwszej raty, pod rygorem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zwrocie nieruchomości, w przypadku niezapłacenia pierwszej raty w wyznaczonym terminie. Postanowiono ponadto, że raty od drugiej do dziesiątej będą oprocentowane, a w przypadku zwłoki lub opóźnienia w ich zapłacie zastosowanie znajdą odpowiednie regulacje Kodeksu cywilnego. W punkcie III decyzji Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 890/1 o pow. 0,3009 ha objętej KW nr [..] /5, stanowiącej własność Gminy Miasto [..] i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni "[..]" (dawna Spółdzielnia Mieszkaniowa [..]) oraz jako działka nr ewid. 890/4 o pow. 0,0122 ha obj. KW nr [..] /1 stanowiącej własność Gminy Miasto [..] i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni "[..]" oraz osób fizycznych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwana dalej: "K.p.a.") oraz art. 136 ust. 3 i art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 141, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., zwana dalej: "Ugn").

Starosta [..] ustalił, że aktem notarialnym z [..] marca 1988 r. Rep. A nr [..] /88 E.O. zbył na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) nieruchomość oznaczoną jako działka nr 65 obr. [..][..] za odszkodowaniem w kwocie 3.223.685,00 zł. Celem nabycia nieruchomości była budowa osiedla [..]. Aktualnie działka nr 65 obr. [..] odpowiada działkom nr ewid. 890/1, 890/2 i 890/4 obr. [..]. Przeprowadzone oględziny wykazały, że działka nr 890/4 stanowi fragment wyasfaltowanej drogi dojazdowej wraz z częścią parkingu i chodnika pomiędzy blokami mieszkalnymi, działka nr 890/2 stanowi fragment wyłożonej kostką drogi dojazdowej do budynku nr [..] przy ul. [..] wraz z częścią parkingu, chodnika i terenu zieleni przed blokiem, a przy granicy z działką nr 890/1 tworzy ona skarpę porośniętą trawą. Natomiast działka nr 890/1 w całości porośnięta jest nieskoszoną trawą i samosiejkami drzew, a teren nie jest zagospodarowany. Ulica [..] przebiegająca przez działki nr 890/4 i 890/2 stanowi drogę wewnętrzną. Wobec tego, że działka nr 890/2 nie została zagospodarowana w terminach określonych w art. 137 ust. 1 Ugn, Starosta uznał ją za zbędną na cel nabycia i orzekł o zwrocie na rzecz byłego właściciela zobowiązując go do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania zgodnie z art. 140 Ugn.

Natomiast w stosunku do działek nr 890/1 i 890/4 Starosta orzekł o odmowie ich zwrotu, ponieważ pozostają one w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni "[..]" i osób fizycznych. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 229 Ugn roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Organ ustalił, że działka nr 65 została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [..] na podstawie umowy z [..] września 1991 r. Rep. A [..] /91 i tego samego dnia prawo to zostało ujawnione w KW nr [..]. Z tego względu roszczenie o zwrot nie przysługiwało. Na podstawie umowy z [..] marca 2005 r. rep. A nr [..] /2005 dokonano zamiany działek pomiędzy Gminą Miasto [..] a Spółdzielnią Mieszkaniową [..] oraz wykreślono wpisy dotyczące użytkowania wieczystego przez spółdzielnię odnośnie działki nr 890/2.

Odwołania od decyzji z [..] maja 2012 r. wnieśli E.O., Spółdzielnia "[..]" oraz M.O.

E.O. zaskarżając decyzję w części dotyczącej punktu III o odmowie zwrotu działki nr 890/1 i 890/4 domagał się jej uchylenia w tym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Strona sformułowała zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8 i 10 K.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 229 w zw. z art. 136 ust. 3, art. 34 ust. 4 i art. 136 ust. 2 Ugn. W ocenie E.O. spełnione zostały wszystkie wymagania do orzeczenia zwrotu wymienionych działek. Oddając te nieruchomości w użytkowanie wieczyste Gmina Miasto [..] powinna zawiadomić go o tym zamiarze, jednak z obowiązku tego się nie wywiązała. Omawiana czynność prawna, zdaniem odwołującego się dotknięta była zatem wadą nieważności. Organ miał również nie dokonać ustaleń faktycznych względem ww. działek w zakresie sposobu ich zagospodarowania. Na omawianym obszarze nie jest realizowana żadna inwestycja związana z budową osiedla mieszkaniowego Staromieście.

Spółdzielnia "[..]" zaskarżyła ww. decyzję w części obejmującej punkty I, II i IV, żądając jej uchylenia w zaskarżonym zakresie i orzeczenia odmowy zwrotu nieruchomości. W ocenie strony Starosta błędnie ustalił, że nie został zrealizowany cel nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Na działce nr 890/2 wybudowano bowiem elementy infrastruktury osiedlowej, która jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i budynku nr [..]. Ponadto w wadliwy sposób miano wyliczyć wartość zwaloryzowanego odszkodowania, z pominięciem wybudowanej infrastruktury osiedlowej.

M.O. zażądała uchylenia decyzji organu I instancji z powodu jej niezgodności z przepisami prawa. Odwołująca się podniosła, że nie czuje się winna zaistniałej sytuacji, która ma w jej ocenie być skutkiem niekompetencji pracowników administracji państwowej. Przedmiotowa działka została zbyta przez E.O. 24 lata temu, a odwołująca się nabywając w bloku mieszkanie nie miała wpływu na zagospodarowanie terenu. Odwołująca nie zgodziła się również na obciążenie jej obowiązkiem zapłaty 4.725,43 zł.

Po rozpatrzeniu ww. odwołań decyzją z [..] lipca 2012 r. Wojewoda [..] na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 9a Ugn utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do dyspozycji przepisu art. 136 ust. 3 Ugn poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 cyt. ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z mocy art. 216 Ugn wymienione regulacje znajdują zastosowanie również do zwrotu nieruchomości nabytych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W kwestii stanu faktycznego sprawy Wojewoda za bezsporne uznał, że na mocy umowy z [..] marca 1988 r. Skarb Państwa nabył od E.O. działkę nr 65 o pow. 0,4724 ha za odszkodowaniem z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [..]". Działka ta aktualnie odpowiada działkom nr 890/1, 890/2 i 890/4, przy czym działka nr 890/2 stanowi fragment wyłożonej kostką drogi dojazdowej do budynku nr [..] przy ul. [..] wraz z częścią parkingu, chodnika i terenu zieleni przed blokiem. W przekonaniu organu zagospodarowanie tego terenu w opisany sposób nastąpiło po upływie terminów określonych w art. 137 Ugn. W celu ustalenia dokładnej daty zagospodarowania organ I instancji zwracał się do Spółdzielni o kopie stosownych dokumentów, jednak pozostały one bez odpowiedzi. Urządzenie terenu miało nie stanowić przeszkody do zwrotu działki, który połączony został z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania stosownie do przepisów art. 140 Ugn. Przy ustalaniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania pominięto nakłady poczynione na nieruchomości, które nie były związane z realizacją celu nabycia. Stan zagospodarowania nieruchomości nie pozostawia w ocenie organu wątpliwości, że cel ten nie został osiągnięty.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na ograniczenie roszczenia o zwrot nieruchomości określone w art. 229 Ugn. Działka nr 65 została bowiem oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni na mocy umowy z [..] września 1991 r., a prawo to ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Aktualnie działka nr 890/1 pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni "[..]". Natomiast działka nr 890/4 pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni "[..]" i osób fizycznych – właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Dlatego nieruchomości te nie podlegały zwrotowi.

W skardze na decyzję Wojewody [..] Spółdzielnia "[..]" w [..] zarzuciła prezentowanie przez organ odwoławczy sprzecznego stanowiska w sprawie zrealizowania celu wywłaszczenia. Strona wywodzi, że cel te został zrealizowany, ponieważ wybudowano na przedmiotowych działkach osiedle mieszkaniowe. Działka nr 890/2 obr. [..] w [..] stanowi fragment wyłożony kostką drogi dojazdowej do budynku nr [..] przy ul. [..] wraz z częścią parkingu, chodnika i terenu zieleni przed blokiem. Jest to jedyny dojazd i dojście do przedszkola i lokali mieszkalnych znajdujących się w ww. budynku. Wobec tego należało w przekonaniu strony odmówić żądanego zwrotu nieruchomości. Organy powinny ponadto uwzględnić interes społeczny polegający na prawidłowym korzystaniu z nieruchomości przez kilkadziesiąt rodzin zamieszkałych w budynku nr [..]. W ocenie Spółdzielni Wojewoda [..] wadliwie określił też wartość zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy Miasto [..], pominął bowiem nakłady poczynione na nieruchomości, czym naruszył art. 140 Ugn. Wybudowana droga, parking i chodnik mieściły się w pojęciu realizacji celu wywłaszczenia obejmującego budowę osiedla mieszkaniowego. Spółdzielnia "[..]" domaga się uchylenia wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Z kolei w skardze Gminy Miasto [..] zarzucono naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez nieustalenie, kiedy na nieruchomości realizowano opisaną w decyzji infrastrukturę osiedlową, art. 107 § 3 "Kpc" (zdaniem Sądu prawdopodobnie chodziło o "K.p.a.") przez nie podanie, na podstawie jakich dowodów organ przyjął spełnienie przesłanek określonych w art. 137 Ugn, art. 137 w zw. z art. 136 ust. 3 Ugn przez uznanie, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wykupu, art. 140 Ugn przez brak orzeczenia o zwrocie wartości nakładów poczynionych na zwracanej nieruchomości w postaci fragmentu wyłożonej kostką drogi dojazdowej wraz z częścią parkingu, chodnika i terenu zielonego przed blokiem. W ocenie Gminy Miasto [..] wymieniona infrastruktura osiedlowa mieści się w celu wykupu nieruchomości określonym w akcie notarialnym. Ponadto organy miały nie ustalić daty budowy tej infrastruktury. Gmina Miasto [..] domaga się uchylenia skarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy pkt I i II decyzji Starosty [..] oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Pełnomocnik E. O. podczas rozprawy wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem skarg jest decyzja Wojewody [..] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [..] orzekającego o zwrocie części nieruchomości nabytej w warunkach wywłaszczenia i nakazie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oraz o odmowie zwrotu pozostałej części nieruchomości.

W ocenie Sądu skargi są uzasadnione, aczkolwiek wyłącznie z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu, nie będąc związany zarzutami wniesionych skarg.

Ugn normuje reguły zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy okaże się, że odpadł cel wywłaszczenia. Były właściciel dysponuje roszczeniem o zwrot nieruchomości, a podmiot, który nabył nieruchomość na cel publiczny nie może jej przeznaczyć na inny cel, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Te reguły stosuje się, z mocy art. 216 Ugn odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych w drodze wskazanych tam aktów normatywnych. W art. 216 ust. 2 pkt 3 Ugn wskazano na przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a na tej podstawie nabyto od E.O., w warunkach uprzedniego zagrożenia dokonaniem wywłaszczenia, nieruchomość objętą decyzją o zwrocie. Okoliczności tych nie kwestionowano w toku postępowania. Innymi słowy, z mocy art. 216 ust. 2 Ugn przepisy rozdziału 6 Działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytej na podstawie takiego tytułu prawnego, jaki był podstawą nabycia przez Skarb Państwa działki oznaczonej w chwili nabycia jako działka nr 65 z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego.

Zastosowanie odpowiednie w sprawie miał art. 136 ust. 3 Ugn, który stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Ustanowione granice roszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części wyznacza art. 229 Ugn, który stanowi, że "Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". Artykuł 229 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami został zamieszczony w Dziale VII tej ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", jest więc przepisem o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Z tego wynika, że art. 229 tej ustawy ma zastosowanie, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie (por. wywody zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2007 r. I OSK 544/06, LEX nr 362099). Innymi słowy cyt. konstrukcja normatywna odnosić się będzie do stanów, jakie istniały w dniu 1 stycznia 1998 r., tj. w dniu wejścia w życie Ugn (por. art. 242 Ugn).

Nieruchomość, o której zwrot wystąpił E.O., została przekazana w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [..] na podstawie umowy z [..] września 1991 r., co zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [..] w tym samym dniu. Zdarzenie to miało miejsce niewątpliwie przed wejściem w życie Ugn. Z akt sprawy nie wynika, aby ustanowienie wieczystego użytkowania na rzecz ww. spółdzielni było kwestionowane. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że na podstawie art. 229 Ugn w chwili wejścia w życie cyt. ustawy doszło w istocie rzeczy do wygaśnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości nabytej w warunkach wywłaszczenia. Późniejszy podział działki nr 65 i jej modernizacja na działki nr 890/1, 890/2 i 890/4, a następnie dokonanie w 2005 r. między Gminą Miastem [..] a Spółdzielnią Mieszkaniową [..] zamiany prawa wieczystego użytkowania m.in. działki nr 890/2 na prawo wieczystego użytkowania innych działek, z punktu widzenia wygaśnięcia roszczenia o zwrot nabytej w warunkach wywłaszczenia nieruchomości, nie miało żadnego znaczenia. Pozwala to na konkluzję ogólniejszej natury: w razie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w warunkach wywłaszczenia – na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która została następnie przed 1 stycznia 1998 r. wpisana w księdze wieczystej jako objęta prawem wieczystego użytkowania na rzecz tzw. osoby trzeciej, późniejsze nabycie tego prawa od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 229 Ugn. Z tego powodu uznać należy, że zaskarżona decyzja Wojewody [..] w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji w jej pkt. I, II i IV, zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 229 Ugn, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa), co musi prowadzić do jej uchylenia w tej części. Odpowiada prawu natomiast utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w jej pkt. III, tj. w zakresie odmowy zwrotu działek oznaczonych nr 890/1 i 890/4. Zresztą skargi w tym zakresie nie podnoszą wadliwości skarżonej decyzji.

Ustalenia powyższe czynią bezprzedmiotowym rozważania odnośnie naruszenia innych przepisów Ugn, jak i przepisów K.p.a., które zostały w obu skargach wskazane. W orzecznictwie konsekwentnie wskazuje się, że otrzymawszy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ bada, na podstawie art. 136 Ugn, czy pochodzi on od podmiotu w nim wymienionego, czy dotyczy wywłaszczonej nieruchomości, a także czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 229 tejże ustawy. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności następuje dalsze postępowanie, w którym wyjaśniany jest cel wywłaszczenia, a następnie bada przesłanki zbędności, ale już na podstawie art. 137 Ugn (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.06.2012 r. I OSK 979/11, LEX nr 1218906).

Skoro roszczenie o zwrot całej działki nabytej przez Skarb Państwa od E.O. wygasło, to rozważania odnośnie realizacji celu nabycia, zachowania terminów określonych w art. 137 Ugn, prawidłowości określenia wysokości wartości działki przeznaczonej do zwrotu i poczynionych na niej nakładów, jest zbędne. Jeżeli przed 1 stycznia 1998 roku rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 Ugn i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 Ugn (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2011 r., I OSK 1545/10, LEX nr 1149193).

Uwzględnienie skargi w części uzasadniało opatrzenie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej z art. 152 Ppsa. Zwrot kosztów sądowych na rzecz stron skarżących znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i 205 § 2 Ppsa, sprowadzał się do zwrotu uiszczonych wpisów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego w odniesieniu do skargi Gminy Miasta [..].