Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2017r., poz. 1257; dalej: "kpa") oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 554; dalej: "ustawa"), w wyniku rozpatrzenia odwołania P. H. (dalej: "skarżący") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2018r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z [...] lipca 2018r., na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 ustawy skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych

z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki D. H.. Wskazał, że od [...] marca 2013r. przebywa w Zakładzie Karnym. Został skazany na 7 lat kary pozbawienia wolności, co oznacza, że prawdopodobnie wyjdzie na wolność w roku 2026. Podał, że w Zakładzie Karnym nie ma możliwości odpłatnego zatrudnienia, co sprawia, że obawia się ciągłego wzrostu zadłużenia, którego spłacenie nie będzie możliwe. Do wniosku dołączył m.in. zaświadczenia: o przebywaniu w Zakładzie Karnym w P., o braku zatrudnienia zarówno odpłatnego, jak i nieodpłatnego zatrudnienia z powodu braku wolnych miejsc pracy.

Decyzją z [...] sierpnia 2018r., Burmistrz odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej ulgi z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń na rzecz osoby uprawnionej, tj. A. M. za następujące okresy świadczeniowe: od 2015-08-[...] do 2015-09-[...]; od 2015-10-[...] do 2016-09-[...]; od 2016-10-[...] do 2017-09-[...] oraz od 2017-10-[...] do 2018-09-[...]. Stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymienione w treści art. 30 ust. 2 ustawy. W szczególności za uwzględnieniem wniosku nie przemawia fakt przebywania skarżącego w zakładzie karnym, w tym posiadania ograniczonej możliwości zarobkowania, gdyż w przyszłości po opuszczeniu zakładu karnego skarżący podejmie pracę i będzie miał możliwość spłaty długu. Dodał, że skarżący jest osobą młodą, zdrową i zdolną do podjęcia zatrudnienia i po zakończeniu odbywania kary będzie mógł starać się o podjęcie pracy zarobkowej. Sytuacja po wyjściu na wolność będzie zatem zależała od jego zaangażowania i chęci podjęcia zatrudnienia. Podkreślił przy tym, że zwolnienia

z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy. Wskazał również, że od momentu zasądzenia alimentów do chwili obecnej egzekucja wobec dłużnika jest bezskuteczna.

W odwołaniu od tej decyzji, skarżący wniósł o potraktowanie braku możliwości uzyskania odpłatnej pracy w warunkach zakładu karnego jako szczególnej okoliczności przez niego niezawinionej, która uniemożliwi mu przez najbliższe ponad 7 lat i 8 miesięcy chociażby częściowego zrealizowania ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych. Okoliczność ta przesądza o wyjątkowości jego sytuacji. Wskazane

w decyzji przesłanki świadczące o odmowie przyznania wnioskowanej ulgi w jego ocenie są czysto hipotetyczne. Dodał, że zastosowane wobec niego środki izolacyjne,

w związku z odbywaną karą w zakładzie karnym uniemożliwiają mu, mimo starań

i zaangażowania w tym względzie podjęcia tam zatrudnienia. Natomiast jego zadłużenie z tytułu alimentów stale rośnie i po opuszczeniu zakładu karnego może wynieść ponad [...] tys. zł i będzie to kwota niemożliwa do spłaty.

SKO, utrzymując w mocy decyzję Burmistrza nie znalazło podstaw do jej zmiany w świetle art. 30 ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy. Z treści tych przepisów wynika bowiem, że dłużnik ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe

z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz dzieci dłużnika alimentów

i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest więc zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Umorzenie oceniane jest jako fakt mający charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Wskazało, że decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy wydawana jest

w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to zatem sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Umorzenie dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej

i dochodowej osoby zobowiązanej do zwrotu, jednak nawet i wówczas organ ma tylko możliwość, a nie obowiązek udzielenia takiej ulgi. Umorzenie jest tylko prawem a nie obowiązkiem organów, które muszą tu także uwzględniać interes społeczny. Każde bowiem umorzenie powoduje przerzucenie na wszystkich podatników kosztów utrzymania dzieci dłużników. Dlatego w orzecznictwie podkreśla się, że przesłanki z art. 30 ust. 2 ustawy powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający.

Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych sprawy, organ odwoławczy wskazał, że w wyniku analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego Burmistrz zasadnie nie znalazł szczególnie uzasadnionych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w postaci umorzenia. Podzielając dokonaną przez ten organ ocenę stwierdził, że odmowna decyzja nie naruszała granic uznania administracyjnego. Zauważył, że jak wynika z akt sprawy skarżący ma [...] lat. Obecnie przebywa

w Zakładzie Karnym w P.. Od momentu zasądzenia alimentów egzekucja wobec niego była bezskuteczna. Z oświadczenia matki dziecka (A. M.) z [...] sierpnia 2018r. wynikało, że ojciec dziecka od urodzenia córki przebywa w zakładzie karnym

i nigdy nie otrzymała od niego żadnego wparcia finansowego. Na dzień wydawania decyzji przez organ I instancji zadłużenie skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego wynosi [...] zł. Z dołączonych do wniosku zaświadczeń wystawionych przez Zakład Karny w P. wynikało, że osadzony nie jest obecnie zatrudniony odpłatnie ani nieodpłatnie z powodu braku wolnych miejsc, nie uzyskuje wynagrodzenia.

Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie sądów ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy ma charakter wyjątkowy, a wynikające z tego przepisu przesłanki to szczególne, o wyjątkowym charakterze okoliczności w zakresie sytuacji życiowej, dochodowej i rodzinnej dłużnika, niemożliwe do przezwyciężenia nawet przy dołożeniu najwyższej możliwej staranności i wysiłku. Umorzenie zadłużenia może zatem dotyczyć jedynie osób znajdujących się w zupełnie wyjątkowej sytuacji, które nie wzbudzają jakichkolwiek wątpliwości i które wykorzystują wszystkie swoje możliwości i uprawnienia do poprawy sytuacji finansowej, czyli np. gdy niemożność płacenia alimentów wynika z ciężkiej choroby lub innych niezależnych od osoby zobowiązanej czynników. Zatem umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwała mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu (por. wyrok NSA z 4 września 2018 r., sygn. I OSK 2604/16; NSA z 21 listopada 2017r., sygn. akt

I OSK 1100/17).

Zdaniem Kolegium, w realiach rozpoznawanej sprawy faktu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie uzasadnia zatem, zarówno sam pobyt dłużnika w zakładzie karnym, jak również ewentualne trudności w znalezieniu pracy po jego opuszczeniu. Uznało bowiem, że okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną. Nie stanowi też wystarczającej przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia, gdyż stanowi efekt, konsekwencję zabronionych z punktu widzenia prawa działań skarżącego w przeszłości. Nie jest to więc okoliczność całkowicie niezależna od niego, na powstanie której nie miał on wpływu. Dodało, że w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji (por. wyroki NSA z 24 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 544/07; z 20 października 2011r., sygn. akt I OSK 881/11). W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych świadczeń alimentacyjnych, płaconych zamiast dłużnika z budżetu państwa. Państwo obciążyło podatników ciężarem częściowego comiesięcznego utrzymywania dziecka dłużnika, a teraz ma on obowiązek wydatkowane kwoty zwrócić. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowanie w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców tychże dzieci, na barki podatników (por. wyroki NSA z: 22 czerwca 2016r., sygn. akt I OSK 2429/14; z 20 października 2011r., sygn. akt I OSK 881/11 oraz z 14 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 1166/09).

Zdaniem Kolegium, pomimo obecnej trudnej sytuacji finansowej skarżącego nie jest wykluczone, że w przyszłości będzie możliwa spłata zadłużenia. Umorzenie winno być bowiem zarezerwowane jedynie do takich sytuacji, które nie rokują żadnej szansy, ani też nadziei na jakąkolwiek poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej, materialnej

i dochodowej, która ma charakter nieodwracalny. Powołane we wniosku okoliczności nie stanowią zatem wyjątkowych, przemawiających za przyznaniem ulgi. Zdaniem SKO, w przyszłości istnieje bowiem możliwość podjęcia zatrudnienia (młody wiek)

i wywiązanie się z ciążącego na skarżącym obowiązku alimentacyjnego. Jego sytuacja nie nosi zatem cech wyjątkowości przemawiających za umorzeniem tych należności.

Reasumując Kolegium podkreśliło, że ustawodawca normując sytuację dłużników alimentacyjnych na plan pierwszy wysunął konieczność regulowania przez nich zobowiązań z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Umorzenie tych należności prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego okolicznościami sprawy przerzucenia na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych, co sprzeczne jest z interesem społecznym. Niedomaganie się od strony zwrotu powstałego zadłużenia naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes Państwa, ale również wartości wspólne dla całego społeczeństwa, a co za tym idzie sprawiedliwość społeczną oraz zaufanie obywateli do organów władzy.

Zarzuty odwołania uznało zatem za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"), która ma charakter opisowy skarżący podtrzymał swoją argumentację zawartą we wniosku z 30 lipca 2018r. Podniósł w szczególności, że brak możliwości podjęcia zatrudnienia w zakładzie karnym jest okolicznością od niego niezależną

i niezawinioną.

Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącego, popierając skargę, podniósł, iż skarżący ma trudności z podjęciem zatrudnienia również ze względów zdrowotnych. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia z Aresztu Śledczego w R. z dnia [...] lutego 2019 r., z którego wynika, iż skarżący jest aktualnie zatrudniony nieodpłatnie z uwagi na brak wolnych etatów odpłatnych, po zwolnieniu się etatu odpłatnego skarżący ma możliwość uzyskania etatu odpłatnego, przy czym istnieje duża liczba osadzonych aktualnie zatrudnionych nieodpłatnie, oczekujących na etat odpłatny, którzy również posiadają zobowiązania alimentacyjne do spłaty, wyniku badania rezonansem z dnia [...] lipca 2018 r., oraz kserokopii strony tytułowej i stron [...] i [...] książki zdrowia osadzonego, które złożył do kat sprawy.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2019 r., ogłoszonym na rozprawie Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa"), powyższe wnioski dowodowe oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie

z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Przedmiotem kontroli w realiach rozpoznawanej sprawy jest ocena zasadności odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej ulgi, tj. umorzenia na podstawie art.

30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy ustaliły, że skarżący posiada zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okresy od 2015-08-[...] do 2015-09-[...]; od 2015-10-[...] do 2016-09-[...]; od 2016-10-[...] do 2017-09-[...] oraz od 2017-10-[...] do 2018-09-[...], których kwota na dzień wydania decyzji organu I instancji wynosiła [...] zł (okoliczność bezsporna). Odmówiły jednak ich umorzenia, gdyż nie dopatrzyły się cech wyjątkowości w aktualnej sytuacji rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej skarżącego. W szczególności uznały, że za umorzeniem nie przemawia fakt przebywania skarżącego w zakładzie karnym i brak możliwości zarobkowania.

Zdaniem skarżącego tymczasem okoliczność ta jest od niego niezależna

i stanowi sytuację szczególną, która powoduje, że jego wniosek powinien zostać uwzględniony. Także z tego względu, że zakład karny opuści za kilka lat, a rosnące zadłużenie z powodu braku możliwości zarobkowania nie będzie możliwe do uregulowania. Przed Sądem skarżący podniósł jednocześnie, iż jego sytuacja zdrowotna sprawia, iż ma on trudności z podjęciem zatrudnienia.

W tym miejscu wskazania wymaga, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 30 ust. 2 ustawy, w świetle którego organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Stosownie natomiast do art. 77 § 1 kpa, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Następnie zgodnie z art. 80 kpa, organ dokonuje oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego, a zatem oznacza sytuację, w której właściwy organ administracyjny ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć bądź rozłożyć na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Istotne jest, że decyzja oparta na powyższym przepisie ustawy, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, to nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Umorzenie należności z tytułu alimentów jest formą najdalej idącej ulgi w spłacie należności, dlatego stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym i powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 stycznia 2019r., sygn. akt IV SA/Gl 781/2018). Natomiast powołany przepis art. 30 ust. 2 ustawy przy rozstrzyganiu wniosku o umorzenie należności, obliguje organ do uwzględnienia sytuacji dochodowej

i rodzinnej. Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonywane na podstawie bieżących danych odzwierciedlających aktualną dla rozpatrywania sprawy sytuację dłużnika. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności,

to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne (por. wyrok WSA

w Szczecinie z 10 stycznia 2019r., sygn. akt II SA/Sz 1042/18).

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie dysponowały pełnym materiałem dowodowym oraz przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób odpowiadający opisanym wyżej zasadom procedury administracyjnej. Oznacza to, że nie naruszyły powołanych wyżej przepisów postępowania.

Należy podkreślić, że wydanie decyzji na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Decyzja organu wydawana w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest natomiast wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,

z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący od [...] marca 2013r. przebywał w Zakładzie Karnym w P. (obecnie w Areszcie Śledczym w R.), gdzie odbywa karę pozbawienia wolności i ma tam przebywać do 2026r. W dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy miał [...] lat. Obecnie nie jest zatrudniony odpłatnie, jak i nieodpłatnie z powodu braku wolnych miejsc. Nie osiąga dochodów. Zobowiązany jest do świadczenia alimentów na rzecz swojej córki D. H. w kwocie po [...] zł miesięcznie. Z powodu ich niepłacenia matka dziecka (A.M.) wystąpiła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. o ich egzekucję. Egzekucja okazała się bezskuteczna, w związku z czym na podstawie zaświadczenia komorniczego o bezskuteczności egzekucji alimenty z funduszu wypłacał i nadal wypłaca organ właściwy wierzycielki. Skarżący jako dłużnik alimentacyjny został zatem zobowiązany, zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do zwrotu należności z tytułu pobieranych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy skarżący wystąpił zaś z wnioskiem o umorzenie tych należności argumentując, że znajduje się w szczególnej sytuacji uprawniającej go do przyznania ww. ulgi, tj. przebywa w Zakładzie Karnym bez możliwości zarobkowania z przyczyn od siebie niezależnych. Obawia się ciągłego wzrostu swojego zadłużenia. Matka dziecka oświadczyła, że od urodzenia dziecka skarżący przebywa w zakładzie karnym i dotychczas nigdy nie otrzymała od niego żadnego wsparcia finansowego.

Zdaniem Sądu, z analizy opisanej wyżej sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącego wynika, że jest on osobą młodą, na dzień wydania rozstrzygnięć organów

w sprawie osobą zdrową i zdolną do podjęcia zatrudnienia po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Organy słusznie oceniły zatem, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie uzasadnia, zarówno sam fakt pobytu

w Zakładzie Karnym, jak również ewentualne trudności w znalezieniu pracy po jego opuszczeniu. Sąd podziela poglądy prawne zawarte w wyrokach sądów, których tezy organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, jak również wskazuje, że istotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowane uznać należy stanowisko, że okoliczność odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia jego wniosku, gdyż jest ona efektem zabronionych z punktu widzenia prawa jego działań. Nie można bowiem uznać takiej sytuacji za wyjątkową. W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika. Państwo obciążyło podatników ciężarem częściowego comiesięcznego utrzymywania dziecka skarżącego, a skarżący ma obowiązek wydatkowane kwoty zwrócić. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców tychże dzieci, na barki podatników (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14; 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 881/11; 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09, dostępne w internetowej informacji o sprawach pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie dodatkowo w pełni aprobuje podglądy prawne zawarte w wyroku NSA z 4 września 2018r., sygn. akt II OSK 2604/16, w świetle których uznać należy, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z całą pewnością pobyt w Zakładzie Karnym do takich przesłanek się nie zalicza. Wszelkiego zatem rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą

i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 611/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie zatem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 2 tej ustawy, powinno mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach, po dokonaniu szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika.

Z tych przyczyn, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie zaistniały, bowiem, jak wskazano powyżej, sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie daje podstaw do wydania decyzji w tym przedmiocie. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie nie naruszyły zatem treści art. 30 ust. 2 ustawy odmawiając skarżącemu wnioskowanej ulgi, gdyż dokonały właściwej subsumcji tego przepisu do ustalonego prawidłowo stanu faktycznego i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyjmując, że okoliczność przebywania w zakładzie karnym nie uzasadnia uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie należności. Nie nosi bowiem cech wyjątkowości, zaś młody wiek skarżącego rokuje, że po odbyciu kary pozbawienia wolności będzie w stanie podjąć zatrudnienie i sprostać ciążącemu na nim obowiązkowi zwrotu wypłaconych na rzecz jego małoletniej córki z tytułu wypłaconych alimentów z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu, działanie organów orzekających w sprawie, które korzystały z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego mieściło się przy tym w granicach treści art. 7 kpa, tj. dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, oraz art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ odwoławczy działał w zgodzie z przepisami prawa materialnego i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jego decyzja nie nosi zatem cech dowolności i była poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów, zaś jej uzasadnienie odpowiada treści art. 107 § 3 kpa.

Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma bowiem charakter obligatoryjny. System zabezpieczenia społecznego nie ma zaś na celu zwolnienia

w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten pozostaje

w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, stosownie do której Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane. Zatem umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się

z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ze względów wymienionych powyżej okoliczności takie nie zaistniały w realiach rozpoznawanej sprawy, gdyż za taką

w szczególności nie uznaje się pobytu osadzonych w zakładach karnych.

Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ppsa oddalił wnioski dowodowe skarżącego zgłoszone na rozprawie z uwagi na to, iż nie były niezbędne dla rozstrzygnięcia. Okoliczność, iż skarżący odbywa karę pozbawienia wolności i nie jest zatrudniony odpłatnie jest bezsporna i została przez orzekające w sprawie organy prawidłowo oceniona jako nie rodząca przesłanki wyjątkowości, uzasadniającej umorzenie wypłaconych należności alimentacyjnych. Dokumentacja dotycząca stanu zdrowia skarżącego, mimo stwierdzonych zmian chorobowych i dolegliwości nie zawiera orzeczenia o istnieniu niezdolności do pracy. Tym samym pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. Zauważyć jednocześnie należy, iż skarżący przed organami administracji publicznej powoływał się na fakt pobytu w Zakładzie Karnym i brak możliwości podjęcia w czasie odbywania kary pozbawienia wolności odpłatnego zatrudnienia, a nie względy zdrowotne. Także ta okoliczność (brak wolnych odpłatnych etatów) została wskazana w zaświadczeniu Aresztu Śledczego w R. jako przyczyna braku odpłatnego zatrudnienia skarżącego. Dodatkowo wskazać wypada, iż z zaświadczenia, o którym mowa skarżący jest zatrudniony, tylko że nieodpłatnie. Tym samym brak jest podstaw, aby stwierdzić, iż dowody zgłoszone na rozprawie spełniany przesłanki z art. 106 § 3 ppsa, uzasadniające ich przeprowadzenie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę, orzekając jak wyroku.