Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 39/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Wiesław Kisiel spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 3 października 2005 r. nr: [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] 1996 roku, działając na podstawie art.32 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. nr 12, poz.49) oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz.294 z późn. zm.), kierując się rozpoznaniem w Klinice Toksykologii [...] w [...] stwierdził u S. S., pracownika Zakładów A im. [...] w [...] chorobę zawodową - podostre powtarzające się zatrucie tlenkiem węgla z następowym zespołem psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby.

Uzasadniając swą decyzję organ I instancji powołał się na związek przyczynowy pomiędzy rozpoznaną chorobą a pracą wykonywaną na stanowisku wycinacz termiczny, palacz acetylenowy, obsługa sekatora w narażeniu na tlenek węgla. Ostatnim zakładem pracy, w którym istniało narażenie na tlenek węgla były Zakłady A im. [...] w [...]. Toteż istniała podstawa do stwierdzenia choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Zakład A im. [...], powołując się na fakt, iż pomiary środowiska pracy w latach 1975-1980 nie wykazały przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń tlenku węgla.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] 1998 r. po rozpatrzeniu odwołania Zakładów A, im. [...] w [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję i nie stwierdził u S. S. choroby zawodowej spowodowanej zatruciem tlenkiem węgla z następowym zespołem psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby.

Decyzja ta w wyniku wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez S. S. wyrokiem tego Sądu z dnia 23 września 1998 roku, sygn. akt II SA/Kr 398/98, została uchylona wobec zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób określony w art.77 §1 oraz 75 §1 K.p.a. i oparcia decyzji jedynie na uproszczonej ocenie niepełnego stanu dowodowego.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] ponownie rozpatrując odwołanie byłego pracodawcy od decyzji stwierdzającej u S. S. chorobę zawodową (podostre powtarzające się zatrucie tlenkiem węgla z następowym zespołem psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby) decyzją z dnia [...] 1999 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nie stwierdził u strony choroby zawodowej.

S. S. na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] przedstawił pojedyncze wyniki badania tlenku węgla na stanowiskach pracy z lat 1969-1970, bez podania metodyki jej wykonania. W pozostałym okresie 10 lat badania środowiskowe wykonywało laboratorium zakładowe, podległe dyrekcji zakładu i dostarczało wyniki zgodne z życzeniem dyrekcji. W tej sytuacji wiarygodność tych badań powinien ocenić niezależny ekspert. Skarżący zarzucił, że oceny zeznań świadków dokonano lakonicznie, a świadkowie byli źle traktowani. Źle przeprowadzone w [...] badania lekarskie doprowadziły do błędnej oceny przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w [...] stopnia narażenia zdrowia strony.

Według skarżącego organ II instancji stał się stroną w sporze, broniącą wiarygodności własnych wyników badań, niezdolną do obiektywnej oceny wszystkich okoliczności, jakie miały miejsce na stanowiskach pracy w latach 1967-1980

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i dodając, iż uwzględniono wszystkie dostępne wyniki badań środowiskowych dotyczące pomiarów tlenku węgla na stanowisku pracy skarżącego. W karcie wyników z lat 1969 i 1970 podane jest źródło zastosowanej metodyki oznaczeń. Zarzut złego traktowania świadka jest nieuzasadniony i gołosłowny.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2001 roku, II SA/Kr 451/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] 1999 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż decyzja została wydana co najmniej przedwcześnie, tj. z naruszeniem art.75 §1 i art.77 §1 K.p.a. Już na tle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. (Dz.U. nr 74, poz.271) przyjęto domniemanie zawodowej etiologii choroby zawodowej stwierdzonej u strony, jeśli pracowała ona w narażeniu na czynniki wywołujące taką chorobę. Ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na organie administracyjnym. Dlatego nieprawidłowo odmówiono stwierdzenia zawodowej etiologii choroby powołując się na brak dowodu związku przyczynowego choroby i warunków pracy. Poza sporem pozostaje występowanie w środowisku pracy tlenku węgla, a sporny jest tylko stopień jego stężenia, jego wpływ na zdrowie skarżącego i rozpoznane schorzenie.

Orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] ma charakter opinii, o jakiej mowa w art.84 K.p.a. Późniejsze orzeczenie powinno ustosunkować się do orzeczenia wcześniejszego, jeżeli między nimi zachodzi rozbieżność. Wydanie decyzji w II instancji, pomimo rozbieżności między otrzymanymi opiniami stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (wyrok z dnia 30 grudnia 1980 roku, SA 645/80, ONSA 1980, z. l, póz.2). Od obowiązku tego nie zwalnia uzasadnione przekonanie o wysokich kwalifikacjach lekarzy Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Instytut w [...] dysponował i tymi samymi informacjami na temat narażenia zawodowego skarżącego co Klinika, a mimo to Instytut wydał odmienne orzeczenie bez ustosunkowania się do stanowiska Kliniki. Stwierdzenie organu odwoławczego, iż przeciwko zawodowej etiologii schorzenia przemawia brak przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia tlenku węgla w środowisku pracy skarżącego oparty na niekompletnych wynikach badań i nie wyjaśnia w sposób niebudzący wątpliwości braku przyjęcia choroby zawodowej. Dlatego konieczne będzie uzupełnienie materiału dowodowego i wyjaśnienie powyższych wątpliwości.

Realizując wskazówki zawarte w powyższym wyroku NSA, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...] 2002 r. wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w v o ustosunkowanie się do orzeczenia wydanego przez jednostkę pierwszego szczebla diagnostyczno-orzeczniczego, tj. Klinikę Toksykologii [...] w [...]. W odpowiedzi Instytut odwołał się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podtrzymał negatywną ocenę zawodowej etiologii choroby S. S. W oparciu o analizę danych z wywiadu, dokumentacji lekarskiej, danych o narażeniu oraz wyników przeprowadzonych badań nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego następstw przewlekłego narażenia na tlenek węgla. Nie stwierdzono biochemicznych cech uszkodzenia miąższu wątroby. Nie ma obiektywnych wyników badań potwierdzających podwyższone stężenia karboksyhemoglobiny w krwi. Z przeważającym prawdopodobieństwem należy stwierdzić, że warunki pracy S. S. nie stwarzały ryzyka ostrego czy też podostrego zatrucia tlenkiem węgla.

W wywiadzie zebranym przez neurologa w tut. szpitalu pacjent podał, że w 1973 r. przebył uraz głowy z utratą przytomności, ale nie był wówczas hospitalizowany. W badaniu psychologicznym i psychiatrycznym potwierdzono cechy zespołu psychoorganicznego z tendencją do progresji (dołączyły się objawy otępienia). W badaniu neurologicznym stwierdzono niedowład piramidowy prawostronny. W badaniu NMR głowy stwierdzono zaniki korowo-podkorowe z poszerzeniem układu komorowego i obecnością szyszyniaka. W badaniu Dopplerowskim tętnic zewnątrz i wewnątrzczaszkowych stwierdzono dyskretną asymetrię przepływu w tętnicach kręgowych.

W orzeczeniu wydanym przez Klinikę Toksykologii [...] w [...] nie uwzględniono innych pozazawodowych przyczyn zespołu psychoorganicznego i powiązano istnienie tego zespołu z wątpliwym narażeniem zawodowym na tlenek węgla. Jednocześnie nie wiadomo, na jakiej podstawie rozpoznano toksyczne uszkodzenie miąższu wątroby, skoro podane w karcie wypisowej aktywności enzymów wątrobowych pozostawały w normie

Zespół psychoorganiczny występuje w wyniku uszkodzeń kory mózgu np. w miażdżycy, po przebyciu ciężkich zatruć, urazów czaszkowo-mózgowych lub zapaleń mózgu. Charakteryzuje się obniżeniem sprawności intelektualnej, zaburzeniami pamięci i afektu (labilność, stępienie uczuciowe, drażliwość), upośledzeniem krytycyzmu, niesprawnością myślenia abstrakcyjnego, ograniczeniem zakresu pojęć, niemożnością uczenia się i przystosowywania do otoczenia i zamiany warunków. Jedną z postaci zespołu psychoorganicznego jest postać otępienna (rozpoznawana u S. S.), w której dominują zaburzenia intelektualne. Pod pojęciem otępienia rozumiemy uszkodzenie funkcji intelektualnych wskutek organicznego procesu chorobowego mózgu. Charakteryzuje się ono obniżeniem sprawności intelektualnej, zaburzeniami pamięci i zapamiętywania, zaburzeniami krytycyzmu, zanikiem uczuciowości wyższej, zmianami nastroju, zachowania i osobowości. Otępienie odnosi się do stanów zejściowych lub postępujących, często nieuleczalnych. Postać otępienna zespołu psychoorganicznego odnosi się do przypadków bardziej zaawansowanych w porównaniu z samym zespołem psychoorganicznym. Przyczynami otępienia są: choroba Alzheimera (50-70%), choroby naczyniowe mózgu naczyniopochodne (10-25%), przewlekły alkoholizm (5-10%), guzy (np. szyszyniak mózgu) i udary mózgu (5%), zatrucia lekami, różne choroby metaboliczne i zwyrodnieniowe (10-13%), wodogłowie wewnętrzne. W przebiegu otępienia dochodzi do zaburzeń wyższych funkcji korowych takich jak: pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie, liczenie, zdolność do uczenia się, porównywania, ocenianie i dokonywanie racjonalnych wyborów.

U S. S. stwierdzono co najmniej trzy z wymienionych powyżej przyczyn zespołu psychoorganicznego otępiennego: obecność szyszyniaka, uraz głowy w wywiadzie i zmiany naczyniowe.

Biorąc powyższe pod uwagę z przeważającym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że istniejące u pacjenta objawy zespołu psychoorganicznego otępiennego mają związek przyczynowy ze stwierdzanymi zmianami w badaniach dodatkowych i nie mogą być łączone z przebytym narażeniem na tlenek węgla. Dodatkowym argumentem przemawiającym przeciwko zawodowej etiologii choroby jest brak w badaniu NMR głowy zmian w obrębie pnia mózgu i jąder podkorowych. które mogłyby odpowiadać skutkom przebytego zatrucia tlenkiem węgla

Decyzją z dnia [...] 2002 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uchylił w całości decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 1996 r. i nie stwierdził u S. S. choroby zawodowej. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny błędnie ocenił wielkość ekspozycji S. S. na tlenek węgla, uznając ją za narażenie zawodowe, podczas gdy przez narażenie zawodowe rozumiemy warunki pracy w stężeniach ponadnormatywnych, tj. gdy wielkość ekspozycji przekracza NDS czynnika lub czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W toku postępowania dotyczącego ustalenia narażenia zawodowego S. S. na tlenek węgla, dokonano analizy wszystkich dostępnych pomiarów tlenku węgla przeprowadzonych w latach 1969 - 1993 przez organy Inspekcji Sanitarnej w ramach sprawowania bieżącego nadzoru sanitarnego w Zakładach A im. [...]. Ustalono, że w tym okresie, na stanowiskach pracy objętych pomiarami nie odnotowano przekroczeń NDS tlenku węgla. W toku postępowania ustalono również, że w latach 1969 - 1989 do organów Inspekcji Sanitarnej, właściwych do wydawania decyzji w sprawach chorób zawodowych, nie zgłoszono żadnego przypadku rozpoznania choroby zawodowej - ostrego lub przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla wśród pracowników Zakładów A im. [...].

Zgodnie z przepisem §1 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz.294 z późn. zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego (§1 ust.2).

W póz. l wykazu chorób zawodowych wymienione są ..zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć" Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] w swojej opinii z dnia [...] 2002 r. (strona [...] ) wyrażą następujący pogląd. "Biorąc pod uwagę wyniki pomiarów środowiskowych. dane u dokumentacji lekarskiej, zeznania świadków i informacje dostarczone przez zakład pracy, należy z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że warunki pracy S. S. nie stwarzały ryzyka ostrego czy też podostrego zatrucia tlenkiem węgla", a w końcowym zdaniu tej opinii - "z przeważającym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że istniejące u pacjenta objawy zespołu psychoorganicznego otępiennego mają związek przyczynowy ze stwierdzanymi zmianami w badaniach dodatkowych i nie mogą być łączone z przebytym narażeniem na tlenek węgla. Dodatkowym argumentem przemawiającym przeciwko zawodowej etiologii choroby jest brak w badaniu NMR głowy zmian w obrębie pnia mózgu i jąder podkorowych, które mogłyby odpowiadać skutkom przebytego zatrucia tlenkiem węgla".

Przedstawiona opinia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zawiera ocenę przeprowadzonych badań lekarskich, narażenia zawodowego, uzasadnienie zajętego stanowiska oraz podaje powody, dla których rozpoznanej choroby nie można uznać za zawodową a także ustosunkowuje się do orzeczenia lekarskiego Kliniki Toksykologii [...] w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi S. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2002 r. wyrokiem z dnia 28 lutego 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję (sygn. akt II SA/Kr 2097/02). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja administracyjna narusza prawo. Stosownie do §1 ust.l rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz.294 z późn. zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

W póz.l wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wymieniono "zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć" Jeżeli zatem u danej osoby rozpoznane zostanie takie schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową, jeżeli wywołane zostało warunkami występującymi w środowisku pracy.

Zgodnie z treścią §10 cyt. powyżej rozporządzenia, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] i dodatkowym wyjaśnieniu do niego, orzekający w niniejszej sprawie organ administracyjny II instancji stwierdził, że skoro upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka służby zdrowia nie znalazła podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest w istocie opinią w rozumieniu art.84 §1 K.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001 r., sygn. akt I SA. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art.80 K.p.a. W niniejszej sprawie opinia lekarska została zgodnie z zaleceniami Sądu uzupełniona. Wydając ostateczną opinię o chorobie zawodowej S. S. z dnia [...] 2002 r. Instytut Medycyny Pracy w [...] stwierdził, że wyniki pomiarów środowiskowych, dane z dokumentacji lekarskiej, zeznania świadków i informacje dostarczone przez zakład pracy pozwalają z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że warunki pracy strony nie stwarzały ryzyka ostrego czy też podostrego zatrucia tlenkiem węgla. Równocześnie Instytut podaje, że w wywiadzie zebranym przez neurologa Instytutu pacjent podał, że w 1973 r. przebył uraz głowy z utrata przytomności, ale nie był wówczas hospitalizowany.

Z opinii wynika, że zdaniem biegłych lekarzy nie rozpoznano w niniejszej sprawie choroby zawodowej dlatego, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy istniejącymi u S. S. schorzeniami a warunkami narażenia na tlenek węgla i że rozpoznane u S. S. schorzenie powstało w wyniku jednej ze stwierdzonych u niego chorób, a nie w następstwie narażenia zawodowego. Jednocześnie jednak w opinii użyto sformułowania o "wątpliwym narażeniem zawodowym na tlenek węgla" i o tym, że wyniki przeprowadzonego postępowania "pozwalają z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że warunki pracy Pana S. nie stwarzały ryzyka ostrego czy też podostrego zatrucia tlenkiem węgla".

W ocenie Sądu organ administracyjny wydając decyzję, powołał się na tę opinię obszernie ją cytując. Jednocześnie jednak w uzasadnieniu stwierdził m.in. iż: "badania środowiskowe przeprowadzone przez Pracownię Toksykologiczną Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej m. [...] na stanowisku cięcia acetylenem, w okresie zatrudnienia Pana S. nie wykazywały przekroczeń obowiązujących normatywów higienicznych. W latach 1969 i 1970 stężenie tlenku węgla wynosiło od poniżej wykrywalności metody do 0,0 l mg/1 przy obowiązującej wówczas normie 0,03 mg/1. W r. 1979 - 25 mg/m3 przy obowiązującej normie 30 mg/m. Powyższe wyniki badań, w tym również stężenie 25 mg/m3 były brane pod uwagę na każdym etapie rozpatrywania sprawy choroby zawodowej. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji błędnie ocenił w niniejszej sprawie wielkość ekspozycji S. S. na tlenek węgla uznając ją za narażenie zawodowe, podczas gdy przez narażenie zawodowe należy rozumieć warunki pracy w stężeniach ponadnormatywnych, tj. gdy wielkość ekspozycji przekracza NDS czynnika lub czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Tymczasem w niniejszej sprawie ustalono na podstawie dostępnych wyników pomiarów tlenku węgla w latach 1969-1993, że nie odnotowano przekroczeń NDS tlenku węgla oraz nie odnotowano żadnego przypadku rozpoznania choroby zawodowej - ostrego lub przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla wśród pracowników A im. [...]".

W ocenie WSA w Krakowie w niniejszej sprawie organ administracyjny z jednej strony oparł się na orzeczeniu lekarskim, które wskazywało głownie na argumenty obalające związek przyczynowy między schorzeniem a warunkami pracy, jednocześnie jednak wskazał, że powodem nierozpoznania choroby zawodowej był zbyt niski stopień narażenia na tlenek węgla. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia zatem w sposób wystarczający i jednoznaczny jakie przesłanki spowodowały wydanie decyzji tej treści.

Podkreślenia przy tym zdaniem Sądu wymaga, że przytoczone powyżej fragmenty uzasadnienia decyzji jak i uzasadnienia uzupełniającego orzeczenia lekarskiego zawierają tezy sprzeczne z prawem. Za niezgodny z prawem uznać bowiem należy powołany przez organ administracyjny jako uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania schorzenia zawodowego argument braku istotnego narażenia na tlenek węgla. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznicza sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r., I SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Należy podkreślić, że istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ administracyjny w uzasadnieniu swojej decyzji nie zrobił, powołując się niekonsekwentnie i na argumenty orzeczenia lekarskiego wykluczające ten związek i wskazujące "z przeważającym prawdopodobieństwem" na inne czynniki i jednocześnie na brak przekroczenia dopuszczalnych norm. Organ administracyjny nie dokonał więc w sposób prawidłowy oceny sporządzonej na użytek tego postępowania opinii biegłych, naruszając art.80 K.p.a. Nie został też obalony istniejący związek przyczynowy, za niewystarczające uznać bowiem należy stwierdzenia o "przeważającym prawdopodobieństwie".

WSA w Krakowie podkreślił, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, tj. §1 i 10 cyt. powyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Naruszone też zostały przepisy postępowania administracyjnego, zaskarżona decyzja zapadła bowiem bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art.7 i art.77 §1 K.p.a., a także nie została uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 §3 K.p.a. Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003 r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 K.p.a.

WSA w Krakowie wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie wskazania Sądu.

W związku z powyższym wyrokiem WSA w Krakowie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...] 2005 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z prośbą o wydanie opinii lekarskiej w sprawie.

W odpowiedzi na powyższe pismo Instytut poinformował, że po ponownym przeanalizowaniu całości posiadanej w Szpitalu dokumentacji lekarskiej i dokumentacji aktualnie nadesłanej, nadal nie znajduje żadnych podstaw do rozpoznania u S. S. choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia tleniem węgla. W całości podtrzymano wnioski zawarte w opinii z dnia [...] 2002 r. Użyte we wcześniejszym piśmie stwierdzenie "z przeważającym prawdopodobieństwem" było zgodne z wyrokiem 7 Sędziów Sądu Najwyższego uznającym zasadę przeważającego prawdopodobieństwa, a nie możność wykluczenia. Wobec zarzutów WSA co do powyższego sformułowania, po wnikliwej analizie dokumentacji stwierdzono obecnie, że wykazana badaniami patologia w OUN badanego jest wynikiem chorób samoistnych, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z warunkami pracy w/w.

Decyzją z dnia [...] 2005 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 K.p.a. w związku z art.5 pkt 4a i art. 12 ust.2 pkt l ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., nr 90, póz.575 z późn. zm.) oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, póz. 1115), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nie stwierdził u S. S. choroby zawodowej. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] jest jednostką orzeczniczą drugiego stopnia rozstrzygającą w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenia są merytorycznie ostateczne. Instytut orzeczeniem z dnia [...] 1997 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłego podostrego zatrucia tlenkiem węgla. W tej sprawie Instytut dwukrotnie wydał opinie lekarskie (z dnia [...] 2002 r. oraz z dnia [...] 2005 r.), w których podtrzymał stanowisko zawarte w orzeczeniu.

Zgodnie z § l ust.l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz.294 z późn. zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z kolei § l ust.2 rozporządzenia wskazuje, iż przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego. Toczące się postępowanie w sprawie Pana S. S. dotyczy choroby zawodowej wymienionej w póz.l wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia, tj. zatruć ostrych i przewlekłych substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć. Przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]i wydane w jego uzupełnieniu opinie lekarskie, w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], stwierdzone u S. S. objawy zespołu psychoorganicznego otępiennego mają związek przyczynowy ze stwierdzonymi w badaniach dodatkowych zmianami i nie mogą być łączone z przebytym narażeniem na tlenek węgla w przeszłości. U S. S. stwierdzono co najmniej trzy przyczyny rozpoznanego zespołu psychoorganicznego otępiennego, a mianowicie: obecność szyszyniaka, uraz głowy w wywiadzie i zmiany naczyniowe. Dodatkowym argumentem przemawiającym przeciwko zawodowej etiologii choroby jest brak w badaniu NMR głowy zmian w obrębie pnia mózgu i jąder podkorowych, które mogłyby odpowiadać skutkom przebytego zatrucia tlenkiem węgla. Wykazana badaniami patologia w OUN (ośrodkowy układ nerwowy) Pana S. S. jest wynikiem chorób samoistnych, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z warunkami pracy w/w. Stanowisko to potwierdził Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] w opinii z dnia [...] 2005 r. odchodząc od sformułowania użytego w opinii lekarskiej z dnia [...] 2002 r. "z przeważającym prawdopodobieństwem" stwierdzając, że wykazana badaniami patologia w OUN (ośrodkowy układ nerwowy) jest wynikiem chorób samoistnych, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z warunkami pracy. Biorąc pod uwagę wyniki pomiarów środowiskowych (brak narażenia Pana S. S. na działanie tlenku węgla), dane zawarte w dokumentacji lekarskiej, informacje przekazane przez Zakład Pracy oraz zeznania świadków, należy stwierdzić, że warunki pracy Pana S. S. nie stwarzały ryzyka ostrego czy też podostrego zatrucia tlenkiem węgla.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podniósł, iż orzeczenie lekarskie Kliniki Toksykologii [...] z dnia [...] 1996 r., w którym rozpoznano u Pana S. S. podostre, powtarzające się zatrucie tlenkiem węgla z następowym zespołem psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby pozostające w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą zawodową nie może być uznane za wiarygodne, gdyż stwierdzenie: "toksyczne uszkodzenie wątroby" zostało podważone i uznane za nieprawdziwe przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. Dowodem na to są wyniki badań ze Szpitala Instytutu: prawidłowe wartości prób enzymatycznych i prawidłowy poziom bilirubiny (orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] 1997 r.). Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Klinika Toksykologii rozpoznała u Pana S. S. toksyczne uszkodzenie miąższu wątroby.

Organ wskazał, że w sprawie przesłuchano czterech świadków, w tym dwóch na wniosek Pana S. S. Zarówno bezpośredni kierownik wydziału, któremu podlegał Pan S. S. jak i jego najbliższy współpracownik, wykonujący te same czynności co Pan S. S. twierdzą, że w czasie całego okresu zatrudnienia nie widzieli ani też nie słyszeli o przypadkach zasłabnięcia w/w w trakcie pracy. Trzeci świadek nie potrafił nic powiedzieć na temat stanu zdrowia Pana S. S., jak również nic nie wie o przypadkach zasłabnięcia w/w. Czwarty ze świadków zatrudniony na stanowisku trasera, które znajdowało się w odległości 3-4 m od stanowiska Pana S. S. twierdzi, że często obserwował u niego omdlenia i udzielał mu pomocy. Jednocześnie czwarty świadek stwierdza, że nie informował kierownictwa oraz służb BHP o tych zdarzeniach, nigdy też nie był wzywany w podobnych sytuacjach lekarz. Wobec nie potwierdzenia tego faktu przez pozostałych świadków, a także wobec danych o braku narażenia na działanie tlenku węgla Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] zeznanie to ocenił jako mało wiarygodne. Ponadto, zakład pracy w piśmie z dnia [...] 1998 r. informuje, że w trakcie zatrudnienia Pana S. S. w Zakładach A im. [...] S.A. w [...] nie odnotowano przypadków jego zatrucia tlenkiem węgla.

Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w [...] nieprawidłowo ocenił wyniki badań środowiskowych na stanowisku pracy Pana S. S., tzn. ekspozycję Pana S. S. na tlenek węgla uznał błędnie za narażenie zawodowe, podczas gdy przez narażenie zawodowe rozumiemy warunki pracy w stężeniach ponadnormatywnych, tj. gdy wielkość ekspozycji przekracza NDS czynnika lub czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku .pracy. Analiza wszystkich dostępnych pomiarów stężenia tlenku węgla przeprowadzonych w latach 1969-1993 nie wykazała aby na stanowiskach pracy objętych po-I miarami odnotowano przekroczenia NDS dla tlenku węgla. Ponadto ustalono, że w latach 1969-1989 nie zgłoszono organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej właściwym do wydawania decyzji w sprawach chorób zawodowych żadnego przypadku rozpoznania choroby zawodowej - ostrego lub podostrego przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla wśród pracowników Zakładów A im. [...] S.A. w [...].

Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 10 §1 K.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] zawiadomił strony o zakończeniu postępowania odwoławczego w sprawie choroby zawodowej Pana S. S. i związanej z tym możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Żadna ze stron nie skorzystała z przysługującego im prawa. Analizując całość akt sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, iż zebrane w sprawie materiały dowodowe, w tym szczególnie: orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] o braku podstaw do rozpoznania u Pana S. S. choroby zawodowej oraz dwie obszerne opinie lekarskie Instytutu wyjaśniające w sposób wyczerpujący i jednoznaczny przyczynę nie rozpoznania u Pana S. S. choroby zawodowej, ocena narażenia zawodowego, zeznania świadków, w tym dwóch za-wnioskowanych przez Pana S. S. oraz dane dostarczone przez Zakład Pracy nie pozwalają na stwierdzenie u Pana S. S. choroby zawodowej -podostrego powtarzającego się zatrucia tlenkiem węgla z następowym zespole psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby.

Na powyższą decyzję skargę wywiódł S. S. stwierdzając, że organ odwoławczy przepisał poprzednie swoje wadliwe decyzje w całości i zupełnie nie odniósł się do zaleceń i wytycznych zawartych w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2005 r. Koniecznym jest zatem uchylenie decyzji organu odwoławczego.

Skarżący wskazał, iż na stronie drugiej swojej decyzji Pan/Pani Inspektor pracowicie przytacza miejsca gdzie mógł on spotkać się z narażeniem na tlenek węgla. Były to: stanowisko przyuczenia do zawodu obsługi sekatora, palacz acetylenowy, rozdrabniacz złomu, wycinacz termiczny. Są to wszystkie stanowiska uznane przez odpowiednie przepisy jako szkodliwe, na których przed zakwalifikowaniem robiono zapewne odpowiednie pomiary środowiskowe metodą ciągłego indywidualnego pomiaru precyzyjnie odtwarzającego stan zagrożenia tlenkiem węgla. O szczegółowej metodyce traktują odpowiedni podręczniki medyczne. Cytowane przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] ogólne pomiary wykonane przez Sanepid w pomieszczeniach bez zachowania odpowiednich parametrów nie odzwierciedlały rzeczywistego narażenia pracownika. Wybiórcze przedstawianie opinii świadków bez podawania nazwisk urąga przyzwoitości i nie przystoi precyzji orzeczenia.

W opinii skarżącego została wyczerpana dyskusja czy tlenek węgla był obecny - bo był i czy musiał być w stężeniu przekraczającym NDS. Zgodnie wykładnią zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2005 r. - nie musiał. Nigdzie nie wykazano żadnych zasadniczych dolegliwości mogących być wyłączną przyczyną powstania przewlekłego zespołu psychoorganicznego otępiennego i wykluczających wieloletni wpływ na pogorszenie mego stanu zdrowia przez wieloletnie narażenie na tlenek węgla. Natomiast opis wykonanych badań i ich interpretacja dokonana przez PWIS wyraźnie odbiegają od rzeczywistości. Stwierdzenie innych przyczyn w powstawaniu zespołu psychoorganicznego otępiennego nigdy nie było wykazane w stopniu tak dominującym, że mogły one być jedyną przyczyną powstania tego schorzenia.

Uraz głowy był dawno przebyty i także w związku z wykonywanymi czynnościami zawodowymi. Miażdżycowe zmiany naczyniowe są zawsze uogólnione i nie ograniczają się do jednego regionu ciała a u skarżącego nie wykazano istotnych zmian ani w dużych naczyniach sercowych ani w około sercowych, ani wysokiego nadciśnienia tętniczego, ani miażdżycy narządów miąższowych np. nerek, także nie było incydentów mózgowych, które towarzyszą otępieniu naczyniowe pochodnemu itd. Szyszyniak wielkości główki od szpilki nie dawał objawów zastoinowych w mózgu mogących działać na całe mózgowie co z kolei mogło być jedyną przyczyną rozległych zmian mózgowych dających otępienie. Przebieg zmian enzymatycznych w uszkodzeniu wątroby jest dynamiczny i wyczerpuje się więc nie mogły one być obrazowane w kilka lat po przerwaniu narażenia. Stan wątroby ilustrują, badania scyntygraficzne pacjenta. O przebiegu choroby Alzheimera przez litość nie wspomnę, nie odpowiada on przebiegowi choroby wykazanej u mnie o czym można przekonać się czytając podręczniki do neurologii dla studentów.

Skarżący podniósł, iż nie neguje istnienia drobnych zmian chorobowych wpływających na stan czynności jego mózgu, ale w jego ocenie nie mogły one być jedynym i zasadniczym powodem wystąpienia u niego przewlekłego zespołu psychoorganicznego o obrazie otępiennym, czyli po udowodnieniu jw. występowania środka toksycznego w stopniu dostatecznym istnieje wystarczający związek przyczynowy między wieloletnim narażeniem na tlenek węgla a wystąpieniem u niego przewlekłego zespołu psychoorganicznego o charakterze otępiennym.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie. Stosownie do przepisu §10 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych podstawą do wydania decyzji o chorobie zawodowej jest orzeczenie lekarskie właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia oraz wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Inspektor Sanitarny był zatem zobowiązany do dokładnego ustalenia warunków pracy pracownika. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się bowiem rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego. W przypadku Pana S. S. uwzględniono w postępowaniu jego kontakt z tlenkiem węgla w Zakładach A im. [...] w latach 1969 -1980 na wymienionych powyżej stanowiskach. Faktem jest, że wykonane w latach 1969 - 1970 badania środowiskowe przez Pracownię Toksykologiczną Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych a stężenie tlenku węgla od poniżej wykrywalności metody do O, 01 mg/1 przy obowiązującej wówczas normie 0,03 mg/1. W r. 1979 stwierdzono stężenie tlenku węgla 25 mg/m3 - przy obowiązującej normie 30 mg/m3.

Jak wynika z orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, u Pana S. stwierdzono co najmniej trzy przyczyny rozpoznanego zespołu psychoorganicznego otępiennego: obecność szyszyniaka, uraz głowy i zmiany naczyniowe. Dodatkowym argumentem przemawiającym przeciwko zawodowej etiologii choroby jest brak w badaniu NMR głowy zmian w obrębie pnia mózgu i jąder podkomorowych. Wykazana badaniami patologia w OUN (ośrodkowy układ nerwowy) jest wynikiem chorób samoistnych, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z warunkami pracy skarżącego.

Orzeczenie lekarskie Kliniki Toksykologii [...] z dnia [...] 1996 r. o rozpoznaniu u Pana S. choroby zawodowej nie zostało uznane za wiarygodne. Stwierdzone w nim "toksyczne uszkodzenie wątroby" zostało podważone przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] i uznane za nieprawdziwe. Dowodem na to są wyniki badań ze Szpitala Instytutu: prawidłowe wartości prób enzymatycznych i prawidłowy poziom bilirubiny (orzeczenie lekarskie Instytutu z dnia [...]1997 roku). Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Klinika Toksykologii [...] rozpoznała toksyczne uszkodzenie wątroby u Pana S.

W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia u Pana S. S. choroby zawodowej - podostrego powtarzającego się zatrucia tlenkiem węgla z następowym zespołem psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby.

W ocenie organu II instancji w sprawie dostosowano się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wydana decyzja ostateczna zawiera wyczerpujące i przekonywujące uzasadnienie podstaw nie rozpoznania choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i na uwzględnienie nie zasługuje.

A. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w pełni wykonał wskazania zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2005 r. (art. 153 P.p.s.a.). Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, iż we wcześniejszym postępowaniu organ administracyjny nie dokonał w sposób prawidłowy oceny sporządzonej opinii biegłych, naruszając art.80 K.p.a. Wydana została decyzja nieuwzględniająca żądania strony, pomimo że nie zostało obalone domniemanie związku przyczynowo-skutkowego; organ administracyjny poprzestał na stwierdzeniu "przeważającego prawdopodobieństwa".

W tej sytuacji organ odwoławczy zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości, podniesionych przez Sąd. W ponownej opinii z dnia [...] 2005 roku, Instytut stwierdził, iż wykazana badaniami patologia w OUN badanego jest wynikiem chorób samoistnych, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z warunkami pracy S. S. Tym samym Instytut wykluczył związek przyczynowo-skutkowy warunków pracy i choroby. Schorzenie stwierdzone u skarżącego nie powstało na skutek warunków w jakich pracował, choć występował tam tlenek węgla. Zespół psychoorganiczny otępienny może być wynikiem następujących schorzeń udowodnionych u skarżącego: obecności szyszyniaka, urazu głowy i zmian naczyniowych (opinia biegłych z dnia [...] 2002 r.). W tej sytuacji prawidłowo organ administracyjny stwierdził, iż występowanie ryzyka zatrucia tlenkiem węgla w środowisku pracy S. S. nie uzasadnia zakwalifikowania dolegliwości zdrowotnych strony do chorób zawodowych.

Zaskarżona przez S. S. decyzja zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy i została uzasadniona z zachowaniem wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Po pierwsze, organ odwoławczy wskazał, iż podstawą jego rozstrzygnięcia są konkretne dowody w postaci orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] i wydanych w jego uzupełnieniu opinii lekarskich, z których wynika brak związku przyczynowo-skutkowego warunków pracy i choroby. Po drugie, organ ustosunkował się do rozbieżności między opinią Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] - z jednej strony oraz orzeczeniem lekarskim Kliniki Toksykologii [...] z dnia [...] 1996 roku, w którym rozpoznano u skarżącego podostre, powtarzające się zatrucie tlenkiem węgla z następowym zespołem psychoorganicznym i toksycznym uszkodzeniem wątroby pozostające w związku przyczynowym z wykonywaną pracą zawodową, odwołując się do uzupełniających wyjaśnień Instytutu - z drugiej strony. Po trzecie, organ II instancji wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary opinii Kliniki Toksykologii i oparł się na opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. Organ odwoławczy zastosował się przeto do wskazania zawartego w wyroku WSA z dnia 28 lutego 2005 r., iż orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione.

B. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, który kwestionuje wartość dowodową orzeczeń lekarskich wykluczających zawodową etiologię jego choroby. W ocenie Sądu, sposób i zakres wykorzystania przez organ odwoławczy materiału dowodowego, a w szczególności orzeczeń lekarskich, mieści się w granicach swobodnej ocenie dowodów, z jakiej korzysta organ wydający decyzję na mocy art. 80 K.p.a.

C. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest władny stwierdzić samodzielnie istnienia choroby zawodowej wbrew odmiennemu stanowisku lekarzy tych jednostek, które są uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych

Organ II instancji nie miał kompetencji do wydania decyzji o ustaleniu choroby zawodowej w sytuacji wiarygodne orzeczenia lekarskie odmówiły uznania zawodowej etiologii schorzenia występującego u skarżącego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., nr 65, póz.294 z późn. zm.) ustaliło tryb uzyskiwania stosownych opinii lekarskich i ich miejsce w postępowaniu jurysdykcyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. § 9 rozporządzenia przewiduje wydawanie opinii lekarskich przez dwie jednostki orzecznicze (I stopnia i II stopnia). W niniejszej sprawie w przedmiocie istnienia u skarżącego choroby zawodowej wypowiedziały się dwie uprawnione do tego jednostki, tj. Klinika Toksykologii [...] w [...] (orzeczenie z dnia [...] 1996 roku) i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] (orzeczenie z dnia [...] 1997 r. i kolejne opinie).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie dysponował żadnymi dowodami, podważającymi wiarygodność i moc dowodową opinii lekarskich Instytutu z [...]. Opinie te zostały wydane po szczegółowej analizie wyników pomiarów środowiskowych, danych z dokumentacji lekarskiej, zeznań świadków, informacji dostarczonych przez zakład pracy i własnych badań stanu zdrowia skarżącego Instytut wyjaśnił tez przyczyny zajęcia stanowiska odmiennego aniżeli Klinika Toksykologii. Organ odwoławczy nie miał zatem podstaw aby uznać opinię lekarską Instytutu z [...] za nietrafną.

Rozporządzenie z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, będące podstawą prawną zaskarżonej decyzji, nie ustanowiło zakazu wydania decyzji do czasu uzyskania przez organ dwóch opinii w pełni ze sobą zgodnych. Wręcz przeciwnie, § 9 rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przewiduje prawo pracownika, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Nie jest zatem przewidziany żaden tryb mediacji między jednostkami orzeczniczymi, któryby miał gwarantować wypracowanie wspólnego stanowiska lekarzy, zaangażowanych w sprawę. Jeśli zatem Instytut z [...] szczegółowo ustosunkował się do opinii Kliniki Toksykologii i wiarygodnie wyjaśnił przyczyny zajęcia odmiennego stanowiska, to Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] był uprawniony do uznania, że to opinia Instytutu (a nie - Kliniki) jest bardziej wiarygodna i winna być podstawą decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, póz. 1692 oraz 2005, nr 94,

póz.788 i nr 169, póz. 1417 i nr 250, póz. 2118 oraz 2006. nr 38. doz. 268 i nr 208. póz. 1536).