Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 770/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: par.3 ust.1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art.3 ust 3 i 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [ ...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 675,00 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] odmawiającą L.Z. przyznania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

Podstawą wydanego rozstrzygnięcia był ustalony w sprawie następujący stan faktyczny:

L.Z., działając jako producent rolny, wystąpił w dniu 16 listopada 2006 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) z "Wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Wnioskodawca wykazał we wniosku działkę ewidencyjną nr 171/3 o powierzchni całkowitej 4,25 ha (użytkowana rolniczo 3,40 ha), działkę nr 177 o powierzchni 0,6 ha (powierzchnia użytkowa 0,30 ha) oraz działkę ewidencyjną nr 197 o powierzchni 3,80 ha (powierzchnia użytkowana rolniczo 3,40 ha). Do wniosku załączono akt notarialny potwierdzający prawo własności producenta rolnego do działki ewidencyjnej o nr 171/3 oraz zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające okres prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Pismem z dnia 5 grudnia 2006 r. wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia m.in. takich braków we wniosku, jak brak dokumentu potwierdzającego prawo własności beneficjenta do działek ewidencyjnych o nr 177 i o nr 197.

W dniu 11 grudnia 2006 r. wnioskodawca dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR korektę wniosku, do którego dołączył akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia 17 października 1980 r. oraz wypis z rejestru gruntów z dnia 7 grudnia 2006 r., z których wynikało, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem działek o nr 177 i 197 wraz z M.Z. M.Z. jest byłą żoną wnioskodawcy.

W dniu 16 stycznia 2007 r. wnioskodawca przedłożył umowę dzierżawy działek o nr 177 i 197, zawartą w dniu 1 listopada 2006 r. z M.Z., oraz umowę dzierżawy działki nr 171/3, zawartą w dniu 20 listopada 1999 r. z K.Z.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania wnioskodawcy płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

W uzasadnieniu odmowy wskazano, iż wnioskodawca nie spełnił warunku wynikającego z § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) i lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz.2870 z póź. zm.), bowiem wprawdzie prowadził działalności rolniczą w okresie wystarczającym do ubiegania się o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, to jednak na dzień składania wniosku był właścicielem tylko gruntu rolnego o powierzchni 4,25 ha, a od 1 listopada 2006 r. dzierżawcą gruntu o powierzchni 4,16 ha. Tymczasem do wyliczenia standardowej nadwyżki bezpośredniej (ESU) zgodnie z powołanym przepisem bierze się pod uwagę grunty stanowiące własność producenta rolnego, które posiada i użytkuje od co najmniej 3 lat oraz grunty dzierżawione, które użytkuje od co najmniej 3 lat. Organ pierwszej instancji uznał zatem, że gospodarstwo prowadzone przez wnioskodawcę nie jest gospodarstwem o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW w rozumieniu decyzji nr 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz.Urz. WE L 220 z 17 sierpnia 1985 r. z późn. zm.).

Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, w którym zarzucił rażące naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.) oraz art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W uzasadnieniu producent rolny zakwestionował, jakoby był współwłaścicielem działek o łącznej powierzchni 4,16 ha wraz z M.Z. Jego zdaniem z rejestru gruntów wynika, że jest wyłącznym właścicielem tych działek. M.Z., jako była żona wnioskodawcy, nie ma prawa własności spornych działek. Jej oświadczenie o wyrażeniu zgody na dzierżawę tych działek było zbędne, a zostało sporządzone na żądanie pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z ostrożności producent rolny podniósł, iż nawet gdyby przyjąć, że M.Z. jest współwłaścicielką tych działek, to oświadczenie co do dzierżawy nie było wymagane, gdyż tytułem prawnym do posiadania tej części przez odwołującego się było jej użytkowanie.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż nie jest kwestionowany czas prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym, lecz wielkość użytkowanego gruntu będącego własnością wnioskodawcy bez udziału osób trzecich, co ma bezpośredni wpływ na wyliczenie żywotności ekonomicznej gospodarstwa. Wnioskodawca w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot jego odrębnej własności o powierzchni 4,25 ha. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz.2870 ze zm.) do oceny wielkości ESU nie uwzględnia się gruntów będących współwłasnością z osobą trzecią. Była małżonka nie jest osobą powiązaną obecnie z wnioskodawcą, stąd też grunty będące przedmiotem współwłasności wnioskodawcy i jego byłej małżonki nie mogą zostać uwzględnione w ocenie wielkości ESU.

L.Z. na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył zarzuty i argumentację z odwołania. Ponadto wskazał, że organy w postępowaniu o nadanie numeru identyfikacyjnego na podstawie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie kwestionowały jego statusu jako właściciela działek. Z oświadczeń sąsiadów, załączonych do akt, wynika, że skarżący jest posiadaczem i wyłącznym użytkownikiem działek nr 177 i 197, a ponadto od kilkunastu lat jest jedynym rezydentem budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr 197.

Prezentowane w skardze stanowisko skarżący podtrzymał w pismach procesowych z dnia 22 sierpnia i 7 września 2008 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, jakkolwiek z innych względów, niż wskazane w skardze.

Podstawą wydanych przez organy rozstrzygnięć był § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem z dnia 7 grudnia 2004 r., który stanowi, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, (...) w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot jego współwłasności.

Strona skarżąca, zdaniem organów spełniła powyższy warunek jedynie w odniesieniu do działki nr 171/3 o powierzchni 4,25 ha. Tym samym gospodarstwo rolne prowadzone przez skarżącego nie jest gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 ESU, co jest warunkiem przyznania wnioskowanej płatności, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b Rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. Zdaniem organów przy wyliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa nie można było uwzględnić działek nr 177 i 197, o powierzchni 4,16 ha, bowiem skarżący nie był ich wyłącznym właścicielem.

Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż wbrew stanowisku skarżącego nie można uznać, iż jest on wyłącznym właścicielem działek o nr 177 i 197. Działki te stanowiły przedmiot umowy sprzedaży z dnia 17 października 1980 r., na mocy której L. i M. Z. nabyli własność tych działek na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Z chwilą rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód i ustania wspólności majątkowej małżeńskiej działki te stały się przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych na podstawie art. 46 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) i w związku z art. 1035 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Nie ulega też wątpliwości, iż wskazany § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. wyklucza możliwość przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym nie stanowiącym przedmiotu jego odrębnej własności, albo jego małżonka, albo przedmiotu ich współwłasności. Przez gospodarstwo rolne w rozumieniu tego przepisu rozumieć należy nieruchomość rolną. Zważyć w tym względzie należy, iż cytowane rozporządzenie z dnia 7 grudnia 2004 r. wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.), która to ustawa stanowi w art. 5 ust. 1a, iż pomoc finansowa w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich jest udzielania na wniosek producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z art. 3 ust. 3 i 1 tej ustawy wynika zaś, że producentem rolnym jest m.in. posiadacz gospodarstwa rolnego, rozumianego jako nieruchomość rolna. Skoro zatem na gruncie ustawy zawierającej delegację do wydania rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. gospodarstwo rolne należy rozumieć jako nieruchomość rolną, to tak samo pojęcie to należy rozumieć na gruncie aktu podwykonawczego. Oznacza to, że na gruncie przedmiotowego rozporządzenia nie można interpretować pojęcia gospodarstwa rolnego jako całości gospodarczej, niezależnie od stosunków własnościowych dotyczących poszczególnych działek. Przeciwnie, przepis § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a wymaga, aby przedmiotem prawa własności była konkretna nieruchomość rolna (działka gruntu), a nie ogólnie pojmowana całość gospodarcza. Warunkiem zatem przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności, wynikającym z powyższego przepisu, jest legitymowanie się prawem odrębnej własności objętych wnioskiem działek. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż skarżącemu przysługuje prawo odrębnej własności jedynie wobec działki nr 171/3, wobec pozostałych dwóch działek przysługuje mu natomiast prawo współwłasności z osobą trzecią (byłą małżonką). W tych okolicznościach treść § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku strony.

Jednakże w ocenie Sądu wskazany § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.), jest niezgodny z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1, art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997r., Nr 178, poz. 438) przez to, że ograniczył prawo do otrzymania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wyłącznie do producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich wspólnej własności.

Mając powyższe na względzie Sąd odmówił zastosowania § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.).

Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przysługuje uprawnienie do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu podustawowego, w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami. Z powyższego przepisu wynika, że skład orzekający w konkretnej sprawie rozważając, czy akt prawny podustawowy, (np. rozporządzenie), jest niezgodny z Konstytucją, może w tej sprawie pominąć określoną normę prawną tego rozporządzenia przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, gdyż wydaje je wówczas wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji oraz ustawy. Regulacja ta nie pozostawia zatem wątpliwości, iż Sąd, składający się przecież z sędziów, nie jest związany przepisami podustawowymi, które w razie potrzeby może zakwestionować (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 402/05, nie publ.). Stąd też w praktyce judykatury sądowoadministracyjnej możliwość odmowy zastosowania, w konkretnym przypadku, podustawowego przepisu z powodu jego sprzeczności z ustawą i Konstytucją jest w pełni aprobowana. Spośród najnowszych orzeczeń dotyczących tej kwestii wskazać należy wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.01.2006 r., sygn. I OPS 4/05, w którym stwierdzono, że sąd administracyjny posiada kompetencję do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP oraz że może odmówić zastosowania przepisu obowiązującego rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten w ocenie sądu jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP.

Z powyższego wynika, że Sąd ma obowiązek zbadania, czy przepis rozporządzenia będący materialnoprawną przesłanką wydanej decyzji jest zgodny z ustawą oraz Konstytucją RP.

W tym miejscu należy zauważyć, iż kwestia zgodności wskazanego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) oraz art. 92 Konstytucji jest przedmiotem pytania prawnego skierowanego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa powyższa została zarejestrowana pod sygnaturą U 6/07. Jak już jednak wskazano, nie jest konieczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, sąd administracyjny może bowiem odmówić w konkretnej sprawie zastosowania przepisu rangi podustawowej w razie uznania, że jest on sprzeczny z ustawą bądź Konstytucją.

Jak wyżej wskazano, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przepis § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, a tym samym sprzeczny jest z art. 92 Konstytucji.

Z treści art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) wynika, że może być udzielana pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Beneficjentem tej pomocy zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy są producenci rolni. Ustawa nie definiuje pojęcia producenta rolnego i w tym zakresie odsyła do przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei w ustawie z dnia 18 stycznia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 z póź. zm.) w art. 3 pkt 3 podana została definicja producenta rolnego. W rozumieniu powyższego przepisu producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub

c) posiadaczem zwierzęcia;

Zgodnie z art. 2 lit. a) cytowanego w art. 3 pkt. 3 lit. b) powyższej ustawy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.

Z wyżej przytoczonych przepisów nie wynika, że pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych może być przyznana wyłącznie tej grupie producentów rolnych, którzy legitymują się prawem odrębnej własności gospodarstwa rolnego, jego małżonka albo ich współwłasności. Podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został przez ustawodawcę wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstwa rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Producentem rolnym, zgodnie z powyższą ustawą, jest posiadacz gospodarstwa rolnego, a nie tylko jego właściciel. Obowiązek bycia właścicielem nie wynika także z cytowanego Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. Rada Ministrów została upoważniona do określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich.

W dniu 7 grudnia 2004 zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.).

Z tej delegacji nie wynika, aby Rada Ministrów została upoważniona do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, bowiem skoro w ustawie określono krąg beneficjentów tej pomocy tj. producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji to należy przyjąć, że w części, w której przepis wykonawczy tj. § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia wprowadził ograniczenia podmiotowe do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wyłącznie dla producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, to w tym zakresie rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Niezależnie od powyższego, wskazany § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.) w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z osobę trzecią nie będącą jego małżonkiem narusza także art. 2 oraz art. 32 Konstytucji.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ponadto zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Zważyć należy, iż współwłasność jest rodzajem własności. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może niepodzielnie przysługiwać kilku osobom (współwłasność). Wymieniony przepis zawiera opisową definicję współwłasności jako rodzaju własności charakteryzującego się tym, że jedno i to samo prawo przysługuje więcej niż jednej osobie. Generalnie zatem współwłasność przedstawia się jako prawo własności składające się z zespolonych udziałów. Wspólne prawo własności nie podlega podziałowi, który by rozdzielał je według jakichkolwiek kryteriów na odrębne, rozłączne uprawnienia współwłaścicieli. Niepodzielność wspólnego prawa polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy, a żaden nie ma prawa do jej wyodrębnionej części (vide S. Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, s. 242-243 oraz E. Gniewek "Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz.", Zakamycze 2001, teza 4 i 6 do art. 195 kc). Z istoty współwłasności wynika zatem, iż współwłaściciel (posiadający de facto prawo do całości rzeczy) nie może być traktowany gorzej niż właściciel. Zwrócił na to uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie o sygn. akt I OSK 692/06 (Gazeta Prawna z dnia 8 grudnia 2006r. Nr 239). Różnicowanie pozycji obu w/w podmiotów tylko ze względu na wielkość udziału we własności (pełny udział lub jego część) pozostawałoby w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa stanowiącą w polskim systemie prawa zasadę o randze konstytucyjnej (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dopuszcza uznanie art. 2 i art. 32 Konstytucji RP jako samodzielnych wzorców konstytucyjności (wyrok TK z 12 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 26/01, publ. OTK 2001/8/258). Z kolei w wyroku z dnia 24 maja 2006 r. (sygn. akt K 5/05, publ. OTK-A 2006/5/59), Trybunał stwierdził, że zasady wyrażone w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP wzajemnie się uzupełniają. Trybunał w orzeczeniu tym stwierdził, że "wielokrotnie wskazywano w dotychczasowym orzecznictwie, że "różnicowanie podmiotów prawa jest dopuszczalne na gruncie zasady równości, jeżeli jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej". O ile więc zasada równości nakazuje jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów wyróżnionych według cechy prawnie relewantnej w danej sferze stosunków, o tyle zasada z art. 2 Konstytucji pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy zastosowanie danej cechy czy też danego kryterium wyodrębnienia określonej kategorii podmiotów odpowiada względom sprawiedliwości, a więc czy nie jest arbitralne i czy odpowiada standardom państwa prawnego. W takim ujęciu wymaganie sprawiedliwego traktowania może nie tylko uzupełniać, ale może również korygować ocenę formułowaną na gruncie prawa do równego traktowania. W konsekwencji konkretne rozwiązanie normatywne podporządkowane zasadzie równego traktowania z punktu widzenia wyróżnionego kryterium formalnego nie będzie mogło być uznane za zgodne z Konstytucją, jeśli kryterium to nie odpowiada wymaganiom sprawiedliwości (zob. wyrok TK z 12 grudnia 2001 r., sygn. SK 26/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 258 i powołane tam orzeczenia)."

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zakwestionowana regulacja przez nieracjonalność zróżnicowania sytuacji właścicieli nie znajduje dostatecznego usprawiedliwienia w obiektywnych okolicznościach i narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, co prowadzi do stwierdzenia jej niezgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Nie do zaakceptowania jest bowiem na gruncie zasad wyrażonych w powołanych przepisach Konstytucji sytuacja, w której współwłaściciel z osobą trzecią jest gorzej traktowany niż współwłaściciel z małżonkiem, bądź wyłączny właściciel.

Odmowa zastosowania przepisu rozporządzenia powoduje, że zastosowanie znajdą przepisy ustawy, na mocy której akt wykonawczy został wydany. Trzeba bowiem zauważyć, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych w odmienny sposób uregulowała kwestię podmiotów uprawnionych do dopłat z w.w. funduszu - poprzez odesłanie do ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności określiła, że podmiotem uprawnionym do ubiegania się o pomoc jest producent rolny, którym może być również współposiadacz gospodarstwa rolnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień składania wniosku, przysługiwało mu uprawnienie do domagania się pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę odmówił zastosowania § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z byłym małżonkiem, z uwagi na jego niezgodność z ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych i art. 92 Konstytucji, a także z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ponownym postępowaniu organy, uznając że strona spełnia warunek odnoszący się do własności gospodarstwa rolnego, powinny dokonać merytorycznej oceny wniosku pod kątem spełnienia innych wymogów określonych przepisami i następnie wydać stosowną decyzję.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.