Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 66/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta ., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając na podstawie art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 ) odmówił przyznania L. B. świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do wydatków na leki oraz wydatków związanych z poszukiwaniem pracy, w tym biletów komunikacji miejskiej.

Jak wynikało z uzasadnienia wskazanej decyzji organ ustalił, iż dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kryterium ustalone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, a więc jej wniosek rozpoznawany był w świetle treści art. 41 cytowanej ustawy. W tym zakresie badając sprawę Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wskazał, iż w rodzinie wnioskodawczyni nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem organu analiza budżetu strony pozwoliła ustalić, iż mimo niepełnosprawności męża wnioskodawczyni istnieje możliwość zaspokojenia potrzeb, o których mowa w jej wniosku. Podkreślono jednak, iż w analizie tej nie uwzględniono wydatków związanych z kosztem leków koniecznych dla L.B., gdyż nie dokumentowała wydatków ponoszonych z tego tytułu.

Wskutek wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało analizy materiału zgromadzonego w postępowaniu i decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło do ponownego rozpoznania wydane w sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji.

Stanowisko swoje organ uzasadnił brakiem prawidłowego ustalenia wydatków rodziny odwołującej, w szczególności wydatków jakie ponosi odwołująca na zakup swoich leków, a także na zakup biletów komunikacji miejskiej.

Kolegium zauważyło, iż analiza budżetu rodziny odwołującej wskazuje, iż wydatki rodziny przekraczają uzyskiwany dochód, jeżeli uwzględni się przedstawione przez odwołującą w jej odwołaniu wydatki na energię elektryczną, gaz, opłatę za telefon męża. Organ odwoławczy nakazał nadto ustalić w ponownym postępowaniu rzeczywistą wysokość wydatków na leki zakupywane przez męża wnioskodawczyni, gdyż przedłożone przez stronę dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne odczytanie, iż są to wydatki ponoszone w skali miesiąca. Powołując się na treść odwołania strony, organ wskazał, iż wysokość czynszu najmu mieszkania stron ulec miała podwyższeniu, co również należy uwzględnić w ustaleniu wydatków rodziny.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wezwał wnioskodawczynię do przedstawienia dokumentacji, mogącej wykazać rzeczywiste wydatki rodziny.

W tym celu zażądano złożenia w terminie 7 dni, pod rygorem umorzenia postępowania książeczki opłat mieszkaniowych, przedłożenia biletów środków transportu, rachunków potwierdzających zakupy leków dokonywane w miesiącu [...] r., a także zaświadczenie lekarskie potwierdzające miesięczne wydatki z tytułu zakupu leków dla wnioskodawczyni oraz dla jej męża.

Wezwanie to odebrał mąż wnioskodawczyni, A. B.

On też, w odpowiedzi, przesłał do organu pismo, z którego wynikało, iż nie posiada już żadnej innej dokumentacji poza tą, która została złożona wraz z wnioskiem oraz załączona do odwołania.

W piśmie tym wskazał również na niemożliwość przedłożenia w terminie 7 dni zaświadczeń lekarskich, gdyż czas oczekiwania na wizytę u specjalistów przekracza trzydzieści dni.

Do pisma załączono kartę informacyjną leczenia szpitalnego z miesiąca [...] r. oraz dwa paragony fiskalne na zakup leków bez recepty za kwoty [...] zł i [...] zł oraz druczek reklamowy lekarstwa, bez daty i podpisu zawierając instrukcję stosowania 3 leków.

Nie przedstawiono książeczki opłat ani też biletów za przejazdy.

W oparciu o powyższe, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną w oparciu o art. 3 ust. 3, art. 8 ust.1, art. 39 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Terenowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił L. B. przyznania zasiłku celowego na dofinansowania wydatków na leki i wydatki związane z poszukiwaniem pracy w postaci biletów komunikacji miejskiej.

Decyzja taka podjęta została w związku z nie przedstawieniem przez stronę w określonym terminie opisanej w wezwaniu dokumentacji. Organ stwierdził, iż brak materiału dowodowego pozwalającego na ocenę wydatków i opłat ponoszonych z budżetu rodziny nie pozwolił na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, co zgodne jest z treścią art. 80 k.p.a. w związku z art. 14 ustawy o pomocy społecznej.

L. B., nie godząc się ze stanowiskiem organu I instancji wniosła odwołanie od wydanej decyzji kwestionując fakt otrzymania wezwania do przedstawienia dokumentów, a jednocześnie twierdząc, iż mąż jej napisał we właściwym terminie pismo do organu i przedstawił wymagane dowody.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, gdyż w jego opinii organ I instancji nie był w stanie ustalić rzeczywistych potrzeb rodziny odwołującej ani też jej aktualnej sytuacji.

Podzielając pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, iż dostarczone przez stronę paragony z apteki nie są wystarczające do oceny wysokości wydatków na leki. Także brak dokumentów w postaci biletów komunikacji miejskiej świadczący o wydatkach ponoszonych przez stronę na poszukiwanie pracy uniemożliwia przyznanie jej z tego tytułu wsparcia finansowego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach L.B. wskazując na naruszenie prawa karnego, oraz wyrażając swoją dezaprobatę w stosunku do zachowania się wobec niej organów orzekających w sprawie podniosła, iż z uzyskiwanych przez rodzinę dochodów nie jest w stanie pokrywać wszelkich niezbędnych wydatków.

Podtrzymała swoje twierdzenie o braku otrzymania wezwania do przedstawienia dokumentów w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, a dodatkowo oświadczyła, iż nie otrzymała również decyzji organu I instancji, mimo, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało sprawę do jej ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ podtrzymał dotychczasowo prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Oznacza to konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę L.B., Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając przy tym na względzie treść art. 134 p.p.s.a. nakazując sądom administracyjnym badać sprawę również pod kątem innych ewentualnych uchybień, których nie przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na względzie, iż w sprawie L.B. organy administracji rozstrzygały w przedmiocie jej prawa do zasiłku celowego poddanego regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniał wydane w sprawie rozstrzygnięcia w świetle tego właśnie aktu prawnego, a także zgodnie z brzmieniem art. 14 ustawy o pomocy społecznej, w świetle właściwych przepisów k.p.a. Przywołany przepis art. 14 wskazanej ustawy stanowi bowiem, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie o pomocy społecznej stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., jeżeli ustawa ta nie stanowi inaczej.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości ( art. 2 ustawy o pomocy społecznej ).

Pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ustawy o pomocy społecznej ).

Jest zatem oczywiste, że decyzja w zakresie przyznania odpowiednich do sytuacji osoby potrzebującej świadczeń musi zostać poprzedzona postępowaniem dowodowym zmierzającym do ustalenia celów na jaki pomoc ma zostać przyznana, okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, potrzeb i możliwości osób występujących o świadczenia na gruncie ustawy o pomocy społecznej, a także możliwości finansowych organów pomocowych.

Postępowanie zmierzające do ustalenia tych okoliczności zostało w sposób częściowy uregulowane w rozdziale 7 ustawy o pomocy społecznej.

W art. 106 ust. 4 wskazano bowiem, iż decyzje w sprawie świadczeń z pomocy społecznej przyznaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin występujących o przyznanie im świadczeń z pomocy społecznej ( art. 107 ustawy o pomocy społecznej).

Biorąc pod uwagę wyżej cytowany art. 14 ustawy o pomocy społecznej, nie ulega wątpliwości, iż wywiad środowiskowy, a także wszystkie inne działania organów pomocy społecznej zmierzające do ustalenia okoliczności niezbędnych w celu rozpoznania wniosku strony, powinny zostać dokonywane z uwzględnieniem zasad wynikających z procedury administracyjnej.

Oznacza to, iż organy pomocy społecznej mają obowiązek podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W istocie bowiem w procedurze administracyjnej brak jest regulacji odpowiedniej do normy art. 6 k.c. traktującej, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Zasada prawdy obiektywnej zamieszczona w procedurze administracyjnej rozumiana jest w taki sposób, że organ orzekający ma obowiązek podejmować określone czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego z urzędu, a zatem ma obowiązek również z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Zasada taka jednak nie może oznaczać, iż organ administracji publicznej jest zmuszony całkowicie wyręczać stronę, a ta zwolniona jest z obowiązku współdziałania w celu ustalenia koniecznego dla załatwienia sprawy stanu faktycznego.

W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się przyznania jej prawa do świadczenia służącego na pokrycie konkretnych potrzeb, takich jak zakup leków i biletów komunikacji miejskiej koniecznych ze względu na poszukiwanie pracy. Obowiązkiem jej było przede wszystkim wykazać, iż w istocie wydatki takie poniosła, a nadto udokumentować ich wysokość.

Zgodnie z zasadą obiektywizmu, w braku wykazania powyższych okoliczności przez stronę, w celu ustalenia faktu poniesienia wydatków i ich wysokości, organ zobligował stronę do wylegitymowania się konkretnymi dokumentami w postaci dowodów zakupu lekarstw ( paragon ), oraz dowodu świadczącego o konieczności zakupu lekarstw ( zaświadczenie lekarskie, recepta ).

Jednocześnie, ze względu na to, iż przedmiotem sprawy mógł być wyłącznie zasiłek celowy specjalny, co w sprawie jest bezsporne, obowiązkiem organu było dokonanie ustaleń w zakresie budżetu rodziny skarżącej. W tym celu zatem organ zobligował stronę do udokumentowania swoich stałych wydatków ponoszonych z tytułu opłat czynszowych i opłat za media, bowiem dopiero analiza możliwości finansowych rodziny skarżącej i wydatków przez nią ponoszonych mogłaby pozwolić na odpowiedź, czy zasadny był wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.

Niewypełnienie powyższego obowiązku przez skarżącą uniemożliwiło organom dokonanie merytorycznej oceny sprawy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej eksponowanego w jej skardze, a także w złożonym przez nią odwołaniu od decyzji I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż w świetle przedstawionego materiału sprawy nie można uznać za słuszne jej twierdzeń o braku doręczenia jej wezwania organu do złożenia wskazanych dokumentów.

Wezwanie to odebrane zostało w dniu [...] przez A.B., jej męża, czego nie kwestionowano.

Szczegółowe uregulowania prawne dotyczące doręczania stronom korespondencji organów zawarte jest w przepisach rozdziału ósmego k.p.a.

Podstawową zasadą wynikającą z zawartych tam regulacji jest, iż pisma doręcza się stronie lub ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi lub przedstawicielowi strony, za pokwitowaniem. Od tej zasady przewidziane są odstępstwa, jednakże również ściśle uregulowane.

Zachodzi bowiem możliwość doręczenia pisma nie do rąk strony, w przypadku jej nieobecności w miejscu zamieszkania, lecz za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba taka podjęła się oddania pisma adresatowi. Złożenie podpisu na zwrotnym pokwitowaniu odbioru przez taką osobę stanowi dowód na jej zobowiązanie się do przekazania przesyłki do rąk adresata, a jednocześnie stanowi o skuteczności doręczenia przesyłki.

Doręczenie do rąk A. B. przesyłki organu było równoznaczne z doręczeniem jej do rąk skarżącej, ze wszystkimi tego skutkami.

W konsekwencji, po wszechstronnym zbadaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż postępowanie administracyjne, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji prowadzone było zgodnie z przepisami procedury administracyjnej oraz ustawy o pomocy społecznej. Skarga zatem musiała zostać potraktowana jako bezzasadna, i orzeczono po myśli art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji.

su.