Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 675/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 1 i 5, art. 32, art. 18, art. 36
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 105 par. 1, art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Protokolant: Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia [...] r. nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej we W., który po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 16 lipca 2009 r. S. M. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego postępowania.

W związku z zaległościami podatkowymi ciążącymi na stronie Naczelnik Urzędu Skarbowego będąc wierzycielem i organem egzekucyjnym wystawił m.in. tytuły wykonawcze :

1. nr [...] wystawiony w dniu [...] r. obejmujący zaległości w ryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2002 r.,

2. nr [...] wystawiony w dniu [...] r. obejmujący zaległości w podatku od towarów za XII 2002 r.,

Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 26.07.2005 r., o czym świadczy data i podpis zobowiązanego w stosownych rubrykach tytułów wykonawczych.

3. od nr [...] do nr [...] wystawione dnia [...]r. obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za okres lll-VI 2000 r., W oparciu o powyższe tytuły wykonawcze postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dnia 31.01.2001 r. - potwierdza to data i podpis zobowiązanego w stosownych rubrykach tytułów wykonawczych.

4. nr [...] wystawiony dnia [...] r. obejmujący zaległości za I 2000 r. w podatku od towarów i usług - postępowanie egzekucyjne wszczęto 4.10.2000 r., o czym świadczy data i podpis zobowiązanego w stosownej rubryce tytułu wykonawczego,

5. od nr [...] do nr [...] wystawione dnia [...] r. obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za okres l-IV 1999 r. oraz IX-XII 1999 r. Przedmiotowym tytułom wykonawczym 6.03.2002 r. nadano klauzulę wykonalności dla celów wpisu hipoteki przymusowej.

Postępowanie egzekucyjne na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych nie zostało wszczęte.

W oparciu o tytuły wykonawcze wymienione pod poz. 1 do poz. 4 postępowania egzekucyjne zostały wszczęte a organ egzekucyjny w ich ramach zastosował zarówno środki egzekucyjne (egzekucja z pieniędzy, zajęcie ruchomości) oraz sporządził

protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego. W toku tego postępowania organ egzekucyjny wykorzystał uprawnienia wynikające z art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej u.p.e.a. zwracając się organów administracji publicznej, jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych oraz innych podmiotów, uczestników postępowania egzekucyjnego oraz dłużników zajętej wierzytelności o udzielenie nieodpłatnych informacji niezbędnych dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego. W ramach powyższych uprawnień organ egzekucyjny m.in. pismami z dnia 22.07.2002 r. i z dnia 8.07.2008 r. zwrócił się do Zakładu Katastralnego o udzielenie informacji na temat składników majątkowych zobowiązanego, pismami z dnia 21.01.2005 r. oraz 8.05.2006 r. do Centralnego Biura Adresowego w W., pismami z dnia 21.01.2005 r. i dnia 10.10.2006 r. do Kartoteki Ewidencyjno-Adresowej Mieszkańców Miasta W., pismem z dnia 29.06.2005 r. i z dnia 10.07.2008 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., pismem z dnia 3.12.2007 r. do Komisariatu Policji W. – K., a pismem z dnia 10.07.2008 r. do Komisariatu Policji W. – R. o udzielenie niezbędnych informacji.

Wnioskiem z dnia 22.07.2002 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych dla W. – K. o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nr [...] urządzonej dla nieruchomości (lokalu mieszkalnego) położonej we W. ul. [...] celem zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres 1999-2000 na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361). Sąd Rejonowy zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformował go, że dokonał w księdze wieczystej nr [...] w dziale IV wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 108.094,10 zł celem zabezpieczenia zobowiązania podatkowego podatku od towarów i usług za wskazany wyżej okres wraz z należnymi odsetkami za zwłokę na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...], nr [...] do nr [...] oraz [...].

W piśmie z dnia 1.04.2009 r. strona złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...], nr [...] do nr [...], wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów, a także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. W piśmie tym zarzuciła

naruszenie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne wskazanie adresu zobowiązanego i błędne oznaczenie numeru decyzji w podstawie prawnej tytułów wykonawczych, art. 26 § 5 u.p.e.a. poprzez brak prawidłowego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych oraz naruszenie art. 33 pkt 7 u.p.e.a. poprzez brak prawidłowego doręczenia upomnień zobowiązanemu. Strona wywiodła, że skoro organ egzekucyjny wystąpił o wpis hipoteki przymusowej, przesyłając do Sądu odpisy tytułów wykonawczych oznacza to, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte a tymczasem odpisy tytułów wykonawczych nie zostały jej doręczone. Dalej strona podniosła, że poinformowała organ egzekucyjny w dniu 21.06.2001 r. o nowym adresie zamieszkania (innym niż wskazanym w tytułach wykonawczych) a tymczasem korespondencja urzędowa nadal kierowana jest na adres wskazany w tytułach wykonawczych. W powyższym piśmie podała, że na stałe mieszka zagranicą, a jako adres do doręczeń wskazuje W. ul. [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 15.04.2009 r. znak [...] wezwał stronę do sprecyzowania swego pisma poprzez wskazanie czy rzeczywiście stanowi ono zarzut na postępowanie egzekucyjne, o którym mowa w art. 33 pkt 7 i 10 u.p.e.a., skargę wniesiona w trybie art. 227 k.p.a. czy też inny wniosek. Jednocześnie organ egzekucyjny w wezwaniu zawarł stosowne wyjaśnienia i pouczenia.

Strona na powyższe wezwanie pismem z dnia 24.04.2009 r. podała, że wniosek stanowi zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] zgłoszony w trybie art. 33 pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a. oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 k.p.a. a także skargę złożoną w trybie art. 227 k.p.a. Ponadto celem właściwego sprecyzowania wniosku strona wystąpiła o poinformowanie, jakie czynności zostały podjęte przez organ egzekucyjny wobec niej.

W odpowiedzi na powyższe pismo Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 8.05.2009 r. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, jak też wyznaczył 14 dniowy termin do doprecyzowania zarzutów.

Na to pismo strona w piśmie z dnia 26.05 2009 r. wskazała, że podane tytuły wykonawcze dotknięte są wadami formalnymi, bowiem wskazany w nich adres zobowiązanego jest inny niż ten, który wskazała organowi egzekucyjnemu dnia 21.06.2001 r., a decyzje z dnia [...] r. nie zostały skutecznie doręczone. Wobec tego zdaniem strony, przyjmując za prawdziwe twierdzenia organu egzekucyjnego, że

nie wszczął i nie prowadził postępowania egzekucyjnego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych oznacza to, iż bezpodstawnie występował do stosownych urzędów (pismo z dnia 21.01.2005 r.), do ZUS (pismo z dnia 29.06.2007r.) oraz innych instytucji (pismo z dnia 3.12.2007r.) z prośbą o informacje na temat sytuacji finansowej zobowiązanego. W ocenie strony Naczelnik Urzędu Skarbowego pomimo, że nie wszczął prawidłowo postępowania egzekucyjnego, nie dopełnił obowiązku doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych, to takie postępowanie egzekucyjne wobec niej prowadził i tym samym zarzuty strony zawarte w piśmie z dnia 1.04.2009 r. należy uznać za zasadne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów, wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów oraz wniosku z art. 35 § 1 u.p.e.a. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. W uzasadnieniu podał, że zarzuty na postępowanie egzekucyjne wnosi się w terminie 7 dni od wszczęcia postępowania. Tymczasem, na podstawie wskazanych przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, postępowanie egzekucyjne - stosownie do art. 26 u.p.e.a. nie zostało wszczęte. Postępowanie zatem wszczęte zgłoszeniem przez zobowiązanego zarzutów, stało się bezprzedmiotowe a więc zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (do którego odsyła art. 18 u.p.e.a.) należało je umorzyć. Organ egzekucyjny wyjaśnił także, że wniosek o wpis hipoteki przymusowej nie jest tożsamy z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ani nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a zatem nie może być podstawą do złożenia zarzutów.

Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego strona złożyła zażalenie z dnia 16 lipca 2009 r. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając brak ustosunkowania się do jej wystąpień tj.:

- do okoliczności (zawartej w piśmie z dnia 26.05.2009 r.) "...iż Naczelnik Urzędu

Skarbowego pomimo że nie wszczął prawidłowo postępowania egzekucyjnego i nie dopełnił obowiązku doręczenia stronie tytułów wykonawczych- postępowanie egzekucyjne wobec strony prowadził o czym świadczą jednoznacznie wnioski o udzielenie informacji kierowane m.in. do ZUS ";

- brak ustosunkowania się do okoliczności, że zobowiązany w dniu 21.06.2001 r.

poinformował poborcę skarbowego, iż mieszka przy ul. [...] a organ

egzekucyjny miał obowiązek wszelką korespondencję kierować na ten adres, czego nie

uczynił. W ocenie strony także decyzji i upomnień nie wysłano pod w/w adres wskazany

przez zobowiązanego;

- wskazany przez zobowiązanego 15.11.2002 r., adres Wrocław ul. [...]

jest tylko adresem do korespondencji, co oznacza, że od tego dnia - zdaniem strony -

należało kierować korespondencje na ten adres.

W zażaleniu podniesiono także, że organ egzekucyjny wydając postanowienie nie wskazał upoważnienia dla osoby podpisującej zaskarżone postanowienie, pomimo, iż taki wymóg stanowi art. 107 k.p.a.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. po rozpatrzeniu zarzutów podniesionych w zażaleniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podał, że istotą sporu w sprawie jest ocena prawna czy, na podstawie wskazanych przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, zostało skutecznie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Stosownie do art. 26 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub,

doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Odnosząc powyższą regulacje prawną do niniejszej sprawy organ nadzoru, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do tytułów wykonawczych wystawionych dnia [...] r. od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] nie zostało wszczęte. Wyjątkowość postępowania egzekucyjnego, wskazuje na wyraźne powiązanie w ustawie egzekucyjnej momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego a dalej z możliwością skorzystania przez niego z przysługujących mu środków zaskarżania. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 32 u.p.e.a., organ egzekucyjny lub egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Natomiast w oparciu o art. 27 § 1

pkt 9 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego. Z akt sprawy nie wynika, aby Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził w stosunku do strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Faktem jest, że organ egzekucyjny przyjął do realizacji tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowe zaległości w podatku od towarów i usług za okres l-IV 1999 r. oraz IX-XII 1999 r. i dnia 6.03.2002 r., nadano tym tytułom wykonawczym klauzulę wykonalności, natomiast jak dotąd nie zastosowano żadnych środków egzekucyjnych, ani nie doręczono zobowiązanemu odpisów tych tytułów wykonawczych, bowiem nadal znajdują się one w aktach sprawy. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w art. 26 u.p.e.a. Oznacza to więc, iż postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie należności objętych w/w tytułami wykonawczymi nie zostało jak dotąd formalnie wszczęte a złożenie wniosku zawierającego zarzuty na postępowanie egzekucyjne ma charakter przedwczesny.

Należy stwierdzić, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał klauzulę wykonalności powołanym tytułom wykonawczym i celem zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za lata 1999-2000 wykorzystując uprawienia przewidziane w art. 109 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej Dalej Dyrektor Izby Skarbowej podał, że w toku postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny, jak i egzekutor, dokonują licznych czynności, w tym także czynności egzekucyjnych, zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (dokonywane przed wszczęciem egzekucji), oraz czynności wykonawcze - zmierzające do zrealizowania środków egzekucyjnych (dokonywane po wszczęciu egzekucji). Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 7 u.p.e.a.), czyli w art. 1a pkt 12a. Wśród wymienionych tam środków egzekucyjnych nie wymieniono - jako egzekucyjnego środka przymusu - wpisu hipoteki przymusowej.

Także wykorzystanie przez organ uprawnienia wynikającego z art. 36 § 1 u.p.e.a. poprzez zwracanie się organów administracji publicznej, jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych oraz innych podmiotów, uczestników postępowania egzekucyjnego oraz dłużników zajętej wierzytelności o udzielenia nieodpłatnych informacji niezbędnych dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego nie świadczy o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie

w/w tytułów wykonawczych. W ramach powyższych uprawnień organ egzekucyjny w latach 2002 oraz 2005-2008 zwracał się m.in. Zakładu Katastralnego, do Centralnego Biura Adresowego w W. i do Kartoteki Ewidencyjno-Adresowej Mieszkańców Miasta W., do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., do Komisariatu Policji - o udzielenie niezbędnych informacji. Z żadnego z tych pism wbrew twierdzeniom strony nie wynika, aby organ egzekucyjny powoływał się w nich na toczące się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...]. Jak wyżej wskazano i jak to wielokrotnie podkreślał organ egzekucyjny, w stosunku do zobowiązanego zostało skutecznie wszczęte i toczy się postępowanie egzekucyjne na podstawie innych tytułów wykonawczych wymienionych na wstępie uzasadnienia niniejszego postanowienia. W związku z tym organ egzekucyjny mógł wykorzystać przyznane mu uprawnienia w art. 36 u.p.e.a. i występować do stosownych organów o udzielenie niezbędnych informacji w związku z toczącym się postępowaniem na podstawie tych tytułów wykonawczych. W związku z powyższym wyjaśnieniem, postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów a także wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów (art. 35 § 1 u.p.e.a.) a nadto wniosku o przywrócenie terminu do złożenia powyższych zarzutów - zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. - było bezprzedmiotowe należało je, więc umorzyć. Art. 105 k.p.a. stanowi, że w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak, więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość postępowania. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego.

Bezprzedmiotowe będzie zatem postępowanie w sprawie, która nie jest regulowana przepisami dającymi podstawę do wydania decyzji.

Dalej Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że przedmiotem zażalenia jest postanowienia w zakresie umorzenia - jako bezprzedmiotowego - postępowania w sprawie zarzutów strony. Z tej racji dokonał oceny zaskarżonego postanowienia jedynie pod kątem jego legalności i zgodności z prawem. Poza zakresem oceny organu nadzoru pozostają kwestie związane z podstawą i zasadnością wniesionych zarzutów w tym zarzutu

określonego w art. 33 pkt 7 i pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a., jak również zarzutu doręczenia decyzji i upomnienia na niewłaściwy adres. Kwestie te mogą być rozpatrywane w przypadku prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i skutecznego wniesienia zarzutów na to postępowanie w jego toku. Z kolei odnosząc się do doręczeń dokumentacji na niewłaściwe wg strony adres wyjaśnił, że z dokumentacji urzędowej akt sprawy wynika, iż miejscem zameldowania jej do dnia 21.07.2008 r. był adres W. ul. [...]. Adres ten był wskazywany przez stronę we wniosku z dnia 15.11.2002 r. o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, na co powołano się w zażaleniu strony.

Wcześniej 21.06.2001 r. strona zgłosiła się do urzędu skarbowego w związku z toczącym się postępowaniem w innej sprawie i tam wskazała, iż przy ul. [...] prowadzi działalność gospodarczą (jednoosobowo) i po okresie zawieszenia od dnia 1.07.2001 r. działalność ta będzie wznowiona. Ponadto wskazała, iż czasowo mieszka u kolegi we Wrocławiu przy ul. [...]. Skoro więc podany adres nie jest miejscem zamieszkania, jest adresem tymczasowym (wskazano go na 8 miesięcy przed wystawieniem przedmiotowych tytułów wykonawczych) i zgłoszono go w odrębnym postępowaniu, to adres ten mógł być używany co najwyżej w tym odrębnym postępowaniu.

Ustosunkowując się do kwestii związanej z braku wskazania upoważnienia dla osoby podpisującej zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, iż zarzut ten nie jest zasadny, bowiem z uwidocznionej na postanowieniu pieczęci urzędowej wynika w sposób jednoznaczny, iż E. T. podpisała niniejsze postanowienie z upoważnienia organu egzekucyjnego tj.- Naczelnika Urzędu Skarbowego. W przypadku wątpliwości, co do zakresu uprawnienia pracownika organu okoliczności te można każdorazowo weryfikować w siedzibie organu. Organ nie ma, bowiem obowiązku dołączać do wydanych rozstrzygnięć i dokumentów wyciągu z regulaminu urzędu, czy też z zakresu obowiązków i upoważnień pracowników.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie przez organ II instancji zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a., poprzez bezkrytyczne przyjęcie argumentacji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz wykluczenie w całości argumentów skarżącego odnośnie faktu prowadzenia postępowania przez organ I instancji. Strona powołując zasadę wyrażoną w art. 10 k.p.a. wskazała, iż organ I instancji, a także organ II instancji, zakwestionował fakt poinformowania przez skarżącego pracownika organu

egzekucyjnego o zmianie adresu zamieszkania. Natomiast skarżący nie może ponosić winy za to, że organ nie zbadał tego, gdzie mieszka skarżący ani nie wysyłał na wskazany przez niego adres żadnej korespondencji. Organ I instancji wysyłając korespondencję na nieaktualny adres pozbawił skarżącego możliwości brania udziału w postępowaniu. Ponadto w ocenie skarżącego fakt, że zobowiązany w dniu 15.11.2002 r. podał jako adres do korespondencji: W., ul. [...] , skutkuje jedynie tym, że organ dopiero od tego dnia miał obowiązek kierować wszelką korespondencję na wskazany przez stronę adres. Organ II instancji pominął całkowicie, iż organ I instancji wysyłał na nieprawidłowy adres decyzje z dnia [...] r., które później stanowiły podstawę prawną wskazaną w tytułach wykonawczych. Skarżący nie kwestionował faktu, że organ I instancji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] r. o nr: od [...] do [...] oraz od [...] do [...] nie wszczął prawidłowo postępowania egzekucyjnego, ale podnosił, że organ takie postępowanie prowadził. W skardze strona wskazała, że organ I instancji cały czas kwestionował fakt skutecznego poinformowania o zmianie adresu, natomiast nie odniósł się do tego, dlaczego nie doręczył skarżącemu tytułów wykonawczych w sposób, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Ponadto zdaniem skarżącego zapytania o udzielenie informacji z powołaniem na toczące się postępowanie oraz korespondencja kierowana bezpośrednio do skarżącego oraz jego syna w wezwaniu z dnia 20.02.2009 r. również z powołaniem na toczące się postępowanie egzekucyjne, utwierdzała skarżącego w przekonaniu, że organ egzekucyjny prowadzi wobec niego postępowanie na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. Jednocześnie skarżący powołując się na wykładnię Ministra Finansów żądał wyjaśnienia, dlaczego organ I instancji działając zarówno jako wierzyciel i organ egzekucyjny nie wszczął egzekucji administracyjnej oraz nie doręczył zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co w praktyce nie powinno mieć miejsca, natomiast podejmował w stosunku do niego czynności. Organ II instancji, jak podnosi strona w skardze, "sam sobie zaprzecza przyznając, że w stosunku do skarżącego były prowadzone czynności jakie miały miejsce w ramach postępowania egzekucyjnego, jednakże niecelowe jest złożenie zarzutów od postępowania, które nie zostało prawidłowo wszczęte". W końcowej części strona stwierdziła, iż ani organ II instancji ani skarżący nie mają pewności, których tytułów wykonawczych dotyczyło toczące się postępowanie, ponieważ organ I instancji nie podał takiej informacji w żadnym piśmie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej skrót p.p.s.a. podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawna czy, na podstawie wskazanych przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, zostało skutecznie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Art. 26 § 5 u.p.e.a. stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub, 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Odnosząc powyższe unormowanie do okoliczności faktycznych sprawy, Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do tytułów wykonawczych wystawionych [...] r. od nr [...] dc nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] nie zostało wszczęte. Z okoliczności sprawy wynika, bowiem że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zostały stronie skarżącej doręczone. Organ egzekucyjny nie podejmował nawet próby ich doręczenia i nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego określonego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

Zgodnie z art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor przystępując do

czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile

nie został wcześniej doręczony. Stronie przysługuje prawo w terminie 7 dni zgłoszenia

do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania

egzekucyjnego.

Art. 18 u.p.e.a postanawia, że w sprawach nieuregulowanych przez tę ustawę, w

postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu

postępowania administracyjnego.

Według art. 105 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W świetle powyższych wyjaśnień, postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów oraz wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów (art. 35 § 1 u.p.e.a.), a nadto wniosku o przywrócenie terminu do złożenia powyższych zarzutów - zgodnie z powołanym wyżej artykułem 105 § 1 k.p.a. - było bezprzedmiotowe, a więc należało je umorzyć.

Bezpodstawny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organy w niniejszej sprawie zasad prawnych określonych w art. 7 i 10 k.p.a.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki do niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Stosownie do tej reguły organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zasada prawdy obiektywnej dotyczy wszystkich postępowań jurysdykcyjnych, a więc prowadzonych przez organy obu instancji. Wynika z tego, że organ drugiej instancji nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych akt sprawy, ale sam winien podejmować ocenę, czy zgromadzony w I instancji materiał dowodowy jest wystarczający i odpowiedni do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy dążyły do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy i wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawych. Organ II instancji dokonał wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ustosunkowały się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. Z tej racji nie można uznać zarzutu strony, że "organ II

instancji bezkrytycznie przyjął argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zdaniem Sądu organ egzekucyjny nie wszczął postępowań egzekucyjnych wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...] oraz od [...] do [...], bowiem nie zaistniała żadna z przesłanek wyrażonych w art. 26 u.p.e.a. warunkująca ich wszczęcie. Odpisy powyższych tytułów nie zostały doręczone zobowiązanemu (znajdują się w aktach sprawy), organ egzekucyjny nie podejmował próby ich doręczenia oraz nie zastosował wobec zobowiązanego żadnego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a. u.p.e.a. Bezzasadnym jest zatem twierdzenie strony, że "organ I instancji nie doręczył skarżącemu tytułów wykonawczych, czyli nie wszczął też postępowania egzekucyjnego, ale jedynie ze swojej winy, albowiem wysyłał je na nieprawidłowy adres".

Wierzyciel działając w oparciu o art. 164 u.p.e.a. oraz art. 109 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece dokonał zabezpieczenia należności objętych wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi poprzez obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową. Ustanowienie hipoteki przymusowej stanowi czynność w postępowaniu zabezpieczającym odrębnym od postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że nie jest środkiem egzekucyjnym w rozumieniu art. 1a pkt 12 lit. a. u.p.e.a. oraz przede wszystkim nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a § 2 u.p.e.a.

Nie ma również podstaw prawnych zarzut skarżącego w zakresie naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, która wyrażona została w art. 10 § I k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej prowadzące postępowanie są zobowiązane do zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony. Tak więc organ administracji prowadzący postępowanie powinien powiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie podmioty, które są stroną w sprawie, a następnie umożliwić im aktywne uczestnictwo w postępowaniu, tj. m.in. umożliwić im dostęp do akt sprawy oraz zgłaszanie dowodów, zawiadamiać o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, umożliwić wypowiadanie się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Sąd wskazuje, że art. 10 § I k.p.a. dotyczy postępowań, które faktycznie zostały wszczęte i byty przez konkretne organy prowadzone. Jak już zostało wcześniej stwierdzone, w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w ogóle nie zostało wszczęte. Nie można więc formułować zarzutów w oparciu o art. 10 § I k.p.a. w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne w ogóle nie było formalnie prowadzone.

W ocenie Sąd nie ma żadnego wpływu na sytuacje skarżącego fakt, że poinformował on pracownika organu egzekucyjnego o zmianie adresu zamieszkania w innym toczącym się faktycznie postępowaniu. Przedmiotowe wskazanie Skarżącego może skutkować jedynie tym, że nowo wskazany adres właściwy będzie jedynie w tym postępowaniu, które faktycznie się toczyło i w ramach, którego Skarżący udzielił informacji o zmianie adresu. Sąd wskazuje, że nie ma żadnego domniemania prawnego, ażeby adres wskazany w jednym toczącym się postępowaniu, stawał się automatycznie właściwym adresem w innych postępowaniach, jakie toczą się lub mogą się toczyć z udziałem tej samej osoby.

Sąd stwierdził również, że kierowanie zapytań do organów administracji publicznej, celem ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, nie świadczy jak wywodzi w uzasadnieniu skargi o wszczęciu bądź prowadzeniu wobec niego postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Sąd uznał ten zarzut za bezzasadny, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności i kontekst sprawy. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w stosunku do strony toczyły się postępowania egzekucyjne, objęte tytułami wykonawczymi, nie będącymi przedmiotem niniejszej skargi. Organ administracyjny uprawniony więc był do kierowania w/w zapytań do właściwych urzędów w związku z prowadzonymi, a uprzednio wszczętymi postępowaniami egzekucyjnymi. Wszystkie podmioty, do których zwrócił się więc organ egzekucyjny, były obowiązane do udzielenia mu informacji. Sąd podziela ponadto stanowisku organu, że wystarczająca podstawą do żądania udzielenia informacji w zakresie ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej danego podmiotu zobowiązanego jest wskazanie podstawy prawnej, upoważniającej do otrzymywania przedmiotowych danych, lub uzasadnioną potrzebę żądania ich udostępnienia. Wystarczy więc powołanie się w zapytaniach kierowanych do właściwych urzędów na art. 36 u.p.e.a. Należy podkreślić niebędność informacji do prowadzenia egzekucji nie jest przedmiotem oceny podmiotu, do którego wystąpił organ egzekucyjny, ale zależy od uzasadnionego uznania organu egzekucyjnego. Powinny być to jednak informacje, których zbieranie przez władze publiczne jest niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. W przedmiotowej sprawie nie można więc twierdzić, że żądanie udzielenia organowi administracji informacji o Skarżącym, świadczyć ma o faktycznym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Organ administracji mógł bowiem żądać takich informacji od urzędów, działając na podstawie art. 36 u.p.e.a. w związku z innymi faktycznie toczącymi się postępowaniami egzekucyjnymi, których stroną był skarżący.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, że brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.