Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 163/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1 lit e, art. 1, art. 6
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant spec. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister) decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2019 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lipca 1999 r., znak: [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że ww. decyzją z [...] lipca 1999 r., Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 1999 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia, że część nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej "[...]", w skład której wchodził zespół pałacowo-parkowy o pow. 9,1989 ha (obecnie wpisanej do K.W. Nr [...] i oznaczonej jako działka nr [...]) nie podlegała działaniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13, dalej: "dekret").

Wnioskiem z 13 września 2017 r. M. S. zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lipca 1999 r. We wniosku, jak i jego uzasadnieniu strona nie powołała wprost żadnej przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1257, dalej: "k.p.a.).

Minister po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] października 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z [...] lipca 1999 r.

Wnioskiem z dnia 21 października 2019 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazano na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, czy istniały przesłanki do przyjęcia, iż sporna nieruchomość podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z [...] grudnia 2019 r. wskazaną na wstępie Organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister podkreślił, że sprawa zainicjowana przez skarżącą dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 1999 r., a zatem celem tego postępowania nie jest reprywatyzacja nieruchomości (jak to ma miejsce w trybie zwykłym z § 5 rozporządzenia rolnego), tylko formalny nadzór ostatecznej już decyzji według wąskich, kwalifikowanych kryteriów z art. 156 k.p.a. Organ wskazał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, oceny legalności decyzji dokonuje się w oparciu o stan faktyczny i prawny z czasu jej wydania, a zatem decyzję z [...] lipca 1999 r. należy ocenić według k.p.a. w ówczesnym brzmieniu, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 Nr 10 poz. 51 - rozporządzenia rolnego) i według dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ wskazał, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu rolnego, a w zakresie podstawy kompetencyjnej § 5 rozporządzenia rolnego.

Minister zauważył, że majątek "[...]", w skład którego wchodziła nieruchomość, o której orzekano w kontrolowanych orzeczeniach Wojewody i Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, miał ponad 1600 ha i stanowił własność Z. B., poprzednika prawnego wnioskodawczyni. Majątek ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Wpis własności majątku na rzecz Skarbu Państwa został dokonany na podstawie wniosku Urzędu Ziemskiego w [...] z 11 października 1946 r. Organ podkreślił przy tym, że nieruchomość, w skład której wchodził zespół pałacowo-parkowy przekraczała normę obszarową określoną w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ wskazał też, że decyzją z [...] lipca 1999 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 1999 r., ale jak wynika z akt sprawy, strona niezadowolona z rozstrzygnięcia organu odwoławczego chciała poddać rozstrzygnięcie weryfikacji, lecz cofnęła skargę. Rozstrzygnięcia te były oparte na przyjętej ówcześnie i powszechnie stosowanej interpretacji wybranych artykułów dekretu, tj. art. 2 ust. 1 lit. e w zw. z art. 1 oraz art. 6 - która nie stała na przeszkodzie przejęciu nieruchomości ziemskiej, na której stał pałac z otaczającym go parkiem na rzecz Skarbu Państwa

Minister wyjaśnił, że jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą. Organ wskazał, że podnoszone w sprawie zarzuty opierają się na wypracowanej w ostatnich latach, odmiennej niż w czasie orzekania przez Wojewodę [...] i Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej interpretacji tych samych przepisów dekretu. Minister zwrócił przy tym uwagę, że obecnie co do zasady uznaje się, że zespoły dworsko-parkowe nie podpadały pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Ponadto Organ zaznaczył, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku przeprowadzenia przez organ nadzoru postępowania dowodowego, gdyż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie bada się sprawy jak w trybie zwyczajnym, kiedy to ustala się okoliczności faktyczne i znajdujące zastosowanie do tych okoliczności odpowiednie przepisy (w tym przypadku dotyczące podpadania bądź niepodpadania nieruchomości pod przepisy dekretu). Minister podkreślił, że w niniejszym postępowaniu organ centralny bada jedynie czy na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zostały rażąco naruszone przepisy zastosowane w ostatecznej decyzji Ministra, które to naruszenie nie wystąpiło.

Organ wskazał, że przyjęta przez organy orzekające wykładnia powołanych w uzasadnieniach decyzji była dopuszczalna wówczas przez judykaturę i przez to powszechnie przyjęta i stosowana. Minister wyjaśnił również, że argumentacja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostaje nieadekwatna do charakteru sprawy administracyjnej zainicjonowanej przez skarżącą, gdyż w ramach postępowania nieważnościowego nie mieści się przeprowadzenie interpretacji przepisów w celu ustalenia zakresu pojęcia "nieruchomość ziemska", ocena możliwości rolniczego wykorzystania pałacu i parku czy zaistnienie tzw. związku funkcjonalnego. Zdaniem Organu są to zagadnienia charakterystyczne dla postępowania zwykłego z reformy rolnej i w żaden sposób nie przekładają się na możliwość rażącego naruszenia jakiegokolwiek przepisu dekretu.

Z kolei zarzut oparty na naruszeniu przepisów proceduralnych mógłby odnieść skutek, gdyby okazało się, że pogwałcone zostały w stopniu kwalifikowanym podstawowe zasady postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, jak i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W przedmiotowej skardze strona wskazała, że pomimo tego, iż postępowanie administracyjne trwało ponad dwa lata organ nadzorczy nie przeprowadził jakiegokolwiek nowego dowodu, nie uzyskał jakiegokolwiek dokumentu i oparł się wyłącznie na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy z 1999 r. Uchybienie to nastąpiło, zarówno na etapie I, jak i II instancji. Skarżąca podniosła, że pomimo obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz pomimo określonych wniosków dowodowych wnioskowanych żaden z nich nie został przeprowadzony czym naruszono art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a. Strona wskazała, że postępowanie jakie zostało przeprowadzone w 1999 r. było wadliwe. W tamtym postępowaniu nie przeprowadzono dowodów, które były wtedy i obecnie dostępne. Dotyczy to wszelkiej dokumentacji dotyczącej spornego majątku, która znajduje się np. u konserwatora zabytków. W ocenie skarżącej, to że w tamtym postępowaniu nie przeprowadzono dowodów, nie zwalnia organu nadzorczego od ich przeprowadzenia w obecnym postępowaniu. Dopiero zgromadzenie pełnego materiału dowodowego ze starej i nowej sprawy pozwala wydać decyzję na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego.

Ponadto w uzasadnieniu strona szeroko przeanalizowała stan faktyczny będącego podstawą rozstrzygnięcia decyzji z [...] lipca 1999 r. oraz dokonała interpretacji (także w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne) przepisów dotyczących reformy rolnej, w tym wykładni zwrotu "nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym". Skarżąca podniosła, że organ nadzoru w swej decyzji nie odniósł się do jej stanowiska, że teren działki stanowił park krajobrazowy i znajdują się tam pomniki przyrody. Zdaniem skarżącej w sytuacji, gdy teren ten stanowił park krajobrazowy wydanie decyzji stwierdzającej przejęcie nieruchomości stanowiącej park krajobrazowy na cele reformy rolnej stanowiło rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 k.p.a. Ponadto organ nadzoru nie odniósł się do twierdzeń, że teren został zajęty pod szkołę, a nie pod cele reformy rolnej. Strona zaznaczyła, że Organ nie ustosunkował się też do kwestii, czy w nieruchomości tej zamieszkiwał zarządca czy też nie, zwłaszcza, że orzecznictwo sprzed 30 lat wskazywało, że w sytuacji gdy zarządca nieruchomości mieszka obok pałacu i stamtąd zajmuje się gospodarką rolną, nie można na cele reformy rolnej zajmować pałacu, w którym zamieszkują dawni właściciele.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r., którą utrzymał on w mocy własną decyzję własną z dnia [...] października 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lipca 1999 r. odmawiającą stwierdzenia, że część nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej "[...]", w skład której wchodził zespół pałacowo-parkowy nie podlegała działaniu przepisów art. 2 ust. w1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13, dalej: "dekret").

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie prowadzone w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.

Z powyższego wynika też, że postępowanie to stanowi wyjątek od ww. zasady trwałości decyzji - zatem niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych w tym przepisie. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest zatem kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród ww. przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (§ 1 pkt 2). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku, tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, że doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie, jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym – co istotne - nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.

Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.

W niniejszej sprawie majątek "[...]" o pow. ponad 1600 ha, w skład którego wchodziła nieruchomość objęta decyzją z [...] lipca 1999 r., w tym zespół pałacowo-parkowy, stanowiąca własność poprzednika prawnego wnioskodawczyni - została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wpis własności majątku na rzecz Skarbu Państwa został dokonany na podstawie wniosku Urzędu Ziemskiego w [...] z 11 października 1946 r. Zgodnie z ww. art. dekretu pod jego działanie podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Jak wynika z wniosku skarżącej, jak i kolejnych pism i środków zaskarżania składanych w toku postępowania Strona skarżąca skupiła się niemal wyłącznie na ustaleniach dotyczących istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym, a pozostałą częścią nieruchomości - dochodząc do wniosku, iż związek taki nie istniał i nie zostało to w ogóle rozważone przez organ.

Tymczasem należy zwrócić uwagę, że w przedmiotowej sprawie w postępowaniu nieważnościowym nie ma podstaw do badania, czy związek funkcjonalny pomiędzy przejętą nieruchomością, a zespołem pałacowo-parkowym rzeczywiście istniał, czy też nie, dodać należy, że konieczność badania takiego związku nie wynikała także z przepisów obowiązujących w dacie przejęcia przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się do skargi, wskazać należy, że Strona skarżąca zwróciła uwagę, że dekret z dnia 17 stycznia 1945 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 9) dokonał zmiany w dekrecie PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, m.in. poprzez skreślenie w art. 2 ust. 1 w zdaniu pierwszym wyrazów "o charakterze rolniczym". Należy wyjaśnić, że Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej powołując podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w decyzji z [...] lipca 1999 r., uwzględnił treść art. 2 ust. 1 dekretu już po zmianie i w nowym brzmieniu po skreśleniu słów "o charakterze rolniczym". Minister wskazał bowiem, że zasadnie Wojewoda odmówił stwierdzenia, że część nieruchomości, w skład której wchodził zespół pałacowo-parkowy nie podlegała działaniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 5 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - powołując Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13.

Poza tym dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnoszono, że skreślenie powyższych słów oznaczało – wbrew twierdzeniom strony - że z chwilą dokonania tej zmiany przejęciu podlegały szeroko pojęte nieruchomości ziemskie, zatem i takie, które nie posiadały charakteru rolniczego. Jak wynikało bowiem z treści art. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., przejmowana na cele reformy rolnej nieruchomość ziemska nie oznaczała tylko i wyłącznie nieruchomości rolnej, przeznaczonej na powiększenie istniejących gospodarstw rolnych lub tworzenie nowych gospodarstw indywidualnych w drodze nadania ziemi. Ustawodawca za nieruchomość ziemską uznawał nie tylko użytki rolne, ale również tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi, wchodzącymi w skład majątku o charakterze rolniczym. Dla tworzenia wymienionych w art. 1 dekretu ośrodków przejmowane były także zabudowania, w tym pałace, dwory czy wille, z reguły położone w parku, stanowiące przed przejęciem na własność państwa tzw. ośrodek majątku, będący siedzibą jego właściciela Za taką definicją nieruchomości ziemskiej przemawia również treść art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmował niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 dekretu, wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. W artykule tym mowa jest o zabudowaniach ogólnie, a więc także o zabudowaniach mieszkaniowych, do których niewątpliwie zalicza się również pałace czy dwory (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2015 r., I OSK 1474/14, CBOSA).

Poza tym z § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ewidentnie wynika, iż tylko w przypadku kwestionowania całego obszaru przejętej nieruchomości, można było domagać się jej wyłączenia spod przejęcia na cele reformy rolnej. Natomiast nie było możliwości kwestionowania prawidłowości przejęcia na rzecz Państwa budynków czy też zespołów dworsko-parkowych, jeżeli wchodziły w skład majątku ziemskiego.

Należy dalej wyjaśnić, że w orzecznictwie zmieniał się pogląd, czy w trybie postępowania wszczętego na podstawie ww. § 5 rozporządzenia, strona może żądać ustalenia, iż nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - z uwagi na okoliczność, iż nie była nieruchomością ziemską. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny wydały także szereg orzeczeń, w których przyjmowały odmienne, niż czyniło to dotychczasowe orzecznictwo.

Wskazaną rozbieżnością związaną ze stosowaniem § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz z art. 2 ust. 1 tego dekretu zajmował się także Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwałach powołanych przez skarżącą: z 5 czerwca 2006 r. I OPS 2/06, czy z 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10.

Jednakże – co istotne w sprawie - w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności – [...] lipca 1999 r. - Minister pozostawał w zgodzie z obowiązującą linią orzeczniczą, która wskazywała, iż brak było podstaw prawnych w przedmiocie orzekania przez organ administracyjny, co do części przejętej w trybie reformy rolnej nieruchomości, bowiem zespół dworsko-parkowy wchodził w skład majątku ziemskiego i pozostawał w funkcjonalnej łączności z całym majątkiem ziemskim i z tego względu podlegał działaniu przepisów dekretu o reformie rolnej. Natomiast zarzuty wskazane przez wnioskodawczynię, podlegające kontroli w trybie nadzwyczajnym – opierają się na wypracowanej odmiennej niż w czasie orzekania przez Wojewodę i Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej interpretacji tych samych przepisów dekretu i dotyczą sytuacji już po wydaniu ww. uchwał.

Mając na uwadze powyższe Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał - a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podzielił jego pogląd i argumentację - że kwestionowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zmiana linii orzeczniczej, polegająca na odmiennej wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak i dekretu - nie wypełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa.

Analogiczny pogląd wynika z utrwalonego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na przykład - Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2000r. (sygn. akt V SA 2998/99 - niepublikowany) wyraził pogląd, że: "Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i dwuznaczny" (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 1990r., sygn. akt V SA 1970/98). Zatem w sytuacji występowania odmiennych w orzecznictwie poglądów interpretacyjnych przyjęta interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 6 lutego 1995r. sygn. II SA1531/94 zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (podobnie wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995r., sygn. II SA 1642/94, Prok. i Pr. 1995). A zatem jeżeli treść przepisu prawa jest niejednoznaczna i dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo, co zdarza się częściej, inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą.

W tych okolicznościach zatem należy wskazać, że nie mamy doczynienia z rażącym naruszeniem prawa, co próbuje wywieść skarżąca. Ponadto w toku postępowania nie zostało również w żaden sposób wykazane, że zaistniały pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a.

Wobec powyższych ustaleń prawidłowo zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lipca 1999 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie nie ustalenia stanu faktycznego sprawy, zauważyć należy, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie bada się sprawy tak jak w postępowaniu zwykłym, kiedy to ustala się okoliczność faktyczne i znajdujące zastosowanie do tych okoliczności przepisy.

Dodatkowo także należy wskazać, że okoliczności podnoszone przez Stronę w toku postępowania mogły stanowić przedmiot rozważań organów i sądu w zwykłym trybie postępowania, a nie w postępowaniu nieważnościowym. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca nie skorzystała jednak z tej możliwości, bowiem cofnęła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra z [...] lipca 1999 r., w związku z tym Sąd ten postanowieniem z 28 października 1999 r. IV SA 1512/99 umorzył postępowanie sądowe i zwrócił stronie wpis od skargi.

Reasumując Sąd w niniejszej sprawie uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko. Poza tym wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.