Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 1/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. decyzją z dnia r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania N.K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...]Nr [...] orzekającej o odmowie przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w celi sprawowania opieki nad babcią - L.K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia 8 maja 2013r. N.K. zwróciła się do organu o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią - L.K..

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji ustalił, że ostatnie zatrudnienie N.K. trwało od 17 stycznia 2011 r. do 14 października 2011 r. i zostało rozwiązane na mocy porozumienia stron. Następnie od 4 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2012 r. wnioskodawczym była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z kolei od 1 lutego 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. N.K. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad babcią - L.K. , a która zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej z 2 kwietnia 1996r. została zaliczona do I grupy inwalidzkiej od lutego 1996 r.

W trakcie przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią ustalono, że N.K. mieszkając i prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z babcią, pomaga jej w codziennych czynnościach, tj.: gotuje, podaje posiłki, sprząta, pierze, chodzi wspólnie na zakupy i spacery, porcjuje i podaje leki, itp.

Mając powyższe na względzie, organ pierwszej instancji wydał opisaną decyzję z dnia [...]r. na mocy której odmówił N.K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, z tej to przede wszystkim przyczyny, że nie został spełniony jeden z wymaganych warunków do uzyskania przedmiotowego zasiłku, a to rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki, wskazując, iż strona przed dniem złożenia wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy nie zrezygnowała z zatrudnienia .

N.K. odwołała się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i uwzględnienie faktu, że zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania stałej, codziennej opieki nad babcią - L.K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), stwierdziło, że jednym z niezbędnych warunków uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

Kolegium zauważyło, że zwrot "rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wymaga interpretacji. Biorąc pod uwagę postać gramatyczną powyższego sformułowania, wskazało, że wyraża ją czasownik w czasie teraźniejszym: "rezygnują". Wobec tego powstaje pytanie, czy chodzi tu wyłącznie o przypadek uprzedniego, bezpośrednio poprzedzającego sprawowanie opieki zrezygnowania (rezygnacji) z zatrudnienia, czy też o stan trwający - na co może wskazywać czasownik "rezygnują" użyty w formie czasu teraźniejszego (niedokonanej) - mogący odpowiadać postawie niepodejmowania zatrudnienia. Ową gramatyczną i znaczeniową niejasność można, zdaniem Kolegium, rozstrzygnąć, odwołując się do zasad wykładni systemowej oraz funkcjonalnej. Otóż, w tym samym akcie prawnym, w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy, ustawodawca formułując warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, posłużył się zwrotem "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami", co w świetle utrwalonej wykładni i praktyki stosowania tej regulacji prawnej oznacza zarówno okoliczność dokonanego aktu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ("rezygnują"), jak i utrzymujący się przez dłuższy czas (nawet jeszcze przed sprawowaniem opieki) fakt niepodejmowania zatrudnienia ("nie podejmują").

Biorąc pod uwagę powyższe, należy zdaniem Kolegium założyć, że wprowadzając nowe świadczenie i ustanawiając warunki jego uzyskania, ustawodawca brał pod uwagę utrwalony w orzecznictwie i doktrynie sposób interpretacji zwrotu "rezygnuje" i posługując się tylko tym zwrotem przy określeniu warunków uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, dążył świadomie do zawężenia zakresu sytuacji faktycznych uprawniających do tego świadczenia w porównaniu do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wzgląd na ratio legis zmian wprowadzonych do regulacji świadczeń opiekuńczych na mocy ustawy z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 r., poz. 1548), pozwala na wniosek, że głównym dążeniem ustawodawcy było ograniczenie dostępności do świadczeń opiekuńczych dla osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, jeżeli sytuacja taka dotyczy opieki nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 lub 25 roku życia (brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) albo decyzja o rozpoczęciu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wiąże się z koniecznością zaprzestania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lecz towarzyszy stanowi nieaktywności zawodowej spowodowanej różnymi innymi powodami, tj. np.: trudności ze znalezieniem pracy, stan zdrowia, długotrwałe bezrobocie (ograniczenie przesłanek uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego wyłącznie do "rezygnacji" z zatrudnienia).

W konsekwencji powyższego, Kolegium stwierdziło, że odwołująca się nie spełnia jednego z wymaganych warunków uzyskania specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, a to: rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. N.K. przed dniem złożenia wniosku oświadczenie pielęgnacyjne (luty 2012 r.) nie pozostawała w zatrudnieniu ani nie wykonywała innej pracy zarobkowej. Ostatnia forma aktywności odwołującej się ustała w 2011 r. Brakuje zatem podstaw dla ustalenia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zaprzestaniem wykonywania zatrudnienia przez N.K. a sprawowaniem przez nią opieki nad babcią. W szczególności nie można przyjąć, że odwołująca się świadomie zrezygnowała z zatrudnienia w 2011 r. w celu sprawowania opieki nad babcią, skoro jej babcia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym już od 1996 r.

Nadto, Kolegium podkreśliło, że w świetle przepisu art. 16a ustawy, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma mieć na celu opiekę. Opieka oznacza pieczę nad osobą i musi w związku z tym mieć charakter trwały lub długotrwały oraz być wykonywana osobiście, tylko wówczas bowiem uniemożliwia podjęcie pracy przez opiekuna. Przesłanka ta została doprecyzowana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 lipca 2008 r. (P 41/07), w którym stwierdzono, że "przez uprawnionego należy rozumieć osobę, która nie podejmuje pracy zarobkowej albo rezygnuje z pracy zarobkowej. Chodzi o opiekę stałą lub długotrwałą (...). Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc (...) jest zmuszona do rezygnacji z pracy zarobkowej, mimo istniejących na rynku miejsc pracy i zdolności oraz gotowości podjęcia zatrudnienia". Zdaniem Kolegium, mimo że pogląd ten został wyrażony na tle przepisu art. 17 ustawy, jednak jako odnoszący się do kwestii charakteru opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną, zachowuje aktualność także w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Tymczasem, jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, odwołująca się nie tyle sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną ile pomaga jej, wykonując czynności typowe dla prowadzenia gospodarstwa domowego i wykonywane przez osoby aktywne zawodowo (pranie, sprzątanie, gotowanie, zakupy, przygotowywanie i podawanie posiłków domownikom). Z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji można nadto wnosić, że skoro L.K. uczestniczy z wnuczką w zakupach oraz odbywa spacery, to nie jest osobą wymagającą całodobowej, ciągłej i stałej opieki. Zdaniem Kolegium, N.K. nie sprawuje nad babcią - L.K. opieki, o której mowa w przepisie art. 16a ustawy.

Nadto Kolegium stwierdziło, że przyznawanie prawa do świadczeń rodzinnych nie zależy od uznania organu administrującego, lecz uzależnione jest od stwierdzenia warunków określonych przepisami ustawy. Dlatego też organ pierwszej instancji nie mógł podjąć rozstrzygnięcia wbrew przepisom tej ustawy. Warunki przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego są określone w sposób konkretny, sprawdzalny, a ich spełnienie podlega obiektywnej ocenie. Nie jest więc możliwe przyznanie prawa do tego świadczenia, gdy warunki te nie zostały spełnione. Wobec powyższego Kolegium orzekło jak w osnowie.

W skardze na powyższą decyzję N.K. zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - tj. art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy z ustaleń samego organu wynika, że warunki te zostały spełnione;

2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że brak jest związku przyczynowego między utratą zatrudnienia przez wnioskodawczynię a podjęciem opieki nad babcią, podczas gdy zebrany w sprawie i będący w posiadaniu organu materiał dowodowy - w tym w szczególności zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 13.08.2012r. - prowadzi do wniosku przeciwnego;

3. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż wnioskodawczyni świadczy stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu

niepełnosprawności, podczas gdy ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego - bezsprzecznie wskazują, iż wnioskodawczyni sprawuje stałą i bezpośrednią pieczę nad L.K., opieka ta ma charakter trwały, wykonywana jest osobiście, w sposób oraz z częstotliwością uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia;

4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego dla trafnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie zasiłku;

5. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a., poprzez wydawanie przez organ sprzecznych rozstrzygnięć na tle niezmiennego stanu faktycznego, wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz zasadzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca stwierdziła, m.innymi, że organy w żaden sposób nie wykazały, że rezygnacja z pracy zarobkowej przez skarżącą nie ma żadnego związku z koniecznością sprawowania opieki nad jej babcią - L.K.. Nie kwestionowaną przez organy obu instancji okolicznością jest konieczność opieki nad w/w co najmniej od 2.04.1996r. - tj. od wydania orzeczenia zaliczającego Leokadię Krasucką do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak zostało ustalone - ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało z dniem 14.10.2011r. na zasadzie porozumienia stron. Skarżąca przed dniem złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (luty 2012r.) nie pozostawała w zatrudnieniu, ani nie wykonywała innej pracy zarobkowej. Powyższe - według organów obu instancji - prowadzi do wniosku, że rezygnacja z zatrudnienia nie mogła nastąpić w celu sprawowania opieki. W ocenie skarżącej przywołana argumentacja organów jest bezzasadna.

Nadto skarżąca podkreśliła, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego - do dnia 1 stycznia 2013r. - stanu prawnego, a dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go także osobie bezrobotnej.

Skarżąca wskazała, iż art. 16a w ust. 8 określa podmioty, którym specjalny zasiłek nie przysługuje. Gdyby zatem ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających status osoby bezrobotnej możliwości ubiegania się o to świadczenie to z pewnością by to uczynił w tym przepisie.

Nadto skarżąca stwierdziła, że organ II instancji arbitralnie i z pominięciem znajdującego się w aktach organu I instancji zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia babci, uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż odwołująca świadomie zrezygnowała z zatrudnienia w 2011 r. w celu sprawowania opieki nad babcią, skoro jej babcia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym już od 1996 r.

Tymczasem z zaświadczenia o stanie zdrowia N.K. z dnia 13.08.2012 r. jasno wynika, że stan zdrowia chorej uległ pogorszeniu właśnie w październiku 2011r. kiedy to nasiliły się duszności oraz wystąpił obrzęk kończyny górnej prawej. Następnie z powodu (zaostrzenia objawów choroby wieńcowej pacjentka była leczona szpitalnie w okresie od 28.12.2011 r. - do 5.01.2012 r. w oddziale chorób wewnętrznych, zaś w dniu 18.06.2012 r. pacjentce wszczepiono rozrusznik serca. Organ II instancji, pomimo powoływania się przez skarżącą na w/w zaświadczenie w treści odwołania, w żaden sposób nie odnosi się do jego treści, która to treść jednoznacznie potwierdza, iż pogorszenie stanu zdrowia N.K., na tyle istotne, iż wymuszało podjęcie nad nią stałej opieki, miało miejsce właśnie w październiku 2011 r.

Podstawowe - w ocenie skarżącej - znaczenie dla uznania, iż zachodzi ścisły związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawną babcią jest fakt, iż ten sam organ na podstawie tych samych okoliczności uznał, że taki związek zachodzi - przyznając wnioskodawczym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego była zdaniem skarżącej oparta na tych samych co obecnie okolicznościach, tj. na rezygnacji przez wnioskodawczynię z zatrudnienia w październiku 2011 r. z powodu konieczności podjęcia opieki nad niepełnosprawną babcią. Od tego czasu wnioskodawczyni stale i osobiście opiekuje się babcią i z tej przyczyny nie ma żadnych możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Skarżąca podkreśliła, że w analogicznym stanie faktycznym – WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26.06.2013r., sygn. akt: II SA/Bd 458/13 uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W dalszej części skargi, skarżąca stwierdziła, że w Jej ocenie, organ wymaga, aby skarżąca zatrudniła się, a następnie zrezygnowała z pracy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku - co jest niewykonalne, gdyż właśnie ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną babcią nie może podjąć żadnej pracy. Organ II instancji, powołując się na ustalenia organu I instancji, bezpodstawnie wywodzi, że skarżąca nie sprawuje nad babcią opieki, a jedynie jej pomaga. Stwierdzenie to stoi w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym - nade wszystko z ustaleniami obligatoryjnego rodzinnego wywiadu środowiskowego. Opinia pracownika socjalnego pokrywa się w zupełności z definicją opieki przedstawioną przez sam organ I instancji w uzasadnieniu decyzji.

Także treść zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 13.08.2012 r. jednoznacznie potwierdza, iż L.K. "wymaga opieki osób drugich stałej, nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji", co potwierdza aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia N.K., iż "chora nie porusza się samodzielnie, wymaga stałej opieki osób drugich".

Zdaniem skarżącej, spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania Jej specjalnego zasiłku opiekuńczego, stąd skarga zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do postanowień przepisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że zaskarżoną decyzją z dnia r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]Nr [...], który to organ powołując się m.innymi na przepis art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.) - odmówił przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią – L.K.. Podstawą odmowy przyznania skarżącej przedmiotowego zasiłku, stanowiło przede wszystkim ustalenie, że skarżąca ubiegając się o specjalny zasiłek opiekuńczy nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną babcią .

Kluczową kwestią w niniejszej sprawie było zatem udzielenie odpowiedzi, czy w okolicznościach niniejszej sprawy i obowiązującego stanu prawnego, zasadnie odmówiono skarżącej przyznania owego zasiłku.

Zważyć należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, a przede wszystkim przepis art.16a ust.1 tejże ustawy, który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle powyższej regulacji, zasadnie organy przyjęły, iż jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy nie stanowi natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy – uzależnione zostało od zaistnienia faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostającej w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we W. z dnia 28 stycznia 2014r., sygn..akt IV S.A./Wr 668/13, publ. w internetowej CBOSA).

Trafny jest tym samym pogląd organu odwoławczego, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis art.17 ust.1 ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał wyłącznie (jedynie) przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle dyspozycji cyt. wyżej art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

Trafnie w tej sytuacji odwołuje się Kolegium do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Powyższa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010r., sygn.akt I OSK 123/10, LEX nr 594975). Z treści tegoż przepisu wynika, że powinna istnieć bliskość czasowa trzech zdarzeń: konieczność opieki, rezygnacji z zatrudnienia i podjęcie starań o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że niewątpliwe jest w sprawie, iż bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku opiekuńczego, tj. 8 maja 2013r. - skarżąca nie pozostawała w zatrudnieniu, jak i nie wykonywała innej pracy zarobkowej.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ostatnie zatrudnienie skarżącej obejmowało okres od 17 stycznia 2011r. do 14 października 2011r. w Ośrodku Szkolenia Zawodowego OHP we W.. Zgodnie ze znajdującym się aktach sprawy Świadectwem Pracy, powyższa umowa rozwiązana został na mocy porozumienia stron.

Jak z kolei wynika z Zaświadczenia Powiatowego Urzędu Prawy we W. z dnia 13 maja 2013r., skarżąca okresie od 4 stycznia 2012r. do 31 stycznia 2012r. zarejestrowana była w tymże Urzędzie jako bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Natomiast od dnia 1 lutego 2012r. do 30 czerwca 2013r. skarżąca uprawniona była do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad babcią - L.K., a która to na mocy Orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia we W. z dnia 2 kwietnia 1996r., Nr akt[...] , zaliczona została do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia z równoczesnym stwierdzeniem, że inwalidztwo istnieje od lutego 1996r.

W ustalonych wyżej okolicznościach, należy przyjąć, że skarżąca wbrew Jej twierdzeniom - ubiegając się o przyznanie przedmiotowego zasiłku opiekuńczego nie zrezygnowała z zatrudnienia lub pracy zawodowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią, skoro stosunek pracy z ostatnim pracodawcą został rozwiązany z dniem 14 października 2011r., gdy wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku skarżąca wniosła w dniu 8 maja 2013r., a bezpośrednio przed złożeniem tegoż wniosku skarżąca sprawowała opiekę nad babcią, otrzymując z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na okres od dnia 1 lutego 2012r. do 30 czerwca 2013r. w oparciu o przepis art.17 omawianej ustawy.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżącej co do pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", według zaś którego za rezygnację uznać należałoby wyrejestrowanie z ewidencji osób bezrobotnych w urzędzie pracy. Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, ustawodawca wprowadzając w 2013r. świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, wskazuje tylko i wyłącznie na "rezygnację z zatrudnienia" . Oznacza to, że pojęcia tego nie można odnosić do niepodejmowania zatrudnienia, zwłaszcza, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż rezygnuje z zatrudnienia osoba, która pracę posiada i faktycznie przestaje ją wykonywać (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2008r., sygn.akt II S.A./Gd 764/07, Lex nr 360303).

Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącej, że w poprzednim okresie miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne, wskazać należy, że przyznane skarżącej w oparciu o przepis art.17 omawianej ustawy - świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem przez w/w opieki nad niepełnosprawną babcią, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, z tej to przede wszystkim przyczyny, że specjalny zasiłek opiekuńczy, a o który to zasiłek ubiega się skarżąca w niniejszej sprawie, jak już to wyżej Sąd podkreślił ma swą odrębną regulację – zamieszczoną w cyt. wyżej art.16a ust.1 omawianej ustawy.

W obecnym stanie prawnym ustawodawca w art.16a ust.1 omawianej ustawy, niewątpliwie zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjęte zostało choćby w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013r., sygn.akt II S.A./Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013r., sygn.akt II S.A./Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013r., sygn.akt I S.A./Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn.akt II S.A./Łd 585/13.

W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego wyżej przepisu art. 16a ust. 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi nie naruszają tak przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, innymi słowy nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 p.p.s.a.

Podkreślić przy tym należy, że powoływany przez skarżącą przepis art.16a ust.8 omawianej ustawy, określa jedynie okoliczności wyłączające uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, czyli negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie tego zasiłku. Omawiany zaś przepis art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa natomiast przesłanki pozytywne ( zasadnicze), które mają charakter kumulatywny, co oznacza, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione zostało od ich łącznego spełnienia. Brak wystąpienia jednej z nich, skutkuje odmową przyznania tego zasiłku

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane tak z trudnościami związanymi ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią, jak i sytuacją materialną, oraz poważny stan zdrowia babci, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącej, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270), skargę oddalił.

Mając na uwadze przedmiot sprawy, Sąd jedynie informacyjnie pragnie zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" .

Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji R.P. stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie zaś z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skargę taką wnosi się do organu administracji, który wydał decyzję w I instancji (art. 148 § 1).

H.B.18.06.2014 r.