Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 468/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6535 Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10 i 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 6, art.7, art. 10 § 2 i 3, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i 8, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada do 30 listopada 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego A.P. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] odmawiającą A.P., (dalej: Zobowiązany/Skarżący/Strona) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

O takie zwolnienie ubiegał się Zobowiązany we wniosku z dnia 31 grudnia 2020 r., wskazując mi.in, że w dniu 30 września 2020 r. prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A.

W uzasadnieniu wydanej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. organ powołał się na brzmienie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm. - dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach) oraz na informacje z rejestru REGON/CEIDG., z których wynika, że na dzień 30 września 2020 r. prowadził on przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 68.20.Z, a zmiana na kod 56.10.A. została dokonana dopiero dnia 18 grudnia 2020 r. W związku z tym organ uznał, że Zobowiązanemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek.

Wnioskodawca nie zgodził się z rozstrzygnięciem ZUS i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Skarżącego w sprawie doszło do rażącego naruszenia:

- art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), w z w. z § 6 pkt 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), przez nierozważenie czy przedsiębiorca zachowując się zgodnie z zasadą określoną w pkt 26 rozporządzenia nie zmieniał działalności przeważającej w rejestrze REGON stosując zasadę stabilności, przez co Prezes ZUS nie dokonał oceny spełnienia warunku w zakresie prowadzonej działalności w dniu 30 września 2020 r.

- art. 31zq ust. 7 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przez jego zastosowanie i odmowę zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art.. 31zo ustawy, w sytuacji kiedy przeważającą działalnością wnioskodawcy na dzień 30 września 2020 r., była działalność określona kodem PKD 56.10.A 1 tj., działalność posiadająca największy udział wskaźnika produkcji brutto, wartości sprzedaży, zatrudnienia i wynagrodzeń charakteryzującego działalność jednostki.

ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2021 r. stwierdzając, że oceny rodzaju prowadzonej przeważającej działalności dokonuje się na podstawie danych zamieszczonych w rejestrze REGON/CEIDG w brzmieniu na 30 września 2020 r. Według tych danych, przeważającym kodem działalności Skarżącego była ta, oznaczona kodem 68.20.Z, który nie uprawnia do uzyskania pomocy.

W skardze na powyższą decyzję do tut. Sądu Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z pkt 26 załącznika do rozporządzenia z dnia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), przez niedokonanie przez Prezesa ZUS wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego, a w konsekwencji złamanie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie Skarżącego do władzy publicznej, polegający na odstąpieniu od rozważenia, czy przedsiębiorca zachowując się zgodnie z zasadą określoną w pkt 26 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) nie zmieniał działalności przeważającej w rejestrze REGON przed 30 września 2020 r., stosując zasadę stabilności, przez co Prezes ZUS nie dokonał oceny spełnienia warunku w zakresie prowadzonej działalności w dniu 30 września 2020 r.

- art. 31 zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, w sytuacji kiedy przeważającą działalnością wnioskodawcy na dzień 30 września 2020 r. była działalność określona jako kod PKD 56.10.A tj. działalność posiadająca największy udział wskaźnika tj. produkcji brutto, wartości sprzedaży, zatrudnienia i wynagrodzeń, charakteryzującego działalność jednostki.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. przytaczając argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności wg stanu na dzień 30 września 2020 r. Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność. Wprawdzie w myśl art.31zo ust.11 tej ustawy, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., ale – w ocenie Sądu -zawarte w tym przepisie domniemanie prawne nie ma charakteru niewzruszalnego.

W rozpoznawanej sprawie kwestionowana jest okoliczność, że Skarżący na dzień 30 września 2020 r. prowadził działalność gospodarczą oznaczoną kodem 56.10.A., bowiem wg danych CEDIG w dacie tej wpisany był inny kod przeważającej działalności. Jednakże w toku postępowania, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, całkowicie pominięto aspekt rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawcę.

W ocenie Sądu, w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON/CEIDG, a faktycznie wykonywaną przez Stronę działalnością gospodarczą we wskazanej dacie, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Trzeba przy tym dodać, że przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach, służyć miały m.in. złagodzeniu negatywnych skutków, jakie wywarł wybuch pandemii na polskich przedsiębiorców za sprawą wprowadzanych ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, a to poprzez wprowadzenie zróżnicowanych środków pomocowych. Jednym z nich było właśnie ustanowienie możliwości okresowego zwolnienia przedsiębiorców działających w określonych branżach od obowiązku uiszczania należnych składek ubezpieczeniowych. Z tych względów Sąd nie podziela stanowiska organu, że o spełnieniu warunku do zwolnienia, o którym mowa w art.31zo ust.10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, decyduje wyłącznie wpis przeważającej działalności w CEDIG i domniemania wynikającego z ust.11 tego artykułu nie można obalić.

Ponadto organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonej przez Skarżącego argumentacji dotyczącej zasady stabilności wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).

W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i podjęte rozstrzygnięcia naruszają przepisy postępowania administracyjnego.

Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero podjęcie niezbędnych działań w ww. zakresie pozwala organowi na zajęcie prawidłowego stanowiska w sprawie, które powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym według standardów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, a przepisy art. 10 § 2 i 3 k.p.a. stosuje się. Stosownie zaś do § 2 powołanego przepisu, w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Odnotowania wymaga, że wprowadzenie art. 79a § 1 k.p.a. nie wyłącza skutków wynikających z art. 10 § 2 i 3 k.p.a., regulującego możliwość odstąpienia przez organ administracji publicznej od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Oznacza to, że organ nie będzie obowiązany do jego wykonania w sprawie, w której odstąpi od stosowania przedmiotowej zasady – może to mieć miejsce tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną - jednakże winien wówczas w decyzji to odstąpienie uzasadnić.

Odnosząc poczynione uwagi do przedmiotowej sprawy, należy podkreślić, że w sytuacji, w której wystąpiła sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności, podanym przez Skarżącego w złożonym wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, tj. 55.10.Z, a kodem PKD ujawnionym w rejestrze CEIDG na dzień 30 listopada 2020 r., tj. 68.20.Z, organ obowiązany był przed wydaniem decyzji, stosownie do dyspozycji art. 10 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a., zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie dowodów na poparcie jej twierdzeń.

Jak wynika jednak z przedstawionych akt sprawy, ZUS zaniechał podjęcia ww. czynności, co więcej nie odniósł się argumentów przedstawionych przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie nie wskazał przyczyn odstąpienia od zasady wynikającej z art.10 § 1 k.p.a.

Zaskarżona decyzja nie spełnia też wymogów w zakresie uzasadnienia wynikających z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., ponieważ organ w swoich rozważaniach powołał się na jedynie na dane z CEIDG, całkowicie pomijając aspekt rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego i nie odnosząc się do wskazanej przez niego argumentacji.

Ponadto przy rozpatrywaniu wniosku Skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek doszło do innych naruszeń przepisów proceduralnych.

Nadesłane na wezwanie Sądu dokumenty, stanowiące uzupełnienie akt administracyjnych, posiadają istotne uchybienia, a mianowicie:

- decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2021 r. nie zawiera czytelnego wskazania imienia i nazwiska osoby, która ją wydała,

- dołączone pełnomocnictwo wskazuje, że prawdopodobnie wydała ją M.W., lecz pełnomocnictwo to opatrzone jest datą 25 marca 2021 r., zaś decyzja I instancji została wydana wcześniej, bo dnia [...] stycznia 2021 r.,

Poza tym zakres pełnomocnictwa udzielony M.W. nie upoważnia do wydawania decyzji w przedmiotowej sprawie.

Wskazać należy, że w myśl art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS Prezes Zakładu, który jest osobą uprawnioną do podpisywania decyzji, może upoważnić pracowników ZUS do wydawania decyzji w określonych sprawach. Oznacza to, że pracownicy ZUS mogą być upoważnieni do wydawania decyzji, lecz osoby te uprawnione są wówczas do podpisywania decyzji "z upoważnienia Prezesa ZUS", ponieważ nie mogą wydawać decyzji we własnym imieniu.

Wykazanie umocowania określonych osób do działania imieniem organu nie może być przedmiotem ustaleń sądu czynionych z urzędu, gdyż okoliczności te winny wynikać w sposób jasny i jednoznaczny z akt sprawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć wpływ na treść wydanej decyzji, gdyż w ich efekcie powstaje wątpliwość czy decyzja została należycie podpisana i czy wobec tego weszła do obrotu prawnego.

Ponadto Sąd wskazuje, że dołączone do odpowiedzi na skargę odpisy pełnomocnictw dla radcy prawnego A.Z. i Dyrektora Oddziału ZUS w R. – E.P. są nieczytelne (druk częściowo zamazany), co znacznie utrudnia, a wręcz uniemożliwia ustalenie zakresu udzielonych upoważnień.

Sąd zauważa również, że zalegający w aktach wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest kserokopią, a zatem podpis Wnioskodawcy nie jest własnoręczny.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy art.31 zo ust.10 i ust.11 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a także art. 6, art.7, art.77 § 1, art.79a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., dlatego na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.), Sąd zasądził na rzecz Skarżącego kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na którą składają się zwrot kosztów zastępstwa procesowego (480zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17zł)..