Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 336/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, , Protokolant Iwona Borecka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2009r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu ścianki działowej w części wspólnej budynku przy ul. L. [...] w P. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. powołując w podstawie prawnej przepis art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie wykonania robót budowlanych polegających na wybudowaniu ścianki działowej w części wspólnej budynku przy ul. L. [...]w P.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika m.in., że przedmiotowe prace zostały wykonane bez potrzebnych zgłoszeń czy pozwoleń, a w związku z tym, że na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można było jednoznacznie ocenić stanu technicznego wykonanej ścianki działowej, w szczególności w zakresie spełnienia przez nią wymogów bezpieczeństwa przeciwpożarowego i wpływu na zmianę obciążenia stropu oraz spełnienia innych przepisów techniczno-budowlanych powiatowy organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. nakazał przedstawienie inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, oraz oceny bezpieczeństwa wykonanych robót budowlanych, ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi i przeciwpożarowymi – sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.

Następnie organ orzekający wyjaśnił, że zobowiązani wykonali nałożony obowiązek w wyznaczonym w postanowieniu terminie. Z przedłożonej oceny technicznej wynika, że przedmiotowe roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i nie stanowią żadnego zagrożenia dla budynku. Ścianka działowa została wykonana zgodnie z wymogami ochrony przeciwpożarowej i nie narusza konstrukcji budynku.

W zakończeniu uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wskazał, że w takiej sytuacji, zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym /wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005r., sygn. akt VII SA/Wa 493/04/ organ nadzoru budowlanego umarza postępowanie, ponieważ przepis art. 51 ustawy – Prawo budowlane nie daje materialnoprawnej podstawy do innego rozstrzygnięcia, natomiast sprawy związane z zajęciem, użytkowaniem części wspólnych budynku, zniesieniem współwłasności, czy podziałem nieruchomości nie są przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego i mogą być rozpoznane w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi.

Odwołanie od opisanej powyżej decyzji wniosła M. H., podając w nim, że jako strona postępowania i wnioskodawczyni nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, która prowadzi do legalizacji samowoli budowlanej wykonanej przez jej sąsiadów w korytarzu parteru budynku mieszkalnego, polegającej na jego zabudowaniu w sposób trwały ścianą murowaną i postawieniu muru z bloczków supreks wzdłuż jego zabudowanej ściany. Zdaniem odwołującej się wykonane roboty budowlane spowodowały zmianę sposobu użytkowania części obiektu budowlanego.

W odwołaniu M. H. zarzuciła ponadto, że: postępowanie od początku prowadzone było nieobiektywnie i z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego /art. 7 i art. 77 kpa/; nieprawidłowo określony został przedmiot postępowania, co przyznał D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu postanowienia Nr[...]; roboty zostały wykonane niezgodnie z art. 28, art. 3 pkt 11 i art. 30 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, co nie zostało uwzględnione w prowadzonym postępowaniu, bowiem nie były to prace remontowe, lecz roboty budowlane związane z przebudową części obiektu /art. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane/; postanowienie z dnia 27 października 2008r. wydane zostało na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane niezgodnie z prawem i w celu zalegalizowania wykonanych samowolnie robót budowlanych.

Powołując się na te zarzuty M. H. wniosła w odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji, zmianę przedmiotu postępowania i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w sprawie wykonanych robót budowlanych w części wspólnej budynku mieszkalnego przy ul. L. [...] /a nie L. [...] jak określa organ pierwszej instancji/, związanych z przebudową części obiektu i niezgodnych z ustawą – Prawo budowlane, zamiast odsyłania strony do sądu powszechnego.

W uzasadnieniu odwołania M. H. wskazała m.in., że w toku postępowania i przy orzekaniu nie zostały wzięte pod uwagę argumenty przedstawiane przez nią w pismach dołączonych do akt sprawy oraz w czasie wezwania. Wyjaśniła również, że przy ul. L. [...] znajduje się wydzielony w akcie notarialnym i stanowiący odrębną własność lokal mieszkalny nr [...] i nie jest on częścią wspólną budynku mieszkalnego, a roboty budowlane zostały wykonane przez sąsiadów w części wspólnej budynku mieszkalnego przy ul. L. [...] w drodze samowoli budowlanej bez pozwolenia na budowę, bez zgody współwłaściciela oraz bez prawa do dysponowania częścią nieruchomości na cele budowlane.

Korytarz według aktu notarialnego poprzedniego i obecnego właściciela lokalu nr [...] stanowi część wspólną nieruchomości, a według wypisu z K. budynków z dnia[...]. nie stanowi pomieszczenia przynależnego do tego lokalu.

Po rozpatrzeniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzję z dnia [...]r. Nr [...] stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy podając, że pismem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiadomił strony postępowania o wszczęciu na wniosek strony postępowania administracyjnego w sprawie wykonania robót budowlanych polegających na ustawieniu ścianki działowej w części wspólnej budynku przy ul. L. [...] w P.. W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdzono wykonanie ścianki działowej murowanej z bloczków z suporeksu, w korytarzu stanowiącym część wspólną ww. budynku.

W związku z powyższymi ustaleniami organ postanowieniem z dnia [...] r. zobowiązał J. i A. K. do przedstawienia w określonym terminie inwentaryzacji robót budowlanych wykonanych w części wspólnej budynku przy ul. L. [...] w P. oraz oceny bezpieczeństwa konstrukcji. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez M. H. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując m.in. na fakt, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdzał okoliczności, która w ocenie organu pierwszej instancji stanowiła o konieczności wydania postanowienia w oparciu o przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, tj. nie potwierdzał wykonania przedmiotowych robót samowolnie.

Po przystąpieniu do ponownego rozpatrywania sprawy organ podjął działania, mające na celu wyjaśnienie wątpliwości, które podniósł organ drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym, m.in. wzywając inwestorów do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie i wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w L. o udzielenie informacji w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji organ ustalił bezsprzecznie, iż na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych inwestor nie uzyskał akceptacji organu administracji architektoniczno - budowlanej, w następstwie czego postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. ze względu na konieczność wnikliwej analizy oraz oceny ich prawidłowości nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia - inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z oceną ich bezpieczeństwa oraz ich zgodności z przepisami techniczno - budowlanymi. Postanowienie powyższe zostało w wyniku zażalenia M. H. zbadane przez[...], który postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. utrzymał je w mocy, zmieniając jedynie termin wykonania obowiązku, wyznaczając go do dnia [...] r.

Zobowiązani dostarczyli wymaganą dokumentację, wobec czego po analizie jej treści Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie wykonania przedmiotowych robót budowlanych.

W dalszej części uzasadnienia D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał odwołanie za niezasadne i wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie w sprawie z poszanowaniem zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

W myśl z art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zatem prowadzenie lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa, a wymagających pozwolenia lub zgłoszenia, bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez dokonania zgłoszenia, jest samowolą budowlaną sankcjonowaną przez przepisy art. 50 i następne ustawy - Prawo budowlane. Podjęcie robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub realizowanie budowy bez dokonania zgłoszenia jest więc działaniem bezprawnym, dokonywanym na wyłączne ryzyko inwestora, który powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z nieuzyskania decyzji akceptującej jego działanie inwestycyjne.

W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż inwestor rozpoczął w sposób samowolny budowę ścianki działowej z bloczków z suporeksu na wspólnym korytarzu budynku mieszkalnego w P. przy ul. L. [...].

Jakkolwiek w doktrynie oraz orzecznictwie przyjęto tezę, iż budowa lekkiej ścianki działowej nie wymaga uzyskania pozwolenia czy dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej, tym niemniej jednak organ nadzoru budowlanego każdorazowo winien dokonać wnikliwej analizy stanu faktycznego, pod kątem sprawdzenia czy wykonywane roboty budowlane nie naruszają przepisów techniczno - budowlanych oraz innych uregulowań szczególnych tj. np. przepisów przeciwpożarowych. Przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia organ stopnia powiatowego winien zatem zbadać przede wszystkim, czy przedmiotowa ścianka działowa powstała w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Z uwagi na podkreślaną przez strony postępowania wadliwość wykonanych robót oraz fakt ich realizacji na wspólnym korytarzu budynku w P. przy ul. L.[...], jak również powzięte przez organ I instancji wątpliwości co do jakości wykonanych samowolnie robót budowlanych w kontekście ich wpływu na konstrukcję budynku oraz zgodność z przepisami odrębnymi /w tym przeciwpożarowymi/ organ powiatowy słusznie uznał konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w powyższej kwestii.

Wskazać należy, iż charakter samowolnie realizowanych robót budowlanych sankcjonowany jest przepisami art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Regulacja art. 50 i następnych omawianej ustawy odnosi się bowiem nie tylko do robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a nie są budowami w rozumieniu art. 3 pkt 6 tej ustawy, ale także do takich robót, które wykonane zostały w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub mogą w inny sposób istotnie odbiegać od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach. W konsekwencji, procedura, o której mowa w art. 50 i następne Prawa budowlanego, ma zastosowanie wówczas, gdy spełniona jest którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 50 ust. 1 analizowanej ustawy.

Przy czym zaznaczyć należy, iż w celu wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie konieczne jest zebranie materiału dowodowego potwierdzającego zakres i jakość wykonanych robót. W tym celu organ nadzoru powziąwszy uprzednio uzasadnione wątpliwości co do jakości wykonanych robót może nałożyć na inwestora obowiązek dostarczenia określonych dokumentów, ocen i ekspertyz. Dopiero po dostarczeniu przez inwestora wymaganej dokumentacji, organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, powinien podjąć stosowną decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 albo art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Odmienna interpretacja omawianego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której organ zostałby pozbawiony możliwości wydania decyzji merytorycznej w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądowo- administracyjnym /m.in. wyrok NSA z dnia 01.12.2003 r. sygn. IV SA 4526-4530/02/. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona została przez inwestorów ocena bezpieczeństwa wykonanych robót oraz ich zgodność z przepisami techniczo-budowlanymi.

Analiza treści powyższego opracowania pozwala na stwierdzenie, iż stan techniczny wybudowanej ścianki działowej jest dobry i nie stanowi żadnego zagrożenia dla eksploatowanych mieszkań oraz całej konstrukcji budynku. Nadto w punkcie 4.3 na stronie 6 autor opracowania wskazał, iż roboty wykonane zostały prawidłowo i nie stanowią żadnego zagrożenia dla budynku, a ścianka działowa wykonana została zgodnie z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.

Ustalenia powyższe stanowiły dla organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego podstawę do przyjęcia, iż dalsze prowadzenie robót budowlanych stało się bezprzedmiotowe. Twierdzenie powyższe w ocenie organu odwoławczego znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i jako takie uprawniało organ pierwszej instancji do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Organ odwoławczy wskazał ponadto w uzasadnieniu, powołując się na tezę wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r. /akt VII SA/Wa 493/04 LEX nr 169372/, iż gdyby organ nadzoru budowlanego w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora uznał, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, winien po prostu umorzyć swoje postępowanie, albowiem przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane nie daje mu materialnoprawnej podstawy do merytorycznego wypowiedzenia się w takiej sytuacji.

W zakończeniu uzasadnienia organ orzekający odniósł się do zarzutów odwołania i wyjaśnił, iż dotyczą one głównie naruszenia współwłasności, które pozostają poza kompetencjami organów nadzoru budowlanego. Postępowanie toczące się na podstawie przepisów Prawa budowlanego nie rozstrzyga w ogóle sporów dotyczących prawa własności obiektów lub ich części /wyrok NSA z dnia 11.05.2000 r., sygn. akt II SA/Gd 573/95/. Strony mogą zatem dochodzić roszczeń z tego tytułu na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Nadto wskazać należy, odnosząc się do argumentu błędnej kwalifikacji robót budowlanych, które w ocenie strony skarżącej wyczerpują znamiona przebudowy i zmiany sposobu użytkowania, iż nie znajdują one potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Przede wszystkim wskazać należy, iż nawet gdyby przyjąć iż nastąpiła przebudowa części obiektu, to zastosowanie również miałyby przepisy art. 5-51 Prawa budowlanego, a w sytuacji przedłożenia opracowania potwierdzającego poprawność wykonanych robót budowlanych uzasadnionym byłoby umorzenie postępowania w tym zakresie. Nadto co istotne, przedmiot powyższego postępowania został wyznaczony wnioskiem strony – M. H. i określony zawiadomieniem organu I instancji z dnia [...] r. - jako wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu ścianki działowej w części wspólnej korytarza w budynku w P. przy ul. L. [...], gmina P. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania adekwatne do treści wniosku strony wyznacza zakres i przedmiot prowadzonego postępowania, przy czym organ nie może wykroczyć poza jego ramy, określone w przepisach prawa materialnego i procedury administracyjnej. W aktach sprawy brak jest też jakiegokolwiek wniosku strony skarżącej, negującego prawidłowość określenia przedmiotu niniejszego postępowania. Strona była informowana o wszystkich czynnościach prowadzonych przez organ I instancji, a zatem mając na uwadze treść art. 10 kpa mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu, składać wyjaśnienia oraz wnioski dowodowe, i z uprawnienia powyższego korzystała.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała M. H. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W skardze oświadczyła, że podtrzymuje swoje twierdzenia zamieszczone wcześniej w odwołaniu, a ponadto zarzuciła, iż w jej odczuciu postępowanie było prowadzone od początku stronniczo i z uwzględnieniem interesu tylko jednej strony oraz z celowym zamiarem jego umorzenia.

Wyjaśniła ponadto, że nie wnosiła o wykonanie inwentaryzacji powykonawczej, nie wskazywała także wadliwości robót budowlanych tylko na samowolne zabudowanie wspólnego korytarza przez sąsiadów poprzez postawienie na jego szerokości ściany murowanej i utrudnienia wynikające z tego faktu dla niej jako współwłaścicielki nieruchomości. Ponadto podała, że jej wniosek z dnia [...]r. nie określał przedmiotu postępowania i to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. określił go jako wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu ścianki działowej części wspólnej budynku mieszkalnego przy ul. L.[...], zatem zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie było adekwatne do treści wniosku. M. H. nie zgodziła się również ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że w aktach sprawy brak jest jej wniosku negującego prawidłowość określenia przedmiotu postępowania przez organ pierwszej instancji.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty M. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zmianę określenia przedmiotu postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała argumentacje przedstawione przez organ nadzoru budowlanego w podjętych w sprawie orzeczeniach.

W załączniku do skargi przedstawiony został obecny stan korytarza na przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...]r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnicy skarżącej E.N. i A. H. wnieśli o uwzględnienie skargi i oświadczyli, że po wykonaniu przedmiotowych robót bardzo utrudniony jest dostęp do kotłowni, natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowane w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy.

Istotne również jest, że w ustawowo określonych ramach kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie uwzględnił uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym.

Mając na względzie wskazane wcześniej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowaniu instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego lub przepisów prawa procesowego, obligujących do uwzględnienia skargi, mimo rozważenia w toku podjętych czynności rozpoznawczych przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej właściwy w sprawie tzn. działający zgodnie z przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i procesowymi kompetencją jest zobligowany do załatwienia sprawy w sposób w tym przepisie określony tzn. decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji.

Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty następuje poprzez konkretyzację uprawnienia lub obowiązku podmiotu, legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa, którego sytuacja prawna zostaje skutkiem tego ukształtowania w inny sposób. Wszelka ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do stosowania których uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą /decyzyjną/. Ustawodawca dopuścił jednak inny tzn. niemerytoryczny sposób załatwiania sprawy administracyjnej określając jego warunki m.in. w przepisie art. 105 § 1 kpa. Przepis ten nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i niekwestionowanymi poglądami nauki bezprzedmiotowość postępowania wynika z braku jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a poprzez to oznacza niemożność skonkretyzowania prawa lub obowiązków określonego podmiotu, które obliguje do zakończenia postępowania w sprawie administracyjnej w inny sposób niż poprzez wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy /np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, Warszawa 1983r.; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1996r., sygn. art. Sa/Ka 2493/95 niepubl./. Oznacza ona brak legalnej możliwości ingerowania właściwego organu w sferę prawną jednostki.

Zważyć przede wszystkim należy, że stwierdzona przez organy właściwe instancyjnie bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie odnosi się do wykonanych robót budowlanych polegających na wybudowaniu ścianki działowej z bloczków suporeks wzdłuż ścianki drewnianej oddzielającej kotłownię M. H. od przedpokoju stanowiącego część lokalu mieszkalnego inwestorów, na nieruchomości przy ul. L. [...] w P. /w ocenie Sądu w istniejących warunkach prawnych i ze względu na istotę tych robót budowlanych nie ma znaczenia określenie przez organ pierwszej instancji przedmiotowej nieruchomości jako ul. L. [...]/.

Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zamiar wykonania ścianki działowej nie został ograniczony obowiązkiem uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, co wyłącza możliwość traktowania robót budowlanych związanych z jej realizacją jako samowolne działanie, sankcjonowane przez ustawodawcę. Nie zwalnia to jednak – jak trafnie wskazał ten organ – właściwego organu nadzoru budowlanego do dokonania ustaleń i oceny, czy roboty takie nie zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub czy w inny sposób istotnie nie odbiegają od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach. Stwierdzenie, że zaistniała którakolwiek z wymienionych okoliczności obligowałoby właściwy organ do uruchomienia tzw. procedury legalizacyjnej, uregulowanej w przepisach art. 50 i następnych powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane. Procedura ta ma na celu doprowadzenie zrealizowanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodności z prawem poprzez wykonanie przez inwestora w określonym terminie orzeczonych przez organ nadzoru budowlanego konkretnych czynności i robót budowlanych. Brak konieczności podjęcia czynności lub wykonania przez inwestora jakichkolwiek robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanej inwestycji do stanu zgodności z prawem skutkuje brakiem możliwości merytorycznego orzekania w tym zakresie przez właściwy organ nadzoru budowlanego, a w konsekwencji koniecznością zakończenia postępowania w sposób inny niż orzeczeniem nakładającym obowiązki tzn. poprzez orzeczenie niemerytoryczne czyli umarzające postępowanie.

Z akt sprawy wynika, że organy orzekające w sprawie w postępowaniu instancyjnym za podstawę swojej oceny przyjęły opracowanie dotyczące bezpieczeństwa wykonanych robót budowlanych, ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi i przeciwpożarowymi wykonane przez inżyniera budowlanego W. P., członka D. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, uprawnionego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznej w budownictwie o specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Opracowanie zostało przedłożone powiatowemu organowi nadzoru budowlanego przez inwestorów przedmiotowych robót budowlanych J. i A. K. w wykonaniu obowiązku orzeczonego przez ten organ postanowieniem z dnia [....]r., zmienionym w części orzekającej o terminie wykonania obowiązku postanowieniem D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr[...].

Sąd podziela ocenę organów orzekających w postępowaniu instancyjnym co do wiarygodności i mocy dowodowej tego opracowania technicznego, z którego wynika, że roboty budowlane związane z wybudowaniem ścianki działowej zostały wykonane w sposób zgodny ze sztuką budowlaną, warunkami technicznymi i obowiązującymi normami, w tym zgodnie z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, a stan techniczny wybudowanej ścianki działowej jest dobry i nie stanowi żadnego zagrożenia dla eksploatowanych mieszkań i całej konstrukcji budynku.

W tych okolicznościach właściwy organ administracji publicznej – podporządkowany zasadzie praworządności – nie ma legalnej możliwości obciążania inwestora robót budowlanych obowiązkiem wykonania określonych czynności. Wobec zgodności z prawem zrealizowanych robót, zbędne jest bowiem obligowanie inwestora do wykonania robót budowlanych czy innych czynności warunkujących ich legalność, a prowadzone w sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.

Dodatkowo Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że poza zakresem ich kompetencji pozostają kwestie związane z naruszeniem posiadania i ochroną własności, poddane jurysdykcji sądów powszechnych.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa – stosownie do przepisu art. 151 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

H.B. 25.11.2009r.