Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 80/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 34,  art. 19 par. 4, art. 17  par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. z [...] lipca 2009 r. nr [...] oraz postanowienie – stanowisko wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z [...] lipca 2009 r. uznające za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgłoszone przez J. B. (dalej - "Skarżąca").

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że Dyrektor ZUS prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie trzech tytułów wykonawczych z 28 listopada 2008 r. obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od stycznia do sierpnia 2000r.

2. Pismem z 2 lutego 2009 r., Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdziła, że brak jest podstaw prawnych do obciążania jej składkami ubezpieczeniowymi, bowiem w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2000 r., nie była już właścicielką Wydawnictwa "H.", które przejęła firma "C." Sp. z o.o. Zgodnie zaś z umową z 12 lutego 2004 r., następca prawny Wydawnictwa "H." - "A." Oficyna Wydawnicza Sp. z o.o., zobowiązała się do zapłacenia składek ubezpieczeniowych byłego Wydawnictwa "H" za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2000 r. Skarżąca podniosła, iż o zmianie płatnika zawiadomiła właściwe miejscowo oddziały ZUS.

3. Postanowieniem z [...] lipca 2009 r., wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., na podstawie art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 i 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej – "u.p.e.a.") nie uznał zarzutów wniesionych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowych złożonych przez Skarżącą, jako płatnika zobowiązanego do opłacenia wykazanych w nich składek.

4. Postanowieniem z [...] lipca 2009 r., organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., uznał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione.

5. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła, iż organ egzekucyjny nie uwzględnił, że:

- z dniem 1 maja 2000 r. przestała być płatnikiem składek ZUS w związku ze sprzedażą "A.", obejmującej 100 % zatrudnienia Wydawnictwa "H.", Spółce z o.o. C. w P.;

- zobowiązanie do spłacenia składek za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2000 r. przejął następca prawny Wydawnictwa "H.", "A.", o czym ZUS został poinformowany;

- pismem z 4 czerwca 2000 r. Wydawnictwo "H." zawiadomiło Oddziały ZUS w W. i P. o zmianie właściciela "Agencji U." oraz wskazało nowego płatnika: C., zaś Oddziały ZUS nie podjęły w związku z tym żadnych działań;

- ZUS [...] Odział w W. posiada komplet dowodów, z których wynika, że Skarżąca jest ofiarą przestępstwa.

W ocenie Skarżącej, bezpodstawnie przyjęto, że po 1 maja 2000 r. występowała jako płatnik składek. Powołała się na pismo z 4 czerwca 2000 r. zawiadamiające ZUS o sprzedaży "Agencji U." i zawieszeniu działalności gospodarczej na okres od 1 maja do 1 września 2000 r. Oznajmiła, że nie występowała już wówczas jako właścicielka "Agencji U.", jako płatnik, nie składała też podpisu pod żadnym dokumentem.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zgłoszonych zarzutów.

6. Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1- 7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W przedmiotowej sprawie wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., postanowieniem z [...] lipca 2009 r., nie uwzględnił zarzutów wniesionych przez Skarżącą. W uzasadnieniu stwierdził, iż oparte na art. 33 pkt 1 i 4 u.p.e.a. zarzuty nieistnienia obowiązku co do części należności za okres maj -sierpień 2000 r. oraz błąd co do osoby zobowiązanego w zakresie pozostałych należności, są bezzasadne. Powołał się na dokumenty w postaci deklaracji rozliczeniowych, określających Skarżącą jako płatnika wykazanych w nich składek.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążąca również dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. W związku z powyższym, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii rozpatrzenia przedmiotowej sprawy z uwzględnieniem art., 5 Kodeksu cywilnego organ wyjaśnił, iż wyrażona w tym przepisie klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego, jako odnosząca się do stosunków prawa cywilnego, nie może być stosowana w ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w obszarze normowanym przepisami prawa administracyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się bowiem zasady postępowania uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a na podstawie art. 18 tej ustawy, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które mają w tym postępowaniu odpowiednie zastosowanie.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżone postanowienie wydano z zachowaniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, regulujących tryb rozpatrywania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego; a tym samym bez naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Dodatkowo organ zwrócił uwagę, iż Skarżącej nieprawidłowo, doręczono tytuły wykonawcze powołując się na zasady określone w art. 71a ustawy z dnia 13 października 1998 r., tj. listem zwykłym, zamiast listem poleconym.

7. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej zarzucił:

- naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez brak doręczenia Skarżącej właściwego upomnienia;

- naruszenie art. 26 § 5 i art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 39 Kpa, poprzez brak doręczenia Skarżącej tytułów wykonawczych listem poleconym - za pokwitowaniem, w przypisanej formie,

- naruszenie art. 34 u.p.e.a., poprzez brak uzyskania wystarczającego i sformalizowanego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji i uniemożliwienia stronie, zaskarżenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela;

- naruszenie art. 7 i art. 8 Kpa, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bezpodstawne przyjęcie, że osobą zobowiązaną wobec ZUS jest Skarżąca.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Egzekucja skierowana wobec Skarżącej jest efektem błędnego ustalenia osoby zobowiązanej. Poinformował, że obecnie, na skutek szeregu merytorycznych zarzutów, a także błędów formalnych, sprawę zasadności zobowiązania rozpoznaje Sąd Okręgowy w Warszawie.

W okresie za jaki uznano Skarżącą za płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, zawiesiła ona działalność gospodarczą, o czym poinformowała ZUS, a prowadzone przez nią przedsiębiorstwo zostało zbyte C. sp. z o.o. Wcześniejsze zobowiązania Skarżącej zostały przejęte przez "A." Oficyna Wydawnicza Sp. z o.o.

W ocenie pełnomocnika, ZUS podczas prowadzonego postępowania popełnił dodatkowo szereg błędów formalnych. Pomimo obowiązku wynikającego z art. 15 § 1 u.p.e.a., ZUS nie doręczył Skarżącej formalnego upomnienia wskazującego na brak uregulowania należności. Ponadto ZUS nie doręczył we właściwy sposób tytułów wykonawczych. Brak tej czynności nie może być konwalidowany oświadczeniem strony postępowania. Naruszony też został art. 34 u.p.e.a. ZUS winien bowiem uzyskać odrębne stanowisko wierzyciela odnośnie złożonych przez Skarżącą zarzutów. Wymogu tego nie spełnia wydanie przez ZUS postanowienia uznającego zarzuty skarżącej za nieuzasadnione. Powyższy wymóg musi być spełniony niezależnie od tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego. Skarżąca nie miała możliwości zaskarżenia postanowienia ZUS stanowiącego stanowisko wierzyciela wobec jej zarzutów. Dopiero ewentualne uprawomocnienie się tego postanowienia upoważniałoby ZUS do uznania zarzutów Skarżącej za nieuzasadnione.

Poza zarzutami dotyczącymi samych tytułów wykonawczych, na których oparto wpis hipoteki, pełnomocnik Skarżącej podniósł brak podstaw do stosowania takiego środka z racji nie zaistnienia przesłanek udaremniających lub utrudniających egzekucję.

8. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie.

9. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd, są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Biorąc powyższe kryteria pod uwagę, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujących taką wadliwością wydanych w ramach tego postępowania rozstrzygnięć, która wymagała ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) p.p.s.a.

10. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania jest ocena zasadności zarzutów wniesionych przez J. B. na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na podstawie trzech tytułów wykonawczych z [...]listopada 2008 r. o numerach: [...], [...], [...], obejmujących zaległości tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia do sierpnia 2000 r. W zarzutach zobowiązana kwestionuje istnienie obowiązku co do części należności za okres maj – sierpień 2000r. oraz błąd co do osoby zobowiązanej w zakresie pozostałych należności ( art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik Skarżącej dodatkowo zarzucił brak doręczenia Skarżącej upomnienia ( art. 27 § 3 u.p.e.a.), brak doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych listem poleconym za pokwitowaniem w przypisanej formie (art. 26 § 5 w zw. z art. 39 K.p.a.) oraz brak uzyskania sformalizowanego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji i umożliwienia stronie zaskarżenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej pozostają więc nieistnienie obowiązku i błąd co do osoby zobowiązanego (art.33 pkt 1 i 4 u.p.e.a.) oraz naruszenie art. 34 u.p.e.a.

Przepis art. 1a pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnia, że ilekroć w ustawie tej jest mowa o organie egzekucyjnym rozumie się przez to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących prowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze prawnym (...).

Zgodnie z treścią art. 34 § 1 tej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10 (...) organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 4 tej ustawy, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie, które rozpatruje organ odwoławczy (art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej ).

Organami egzekucyjnymi są podmioty i jednostki wymienione w art. 19 i art. 20 ustawy egzekucyjnej. Nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji ( art. 23 § 1 ustawy egzekucyjnej ), które są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydawanych przez nadzorowane organy egzekucyjne ( art. 23 § 4 pkt 1 ) oraz organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne ( art. 23 § 4 pkt 2 ).

Stosownie do treści art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; dalej ZUS, jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji o określonym tym przepisem zakresie. Natomiast przepis art. 83 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu, w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Przepis ten stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 34 § 2 u.p.e.a., iż na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie.

Z treści art. 17 § 1 u.p.e.a. wynika, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Natomiast przepis art. 18 tej ustawy stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.; dalej powoływanej jako Kpa, o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej.

11. Postępowanie i postanowienia wydane w trybie art. 34 § 1 up.e.a. są jednak bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny jest tą samą jednostką organizacyjną ( ten sam podmiot).

Przypomnieć, bowiem się godzi, że w uchwale podjętej przez skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, iż wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a., w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe.

Wykładnia gramatyczna art. 34 § 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać stanowisko wierzyciela, a więc uzyskać stanowisko od samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Z taką wykładnią nie można się zgodzić. Jeśli rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać stanowisko wierzyciela, a więc stanowisko samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów, to wobec braku możliwości uzyskania, przy zastosowaniu wykładni gramatycznej, normy postępowania zgodnej z zasadami logiki, uzasadnione jest posłużenie się wykładnią systemową i celowościową.

Nie może w takiej sytuacji budzić sprzeciwu, stanowisko prezentowane w powołanej uchwale, oraz w jej uzasadnieniu, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny. Przyjmowanie stanowiska odmiennego, a więc przyjmowanie, że stanowisko w formie podlegającego zaskarżeniu postanowienia wierzyciel obowiązany jest zajmować także wtedy, gdy jest on równocześnie organem egzekucyjnym, wskazywałoby na to, że ustawodawca jest nieracjonalny, skoro temu samemu podmiotowi (wierzycielowi będącemu zarazem organem egzekucyjnym) w tejże samej kwestii (zasadność zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego) nakazuje wypowiadać się dwukrotnie, przyjmując przy tym zasadę, że jako organ egzekucyjny podmiot ten związany jest swoją wypowiedzią wyrażoną w odpowiedniej formie w roli wierzyciela i że każde z tych stanowisk, wyrażone przez ten sam podmiot występujący w różnej roli, podlega odrębnej kontroli instancyjnej i sądowo-administracyjnej. Przeciwnie, za w pełni racjonalne uznać należy takie stanowisko w rozpatrywanej kwestii, które kierując się z jednej strony potrzebą sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej zaś strony w niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesu prawnego, przyjmuje brak podstawy prawnej do wydawania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji wówczas, gdy tym wierzycielem jest sam organ prowadzący tę egzekucję.

W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości założenie, że celem omawianej regulacji prawnej jest poddanie kontroli instancyjnej oraz, na dalszym etapie, kontroli sądowo-administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa jest w przepisie art. 33 pkt 1-5 tej ustawy oraz, że należy umożliwić zobowiązanemu podjęcie polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela.

Wobec powyższego, zarówno teza uchwały jak i uzasadnienie w pełnym zakresie podlega akceptacji i ma odpowiednie zastosowanie w stanie faktycznym, w którym organem egzekucyjnym jest Dyrektor oddziału ZUS, który prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez ZUS.

Sąd stwierdza, że w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest Dyrektor oddziału ZUS, procedowanie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. było bezprzedmiotowe, skoro ZUS, jako państwowa osoba prawna o jednolitej organizacji (struktura posiadająca osobowość prawną ) był zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym.

Tym bardziej nie można mówić o odrębności podmiotów – organu egzekucyjnego i wierzyciela, kiedy jak w niniejszej sprawie, Dyrektor oddziału ZUS (Dyrektor Oddziału ZUS w W.) wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony w kierowanym przez tego Dyrektora oddziale (ZUS Oddział [...] w W.).

Zauważyć należy, że powyższy pogląd podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt II FSK 544/08 , który oddalił skargę kasacyjną złożoną przez Dyrektora Izby Skarbowej na wyrok Sądu I instancji wydany w takim samym jak w niniejszej sprawie, stanie faktycznym i prawnym.

W rozpatrywanej sprawie, Dyrektor I Oddziału ZUS w W., o zasadności zarzutów rozstrzygnął w postanowieniu z dnia 29 lipca 2009r., które zostało wydane po zajęciu przez wierzyciela, Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów w postanowieniu z dnia [...] lipca 2009 r.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2009 r. odnosząc się do zarzutu wykonania obowiązku, Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. stwierdził, że "(...) będąc związanym stanowiskiem wierzyciela i po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem, rozstrzygnął o bezzasadności zarzutów, z przedstawionych poniżej względów.".

Również Dyrektor Izby Skarbowej w W., w postanowieniu z dnia [...] listopada 2009 r., rozpatrując zarzut wykonania obowiązku, uznał za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego, ponieważ w przedmiotowej sprawie wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., w wydanym postanowieniu potwierdził istnienie zobowiązania, a stanowisko takie jest w tym zakresie dla organu egzekucyjnego wiążące.

12. Tak więc w niniejszej sprawie, rozstrzygnięcia organów; egzekucyjnego i odwoławczego, które nie rozpoznały sprawy merytorycznie, a jedynie stosując art. 34 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym - oparły się na stanowisku wierzyciela, a także postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela, zostały wydane w wyniku przeprowadzenia postępowania, które było bezprzedmiotowe.

Powyższe stanowiło naruszenie przepisu art.34 § 1 up.e.a.

Przepis art. 6 Kpa obliguje organ administracji do działania na podstawie przepisów prawa, a więc do przestrzegania zarówno przepisów dotyczących postępowania administracyjnego jak i przepisów prawa materialnego. Sposób prowadzenia postępowania podatkowego winien budzić zaufanie obywatela do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 Kpa. Postępowanie toczące się z naruszeniem prawa, nie mogło takiego zaufania u stron wzbudzać, na co wskazuje brak merytorycznego rozpoznania zarzutów przez organ egzekucyjny i organ nadzoru i oparcie się na bezprzedmiotowym postanowieniu wyrażającym postanowienie wierzyciela.

W tej sytuacji uznać należy, że w niniejszej sprawie naruszone zostały przepisy prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela ZUS [...] Oddział w W., daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W piśmiennictwie podkreśla się, że "rozstrzygnięcie kwestii głębokości upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 p.p.s.a." (T.Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 441). W świetle określonego w tym przepisie podstawowego celu tej kontroli ("pod względem zgodności z prawem") należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodny z prawem. Sąd administracyjny zatem, powinien być wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu pozbawienie bytu prawnego wszystkich niezgodnych z prawem rozstrzygnięć wydanych w sprawie.

13. Uwzględniając przepis art. 134 p.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 tej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia egzekucyjnego organu odwoławczego i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dłużnika, ale także, w części dotyczącej przedmiotowych tytułów wykonawczych, postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...]I Oddział w W., dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], uznające zgłoszone przez zobowiązaną zarzuty za bezzasadne, które stanowiło podstawę rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych.

Jak wyżej wskazano, procedowanie w trybie określonym w art. 34 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe, czego skutkiem jest zarówno wadliwość postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, jak również wadliwość postanowień organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

14. Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika Skarżącej na etapie skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących:

- naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez brak doręczenia Skarżącej właściwego upomnienia,

-niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 3 u.p.e.a ( art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

- naruszenia art. 26 § 5 i art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 39 Kpa, poprzez brak doręczenia Skarżącej tytułów wykonawczych listem poleconym - za pokwitowaniem, w przypisanej formie oraz

- braku podstaw do zastosowania wpisu hipoteki z racji nie zaistnienia przesłanek udaremniających lub utrudniających egzekucję, Sąd stwierdza, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są sformalizowanym środkiem prawnym. Służy on jedynie w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, iż nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. W postępowaniu egzekucyjnym, obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłaszanie zarzutów, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Skarżąca w doręczonych jej tytułach wykonawczych o terminie tym została pouczona. Ma rację pełnomocnik Skarżącej, że tytuły wykonawcze nie powinny być doręczne na zasadach art. 71 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. listem zwykłym, jak to miało miejsce w przypadku Skarżącej, nie mniej jednak, skoro Skarżąca tytuły te otrzymała i wniosła zarzuty w przewidzianym terminie, to nie jest możliwe formułowanie nowych zarzutów na późniejszych etapach postępowania, gdyż prowadziłoby to do obejścia wspomnianego wyżej siedmiodniowego terminu. Innymi słowy, postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Postawienie tych zarzutów dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego było wiec spóźnione i nie mogło przynieść zamierzonego przez pełnomocnika Skarżącej rezultatu. Z wyżej przedstawionych względów, zasadność tych zarzutów nie mogła podlegać merytorycznej ocenie sądu.

Zgodnie z art.133 §1 i art.134 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Na tej podstawie i w tych granicach Sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji lub postanowienia organu administracji, nie będąc uprawnionym do dokonania własnych ustaleń stanu faktycznego. Orzekając w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej Sąd wykonuje swoją funkcję kontrolną, a nie merytorycznie rozstrzygającą na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, do czego powołane są organy administracji.

15. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny zobowiązany będzie do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów zobowiązanej i zajęcia w tym przedmiocie stanowiska w wydanym postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, bez odwoływania się do stanowiska wierzyciela. W przypadku ewentualnego zażalenia, kontroli merytorycznej wniesionych zarzutów dokona również organ odwoławczy. Odniesie się również do kwestii przedawnienia obowiązku płacenia należności z tytułu składek.

16. Mając na uwadze powyższe stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., art. 134 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił w jakim zakresie zaskarżone akty nie mogą być wykonane w całości a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.