Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 11/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. w U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Związek Międzygminny "C. , wymierzył A. Z., prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Z. karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy [...], będącej członkiem Związku Międzygminnego "C. " za 2020 rok.

Karę w wysokości [...] zł nałożono w oparciu o przepis art. 9x ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2021.888 t.j.- zwanej dalej u.c.p.g.) stanowiący, iż jej wysokość oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Organ I instancji w oparciu o § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych dokonał obliczenia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, przyjmując jako podstawę do obliczeń ilości odpadów komunalnych z tych frakcji, wskazanych przez odwołującą w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 r. W konsekwencji powyższego organ I instancji ustalił, że odwołująca uzyskała 16,36% (z wymaganej ilości 714,4704 Mg) poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w stosunku do wymaganego poziomu 70% za 2020 r. - o czym stanowi art. 3aa pkt. 2 u.c.p.g. Do osiągnięcia poziomu 70% zabrakło zatem 574,4474 Mg, które pomnożone przez kwotę 270,00 zł, będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 2490), pozwoliło organowi I instancji wyliczyć wysokość kary i określić ją na kwotę [...]zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. Z., prowadząca firmę Z. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Odwołująca podniosła zarzut braku prawnego i faktycznego uzasadnienia decyzji oraz niezastosowanie art. 189f k.p.a. Nadto w odwołaniu zarzucono organowi I instancji, że nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., Nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 tj. recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo. W § 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (obowiązującego do 31.12.2020 r.) ustawodawca zawarł wzór, na podstawie którego należy obliczać poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne. Korzystając z tego wzoru oraz z danych ujętych w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 r. złożonym przez A. Z. organ I instancji dokonał wyliczeń, w wyniku których nałożył na odwołującą karę pieniężną w kwocie [...]zł.

W ocenie Kolegium w zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną, jak i mechanizm naliczenia kary pieniężnej. Podstawy do obliczenia tej kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzjach w sposób prawidłowy przepisy prawa, na podstawie sprawozdania za 2020 r. złożonego przez odwołującą. Dane pochodzące z tego sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia nie były i nie są kwestionowane przez odwołującą, a zdaniem Kolegium wykonane zostały należycie. Należy wobec tego wskazać, że poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo.

Kolegium uznało zarzut nienależytego uzasadnienia decyzji za chybiony. W ocenie SKO, organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję opierając się na wzorze matematycznym zawartym w cytowanym powyżej Rozporządzeniu, korzystając z wielkości zawartych w sprawozdaniu złożonym przez P. A. Zarabską. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wyczerpująco wskazał przepisy oraz wyjaśnił tok rozumowania oraz kolejność dokonywanych wyliczeń.

Uzasadniając fakty leżące u podstaw wydanej decyzji organ wyjaśnił, że odwołująca złożyła stosowne sprawozdanie, w którym zawarła informację o ilości odebranych odpadów komunalnych za rok 2020 r. W niniejszej sprawie ilość okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wysokość kary jest stosunkowo niewielka i sprowadza się do ustalenia ilości odebranych odpadów komunalnych i wyliczeniu na podstawie wzoru kwoty kary.

Przechodząc do zarzutu dotyczącego niezastosowania przez organ I instancji art. 189f k.p.a. - zgodnie z tym przepisem - § 1 - organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

§ 2 - w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

§ 3 - organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniały jednak przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f k.p.a. Biorąc pod uwagę, że odwołująca jest podmiotem profesjonalnie trudniącym się wywozem odpadów, stopnia naruszenia prawa nie można uznać za znikomy. Organ dokonał tej oceny na uwadze świadomość podmiotu wynikającą z jego wiedzy i doświadczenia w prowadzeniu działalności oraz brak podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do podniesienia poziomu recyklingu. W sprawie nie można również uznać, że odwołująca zaprzestała naruszania prawa.

W odwołaniu podniesiono również, że organ I instancji nie przeprowadził dowodów na okoliczność zawarcia umów na odbiór odpadów, wykazania winy przy nieosiągnięciu poziomu przygotowania odpadów. Kolegium wskazało, że nałożenie kary, o której mowa w art. 9x ust, 3 u.c.p.g. jest ściśle związane z treścią obowiązku nałożonego na przedsiębiorcę odbierającego odpady, określonego w art. 9g u.c.p.g zacytowanym powyżej. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podmiot odbierający odpady, o którym mowa w art. 9g, który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze pieniężnej obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Przepisy te zatem nie przewidują wprost możliwości uwolnienia się od kary od strony subiektywnej. W ich świetle jedynie wykazanie, że osiągnęło się wymagany poziom, może doprowadzić do nieorzeczenia o karze. "Art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności. Powyższe powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji jednak, gdy osoba zagrożona karą podnosi, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g., z powodów za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary" (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13 marca 2018 r., II SA/Kr [...]). Jednakże w ocenie SKO odwołująca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów potwierdzających że nie ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy.

Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 6ka ww. ustawy w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. W aktach sprawy brak informacji, by odwołująca przekazała Wójtowi Gminy informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Nadto odwołująca ma możliwość zagwarantować sobie odpowiednią segregację odbieranych odpadów, niezależnie od generalnego obowiązku Gminy w tym zakresie. Poprzez bowiem indywidualne umowy spółka jest w stanie także, a może nawet przede wszystkim, wpływać na właściwą realizację nałożonych nań ustawowych obowiązków. Ponadto odwołująca mogła podjąć inne działania zmierzające do odpowiedniej segregacji odpadów, np. przeprowadzenie wśród mieszkańców Gminy akcji edukacyjnych w zakresie selektywnej zbiórki odpadów.

Odwołująca, mająca prawo do czynnego udziału w postępowaniu, ani na etapie prowadzenia jej przez organ I instancji, ani na etapie składania odwołania, nie przedstawiła żadnych twierdzeń ani dowodów w sprawie, że taka sytuacja miała miejsce i że dołożyła w tym zakresie należytej staranności.

Reasumując, zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji jest prawidłowa i została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a tym samym argumenty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto w ocenie organu odwoławczego organ I instancji obszernie i rzetelnie podał w uzasadnieniu wyliczenie, z którego wynika nałożona kara.

Skargę na powyższą decyzję SKO w P. wywiodła do Sądu A. Z., prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Z. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotowej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności: art. 9x pkt 1

(u.c.p.g.) poprzez:

a) jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu wykładni rozszerzającej dyrektyw ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej,

b) jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku oceny dyrektyw ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej w szczególności: brak ustalenia czy w organ I instancji wymierzając karę brał pod uwagę przedmiot przeważającej działalności skarżącej (tj. odpady pobudowane nie komunalne i rozmiary prowadzonej działalności oraz skutków tych naruszeń i wielkości zagrożenia).

2. Naruszenie prawa procesowego, tj.:

a) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 86 k.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niedokonanie prawidłowych ustaleń mających wpływ na wynik sprawy

b) art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą analizę zgromadzonego materiału dowodowego, a także wymierzenie kary pieniężnej w niewłaściwej wysokości, nieuwzględnienie faktu, iż sposób naruszeń ma jedynie charakter formalny bowiem pozostaje bez wpływu na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko,

c) art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z 189f k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na nieuchyleniu decyzji organu I instancji w przypadku stwierdzenia braku zastosowania 189f k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję I instancji wydaną na podstawie art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9zb ust. 1 i art. 9zd ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, orzekająca o wymierzeniu skarżącej spółce kary administracyjnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu.

W ocenie Sądu w sprawie doszło do zgodnego z prawem wymierzenia skarżącej spółce administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy [...], będącej członkiem Związku Międzygminnego "C. " za 2020 rok.

Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.

Zgodnie z art. 3aa u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom:

1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo;

2) recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo.

Art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2361) stanowi, że o obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa u.c.p.g., stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875).

Organ I instancji, w oparciu o § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2167), dokonał obliczenia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, przyjmując jako podstawę do obliczeń ilości odpadów komunalnych z tych frakcji, wskazanych przez odwołującą w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 r.

W konsekwencji powyższego organ I instancji ustalił, że skarżąca uzyskała 16,36% (z wymaganej ilości 714,4704 Mg) poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w stosunku do wymaganego poziomu 70% za 2020 r. - o czym stanowi art. 3aa pkt. 2 u.c.p.g.

Karę w wysokości [...] zł nałożono w oparciu o przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. stanowiący, że jej wysokość oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Bezsporny jest przy tym poziom uzyskanego przez skarżącą spółkę recyklingu na poziomie 16,36% przy wymaganym 70%.

Zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.

Naliczenie kary dla przedsiębiorcy, który w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych nie osiągnął poziomu recyklingu, następuje na podstawie art. 9x ust. 3 ustawy, zgodnie z którym karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Powołany przepis art. 9x ust. 3 ustawy określa zasady wymierzenia kary pieniężnej za nieosiąganie wymaganego poziomu recyklingu i delikt ten ma charakter bezwzględny, co oznacza, że zaistnienie przesłanek wymieniowych w powołanym przepisie powoduje obowiązek nałożenia kary. Kara pieniężna, o której mowa w art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach to iloczyn brakującej masy odpadów wymaganych do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu i jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych komunalnych na składowisku. Zgodnie z załącznikiem nr 2 w/w rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska pod pozycją nr 1051 określono jednostkową stawkę opłaty za niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne w wysokości 270 zł.

W niniejszej sprawie nie jest sporne spełnienie przesłanek nałożenia kary administracyjnej w trybie art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g. za nieosiągnięcie w 2020 r. poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Okoliczność ta została w sposób prawidłowy ustalona przez organy, nie kwestionowała powyższego faktu również sama skarżąca spółka.

Kwestią sporną w ocenie skarżącej jest natomiast brak oceny przedmiotu i rozmiaru prowadzonej działalności przy wymierzaniu kary oraz niezastosowanie w sprawie art. 189f k.p.a. tj. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Zgodnie z art. 189f k.p.a.:

§ 1 organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

W orzecznictwie nie ma jednolitości co do kwestii możliwości stosowania regulacji z działu IVa k.p.a. (administracyjne kary pieniężne) w odniesieniu do kar z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.

Nawet jednak przyjmując, tak jak organ II instancji, że skoro w u.c.p.g. nie uregulowano przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, to kodeksowa instytucja odstąpienia od nałożenia kary znajduje zastosowanie, trafnie organy orzekające w sprawie uznały, że nie została spełniona żadna z przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stopnia naruszenia prawa nie można uznać za znikomy, bowiem przy wymaganym poziomie 70% recyklingu, skarżąca uzyskała 16,36%, zatem poziom ponad czterokrotnie mniejszy. Słusznie organy podniosły, że skarżąca spółka, jako podmiot profesjonalny miała obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych musi tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na nim obowiązków. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, musi być świadoma wynikających z ustawy konsekwencji niedochowania poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu, określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2014 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie zakwestionowała skutecznie prawidłowości wymierzenia kary administracyjnej za niewykonanie obowiązków, o których art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Odwołująca nie przedstawiła też żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów potwierdzających że nie ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy spółka wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby Spółki podjęła jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. W szczególności brak po stronie skarżącej spółki wykorzystania trybu powiadomienia z art. 6ka u.c.p.g.

Wbrew zarzutom skargi organ nie miał obowiązku brać pod uwagę przedmiotu przeważającej działalności skarżącej, rozmiarów prowadzonej działalności oraz skutków tych naruszeń. Wymierzenie bowiem kary jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany.

W przedmiotowej sprawie nie mogło mieć zastosowania (sugerowane przez skarżącą) rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1530). Weszło ono w życie w dniu 4 września 2021 r., a więc po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Zostało natomiast wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3b ust. 3 u.c.p.g., który w sprawie nie znajdował zastosowania. Zgodnie z treścią art. 3b ust. 1b u.c.p.g. przy obliczaniu poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych nie uwzględnia się innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne.

Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze. Rozstrzygające w sprawie SKO klarownie i wyczerpująco wyjaśniło przesłanki wydanego rozstrzygnięcia. Organ dokonał dogłębnej analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w treści decyzji. Zarówno dokonane przez organy ustalenia, jak i ocena zebranego materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z unormowaniami art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby dokonać rozstrzygnięcie, w którym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą skarżącej administracyjną karę pieniężną.

Podsumowując, należy wskazać, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez orzekające organy był poprawny. W ocenie Sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji.

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).