Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 803/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 181, art. 173, art. 175
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków /spraw./, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 marca 2007r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nie przyznania stypendium za wyniki w nauce I. uchyla decyzję I II instancji, a ponadto: decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...], decyzję Prodziekana Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...] i decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. nr [...]; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz A. G. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Prodziekan Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu W. na podstawie art. 175 w związku z art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 136/ oraz § 3 ust. 1, regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy naukowej dla studentów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 98/2005 Rektora Uniwersytetu z dnia 20 października 2005r. w związku z art. 186 ust. 1 w/w ustawy po rozpatrzeniu wniosku A. G. nie przyznał jej stypendium naukowego. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że indeks nie został złożony przez studentkę w dziekanacie w wymaganym terminie do 30 września zgodnie z § 30 regulaminu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G. Podniosła, że w trakcie nauki w D. Szkole Wyższej Edukacji TWP uzyskała średnią ocen za V i VI semestr 4,8.

W trakcie przyjęcia na studia w Dziekanacie poinformowano ją, że nie może się ubiegać o stypendium naukowe albowiem ukończyła prywatną uczelnię.

Na początku [...]r. otrzymała informację, że może ubiegać się o stypendium naukowe w związku z wejściem z życie, z dniem 1 września 2005r. ustawy z 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym. Art. 181 ust. 4 tej ustawy daje podstawy do udzielenia jej stypendium. Z uwagi na otrzymaną błędną informację dotyczącą możliwości ubiegania się w określonym terminie o stypendium naukowe za semestr V i VI wniosła o przyznanie należnego stypendium naukowego, wraz z wyrównaniem.

Decyzją z dnia [...]r. Rektor Uniwersytetu W. wskazując na przepisy powołane w zaskarżonej decyzji oraz art. 138 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że brak jest na podstawie § 30 ust. 1 regulaminu wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 186 § 1 uchwały o szkolnictwie wyższym – podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z § 30 powołanego regulaminu jednym z wymogów otrzymania stypendium za wyniki w nauce jest oddanie w dziekanacie indeksu w terminie do 30 września, a tego terminu skarżąca nie zachowała.

Decyzją z dnia [...]r. Rektor Uniwersytetu W. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeksu postępowania administracyjnego /t.j. z 2000 Nr 98 poz. 1071 ze zm./ stwierdził nieważność decyzji Dziekana Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych z dnia [...]r. i uchylił decyzję z dnia [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że Dziekan Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych decyzją z dnia [...]r. odmówił skarżącej przyznania stypendium za wyniki w nauce. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 175 w związku z art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 3 ust. 1 i § 30 Regulaminu przyznawania i wypłacaniu świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W. z dnia 20 października 2005r. Zarządzenie Nr 98/2005 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 20 października 2005r. weszło w życie z mocą od 1 września 2005r. za wyjątkiem § 36, który ma wejść w życie w dniu 1.10.2006r.

Skoro podstawą odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce jest przepis, który nie nabrał mocy prawnej to wydana decyzja nie ma podstawy prawnej co jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeksu postępowania administracyjnego.

Stwierdzenie nieważności decyzji organu I stopnia powoduje konieczność uchylenia decyzji Rektora Uniwersytetu W.

W dniu [...]r. A. G. złożyła skargę nazwaną odwołaniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...]r.

Podniosła, że w dziekanacie uzyskała informację, iż o stypendium naukowe może dowiadywać się po zakończeniu rekrutacji, później otrzymała informację, że skoro ukończyła prywatną uczelnię nie może otrzymać stypendium naukowego. Pod koniec stycznia uzyskała informację, że nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym takie uprawnienia w art. 181 § 4 przewiduje.

W związku z tym złożyła wniosek o przyznanie stypendium. Wniosła o przyznanie należnego stypendium naukowego od początku roku akademickiego [...] – na podstawie art. 181 ust. 4 powołanej ustawy albowiem czuje się poszkodowana, a przede wszystkim wprowadzona w błąd.

Decyzją z dnia [...]r. Prodziekan d/s Wychowania Wydziału Nauk Historycznych i Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu W. na podstawie art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164 poz. 1365 ze zm./ § 3 ust. 1 oraz § 32 regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 98/2005 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 20 października 2005r. przyznał A. G. stypendium za wyniki w nauce w wysokości [...] zł na okres od [...] do dnia [...]r.

W uzasadnieniu decyzji orzekł, że rozpoznając wniosek A. G. o przyznanie stypendium brał pod uwagę wymogi określone w § 30 i § 36 regulaminu oraz dołączone do wniosku dokumenty.

Wysokość stypendium ustalono na podstawie § 32 regulaminu.

Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o przyznanie stypendium od [...]r. wniosła A. G. Zarzuciła, że na początku września, gdy ubiegała się o przyjęcie na studia uzupełniające na Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu W. otrzymała informację, że o stypendium może się ubiegać po zakończeniu rekrutacji. Po przyjęciu na studia otrzymała informację, że nie może ubiegać się o stypendium, ponieważ przyszła z prywatnej uczelni.

Pod koniec stycznia [...]r. otrzymała informację, że może ubiegać się o stypendium naukowe w związku z wejściem w życie z dniem 1.09.2005r. ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Art. 181 ust. 4 powołanej ustawy przyznał prawo ubiegania się o stypendium studentom pierwszego roku uzupełniających studiów magisterskich, jeżeli spełniają kryteria na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia.

W związku z powyższym złożyła wniosek o przyznanie stypendium do Prodziekana d/s Wychowania. [...]r. zapadła decyzja o odmowie przyznania stypendium naukowego z uzasadnieniem, że indeks nie został złożony w wymaganym terminie – do 30 września [...]r.

Odwołanie od powyższej decyzji nie zostało uwzględnione. Podniosła, że nie udzielono jej prawidłowej informacji, co spowodowało, że indeks nie została złożony do 30 września [...]r.

W decyzji z dnia [...]r. przyznano jej stypendium na okres 4 miesięcy. Taka decyzja pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi regulacjami wewnętrznymi. W § 32 pkt 3 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów określono, że wysokość stypendium za wyniki w nauce ustalone jest i uzależnione od wysokości środków finansowych posiadanych na ten cel. Zatem stypendium powinno być przyznane za cały semestr nauki.

Powołany regulamin wszedł w życie 20 października 2005r. i stanowił, że jednym z warunków uzyskania stypendium jest złożenie indeksu do 30 września – co z uwagi na wejście jego w życie było niemożliwe.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...]r. Rektor Uniwersytetu W. na podstawie art. 175 w związku z art. 173 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 1365/ oraz § 48 regulaminu ustalania i wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W. stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 98/2005 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 20 października 2005r. w związku z art. 186 ust. 1 w/w ustawy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, iż odwołująca się nie zachowała trybu obowiązującego w Uniwersytecie W. Zgodnie bowiem z § 30 ust. 1 pkt 1 w/w regulaminu uchwalonego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 186 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, warunkiem otrzymania stypendium jest złożenie indeksu oraz zaświadczenia z macierzystej uczelni o niekaralności dyscyplinarnej w poprzednim roku akademickim do 30 września. Odwołująca się terminu tego nie dochowała. Wniosek o właściwe dokumenty złożyła [...]r. natomiast w/w zarządzenie Rektora zostało ogłoszone 20.10.2005r. Zatem istniała możliwość wcześniejszego złożenia wniosku.

Skargę ma powyższą decyzję wniosła A. G. podniosła, że czuje się nie tylko niesprawiedliwie potraktowana ale również oszukana. W uzasadnieniu skargi przywołała te same argumenty, które zawarła w odwołaniu. Twierdziła ponownie, że stypendium z przyczyn naprowadzonych – skardze winna otrzymać od października [...] do czerwca [...]r.

Dodała też że w dniu [...]r. złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Rektora Uniwersytetu W. w związku z pismem z dnia [...]r. sygn. akt [...] odmawiającym przyznania stypendium za wyniki w nauce za semestr V i VI. Do dnia dzisiejszego nie otrzymał na powyższe pismo żadnej odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu tego pisma podniósł dotychczasową argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto podał, że informacja o terminie składnia indeksów była podana do wiadomości studentów w postaci skróconego regulaminu o przyznaniu studentom stypendium za wyniki w nauce zarówno na rok [...] jak i [...].

Dodał, że skarżącej przyznano, wyjątkowo stypendium, jako konsekwencję stwierdzenia nieważności decyzji dziekana, mimo braku, w dniu złożenia wniosku niezbędnych dokumentów. Podanie zostało złożone w końcowych dniach semestru zimowego.

Zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym stypendium można przyznać na semestr lub rok akademicki. Skarżącej przyznano stypendium na semestr letni, zatem zgodnie z ustawą uczelnia ustaliła wysokość stypendium na semestr. Jego wysokość jest uzależniona od ilości osób uprawnionych i wysokości środków finansowych przeznaczonych na stypendia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepis o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm./ zwanej dalej upsa.

Ponadto po myśli art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Legalność decyzji bada zarówno pod względem formalnym jak i też materialno-prawnym.

Przedmiotem skargi a tym samym kontroli Sądu jest decyzja Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...]r. Prodziekana Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu W. Tą ostatnią decyzją przyznano skarżącej stypendium naukowe w kwocie [...] zł w okresie [...]r. Podstawowym twierdzeniem organu uzasadniającym odmowę przyznania stypendium za okres [...] – [...] był fakt złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium dopiero [...]r. choć regulamin wskazany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia stanowił, że ma to nastąpić do 30 września.

Podstawę materialno prawną skarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzających stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 1365/ - w szczególności art. 173 ust. 1, art. 175, art. 181 ust. 4, art. 186 § 1.

Art. 173 w/w ustawy stanowi, że student może ubiegać się o pomoc materialną, ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa między innymi w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie /art. 173 ust. 1 pkt 3/.

Art. 175 wskazuje zaś organy uprawnione do przyznawania stypendium w tym stypendium za wyniki w nauce lub sporcie przyjmując jednocześnie, że ich przyznanie następuje na wniosek studenta, przy czym stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta.

Art. 181 powołanej ustawy określa warunki jakie powinien spełniać student aby otrzymać stypendium – ust. 4 tego – artykułu mówi: o przyznanie stypendium za wyniku w nauce lub sporcie, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe może ubiegać się również student pierwszego roku studiów drugiego stopnia, rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, który spełnił kryteria określone w ust. 1 i 2 na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie w przedmiocie: ukończenia przez skarżącą w [...] roku studiów licencjackich, średniej ocen za ostatni rok tych studiów – 4,8, jak też podjęcie studiów drugiego stopnia w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia jest niesporny. Skarżąca spełnia warunki wynikające z cytowanego przepisu. Organ nie twierdził, że skarżąca nie spełnia warunków wynikających z prawa materialnego jakim jest ustawa o szkolnictwie wyższym.

Jak stwierdzono wyżej podstawą odmowy jest wg organu niespełnienie warunków § 30 Regulaminu Uniwersytetu W. przyznawania i wypłacania świadczenie pomocy materialnej dla studenta Uniwersytetu W.

Regulamin ten został wprowadzony zarządzeniem Nr 98/2005 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 20 października 2005r. na podstawie art. 66 ust. 2, art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164 poz. 1365.

Zarządzenie to w § 1 stanowi: wprowadza się Regulamin ustalenia wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W., stanowiący załącznik do niniejszego zarządzenia zaś w § 5, że wchodzi on w życie z dniem podpisania, z mocą od dnia 1 września 2005r., za wyjątkiem § 36 Regulaminu, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2006r. Istotnie art. 186 § 1 powołanej ustawy zawiera delegację ustawową dla opracowania regulaminu. Brzmi on: "Szczegółowy regulamin ustalenia wysokości przyznawania, wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego."

Z powyższego przepisu wynika zatem, że regulamin powinien określać wysokość świadczeń, sposób przyznawania i wypłacania, ustalania szczegółowych kryteriów trybu udzielania świadczeń, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego, sposób udokumentowania sytuacji materialnej, oraz, że zakres spraw objętych regulaminem został sprecyzowany i ograniczony.

Wskazany wyżej Regulamin w § 30, stanowi, że "stypendium za wyniki w nauce może otrzymać student, który 1) zaliczył bezwarunkowo poprzedni rok studiów w ciągu jednego roku akademickiego, w terminie do dnia 30 września /decyduje data złożenia indeksu w dziekanacie/. Jeżeli 30 września przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin ten ulega przesunięciu na najbliższy dzień roboczy...".

W ocenie Sądu – warunek do otrzymania stypendium naukowego w postaci złożenia indeksu do 30 września wykracza poza zakres spraw przekazanych art. 186 § 1 ustawy o szkolnictwie wyższym do regulacji regulaminowej.

Gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie ograniczenia czasowego do składania wniosków o stypendium naukowe – niewątpliwie taki zapis znalazł by się w przepisach ustawowych, w prawie materialnym.

Tym samym przyjęty w § 30 omawianego regulaminu termin do składnia indeksów należałoby uznać tylko za termin porządkowy.

Brak jest bowiem również podstaw do przyjęcia, iż może to być termin o charakterze procesowym.

Zatem skoro termin z § 30 regulaminu jest terminem porządkowym nie może skutkować konsekwencjami wskazanymi w zaskarżonej decyzji, w decyzji ją poprzedzającej – z dnia [...]r. jak również wcześniejszych decyzji z dnia [...]r. oraz [...]r.

Sąd podziela pogląd NSA wypowiedziany w uzasadnieniu wyroku z dnia 5.12.2006r. w sprawie I OSK 646/06. W podobnym stanie faktycznym Sąd stwierdził, że "nie można przyjąć, że ustawodawca w akcie regulaminowym przewidywał wprowadzenie materialno-prawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia; taka wykładnia narusza art. 152 c i art. 152 h /obecnie art. 179 ust. i art. 186 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym/, jak również zasady konstytucyjne ...".

Zatem uznając, że doszło do naruszenia prawa materialnego art. 181 ust. 4, ustawy o szkolnictwie wyższym sąd mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 134 upsa uchylił nie tylko zaskarżoną decyzję ale decyzje powołane wyżej – a to z [...]r., [...]r. Prodziekana Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu W. jak również decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a upsa.

Z tych samych względów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a upsa Sąd uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. stwierdzającą nieważność decyzji Dziekana Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych z dnia [...]r.: uchylającą decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r.

Przypomnieć należy, że ustawa z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym weszła w życie 1.09.2005r.

W tej samej dacie wszedł w życie art. 181 § 4 tej ustawy, który ustanowił – oczywiście pod pewnymi warunkami – prawo do korzystania przez studentów drugiego stopnia studiów wyższym ze stypendium naukowego.

Skoro przepis prawa materialnego wprowadzał uprawnienia stypendialne od 1 września 2005r. to zarządzenie Nr 98/2005 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 20 października 2005r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ustalenia wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W. – jako akt niższej rangi wydany na podstawie delegacji ustawowej nie mógł skutecznie stanowić – w § 5 zarządzenia, iż § 36, który jest powtórzeniem art. 181 § 4 ustawy o szkolnictwie wyższym wchodzi w życie z dniem 1 października 2006r.

Decyzja z dnia [...]r. została oparta na założeniu, że wydane wcześniej decyzje, które uchyliła i stwierdziła nieważność oparte zostały na § 36 regulaminu, który tak w dacie [...] jak i [...]r. nie obowiązywał.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ należało orzec jak wyżej.