Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 548/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: §3 pkt 2, § 5, § 7
journal: Dz.U. 1999 nr 45 poz 453
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRÓW SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI ORAZ ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ z  dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.
article: § 36, § 37, § 39
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia przebiegu granicy -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 548/15

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. K. reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata T. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwane dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia przebiegu granic.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw.

z art. 2 ust. 3, ust. 3a, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 19, art. 27 ust. 3, ust. 4 pkt 1-3, art. 29 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 700 – zwana dalej "ustawą").

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1970 r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi N. gromady [...] i wsi Ł. gromady [...] w części dotyczącej działek poscaleniowych nr 160, 161, 162 położonych w N. z uwagi na fakt, że decyzja powyższa naruszała rażąco przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Z przepisu tego wynika, że grunty pod zabudowaniami nie mogły być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza). Wojewoda [...] stwierdził, że konsekwencją niezgodnego z prawem działania organu I instancji było objęcie scaleniem bez zgody właściciela (M. R.) jego działki siedliskowej nr 161, co doprowadziło do zmiany jej granic i rażącego zmniejszenia jej powierzchni.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania M. K. - właścicielki w 1/2 cz. działki nr 160/3 (powstałej z podziału działki nr 160) decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] utrzymał wskazaną wyżej decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1404/09 oddalił skargę Z. P. i M. K. na ww. decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II OSK 888/10 oddalił skargę kasacyjną Z. P. właścicielki w 1/2 cz. działki nr 160/ 3 (powstałej z podziału dz. nr 160) od przytoczonego wyżej wyroku.

W następstwie wydania powyższych rozstrzygnięć Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] postanowił:

przyjąć przebieg granic działek nr 161, 162 (po podziale 162/4), 160 (po podziale 160/3) położonych w obrębie N. według dokumentów geodezyjnych obowiązujących przed scaleniem gruntów wsi N. i zatwierdzić projekt ich scalenia przedstawiony na mapie uzupełniającej obszaru scalenia i rejestr po scaleniu sporządzony przez geodetę uprawnionego W. G. (nr uprawnień 5131) pracownika "[...}" Usługi Geodezyjne S.C, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...] w dniu [...].08.2012 r. pod nr [...], stanowiące integralną część podważanej decyzji,

zatwierdzić dodatkowe warunki objęcia w posiadanie zawarte w protokole z dnia 17.09.2012 r.,

znieść bez odszkodowania służebność gruntową przejazdu i przechodu na rzecz nieruchomości władnącej położonej w N. oznaczonej jako działka nr 161 objętą KW Nr [...] stanowiącej własność H. R. - obciążającej nieruchomość położoną w N. oznaczoną jako działka nr 160/3 objętą KW Nr [...] stanowiącej własność M. K. i Z. P. po 1/2 części.

Po rozpatrzeniu odwołania M. K. – reprezentowanej przez adw. T. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy powyżej opisaną decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.

Wskutek złożonej skargi, powyższe decyzje były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia

6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 323/13 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2012 r.

Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie nieprawidłowego sposobu konstruowania rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej oraz

w zakresie oznaczania załączników, jako integralnej części decyzji administracyjnej. Niezależnie od powyższego WSA stwierdził, że wyrokiem NSA z 28.09.2010 r., sygn. II OSK 888/10, przesądzone zostało stanowisko, że M. R. nie wyraził zgody na scalenie, zatem zarzut o nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na tę okoliczność nie zasługiwał na uwzględnienie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] postanowił w:

- pkt 1 przyjąć przebieg granic działek nr 161, 162/4 (powstałej z podziału działki nr 162), 160/3 (powstałej z podziału działki nr 160) położonych w obrębie N. według dokumentów geodezyjnych obowiązujących przed scaleniem gruntów wsi N. i zatwierdzić projekt ich scalenia przedstawiony na mapie uzupełniającej obszaru scalenia i rejestr po scaleniu sporządzony przez geodetę uprawnionego W. G. (nr uprawnień 5131) pracownika "[...]" Usługi Geodezyjne S.C, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...] w dniu [...].08.2012 r. pod nr [...], stanowiące integralną część niniejszej decyzji, oznaczone jako załączniki nr 1 i 2.

- pkt 2 zatwierdzić dodatkowe warunki objęcia w posiadanie zawarte w protokole z dnia [...].09.2012 r., oznaczonym jako załącznik nr 3.

- w pkt 3 znieść bez odszkodowania służebność gruntową przejazdu i przechodu na rzecz nieruchomości władnącej położonej w N. oznaczonej jako działka nr 161 objętej KW Nr [...] stanowiącej własność H. R. (obecnie R.) - obciążającej nieruchomość położoną w N. oznaczoną jako działka nr 160/3 objętą KW Nr [...] stanowiącej własność M. K. i Z. P. po 1/2 części.

W uzasadnieniu wskazano, że po stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia w części dotyczącej działek 160, 161, 162 koniecznym stało się zakończenie w tym zakresie postępowania scaleniowego.

W tym celu w dniu [...] marca 2011 r., przeprowadzono rozprawę administracyjną

w trakcie której uczestnicy postępowania tj. H. R., Z. P., M. K. nie wyrazili zgody na objęcie scaleniem gruntów ich działek zabudowanych. Nadto Starosta [...] zlecił Firmie "[...]" Usługi Geodezyjne S.C.P. B., A. K., P. O., S. P. wykonanie prac geodezyjnych polegających na przywróceniu granic zgodnych ze stanem sprzed scalenia gruntów wsi N. w działkach nr 160, 161, 162 (z uwzględnieniem faktu, że po przeprowadzonych pracach scaleniowych w roku 1970, działka nr 160 i działka nr 162 uległy podziałowi). Uczestnikom postępowania zaproponowano wydzielenie wspólnej działki jako drogi do działek nr 160 (po podziale nr 160/3), 161, 162 (po podziale nr 162/4) z działki nr 160 (po podziale nr 160/3) stanowiącej sporny pas gruntu, na co nie wyraziła zgody H. R. W związku z tym, że strony jednoznacznie nie wskazały przebiegu granic jako niezmienników, geodeta w oparciu o dostępne materiały, dokumenty sprzed scalenia gruntów, wyznaczył w terenie stronom postępowania i zamarkował na gruncie przebieg granic na podstawie danych pozyskanych z pomiaru niezmienników (granice od strony drogi - działki nr 106) i z mapy ewidencji gruntów przed scaleniem wsi N., na co wyrazili zgodę H. R. i J. H., a nie wyrazili zgody Z. P. i T. K. pełnomocnik M. K.

Geodeta obliczył powierzchnię działek w granicach jakie istniały przed scaleniem oraz przeanalizował szacunek porównawczy z operatu scaleniowego z 1970 r. sporządzając rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem wszczętym na mocy decyzji PPRN w [...] z dnia [...].04.1969 r. Nr [...] dla gospodarstw M. R., J. H. i Z. K. oraz rejestr po scaleniu (po przywróceniu granic działek sprzed scalenia) z uwzględnieniem zmian wynikających z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r.

W wyniku porównania ustalił, że za nieruchomości położone w N., o łącznej pow. 3,86 ha i wartości szacunkowej 390.80 punktów M. R. otrzymał ekwiwalent o łącznej pow. 3.50 ha, o wartości szacunkowej 390.80 punktów. Po przywróceniu granicy działki 161 jej powierzchnia została przeliczona i wynosi 0,07 ha, a M. R. nie stracił na wartości gruntów w wyniku przywrócenia stanu granic sprzed scalenia.

Ustalił także, że za nieruchomości położone w N., o łącznej pow. 1,05 ha i wartości szacunkowej 120.30 pkt. J. H. otrzymał ekwiwalent o łącznej pow. 1,06 ha o wartości szacunkowej 120.80 punktów. Powierzchnia działki nr 162 (po podziale 162/4) pozostała bez zmian w wyniku przywrócenia granic sprzed scalenia. J. H. nie stracił na wartości gruntów w wyniku przywrócenia stanu granic sprzed scalenia.

Z. K. za nieruchomości położone w N., o łącznej pow. 4,65 ha i wartości szacunkowej 500.60 pkt otrzymała ekwiwalent o łącznej pow. 4,59 ha o wartości szacunkowej 510.20 pkt. Po przywróceniu granicy działki nr 160 jej powierzchnia wynosząca przed scaleniem 0,32 ha została przeliczona i wynosi 0,35 ha (po podziale działka nr 160/3 o pow. 0,12 ha). Przed scaleniem Z. K. posiadała działkę siedliskową o powierzchni 0,32 ha, a więc nie straciła na wartości gruntów w wyniku przywrócenia stanu granic sprzed scalenia.

Przebieg granic powyższych działek określa mapa uzupełniająca obszaru scalenia w skali 1:2880 z dnia [...].08.2012 r., a ich powierzchnię - rejestr po scaleniu

z dnia [...].08.2012 r. Operat z wykonanych w/w prac został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...]. Dokonane czynności przywrócenia stanu ewidencyjnego granic sprzed scalenia nie spowodowały większej od ± 3% różnicy wartości gospodarstw: J. H., Z. K., M. R.

W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się szczegółowo do zarzutów

i zastrzeżeń składanych przez strony. Stwierdził także, że uczestnicy postępowania otrzymali należne im ekwiwalenty a istotą wydania przez Wojewodę i stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej działek nr 161, 160 (po podziale 160/3), 162 (po podziale 162/4) było przywrócenie stanu własności jaki istniał przed wydaniem decyzji scaleniowej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. K. – reprezentowana przez pełnomocnika adw. T. P. wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), tj. § 36, § 37, § 39.

Zakwestionowała stanowisko organu jakoby brak było danych do wznowienia znaków granicznych w trybie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podała, że skoro geodeta ustalający sporne granice działek przed scaleniem, działał na podstawie przepisów wykonawczych do ww. ustawy, to winien sięgnąć do dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego, sporządzonej podczas postępowania scaleniowego przeprowadzonego w 1970 r. Fakt stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów nie oznacza, że zgromadzone w toku tego postępowania dokumenty są niezgodne z prawem. Zatem to te dokumenty winny stanowić podstawę do ustalenia przebiegu granic działek przed scaleniem. Procedura na którą wskazał organ tj. ustalenie przebiegu granic na gruncie w oparciu o zgodne oświadczenia woli stron i dalsze postępowanie w razie istnienia sporu granicznego winny zostać wdrożone dopiero po ustaleniu, że brak jest jakichkolwiek dokumentów, na podstawie których można by ustalić sporny przebieg granic przed scaleniem.

Odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. złożył także J. H. wskazując, że działki nr 162/4 i 162/3 od 1946 r. są jego własnością, nie zgadza się na "podziały i odbieranie". Nie wyraził zgody na "zabranie działki". Zawnioskował o unieważnienie decyzji.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wyjaśniło, że w wyniku stwierdzenia nieważności w części decyzji scaleniowej koniecznym stało się zakończenie postępowania w tym zakresie. W jego ocenie wydana decyzja jest prawidłowa, a przed jej wydaniem organ I instancji podjął właściwe czynności dowodowe, uwzględnił wytyczne zawarte w wyroku sądu administracyjnego, wyjaśnił stan faktyczny sprawy i dał temu wyraz w prawidłowo skonstruowanej decyzji, odpowiadającej normie zawartej w art. 107 § 3 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu M. K. SKO stwierdziło, że są one pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Wyjaśniło, że obszar scalenia wszczętego na mocy decyzji PPRN z dnia [...].04.1969 r. tworzyły m. in. działki nr 172 o pow. 0,08 ha (własność M. R.), nr 167 o pow. 0,32 ha (własność Z. K.) i nr 170 o pow. 0,48 (własność J. H.). Granice działek oznaczonych po scaleniu nr 160, 161, 162 określone zostały w postępowaniu scaleniowym zakończonym decyzją PPRN w [...] z [...].09.1970 r. w sprawie zatwierdzenie projektu scalenia gruntów. Wojewoda stwierdził nieważność tej decyzji w części dotyczącej działek 160, 161, 162, powyższe skutkuje zaś koniecznością powrotu do granic sprzed scalenia. Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji ustalił wprawdzie, że brak było danych do wznowienia znaków granicznych (punktów granicznych) w trybie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, niemniej jednak istniejące szkice z pomiaru niezmienników (granica od strony drogi działką nr 1060 oraz mapa ewidencji gruntów przed scaleniem przedstawiająca granice prawne, stanowiły dla geodety materiał źródłowy. Według ewidencji gruntów i księgi wieczystej sprzed scalenia część działki oznaczonej obecnie nr 160/3, stanowiła własność M. R. i wchodziła w skład jego gospodarstwa. SKO wskazało, że w wyniku analizy danych z operatu założenia ewidencji gruntów z 1965 r. wykonanego na podstawie obowiązujących w tym czasie przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków (§ 36 pkt 6 cyt. rozporządzenia) geodeta uprawniony stwierdził, że zawarte w nim dane nie pozwalają na jednoznaczne wznowienie punktów granicznych opracowywanych działek w trybie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Problem ten rozstrzyga § 37 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z którego wynika, że w takim przypadku dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się

w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych tych granic na gruncie. W razie wystąpienia sporów, przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie (§ 39 w/w rozporządzenia).

W postępowaniu tym, wobec stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej nie było innej możliwości powrotu do granic przed scaleniem. Ewentualne spory graniczne mogą zostać rozstrzygnięte w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Kolegium wskazało, że podczas wykonywania scalenia dokonano bez zgody M. R. regulacji granicy działki 172 (po scaleniu 162) z działkami 167 (po scaleniu 160) i 170 (po scaleniu 162). Doszło do rażącego zmniejszenia powierzchni działki z 0,08 ha na 0,05 ha. Zadaniem geodety było przywrócenie tej granicy. Jednakże niemożliwym było skorzystanie z przepisów § 36 ust. 3 rozporządzenia, gdyż granica pomiędzy działką poscaleniową nr 161 z działkami nr 160 i 162 nie została pomierzona przy scalaniu jako niezmiennik. Również niemożliwym było skorzystanie z § 36 ust. 6 rozporządzenia, gdyż przy zakładaniu ewidencji gruntów na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów ww. granica nie została określona na podstawie pomiaru bezpośredniego. Sprzeczne oświadczenia stron co do przebiegu granic uniemożliwiły także zastosowanie § 37 rozporządzenia. W tej sytuacji stronom wskazano granicę na podstawie mapy ewidencyjnej obowiązującej przed scaleniem gruntów i wykonano mapę uzupełniającą obszaru scalenia, przywracając na niej granicę sprzed scalenia pomiędzy przedmiotowymi działkami.

SKO zaznaczyło, że podnoszone przez odwołujących zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, wobec konieczności przywrócenia stanu własności jaki istniał przed wydaniem decyzji scaleniowej. Wydana przez organ I instancji decyzja jest zgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Zgłaszane przez strony

w toku postępowania zastrzeżenia zostały rozpoznane i w tym zakresie Starosta udzielił wyczerpujących wyjaśnień.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję złożyła M. K. – zastępowana przez pełnomocnika adw. T. P., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - § 36, § 37, § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz § 3 pkt 2, § 5 i § 7 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14.04.1999 r. (Dz. U z 1999 r. Nr 45, poz. 453) w sprawie rozgraniczania nieruchomości oraz przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty, podtrzymując argumentację podniesioną w odwołaniu. Podkreśliła, że nie przeprowadzono wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy a organ nie sięgnął do dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego, sporządzonej podczas postępowania scaleniowego przeprowadzonego w 1970 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.).

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym na dzień wniesienia skargi, stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane

w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie znajduje ponadto zastosowanie art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak już bowiem wcześniej wskazano,

w sprawie niniejszej orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 323/13 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie nieprawidłowego sposobu skonstruowania rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej oraz w zakresie oznaczenia załączników, jako integralnej części decyzji administracyjnej. Wyjaśnił, że umieszczenie załączników do decyzji wydanej przez organ I instancji w oddzielnej części akt, bez jakiejkolwiek adnotacji, że dokumenty te stanowią załącznik do decyzji stanowi o naruszeniu ww. przepisu. Nadto Sąd wskazał, że osnowa decyzji nie spełnia wymogu skonstruowania rozstrzygnięcia w taki sposób by nie było wątpliwości czego dotyczy i jakie obowiązki zostały nałożone na stronę.

Kontrolując aktualnie zaskarżone decyzje i poprzedzające je postępowanie

w kontekście art. 153 P.p.s.a. stwierdzić należy, że wytyczne zawarte w wyżej powołanym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2013 r. zostały przez organ w ponownym postępowaniu wykonane i ostatecznie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] orzekającą w:

- pkt 1 o przyjęciu przebiegu granic działek nr 161, 162/4 (powstałej z podziału działki nr 162), 160/3 (powstałej z podziału działki nr 160) położonych w obrębie N. według dokumentów geodezyjnych obowiązujących przed scaleniem gruntów wsi N. i zatwierdzeniu projektu ich scalenia przedstawionego na mapie uzupełniającej obszaru scalenia i rejestru po scaleniu sporządzonego przez geodetę uprawnionego W. G. (nr uprawnień [...]) pracownika "[...]" Usługi Geodezyjne S.C, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...] w dniu [...].08.2012 r. pod nr [...], stanowiące integralną część decyzji, oznaczone jako załączniki nr 1 i 2.

- pkt 2 o zatwierdzeniu dodatkowych warunków objęcia w posiadanie zawartych w protokole z dnia [...].09.2012 r., oznaczonym jako załącznik nr 3.

- w pkt 3 o zniesieniu bez odszkodowania służebności gruntowej przejazdu i przechodu na rzecz nieruchomości władnącej położonej w N. oznaczonej jako działka nr 161 objętej KW Nr [...] stanowiącej własność H. R. (obecnie R.) - obciążającej nieruchomość położoną w N. oznaczoną jako działka nr 160/3 objętą KW Nr [...] stanowiącej własność M. K. i Z. P. po 1/2 części.

Na wstępie wyjaśnić należy, że organ I instancji, wykonując wytyczne zawarte we wskazanym powyżej wyroku prawidłowo, tj. jasno i klarownie skonstruował rozstrzygnięcie, w punktach wskazał sposób przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 161, 162/4 i 160/3 obr. N. oraz orzekł o dodatkowych obowiązkach

i uprawnieniach stron, które zawarte w załączniku do decyzji stanowią integralna jej część. Zauważyć zresztą należy, same załączniki dołączone do aktualnie kontrolowanej decyzji organu I instancji zostały prawidłowo opisane, stanowią integralną część decyzji i nie budzą wątpliwości co do związku z tą decyzją.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja SKO utrzymuje w mocy decyzję Starosty [...] wydaną w przedmiocie ustalenia przebiegu granic działek nr 161, 162/4 (powstałych z podziału działki nr 162) oraz 160/3 (powstałej z podziału działki nr 160) położonych w obrębie N., według dokumentów geodezyjnych obowiązujących przed scaleniem gruntów wsi N. i zatwierdzenia projektu ich scalenia. Niesporne w niniejszej sprawie jest, że wydanie powyższej decyzji stanowiło konsekwencję stwierdzenia przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. ([...]) nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1970 r. nr [....] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi N. gromady [....] i wsi Ł. gromady [...] w części dotyczącej działek poscaleniowych nr 160, 161, 162 położonych w N. Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia był fakt, że decyzja ta rażąco naruszała przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, z którego wynika, że grunty pod zabudowaniami nie mogły być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza). Wojewoda stwierdził, że konsekwencją niezgodnego z prawem działania organu I instancji było objęcie scaleniem bez zgody właściciela – M. R. - jego działki siedliskowej nr 161, co doprowadziło do zmiany jej granic i rażącego zmniejszenia jej powierzchni. Z akt sprawy wynika także, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] utrzymał opisaną wyżej decyzję w mocy. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1404/09 oddalił skargę na decyzję Ministra, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II OSK 888/10 oddalił skargę kasacyjną złożoną od wyroku WSA w Warszawie.

W tak ustalonych okolicznościach, prawidłowo organ stwierdził konieczność przeprowadzenia przez Starostę postępowania w celu zakończenia postępowania scaleniowego dotyczącego wyżej wymienionych działek. Jak wynika z akt sprawy

w tym celu, w dniu [...] marca 2011 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna (protokół z dnia [...].03.2011 r., k. 48-51 akt administracyjnych),

w toku której uczestnicy postępowania tj. H. R., Z. P., M. K. nie wyrazili zgody na objęcie scaleniem gruntów ich działek zabudowanych. W tej sytuacji organ zlecił Firmie "[...]" Usługi Geodezyjne S.C.P. B., A. K., P. O., S. P. wykonanie prac geodezyjnych polegających na przywróceniu granic zgodnych ze stanem sprzed scalenia gruntów wsi N. w działkach nr 160, 161, 162 (z uwzględnieniem faktu, że po przeprowadzonych pracach scaleniowych w roku 1970, działka nr 160 i działka nr 162 uległy podziałowi). Jak wynika z akt sprawy uczestnikom postępowania zaproponowano wydzielenie wspólnej działki jako drogi do działek nr 160 (po podziale nr 160/3), 161, 162 (po podziale nr 162/4) z działki nr 160 (po podziale nr 160/3) stanowiącej sporny pas gruntu, na co nie wyraziła zgody H. R. W związku z tym, że strony jednoznacznie nie wskazały przebiegu granic jako niezmienników, geodeta w oparciu o dostępne materiały, dokumenty sprzed scalenia gruntów, wyznaczył w terenie stronom postępowania i zamarkował na gruncie przebieg granic na podstawie danych pozyskanych z pomiaru niezmienników (granice od strony drogi - działki nr 106) i z mapy ewidencji gruntów przed scaleniem wsi N., na co wyrazili zgodę H. R. i J. H., a nie wyrazili zgody Z. P. i T. K. (pełnomocnik M. K.). Z akt sprawy wynika także, że geodeta obliczył powierzchnię działek w granicach jakie istniały przed scaleniem oraz przeanalizował szacunek porównawczy z operatu scaleniowego z 1970 r. sporządzając rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem wszczętym na mocy decyzji PPRN w [...] z dnia [...].04.1969 r. Nr [...] dla gospodarstw M. R., J. H. i Z. K. oraz rejestr po scaleniu (po przywróceniu granic działek sprzed scalenia) z uwzględnieniem zmian wynikających z decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2009 r.

Jak wynika także z akt sprawy, a co szczegółowo opisał w decyzji organ

I instancji uczestnicy postępowania otrzymali należne im ekwiwalenty i w wyniku przywrócenia stanu sprzed granic nie stracili na wartości gruntów.

Przebieg granic powyższych działek określa mapa uzupełniająca obszaru scalenia w skali 1:2880 z dnia [...].08.2012 r., a ich powierzchnię - rejestr po scaleniu

z tej samej daty. Operat z wykonanych w/w prac został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...].

Jako prawidłowe Sąd ocenił przeprowadzone przez organ postępowanie, mając na względzie fakt, że istotą wydania przez Wojewodę decyzji stwierdzającej nieważność decyzji scaleniowej w części dotyczącej działek nr 161, 160 (po podziale 160/3), 162 (po podziale 162/4) było przywrócenie stanu własności jaki istniał przed wydaniem decyzji scaleniowej.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi dotyczących § 36, § 37, § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz § 3 pkt 2,

§ 5 i § 7 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14.04.1999 r. (Dz. U z 1999 r. Nr 45, poz. 453) w sprawie rozgraniczania nieruchomości w zakresie zarzucanego organowi braku sięgnięcia do dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej podczas postępowania scaleniowego przeprowadzonego w 1970 r., Sąd uznał je za niezasadne i podzielił argumentację organu odwoławczego w tym zakresie. Jak słusznie zauważyło Kolegium podczas wykonywania scalenia bez zgody M. R. dokonano regulacji granicy działki 172 (po scaleniu 162) z działkami 167 (po scaleniu 160) i 170 (po scaleniu 162).

W wyniku czego doszło do rażącego zmniejszenia powierzchni działki z 0,08 ha na 0,05 ha. W tej sytuacji zadaniem geodety było przywrócenie tej granicy. Wobec tego, że granica pomiędzy działką poscaleniową nr 161 z działkami nr 160 i 162 nie została pomierzona przy scalaniu jako niezmiennik niemożliwym było skorzystanie

z przepisów § 36 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej

w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów. Analiza danych z operatu założenia ewidencji gruntów z 1965 r. nie pozwalała także uprawnionemu geodecie na jednoznaczne wyznaczenie (odtworzenie) punktów granicznych (§ 36 pkt 6 rozporządzenia). Wówczas granica nie została określona na podstawie pomiaru bezpośredniego, lecz przyjęta zgodnie z przebiegiem na przedwojennej mapie katastralnej. W takiej sytuacji zastosowanie mógł znaleźć zapis § 37 rozporządzenia, jednakże wobec sprzecznych oświadczeń stron stało się to niemożliwe. Jak słusznie zauważył organ zastosowanie natomiast znalazł § 39 rozporządzenia (uwaga Sądu: w brzmieniu obowiązującym na dzień opracowywania przez biegłego operatu z przywrócenia granic), który stanowił, że spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji. W razie ich wystąpienia przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie. Zatem stronom wskazano granicę na podstawie mapy ewidencyjnej obowiązującej przed scalaniem gruntów a następnie wykonano mapę uzupełniającą obszaru scalenia przywracając na niej granicę sprzed scalenia pomiędzy działkami, objętymi niniejszym postepowaniem.

Powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, prawidłowo zgromadzonym i ocenionym przez organy, a podniesiona

w skardze argumentacja nie jest zasadna. Przeprowadzone przez organy orzekające ustalenia stanu faktycznego tej sprawy są prawidłowe i nie ma podstaw do postawienia organom w tym względzie zarzutu naruszenia przepisów postępowania – artykułów 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.

Skoro w rozpatrywanej sprawie podczas czynności ustalenia przebiegu granic na gruncie nie doszło do zgodnych oświadczeń stron, co do przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami, (bo były one rozbieżne), to stwierdzić należy, że jest to stan sporu o przebieg granicy, który może być rozwiązany tylko i wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Za każdym razem, gdy pomiędzy wszystkimi właścicielami nieruchomości sąsiednich powstaje spór, co do prawidłowego przebiegu poszczególnych granic, jak to ma miejsce w tym konkretnym przypadku, istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1103/12, LEX nr 1303590). Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (tj. sądy powszechne; art. 29 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W rozpoznawanej sprawie organy, w ocenie Sądu, przeprowadziły postępowanie nie tylko w zgodzie z przepisami postępowania, dokonując ustaleń wszystkich istotnych okoliczności dla treści rozstrzygnięcia i kompleksowej oceny zebranego materiału dowodowego, w myśl art. 80 k.p.a. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały przedstawione w uzasadnieniach kwestionowanych rozstrzygnięć w sposób, który nie uchybia postanowieniom art. 107 § 3 K.p.a. prowadzone postępowanie miało bowiem jedynie na celu przywrócenie stanu własności, jaki istniał przed wydaniem decyzji scaleniowej. Raz jeszcze wypada podkreślić, że przebieg granic działek nr 161, 162/4 (powstałej z podziału działki nr 162), 160/3 (powstałej z podziału działki nr 160) położonych w obrębie N. określa mapa uzupełniająca obszaru scalenia w skali 1:2880 z dnia [...].08.2012 r.,

a ich powierzchnię - rejestr po scaleniu z tej samej daty. Operat z wykonanych w/w prac został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty [...] w dniu [...].08.2012 r. pod nr [...].

Argument pełnomocnika skarżącej o braku "oparcia się przez biegłego na dokumentach źródłowych w stopniu dostatecznym", nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Przede wszystkim z zalegającego w aktach administracyjnych operatu z przywrócenia granic (k. 85-109) i wyjaśnień uprawnionego geodety (k. 127-127) wynika, że dokumenty źródłowe o jakich mowa m. in. mapa ewidencji gruntów wsi N. skala 1:2880, zalegają w aktach sprawy i zostały uwzględnione przy rozpoznawaniu sprawy.

Ponadto odnosząc się do zarzutów skarżącej o wielokrotnym prowadzeniu czynności przez biegłego bez udziału stron Sąd wyjaśnia, że o toczącym się postępowaniu, poszczególnych czynnościach podejmowanych w jego ramach

a także o zebraniu całości materiału dowodowego strony były na bieżąco informowane a ich wnioski, składane w toku postępowania, rozpoznawane. Postępowanie organu nie uchybia zatem art. 10 K.p.a. i znajduje wsparcie

w zebranym materiale dowodowym.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji i skargę oddalił.