Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1496/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 września 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr: [...] utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] od [...] do [...], którymi organ ten orzekł o odpowiedzialności M. P., jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A" w likwidacji z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: od [...] do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2 lit. a, art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1 i 2 oraz art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - zwanej dalej O.p.). Natomiast w uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację prawną. Podkreślono, że w związku z niedopełnieniem przez Spółkę obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług, wykazanego w złożonych przez podatnika deklaracjach VAT-7 za miesiące od [...] do [...] r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to z uwagi na bezskuteczność zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] r. wydanym przez ten organ.

Na podstawie aktu notarialnego repertorium A nr [...] z dnia [...] r. ustalono, iż w kapitale zakładowym Spółki wynoszącym [...] zł najwięcej udziałów posiadała Huta "B" S.A. – [...] udziałów o wartości [...] zł każdy. W skład Zarządu Spółki wchodził M. P. - począwszy od jej powstania do [...] r. jako Wiceprezes Zarządu, od [...] r. do [...] r. jako członek tego Zarządu, a od [...] r. do [...] r. jako jego Prezes. Postanowieniem z dnia [...] r. organ wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności M. P. jako osoby trzeciej za zaległości Spółki za okres od [...] do [...] r. W toku postępowania ustalono, iż w okresie powstania przedmiotowych zaległości strona sprawowała już jednoosobowy Zarząd w Spółce. Okoliczność ta została potwierdzona przez stronę w sporządzonym dnia [...] r. protokole dotyczącym wyjaśnień złożonych w rozpatrywanej sprawie.

Podczas prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego nie ustalono żadnych wierzytelności, z których można było zaspokoić powstałe zaległości podatkowe. Jedynymi dłużnikami, jakich się udało ustalić organowi egzekucyjnemu była Spółka z o.o. "C" w likwidacji oraz "D" Sp. z o.o. w likwidacji - podmioty powiązane między sobą kapitałowo. Obie spółki znajdowały się również w bardzo złej sytuacji ekonomicznej i posiadały zaległości w stosunku do ZUS w C., Urzędu Skarbowego w [...] oraz byłych pracowników. Wyżej przedstawione okoliczności pozwoliły organowi egzekucyjnemu na wyciągnięcie wniosku o bezskuteczności prowadzenia egzekucji względem dłużników zajętych wierzytelności.

Majątek ruchomy Spółki, tj. środki transportu zostały sprzedane w drodze licytacji, a środki uzyskane ze sprzedaży pokryły jedynie koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego i zaległe wynagrodzenia pracownicze. Organ ustalił też, że od miesiąca [...] r. w Spółce nie było osoby pełniącej funkcji likwidatora, a ostatni likwidator przed rozwiązaniem umowy o prace złożył wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wykreślenie Spółki z rejestru.

Ponadto organ podatkowy pierwszej instancji, w oparciu o znajdujące się w jego dyspozycji dokumenty dotyczące sytuacji finansowej Spółki, sporządził analizę ekonomiczną Spółki za lata [...] – [...]. Celem powyższej analizy było ustalenie właściwego momentu do podjęcia przez Zarząd Spółki działań naprawczych w postaci wniosków o ogłoszenie postępowania upadłościowego lub wszczęcie postępowania układowego.

Z przeprowadzonej analizy wynikało, iż po sporządzeniu bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok [...] r., Zarząd Spółki winien niezwłocznie podjąć kroki zmierzające do postawienia jej w stan upadłości. W przedmiotowej sprawie M. P. nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości ani o wszczęcie postępowania układowego. Natomiast w dniu [...] r. złożono wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku.

Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że w jego ocenie strona nie przedstawiła również żadnych dowodów wskazujących, iż nie złożenie powyższych wniosków nastąpiło bez jej winy. Nie wskazała również majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenia zaległości podatkowych w znacznej części.

Decyzjami z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznając, iż spełnione zostały określone treścią art. 116 O.p. przesłanki konieczne do obciążenia osoby trzeciej odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki, orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. P. za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] r.

W piśmie z dnia [...] r. strona wniosła łączne odwołanie od powyższych decyzji żądając ich uchylenia w całości oraz o umorzenie postępowania w sprawie; względnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji w całości ze względu na jej szczególnie ważny interes. Zarzuciła przy tym naruszenie przepisu przepisów proceduralnych oraz art. 116 § 1 O.p. poprzez pominięcie ustalenia okoliczności faktycznych jakie panowały wówczas na rynku, na którym podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie stosunków pracowniczych i perspektyw rozwoju w aspekcie planowanych inwestycji z udziałem Skarbu Państwa. Zdaniem strony pominięto także ustalenie jakie działania podejmowane były przez Spółkę dominującą w stosunku do niego w czasie formalnego pełnienia funkcji w Zarządzie; jakie zależności łączyły Hutę "B" i osoby prawne powstałe z tej Huty oraz "E" w zakresie powiązań prawnych oraz handlowych; jaki był faktyczny wpływ strony na zmianę sytuacji Spółki ocenianą z uwzględnieniem tychże okoliczności. M. P. w odwołaniu zawnioskował również o przeprowadzenie dowodów: z akt urzędu skarbowego dotyczących postępowania w sprawie członków zarządu "C" sp. z o.o. na okoliczność sytuacji społecznej i zapewnień rządowych; przesłuchania wskazanych przez siebie świadków celem wyjaśnienia sytuacji spółek zależnych od Huty i skutków złożenia przez nie wniosków o ogłoszenie upadłości oraz perspektyw rozwoju; przeprowadzenia analizy sytuacji finansowej spółki celem ustalenia konkretnej daty, z którą łączy się obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i ustalenia jakie były możliwości spłaty zobowiązań spółki w [...] r. oraz z dokumentów znajdujących się u osób trzecich wskazujących na podejmowane przez stronę działania zmierzające do dokonywania kompensaty zadłużenia i spłat na rzecz urzędu skarbowego.

Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej na podstawie art. 116 § 1 O.p., a mianowicie: istnienie zaległości podatkowych Spółki, bezskuteczność egzekucji względem Spółki i sprawowanie przez stronę funkcji Prezesa Zarządu Spółki w okresie kiedy te zaległości powstały. Jednocześnie organ zaznaczył, że strona nie wskazała i nie udokumentowała zaistnienia przynajmniej jednej z okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności a potwierdzających, iż:

1/ we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe,

2/ niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub brak postępowania układowego nastąpiły nie z jej winy,

3/ istnieje mienie spółki, z którego egzekucja była możliwa.

Według organu w tym zakresie ciężar dowodu spoczywał jednak na osobie trzeciej tj. członku zarządu.

Zaznaczono, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nie został w ogóle złożony. Nie można bowiem za taki uznać wniosek złożony w dniu [...] r. "o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku". Nawet jeśli przyjąć, że w tym dniu miało miejsce zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki to i tak nie nastąpiło ono we właściwym czasie, co wynikało z analizy sytuacji finansowej za lata [...] – [...] i znalazło odzwierciedlenie w decyzjach pierwszo instancyjnych. Nadto strona nie wskazała również majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Tak więc przyjęto, że jedyną możliwością uwolnienia się M. P. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki byłoby wykazanie, iż nie zgłoszenie przedmiotowych wniosków nastąpiło z wyłączeniem jego winy. Ustosunkowując się zatem do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji poinformował stronę o prawie wglądu do akt oraz udziału w postępowaniu. Strona skorzystała z tych uprawnień składając wyjaśnienia i przedkładając kserokopie swoich świadectw pracy, wniosku z dnia [...] r. o ogłoszenie upadłości, wniosku do komornika skarbowego o wyegzekwowanie swego wynagrodzenia, odszkodowania, odprawy oraz ksero wyroku sądu. Nadto strona w piśmie z dnia [...] r. powołała się na istnienie umowy, która zobowiązywała "F" sp. z o.o. do zwrotu podatku VAT Spółce "A". Do podpisania tej umowy – zdaniem strony – doprowadziła Huta "B" i przedłożono ją w Urzędzie Skarbowym w [...], miała być ona podstawą do rozpoczętego procesu restrukturyzacji zadłużenia. Pomimo wezwania strony do przedłożenia powyższych dokumentów oraz poinformowania o dokonanych przerachowaniach na poczet zaległego podatku za [...] r. M. P. oświadczył, że nie posiada innych dowodów na potwierdzenie swego stanowiska i uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.

Odnosząc się do żądania przesłuchania wskazywanych przez stronę świadków organ nie uznał jego zasadności w związku z prowadzonymi odrębnie postępowaniami względem niektórych z tych osób oraz oświadczeniami przez nich składanymi, iż nie posiadają wiedzy na temat konkretnych zachowań Huty. Nadto podkreślił, iż nie było podstaw do przesłuchiwania tych osób na okoliczność istniejącej sytuacji na rynku i skutków złożenia wniosku o upadłość, gdyż uwarunkowania te były znane organowi i wynikały bezpośrednio z zebranych dokumentów.

Zaznaczono, że strona zdawała sobie sprawę, że sytuacja finansowa Spółki jest bardzo ciężka, gdyż wchodziła w skład już pierwszego Zarządu Spółki jako jej wiceprezes do [...] r., a następnie była jego członkiem i prezesem od [...] r. do [...] r.

Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się M. P. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i podnosząc zarzuty i argumenty zawarte uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo ponownie podkreślono sytuację gospodarczą Huty i jej "spółek córek" oraz specyfikę przemysłu hutniczego – co nie zostało uwzględnione przez organy. Powołano się na dowody przekazania przez ministra S. środków na realizację "E" oraz udzielone gwarancje rządowe. Zaznaczono również okoliczność wprowadzania w błąd skarżącego poprzez działania Huty jako głównego udziałowca, która była zainteresowana jak najdłuższym działaniem "spółek córek" i właśnie ta okoliczność powinna wyłączać winę strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W trakcie rozprawy pełnomocnik przedłożył plik dokumentów celem naświetlenia ogólnej sytuacji Spółki. Podkreślił istotne znaczenie niedookreślonej przesłanki winy, która nie została zdefiniowana w prawie podatkowym. Powołał się na przebieg postępowania karnego, w którym sporządzono opinię globalną dotycząca całej sytuacji Huty "B" i jej "spółek córek". Stwierdzono tam, że czas w którym należało złożyć wniosek o upadłość to koniec [...] roku lub początek [...] r. Natomiast istotne znaczenie dla funkcjonowania tych spółek miała Huta "B". Gdyby przekazała ona Spółce "A" jej majątek to Spółka mogłaby normalnie funkcjonować. Zarzucono nie przesłuchanie wnioskowanych świadków i wskazano, że skarżący od [...] roku nie był członkiem zarządu, został nim dopiero [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji zauważyć na wstępie należy, że w trakcie postępowania organy podatkowe winny podejmować niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym zgodnie z zasadą ogólną postępowania wyrażoną w art. 122 O.p., zwaną zasadą prawdy materialnej. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego, co wiąże się z kolei z realizacją zasady praworządności (art. 120 O.p.). Te normy ogólne mają odzwierciedlenie w szczegółowych przepisach procesowych między innymi w art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Zgodnie z tymi przepisami organ podatkowy ma obowiązek podejmowania określonych czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a następnie na tle całokształtu ustalonych faktów ocenienia, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza, że organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności (zob. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1997 r., III SA 150/96, niepubl.). Wszechstronne rozważenie zebranego materiału wiąże się z koniecznością uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności. Przy wskazywaniu na istnienie lub nieistnienie określonej okoliczności wynikającej ze zgromadzonych faktów organ winien posługiwać się zasadami logicznego rozumowania.

Odzwierciedleniem dokonania właściwej oceny dowodów jest uzasadnienie faktyczne decyzji, w której organ winien wskazać fakty istotne dla sprawy, które uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę, oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (art. 210 § 4 O.p.).

Uzyskanie pełnego i obiektywnego materiału dowodowego wiąże się z kwestią obowiązku dowodzenia i ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Przepisy procesowe regulujące zasady postępowania podatkowego nie wskazują w sposób wyraźny i jednoznaczny, na kim ciąży obowiązek dowodzenia oraz ciężar dowodu. Może to wynikać z interpretacji zasad ogólnych postępowania podatkowego, regulacji szczegółowych, a także etapu postępowania. Na tej podstawie w literaturze przedmiotu i orzecznictwie wskazuje się na różnice istniejące między tymi pojęciami (zob. A. Hanusz Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Zakamycze 2006, s. 179 i nast., wyrok NSA z dnia 26 października 2005 r., FSK 30/05, LEX nr 187813).

Obowiązek dowodzenia w postępowaniu podatkowym spoczywa na organie podatkowym, co wynika z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Z przepisów tych wynikają dwie dyrektywy kierowane do organów podatkowych. Pierwsza stanowi, że organy podatkowe muszą określić z urzędu, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, natomiast z drugiej wynika obowiązek przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów lub dopuszczenia ich na wniosek strony. Muszą to jednak być dowody konieczne dla zapewnienia prawidłowego rozpatrzenia sprawy.

Natomiast ciężar dowodu nie wynika z przepisów procesowych ale znajduje swoje źródło w materialnym prawie podatkowym, które określa to w sposób wyraźny lub dorozumiany. Przy ocenie przepisów, które w sposób dorozumiany regulują kwestę ciężaru dowodu wskazuje się na pomocną zasadę racji dostatecznej. Według niej dowody powinien przedstawić ten spośród uczestników postępowania podatkowego, który związany jest ciężarem twierdzenia co do faktów, z których wywodzi skutki prawne.

W znaczeniu materialnym ciężar dowodu określa jakie fakty muszą być udowodnione w celu prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czyli jakie źródła dowodowe należy przedstawić lub wskazać środki dowodowe na poparcie oznaczonych twierdzeń o faktach sprawy. Tak więc dotyczy to fazy zbierania, przedstawiania i wskazywania dowodów. Ciężar dowodu w sensie formalnym wskazuje na to, który z uczestników postępowania powinien przedstawić źródła dowodowe lub wskazać środki dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Ciężar dowodu wskazuje równocześnie na to kto ponosi konsekwencje nieudowodnienia tezy dowodowej, a więc konsekwencje uchylenia się od ciężaru dowodu w sensie materialnym. Uchylenie się od ponoszenia ciężaru dowodowego w toczącym się postępowaniu podatkowym oznacza narażenie się danego uczestnika postępowania na niebezpieczeństwo ujemnych następstw procesowych. Naruszenie obowiązku w zakresie ciężaru dowodu przez organ podatkowy prowadzi do niepełnego zgromadzenia materiału dowodowego, co skutkuje wadliwością wydanego w ten sposób orzeczenia. Natomiast skutki uchylenia się strony od ponoszenia ciężaru dowodowego oznaczają narażenie się na niebezpieczeństwo niekorzystnych dla niej następstw materialnoprawnych lub procesowych.

Oceniając zatem prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że z mocy art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa przesłankami orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe są:

a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu spółki,

b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części,

c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku,

d) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

W świetle powyższej regulacji należy skonstatować, że oceniając powyższe przesłanki organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności powstania zobowiązania podatkowego, pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności tj. złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego), wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku bądź wskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki - spoczywa na członku zarządu.

W przedmiotowej sprawie należy zgodzić się z organem odwoławczym, że organy wykazały wystąpienie przesłanek z art. 116 § 1 oraz z § 2 O.p. Zaległości podatkowe Spółki za okres od [...] do [...] r. powstały w wyniku nie uiszczenia należności wynikających ze złożonych deklaracji. W czasie, kiedy powstała ta zaległość podatkowa funkcję Prezesa Zarządu Spółki pełnił skarżący - co zostało wykazane w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w K., Wydziału Gospodarczego KRS z dnia [...] r. oraz protokołu z dnia [...] r. z posiedzenia Rady Nadzorczej Spółki.

Bezskuteczność egzekucji organy podatkowe winny wykazać za pomocą wszelkich dowodów potwierdzających fakt niemożności zaspokojenie zaległości podatkowych. W niniejszej sprawie okoliczność ta jest bezsporna – Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki z o.o. "A" w likwidacji z uwagi na jego bezskuteczność. Środki uzyskane z egzekucji pozwoliły jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zaległych roszczeń pracowniczych.

Natomiast uwolnienie się przez stronę od odpowiedzialności, czyli wykazanie, że nie istnieją podstawy faktyczne i prawne do wydania decyzji, nastąpiłoby gdyby wykazano chociażby jedną z poniższych okoliczności, a mianowicie, że:

1/ we właściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości,

2/ wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe),

3/ nie z jej winy nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęła postępowania układowego,

4/ istnieje mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

W tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na stronie, a dopiero ciężar dowodzenia na organie podatkowym. Jeśli chodzi o okoliczność braku winy osoby trzeciej to odnosi się ona do obowiązku spoczywającego na zarządzie jako organie wykonawczym osoby prawnej i dotyczy zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcia postępowania układowego. Na gruncie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.), wniosek o ogłoszenie upadłości należało zgłosić w terminie dwóch tygodni albo od dnia trwałego zaprzestania płacenia długów albo od dnia, w którym majątek nie wystarczał na zaspokojenie długów, w zależności od tego, którego terminu bieg rozpoczął się wcześniej (art. 5 § 1 i 2). Terminy te nie biegły, a po rozpoczęciu ulegały zawieszeniu, gdy zostało złożone podanie o otwarcie postępowania układowego. Z przepisu art. 116 § 1 O.p. wynika, że brak winy wiąże się z konkretnym obowiązkiem członka zarządu, a nie elementem bezskuteczności egzekucji kierowanej do spółki. Nadto z przepisów prawa gospodarczego nie wynikało i nie wynika, aby członek zarządu przed wystąpieniem z wnioskiem o upadłość, gdy zaistnieją ku temu podstawy, był zobowiązany uzyskać zgodę lub stanowisko w tej sprawie od organu nadzorczego albo udziałowca spółki. Wręcz przeciwnie wchodziła w grę jego odpowiedzialność karna (art. 301 k.h.) lub cywilna (art. 298 k.h.), podobnie jak przy art. 116 O.p. Wskazywanie na brak winy co do innych okoliczności nie zwalnia strony z odpowiedzialności w trybie art. 116 O.p.

W przedmiotowej sprawie skarżący jako Prezes Zarządu Spółki nie złożył wniosku o upadłość ani nie wszczął postępowania układowego. W zakresie momentu ogłoszenia upadłości organy podatkowe wysnuły prawidłowe wnioski, w oparciu o dokumenty znajdujące się w ich dyspozycji, czemu dały wyraz w sporządzonej szczegółowej analizie ekonomicznej Spółki za lata [...] – [...] znajdującej się w aktach, że już po sporządzeniu bilansu oraz rachunku zysków i strat za [...] r. Kierownictwo Spółki powinno podjąć kroki zmierzające do postawienia Spółki w stan upadłości. Dodatkowo podkreślić należy, że z bilansów Spółki sporządzonych na dzień [...] r. i [...] r. wynika, że wysokość zobowiązań, w tym podatkowych, celnych i ubezpieczeń, przekraczała wartość majątku trwałego i obrotowego przy wyniku finansowym osiągającym wartości ujemne, czyli przy stracie wynoszącej odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Organ odwoławczy prawidłowo też ocenił, że okoliczności powoływane w toku postępowania w zakresie deklarowanych przez inne podmioty – Hutę "B" czy Ministerstwo - działań co do planów poprawy sytuacji finansowej Spółki, nie uzasadniały przyjęcia, że nie z winy strony nie został zgłoszony wniosek o upadłość i nie wszczęto postępowania układowego. Poczucie zagrożenia utraty stanowiska, co podkreśliła strona w swoich wyjaśnieniach składanych do protokołu w dniu [...] r. (str. [...]) oraz brak współpracy ze strony głównego udziałowca Spółki nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, że zaistniała powyższa przesłanka uwalniająca od odpowiedzialności.

Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności postępowanie było przeprowadzone z udziałem strony, która składała wyjaśnienia powołując się na określone okoliczności, mającej też możliwość zapoznania się z zebranymi dowodami w sprawie i składania dalszych wniosków dowodowych. Natomiast fakt pominięcia przez organ zawnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania wskazywanych świadków nie ma decydującego znaczenia w niniejszej sprawie, a ewentualne wyjaśnienia tychże osób pozostawały bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcia. Wszystkie bowiem konieczne, ustawowo określone przesłanki organ wykazał w sposób dostateczny. Natomiast strona – wbrew jej twierdzeniom - nie przedstawiła wystarczających dowodów umożliwiających jej eskulpację od odpowiedzial-ności z art. 116 O.p..

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzje organu pierwszej instancji orzekające o odpowiedzialności skarżącego, nie naruszył prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało skargę oddalić.