Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1075/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska ( spr. ) Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Sz 339/04 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. 2) zasądza od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz W. M. kwotę 600 zł (sześćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2005 r. oddalił skargę W. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą G. i W. M. rozbiórkę ogrodzenia od strony ulicy, wzniesionego poza granicą ich działki przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie jest okolicznością bezsporną, że część ogrodzenia działki skarżących od strony ulicy [...] została wykonana bez pozwolenia na budowę i usytuowana na gruncie stanowiącym własność Gminy, przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego jako pas drogowy z planowanym poszerzeniem sięgacza. O konieczności nakazania rozbiórki przesądza niezgodność samowolnej budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co jednoznacznie wynika z art. 37 ustawy – Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) mającym w sprawie zastosowanie w związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Ani powoływana przez skarżących okoliczność, że ubiegają się oni o nabycie od Gminy zajętego pasa gruntu, ani prowadzone starania o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. M. reprezentowany przez radcę prawnego, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazano:

− naruszenie prawa materialnego – art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) przez błędne zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy żadna z przesłanek stosowania tego przepisu nie została wykazana oraz

− naruszenie przepisów postępowania – art. 233 § 1 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, nieustalenie daty wybudowania obiektu, nieuwzględnienie dowodów przedłożonych przez skarżącego, nieustalenie jakie przeznaczenie terenu, na którym wzniesiono ogrodzenie przewidywał plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w czasie budowy omawianego ogrodzenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżony wyrok wydany został bez sprawdzenia, czy prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy. Sąd oddalił skargę, mimo że oczywiste było, iż ustalenia organów administracji pozostają w rażącej sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w aktach a ponadto, iż w postępowaniu administracyjnym nie ustalono żadnej z okoliczności mających decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (nie ustalono m.in. na jakie cele plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczał teren, na którym wzniesiono ogrodzenie). Skarżący akcentuje, że Sąd podając w motywach wyroku jako okoliczność prawidłowo ustaloną w postępowaniu administracyjnym, że ogrodzenie wykonano około 31 lat przed datą orzekania o jego rozbiórce, a więc – uwzględniając datę orzeczenia – około 1973 r. – przyjął błędnie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., która weszła w życie z dniem 1 marca 1975 r. Zarzut naruszenia przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów i dokonania ustaleń dowolnych skarżący uzasadnia także tym, że Sąd pominął oferowane przez skarżącego dowody na okoliczność daty wzniesienia ogrodzenia (m.in. mapkę z 1974 r.) i osoby, która to ogrodzenie wykonała, natomiast oparł się jedynie o treść umowy kupna nieruchomości przez skarżących, zawartej w formie aktu notarialnego, z którego wyprowadził błędny wniosek, nieznajdujący potwierdzenia w treści tego aktu, że w dacie zakupu nieruchomości na jej terenie znajdowały się "jedynie" ławy fundamentowe. Skarżący zarzuca, że "naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 233 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zupełnie dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału doprowadziło do powstania uchybień, które wywarły istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją powyższych naruszeń było bowiem nieprawidłowe zastosowanie przez organy administracji i Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane".

Dodatkowo w skardze podniesiono nierozważenie przez Sąd przedłożonych przez skarżącego dowodów na okoliczność toczącej się przed sądem powszechnym sprawy o zasiedzenie tego pasa gruntu, który został zajęty w wyniku wykonania ogrodzenia poza granicą działki skarżących i niedokonanie oceny wpływu wyniku tej sprawy na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga ma usprawiedliwione podstawy, mimo iż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są trafne.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku i z akt sprawy – sprawa została wszczęta z inicjatywy Wydziału Inwestycji Miejskich Urzędu Miejskiego w [...], który pismem z dnia 15 lipca 2002 r. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], że w czasie prac modernizacyjnych prowadzonych w ulicy [...] "stwierdzono zajęcie terenu Gminy Miasto [...] przez właścicieli posesji Nr [...] uniemożliwiające tym samym realizację inwestycji zgodnie z dokumentacją techniczną" i który wniósł "o interwencję w powyższej sprawie". Organ I instancji nakazał rozbiórkę części ogrodzenia obiektu Nr [...] na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wskazując w motywach jako podstawę do przyjęcia, iż w sprawie zachodzą określone w tym przepisie przesłanki uzasadniające jego zastosowanie – fakt, iż na zatwierdzonym w 1974 r. planie zagospodarowania terenu działki Nr [...] uwidocznione są granice posesji "uwzględniające poszerzenie sięgacza". Organ odwoławczy utrzymując decyzję tę w mocy przytoczył treść art. 37 ust. 1 pkt 1 pow. ustawy i wskazał jako okoliczność uzasadniającą nakazanie rozbiórki części ogrodzenia fakt, że wykonując "ok. 31 lat temu" to ogrodzenie "bezprawnie zajęto teren Gminy [...], przeznaczony na cele drogowe, włączając go do posesji Nr [...], przy ul. [...], co uniemożliwia dokończenie realizowanej inwestycji polegającej na przebudowie sięgacza". Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę na tę decyzję podał wprawdzie, że ogrodzenie zostało zlokalizowane "na gruncie będącym własnością Gminy [...], przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego, jako pas drogowy z planowanym poszerzeniem sięgacza", jednakże nie wskazał, na jakiej podstawie dokonał takich ustaleń. W aktach sprawy nie było żadnych dokumentów, z których wynikałoby jaki plan obowiązywał w dacie wykonania ogrodzenia i na jakie cele plan przeznaczał teren przylegający do działki skarżących, zajęty tym ogrodzeniem. Na okoliczność tę nie zawierały żadnych informacji nawet te pisma, które pochodziły od inicjującego postępowanie w tej sprawie Urzędu Miejskiego.

W tych okolicznościach nie można odmówić trafności zarzutom skargi kasacyjnej, że wyrok Sądu I instancji wydany został z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na całkowicie dowolnej ocenie wykraczającej poza granice swobodnej oceny dowodów, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy dawał wystarczającą podstawę dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie nie ustalono nie tylko tego jaki plan obowiązywał w czasie wykonywania ogrodzenia i jaka była jego treść ale nawet nie podjęto próby sprawdzenia, czy istotnie ogrodzenie to wykonano samowolnie – w tych okolicznościach orzeczenie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. musiało być ocenione jako wydane bez wyjaśnienia okoliczności mających decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tego przepisu. Przepis ten bowiem, stosownie do jego treści ma zastosowanie w odniesieniu do robót wykonanych bez pozwolenia na budowę na terenie, który w planie nie jest przeznaczony pod rozbudowę lub przeznaczony jest pod innego rodzaju rozbudowę. Skoro żadna z ww. przesłanek wskazanych w tym przepisie nie została ustalona w sprawie niniejszej, to oddalenie skargi było wadliwe wskutek istotnego naruszenia przepisów postępowania.

Nietrafne natomiast są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nierozważenia przez Sąd podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących toczącej się przed sądem powszechnym sprawy o stwierdzenie zasiedzenia zajętego pasa gruntu. Ta okoliczność pozostaje bowiem bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej. Należy przy tym zwrócić uwagę, że obowiązek orzeczenia rozbiórki w warunkach takich, jakie określa art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przewidywały także przepisy ustawy Prawo budowlane z 1961 r. (Dz. U. Nr 7, poz. 46) w art. 52 ust. 1 pkt 1, jak również Prawo budowlane z 1928 r. (t.j. z 1939 r. Nr 3, poz. 216) w art. 380 ust. 1 lit. a/.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.