Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 387/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 7, 36 i 41
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz radcy prawnego W. K. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w G kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2015 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. G. – dalej skarżącemu – pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego.

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 7, 36 i 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.).

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny:

Skarżący zwrócił się w dniu 31 lipca 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o dofinansowanie turnusu opiekuńczo – rehabilitacyjnego organizowanego w ośrodku O w W w okresie od dnia 12 do dnia 25 października 2015 r.

Burmistrz decyzją z dnia [...] 2015 r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Na podstawie zaktualizowanego w dniu 3 listopada 2015 r. wywiadu środowiskowego dokonano ustaleń, iż skarżący zamieszkuje wraz z żoną E. G. oraz rodziną syna w domu jednorodzinnym, murowanym, skanalizowanym, wyposażonym w sprzęty gospodarstwa domowego stanowiącym własność syna na podstawie umowy dożywocia z dnia 3 lutego 2004 r. Prowadzi odrębne gospodarstwo domowe przy wsparciu członków rodziny w czynnościach wymagających pomocy innych. Jest osobą sparaliżowaną czterokończynowo poruszającą się na wózku inwalidzkim oraz legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Źródłem utrzymania skarżącego jest renta rolnicza w wysokości 1086,29 zł miesięcznie. W październiku 2015 r. uzyskał dodatkowy dochód w kwocie 434,53 zł (od matki) oraz 700 zł (od żony). Łącznie dochód w miesiącu październiku wyniósł kwotę 2 220,82 zł. Nie ponosi kosztów utrzymania domu. Pozostaje w leczeniu neurologicznym oraz w trakcie diagnostyki i leczenia cukrzycy a od maja 2015 r. również w leczeniu odleżyny. Wydatki związane z leczeniem wynoszą według oświadczenia skarżącego kwotę rzędu 500 – 600 zł miesięcznie. Według rachunków kwotę 610,81 zł ( za lipiec 2015 r.). W miesiącu wrześniu 2015 r. opłacona została rehabilitacja skarżącego (730 zł) oraz turnus rehabilitacyjny za okres od dnia 12 do 25 października 2015 r. w W (1 500 zł). Koszt turnusu, jak też leków za miesiąc październik 2015 r. (430 zł) poniosła matka skarżącego.

Skarżący spełnił kryterium przyznania pomocy społecznej ze względu na niepełnosprawność i pozostawanie w leczeniu, niemniej nie spełnił kryterium dochodowego, który dla osoby samotnie gospodarującej wynosi kwotę 634 zł.

Nie zachodzą w sprawie okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego specjalnego z powodu ograniczeń określonych przez organizatora turnusów w Centrum O w W (nie są przeznaczone dla między innymi osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi, natomiast w aktach sprawy znajduje się opinia psychiatryczna wskazująca na rozwijający się u skarżącego zespół urojeniowy). Skarżący nie podejmuje starań o znalezienie pracy, mimo, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dopuszcza podejmowanie przez niego pracy w warunkach pracy chronionej, nie wymagającej nadmiernej fizycznej wydolności wysiłkowej oraz wysokiej sprawności manipulacyjno – lokomocyjnej. Posiada ulokowane na koncie bankowym żony oszczędności, z których może korzystać. Zamieszkuje w przystosowanym do jego potrzeb domu i jest wspierany w codziennych czynnościach przez rodzinę. Pomoc społeczna jest natomiast przeznaczona dla osób, które znajdują się w odmiennych sytuacjach życiowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. zarzucił organowi dokonanie fragmentarycznych ustaleń faktycznych, zwłaszcza nieustalenie wynagrodzenia osiąganego przez jego żonę. W ocenie skarżącego prowadzi on wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Nie ma przy tym znaczenia rozdzielność majątkowa oraz, że są w trakcie rozwodu. Uznał, że sytuacja, w której się znajduje, zwłaszcza niepełnosprawność kwalifikuje go do objęcia pomocą społeczną. Zakwestionował ponadto ustalenie organu, iż żona skarżącego przeznaczyła na jego utrzymanie w październiku 2015 r. kwotę 700 zł.

Organ odwoławczy podzielił w zasadniczej części ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, uściślając, że na ocenę relacji skarżącego oraz jego żony mają wpływ złożone przez nich stanowcze oświadczenia. Skarżący wskazał, że utrzymuje się sam, kupuje we własnym zakresie żywność, którą często dowozi ojciec oraz, że samodzielnie, bądź z pomocą matki opłaca rehabilitację. Są to kwoty rzędu 500 – 700 zł. E. G. z kolei dodała, że z mężem posiada rozdzielność majątkową od 2012 r. i nie jest zobowiązana do ujawnienia kwoty osiąganych dochodów.

Skarżący nie ponosi kosztów utrzymania domu, co wynika z zobowiązania jego syna M. G., któremu wraz z żoną przekazali na własność zamieszkiwany wspólnie dom w ramach umowy dożywocia, polegającego na dożywotnim utrzymaniu, dostarczaniu wyżywienia, ubrania, światła, opału i pielęgnowania w chorobie zbywców.

W rodzinie skarżącego od 2012 r. istnieje konflikt. W roku 2014 wszczęto wobec obojga małżonków procedurę Niebieskiej Karty, z wniosku skarżącego toczy się przed Sądem Rejonowym sprawa o alimenty wobec syna M., przed Sądem Okręgowym sprawa rozwodowa, natomiast Prokuratura Rejonowa prowadzi postępowanie przygotowawcze z wniosku żony i dzieci skarżącego o znęcanie się skarżącego nad rodziną.

Skarżący zamieszkuje w bardzo dobrych warunkach dostosowanych do potrzeb osoby niepełnosprawnej, mieszkanie jest wyposażone w niezbędne urządzenia i środki wspomagające codzienne funkcjonowanie (m in. trzy wózki inwalidzkie). Rodzina wspiera skarżącego w zakupie żywności, leków, ponoszeniu opłat za rehabilitację a skarżący posiada zapewniony dostęp do opieki zdrowotnej. Nie zgłosił się w wyznaczonym terminie do Komisji Lekarskiej kwalifikującej do leczenia stacjonarnego w Ośrodku Rehabilitacji Narządów Ruchu "K".

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "wspólnego gospodarowania", niemniej według wykładni językowej tego pojęcia wspólne gospodarowanie oznacza zarządzanie zasobami i środkami oraz decydowanie o sposobie wykorzystania tych środków. Pojęcie rodziny na potrzeby ustawy o pomocy społecznej nie jest oparte wyłącznie na więzach pokrewieństwa. Cechami charakterystycznymi prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwieniu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu. Uznanie za rodzinę wymaga udowodnienia faktu nie tylko wspólnego zamieszkiwania, ale również gospodarowania.

W przypadku skarżącego, nie uwzględniając nawet pomocy finansowej żony oraz matki, osiągany przez niego dochód (renta rolnicza) przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, w związku z czym złożony wniosek o dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego został rozpatrzony pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego.

O przyznaniu zasiłku celowego specjalnego decydują wyjątkowe okoliczności w życiu wnioskującego o pomoc, które podlegają ocenie przez organ administracyjny. Przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu.

Pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego potrzeba dofinansowania turnusu rehabilitacyjnego nie została uznana za nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie uzasadniające przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Skarżący ma możliwość korzystania z bezpłatnych usług zakładów specjalizujących się świadczeniem pomocy w tym zakresie. Niezaspokojenie objętej wnioskiem o pomoc potrzeby skarżącego nie wywiera bezpośredniego skutku na jego egzystencję.

Znaczenie według organu ma ponadto okoliczność, że koszty turnusu zostały pokryte przez matkę skarżącego, która wspiera skarżącego comiesięcznie kwotą rzędu kilkuset złotych miesięcznie. Skarżący nie ponosi żadnych kosztów utrzymania domu. Ponadto zarówno on, jak i jego najbliżsi posiadają zasoby i możliwości zaspokojenia jego potrzeb. Zasiłek celowy specjalny nie może stanowić instrumentu służącego do zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez wnioskodawcę.

M. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, które doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący pozostaje osobą samotnie gospodarującą i że dochód przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku celowego, niepodjęcia analizy czy sfinansowanie przez matkę skarżącego turnusu rehabilitacyjnego spowodowało istotny uszczerbek w zaspokojeniu innych potrzeb skarżącego oraz niedokonania oceny, czy udział w turnusie rehabilitacyjnym jest niezbędny dla podratowania zdrowia i zminimalizowania dalszych negatywnych skutków niedowładu a co za tym idzie, niedokonanie oceny, czy sytuacja skarżącego stanowi "przypadek szczególnie uzasadniony".

Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 10 września 2016 r., podtrzymując dotychczas wysunięte wobec skarżonej decyzji zarzuty, podniósł dalsze - naruszenia przepisów prawa materialnego art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne zastosowanie i odmówienie skarżącemu zasiłku celowego w sytuacji niespełnienia ku temu przesłanek oraz poprzez uznanie, że pomoc matki w zakupie lekarstw jest dochodem w rozumieniu ww. ustawy. Podniósł również zarzut naruszenia art. 6 Kpa poprzez oparcie się na pozaprawnej przesłance występowania u skarżącego zaburzeń psychicznych jako przeszkodzie w korzystaniu z turnusu rehabilitacyjnego.

Skarżący wbrew twierdzeniom organu nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, prowadzi wspólne z małżonką gospodarstwo domowe, która wbrew ustaleniu organu, nie udzieliła mu opisanej w decyzji pomocy finansowej w kwocie 700 zł. Niewystarczające w ocenie pełnomocnika jest dokonanie ustalenia w kwestii charakteru gospodarowania jedynie na podstawie wywiadu środowiskowego, podczas którego skarżący, będący pod wpływem sugestii pracownika podał, że gospodaruje samodzielnie. Postępowanie wyjaśniające winno w tej kwestii objąć również wyjaśnienia strony i zeznania świadków, zwłaszcza, że dalsze postępowanie wyjaśniające prowadziło do odmiennych wniosków.

Skarżący pozostaje w związku małżeńskim a fakt rozdzielności majątkowej między nim a żoną pozostaje bez wpływu na ocenę wspólnego przez nich gospodarowania. Wspólne gospodarowanie z żoną (oraz innymi członkami rodziny) przejawia się w opiece nad skarżącym i wykonywaniem również na jego rzecz sprzątania czy gotowania. Okoliczność, że żona skarżącego odmówiła podania kwoty osiąganego dochodu nie zwalnia organu z przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Dochodem skarżącego nie można objąć przekazanej przez matkę kwoty 434,54 zł, tym bardziej kwoty 700 zł mającej być przekazanej przez żonę, ze względu na nieudowodnienie tej okoliczności.

Skarżący spełnia wszelkie przesłanki przyznania mu zasiłku celowego, gdyż znajduje się w tragicznej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej. Bez własnej winy nie podejmuje starań o poprawę własnego stanu. Jest zależny od otoczenia. Orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania podstawowego w sprawie ustalenia, czy rehabilitacja w Centrum Rehabilitacyjnym O w W była potrzebna skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. Sąd oddalił złożony przez pełnomocnika strony wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo – psychiatrycznych dwóch lekarzy, które zostały wydane w postępowaniu przed Sądem Rejonowym Wydziałem III Rodzinnym i Nieletnich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, by wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sąd bada, czy zaskarżona decyzja bądź postanowienie nie naruszają prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 poz. 163) - dalej u.p.s.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nim, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna, co do zasady, ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Co istotne, pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Ustawie o pomocy społecznej przyświeca zasada, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Nie można pominąć faktu, że pomoc przyznawana na gruncie omawianej ustawy, bez względu na jej rodzaj, ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie może ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.

W niniejszej sprawie rozpatrywane było uprawnienie skarżącego do pomocy finansowej polegającej na dofinansowaniu turnusu rehabilitacyjnego.

Na gruncie ustawy o pomocy społecznej pomoc może być realizowana w formie świadczeń pieniężnych opisanych w przepisie art. 36 ust. 1 ( w tym w formie zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego) lub niepieniężnych opisanych z kolei w ust. 2 cyt. przepisu.

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (art. 39 ust. 1 u.p.s.) natomiast zasiłek celowy specjalny może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie bądź rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe (art. 41 ust. 1 u.p.s.).

Zgodnie z przepisem art. 8 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zgodnie z powyższym ocena zasadności przyznania określonego świadczenia z pomocy społecznej wymaga ustalenia czy dana osoba bądź rodzina wymaga wsparcia ze względu na znajdowanie się w sytuacjach opisanych w art. 7 jak bezdomność, niepełnosprawność, długotrwała ciężka choroba, ubóstwo czy klęska żywiołowa lub innych szczególnych okolicznościach, następnie przyporządkowania do jednej z kategorii osób opisanych w art. 8 oraz ustalenia poziomu osiąganego dochodu. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Skarżący niewątpliwie spełniał przesłankę otrzymania pomocy finansowej z pomocy społecznej ze względu na niepełnosprawność oraz pozostawanie w leczeniu cukrzycy oraz odleżyn. Legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 maja 2011 r., które zalicza go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Skarżący porusza się na wózku inwalidzkim od roku 2009, kiedy to uległ wypadkowi na basenie.

Sąd dostrzega, że skarżący znajduje się w sytuacji szczególnie uciążliwej z punktu widzenia społecznego, zwłaszcza, że jest w dużym stopniu uzależniony od osób trzecich, niemniej okoliczność ta sama w sobie w tej danej sprawie (o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego) nie przesądza o zasadności jego wniosku.

Zasadnie organ przyjął, że przyznanie skarżącemu świadczenia pieniężnego mogło być rozpoznane jedynie pod kątem przyznania zasiłku celowego specjalnego ze względu na niespełnienie kryterium dochodowego kwalifikującego do objęcia pomocą finansową w formie zasiłku celowego.

Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i osiąga miesięcznie dochód w postaci renty rolniczej w wysokości 1086,29 zł ( na podstawie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 22 maja 2015 r.), przekraczający kryterium osoby samotnie gospodarującej wynoszący kwotę 634 zł. Wysokość przychodu należało odnieść do miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o pomoc, czyli do miesiąca czerwca 2015 r. Wskazywane przez orzekające organy dodatkowe kwoty dochodu skarżącego: 700 zł otrzymanych od żony oraz kwoty 434,53 zł od matki nie mają znaczenia dla ustalenia wysokości przychodu skarżącego, w oparciu o który rozstrzyga się kwestię przesłanki spełnienia kryterium dochodowego.

W ocenie Sądu między skarżącym a jego małżonką nie zachodzi wspólnota gospodarowania. Nie ma przy tym znaczenia, że formalnie pozostawali w dacie wydania zaskarżonej decyzji małżeństwem oraz, że od 2012 r. posiadali rozdzielność majątkową.

Zgodnie z przepisem art. 6 pkt 14 u.p.s. rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. I OSK 2096/10, Lex nr 990221 stwierdził, że użyte w art. 8 pkt 14 u.p.s. pojęcie "wspólne gospodarowanie" nie zawiera w sobie pojęcia "wspólnego zamieszkiwania", lecz stanowi odrębną przesłankę, która musi zostać zrealizowana, aby uznać określoną grupę osób za rodzinę. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy.

Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 626/14, Lex nr 1683086).

Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 801/13, Lex nr 1497298).

Relacja skarżącego oraz jego żony nie spełnia opisanych przez przytoczone orzeczenia cech wspólnoty. Niewątpliwie skarżący oraz jego żona zamieszkują w jednym domu, żona przygotowuje posiłki mężowi oraz wspomaga finansowo, niemniej działania te należy określić jako realizację obowiązku współmałżonka na gruncie prawa rodzinnego. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, praktycznie uzależnioną od pomocy osób trzech, w tym rodziny. Jednak uzyskuje dochód, o przeznaczeniu którego decyduje samodzielnie. Nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu. Co prawda zamieszkuje w nim w ramach umowy dożywocia zawartej z synem, który wziął na siebie obowiązek utrzymania skarżącego oraz jego żony, jednak charakter umowy dożywocia nie wyłącza z zasady udziału dożywotnika w kosztach utrzymania domu. Wskazać też należy na złożone przez skarżącego oraz jego żonę jednoznaczne deklaracje o charakterze ich pożycia.

Nie było wobec powyższego potrzeby wbrew zarzutom skargi czynienia dalszych czynności wyjaśniających w kierunku ustalenia kwoty osiąganego przez żonę skarżącego dochodu.

Pozostaje kwestia ustalenia, czy przyznanie skarżącemu pomocy finansowej jest uzasadnione ze względu na wstąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku.

Jest to pojęcie niedookreślone w ustawie i z tego względu należy posłużyć się wypracowanym orzecznictwem sądowym na gruncie przepisu art. 41 ust. 1 u.p.s., z tym zastrzeżeniem, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego mieści się w granicach uznania administracyjnego, a nie ustawowego obowiązku organu, a rolą Sądu w takich przypadkach jest jedynie ocena, w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie, czy organ administracji nie przekroczył granic tego uznania. Organy działają w granicach uznania, jeżeli osoba przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe, a jednocześnie trudna sytuacja materialna i życiowa nie kwalifikuje jej do przyznania pomocy w trybie art. 41 u.p.s. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 953/15, Lex nr 2119809).

Zdaniem Sądu zaskarżona w sprawie decyzja mieści się w ramach uznania administracyjnego. Decyzja została dostatecznie uzasadniona i motywy rozstrzygnięcia pozostają klarowne.

Sformułowanie "szczególnie uzasadniony przypadek" odnosi się do pewnych nadzwyczajnych sytuacji, które znacząco wykraczają poza zapobiegliwość przeciętnej osoby (np. nagła choroba, wypadek komunikacyjny, nagłe uszkodzenie mieszkania). Celem art. 41 pkt 1 u.p.s. jest umożliwienie wspierania podmiotów, których sytuacja majątkowa i osobista jest co do zasady zadowalająca i stabilna, lecz które ze względu na nietypowe i dotkliwe okoliczności, wymagają pomocy ze strony organów administracji publicznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 293/16, Lex nr 2122964).

Nie można odmówić skarżącemu pozostawania w szczególnie trudnej sytuacji życiowej ze względu na konsekwencje wypadku i utraty sprawności fizycznej. Niemniej rozstrzygnięcie uprawnienia do zasiłku celowego specjalnego nie może być oderwane od istoty zasiłku celowego, czyli "niezbędnej potrzeby bytowej" (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 2076/14, Lex nr 1668803).

Skarżący domagał się dofinansowania turnusu rehabilitacyjnego organizowanego w warunkach komercyjnych o wartości 1500 zł w Centrum Rehabilitacyjno – Pielęgnacyjnym O w W. Decyzje zostały wydane już po odbyciu przez niego turnusu i opłaceniu go przez matkę. Fakt ten jednak nie przesądza o odmowie udzielenia wsparcia.

Istotą rozstrzygnięcia pozostaje, że skarżący oczekuje od organów pomocy społecznej dofinansowania metod rehabilitacji udzielanych w ramach prywatnego sektoru, gdy tymczasem nie korzysta z tych publicznych. Nie zgłosił się w wyznaczonym terminie do Komisji Lekarskiej kwalifikującej do leczenia stacjonarnego w Ośrodku Rehabilitacji Narządów Ruchu "K". Ogólnie rzecz ujmując, skarżący posiada zapewniony dostęp do opieki zdrowotnej. Wspierany jest przez członków rodziny, zarówno finansowo, jak i poprzez sprawowanie nad nim bezpośredniej opieki.

Na koniec wypada przytoczyć orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1636/13 (cbois.nsa.gov.pl), który stwierdził, że za szczególnie uzasadniony przypadek nie może zostać uznany udział w turnusie rehabilitacyjnym, który nie zalicza się do katalogu podstawowych potrzeb beneficjentów pomocy społecznej, których zaspokojenie jest podstawowym zadaniem tej instytucji.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, oddalając ją na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo – psychiatrycznych dwóch lekarzy, które zostały wydane w postępowaniu przed Sądem Rejonowym Wydziałem III Rodzinnym i Nieletnich, uznając, że są one nieprzydatne do wyjaśnienia sprawy. Kwestie stanu psychicznego skarżącego nie decydowały o uprawnieniu skarżącego do wnioskowanej pomocy finansowej.

W pkt II wyroku sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805).