Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1043/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 30 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r.nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H.Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., dalej "Kolegium" lub "SKO" z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia, wydana w następującym stanie sprawy.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] przyznał H.Z. zasiłek rodzinny na dziecko - K.Z. na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 marca 2012 r. w wysokości 91 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości 98 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2012 r. oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w wysokości 90 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. z wyłączeniem okresu wakacji letnich.

We wznowionym postępowaniu ten sam organ decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w pkt 1 uchylił w całości opisaną wyżej decyzję z dnia [...] października 2011 r. i w pkt 2 odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko – K.Z. na okres zasiłkowy 2011/2012, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił, że zasiłek rodzinny z dodatkami na dziecko – K.Z. za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. wypłacony H.Z. w łącznej wysokości 1. 665 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, z uwagi na jego wypłatę za okres zasiłkowy, za jaki nie przysługiwał.

Po rozpoznaniu odwołania od opisanej wyżej decyzji złożonego przez H.Z. SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że wydając kwestionowaną decyzję organ zobligowany był do zawarcia w niej obowiązku zwrotu odsetek ustalonych na dzień wydania decyzji, zawartego w art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 114, dalej "u.ś.r.")

Rozstrzygnięcie to w wyniku rozpoznania skargi H.Z. zostało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 277/13 uchylone, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Sąd wskazał, że Kolegium uchylając decyzję na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a.") nie wskazało jakie przepisy postępowania naruszył organ I instancji powołując się tylko na naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 30 ust. 8 u.ś.r., który w niniejszej sprawie w ogóle nie miał zastosowania. Sąd wyjaśnił, że zakresem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wymienionych enumeratywnie w art. 30 ust. 2 pkt 1 – 4 u.ś.r. nie są objęte odsetki, o których mowa w art. 30 ust. 8 u.ś.r. Brak było więc podstaw do stwierdzenia, że okoliczności związane z obliczeniem odsetek i ich udokumentowaniem wymagają wyjaśnienia, bowiem przepis ten znajduje zastosowanie dopiero na etapie orzekania o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych.

W razie uprawomocnienia się wyroku Kolegium zostało zobligowane do rozpoznania odwołania H.Z. odnosząc się do jej zarzutów i rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie ustalenia, czy świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w stanie faktycznym sprawy w świetle art. 30 ust. 2 u.ś.r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, jeśli uzna ten stan faktyczny za wystarczający.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania H.Z. Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust 2 pkt 4 u.ś.r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2012 r.

Wyjaśniło, że świadczenie rodzinne wypłacone H.Z. za cały okres zasiłkowy tj. od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. na dziecko – K.Z., w sytuacji gdy takie świadczenie skarżącej nie przysługiwało, stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., a decyzja określa kwotę nienależnie pobranych świadczeń bezspornie wypłaconą H.Z. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dopełnił wymaganych prawem czynności (zawiadomienie o wszczęciu postępowania, możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy) przed wydaniem kwestionowanej decyzji - co czyni argumentację odwołania w tym zakresie za bezzasadną. Decyzja posiada uzasadnienie faktycznie i prawne, a zarzut skarżącej o braku pouczenia o skutkach nieinformowania organu o zmianach w sytuacji rodzinnej czy dochodowej mających wpływ na ustalenie praw do zasiłku rodzinnego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, bowiem w dniu 22 września 2011 r. odwołująca składając wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych potwierdziła, że znane jej są te obowiązki. Z pouczenia zawartego w decyzji o przyznaniu wnioskodawczym świadczeń rodzinnych wynika także, że organ pouczył zainteresowaną o skutkach pobrania nienależnych świadczeń rodzinnych.

W skardze na opisaną na wstępie decyzję H.Z. zarzucając naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 16, 77, 127, 138, 145, 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a., a także błędne ustalenie stanu faktycznego oraz dowolność i sprzeczność oceny zebranego materiału dowodowego wniosła o zmianę lub uchylenie w całości decyzji obu instancji oraz stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżącej z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika na jakiej podstawie uznano, że pobrane świadczenia noszą znamiona nienależnie pobranych i jaka jest w tym wina skarżącej, w sytuacji gdy organowi znana była jej bieżąca sytuacja. Wskazała, że nie jest jej wiadome co było przedmiotem powołanej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2012 r., którą "rzekomo został uchylony zasiłek rodzinny" tym bardziej, że nie jest pewna czy doręczono jej tą decyzję. Wobec wielości pobieranych świadczeń wyraziła powątpiewanie czy przedmiotowe świadczenia w rzeczywistości jej wypłacono. W jej ocenie zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadniania, z którego wynikałoby na jakiej podstawie organ II instancji uznał, że decyzja pierwszoistancyjna nie narusza prawa, a wymogu tego nie spełnia zacytowanie przepisów i to odmiennych od podanych w podstawie prawnej decyzji. Ponadto podniosła, że nie posiada środków, jakie umożliwiłyby jej zwrot objętej decyzją kwoty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga została przez WSA oddalona bowiem okazała się nieuzasadniona.

Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem skargi uczyniono w niniejszej sprawie decyzję SKO o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Decyzja SKO jest aktem legalnym zarówno na płaszczyźnie prawa procesowego jak i materialnego. Organ pierwszej instancji oraz SKO zastosowało wobec skarżącej przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., który stanowi: Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Zdaniem WSA, znajdujące się w aktach dowody uzasadniały wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Przypomnieć należy, że decyzją z 26 października 2011 r. Wójt Gminy [...] przyznał H.Z. zasiłek rodzinny na dziecko K.Z. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Syn R.Z. w dniu [...] października 2011 r. zawarł związek małżeński, stąd od tego czasu rodzina skarżącej nie liczyła już czterech lecz trzy osoby, co wpłynęło na ustalenie kluczowej dla tego świadczenia kwestii kryterium dochodowego. Po uzyskaniu powyższej informacji, Wójt Gminy [...] postanowił wznowić postępowanie zakończone decyzją o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Na jej mocy Wójt w pkt 1. uchylił decyzję własną o przyznaniu H.Z. zasiłku rodzinnego i dodatku rodzinnego na dziecko K.Z. za okres zasiłkowy 2011/12, a w pkt 2. odmówił przyznania tego zasiłku na okres zasiłkowy 2011/12.

Decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...], stała się decyzją ostateczną, bowiem SKO postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., o nr [...], odmówiło H.Z. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, WSA wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. II SA/Rz 276/13, oddalił skargę w/w na to postanowienie SKO. Ponadto SKO, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] – decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...], a WSA prawomocnym wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., o sygn. II SA/Rz 1039/13, skargę na to rozstrzygnięcie Kolegium oddalił.

Następstwem decyzji Wójta Gminy [...] o uchyleniu decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, jest decyzja organu o nienależnie pobranym świadczeniu rodzinnym. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. jest jednoznaczny, przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma niejako charakter związany. Oznacza to, że każde świadczenie wypłacone w warunkach w nim opisanych należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie – wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 1773/12.

Z akt administracyjnych ponad wszelką wątpliwość wynika, że w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. wypłacono skarżącej na podstawie uchylonej w trybie wznowienia postępowania decyzji kwotę 1665 zł. Ponieważ decyzja została przez Wójta ostatecznie uchylona, to kwota ta stała się nienależnie pobranym świadczeniem podlegającym zwrotowi, co w zupełności odpowiada definicji wyrażonej w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Ta regulacja jest dla Organu wystarczającą i jedyną podstawą do wydania rozstrzygnięcia w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. Dlatego nie wymaga ani ponownej oceny przesłanek przyznania świadczenia ani istnienia po stronie świadczeniobiorcy określonego stanu świadomości o tym, czy uprawnienie do otrzymywania świadczenia przysługuje.

Wykazanie przez SKO legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie pozwoliło WSA podzielić wyrażonych w skardze zarzutów. Sąd działając z urzędu również nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać skorzystanie z posiadanych uprawnień kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.