Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 116/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt. 8, art. 101
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kwilcz o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Wójtem Gminy Postomino w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. N. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego oraz pokrycia kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach postanawia: wskazać Wójta Gminy Postomino jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2014 r., Wójt Gminy Kwilcz – Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Postomino - Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Postominie poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku Pana A. N. o udzielenie pomocy w formie schronienia i wyżywienia tym samym opłacenia kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach, a także przyznanie zasiłku celowego na leki, przebywającemu tymczasowo w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż A. N. zwrócił się z wnioskiem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Postominie o przyznanie pomocy w formie schronienia i wyżywienia tzn. opłacenia pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach od 1 maja 2014 do 30 czerwca 2014 r. i przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Postominie postanowieniem przekazał sprawę do załatwienia zgodnie z kompetencją do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu, za podstawę prawną podając art.101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy nie zachodzą podstawy do przekazania wniosku o opłacenie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka i zasiłku na zakup leków do tut. Ośrodka. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast zgodnie z ustępem 2 w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pan N. jest osobą bezdomną, nie posiada żadnego źródła dochodu. Od 24 kwietnia 2014 r. przebywa w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach. Wcześniej przebywał przez 7 lat w Danii, gdzie pracował przez rok a później był osobą bezdomną. Poprzez pracowników Fundacji Barka mających swoje oddziały za granicą powrócił do Polski. Z oświadczenia Pana N. wynika że jest osobą bezdomną. Ubiegał się o mieszkanie socjalne w gminie Postomino, ale otrzymał odpowiedź, że gmina nie posiada wolnych lokali. Chciałby wrócić w swoje rodzinne strony. Informuje, że matka nie może go przyjąć z uwagi na małe mieszkanie, ale pomaga mu w formie rzeczowej tj. odzież, środki czystości. W/w jest uzależniony od alkoholu, w ostatnim czasie był wielokrotnie hospitalizowany w szpitalach psychiatrycznych za granicą. Aktualnie jest pod kontrolą lekarza psychiatry, psychologa i systematycznie zażywa leki. W dniu 30 kwietnia 2014 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Międzychodzie jako osoba bezrobotna poszukująca pracy, głównie aby posiadać świadczenia zdrowotne niezbędne do dalszego leczenia.

Zdaniem wnioskodawcy zachodzi podstawa ustalenia właściwości, o której mowa w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku P. N. ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest P.,76-113 Postomino.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Postomino wniósł o wskazanie jako właściwego do rozpoznania wniosku Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podniesiono, że A. N. nie może być traktowany jako osoba bezdomna, do której zastosowanie ma art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ubiegający się o pomoc od wielu już lat nie utrzymuje jakichkolwiek związków z miejscem swojego dawnego zameldowania. Obecnie, przebywający w Ośrodku Stowarzyszenia Integracyjnego Wspólnoty Barka w Chudobczycach A. N. wskazuje jako swoje miejsce zamieszkania: Chudobczyce 27, 64-423 Lubosz, z którym wiąże swoje dalsze plany życiowe. Zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Międzychodzie, co oznacza, że w obrębie działalności tego urzędu będzie ubiegał się o pracę, lub wsparcie dla bezrobotnych. Na terenie działania GOPS w Kwilczu A. N. stara się też o lokal mieszkalny w celu stałego osiedlenia się na tamtym terenie. Tam też, co jednoznacznie sformułował, zamierza mieszkać i kontynuować terapię leczniczą.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Wójtem Gminy Postomino, albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A. N. o udzielenie pomocy w formie schronienia i wyżywienia tym samym opłacenia kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach, a także przyznanie zasiłku celowego na leki, przebywającemu tymczasowo w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach.

Właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). W ust. 1 art. 101 ustawy ustanowiono zasadę, zgodnie z którą, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały.

W ustawie o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej, wskazując w art. 6 pkt 8, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast dotyczy sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość konieczne jest ustalenie, czy miejsce pobytu A. N. jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, a tym samym czy A. N., można uznać za osobę bezdomną.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie ubiegający się o przyznanie pomocy korzysta ze wsparcia udzielanego osobom bezdomnym w postaci zamieszkiwania w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach. Przyznanie miejsca w schronisku, noclegowni, czy w innych miejscach do tego przeznaczonych, z założenia ma umożliwić przetrwanie w godnych warunkach do czasu, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego.

W takiej sytuacji uznać należy, że lokal, w którym przebywa A. N. nie jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, gdyż z założenia przeznaczony jest on do krótkotrwałego pobytu osób. W związku z powyższym i biorąc pod uwagę fakt, że A. N.obecnie nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, to spełnia przesłanki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W sprawie bezspornym jest, że ostatnim miejscem zameldowania A.N. na pobyt stały było P.,76-113 Postomino. Z tego względu organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. N. jest Wójt Gminy Postomino - Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Postominie.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.