Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1241/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 2, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi Narodowego Funduszu Zdrowia Śląski Oddział Wojewódzki w Katowicach na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 29 § 2a ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 - dalej u.p.e.a.) - po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach (dalej w skrócie: Dyrektor NFZ lub wierzyciel) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] Nr [...] (dalej organ egzekucyjny) w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] o nr [...], wystawionego na M. G. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ nadzoru podniósł, iż Dyrektor NFZ przekazał do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. ww. tytuł wykonawczy wystawiony na M. G. (dalej zobowiązana). W tytule tym, jako adres zamieszkania zobowiązanej wskazano: G. ul. [...].

W dniach 24.05.2017 r., 25.05.2017 r., 29.05.2017 r. oraz 9.06.2017 r. poborcy skarbowi próbowali dokonać pod wskazanym wyżej adresem czynności egzekucyjnych. Jak ustalono, zobowiązana od początku roku nie mieszka pod wskazanym adresem. Uzyskano także informację, że w lokalu tym zamieszkuje były mąż zobowiązanej z obecną partnerką. Jak wynika natomiast z informacji uzyskanych od sąsiadów przez policjantów Komisariatu [...] Policji w G. zobowiązana sprzedała mieszkanie i wyjechała za granicę. Nie ustalono aktualnego adresu zobowiązanej.

Zawiadomieniem z dnia 14.06.2017 r. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji ze względu na błędne oznaczenie w tytule wykonawczym adresu zobowiązanej. Wierzyciel pismem z dnia 27.06.2017 r. wniósł o wydanie postanowienia w tej sprawie. W związku z powyższym w dniu [...] organ egzekucyjny wydał ww. postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie powyższego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na niemożność wszczęcia egzekucji z uwagi na wystawienie tytułu wykonawczego z błędnie oznaczonym adresem zamieszkania. Rozstrzygnięcie to doręczono wierzycielowi w dniu 27.07.2017 r. Dyrektor NFZ złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż adres zobowiązanej wskazany w tytule wykonawczym został ustalony w oparciu o bazę danych Centralnego Wykazu Ubezpieczonych. Wierzyciel zakwestionował wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia po nadaniu klauzuli wykonalności podnosząc, że w tej sytuacji zakończenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić jedynie poprzez wyegzekwowanie należności lub jego umorzenie, przy czym umorzenie winno zostać poprzedzone zgromadzeniem informacji o miejscu pobytu zobowiązanej oraz jej stanie majątkowym, czego organ egzekucyjny nie uczynił. Zdaniem wierzyciela, organ niewystarczająco wyjaśnił przyczyny nieprzystąpienia do egzekucji. Jak stwierdził, okoliczność wskazania w tytule wykonawczym błędnego adresu winna zostać potwierdzona przez odpowiednie organy, do których organ winien zwrócić się w trybie art. 36 ustawy egzekucyjnej. Ponadto w ocenie skarżącego, organ egzekucyjny winien pozyskać informacje dotyczące posiadanych przez zobowiązaną nieruchomości oraz pojazdów. Wierzyciel stwierdził, że organ całkowicie zaniechał działań zmierzających do poszukiwania majątku zobowiązanej. Zdaniem strony, niemożność doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie jest przeszkodą w prowadzeniu egzekucji z jego majątku, gdyż organ może skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 110c § 6 ustawy egzekucyjnej lub art. 34 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdy składnikiem majątkowym nie jest nieruchomość.

Rozpoznając sprawę po wniesieniu zażalenia organ nadzoru odwołał się do art. 26 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponadto jak stanowi § 2 tego przepisu, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne albo też tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie.

Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny odmówił przystąpienia do egzekucji wobec zobowiązanej z uwagi na wskazanie w tytule wykonawczym nieprawidłowego adresu jej zamieszkania tj. G. ul. [...]. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu i jest to obowiązek wierzyciela. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. To na wierzycielu spoczywa obowiązek należytej staranności w celu wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego w sposób rzetelny. Skoro ustalenie adresu osoby zobowiązanej należy do wierzyciela, to przerzucenie na organ egzekucyjny obowiązku poszukiwania adresu zobowiązanego jest niezgodne z regułami postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24.01.2014 r. sygn. akt III SA/Łd 925/13). Zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. - przez organ egzekucyjny - rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Powyższe oznacza, że organ egzekucyjny obowiązany jest do poszukiwania majątku zobowiązanego, w celu zastosowania środków egzekucyjnych, ale nie jego adresu. Ponadto organ nadzoru zaakcentował, że prawidłowe wskazanie w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego ma również znaczenie dla ustalenia organu właściwego do prowadzenia egzekucji. Zgodnie bowiem z zasadą określoną w art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a. Miejsce zamieszkania w przypadku osoby fizycznej, pozostaje podstawową przesłanką do określenia w/w właściwości. Przepis art. 25 Kodeksu cywilnego określa miejsce zamieszkania jako miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22.10.2009 r., sygn. akt III SA/Lu 361/09, postanowienie NSA z dnia 30.03.2006 r., sygn. akt I OW 265/05).

W rozpatrywanej sprawie stwierdzono, że zobowiązana od paru miesięcy nie przebywa pod wskazanym w tytule wykonawczym adresem i nie ustalono Jej obecnego adresu zamieszkania. Tak więc adres wskazany w tytule wykonawczym nie jest oznaczony prawidłowo. Wymóg wskazania adresu zobowiązanego należy rozumieć jako wymóg podania właściwego adresu i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak już wyżej organ podniósł, obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny (por. wyrok WSA w Białymstoku z 12.10.2011 r., sygn. akt I SA/Bk 318/11, WSA w Olsztynie z 21.09.2011 r., sygn. akt I SA/Ol 529/11, wyrok WSA w Gliwicach z 17.12.2007 r., sygn. akt I SA/Gl 464/07, wyrok WSA w Łodzi z 11.05.2004 r., sygn. akt I SA/Łd 992/03).

Jeżeli więc wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym nieaktualny adres zobowiązanej, tytuł ten obarczony jest wadą i organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 2 ustawy ma obowiązek zawiadomić wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, a następnie, jeśli zażąda tego wierzyciel wydać w tej sprawie postanowienie. Wszczęcie egzekucji jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny, dysponuje prawidłowo wystawionym tytułem wykonawczym. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie przesłany przez wierzyciela tytuł wykonawczy nie zawiera aktualnego adresu zamieszkania zobowiązanej. Na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego, natomiast obowiązek zbadania wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2, w tym - czy wierzyciel prawidłowo wskazał adres zobowiązanego spoczywa, z mocy art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej, na organie egzekucyjnym.

Zgodnie z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Zatem wskazany przepis pozwala na nieprzystąpienie do egzekucji m. in. w sytuacji wskazania błędnego adresu. W świetle powołanego wyżej orzecznictwa sądów administracyjnych, argumenty podniesione przez wierzyciela w zażaleniu organ uznał za chybione.

Organ nadzoru zauważył także, że zgodnie w powołanym w zażaleniu art. 36 ustawy egzekucyjnej, prawo skorzystania ze wskazanych w tym przepisie możliwości przysługuje nie tylko organowi egzekucyjnemu, ale także wierzycielowi. W rozpatrywanej sprawie, przed ustaleniem aktualnego adresu zobowiązanej, brak jest podstaw do przyjęcia, że organem właściwym do prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. i stawiania temu organowi zarzutu zaniechania podejmowania czynności egzekucyjnych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Dyrektor NFZ zaskarżył w całości postanowienie organu nadzoru, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przedłożony tytuł wykonawczy nie spełnia wymagań prawem przewidzianych, gdyż nie zawiera prawidłowego adresu zobowiązanej, w związku z czym nie jest możliwe przystąpienie do postępowania egzekucyjnego,

2. art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 19 K.p.a. w zw. z 18 u.p.e.a., poprzez nieprzekazanie tytułu wykonawczego właściwemu organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy organ egzekucyjny, do którego wystąpiono o wszczęcie egzekucji uznał, że nie jest właściwy w sprawie, ustalając jednocześnie, że zobowiązana wyjechała za granicę, wobec czego właściwość miejscową organu egzekucyjnego, zgodnie z art. 22 § 2a u.p.e.a. ustała się według siedziby wierzyciela.

Wobec powyższego, strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia organu nadzoru i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Stanowisko organu egzekucyjnego nie jest - zdaniem wierzyciela - słuszne, gdyż wierzyciel wskazał adres zobowiązanej, czyli tytuł wykonawczy spełniał wymogi formalne. Wskazany w tytule adres zobowiązanej był ustalony przez wierzyciela w oparciu o bazę danych CWU (Centralny Wykaz Ubezpieczonych). Z tej bazy danych wynika zaś, że zobowiązana zamieszkuje i jest zameldowana w G. przy ul. [...]. Wierzyciel nie wskazał więc dowolnego adresu zobowiązanej, ale taki, co do którego miał uzasadnione podstawy twierdzić, że zobowiązana pod tym adresem zamieszkuje. Zgodnie z art. 36 § 1 u.p.e.a., w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Na podstawie informacji uzyskanych przez Policję oraz przez pracownika organu egzekucyjnego organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązana nie zamieszkuje pod wskazanym adresem i wyjechała poza granice kraju.

Skoro natomiast organ ustalił, że adres zobowiązanej nie jest już aktualny, gdyż przebywa ona poza granicami kraju, oznacza to, że zgodnie z art. 22 ust. 2a u.p.e.a. organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest organ egzekucyjny właściwy ze względu na siedzibę wierzyciela.

Tym samym organ egzekucyjny powinien był na podstawie art. 65 § 1 K.pa. w zw. z art. 19 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, skoro zmiana adresu powodowałaby zmianę właściwości miejscowej organu. Za przekazywaniem z urzędu tytułów wykonawczych właściwym organom egzekucyjnym w trybie art. 65 § 1 K.p.a. opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 8.04.2010 r., sygn. akt II FSK 2063/08 i z dnia 26 02.2014 r., sygn. akt II FSK 735112, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokach z dnia 12.06.2015 r., sygn. akt I SA/Kr 696/15 oraz z dnia 28.02.2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1481/16. Według orzecznictwa, art. 65 § 1 ww. ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania przez organ, który otrzymał tytuł wykonawczy, tj. w sytuacji, kiedy strona dopiero wnosi o wszczęcie postępowania, przy czym wniosek kieruje do organu niewłaściwego w sprawie. Zasada niezwłocznego, z urzędu, przekazywania organowi właściwemu podania wniesionego do organu niewłaściwego jest jedną z ugruntowanych reguł wszczynania postępowania administracyjnego. Treść art. 65 § 2 K.p.a. (podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu) potwierdza, że art. 65 § 1 ustawy stosuje się do sytuacji, w których nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania (gdyby było odwrotnie przepis ten nie znalazłby w ogóle zastosowania). Z przepisu art. 27 § 1 pkt 2 u,p.e.a. wynika, że kierowany do egzekucji i wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy winien zawierać m.in. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego oraz jego adresu. Wskazanie adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego. Jednak organ egzekucyjny z urzędu bada swoją właściwość na podstawie art. 19 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nakaz zbadania z urzędu swojej właściwości oznacza, że adres zamieszkania wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym nie jest wiążący dla organu, a ma tylko znaczenie posiłkowe. Podstawową zasadą przyświecającą ustawodawcy w dążeniu do sprawności działania organów administracyjnych przy załatwianiu spraw indywidualnych było ustanowienie prawa, które zapewniłoby sprawne działanie organów, bez zbędnej zwłoki. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organ egzekucyjny swojej niewłaściwości, wobec czego w tym zakresie powinny mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 65 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy spełniający wszystkie wymogi formalne, w tym adres osoby zobowiązanej, natomiast w świetle wiedzy posiadanej przez organ egzekucyjny adres ten został uznany za nieaktualny. Jednocześnie organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązana przebywa poza granicami kraju.

Jak podkreślił skarżący, opierając swoje wywody na powołanych wyżej orzeczeniach, gdy tytuł wykonawczy jest prawidłowy pod względem formalnym, gdyż zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, w tym adres zamieszkania zobowiązanego, a organ egzekucyjny stwierdzi, że adres ten jest nieaktualny i nie był aktualny w chwili wystawiania tytułu wykonawczego, to nie ma podstaw do odmowy przystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wierzycielowi. Zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. mógłby nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym i tytuł ten spełnia wymogi wynikające z art. 27 § 1 u.p.e.a., a jedynie organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że miejsce zamieszkania zobowiązanego uległo zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. powinien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli zmiana miejsca zamieszkania ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej P.p.s.a.) - podlegało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd, dokonując kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie granice sprawy określa wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na żądanie wierzyciela, postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji. Natomiast argumentacja skargi koncentruje nie tyle na tym, czy organ egzekucyjny zasadnie nie przystąpił do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, po stwierdzeniu, iż adres zobowiązanej wskazany w tytule wykonawczym był już w dacie jego wystawienia nieaktualny - co na dowodzeniu, że organ powinien był przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu. Jak utrzymuje skarżący zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a., może nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu osoby zobowiązanej w jego treści. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 K.p.a. w związku w z art. 18 u.p.e.a, winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, w niniejszej sprawie organowi właściwemu według siedziby wierzyciela. Z kolei organ nadzoru prezentował stanowisko, że to na wierzycielu spoczywa obowiązek wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego w sposób rzetelny. Przerzucenie na organ egzekucyjny obowiązku poszukiwania adresu zobowiązanego jest niezgodne z regułami postępowania egzekucyjnego

W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie naruszył prawa nie przystępując do egzekucji.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Stosownie do art. 26 § 2 wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (por. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 97). Z kolei elementy tytułu wykonawczego określa art. 27 § 1 u.p.e.a. W myśl pkt 2 tego uregulowania wierzyciel w tytule wykonawczym powinien zawrzeć wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacji podatkowej (NIP) lub Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Treść ww. przepisu nie budzi wątpliwości i poza sporem jest, że adres dłużnika w tytule wykonawczym powinien zostać wskazany. Jak się wydaje, zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami w badanej sprawie jest przyjęcie, czy może być to jakikolwiek adres dłużnika podany przez wierzyciela, czy też musi być to aktualny jego adres, pod którym dłużnik w chwili sporządzania tytułu wykonawczego przebywa.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym wymóg artykułu 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. będzie spełniony tylko w tej sytuacji, gdy wierzyciel sporządzając tytuł wykonawczy zamieści w nim aktualny adres dłużnika. Istotne są bowiem przyczyny, dla których taki adres musi być w tytule wykonawczym zawarty. Przede wszystkim służy on dokładnej identyfikacji dłużnika, a po drugie umożliwia organom realizację na etapie postępowania egzekucyjnego praw dłużnika poprzez doręczanie mu pism, jakie ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazuje mu doręczać. Podanie adresu wskazuje też organowi egzekucyjnemu, gdzie może znajdować się mienie podlegające egzekucji czy też w końcu ma znaczenie dla właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

Wymóg podania adresu ma zatem doniosłe znaczenie dla prawidłowości tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji. Brak podania prawidłowego adresu może prowadzić do poważnego zakłócenia prawidłowego toku egzekucji, polegającego już choćby na braku możliwości doręczania pism, a w krańcowych sytuacjach na uniemożliwieniu jej prowadzenia. Wierzyciel jest zobowiązany do dokładnego określenia osoby, co do której ma być prowadzona egzekucja i obowiązku tego nie może przerzucać na organy egzekucyjne, gdyż brak jest do tego jakichkolwiek podstaw. Należy bowiem zwrócić uwagę na wynikające z art. 6 u.p.e.a. obowiązki wierzycieli, uszczegółowione i sprecyzowane aktualnie w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1483). Przepis art. 6 § 1 u.p.e.a. adresowany jest do wierzyciela, a nie do organu egzekucyjnego, a jego istotą jest nałożenie prawnego obowiązku egzekwowania obowiązków publicznych. Na wierzycielu ciążą także obowiązki w zakresie wystawiania tytułów wykonawczych (art. 26 u.p.e.a.), jak również uprawnienia określone w art. 36 tej ustawy. Wierzyciel należności publicznoprawnych, bo tylko takich należności dotyczy egzekucja administracyjna, nie jest "zwykłą" stroną, której indywidualnej sprawy dotyczy postępowanie. Zatem wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji nie można utożsamiać z podaniem strony o wszczęcie postępowania według K.p.a., w szczególności zaś sporządzany przez tegoż wierzyciela tytuł wykonawczy o ściśle określonej treści nie jest załącznikiem do podania, a dokumentem urzędowym stanowiącym podstawę egzekucji (tak WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 14.11.2017 r., sygn. akt I SA/Ol 714/17)

Tym samym tytuł wykonawczy, by odpowiadał treści art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. musi wskazywać adres zobowiązanego zgodny z rzeczywistą wiedzą wierzyciela na ten temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. Sąd zgadza się z poglądem organu nadzoru, że brak podania prawidłowego i aktualnego adresu dłużnika przez wierzyciela stanowi o niezrealizowaniu wymogu opisanego w omawianym przepisie u.p.e.a. (por. m.in.: wyrok WSA w Łodzi z dnia 24.01.2014 r. sygn. II SA/Łd 925/13, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14.11.2017 r., sygn. akt I SA/Ol 714/17, wyrok NSA z dnia 28.09.2016 r., sygn. II FSK 2349/14). W ocenie Sądu, bezzasadne byłoby ograniczanie znamienia braku wypełnienia tego wymogu tylko do sytuacji, gdy adres ten nie został w tytule wykonawczym wpisany w ogóle. Z punktu widzenia prawidłowości i skuteczności postępowania egzekucyjnego sytuacje te są równoważne.

O braku spełnienia wymogu świadczyło więc będzie zarówno niewypełnienie odpowiedniej rubryki w tytule wykonawczym, jak także podanie adresu nieaktualnego. W obu przypadkach adres dłużnika nie został przez wierzyciela wskazany. Dzieje się to tylko w innej formie. Nie do zaakceptowania jest natomiast sytuacja, gdy podanie jakiegokolwiek adresu dłużnika (hipotetycznie nawet zmyślonego) obligowałoby organ egzekucyjny do podjęcia czynności i poszukiwania prawidłowego adresu dłużnika.

W tym zakresie należy w pełni podzielić stanowisko NSA zajęte w wyroku z dnia 14.11.2012 r., sygn. akt II FSK 411/12, w którym stwierdzono, że: 1. "Skoro wskazanie imienia, nazwiska i adresu zobowiązanej osoby fizycznej stanowi, z mocy art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obligatoryjny element i konieczną treść tytułu wykonawczego, to zaniechanie w powyższym zakresie skutkuje realizacją sankcji z art. 29 § 2 u.p.e.a. 2. To na wierzycielu, w którego interesie toczyć się ma postępowanie egzekucyjne, spoczywa obowiązek ustalenia i przekazania danych o (m. in.) adresie miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej. Natomiast obowiązek kontroli poprawności powyższych danych z mocy art. 29 § 2 u.p.e.a. spoczywa na organie egzekucyjnym".

Na gruncie rozpoznawanej spraw wskazać należy, że czynności podjęte przez poborców skarbowych wykazały, iż dłużniczka od 7 - 8 miesięcy nie zamieszkuje pod wskazanym w tytule wykonawczym adresem. Organ egzekucyjny podjął nadto działania na podstawie art. 36 u.p.e.a. i na podstawie informacji z [...] Komisariatu Policji w G. ustalił, że zobowiązana sprzedała mieszkanie, prawdopodobnie zamieszkuje za granicą, ale jej adres nie jest nikomu znany. W opinii Sądu podanie przez wierzyciela adresu dłużniczki nieaktualnego od kilku miesięcy przed wstawieniem tytułu wykonawczego oczywiście nie wyczerpuje wymogu ustanowionego przez przepis art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (tak też WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 29.08.2017 r. sygn. akt I SA/RZ 434/17).

W dalszej kolejności odwołać się trzeba do art. 29 § 2 u.p.e.a., który (w brzmieniu od 1.01.2016 r.) stanowi, że organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli: 1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; 3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2. Do tego przepisu dodany został § 2a, zgodnie z którym "na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Na postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie".

Jak wynika z treści komentowanego przepisu, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Wskazana regulacja pozwala zatem na nieprzystąpienie do egzekucji m.in. w sytuacji wskazania nieaktualnego adresu. Organ egzekucyjny, który na etapie badania dopuszczalności egzekucji oraz wymogów otrzymanego tytułu wykonawczego stwierdzi, iż podany przez wierzyciela adres zobowiązanego nie jest aktualny, w dalszej kolejności zobowiązany jest zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi. Pogląd, że organ egzekucyjny, zamiast zwracać tytuł wierzycielowi, powinien postanowieniem przekazać tytuł wykonawczy organowi właściwemu, przy odpowiednim zastosowaniu art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. nie może być w żaden sposób wywiedziony z treści art. 29 § 2 u.p.e.a.

Zauważyć przyjdzie, że wyroki sądów administracyjnych, na które powołuje się strona skarżąca dotyczą sytuacji, kiedy organ zna prawidłowy adres zobowiązanego pomimo błędnego wskazania przez wierzyciela jego miejsca zamieszkania. Ta właśnie szczególna sytuacja uzasadnia - według powołanych orzeczeń - zastosowanie art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., tj. przekazanie tytułu wykonawczego organowi właściwemu. Pogląd taki został wyrażony np. w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16.03.2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1269/16, wyroku WSA w Krakowie z 12.01.2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1766/15, czy też w wyroku NSA z dnia 28.09.2017 r., sygn. akt II GSK 3617/15. W ostatnim z powołanych orzeczeń NSA stwierdził, że przepis art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi w sytuacji, gdy konkretny organ nie jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z powodu właściwości miejscowej, czy rzeczowej. U podstaw tych rozstrzygnięć legło m.in. przeświadczenie, że zwrot tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy organowi egzekucyjnemu znany jest prawidłowy adres zobowiązanego godzi w podstawową zasadę załatwienia sprawy indywidualnej, które winno być przeprowadzone sprawnie i bez zbędnej zwłoki. NSA przesądził jednocześnie, że zwrot tytułu wykonawczego przez organ byłby uzasadniony w sytuacji nie wskazania przez wierzyciela prawidłowego adresu zamieszkania zobowiązanego i braku wiedzy organu na temat aktualnego adresu zamieszkania tegoż zobowiązanego. Okoliczność tę zaakcentował również WSA w Gliwicach w ww. wyroku stwierdzając, że: "W rozpoznawanej sprawie występuje szczególna sytuacja, gdyż organ znał adres zobowiązanego pomimo błędnego wskazania przez wierzyciela miejsca zamieszkania zobowiązanego. Ta właśnie szczególna sytuacja uzasadnia zastosowanie art. 65 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a." WSA podzielił jednakże stanowisko, że zwrot tytułu wykonawczego przez organ byłby uzasadniony w sytuacji braku wiedzy organu na temat aktualnego adresu zamieszkania tego zobowiązanego.

Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Po pierwsze adres wskazany w tytule wykonawczym był już nieprawidłowy (nieaktualny) w dacie jego wystawienia przez wierzyciela. Nie był to zatem przypadek, kiedy adres w tytule podano prawidłowo, a dłużnik w międzyczasie zmienił miejsce zamieszkania. Po drugie organ egzekucyjny, pomimo podjęcia z urzędu szeregu czynności, nie ustalił aktualnego adresu zamieszkania zobowiązanej. Uzyskał jedynie informację, że dłużniczka "prawdopodobnie wyjechała za granicę". W tej sytuacji przekazanie tytułu wykonawczego organowi właściwemu ze względu na siedzibę wierzyciela (art. 22 ust. 2a u.p.e.a.) w żaden sposób nie przyczyniłoby się do przyśpieszenia postępowania albowiem obowiązek "poszukiwania" miejsca zamieszkania zobowiązanej zostałby po prostu przerzucony na inny organ egzekucyjny, zwalniając wierzyciela z tego obowiązku, do czego zdaje się on zmierzać w niniejszej sprawie.

Konsekwencją powyższych stwierdzeń musi być uznanie, że brak podania prawidłowego adresu dłużnika stanowi o spełnieniu okoliczności z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., a więc że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Nie jest bowiem znane aktualne miejsce zamieszkania zobowiązanej, gdyż ustalenia organu egzekucyjnego odnośnie innego miejsca zamieszkania nie są jednoznaczne i nie wskazują w żaden sposób, gdzie dłużniczka przebywa.

Z tych względów Sąd skargę oddalił w myśl art. 151 P.p.s.a.