Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 515/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.2 pkt 11,  art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. J., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku M. J. o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania w sprawie podjęcia działań wobec dłużnika alimentacyjnego (ojca wnioskodawcy). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną w świetle przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do złożenia wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, bowiem ustalając znaczenie pojęcia osoby uprawnionej, należy mieć na względzie art. 2 pkt 11 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a zatem należy uznać, że osobą uprawnioną jest wyłącznie osoba (dziecko małoletnie lub pełnoletnie), które nie jest ekonomicznie samodzielne ze względu na wiek bądź kontynuowanie nauki, co należy odnieść również do art. 3 ust. 1 określającego możliwość złożenia wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Dodatkowo organ podkreślił, że organ właściwy wierzyciela zgodnie z miejscem zamieszkania dłużnika alimentacyjnego podejmuje działania lub występuje z wnioskiem o podjęcie działań do organu właściwego dłużnika, ale tylko w sytuacji, gdy miejsce zamieszkania dłużnika jest znane.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, M. J. wniósł zażalenie. W uzasadnieniu zarzucił organowi błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego może złożyć osoba uprawniona, zaś osobą uprawnioną na gruncie przepisów ww. ustawy jest tylko osoba uprawniona do alimentów od rodziców na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Podkreślił, że wniósł jedynie o podjęcie wobec dłużnika alimentacyjnego działań, o których mowa w art. 3 ustawy, nie zaś o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odwołujący podniósł, że adres dłużnika alimentacyjnego jest znany i został wskazany we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Po rozpatrzeniu złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 61, art. 61a w związku z art. 28 kpa i wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie skarżący zwrócił się do organu I instancji o wystąpienie z wnioskiem do Burmistrza Miasta i Gminy jako organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego zgodnie z art. 3 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Do wniosku załączono wyłącznie kopię pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] lipca 2020 r. zawiadamiającego uczestnika postępowania o dokonanych czynnościach, z którego wynika, że w toku czynności sprawdzających oraz z pomocą organów policji ustalono, że dłużnik od dnia [...] marca 2020 r. przebywa w [...], gdzie pracuje i nie jest znany termin jego powrotu do Polski. Na wezwanie organu wnioskodawca uzupełnił złożony wniosek o protokół zawartej przed Sądem Rejonowym ugody z dnia [...] grudnia 2002 r. i ugody z dnia [...] lutego 2007 r. oraz zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o bezskuteczności egzekucji z dnia [...] października 2018 r. W piśmie przewodnim wnioskodawca wyjaśnił, że wniosek przez niego złożony dotyczy jedynie podjęcia przez Urząd działań wobec dłużnika alimentacyjnego zgodnie z art. 3 i nast. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie zaś żądania przyznania świadczeń pieniężnych z funduszu alimentacyjnego, bowiem te - z uwagi na wiek - mu nie przysługują. W ocenie wnioskodawcy w sprawie nie znajdą zastosowania przesłanki z art. 9 i nast. ustawy, a status osoby uprawnionej przysługuje mu w świetle art. 2 pkt 11 ustawy.

Organ II instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą żądania skarżącego są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 808). Organ przywołał treść preambuły tej ustawy i uznał, że z jej treści oraz analizy prac legislacyjnych nad jej projektem wynika, że ratio legis tej ustawy sprowadza się do dwóch kwestii: finansowego wsparcia osób, którym sąd przyznał alimenty, ale ich egzekucja okazała się bezskuteczna, oraz poprawy skuteczności w ściąganiu alimentów od dłużników alimentacyjnych. Obowiązek wzajemnego wspierania się członków rodziny stanowi jedno z podstawowych założeń polskiego prawa rodzinnego i znajduje odzwierciedlenie w odpowiednim ukształtowaniu obowiązku alimentacyjnego. Treścią obowiązku alimentacyjnego jest dostarczenie uprawnionemu środków utrzymania, a tym samym zaspokojenie jego bieżących, usprawiedliwionych potrzeb. Szczególną rolę wśród obowiązków alimentacyjnych pełni obowiązek rodziców względem dziecka, który regulują przede wszystkim art. 128 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, i art. 133 § 1 k.r.o, zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. W wypadku niewywiązywania się jednego z rodziców z obowiązku dostarczania dziecku środków utrzymania, ustawodawca przewidział rozbudowaną, systemową reakcję, mającą na celu minimalizację niekorzystnych następstw takiej sytuacji dla drugiego z rodziców i dziecka, obejmującą m.in. drogę dochodzenia świadczeń alimentacyjnych przed sądem (lub mediatorem), uprzywilejowaną względem innych wierzytelności egzekucję świadczeń alimentacyjnych, a także w sytuacji bezskuteczności egzekucji inne formy pomocy państwa, takie jak świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Wszelkie formy pomocy publicznej osobom posiadającym prawomocne orzeczenie zasądzające alimenty, ale niemogącym ich wyegzekwować, mają charakter wyjątku i muszą wprost wynikać z przepisu prawa publicznego. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt K 5/10, zakres obowiązku państwa, także w sprawach alimentacyjnych, wyznacza konstytucyjna zasada pomocniczości (przywołana w drugim akapicie preambuły do ustawy alimentacyjnej). W sprawach publicznych świadczeń alimentacyjnych dopiero wykazanie, że trudna sytuacja materialna i społeczna wywołana niewykonywaniem obowiązku alimentacyjnego nie wynika z wyboru osoby zainteresowanej pomocą, uzasadnia pomoc państwa. Państwo nie przejmuje zatem ciążącego na osobach zobowiązanych do alimentacji obowiązku, lecz wykonuje swoją powinność pomocy osobom ubogim. W ustawie alimentacyjnej określone zostały formy wsparcia osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów. Jednocześnie, mając na uwadze zasadę pomocniczości, uregulowane zostały określone działania organów podejmowane wobec dłużników, będące wyrazem poszukiwania alternatywnych rozwiązań prawnych aktywizujących samego dłużnika w celu odnalezienia źródeł umożliwiających alimentację jego dzieci.

Za osobę uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustawodawca uznał osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 ustawy). Uzasadniając takie określenie kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że chociaż niemal każdy, kto uzyskał orzeczenie sądu o należnych mu alimentach, doświadcza trudnej sytuacji materialnej, jeśli nie ma możliwości wyegzekwować zasądzonych kwot, to jednak z powodu trudnej sytuacji budżetu państwa należy ograniczyć wypłacanie świadczeń do przypadków niepozostawiających co do tego wątpliwości. Mamy z nimi do czynienia, jeśli alimentów nie uzyskuje dziecko i osoba dorosła, która jeszcze nie jest ekonomicznie samodzielna, gdyż kontynuuje naukę (druk sejmowy nr 1393/V kadencji). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do czasu ukończenia przez nią 18. roku życia i ulegają przedłużeniu do ukończenia 25. roku życia w przypadku pobierania nauki w szkole lub szkole wyższej. Jeśli zaś wobec osoby uprawnionej do alimentów orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności - świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jej bezterminowo (art. 9 ust. 1 ustawy). Świadczenia alimentacyjne mają wspierać osoby ubogie, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Świadczenia te są czasowo udostępniane wierzycielowi i nie są świadczeniami bezzwrotnymi. Ich funkcją jest czasowe złagodzenie niedostatku wynikającego z nie dość skutecznie działającego systemu państwowego ścigania dłużnika uchylającego się od realizacji prawomocnie ustalonego obowiązku alimentacyjnego. Istotą systemu publicznego wsparcia jest to, że zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która świadczenie pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo. Regres ten jest jednym z elementów systemu dyscyplinującego dłużników alimentacyjnych do regulowania swoich zobowiązań (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt K 23/10, Lex nr 1427299).

Tym samym zdaniem organu II instancji stanowisko Prezydenta w zakresie uznania, że wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną w świetle art. 2 pkt 11 w związku z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy do złożenia wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego należy uznać za zasadne. Wnioskodawca jest osobą pełnoletnią, w dniu złożenia wniosku miał ukończone 26 lat, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, aby legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stanowisko organu I instancji w kwestii niemożności ustalenia miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego również należy uznać za słuszne. Argumentacja skarżącego zawarta zaś w zażaleniu nie znajduje w tej sytuacji żadnego uzasadnienia ani nie ma oparcia w obowiązujących przepisach.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. J. W uzasadnieniu skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego, czyli:

- art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, a zatem posiadającymi legitymację czynną w sprawie niniejszej w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów są tylko osoby do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczą się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia, albo osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy zgodnie z ww. przepisami wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego może złożyć osoba uprawniona, zaś osobą uprawnioną na gruncie ww. ustawy, zgodnie z jej art. 2 pkt 11, jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna,

- art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, pomimo że wnioskodawca wniósł jedynie o podjęcie wobec dłużnika alimentacyjnego działań o których mowa w art. 3 i n. ww. ustawy, nie zaś o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego o których mowa w art. 9 ww. ustawy, wobec czego rzeczony przepis nie powinien mieć zastosowania w sprawie

- co w obu przypadkach wywarło wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że doprowadziło do błędnego uznania skarżącego za osobę nieuprawnioną, a przez to także do odmowy wszczęcia postępowania, pomimo tego że: jest on osobą uprawnioną do alimentów od rodzica (ojca) na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd (ugoda sądowa), a egzekucja okazała się bezskuteczna.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 zd. 1 kpa. Zgodnie z jego treścią, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Zdaniem organów orzekających skarżący nie jest osobą uprawnioną w świetle art. 2 pkt 11 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2021 r. Dz. U. poz. 877 ze zm.) do złożenia wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, ponieważ na dzień złożenia wniosku był osobą pełnoletnią, miał ukończone 26 lat, a z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynikało, aby legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto ze względu na wyjazd dłużnika alimentacyjnego poza granice Państwa brak jest możności ustalenia jego miejsca zamieszkania.

Z takim stanowiskiem nie zgadza się skarżący. Według niego w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest on osobą uprawnioną do wnioskowania o podjęcie przez organ działań wobec dłużnika alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast artykuł art. 9 ust. 1 powołanej ustawy nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ wniósł on jedynie o podjęcie wobec dłużnika alimentacyjnego działań o których mowa w art. 3 i następnych ustawy, nie zaś o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego o których mowa w art. 9 ustawy. Natomiast co do adresu dłużnika alimentacyjnego skarżący wyjaśnił, że podał go już we wniosku inicjującym postępowanie i jest on nadal aktualny.

Kwestią niesporną w niniejszej sprawie jest ustalenie, że ojciec skarżącego jest dłużnikiem alimentacyjnym a prowadzona przez komornika egzekucja okazała się nieskuteczna. Niesporny jest także fakt, że na dzień złożenia wniosku skarżący nie był osobą niepełnosprawną i był osobą pełnoletnią.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy osoba, która nie spełnia warunków do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego ze względu na fakt, że jest osobą pełnoletnią i nie jest osobą niepełnosprawną, jest uprawniona do wnioskowania o podjęcie przez organ działań "dyscyplinujących" dłużnika alimentacyjnego wynikających z treści art. 5 ust 3 oraz ust. 3b pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Rozstrzygając tę kwestę, Sąd orzekający uznał, że stanowisko skarżącego nie znajduje uzasadnienia prawnego w przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Słusznie organ odwoławczy zwrócił uwagę na preambułę tej ustawy, która określa cele i zasady przyznawania przez Państwo, w ramach zasady subsydiarności, pomocy osobom uprawnionym do uzyskania alimentów. Zgodnie z jej treścią dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Natomiast wspieranie przez Państwo osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Z tej treści wyraźnie wynika, że powołana ustaw dotyczy działalności Państwa w zakresie udzielania pomocy w ramach funduszu alimentacyjnego, które winny być łączone z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

Już z treści preambuły jasno wynika, że omawiana ustawa nie zawiera dwóch rozłącznych zakresów działania organów, czyli oddzielnie rozpatrywania wniosków o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i oddzielnie rozpatrywanie wniosków o podjęcie przez organ działań zmierzających do "zdyscyplinowania" dłużników alimentacyjnych do podjęcia właściwych działań poprzez wykorzystanie możliwości wynikających z art. 5-8a powołanej ustawy. Omawiana ustawa reguluje możliwość podjęcia działań "dyscyplinujących" dłużnika alimentacyjnego jedynie w sytuacji podjęcia przez Państwo działań w zakresie udzielania pomocy z funduszu alimentacyjnego. Świadczy o tym zwrot "łączone z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji". Inne rozumienie tej ustawy spowodowałoby uznanie istnienia odrębnego systemu prawnego realizacji prawomocnych orzeczeń sądowych niż wynikający z obowiązujących przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Jak wyjaśnił Wojewódzki Sądu Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 1062/18, zaległości alimentacyjne dłużnika alimentacyjnego "mogą i powinny być ściągane w drodze egzekucji. Organy nie mogą jednak "wspierać" tej egzekucji przy wykorzystaniu dotkliwej sankcji z art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a., gdyż ta - jak wyjaśniono - służy szczególnej wartości, jaką jest zagwarantowanie bieżącego, względnie regularnego utrzymania osób uprawnionych do alimentów (dzieci)". Zaległy dług alimentacyjny winien zatem być dochodzony w drodze postępowania egzekucyjnego określonego w przepisach kodeksu postępowania cywilnego, a nie na podstawie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W szczególności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 773 § 21 pkt 1 kpc w przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, gdy egzekucja sądowa dotyczy świadczeń alimentacyjnych, rentowych lub innych świadczeń powtarzających się, egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny.

W tej sytuacji za prawidłowe uznać należy stanowisko organów orzekających, zgodnie z którym w rozpatrywanej sprawie osoba składająca wniosek musi spełniać warunki określone w art. 2 pkt 11 w związku z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy. Artykuł 9 ust. 1 stanowi bowiem uszczegółowienie warunków wynikających z art. 2 pkt 11 ustawy. Oznacza to, że osoba wnioskująca o podjęcie działań przewidzianych powołaną ustawą przez organy jest to osoba, która jest uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11) i równocześnie jest to osoba, która nie ukończyła 18 roku życia, albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, nie ukończyła 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo (art. 9 ust. 1). Jak wynika z akt sprawy, na dzień złożenia wniosku skarżący był osobą pełnoletnią, ukończył 26 lat, a z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynikało, aby legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący nie spełniał zatem ustawowych warunków do uznania go za stronę postępowania dotyczącego pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Prawidłowość tego poglądu potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1161/10, w którym Sąd ten uznał, że "dalsze przepisy tej ustawy precyzują krąg osób uprawnionych poprzez wskazanie, że są nimi co do zasady dzieci, tj. osoby do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczą się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia, albo osoby pełnoletnie, jeżeli legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 9 ust. 1 ww. ustawy). Przy czym niepełnosprawność, o której mowa nie stanowi samodzielnej przesłanki uprawnienia, bowiem pozostaje w związku z kryterium wiekowym odnoszącym się do małoletnich oraz osób pełnoletnich kontynuujących naukę. Ustalając znaczenie pojęcia osoby uprawnionej określonego w art. 2 pkt 11 w zw. z art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a. przy pomocy wykładni zakładającej spójność przepisów prawa uznać należy, że osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wyłącznie osoba (dziecko małoletnie bądź pełnoletnie), która nie jest ekonomicznie samodzielna ze względu na wiek bądź kontynuowanie nauki, bądź ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności, dla której dłużnikiem alimentacyjnym jest rodzic (...) O tym, że celem ustawodawcy było zapewnienie w szczególności środków utrzymania dzieciom świadczy treść preambuły aktu prawnego, która wprawdzie nie jest bezpośrednim źródłem norm prawnych, lecz odgrywa istotną rolę pomocniczą, dostarczając wskazówek interpretacyjnych dla właściwego rozumienia sensu ogółu przepisów w niej zawartych. Przyjęcie natomiast wykładni zaprezentowanej w skardze kasacyjnej, że każdy kto uzyskał orzeczenie sądu o należnych mu alimentach, nie może wyegzekwować zasądzonych kwot i doświadcza trudnej sytuacji materialnej, jest osobą uprawnioną do alimentów na podstawie ustawy o pomocy byłoby sprzeczne nie tylko z wykładnią językową powołanych wyżej przepisów, ale i wykładnią celowościową".

Oznacza to, że prawidłowo organy obu instancji odmówiły na podstawie art. 61a kpa wszczęcia wnioskowanego postępowania. W tej sytuacji ocena prawidłowości ustalenie organów orzekających co do niemożliwości ustalenia adresu dłużnika alimentacyjnego pozostaje bez znaczenia prawnego.

W ocenie Sądu, z celu i zasad ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że osoba, która nie spełnia warunków do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego ze względu na fakt, że jest osobą pełnoletnią i nie jest osobą niepełnosprawną, nie jest uprawniona do wnioskowania o podjęcie przez organ działań "dyscyplinujących" dłużnika alimentacyjnego wynikających z treści art. 5 ust 3 oraz ust. 3b pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a co za tym idzie nie posiada przymiotu strony w takim postępowaniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 powołanej ustawy.