Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1283/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 10, par. 12, par. 4.
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

R J złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i miasta S wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Wniosek dotyczył trzeciego roku realizacji Programu rolnośrodowiskowego i zawierał deklarację działek rolnych do przyznania płatności za pakiety:

- Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) o łącznej powierzchni 18,50 ha oraz

- Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o łącznej powierzchni 95,85 ha.

Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym Polskie Centrum Badań i Certyfikacji (JC PCBC) sporządziła i przekazała Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013, w tym R J wraz z powierzchnią 18,50 ha dla wariantu Upraw rolniczych (dla których zakończono okres przestawiania -symbol wariantu 2.1).

W dniach 30 - 31 grudnia 2013 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze przestrzegania minimalnych norm dobrej kultury rolnej. Dla działki B inspektorzy ustalili, że na obszarze [...] ha rolnik nie przeprowadził wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej albowiem pozostawił zbyt duży obszar niewykoszony, co skutkowało zastosowaniem kodu N.04.1 i przypisaniem w zakresie dotkliwości i trwałości stwierdzonego naruszenia, po 3 punkty.

W dniach 17-31 stycznia 2014 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono kontrolę na miejscu w związku z realizowanym Programem rolnośrodowiskowym. W raporcie kontroli odnotowano informacje o powierzchni niewykoszenia stwierdzonej na wszystkich działkach rolnych z realizowanym wariantem 5.1, w tym na działkach A, B i C (zmierzonych łącznie w kompleksie o pow. stwierdzonej [...] ha, stanowiącym sumę powierzchni stwierdzonych ww. trzech działek rolnych), dla których rozpisane proporcjonalnie powierzchnie niewykoszenia wyniosły odpowiednio:

- [...] ha dla działki A,

- [...] ha dla działki B oraz

- [...] ha dla działki C.

W uwagach ze strony 3 raportu inspektorzy terenowi zapisali, że kompleks był położony na niezadeklarowanych działkach ewidencyjnych, stanowiących rowy o szerokości poniżej 2m, a pozostawiona powierzchnia niewykoszenia odnosi się do działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowana została działka rolna B. Informację o wielkości obszarów niewykoszonych działek A, B i C skorygowano w dniu 28 lutego 2014 r., w ten sposób, że dla działek A i C wprowadzono obowiązującą wartość 0, podczas gdy działce B przypisano wartość [...] ha, tj. odpowiadającą całkowitej stwierdzonej w terenie powierzchni niewykoszonej dla kompleksu wskazanych działek, który w rzeczywistości był położony wyłącznie na obszarze działki B. Okoliczność powyższa spowodowała, że % niewykoszenia działki B ustalony z wykorzystaniem pow. stwierdzonej działki i jej części niewykoszonej wyniósł 19,32%, a dla pozostałych działek A i C skorygowany został na wartość 0%. Korektę w raporcie wprowadzono również na str. 15 w punktach B i C przez wprowadzenie nieprawidłowości N11 dla działek A i C oraz N018 dla działki B - a ponadto -zaznaczając pole N/D (oznaczające "nie dotyczy") dla działek A i C dotyczące pozostawienia nieskoszonej właściwej części działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym (w uwagach ze str. 15 raportu zapisano dodatkowo, że rolnik wykosił całe powierzchnie działek A i C, co w rzeczywistości stanowi informację uzupełniającą wyjaśniającą do oznaczenia N/D oznaczonego w pkt C. Skorygowany raport doręczono rolnikowi, który w dniu 17 marca 2014 r. złożył do organu I instancji wyjaśnienia, w których potwierdził informację inspektorów o istniejącym kompleksie łąk trwałych, na który składają się działki A, B i C. Zdaniem rolnika, w rzeczywistości stanowią one jedną działkę, czego nie zmienia nawet fakt położenia pomiędzy nimi wyodrębnionych ewidencyjnie rowów o szerokości nieprzekraczającej 2 metrów, czy fakt błędnego ich oznaczenia we wniosku jako odrębnych trzech działek rolnych w miejsce jednej faktycznie położonej w terenie. Rolnik podał, że w terenie w rzeczywistości użytkowana jest jedna działka rolna o łącznej powierzchni trzech działek z wniosku - A, B i C i wniósł o ponowną kontrolę ww. działek. Wskazał, że pozostawione powierzchnie niewykoszone odpowiadają wymogom nawet w rozbiciu na trzy działki rolne. Organ poinformował rolnika o nieuzwględnieniu uwag, z powodu ich przekazania po terminie 7 dni od dnia doręczenia raportu (jak wynikło z akt, korekta raportu została doręczona w dniu 7 marca 2014 r.). Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR udzielił rolnikowi informacji, że przeprowadzoną kontrolę uznaje za prawidłową nie znajdując przy tym podstaw do ponownej inspekcji terenowej.

W dniu 4 kwietnia 2014 r. organ I instancji wydał decyzję, w której przyznał rolnikowi płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 114.986,90 zł, w tym z tytułu:

1. 5- ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – w wysokości [...] zł, w tym środki z budżetu Unii Europejskiej - [...] zł oraz środki krajowe- [...] zł;

1. Wariant 5.1-ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 o stawce 1.370zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok w wysokości [...] zł;

2. 2- rolnictwo ekologiczne- w wysokości [...] zł, w tym środki z budżetu Unii Europejskiej [...] zł oraz środki krajowe- [...] zł;

1. Wariant 2.1- uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok w wysokości [...] zł.

Organ I instancji wskazał przyczyny, z powodu których obniżył wsparcie, w szczególności na skutek stwierdzenia nieprawidłowości związanej z wykoszeniem całej powierzchni działek A i C oraz pozostawienia większej niż 10% powierzchni nieskoszonej działki B. Organ wskazał, że rolnik nie zadeklarował we wniosku jednej działki, składającej się z tj. kompleksu działek A,B,C, co bezpośrednio wpłynęło na brak możliwości przyjęcia, że stwierdzony w terenie obszar niewykoszenia winien zostać rozpatrzony dla całego kompleksu, a nie jego jednej z trzech części - działki B, wyłącznie na obszarze której został stwierdzony w dniu kontroli.

Rolnik złożył odwołanie od ww. decyzji. Zdaniem rolnika, organ nieprawidłowo postąpił:

- twierdząc, że A, B i C to trzy odrębne działki rolne pomimo, iż stanowią one jeden kompleks, a więc i jedną działkę rolną;

- odstępując od ustalenia powierzchni niewykoszonych na trzech działkach rolnych, w sytuacji gdy organ nie uznał ich jako jednej;

- uznając skreślenia w raporcie za rzetelne i wprowadzone przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę rolniczą;

- nie rozpoznając wniosku dowodowego o przeprowadzenie ponownej kontroli oraz zebranego materiału dowodowego.

Rolnik wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie płatności w pełnej wysokości oraz złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania (tj. wyrysu działki ewidencyjnej i oświadczeń ornitologa i geodety) oraz o ustalenie wykształcenia osób przeprowadzających kontrolę. Wobec braku dokumentów, które miały być załączone do odwołania, organ wezwał rolnika do ich przedłożenia. Rolnik nie przedłożył ww. dokumentów.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu 11 sierpnia 2014 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołała treść § 2 ust.1 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r, poz.361 ze zm. zm.), dalej "rozporządzenie PRS2013".

Organ odwoławczy podał, że tylko spełnienie przez rolnika łącznie wszystkich przesłanek z § 2 rozporządzenie PRS2013 stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Organ odwoławczy podał, zgodnie z § 10 pkt 3 rozporządzenia PRS2013, w przypadku pakietu 5. realizowanego jak w niniejszym postępowaniu w wariancie 5.1, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną na formularzu udostępnionym przez Agencję przez podmiot prowadzący działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto na podstawie § 12 ust. 4 rozporządzenia PRS2013, płatność za realizację wariantu 5.1 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, na których występują siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 2 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, a rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest przestrzegać wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia PRS2013).

Zgodnie więc z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia PRS2013 "Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów", w którym w części IV ust. 2 pkt 4a wśród obowiązkowych wymogów do realizacji wariantu 5.1, wskazano na konieczność koszenia trwałych użytków zielonych w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września i pozostawienia 5 - 10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30 - 50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki.

Organ odwoławczy uznał, że w sprawie brak było podstaw do przyznania rolnikowi przedmiotowej płatności w pełnej wysokości. W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną i na jej podstawie, m.in. brak było możliwości uwzględnienia twierdzeń rolnika o użytkowaniu jednej działki rolnej o powierzchni łącznie odpowiadającej działkom A,B,C. Także plan rolnośrodowiskowy posiadany przez rolnika dotyczył trzech ww. działek rolnych, jako obszarów na których rolnik obowiązany był od 15 marca 2011 roku do realizacji wariantu 5.1. Plan zawierał szczegółowy wykaz wymogów koniecznych do spełnienia w całym okresie realizacji 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, z zaznaczeniem, że odnoszą się one do działek rolnych uczestniczących w tym zobowiązaniu i podlegających płatności. Organ odwoławczy podał, że również z dokumentacji przyrodniczej wynikało, że została ona opracowana dla działek A, B i C. Jak wynikało z mapy stanowiącej integralną część ww. dowodu, została ona sporządzona dla trzech działek A, B i C wyznaczonych na tej mapie jako odrębne działki rolne o określonych granicach położonych w granicach działek ewidencyjnych o nr [...] (działka A), [...] (działka B) i [...] (działka C). Organ odwoławczy podał, że rolnik we wniosku o przyznanie płatności na 2013 rok jak i na materiałach graficznych złożonych wraz z wnioskiem wyrysował trzy odrębne działki rolne i jeden obszar niewykoszenia zlokalizowany na działce B pomimo, że ww. rozporządzenie wymagało wprost pozostawienia obszarów niewykoszonych na każdej działce rolnej o określonej powierzchni pomiędzy 5 -10%. Pozostałe działki A i C zostały wykoszone w całości przez rolnika. Powyższe miało wpływ na przyznanie rolnikowi ww. płatności w pomniejszonej wysokości.

Rolnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję i wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej zmniejszenia wysokości płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1 oraz wariantu 5.1. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie:

1. zapisów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia PRS2013, określających wymogi dla wariantu 5.1 w zw. z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.01.2009 r. ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1122/2009", polegające na błędnym zastosowaniu przez organy przejawiające się w uznaniu, że w ustalonym stanie faktycznym działki A,B, C tworzą odrębne działki rolne, gdy w rzeczywistości stanowią one jedną działkę rolną;

2. obrazę art. 80 Kpa, polegającą na dowolnej ocenie zebranych dowodów, przejawiającej się:

-uznaniem, że działki A,B, C tworzą odrębne działki rolne, gdy w rzeczywistości stanowią one jedną działkę rolną;

- uznaniem, że na powierzchni [...] ha nie była w 2013 r. wykaszana powierzchnia łąki, gdy w rzeczywistości powierzchnia ta była wykoszona, a siano z niej przeznaczone było na paszę dla bydła;

3. obrazę art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), polegającą na prowadzeniu postępowania z naruszeniem wymogów zobowiązujących organ do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Sąd wskazał, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy skarżący spełnił warunki do przyznania płatności w pełnej wysokości w ramach realizacji wariantu 5.1 na działkach A, B i C na podstawie rozporządzenia PRS2013.

Zgodnie § 2 ust.1 pkt 1-4 rozporządzenia PRS2013, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art.39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, s. 1, z późn. zm.), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 10 pkt 3 rozporządzenia PRS2013, w przypadku pakietu 5. realizowanego w wariancie 5.1, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną na formularzu udostępnionym przez Agencję przez podmiot prowadzący działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia PRS2013, płatność za realizację wariantu 5.1 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, na których występują siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 2 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, a rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest przestrzegać wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia PRS2013).

Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia PRS2013 "Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów", w którym w części IV ust. 2 pkt 4a wśród obowiązkowych wymogów do realizacji wariantu 5.1, wskazano na konieczność koszenia trwałych użytków zielonych w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września i pozostawienia 5 - 10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30 - 50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki.

Powyższe oznacza, że na każdej z działek A,B i C, które zgłosił w we wniosku o ww. płatności skarżący winien pozostawić część działki niewykoszonej. Jak wynikało z akt działki A i C były wykoszone na całej powierzchni, zaś działka B była niewykoszona na powierzchni [...] ha (w wielkości powyżej 10% powierzchni nieskoszonej działki B).

Sąd zgodził się z organem, że to skarżący, ubiegając się o płatności decyduje o ilości działek rolnych, ich oznaczeniu i powierzchni. Rolnik sam we wniosku o płatności określa działki, do których ubiega się o płatności. Rolnik zobowiązany był do posiadania Planu działalności rolnośrodowiskowej i dokumentacji przyrodniczej, czyli podstawowych dokumentów niezbędnych do realizacji Programu, sporządzonych na określonych formularzach udostępnionych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powyższe zostały sporządzone z uwzględnieniem obszarów działek ewidencyjnych [...] jako trzech odrębnych działek rolnych o identyfikatorach A, B i C. Tym samym nie sposób uznać, że skarżący pomylił się we wniosku i oznaczył trzy działki zamiast jednej. W ocenie Sadu, organ działał prawidłowo, przyjmując, że rolnik zgłosił do ww. płatności trzy działki, a nie jedną, która stanowiła kompleks działek o powierzchni działek A, B i C, gdyż byłoby to sprzeczne z przedłożoną dokumentacją. Rolnik był świadomy warunków i wymogów Programu obowiązujących dla każdej działki rolnej z osobna, winien był posiadać dokumentację uwzględniającą ww. wymagania i odpowiednio ją realizować w terenie. Skarżący twierdził, że ww. działki stanowią jeden wspólny obszar łąk (kompleks), lecz nie podjął działań ukierunkowanych na uspójnienie danych o działkach podlegających zobowiązaniu rolnośrodowiskowemu, w tym zmiany wniosku czy planu rolnośrodowiskowego i związanej z nim dokumentacji. Skarżący stwierdził, że ww. niewykoszony obszar pozostawił na działce B z uwagi na wskazania geodety oraz ornitologa i wnosił o przeprowadzenie dowodu z ich oświadczeń. Okoliczność ta nie została potwierdzona, gdyż pomimo wezwania skarżącego przez organ, nie przedłożył on ww. dokumentów. Jak wynikało z akt, skarżący brał udział w kontroli na miejscu i doręczono mu raport z kontroli. W wyniku analizy ww. raportu, organ uznał, że miał on błędy, które sprostowano. Skarżącemu przesłano skorygowany raport. Skarżący wypowiedział się co do jego treści, zaś organ udzielił mu stosownych odpowiedzi.

Zdaniem Sądu, w toku przeprowadzonego postępowania organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Zarzuty skargi były niezasadne. Organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wyciągnął logiczne wnioski. Okoliczność, że z zebranego materiału dowodowego organ wyciągnął inne wnioski niż skarżący nie świadczy o naruszeniu przepisów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.