Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 386/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156, 182 par.2, 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 669/19 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie anulowania zameldowania na pobyt stały 1. prostuje z urzędu sentencję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w oznaczeniu zaskarżonej decyzji w miejsce: "znak: [...]" wpisuje: "znak: [....]"; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 669/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], w przedmiocie anulowania zameldowania na pobyt stały, oddalił skargę oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adw. M. C. kwotę 240,00 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. S., zaskarżając go w pkt 1, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

– art. 77 k.p.a. poprzez jego obrazę, a to nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie i oparcie się wyłącznie na argumentacji podanej przez stronę przeciwną, w tym całkowite powielenie w tym zakresie stanowiska przedstawionego przez Wojewodę [...],

– art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie w wyroku przyczyn, dla których dał w całości wiarę dowodom wskazanym prze organ administracji, a odmówił wiarygodności materiałom wskazanym przez skarżącego, a także poprzez niewskazanie w sposób jednoznaczny podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, albowiem w treści uzasadnienia wyroku sąd pierwszej instancji w sposób skrótowy i ogólnikowy podał, dlaczego dokumenty przedstawione przez organ administracji są w pełni wiarygodne. Z tego wynika, że sąd oparł rozstrzygnięcie na dowodach przedstawionych wyłącznie przez organ administracyjny, pomijając dokumenty przedstawione przez skarżącego.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt I i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł też o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 463/17, LEX nr 2627812).

Na wstępie, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7, 77 i 107 § 1 i 3 k.p.a. wskazać trzeba, że sąd nie stosował przepisów postępowania administracyjnego. Przepisy te są stosowane przez organy administracji publicznej i dotyczą prowadzonego przez nie postępowania. Zarzuty naruszenia tych przepisów mogą być więc podnoszone wtedy, gdy strona kwestionuje działania organów, a nie sądu, jak w niniejszej sprawie.

Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie ustalony przez organy stan faktyczny nie budzi wątpliwości. W dniu [...] grudnia 2002 r. organ meldunkowy zarejestrował pobyt stały skarżącego kasacyjnie pod adresem [...]. Następnie, [...] marca 2018 r. A. S., była żona skarżącego kasacyjnie, złożyła wniosek o wymeldowanie go z ww. budynku, wskazując, że skarżący kasacyjnie w nim nie mieszka od czasu jego wybudowania. Zarówno z wyjaśnień skarżącego kasacyjnie, jak też przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że skarżący kasacyjnie nie mieszkał i nie mieszka w ww. budynku. Potwierdziły to także oględziny przedmiotowego budynku, podczas których ustalono, że w budynku są meble i kilka ubrań, jednak brakuje w nich rzeczy codziennego użytku (garnków, talerzy czy pościeli) wskazujących na to, że dom jest zamieszkany.

Na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz – do wglądu – dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu (art. 28 ust. 2 ww. ustawy).

Jak słusznie wskazał sąd wojewódzki, zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Oznacza to, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy gromadzi jedynie informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby.

Jeżeli okaże się, że dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności).

Jak wskazuje się w doktrynie, czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności, co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, czyli takich, gdy wątpliwości ujawniły się po zameldowaniu (Czarnik Z. [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Z. Czarnik, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016, art. 31).

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak bezspornie ustaliły organy, w dacie rejestracji pobytu stałego skarżącego kasacyjnie ([...] grudnia 2002 r.) nie przebywał on i nie mieszkał z zamiarem stałego przebywania w przedmiotowym budynku. Wobec tego, jak słusznie wskazał sąd wojewódzki, wpis (rejestracja stałego pobytu) od początku nie był zgodny z rzeczywistością, a więc obowiązkiem organu meldunkowego było wyeliminowanie z obrotu prawnego takiego wpisu w drodze decyzji administracyjnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – orzekł jak w wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Natomiast w sentencji zaskarżonego wyroku w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej sąd wojewódzki błędnie oznaczył zaskarżoną decyzję, wpisując: "znak: [...]" zamiast prawidłowego: "znak: [...]". Na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował z urzędu ww. wyrok, zamieszczając w pkt 1 wyroku z dnia 14 października 2021 r., na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a., postanowienie w tym przedmiocie.