Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1331/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi N. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1990 roku, Nr [...] Wójt Gminy K. orzekł o przejęciu na własność Państwa nieodpłatnie, w zamian za świadczenia rentowe, gospodarstwa rolnego bez budynków o powierzchni 9,76 ha położonego we wsi Z., gmina K.

Pismem z dnia 13 lipca 2005 roku N. J. wystąpiła o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji podnosząc zarzut, iż nie podpisała wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego za rentę.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 roku, Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że istniały przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, gdyż istniejący następcy prawni odmówili jego przejęcia. Minister wskazał przepisy prawa, które były podstawą przejęcia gospodarstwa. Stwierdził również, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o przekazanie gospodarstwa rolnego podpisany przez N. J. Tym samym, zdaniem Ministra brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy K. dnia [...] sierpnia 1990 roku wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła N. J. podnosząc zarzut, iż wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego powinien być podpisany przez rolnika i jego małżonka. Zdaniem odwołującej się M. błędnie ustalił, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o przekazanie nieruchomości na własność Skarbu Państwa. W aktach znajduje się jedynie protokół z dnia [...] marca 1990 roku i nie ma w nim stwierdzenia, że N. J. wnosi o przekazanie gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa. Został on podpisany przez N. J., gdyż była ona przekonana, że jest to niezbędne, by maż otrzymał rentę. Zdaniem odwołującej się istnieją dwie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa:

a) wydanie decyzji bez podstawy prawnej wobec braku wniosku rolnika,

b) wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa poprzez potraktowanie rolnika jako upoważnionego do zadysponowania majątkiem rolnika w postaci udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego.

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2009 roku.

W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia 27 marca 1990 roku dotyczący przyznania renty dla właściciela gospodarstwa rolnego, w którym znajduje się pkt B. 1 dotyczący przekazywania gospodarstwa na rzecz Państwa. Wniosek ten został podpisany przez N. J. Świadczy to, zdaniem Ministra, o tym, że N. J. chciała wraz z mężem przekazać gospodarstwo rolne i uzyskać świadczenia rentowe.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła N. J. podnosząc zarzuty:

a) naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

b) naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skarżąca podniosła zarzut, iż nie była informowana o zmianach ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, które umożliwiały dzierżawę gospodarstwa dowolnej osobie fizycznej lub prawnej na okres 10 lat. Skarżąca stwierdziła, że jej zamiarem było wydzierżawienie swojego udziału w gospodarstwie zięciowi. Nadto, zdaniem skarżącej, Minister nie odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w szczególności do zarzutu dotyczącego treści protokołu z dnia [...] marca 1990 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych noszą znamiona wad istotnych kwalifikowanych. Mają one charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Z tej racji, że wady są w samej decyzji, postępowanie, w którym została ona wydana, może być prawidłowe pod względem prawnym, może ono natomiast być źródłem wadliwości decyzji ze względu na merytoryczne treści ustalone w stadium wstępnym lub stadium rozpoznawczym postępowania i w tym punkcie mogą się zbiegać wady materialne i rażące wady proceduralne. Z punktu widzenia bytu prawnego decyzji wadliwej nie ma to jednak znaczenia, ponieważ ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie może bywać tylko elementem prowadzącym do tej oceny (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2006 r., s. 720).

Zatem istotą postępowania prowadzonego przez organ nadzoru jest badanie decyzji administracyjnej i wywoływanych przez nią skutków prawnych mające na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia przesłanek określonych w powołanym art. 156 § 1 k.p.a. lub w przepisach odrębnych. Ewentualne ustalenie, że decyzja obarczona jest jedną z wad, o których mowa, obliguje organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności, o ile nie zachodzą okoliczności określone w przepisie art. 156 § 2 k.p.a. lub w odrębnych przepisach, które stanowią tak zwane negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] marca 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. znak: [...].

Wójt decyzją z dnia [...] sierpnia 1990 r., działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 52 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz.133, Nr 35, poz. 190, z 1990 r. Nr 14, poz. 90), art. 44 i 45 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 27 marca 1990 r. małżonków N. i P. J. zam. Z. w sprawie przekazania na własność Państwa w zamian za świadczenia rentowe gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi Z. gmina K.:

1. przejął na własność Skarbu Państwa w zamian za świadczenia rentowe nieruchomość rolną o powierzchni 9,76 ha oznaczoną działkami nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położoną we wsi Z. gmina K. wchodzącą w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego własność P. J. i jego żony N. K.,

2. wyłączył spod przejęcia na rzecz Państwa działkę gruntu oznaczoną nr [...] o powierzchni ogólnej 0,28 ha, położoną na terenie wsi Z. i znajdujące się na niej zabudowania,

3. na rzecz małżonków N. i P. J. ustalił prawo do użytkowania działki gruntu o powierzchni do 0,3 ha,

4. ustalił wartość przejętych nieruchomości,

5. stwierdził, że przejęte gospodarstwo rolne nie jest obciążone zadłużeniami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wobec jednostek gospodarki uspołecznionej oraz hipotekami lub innymi prawami ujawnionymi w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów na rzecz osób trzecich.

W świetle art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania opisanej wyżej decyzji, Państwo przejmowało gospodarstwo rolne na wniosek rolnika, który nie mógł przekazać gospodarstwa następcy z przyczyn określonych w art. 2 pkt 6 lit. b) i nie mógł lub nie chciał przekazać gospodarstwa innej osobie.

Stosownie do treści art. 59 ust. 3 i art. 57 ust. 1 wskazanej ustawy, o przekazaniu gospodarstwa rolnego Państwu, a także o ustaleniu powierzchni działki gruntu, która podlegała wyłączeniu z przejęcia orzekał w drodze decyzji terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zgodnie z art. 5 pkt 19 lit. "a" i "b" ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, która weszła wżycie w dniu 27 maja 1990 r. (art. 47), kompetencje do wydawania decyzji orzekającej o wielkości działki gruntu i decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo na wniosek rolnika przeszły na rejonowe organy rządowej administracji ogólnej. W myśl zaś art. 44 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, do czasu utworzenia rejonowych organów rządowej administracji ogólnej, nie dłużej jednak niż przez 3 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy, należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego zadania i kompetencje przechodzące do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej, stosownie do przepisów ustawy, realizować miały organy gminy.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie zawierała szczególnej regulacji w zakresie właściwości miejscowej organu gminy orzekającego w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo i o wielkości działki gruntu wyłączonej z przejęcia. Stąd, znajdowały tu zastosowanie ogólne rozwiązania, zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, który w art. 21 ust. 1 pkt 1 stanowi, iż właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia.

Nieruchomość rolna będąca przedmiotem kwestionowanej przez skarżącą decyzji położona była we wsi Z. w gminie K.

W świetle powyższego należy więc stwierdzić, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1990 r. wydana została przez właściwy organ, to jest Wójta Gminy K. Tym samym uznać trzeba, iż nie jest ona dotknięta wadą nieważności, o której mowa wart. 156 § 1 pkt k.p.a.

Skarżąca twierdzi, że decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. wydana została z naruszeniem prawa, opisanym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ponieważ w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy N. J. wskazała, iż wydanie kwestionowanej decyzji nastąpiło bez podstawy prawnej ze względu na brak wniosku rolnika, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że ewentualne ustalenie, iż taka sytuacja faktycznie miała miejsce przesądziłoby nie tyle o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, a o wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa.

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1369/06. LEX nr 315975).

Rażące naruszenie prawa następuje zaś wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 422/96. Glosa z 1998 r. nr 10 poz. 29). O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażącego" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa, niż stabilność ostatecznej decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r. sygn. akt III SA 565/95. Biul. Skarb, z 1997 r. nr 2 poz. 26 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r. sygn. akt III ARN 22/95).

W dacie wydania kwestionowanej przez N. J. decyzji istniała podstawa prawna do wydania władczego, jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji o przekazaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, a także o wyłączeniu z takiego przekazania działki gruntu, na której wzniesione były budynki lub ich część. Podstawę taką stanowiły wskazane powyżej art. 57 ust. 1 i art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz powołany w podstawie prawnej decyzji Wójta Gminy K. art. 52 tej ustawy. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej.

Art. 52 powołanej ustawy warunkował dopuszczalność przejęcia gospodarstwa rolnego złożeniem wniosku przez rolnika. Zdaniem Sądu, w razie ewentualnego wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego bez wniosku uprawnionego podmiotu, nastąpiłoby rażące naruszenie tego przepisu. Jednoznacznie i niewątpliwie uzależniał on bowiem wydanie władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji od inicjatywy strony. Procedując

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

i wydając decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe bez wymaganego wniosku organ administracji podjąłby więc działania rażąco (ewidentnie) sprzeczne z jasnym; niewymagającym wykładni przepisem powszechnie obowiązującego prawa. Rozstrzygnięcie wydane po przeprowadzeniu postępowania bez wniosku byłoby więc obarczone wadą kwalifikowaną, jednakże nie byłoby wydane bez podstawy prawnej. Zasadniczo bowiem, w przepisach obowiązującego prawa istniała podstawa prawna do wydania tego rodzaju decyzji, tyle, że wyłącznie z inicjatywy uprawnionego podmiotu.

W świetle powyższego należy założyć, że decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego małżonków N. J. i P. J. - wydana bez wniosku rolników -stałaby w oczywistej sprzeczności z treścią art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin i podlegałaby stwierdzeniu nieważności. W sprawie bowiem bezsporne jest, że przejęte gospodarstwo stanowiło własność P. J. i N. J. (akt własności ziemi - k. 2). Zarówno P. J., jak N. J. byli rolnikami, prowadzącymi gospodarstwo rolne i podlegali przepisom wskazanej ustawy (oświadczenia - k. 7).

W ocenie Sądu, analiza akt przedmiotowej sprawy, nie pozwala podzielić stanowiska skarżącej, jakoby kwestionowana przez nią decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. wydana została bez wniosku rolnika.

Wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się, złożony w odrębnym piśmie, jednoznacznie brzmiący, wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa złożony przez P. J., a brak jest tak samo sformułowanego wniosku N. J., jednakże zdaniem Sądu treść protokołu spisanego w dniu [...] marca 1990 r. (k. 6) pozwala stwierdzić, że żądanie przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo złożyła także skarżąca.

Protokół ten został podpisany przez oboje małżonków. Chociaż jeden z podpisów jest nieczytelny, a drugi zawiera jedynie nazwisko, to porównanie tych podpisów z podpisami złożonymi pod oświadczeniami P. J. i N. J. z dnia 27 marca 2009 r. w przedmiocie pracy w gospodarstwie rolnym (k. 7) pozwala stwierdzić, że podpisy pod wskazanym protokołem złożyli właśnie P. J. i N. J.

We wstępnej części protokołu znajduje się wskazanie, że sporządzono go "w sprawie ustalenia warunków przy przekazywaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe w myśl przepisów

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin".

Z treści protokołu jednoznacznie wynika również, że zarówno P. J., jak i N. J. zwrócili się o wyłączenie spod przejęcia na własność Państwa opisanych w protokole budynków wraz z działką gruntu pod nimi, oznaczoną nr [...].

Podpisanie przez skarżącą protokołu w sprawie ustalenia warunków przy przekazywaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe oraz zawnioskowanie przez nią oraz męża o wyłączenie z przejęcia budynków wraz z działką gruntu, pozwala przyjąć, że Wójt Gminy K. wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 1990 r. działał na wniosek zarówno P. J., jak i N. J. Chociaż w aktach sprawy brak jest podpisanego przez skarżącą żądania o treści identycznej, jak złożone przez jej męża, w którym zwraca się on o przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo w zamian za rentę, to opisane wyżej: przedmiot protokołu oraz oświadczenie małżonków w nim zawarte pozwalają przypisać wolę przejęcia gospodarstwa rolnego zarówno P. J., jak i skarżącej.

Analiza opisanych wyżej dokumentów (pisma P. J. zawierającego żądanie przejęcia gospodarstwa rolnego, protokołu z dnia [...] marca 1990 r., oświadczeń małżonków J. o tym, że pracują w gospodarstwie rolnym) w żadnym razie nie uprawnia do twierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. dotknięta jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z racji, że organ samorządu orzekł o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa za świadczenia rentowe bez wniosku rolników. Takie twierdzenie wymagałoby uprzedniego, bezsprzecznego wykazania, iż N. J. nie wyraziła woli przekazania gospodarstwa Skarbowi Państwa w zamian za świadczenie rentowe. W toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie wykazano, że w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. wystąpiło tak istotne naruszenie prawa. Przeciwnie, wykazano, iż skarżąca wyrażała wolę przekazania gospodarstwa za świadczenie rentowe.

Należy też wspomnieć, że zarówno N. J., jak i P. J. otrzymali świadczenia rentowe, których wysokość ustalono decyzjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału w B. (k. 14 i 15).

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

Biorąc pod uwagę zawarte we wniosku z dnia 14 kwietnia 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzenie, że N. J. podpisała powoływany protokół w przekonaniu, że jest to niezbędne dla otrzymania renty przez męża – P. J. trzeba wyjaśnić, że ewentualne mylne przekonanie skarżącej, która podpisała protokół, zawierający jednoznaczne określenie jego przedmiotu oraz zrozumiałe oświadczenie podpisujących go stron, nie może powodować wadliwości decyzji kończącej postępowanie, w którym protokół ten sporządzono.

W postępowaniu nadzorczym prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie bada się ewentualnych wad cywilnoprawnych oświadczeń woli ani nie ocenia ich skutków. Do badania wad oświadczeń woli właściwy jest sąd powszechny, a kontrola zgodności z prawem decyzji jest dokonywana z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd powszechny nie wypowiedział się w przedmiocie ewentualnej wady oświadczenia woli N. J. złożonego w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r.

Należy tylko wyjaśnić, że o oświadczeniu woli złożonym pod wpływem błędu można mówić wówczas, gdy osoba je składająca nie wie o rzeczywistym stanie rzeczy lub nie zna rzeczywistego stanu rzeczy i nie zdaje sobie sprawy ze skutków swego oświadczenia. Opisana wyżej treść protokołu z dnia [...] marca 1990 r., treść oświadczenia skarżącej z tej samej daty o pracy w gospodarstwie rolnym i wreszcie otrzymanie przez nią świadczenia rentowego mocą decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zamian za przejęcie gospodarstwa rolnego, którego właścicielem była wraz z mężem, nie pozwalają zdaniem Sądu przyjąć, że N. J. działała w błędzie.

Nie może ostać się również zarzut rażącego naruszenia przez Wójta Gminy K. art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Należy przypomnieć, że kwestionowaną przez N. J. decyzję Wójt Gminy K. podjął w oparciu o przepis art. 52 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Wskazany w decyzji publikator, to jest Dz. U. z 1990 r. Nr 14, poz. 90, wprowadził do wskazanej ustawy zmiany, których pominięcie zarzuca skarżąca. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że organ gminy nie uwzględnił przewidzianej w art. 2 pkt 6 lit. "b" i art. 52 znowelizowanej ustawy możliwości przekazania gospodarstwa rolnego innej osobie niż następca rolnika. Dysponując złożonym wcześniej oświadczeniem rolników wyrażającym wolę przejęcia ich gospodarstwa rolnego przez Państwo w zamian za świadczenie rentowe miał on zatem wszelkie podstawy do wydania decyzji przejęciu gospodarstwa.

Ponieważ postępowanie zakończone decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. zainicjowane było żądaniem stron tego postępowania, to zarzut rażącego naruszenia art. 9 k.p.a. jest o tyle niezasadny, że wniosek o przejęcie gospodarstwa był jasno sformułowany i determinował dalszy tok postępowania oraz treść wydanej przez organ Gminy decyzji. W tej sytuacji nie można twierdzić, że niepoinformowanie skarżącej po wszczęciu postępowania o tym, że mogła przekazać gospodarstwo nie Skarbowi Państwa a innej niż następca osobie, nie może być poczytywane jako rażące naruszenie zasady postępowania administracyjnego ustanowionej powołanym przepisem k.p.a.

Należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1805/00, LEX nr 81985). Stąd niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Naruszenie prawa skutkujące zastosowaniem przez organ nadzoru sankcji nieważności musi mieć zatem charakter ewidentny, oczywisty. Takiego zaś naruszenia Sąd nie dopatrzył się w decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r.

Decyzja z dnia [...] sierpnia 1990 r. nie jest obarczona także żadną inną wadą, skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie skierowano jej do osoby nie będącej stroną postępowania. Została wykonana. Nie skutkuje popełnieniem czynu zagrożonego karą. Nie zawiera również wad, które powodowałyby konieczność stwierdzenia jej nieważności na mocy przepisów szczególnych.

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

Odnosząc się do kolejnych zarzutów podniesionych przez N. J., należy stwierdzić, że w istocie z treści zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2009 r. wynika, iż organ nadzoru nie wziął pod uwagę, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji Wójta Gminy K. renta inwalidzka przysługiwała rolnikowi także po przekazaniu gospodarstwa rolnego innej niż następca lub Skarb Państwa osobie (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 6 lit. "b" ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 4 sierpnia 1990 r.).

W kontekście opisanych wyżej okoliczności, to jest wyrażenia przez małżonków J. żądania przejęcia ich gospodarstwa rolnego przez Skarb Państwa w zamian za świadczenie rentowe oraz przy uwzględnieniu treści art. 52, ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, który przewidywał przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo na wniosek rolnika, jeżeli nie mógł on przekazać gospodarstwa rolnego następcy (następcy skarżącej i jej męża odmówili przejęcia gospodarstwa) i nie mógł lub nie chciał przekazać go innej osobie, nieuwzględnienie właściwej treści wskazanych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Skarżąca słusznie zauważa także, że w zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniósł się do podnoszonych przez nią we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii związanych z protokołem z dnia [...] marca 1990 r. Minister odniósł się wprawdzie do zarzutu niezłożenia przez N. J. wniosku o przekazanie nieruchomości Skarbowi Państwa. Powołał się jednak w tym względzie nie na powoływany i analizowany powyżej protokół z dnia [...] marca 1990 r., a na wniosek z tej samej daty o rentę inwalidzką dla właściciela gospodarstwa rolnego. Wbrew stanowisku Ministra, wniosek ten N. J. podpisała jako małżonek rolnika. W świetle poczynionych wyżej rozważań Sądu odnośnie do znaczenia oświadczenia N. J. zawartego w protokole z dnia [...] marca 1990 r. dla prawidłowości decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 1990 r., uchybienie to nie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Jak już wywiedziono, treść protokołu z dnia [...] marca 1990 r., a także innych opisanych wyżej dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, nie pozawala stwierdzić, że skarżąca razem z mężem nie złożyła wniosku o przejęcie gospodarstwa w zamian za

Sygn. akt IV SA/Wa 1331/09

rentę, a tylko takie ustalenie pozwalałoby zastosować wobec decyzji Wójta Gminy K. sankcję nieważności.

Z powyższych względów także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi.

Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Sąd były zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.