Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 81/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Dudra Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 592/11 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 592/11 oddalił skargę A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2011 r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

A. J. w dniu 15 grudnia 2009 r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy wraz z odsetkami. We wniosku podała, że powiadomiła Zakład o przerwie w wykonywaniu działalności gospodarczej polegającej na handlu obwoźnym od 1 sierpnia 1996 r. do odwołania. W związku z prowadzoną przez wnioskodawczynię działalnością powstały zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2001 r. w kwocie 12.752,56 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 r. do lutego 2001 r. w kwocie 2540, 78 zł na Fundusz Pracy za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2001 r. w kwocie 915,18 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 27.247 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 31 marca 2010 r. odmówił umorzenia wymienionych należności. A. J. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 31 sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 761/10, uwzględnił skargę A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 sierpnia 2010 r. z powodu zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego wymienionej w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpatrzył sprawę i decyzją z 11 maja 2011 r., utrzymał w mocy decyzję z 31 marca 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że A. J. uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1423,50 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni mieszka razem z mężem i chociaż małżonkowie umownie znieśli ustawową wspólność majątkową, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Mąż wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę wojskową w wysokości 1475,26 oraz dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.071,00 zł. Wnioskodawczyni oraz jej mąż posiadają orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Stan zdrowia wymaga ponoszenia wydatków na zakup leków i konsultacje medyczne. Organ zauważył także, że rachunki za mieszkanie, gaz, energię elektryczną i wodę wystawione zostały na M. J.. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uzasadnia to przyjęcie, że strona nie ponosi tych wydatków. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Wspomniana sytuacja, zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie uzasadniała jednak umorzenia należności z tytułu składek, gdyż wnioskodawczyni jest osobą aktywną zawodowo, osiągającą dochód, a zatem istnieje możliwość ich wyegzekwowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. oddalając skargę A. J. na powyższą decyzję stwierdził, że w stosunku do skarżącej nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1- 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm. dalej: u.s.u.s.), uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek z powodu ich całkowitej nieściągalności. Sąd zauważył, że zgodnie z § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne może być wydana na wniosek zobowiązanego będącego jednocześnie płatnikiem, jeżeli wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Sądu pomimo tego, że wobec skarżącej, orzeczono lekki stopień niepełnosprawności to nie została ona pozbawiona możliwości podejmowania zatrudnienia. Sąd uwzględnił okoliczność, że zarówno skarżąca jak i jej mąż pracują, otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie co oznacza, że aktualna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi podstawy do zaprzestania dochodzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne.

A. J. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie art. 134 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie zasady oficjalności i niewzięcie pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń prawa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych a związanych z materią zaskarżonego postępowania tj.

- nieuwzględnienie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał oceny odnośnie przedmiotowej sprawy, która nie jest oparta na podstawie całokształtu materiału dowodowego;

- nieuwzględnienie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podjął z urzędu wszelkich kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego;

- nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w dostatecznym zakresie i z wymaganą wnikliwością, przede wszystkim nie uwzględnił dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania oraz nie wyjaśnił sprzeczności w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia.

Jeżeli chodzi o formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mimo że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z : 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238595; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385).

W ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skarżąca podniosła wyłącznie zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. W tym miejscu należy zauważyć, że wspomniany zarzut nie został sformułowany właściwie, gdyż skarżąca nie uwzględniła podziału art. 134 p.p.s.a. na dalsze jednostki redakcyjne – paragrafy. Jak już wspomniano, prawidłowe sformułowanie zarzutu kasacyjnego wymaga wskazania konkretnego przepisu prawa, który został naruszony, z uwzględnieniem jego podziału na jednostki redakcyjne. Już tylko z tej przyczyny zarzut naruszenia powołanego przepisu należało uznać za chybiony.

Uwzględniając sposób sformułowania zarzutu można przyjąć, że nawiązuje on do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną." Według skarżącej Sąd pierwszej instancji naruszył powołany przepis, gdyż nie uwzględnił "(...) wszelkich istotnych naruszeń prawa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...), a związanych z materią zaskarżonego postępowania (...)". Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie wskazała jakiego rodzaju naruszenia prawa nie zostały uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji oraz jakie zarzuty, podniesione przez nią w skardze zostały pominięte. Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest bardzo ogólnikowe i nie nawiązuje do konkretnych uchybień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, których nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, chociaż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. powinien był uwzględnić je dokonując pełnej kontroli zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła też Sądowi pierwszej instancji, że z naruszeniem powołanego przepisu nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Także w tym przypadku skarżąca nie wymieniła konkretnych zarzutów zgłoszonych w skardze, do których nie odniósł się Sąd pierwszej instancji.

Dodać także należy, że w skardze kasacyjnej nie podjęto próby wykazania, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazane wady skargi kasacyjnej w zakresie sformułowania zarzutu i jego uzasadnienia sprawiają, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.