Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 221/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 2 w zw. z art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do refundacji świadczeń w formie usług opiekuńczych przyznanych J. S. postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta G. ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 września 2013 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Z. przez wskazanie organu właściwego do refundacji świadczeń w formie usług opiekuńczych przyznanych J. S.

W uzasadnieniu wniosku Dyrektor MOPS w G. wskazał, że J. S. przyjechała zimą 2011/2012 r. w odwiedziny do swojej córki do G. W trakcie powyższego pobytu dostała udaru i trafiła do szpitala. Jej stan zdrowia na tyle się pogorszył, że nie mogła wrócić do Z. Pismem z dnia 30 maja 2012 r. J. S. złożyła wniosek skierowany do MOPS-u w G. o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. Zaznaczyła, że ze względu na stan zdrowia nie może wrócić do miejsca zamieszkania, poza tym, byłaby tam sama. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał wnioskodawczyni usługi opiekuńcze na okres od dnia 4 czerwca do dnia 31 sierpnia 2012 r. w wymiarze 4 godzin dziennie w dni robocze. Jednocześnie pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. MOPS w G. zwrócił się do MOPS-u w Z. o refundację na przyznane usługi opiekuńcze. Wyjaśniono, że J. S. na stałe zamieszkuje w Z., w G. zaś przebywa u córki jedynie czasowo. Organ podkreślił, że zgodnie z informacjami zawartymi w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 30 maja 2012 r. J. S. dokonywała opłat za mieszkanie w Z. Zgodnie zaś z jej oświadczeniem z dnia 3 sierpnia 2012 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy, na terenie G. przebywa czasowo, pobyt zaś musiała przedłużyć z uwagi na przebyty udar.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. J. S. ponownie złożyła wniosek o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych z uwagi na dalej utrzymujący się zły stan zdrowia. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] MOPS w G. przyznał J. S. usługi opiekuńcze na okres od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2012 r. w wymiarze 4 godzin dziennie w dni robocze.

MOPS w G. wystawił fakturę z dnia 16 października 2012 r. za usługi opiekuńcze wykonane w okresie od dnia 4 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. na rzecz J. S. oraz fakturę z dnia 6 grudnia 2012 r. za usługi opiekuńcze wykonane w okresie od dnia 1 października do dnia 30 listopada 2012 r.; jako nabywcę wskazano MOPS w Z.

MOPS w Z. pismem z dnia 27 listopada 2012 r. zwrócił się do MOPS w G. o przesunięcie terminu płatności faktury z dnia 16 października 2012 r. z uwagi na brak środków pieniężnych w budżecie na usługi opiekuńcze. W piśmie tym nadmieniono również, że niezrozumiałe dla Ośrodka w Z. jest komasowanie należnej kwoty przez kilka miesięcy. Co ważne, jak wskazuje wnioskodawca, w piśmie tym MOPS w Z. nie kwestionował zasadności ustalenia, że gmina Z. jest zobowiązana do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę G. na rzecz J. S.

Pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. J. S. ponownie złożyła wniosek do Ośrodka w G. o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych z uwagi na dalej utrzymujący się zły stan zdrowia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] MOPS w G. przyznał J. S. usługi opiekuńcze na okres od dnia 2 stycznia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. w wymiarze 4 godzin dziennie w dni robocze.

Konsekwencją przyznania usług opiekuńczych na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. było wystawienie przez MOPS w G. Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Z. faktur:

- z dnia 14 stycznia 2013 r. za usługi opiekuńcze wykonane w grudniu 2012 r.,

- z dnia 15 marca 2013 r. za usługi opiekuńcze wykonane w styczniu i lutym 2013 r.,

- z dnia 25 kwietnia 2013 r. za usługi opiekuńcze wykonane w marcu 2013 r.,

- z dnia 20 maja 2013 r. za wskazane usługi wykonane w kwietniu 2013 r.,

- z dnia 13 czerwca 2013 r. za usługi opiekuńcze wykonane w maju 2013 r.

Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. MOPS w Z. zawiadomił MOPS w G., że od dnia 1 stycznia 2013 r. nie będzie płacił za usługi opiekuńcze J. S., ponieważ jego zdaniem pobyt wymienionej przekształcił się obecnie w pobyt trwały i uznał, iż zamieszkuje ona w G.

Pismem z dnia 27 lutego 2013 r. Ośrodek w G. poinformował, że z uwagi na przytoczone wcześniej okoliczności oraz z uwagi na to, iż stan J. S. ulega poprawie, jednakże nie na tyle, by pozwolić jej na samodzielną egzystencję, tym bardziej na wielogodzinną podróż do Z., uważa pobyt J. S. za tymczasowy.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. MOPS w G. poinformował Ośrodek w Z., że na początku maja 2013 r. J. S. zamierza udać się do Z. wraz z córką pozałatwiać różne sprawy i niewykluczone, iż wymieniona pozostawanie w miejscu swojego zamieszkania.

Pismem z dnia 15 maja 2013 r. MOPS w Z. ponownie odmówił uregulowania należnych kwot m.in. z uwagi na to, że zdaniem Ośrodka J. S. faktycznie mieszka w G. Natomiast J. S. w dniu 23 lipca 2012 r. złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że zarówno w 2012 r., jak i w okresie od stycznia do czerwca 2013 r. jej miejscem zamieszkania był oraz nadal jest Z. Podkreśliła, że pobyt w G., pomimo iż się przedłużył, jest jedynie pobytem czasowym oraz że zamierza stale przebywać w Z.

Jak podkreślił MOPS w G., J. S. od początku pobytu czasowego u córki deklaruje zamiar powrotu do miejsca zamieszkania w Z., opłaca koszty mieszkania, które się tam znajduje, gdyby nie sytuacja zdrowotna, w której się znalazła, nie przebywałaby u córki w G. W świetle powyższych okoliczności, zdaniem Ośrodka w G., miejsce zamieszkania J. S. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego znajduje się w Z., pomimo iż pobyt czasowy na terenie G. się przedłużył. W związku z powyższym wniósł o orzeczenie, że właściwą w niniejszej sprawie jest Gmina Z.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniósł o oddalenie tego wniosku jako oczywiście bezzasadnego. Z ostrożności procesowej wniesiono o odrzucenie wniosku wskazując, że sprawa w nim zgłoszona nie dotyczy de facto sporu kompetencyjnego, a tym samym wniosek ten jako niedopuszczalny powinien być odrzucony na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. (błędnie wskazując w odpowiedzi na K.p.a.)

Przytaczając treść art. 1 K.p.a. organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie można by było mówić o sporze kompetencyjnym, gdyby wniosek J. S. o przyznanie jej usług opiekuńczych nie został rozstrzygnięty w drodze indywidualnej decyzji administracyjnej wskutek uznania się przez organy będące w sporze za niewłaściwe do rozpoznania lub też, gdy oba te organy uznawały się za właściwe do wydania decyzji administracyjnej. Tymczasem taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem Dyrektor MOPS w G. rozpoznał wnioski Pani J. S. w toku przeprowadzonego przez siebie postępowania administracyjnego, które zostało zakończone decyzjami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie doszło więc do sporu kompetencyjnego, a brak takiego sporu powoduje, że wniosek jest rzeczywiście bezzasadny i powinien zostać oddalony.

Motywując wniosek o odrzucenie rozpoznawanego nadto wskazał, że rozliczenia między gminami za wydatki na świadczenia udzielane mieszkańcom innych gmin nie są sprawami administracyjnymi załatwianymi w drodze decyzji administracyjnych. Nie można więc twierdzić, że sprawa rozliczeń należy do sporów o właściwość organu, o których mowa w art. 22 § 1 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwaną dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów państwowych zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środków prawnych. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów państwowych zachodzi w odniesieniu do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, czyli gdy występuje tożsamość sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącymi tego samego podmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór o właściwość może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, a zatem sprawy, w której organ administracji publicznej dokonuje autorytatywnej konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego w zakresie uprawnienia lub obowiązków jednostki. Przedmiotem sporu nie mogą być roszczenia cywilne, do rozpoznawania takiego sporu właściwym jest sąd powszechny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporu cywilnego pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta Z. o zwrot wydatków za udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych przyznanych J. S. Sprawa ta nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Z tego względu spór o właściwość jest niedopuszczalny.

Wobec powyższego - na podstawie art. 15 § 2 i art. 64 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ustawy P.p.s.a.