Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 979/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Umorzono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Powołane przepisy: article: art. 60 w zw. z art. 161 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 193 oraz art. 232 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 15/09 w sprawie ze skargi "[...]"[...] w O. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu postanawia: 1. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie kwotę 100 (stu) złotych tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 15/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę "[...]"[...] w O. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu i uchylił zaskarżone orzeczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie umorzyło postępowanie w sprawie wniosku pełnomocnika Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w O. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu położonego w Olsztynie przy ul. [...] działki nr [...] o powierzchni 21891 m2 jest nieuzasadniona.

W uzasadnieniu SKO podało, iż pismem z dnia [...] listopada 2007 r., doręczonym stronie w dniu [...] grudnia 2007 r., Prezydent Miasta Olsztyn wypowiedział użytkownikowi wieczystemu dotychczasową opłatę roczną w kwocie 59.000,00 zł za użytkowanie wieczyste przedmiotowej działki i zaoferował nową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego tego gruntu w wysokości 442.384,27 zł. Jednocześnie Prezydent pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione albo uzasadnione w mniejszej wysokości w ciągu 30 dni od dnia doręczenia przedmiotowego wypowiedzenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. Pouczył także stronę o skutkach niezłożenia wniosku.

Kolegium wskazało, iż termin złożenia przez stronę wniosku upłynął w dniu [...] stycznia 2008 r., zaś przedmiotowy wniosek został złożony osobiście w siedzibie Kolegium w dniu [...] stycznia 2008 r., a zatem po terminie. Kolegium wyjaśniło, iż wniesienie pisma z uchybieniem terminu jest równoznaczne z jego niewniesieniem, a zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku nie złożenia wniosku, właściwy organ oraz użytkownika wieczystego obowiązuje nowa wysokość opłaty zaoferowanej w wypowiedzeniu.

W ocenie Kolegium, w zaistniałej sytuacji nie mogło dojść do merytorycznego rozpatrzenia wniosku, a postępowanie w sprawie opłaty za użytkowanie wieczyste wskazanego gruntu stało się bezprzedmiotowe.

W orzeczeniu organ pouczył stronę, iż może wnieść sprzeciw od tego orzeczenia w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, za pośrednictwem Kolegium.

Na skutek wniesionego sprzeciwu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w O. odrzucił pozew w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu Sąd podał, iż droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna, gdyż od orzeczenia umarzającego postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W związku z tym "[...]" [...] w O. (spółka przekształcona z Przedsiębiorstwa [...] w O.) reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawny E. K., wniosła skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

Skarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że pismo Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia [...] listopada 2007 r. zawierające wypowiedzenie dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste, zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu w dniu [...] grudnia 2007 r. Zarzuciła także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie naruszyło art. 105 § 1 k.p.a. uznając, że użytkownik wieczysty złożył wniosek po upływie przepisanego terminu, a tym samym postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż pismo z dnia [...] listopada 2007 r. zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu za pośrednictwem gońca Urzędu Miasta w niedzielę [...] grudnia 2007 r., tj. wówczas, gdy siedziba przedsiębiorstwa użytkownika wieczystego, w której znajduje się sekretariat, jest zamknięta. Podała, że w dniach wolnych od pracy działa jedynie, znajdujący się w odrębnym budynku, wyodrębniony dział pogotowia technicznego i to właśnie jeden z pracowników tego działu, który pełnił tam niedzielny dyżur w dniu [...] grudnia 2007 r. musiał pokwitować odbiór pisma.

Zdaniem pełnomocnika, w przedstawionych okolicznościach faktycznych, nie można było uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone w rozumieniu art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika bowiem z treści powołanego przepisu, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, pełnomocnik zaznaczyła, iż osobą taką w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest członek organu spółki uprawniony do jej reprezentowania lub pełnomocnik procesowy spółki, ustanowiony w postępowaniu administracyjnym w sprawie albo pracownik uprawniony do odbioru pism.

Skoro zatem w przedsiębiorstwie wyodrębniony jest sekretariat, który prowadzi obsługę kancelaryjną, to tylko tam powinna być dostarczana korespondencja. W przedmiotowej sprawie pismo zostało doręczone nawet nie pracownikowi zajmującemu się bieżącą obsługą, ale pracownikowi pogotowia technicznego. Pełnomocnik zwróciła uwagę, że zgodnie z orzecznictwem zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego pracownicy wyspecjalizowanych komórek nie są uprawnieni do odbioru pism. Tego rodzaju stanowisko jest tym bardziej zasadne, że na gruncie spornej sprawy odnosi się do pracownika, który pełni dyżur w odrębnym budynku swojego działu w niedzielę, a więc także poza normalnymi godzinami pracy.

Z tego powodu pełnomocnik uznała za nieprawidłowe działanie gońca Urzędu Miasta, który nie dość, że doręczył pocztę w niedzielę, to jeszcze nie upewnił się, czy pracownik pełniący wtedy dyżur w pogotowiu technicznym jest upoważniony do odbioru pism. Pełnomocnik odwołała się przy tym do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1153/95), wedle którego to właściciel gruntu, czyli gmina Olsztyn, działając za pośrednictwem gońca, powinna wykazać się należytą starannością w przedmiotowej sprawie.

W tym stanie rzeczy, pełnomocnik Spółki wskazała, iż pismo Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia [...] listopada 2007 r. w ogóle nie zostało doręczone, a zatem wysokość opłaty rocznej nie została wypowiedziana. Nadto wskazała, że ewentualnie można uznać, iż doręczenie wypowiedzenia nastąpiło z dniem [...] grudnia 2007 r., ponieważ to dopiero w tym dniu pismo zostało przekazane do sekretariatu Spółki i wpisane do repertorium. W tej zaś sytuacji należałoby uznać, iż złożenie wniosku o stwierdzenie, że aktualizacja opłaty rocznej była niezasadna, zostało dokonane z zachowaniem ustawowego terminu i wniosek ten winien być rozpoznany merytorycznie.

Pełnomocnik skarżącej Spółki podniosła również zarzuty merytoryczne dotyczące bezzasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. W tym zakresie zwróciła uwagę, iż wycena dokonana w operacie szacunkowym z dnia [...] sierpnia 2007 r. nie odpowiada rzeczywistej wartości nieruchomości, a tym samym nie można uznać jej za miarodajną dla celów obliczenia opłaty rocznej. Zarzuciła też, że właściciel nie uwzględnił charakteru usług świadczonych przez Spółkę, które polegają na odbiorze odpadów komunalnych od mieszkańców miasta. Wzrost opłat z tytułu użytkowania wieczystego oznaczać będzie bowiem konieczność podniesienia cen za wywóz odpadów.

Jednocześnie, wraz ze skargą, pełnomocnik złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie.

W ocenie organu odwoławczego, okoliczność, iż pismo Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia [...] listopada 2007 r. zostało doręczone osobie nieuprawnionej do odbioru pism w tej jednostce, nie zmienia faktu, iż postępowanie przed Kolegium w tej sprawie było bezprzedmiotowe, w związku z czym podlegało umorzeniu. W zaistniałej sytuacji, jak wyjaśnił organ, nie można było ani wydać orzeczenia merytorycznego w sprawie, ani też załatwić sprawy w drodze, zawartej przez strony postępowania, ugody.

Z kolei, w piśmie z dnia 2 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymała żądania zawarte w skardze oraz, dodatkowo, wniosła o stwierdzenie bezskuteczności wypowiedzenia wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste dokonane przez gminę Olsztyn, z uwagi na brak jego doręczenia użytkownikowi wieczystemu.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego aktu, Sąd I instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił, że rozpoznawał niniejszą sprawę z uwagi na postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia [... ] grudnia 2008 r. (sygn. akt [...]), w którym Sąd ten stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej oraz ze względu na treść art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zgodnie z którym, sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

Następnie WSA w Olsztynie zwrócił uwagę, że umowa użytkowania wieczystego ma charakter umowy cywilnoprawnej. Natomiast użytkowanie wieczyste jest to prawo czasowe, w którym istotnym elementem obligacyjnym jest obowiązek uiszczania przez wieczystego użytkownika właścicielowi gruntu świadczeń pieniężnych, które ustawodawca traktuje jako ekwiwalent za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste.

Sąd I instancji przywołał unormowania dotyczące opłaty rocznej zamieszczone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). I tak, wskazał, że zgodnie z art. 71 tej ustawy, za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne, które wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie (art. 77 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek ten składa się przeciwko właściwemu organowi, przy czym ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty, spoczywa na właściwym organie (art. 78 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Jednocześnie Sąd zaznaczył, iż złożenie tego wniosku nie zwalnia z obowiązku uiszczania opłat w dotychczasowej wysokości. W przypadku niezłożenia wniosku właściwy organ oraz użytkownika wieczystego obowiązuje nowa wysokość opłaty zaoferowana w wypowiedzeniu.

Dokonując analizy przywołanych przepisów Sąd I instancji stwierdził, że ustawodawca reguluje jedynie sytuację strony w przypadku niezłożenia wniosku przez użytkownika wieczystego, która w takim przypadku zobowiązana jest do uiszczania opłaty w nowej wysokości. Zdaniem Sądu, regulacji tej nie można jednak odnosić do sytuacji złożenia wniosku z uchybieniem terminu, bądź też w przypadku kwestionowania przez stronę skuteczności dokonanego wypowiedzenia. Stosownie bowiem do art. 79 ustawy o gospodarce nieruchomościami o wniosku dotyczącym aktualizacji opłaty orzeka Kolegium, które winno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli jednak do ugody nie dochodzi Kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. W przypadku oddalenia wniosku obowiązuje wysokość opłaty zaoferowana zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast ustalona na skutek prawomocnego orzeczenia Kolegium lub w wyniku zawarcia przed Kolegium ugody nowa wysokość opłaty rocznej obowiązuje począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wypowiedziano wysokość dotychczasowej opłaty. Od orzeczenia Kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a złożony na skutek otrzymania wypowiedzenia wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości zastępuje pozew (art. 80 ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W przedmiotowej sprawie, jak stwierdził dalej Sąd, organ uznał, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie. Podstawą takiego sposobu rozstrzygnięcia sprawy było przyjęcie stanowiska, iż złożenie wniosku z uchybieniem terminu jest równoznaczne z jego niewniesieniem przez stronę i związanie użytkownika wieczystego nową wysokością opłaty zaoferowanej w wypowiedzeniu.

Sąd wyjaśnił przy tym, że przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na który powołał się organ, wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. A. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, Wydanie 7, str. 485). Umorzenie postępowania następuje w szczególności, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Odnosząc powyższe rozważania do przebiegu postępowania i treści akt rozpatrywanej sprawy, WSA w Olsztynie stwierdził, iż nie było podstaw do umorzenia postępowania. Ewentualna okoliczność złożenia wniosku z uchybieniem terminu nie uprawniała bowiem organu orzekającego do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, lecz zobowiązywała organ do jego merytorycznego rozpoznania.

Według Sądu I instancji, złożenie takiego wniosku z uchybieniem terminu może rodzić bowiem jedynie taki skutek jak odmowa przyznania uprawnienia. Nie może natomiast stanowić podstawy do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzenia.

Co więcej, Sąd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie skarżący przede wszystkim kwestionuje skuteczność dokonanego wypowiedzenia. Skoro zatem istota sprawy sprowadza się do usunięcia przed organem administracji publicznej sporu o prawo do świadczenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w zaktualizowanej wysokości, to konieczne jest jej merytoryczne rozstrzygnięcie.

Dalej Sąd wyjaśnił, że wprawdzie od orzeczenia kolegium rozstrzygającego spór o wysokość opłaty nie przysługuje środek odwoławczy, ale strona może od tego orzeczenia wnieść sprzeciw do sądu powszechnego. Oznacza to zatem, że orzeczenie Kolegium, jako kończące postępowanie przed organem administracji publicznej, powinno rodzajowo ze swojej istoty umożliwiać stronie przeniesienie sporu co do opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przed sąd powszechny jako, że sprawa ta ma w istocie charakter cywilnoprawny (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 889/08, niepublikowany, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 472/06, niepublikowany).

Sąd zwrócił uwagę, że z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że jeżeli do ugody nie doszło, to Kolegium, w oparciu o treść art. 79 ust. 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, może wydać tylko jedno z dwóch możliwych rodzajów orzeczeń, a mianowicie: ustalających nową wysokość opłaty lub oddalających wniosek. WSA w Olsztynie podkreślił, że wyłącznie takie rozstrzygnięcie sprawy umożliwia stronie zakończenie, w istocie cywilnoprawnego sporu, na etapie administracyjnym i wniesienie w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, sprzeciwu do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Natomiast wydane w niniejszej sprawie orzeczenie, w sytuacji, gdy w istocie sprawa aktualizacji opłaty nie została ostatecznie rozstrzygnięta, zamyka skarżącej Spółce możliwość wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego.

W końcowej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że niemożliwym było rozpoznanie, zawartego w skardze, wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz rozpatrzenia kwestii, czy aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w mniejszej wysokości, ponieważ sprawa ta ma charakter cywilnoprawny, a sądy administracyjne są powołane jedynie do kontroli legalności skarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Sąd administracyjny rozpoznając skargę dokonuje jedynie oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Sąd ten nie posiada natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy. W sprawach zaś z zakresu aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, uregulowanej ustawą o gospodarce nieruchomościami, merytoryczne rozstrzyganie należy do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego oraz, w razie wniesienia sprzeciwu od orzeczenia kolegium, do sądu powszechnego.

Jednocześnie Sąd I instancji sformułował dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie wskazania co do dalszego postępowania i stwierdził, że obowiązkiem tego organu jest wydanie rozstrzygnięcie odpowiadającego wskazanym wyżej przepisom prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie reprezentowane przez pełnomocnika - radcę prawnego A. B. Zaskarżonemu wyrokowi SKO w Olsztynie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na niezastosowaniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i nieodrzuceniu skargi podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy oraz wykładnia art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, iż wobec utraty mocy wiążącej orzeczenia Kolegium z dnia [...] lipca 2008 r., na skutek sprzeciwu wniesionego w terminie, brak jest przedmiotu zaskarżenia do sądu administracyjnego.

W przypadku nieuwzględnienie powyższego zarzutu, SKO w Olsztynie, w ramach tej samej podstawy kasacyjnej, zarzuciło naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 79 ust. 3 tejże ustawy polegające na uchyleniu orzeczenia Kolegium pomimo, iż nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem kasatora, WSA w Olsztynie błędnie przyjął, że naruszenie którego dopuściło się SKO miało polegać na bezpodstawnym umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie to jako bezprzedmiotowe należało umorzyć i brak było podstaw do wydawania orzeczenia merytorycznego – o oddaleniu wniosku.

SKO w Olsztynie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Kastor podniósł, iż zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji rozpatrzył skargę, której wniesienie było niedopuszczalne, ponieważ brak było przedmiotu zaskarżenia. Wedle kasatora, Sąd I instancji całkowicie pominął w swych rozważaniach skutki wynikające z art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dokonał oceny prawidłowości wydania orzeczenia, które zgodnie z ww. przepisami utraciło swą moc. Jego zdaniem, już sam fakt wniesienia sprzeciwu w terminie powoduje utratę mocy orzeczenia Kolegium, a zatem nie można przyjąć, iż funkcjonuje w obrocie prawnym i może stanowić o prawach i obowiązkach stron.

Kolegium nie zgodziło się również z twierdzeniem Sądu I instancji, zgodnie z którym z brzmienia przywołanych w uzasadnieniu wyroku przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż utrata mocy dotyczy jedynie orzeczeń uznawanych za merytoryczne, a wyszczególnionych w art. 79 ust. 3 tej ustawy.

SKO w Olsztynie stwierdziło, że wydawanie w postępowaniu w sprawie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu innego rodzaju orzeczeń, w tym orzeczeń o umorzeniu postępowania, dopuszcza zarówno doktryna, jak też orzecznictwo, a za prawidłowością takiego stanowiska przemawia również brzmienie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami , ponieważ art. 80 ust. 1 i 3 tejże ustawy mówi jedynie o orzeczeniu i nie odwołuje się wprost do art. 79 ust. 3 ustawy.

W tej sytuacji Kolegium uznało, że odrzucenie skargi przez Sąd I instancji w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. nie stanowiłoby naruszenia art. 58 § 4 P.p.s.a.

Ponadto kasator wyraził pogląd, że termin określony w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter materialny, a po jego upływie użytkownik wieczysty traci możliwość realizacji prawa do zgłoszenia żądania o ustalenie wysokości opłaty przez Kolegium, a nawet więcej – z mocy art. 78 ust. 4 zd. 2 ustawy – oświadczenie właściciela złożone wobec niego staje się skuteczne w sferze łączącego te podmioty stosunku prawnego. Powołując się na stanowiska doktryny dotyczące skutków uchybienia terminu materialnego kasator wywiódł, że skoro termin, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy ma charakter prekluzyjny , to złożenie wniosku z uchybieniem trzydziestodniowego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia użytkownika wieczystego do kwestionowania oświadczenia zmieniającego wysokość opłaty, co w konsekwencji powinno skutkować umorzeniem postępowania.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował treść art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że o ile treść tego przepisu rzeczywiście podaje, że jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty, to jednak w przepisie tym, w pierwszej kolejności mowa jest o zawarciu ugody pomiędzy stronami sporu, co może jednak nastąpić tylko na etapie merytorycznego rozpoznania sprawy, a do tego etapu na gruncie rozpoznanej sprawy w ogóle nie doszło.

Kasator poczynił również uwagi co do rozważań Sądu I instancji o konieczności merytorycznego rozpoznania sprawy z uwagi na postawione przez Spółkę zarzuty nieprawidłowego doręczenia wypowiedzenia o wysokości dotychczasowej opłaty. Kolegium podkreśliło, że – po pierwsze - zarzuty te zostały zgłoszone dopiero w skardze wniesionej do Sądu, a – po drugie - że nawet, gdy tego rodzaju zarzuty wniosku okazałyby się zasadne, to nie można byłoby uznać, że orzeczenie o oddaleniu wniosku jest prawidłowe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik "[...]"[...] wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od SKO w Olsztynie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Pełnomocnik podniosła, że wbrew wywodom skargi kasacyjnej, WSA w Olsztynie, wobec treści postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] grudnia 2008 r. nie mógł odrzucić skargi tylko z powodu braku właściwości sądu administracyjnego. Wskazała, że sąd powszechny uznając niedopuszczalność drogi sądowej stwierdził, że użytkownikowi wieczystemu od orzeczenia umarzającego postępowania przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a to z kolei oznacza, że odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., a takie rozstrzygnięcie kasator uważa za właściwe, prowadziłoby do naruszenia zasady wyrażonej w art. 58 § 4 P.p.s.a.

Zarzuciła, że kasator dokonał nieprawidłowej wykładni art. 80 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i błędnie uznał, że utrata mocy dotyczy każdego rodzaju orzeczenia wydanego przez samorządowe kolegium odwoławcze. Zaznaczyła, że treść art. 80 ust. 3 pozostaje w związku z treścią art. 79 ust. 3 tej ustawy, a ten ostatni przepis wskazuje na tylko dwa rodzaje orzeczeń: oddalające wniosek lub ustalające nową wysokość opłaty.

Stwierdziła nadto, że zamieszczone w skardze kasacyjnej rozważania co do charakteru prawnego terminu określonego w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostają, z uwagi na nieskuteczne doręczenie wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej, bez znaczenia, a kasator w ogóle nie odniósł się do kwestii skuteczności doręczenia wypowiedzenia.

Odnosząc się zaś do zarzutów kasatora w zakresie prawidłowości zastosowania w sprawie art. 105 § 1 k.p.a. powtórzyła w całości zamieszczoną w tej części argumentację Sądu I instancji stwierdzając, że organ w miejsce umorzenia postępowania winien wydać orzeczenie merytoryczne, o którym mowa w art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie pismem z dnia 6 maja 2010 r. cofnęło skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednak sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Przepis ten ma zastosowanie do skarg kasacyjnych na mocy art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w niniejszej sprawie przesłanek niedopuszczalności cofnięcia skargi kasacyjnej.

W związku z tym postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 ustawy P.p.s.a. O zwrocie całości uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. z uwagi na cofnięcie skargi kasacyjnej.