Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 309/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 190
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 132 ust 6
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 35 ust. 1, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 roku sprawy ze skarg E. S.A. w P. i E. Sp. z o.o. w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargi


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] lutego 2021 r. sygn. I OSK [...] uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2020 r. i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Powyższym wyrokiem WSA w Poznaniu po rozpoznaniu skarg E. S.A. w Poznaniu i E. O. sp. z o.o. w P. uchylił decyzję Wojewody z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z [...] czerwca 1982 r. Zakład E. wniósł o wydanie zezwolenia na tymczasowe zajęcie nieruchomości, położonych w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV S.-Ż., w tym nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] i O. , obejmującą działkę nr [...] (obecnie działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). Decyzją z [...] września 1982 r. Zarząd Gospodarki Terenami w P. zezwolił wnioskodawcy na czasowe zajęcie tych nieruchomości. W dniu wydania tej decyzji właścicielami spornej nieruchomości byli K. i Z. S..

Pismem z [...] lutego 2018 r. Z. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za częściowe wywłaszczenie nieruchomości w związku z posadowieniem na nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], urządzeń elektroenergetycznych wysokiego napięcia.

W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że wnioskodawczyni nabyła w całości spadek po zmarłym mężu K. S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego P. – N. M. i W. w P. z [...] marca 2009 r. Ponadto organ ustalił, że Zakład E. został przekształcony w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa – E. P. S.A., która [...] stycznia 2003 r. została połączona z innymi spółkami przez przejęcie ich majątku, tworząc Grupę E. S.A., która od [...] października 2004 r. posługuje się firmą E. S.A. Spółka ta zobowiązana przepisami ustawy z dnia [...] kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne została zobowiązana do wydzielenia operatora systemu dystrybucyjnego, w związku z czym zawiązała spółkę E. O. sp. z o.o., która pełni funkcje operatora sieci dystrybucyjnej. Umową z [...] czerwca 2007 r. E. S.A. zbyła na rzecz E. O. sp. z o.o. aport w postaci oddziału E. S.A., której mocą nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Decyzją z [...] marca 2019 r. Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) ustalił na rzecz Z. S. (dalej też jako strona lub skarżąca) odszkodowanie w wysokości [...] zł za zmniejszenie wartości nieruchomości, zobowiązując do wypłaty odszkodowania E. O. sp. z o.o.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania i wskazał, że podmiotami zobowiązanymi do wypłaty przyznanego odszkodowania są solidarnie E. O. sp. z o.o. oraz E. S.A., a odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia wydania decyzji na rachunek bankowy skarżącej. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zaszły przesłanki do przyznania wnioskowanego odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a jedyną osobą uprawnioną jest wnioskodawczyni jako była właścicielka i jedyny spadkobierca K. S.. Organ wskazał także, że za wypłatę odszkodowania nie odpowiada Skarb Państwa, ale przedsiębiorstwo powstałe z przekształcenia Zakładu E. . Zaznaczył, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie miała umowa z [...] czerwca 2007 r. przewidująca solidarną odpowiedzialność E. S.A. i E. O. sp. z.o.o. za zobowiązania związane z prowadzeniem zbytego oddziału przedsiębiorstwa. Zdaniem organu zapis taki powoduje, że obowiązek odszkodowawczy leży zarówno po stronie E. S.A., jak i E. O. S.A.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła E. S.A., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości bądź jej uchylenie. Odrębną skargę E. O. sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Po połączeniu spraw z poszczególnych skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia [...] lipca 2020 r. sygn. II SA/Po [...] uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd podzielił stanowisko organów co do spełnienia przesłanek wypłaty odszkodowania. Sąd uznał, że Z. S. jako osoba wywłaszczona była uprawniona do żądania odszkodowania w części wynikającej z przysługującego jej udziału w nieruchomości, podczas gdy w części dotyczącej zmarłego męża wnioskodawczyni brak jest podstawy prawnej do przyznania legitymacji spadkobiercom osoby wywłaszczonej, a wypłata odszkodowania następuje wyłącznie na wniosek osoby uprawnionej. Sąd odnotował przy tym, że akta administracyjne mogą wskazywać, że mąż skarżącej złożył wniosek o odszkodowanie w przysługującej mu części i w tym zakresie roszczenie o odszkodowanie mogło zostać odziedziczone przez wnioskodawczynię, niemniej jednak akta w tym przedmiocie nie są kompletne, co wskazuje na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dodatkowo Sąd wskazał, że właścicielem linii przesyłowej powodującej konieczność wypłaty odszkodowania jest E. O. sp. z o.o. jako beneficjent zezwolenia. Zdaniem Sądu kwestie związane z aportem i ewentualną odpowiedzialnością solidarną podmiotu wnoszącego go pozostają poza zakresem niniejszego postępowania, a zainteresowani, w razie sporu mogą ewentualnie uregulować te kwestie na drodze innych postępowań.

Reasumując Sąd uchylił decyzję Wojewody z dwóch powodów- po pierwsze nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego sprawy co do tego, czy wniosek o odszkodowanie został już wcześniej złożony przez męża skarżącej i jaki ma to wpływ na jej aktualną sytuację jako wnioskodawczyni, a po drugie- Sąd zajął stanowisko, iż E. O. sp. z o.o. i E. S.A. nie są solidarnie zobowiązane do wypłaty odszkodowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Z. S., zaskarżając rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i oddalenie skarg oraz ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] lutego 2021 r. sygn. I OSK [...] uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok WSA w Poznaniu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że nie podziela stanowiska Sądu I instancji aby brak było podstawy prawnej do przyznania legitymacji spadkobiercom osoby wywłaszczonej do ubiegania się do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, oraz co do tego, że niewystarczająco organy wyjaśniły kwestię tego czy K. S. wystąpił wcześniej z wnioskiem o odszkodowanie w zakresie swojego udziału, co podlegałoby dziedziczeniu przez skarżącą.

W tym zakresie NSA wskazał, że do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka [...] doszło w 1982 r., tj. pod rządami nieobowiązującej obecnie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64, z późn. zm., dalej: "u.z.t.w.n."). Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych do stanów powstałych pod rządami wspomnianej ustawy i trwającymi nadal zastosowanie znajdują przepisy ustawy obowiązującej obecnie, tj. w tym przypadku ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 poz. 1990, dalej u.g.n.). Zgodnie z art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Jednocześnie w myśl art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że ustawodawca przewidział, że pomiędzy wywłaszczeniem nieruchomości a wypłatą odszkodowania z tego tytułu mogą zachodzić różnice czasowe, które nie powinny prowadzić do utraty prawa do odszkodowania, w tym również w sytuacji, gdy pomiędzy wywłaszczeniem nieruchomości a wypłatą odszkodowania zmienił się obowiązujący stan prawny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko odmawiające spadkobiercom prawa dochodzenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości wyłącznie z powodu ujęcia w art. 128 ust. 1 u.g.n. jedynie właściciela wywłaszczonej nieruchomości jako osoby uprawnionej do złożenia wniosku o odszkodowanie oraz braku przepisu wyraźnie dopuszczającego sukcesję tego roszczenia nie jest uprawnione. Skoro bowiem przytoczone powyżej przepisy dopuszczają występowanie o odszkodowanie w znacznym oddaleniu czasowym od momentu wywłaszczenia, to założyć należy, że na skutek upływu czasu właściciel wywłaszczonej nieruchomości może już nie żyć, przy czym nie sposób jest uznać, że uprawnienie do uzyskania odszkodowania miało charakter roszczenia osobistego, tj. wygasającego wraz ze śmiercią właściciela. Zauważyć przy tym należy, że w myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skoro roszczenie o zwrot nieruchomości przechodzi na spadkobiercę właściciela tej nieruchomości, to nie sposób uznać, że roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, stanowiące ekwiwalent za wywłaszczoną nieruchomość, nie przysługuje temu spadkobiercy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 972/17).

W świetle powyższych wywodów NSA uznał za zasadne te zarzuty skargi kasacyjnej, które prowadziły do podważenia stanowiska Sądu I instancji o konieczności przeprowadzenia przez Wojewodę postępowania wyjaśniającego w zakresie ewentualnego wniosku męża skarżącej o wypłatę odszkodowania. Zdaniem NSA roszczenie to przeszło na Z. S. jako jedyną spadkobierczynię po mężu.

NSA wskazał również, że rozpoznając ponownie sprawę WSA w Poznaniu powinien zbadać wpływ art. 554 k.c. na kwestię ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. NSA zwrócił uwagę, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji w swoich wywodach dotyczących określenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania skupił się na ocenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za ograniczenie sposobu użytkowania nieruchomości oraz wskazaniu beneficjenta decyzji o ograniczeniu sposobu użytkowania nieruchomości, co powiązał z obowiązkiem wypłaty odszkodowania. W swoich rozważaniach WSA nie odniósł się natomiast do treści art. 554 k.c. – a tym samym nie zastosował tego przepisu – ani wpływu umowy z [...] czerwca 2007 r., której mocą E. S.A. przeniosła na E. O. sp. z o.o. własność oddziału spółki, z którym związana jest linia energetyczna przebiegająca przez działkę Z. S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Wykonując zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia [...] lutego 2021 r. sygn. I OSK [...] Sąd, w wyniku ponownej kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia dwóch kwestii- możliwości wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie przez Z. S., jako spadkobiercę wywłaszczonego oraz prawidłowości zobowiązania przez organ solidarnie skarżących spółek E. S.A. i E. O. sp. z o.o. do wypłaty odszkodowania.

W aspekcie pierwszego zagadnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualnie Dz.U. z 2020 poz. 65, dalej u.g.n.) wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Jednocześnie w myśl art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

NSA odnosząc się do powyższych przepisów wskazał, iż ustawodawca przewidział, że pomiędzy wywłaszczeniem nieruchomości a wypłatą odszkodowania z tego tytułu mogą zachodzić różnice czasowe, które nie powinny prowadzić do utraty prawa do odszkodowania, w tym również w sytuacji, gdy pomiędzy wywłaszczeniem nieruchomości a wypłatą odszkodowania zmienił się obowiązujący stan prawny. Odmiennie jednak niż Sąd I instancji w wyroku z [...] lipca 2020 r. stwierdził, że nieuprawnione jest stanowisko odmawiające spadkobiercom prawa dochodzenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości wyłącznie z powodu ujęcia w art. 128 ust. 1 u.g.n. jedynie właściciela wywłaszczonej nieruchomości jako osoby uprawnionej do złożenia wniosku o odszkodowanie oraz braku przepisu wyraźnie dopuszczającego sukcesję tego roszczenia nie jest uprawnione.

Wobec tego NSA przesądził, iż Z. S., jako jedyna spadkobierczyni po zmarłym K. S. była osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości- w związku z posadowieniem na nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], urządzeń elektroenergetycznych wysokiego napięcia. NSA stwierdził, że wbrew stanowisku Sądu I instancji nie było potrzeby prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie ewentualnego zwracania się przez K. S. o wypłatę odszkodowania zanim uczyniła to skarżąca.

Problematyka legitymacji do wniesienia wniosku o ustalenie odszkodowania za ograniczenie praw do nieruchomości przez właściciela, który nabył ją po dacie takiego ograniczenia w drodze umowy, z uwagi na jej kontrowersyjność, została jednoznacznie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2021 r. (sygn. akt I OPS 1/20). Jak stwierdził NSA, zagadnieniem spornym w orzecznictwie sądów administracyjnych było "wskazanie kręgu podmiotów na rzecz których może być ustalone odszkodowanie w związku z szczególnym trybem wywłaszczenia polegającym na ograniczeniu prawa własności nieruchomości (użytkowania wieczystego) w wyniku czasowego jej zajęcia na podstawie decyzji administracyjnej w celu wybudowania liniowych urządzeń infrastruktury technicznej." W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Obecnie rozpoznając sprawę Sąd, związany wykładnią wyroku NSA, którą wzmacnia powołana wyżej uchwała z [...] lutego 2021 r. I OPS [...] stwierdza, że Z. S. była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania co do całej nieruchomości, jako spadkobierca po K. S..

Odnosząc się zaś do zagadnienia solidarnego zobowiązania spółek E. S.A. i E. O. sp. z o.o. do wypłaty odszkodowania, należy wskazać, że powyższe zagadnienie budzi spory w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Informacyjnie Sąd podaje, że w sprawach o odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Wojewoda konsekwentnie stoi na stanowisku, iż odpowiedzialność przy wypłacie odszkodowania E. S.A. i E. O. sp. z o.o. jest solidarna. Rozstrzygając zaś skargi na decyzje w wymienionych sprawach i rozpoznając zarzut co do solidarnej odpowiedzialności spółek wykształciły się dwa stanowiska i oba znalazły aprobatę w wyrokach NSA.

Pierwsze ze stanowisk sprowadza się do tego, że jedynie E. O. sp. z o.o. powinna być podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, gdyż tylko ta spółka jest beneficjentem zezwolenia wydanego Zakładowi E. . Wskazywano bowiem, że decyzję z daty ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (czyli zazwyczaj z lat 70 i 80 XX w.- uw. Sądu) należy traktować jako nadal obowiązujące zezwolenie. Nie miało ono charakteru jednorazowego czy czasowego ograniczenia własności. Dopóki dopóty istnieje ono w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne w nim wyrażone. Ograniczenia wynikające z tego zezwolenia mają charakter trwały, a jego beneficjentem był nie tylko Zakład E. ale po kolei wszystkie wskazane w decyzji podmioty – obecnie od 2007r., czyli w dacie orzekania przez organy: E. O. sp. z o.o. W dniu [...] czerwca 2007 r. zawarto umowę, mocą której E. S.A. zbyła na rzecz E. O. aport w postaci oddziału E. wobec czego to E. O. jest aktualnie jedynym podmiotem/ następcą nieistniejącego Zakładu E. co oznacza że jest jedynym podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania. Powyższe stanowisko wyrażono między innymi w wyroku tut. Sądu z dnia 26 lutego 2020 sygn. II SA/Po 1040/19, i zostało ono zaakceptowane przez NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną od ww. orzeczenia z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1756/20 (dostępne w bazie orzeczeń CBOSA).

Drugie ze stanowisk uznaje solidarną odpowiedzialność obu spółek. W tym zakresie Sądy wyrażają stanowisko, że zgodnie z art. 554 kodeksu cywilnego nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Na tym tle Sądy wskazują, że dnia [...] czerwca 2007 r. zawarto umowę, mocą której E. S.A. zbyła na rzecz E. O. sp. z o.o. aport w postaci oddziału E. jednak w ww. umowie wskazano, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Z powyższego wynika zatem, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy i odnoszący się do nieruchomości, leży zarówno po stronie E. S.A., jak i E. O. (tak: np. wyrok WSA w Poznaniu z 29 stycznia 2020 r. od którego NSA oddalił skargi kasacyjne wyrokiem z dnia 25 czerwca 2021 r. sygn. I OSK 1149/20, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA).

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd przychyla się do drugiego stanowiska, podzielając tym samym argumentację Wojewody, iż do wypłaty odszkodowania zobowiązać należało zarówno E. S.A. jak i E. O. sp. z o.o.

Według art. 36 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (w tekście jako u.z.t.w.n.), odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia, a w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta. Z kolei art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. upoważniał organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe do zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności. Należy zwrócić uwagę, że w powołanym przepisie wymieniono przedsiębiorstwa państwowe jako podmioty upoważnione do zakładania sieci, a tym samym również jako podmioty upoważnione do zawarcia porozumienia w przedmiocie odszkodowania, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Według u.z.t.w.n., podstawą do wypłaty odszkodowania były straty powstałe w związku z założeniem i przeprowadzeniem przewodów na podstawie zgody organu (art. 36 ust.1 w zw. z art. 35 ust. 1). Z kolei przepis obecnie regulujący tę kwestię – art. 132 ust. 6 u.g.n. – stanowi, że obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 u.g.n. oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń. Dla potrzeb stosowania art. 132 ust. 6 u.g.n. nie ma znaczenia, kto w przeszłości, w dacie wywłaszczenia, mógł wypłacić odszkodowanie (czy był to Skarb Państwa, czy inny podmiot). Istotne jest bowiem to, kto w chwili złożenia współczesnego wniosku, w istniejących okolicznościach faktycznych i prawnych, nadal jest beneficjentem decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości. Przy tym art. 132 ust. 6 u.g.n. nie odwołuje się do przesłanki posiadania linii energetycznej przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, ani do regulacji dotyczących wydzielenia, czy utworzenia nowej spółki prawa handlowego w rozumieniu przepisów k.s.h. i o przekształceniach własnościowych, czy też rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami gospodarczymi.

Wobec tego, stosując normę z art. 132 ust. 6 u.g.n., oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., Sąd stwierdza, że obowiązek odszkodowawczy w niniejszej sprawie leży solidarnie po stronie obu Spółek.

Mając to na uwadze, jak i będąc związanym wyrokiem NSA z dnia [...] lutego 2021 r. sygn. I OSK [...], Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił.