Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 448/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przejęcie mienia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 65 par. 1,  art. 105, art. 156 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 1959 nr 14 poz 78
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 30 stycznia 1959 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 3 pkt 14;
journal: Dz.U. 1990 nr 34 poz 198
law: Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: art. 44, art. 45;
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz 79
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
article: art. 3 ust. 1 pkt 5 i pkt 7.
journal: Dz.U. 2009 nr 31 poz 206
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 maja 2011 r., Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję tegoż organu z dnia 31 sierpnia 2010 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Niemodlinie z dnia 7 kwietnia 1966 r., Nr [...], o uznaniu gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] nr [...], o powierzchni 9,46 ha z budynkami za opuszczone przez spadkobierców po zmarłym S. W. oraz o przejęciu go na rzecz Państwa.

Postępowanie administracyjne przebiegało w następujący sposób:

W dniu 25 stycznia 2008 r. J. W. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Niemodlinie z dnia 7 kwietnia 1966 r., Nr [...]uznaniu gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] nr [...] powierzchni 9,46 ha z budynkami za opuszczone przez spadkobierców po zmarłym S. W. oraz o przejęciu go na rzecz Państwa. Wnioskodawca w złożonym wniosku stwierdził, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem naruszała art. 107 § 1 K.p.a. (w dacie wydania decyzji art. 98) poprzez niekonkretne wskazanie podstawy prawnej wydanej decyzji oraz poprzez niewskazanie stron postępowania, a także poprzez naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych poprzez pominięcie faktu, że gospodarstwo będące przedmiotem decyzji było w większej części uprawiane przez użytkownika – wuja spadkobierców, a zatem nie można było uznać wskazanego gospodarstwa za opuszczone.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2010 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu działając na podstawie art. 105 1 K.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał na obowiązek przestrzegania właściwości rzeczowej do rozstrzygania danej sprawy administracyjnej. Następnie powołał poszczególne przepisy związane ze zmianami w strukturze administracji publicznej, dokonał ich wykładni i stwierdził, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku był Wojewoda Opolski, który w świetle art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2009 r. jest organem administracji rządowej w województwie, do właściwości, którego należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji, a także organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. Uzasadniał nadto organ, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ ma obowiązek umorzenia postępowania m.in. wówczas, gdy wszczął je w wyniku wadliwej oceny swej właściwości. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie i stąd też należało orzec o umorzeniu prowadzonego postępowania.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył J. W.. Podniósł w nim, iż nie zgadza się z przedmiotową decyzją, gdyż zgodnie z treścią orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2006 r. (sygn. akt SA/Wa 2208/05, Lex nr 205028) organem wyższego stopnia do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez prezydium powiatowej rady narodowej o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo jest samorządowe kolegium odwoławcze. Nadto w jego ocenie doszło do naruszenia przepisów procedury, gdyż SKO dopiero po ponad dwóch i pół latach uznało się niewłaściwym w sprawie, a przepis art. 65 K.p.a. stanowi, że organ, który uzna się za niewłaściwy w sprawie powinien niezwłocznie przekazać sprawę do właściwego organu. W chwili wszczęcia postępowania to SKO winno rozpoznać sprawę, gdyż ono było organem właściwym w sprawie, bowiem wniosek wpłynął do tego organu w dniu 22 stycznia 2008 r. Zarzucił także, że decyzja o umorzeniu postępowania podjęta została w dniu 31 sierpnia 2010 r., a doręczona została dopiero w dniu 21 marca 2011 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 maja 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy oraz przepisy art. 19 i art. 157 § 1 K.p.a. i stwierdziło, że właściwość rzeczową organu ocenia się według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania weryfikowanych decyzji. Wskazując na powyższe organ podkreślił, że podstawę prawną kwestionowanego aktu stanowił art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz.U. Nr 32, poz.161), ale z dalszej treści decyzji wynika, że w rzeczywistości chodziło o art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz.174) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającym ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 32, poz. 161). Powołana regulacja umożliwiała przejmowanie na własność Państwa, bez odszkodowania opuszczonych gospodarstw rolnych. O przejęciu orzekał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej miasta wyłączonego z województwa. Dalej organ przytoczył podstawy prawne zmian w strukturze administracji i wskazał, że z uwagi na charakter sprawy w analizowanym przypadku zastosowanie znajdą regulacje ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, a zatem zasadnie przyjęto, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji winien rozpatrzyć Wojewoda Opolski. Dodatkowo podkreślił organ, że stanowisko takie uwzględnia linię orzecznictwa sądów administracyjnych. Argumentował nadto, że zasadnie umorzono postępowanie przed SKO w Opolu, gdyż organ ma obowiązek nie tylko przestrzegania swojej właściwości z urzędu, ale także zobowiązany jest do umorzenia postępowania, gdy prowadził je w wyniku wadliwej oceny swej właściwości. O właściwości Kolegium nie może przesądzać fakt wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z wniosku odwołującego, ani też prowadzenie przed tym organem postępowania dowodowego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. W., kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 19 K.p.a. poprzez uznanie się za organ niewłaściwy w sprawie oraz naruszenie art. 105 K.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący dowodził, że stosownie do wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2208/05 organem wyższego stopnia właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez prezydium powiatowej rady narodowej o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo jest samorządowe kolegium odwoławcze. SKO dopiero po ponad dwóch i pół latach i przeprowadzeniu całego postępowania uznało się niewłaściwym w sprawie. Uzasadniał także skarżący, że wnosi przedmiotową skargę celem rozstrzygnięcia przez Sąd w formie wyroku kwestii właściwości rzeczowej organów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Legalność decyzji ( aktu administracji) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 maja 2011 r., którą utrzymano w mocy decyzję tegoż organu z dnia 31 sierpnia 2010 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Niemodlinie z dnia 7 kwietnia 1966 r. o uznaniu gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] nr [...], o powierzchni 9,46 ha z budynkami za opuszczone przez spadkobierców po zmarłym S. W. oraz o przejęciu go na rzecz Państwa.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.

Na wstępie podkreślenia wymaga to, iż celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej ją, co do istoty. Nie mniej jednak zasada ta nie może prowadzić do pomijania kwestii właściwości organów administracji publicznej, gdyż jest ona niezwykle istotna w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie przepisów o właściwości przy wydawaniu decyzji stanowi kwalifikowaną wadę powodującą jej nieważność (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.). Każdy organ administracji publicznej powinien z urzędu badać swoją właściwość w sprawie. Wynika to z art. 19 K.p.a., stosownie do brzmienia którego organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Art. 19 K.p.a. odnosi się do wszystkich organów administracji, na każdym etapie postępowania, a więc zarówno do trybu "zwyczajnego", jak i do postępowań nadzwyczajnych o uchylenie, zmianę, stwierdzenie nieważności albo wygaśnięcia decyzji, jak i o wznowienie postępowania. Obowiązek badania z urzędu właściwości dotyczy więc zarówno organu I instancji, jak i organu II instancji. Dostrzec należy również, że stwierdzenie niewłaściwości może wywoływać różne skutki procesowe w zależności od etapu, na którym niewłaściwość zostanie stwierdzona. Jeżeli nastąpi to na etapie wszczęcia postępowania, należało wydać postanowienie (od 11 kwietnia 2011 r. zawiadomienie, które zawiera uzasadnienie) o przekazaniu podania według właściwości, zgodnie z art. 65 § 1 K.p.a. Jeżeli jednak brak właściwości ujawni się już po wszczęciu postępowania, postępowanie to powinno zostać umorzone (wyroki WSA w Warszawie: z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2460/06- LEX nr 337011 oraz z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. VII SA/Wa 1393/0- LEX nr 203665, czy też w3 wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 710/08). Także NSA w wyroku z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 128/08 stwierdził, że jeśli postępowanie administracyjne wywołane podaniem (wnioskiem) zostało wszczęte i pewne czynności zostały w jego ramach przeprowadzone to wówczas powinno ono zostać umorzone a podanie (wniosek), o którym mowa przekazane organowi właściwemu jednakże po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu. Podobnie byłoby wtedy gdyby w związku ze zmianami przepisów prawa organ został pozbawiony prawnej możliwości prowadzenia postępowania i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, w której początkowo był właściwy. Inaczej jest natomiast wówczas, kiedy organ byłby świadomy swojej niewłaściwości już w momencie wstępnej kontroli sprawy (podania, wniosku), która poprzedza skierowanie jej do merytorycznego rozpoznania. W takiej sytuacji organ stwierdzający swoją niewłaściwość obowiązany jest sprawę przekazać do organu właściwego (art. 65 § 1 K.p.a.). Analogicznie jest również wówczas, kiedy organ właściwy do załatwienia sprawy zwraca się do innego organu o zajęcie stanowiska (art. 106 § 2 K.p.a.), a ten inny organ uznaje, że nie jest w tej materii właściwy. Także w takiej sytuacji winien on przekazać sprawę organowi właściwemu.

Wskazać należy również, że właściwość organu administracji ustala się na podstawie przepisów o zakresie działania. Tak rozumiana właściwość mieści się jednak wyłącznie w ustawach prawa materialnego, nie ma jej natomiast w ustawach o charakterze ustrojowym. Wprawdzie ustawy te określają zadania poszczególnych organów jednostek samorządu terytorialnego czy wojewody, niemniej nie da się z ich treści wyprowadzić norm dających podstawę do wydania decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie. Normy te zawierają jedynie kompetencję ogólną tych podmiotów i mogą być jedynie pomocniczo stosowane w orzecznictwie administracyjnym, dają bowiem możliwość np. przeniesienia uprawnień orzeczniczych. Oprócz norm ustawowych podstawą prawną wydawania decyzji administracyjnych mogą być przepisy prawa miejscowego stanowione przez organy uchwałodawcze samorządu, wojewodę i niektóre organy administracji niezespolonej w zakresie posiadanego przez nich upoważnienia ustawowego. Organy samorządu terytorialnego mogą wywodzić uprawnienie do wydawania decyzji również z zawartych porozumień z organami administracji rządowej, jak również z porozumień zawartych pomiędzy poszczególnymi jednostkami samorządu. W zależności natomiast od przedmiotu sprawy decyzje wydawane przez te organy będą bądź decyzjami z zakresu zadań własnych (samorządowych), bądź z zakresu zadań zleconych (z zakresu administracji rządowej). Trzeba podkreślić, iż kryteria te przesądzają zarówno o formalnej treści decyzji, a w niektórych (ściśle określonych przypadkach) także o właściwości organów odwoławczych. Stwierdzić należy, zatem, że właściwość rzeczową organów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie wydania weryfikowanych decyzji (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1993 r., sygn. akt I S.A. 116/03-ONSA 1994 r., Nr 3 , poz. 109). Powyższe ustalenia pozwalają także na stwierdzenie, że niekiedy dla określenia właściwości rzeczowej danego organu, oprócz norm prawa materialnego, trzeba się będzie posłużyć innymi aktami prawnymi, zwłaszcza ustrojowymi, regulującymi ogólne założenia czy zasady przejmowania uprawnień po organach zniesionych, co ma szczególne znaczenie w okresie przekształceń ustrojowych.

W przypadku, zatem zmian w strukturze administracji polegających na zniesieniu organu, który wydał decyzję (taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie) powstaje zagadnienie, który organ administracji publicznej powinien orzekać o wzruszeniu decyzji w trybie nadzwyczajnym. Problem ten był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w postanowieniu z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt I OW 105/04-ONSAiWSA z 2005 r., Nr 4, poz.81, postanowieniu z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt I OW 116/09, czy też postanowieniu z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OW 28/09 – publik. https:nsa. gov.pl/doc). Pierwszoplanową zatem kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie organu właściwego rzeczowo do stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Niemodlinie z dnia 7 kwietnia 1966 r. o uznaniu gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] nr [...], o powierzchni 9,46 ha z budynkami za opuszczone przez spadkobierców po zmarłym S. W. oraz o przejęciu go na rzecz Państwa.

W przedmiotowej sprawie podstawą prawną decyzji był w istocie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz.U. Nr 32, poz.161) zmieniającym ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Art. 2 ust. 1 i 2 powołanej regulacji stanowił, że gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne (ust. 1). O przejęciu gospodarstwa rolnego lub działki na własność Państwa oraz o utrzymaniu ciążących na tym gospodarstwie rolnym lub działce służebności gruntowych orzeka właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej (rady narodowej miasta stanowiącego powiat miejski, dzielnicowej rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) - ust. 2.

Przytoczona zatem regulacja umożliwiała przejmowanie na własność Państwa, bez odszkodowania opuszczonych gospodarstw rolnych. O przejęciu orzekał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej miasta wyłączonego z województwa.

Zatem o przejęciu gospodarstwa rolnego w trybie w/w przepisu orzekało prezydium powiatowej rady narodowej. W wyniku przeprowadzonych reform strukturalnych w systemie organów administracji, na które trafnie wskazało SKO (przepisy ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych - Dz.U. Nr 47, poz. 276; ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego - Dz.U. Nr 41, poz. 185 ze zm.; ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym – Dz.U. Nr 32, poz. 291 ze zm.) brak jest powiatowych rad narodowych oraz naczelników miast i gmin. W przypadku tej ostatniej reformy administracji dokonanej ustawą z dnia 10 maja 1990 r. możliwym jest ustalenie organu, któremu została przypisana kompetencja z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a związana z przejmowaniem na własność Państwa opuszczonych gospodarstw rolnych i gruntów rolnych. Stosownie do art. 3 pkt 14 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organami gminy, a organami administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) do wydawania decyzji przewidujących możliwość przejęcia na własność Państwa gruntów odłogowanych, których właściciele nie mieszkali, co najmniej 2 lata w miejscu położenia takiej nieruchomości na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79), w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 24, poz.169) uprawnione były organy gminy w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Przepisy art. 44 i 45 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały uchylone z dniem 1 stycznia 1992 r. ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 1114, poz. 494). Z tym dniem przestała istnieć, zatem kompetencja organów gminy do wydawania decyzji w tych sprawach i brak jest podstaw prawnych do jej domniemywania w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji (...) z uwagi na to, że przestała w ogóle istnieć podstawa prawna do podejmowania decyzji administracyjnych w tych sprawach nie tylko przez organy administracji samorządowej, ale i rządowej, a nadto z dniem 1 stycznia 1992 r. wygasło jednocześnie przyznane organom gminy "zlecenie" wynikające z art. 3 pkt 14 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji (...) w zakresie właściwości w tych sprawach.

Wskazać należy również, że powołana wyżej ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dniem 25 marca 1995 r. została uchylona przez ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 16, poz. 78). Ustawa ta nie zawiera regulacji pozwalających na przymusowe, nieodpłatne przejmowanie na własność Skarbu Państwa gruntów rolnych z powodu ich opuszczenia, czy też degradacji. Jednocześnie w latach 1999 i 2000 ustawodawca dokonał dalszej reformy administracji publicznej w drodze ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz.1126). W przepisach tych ustawodawca nie uregulował kwestii właściwości organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych wydanych przed dniem 1 stycznia 1992 r. w przedmiocie przejęcia gruntów rolnych na własność Państwa. Zatem skoro w dacie 1 stycznia 1992 r. nie istniał rodzaj spraw z zakresu administracji rządowej związanych z przejęciem na własność Państwa gruntów rolnych na podstawie ustawy z 1957 r. i 1982 r., a do chwili, gdy istniały, były one sprawami z zakresu administracji rządowej i organy administracji były organami wyższego stopnia w tych sprawach, brak jest podstaw do uznania, że samorządowe kolegia odwoławcze są organami właściwymi rzeczowo do prowadzenia postępowania związanego z weryfikacją decyzji ostatecznych zapadłych w sprawach dotyczących przejęcia na własność Państwa gruntów rolnych na podstawie ustawy z 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Właściwość zatem organów administracji rządowej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych wydanych w tych nieistniejących już rodzajach spraw z zakresu administracji rządowej należało ustalić w zależności od tego, czy decyzja ostateczna wydana została przez ówczesny organ szczebla podstawowego czy wojewódzkiego. Takie ustalenia w tym zakresie poczyniło SKO i trafnie uznało, że skoro decyzję o uznaniu gospodarstwa rolnego za opuszczone i przejęciu go na rzecz Państwa podjęło Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Niemodlinie to organem właściwym w postępowaniu nieważnościowym będzie wojewoda.

Właściwie także organ odniósł się do regulacji zawartej w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206), która weszła w życie 1 kwietnia 2009 r., gdzie w art. 3 ust. 1 pkt 5 przyjęto, że do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie, należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Wojewoda jest nadto, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a.

Reasumując, stwierdzić należy, że skoro sprawy dotyczące przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości opuszczonych na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu (..) należały do spraw z zakresu administracji rządowej i od 1 stycznia 1992 r. nie istnieje w prawie materialnym kategoria spraw dotyczących przymusowego, nieodpłatnego przejmowania przez państwo na podstawie decyzji administracyjnej takich gospodarstw rolnych, a także nastąpiło zniesienie uprzednio istniejących organów legitymujących się kompetencją do orzekania w zakresie tych spraw, a nadto ustawodawca dokonując reformy administracyjnej i nie określił organów właściwych do weryfikowania tego rodzaju decyzji ostatecznych, to właściwości organów gminy, a w konsekwencji takiego przyjęcia także właściwości SKO, jako organu II instancji nie można domniemywać, gdyż nie wynika ona wprost z przepisów prawa. Zaakcentować należy także powtórnie, że sprawy dotyczące przejmowania nieruchomości na własność Państwa nie należały nigdy do zadań własnych gminy, a nadto nieruchomości rolne przejmowane były na rzecz Państwa stawały się jego własnością, a nie własnością gminnego zasobu nieruchomości.

Wskazać należy także, że w przedmiotowej sprawie poza sporem jest to, że organ wszczął i prowadził postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji przez okres ponad 2 i pół roku. Na wystąpienie tej okoliczności wskazują nie tylko akta administracyjne, ale także zarzuty skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz w treści skargi. Zatem skoro SKO nie było organem właściwym rzeczowo do wszczęcia oraz prowadzenia postępowania administracyjnego ze względów wskazanych powyżej, to stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. właściwie podjęło decyzję o umorzeniu postępowania.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.