Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1046/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 178 ust. 1, art. 190 ust. 1 , 3 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: Art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Bożenna Blitek Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 października 2007 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007 r. znak [...], którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z pozycji 17/7 wykazu chorób zawodowych w postaci nowotworu złośliwego krtani powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn.zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) wraz z wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia.

Uzasadniając decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał następujące okoliczności.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. III SA/Kr 746/04 uchylona została decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2004 r. Nr [...], wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją z dnia [...] 2004 r. Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Uchyloną decyzją organu I instancji orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych w postaci: pylicy płuc - poz. 3 wykazu chorób zawodowych, przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego - poz. 5, obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem pochodzenia zawodowego - poz. 21, oraz choroby górnych dróg oddechowych z pozycji 12, 13, 14. Podstawę uchylenia decyzji stanowiło naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wydano odrębne decyzje: w przedmiocie podejrzenia chorób zawodowych w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem i pylicy płuc.

Uchylając powyższe decyzje WSA w Krakowie wskazał, że organy nie rozstrzygnęły decyzją w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby nowotworowej powstałej w następstwie czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi w postaci leukoplakii - mieszczącej się w pozycji 17.7 wykazu chorób zawodowych.

Ponownie rozpatrując sprawy Powiatowy Inspektor Sanitarny oddzielnymi decyzjami rozstrzygał w przedmiocie poszczególnych chorób zawodowych.

Decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2006 r. stwierdzająca brak podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej z poz. 17.7 wykazu chorób zawodowych w postaci nowotworu złośliwego krtani, w następstwie działania czynników rakotwórczych w środowisku pracy, w uwzględnieniu odwołania A. K. została uchylona w całości decyzją z dnia [...] 2007 r. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując sprawę ponownie, Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2007 r., po raz kolejny stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej z poz. 17.7 wykazu chorób zawodowych w postaci nowotworu złośliwego krtani powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze.

Organ I instancji ustalił okresy zatrudnienia w poszczególnych zakładach pracy oraz stanowiska pracy wraz z zagrożeniami na tych stanowiskach. Według ustaleń, w okresie od VIII 1985 r. do XI 2004 r., A. K. zatrudniony był w Wytwórni [...] "A" S.A. w A. na stanowiskach - wykańczacza odlewów, formierza, formierza zalewacza i wytapiacza metalu, z tym że od V 2004 r. przebywał już na zwolnieniu lekarskim. We wcześniejszym okresie w lutym i kwietniu 1982 r. był zatrudniony w tym zakładzie odpowiednio jako ślusarz i tokarz.

Ustalił organ I instancji, że w czasie zatrudnienia w "A", A. K. miał kontakt z czynnikami rakotwórczymi w postaci chromu i jego związków, pyłów zawierających wolną krzemionkę z pyłami całkowitym i respirabilnym i ustalił wysokość stężeń tych związków.

Poza sporem było, że w 2003 r. u A. K. wykonano zabieg operacyjny krtani i stwierdzono w badaniu histopatologicznym leukoplakię.

Podstawę decyzji odmawiającej stwierdzenia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego z pozycji 17.7 wykazu chorób zawodowych stanowiły orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych.

Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskim z 05.09.2006 r., nie zaliczył leukoplakii do nowotworów złośliwych, lecz do stanu przedrakowego nie objętego wykazem chorób zawodowych. Było to orzeczenie uzupełniające do wcześniej wydanych orzeczeń tej jednostki orzeczniczej.

Również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w orzeczeniu lekarskim z 12 lipca 2006 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania nowotworu złośliwego krtani pochodzenia zawodowego pkt 17.7 wykazu chorób, a zarazem przyjął, że analiza narażenia zawodowego nie potwierdza by był narażony na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym w odniesieniu do krtani.

W odwołaniu od tej decyzji podnosił, iż stwierdzona choroba leczona operacyjnie pozostaje w związku z narażeniem na stanowisku pracy.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął za własne ustalenia organu I instancji, oparte na opiniach - orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia uznając je za spójne, jednoznaczne i nie budzące wątpliwości.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż stwierdzona badaniem histopatologicznym zmiana w postaci leukoplakii czyli zrogowacenia białego stanowi stan przedrakowy, który może lecz nie musi rozwinąć się w nowotwór złośliwy. Stwierdzona u badanego zmiana zdaniem organu nie jest nowotworem złośliwym i nie może być kwalifikowana jako choroba zawodowa z pozycji 17.7 wykazu chorób zawodowych. Podkreślono, że przeprowadzone po zabiegu chirurgicznym badania nie stwierdzają już zmian o charakterze leukoplakii, a stwierdzone w obrębie krtani zmiany pochodzenia nieżytowego nie uzasadniają rozpoznania alergicznego obrzękowego zapalenia krtani pochodzenia zawodowego. Stwierdzony przewlekły stan zapalny błony śluzowej gardła nie figuruje w wykazie chorób zawodowych.

Powyższe okoliczności zdaniem organu odwoławczego uzasadniały utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji złożył A. K. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 7, 9, 10 § 1 oraz 77 kpa przez dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego materiału. Podkreślono, że organy nie stwierdziły u skarżącego żądnej z chorób zawodowych gardła i krtani wymienionych w wykazie chorób zawodowych, a w tym choroby zawodowej. Zdaniem skarżącego decyzja wyrzeka tylko o braku podstaw do zaliczenia do choroby zawodowej z pozycji 17.7 wykazu chorób zawodowych, a więc zawęża rozpoznanie sprawy co do innych chorób zawodowych gardła i krtani, chociaż zawiera ustalenia wykluczające inne choroby zawodowe.

Zdaniem skarżącego ujęcie leukoplakii jako stanu przedrakowego stanowi wstępne stadium choroby nowotworowej, a pojęcie "inne nowotwory", niekoniecznie musi dotyczyć nowotworów złośliwych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wnosił o jej oddalenie.

W związku z wystąpieniem przez inny skład WSA w Krakowie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wykonawczego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) są zgodne ze wskazanymi w pytaniu przepisami Konstytucji RP, postanowieniem z dnia 19 marca 2008 r. (sygn. akt III SA/Kr 35/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe.

Wobec rozstrzygnięcia o pytaniu prawnym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. P 23/07, postanowieniem z dnia 21 października 2008 r. sygn. III SA/Kr 35/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie sądowe, a sprawa otrzymała niniejszą sygnaturę.

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. skarżący podtrzymał wnioski i zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przedmiotem kontroli działalności administracji publicznej, jest kontrola pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), sprawując tę kontrolę, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn.zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postepowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r. nr 116, poz. 740.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani jego pozostałe przepisy (w szczególności zawarte w art. 234-237 K.p.) nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów, art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), stanowiącego, że "Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniesionej skargi, nie mógł zatem Sąd administracyjny nie rozważyć czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) - dalej wyrok TK - stworzył sytuację prawną mającą wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji oparte są bowiem na ustaleniu, że rozpoznane u skarżącego zmiany chorobowe nie spełniają kryteriów orzeczniczych choroby zawodowej, gdyż nie figurują w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. uznanego za niekonstytucyjne.

W myśl art. 190 ust. 3 zd. I i II Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy.

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w dniu 2 lipca 2008 r. w Dzienniku Ustaw Nr 116 pod poz. 740, w świetle art. 190 ust. 3 ma zatem ten skutek, iż wyrok ten wszedł w życie dnia 2 lipca 2008 r. Od tej daty rozpoczął bieg wyznaczony częścią II-gą wyroku TK dwunastomiesięczny termin, po upływie którego tracą moc obowiązujące przepisy powołane w części I wyroku tj. zarówno przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy, jak i wydane na podstawie dotkniętej wadą niekonstytucyjności delegacji ustawowej, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - zwanego dalej Rozporządzeniem. Utrata mocy przez określone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy nastąpi najpóźniej z dniem 3 lipca 2009 r., tj. po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Uzasadniając odroczenie utraty mocy niezgodnych z Konstytucją przepisów, w uzasadnieniu swego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw RP wywołało i ten skutek, że najpóźniej z dniem 2 lipca 2008 r., w odniesieniu do kontrolowanych przepisów nastąpiło uchylenie domniemania ich konstytucyjności.

Na taki skutek ogłoszenia wyroku Trybunału odraczającego derogację przepisów zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu innego wyroku z dnia 13 marca 2007 r. K 8/07 (OTK-A 2007/3, poz. 26). Z wyrzeczenia w części I wyroku TK z 19 czerwca 2008 r. wynika wprost, że kontrolowane przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma fakt, że organy obu instancji zarówno co do trybu postępowania jak i co do podstaw wydania decyzji stosowały przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Rozpoznając zatem skargę Sąd administracyjny stoi w sytuacji, w której regulujące zasady postępowania przed organami właściwymi do rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz definiujące te choroby, przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wprawdzie jeszcze obowiązują ale już utraciły przymiot domniemania konstytucyjności, gdyż są uznane obowiązującym wyrokiem Trybunału za niekonstytucyjne.

W piśmiennictwie podkreślono, że pojęcia obowiązywania aktu prawnego nie powinno się utożsamiać zawsze z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński glosa do wyroku TK z 23 października 2007 r., P 10/07, ZNSA 2008 r. Nr 1, a także R. Hauser, J. Trzciński w Prawotwórczym znaczeniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. Lexis Nexis, 2008 r. str. 70).

Wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji zasadę sanacji sytuacji ukształtowanych przez niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą akt normatywny, na gruncie postępowania administracyjnego rozwija przepis art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w myśl § 2 w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże podkreśla się w literaturze (por. M. Jaśkowska - komentarz w Systemie Informacji Prawnej Lex do art. 145a kpa), że żądanie wznowienia postępowania dopuszczalne jest po wystąpieniu dwóch przesłanek. Nie wystarcza tylko wydanie orzeczenia przez Trybunał ale konieczna jest także utrata mocy obowiązującej kontrolowanych przepisów. W wypadku określenia przez Trybunał innego (niż data ogłoszenia orzeczenia) terminu utraty mocy obowiązującej przez kontrolowane przepisy, dopiero upływ tego terminu daje podstawę do powstania biegu terminu, o którym mowa w art. 145a § 2 kpa.

W konkretnej sprawie oznacza to, iż rozpoznanie skargi w oparciu o obowiązujące lecz niekonstytucyjne przepisy rozporządzenia z 30 lipca 2002 r., dawało by stronom podstawę do złożenia w terminie miesięcznym poczynając od dnia 3 lipca 2009 r., skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, w którym zapadła decyzja, będąca przedmiotem niniejszej skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela wyrażony w powołanych wyżej glosie J. Trzcińskiego i opracowaniu autorstwa R. Hausera i J. Trzcińskiego (s. 70 i 85) a także w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2007 r. K 8/07, OTK-A 2007, Nr 3, poz. 26, pogląd iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustawodawca dopuszczał dalsze naruszenie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Powtarza tę konstytucyjną zasadę przepis art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W aktualnym stanie prawnym brak jest w prawie materialnym przepisu rangi ustawy, który samodzielnie definiował by przesłanki uznania choroby za chorobę zawodową.

Od dnia 1 stycznia 2003 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 z późn.zm.). Zgodnie z art. 4 tej ustawy za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Jest to zatem regulacja podobna do zawartej w treści art. 7 uchylonej tą ustawą, ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 z późn.zm.), zgodnie z którym, za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważało się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 kodeksu pracy, a więc przepisu, którego odpowiednikiem jest art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy w obecnym brzmieniu.

W świetle obowiązującej regulacji zawartej w art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chorobą zawodową nadal jest tylko taka choroba, której powstanie pozostaje co prawda w związku przyczynowym z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub spowodowana sposobem wykonywania pracy ale jest zarazem określona w wykazie chorób zawodowych.

Natomiast wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do niekonstytucyjnego jako sprzecznego z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Badanie zatem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie poprawności postępowania jak i zasadności niezaliczenia stwierdzonych schorzeń do chorób zawodowych oznaczało by uczynienie z przepisów niekonstytucyjnego rozporządzenia wzorca tej kontroli, przy równoczesnej możliwości, po utracie mocy przez te przepisy, wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 kpa.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zatem z uchybieniem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych względów doszedł Sąd do przekonania, że w niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być zastosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażone w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., I OSK 1030/06, także wyrok NSA z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008 r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.