Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 751/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 152/15 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania wypłaconego świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 152/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania wypłaconego A. J. świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania A. J., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. ([...]), uznającą świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, wypłacone za okres od [...] września 2005 r. do [...] sierpnia 2014 r., w łącznej kwocie 16 416,00 zł, za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami.

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] organ I instancji przyznał A. J. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności, na okres od dnia [...] września 2005 r. – bezterminowo.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. organ zawiadomił stronę, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w związku z tym, że jest on uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego z Wojskowego Biura Emerytalnego, wobec czego zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.

Organ I instancji uznał świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, wypłacone za okres od [...] września 2005 r. do [...] sierpnia 2014 r., w łącznej kwocie 16 416,00 zł, za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Wskazał, że otrzymał decyzję o waloryzacji wojskowej renty inwalidzkiej z dnia [...] marca 2014 r., zgodnie z którą do renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny.

Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a więc A. J. od [...] września 2005 r. nie jest uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie wystąpił przypadek nienależnie pobranych świadczeń, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wypłata świadczeń za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2014 r. nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Taką okolicznością było pobieranie przez skarżącego dodatku pielęgnacyjnego przy wojskowej rencie inwalidzkiej.

A. J. odwołał się od decyzji, wskazując, że nie został poinformowany, iż zasiłek pielęgnacyjny mu nie przysługuje. Poinformował, że ujawnienie faktu nienależnie pobranego świadczenia nastąpiło, gdy jego żona składała wniosek o zasiłek opiekuńczy. Podał również, że od momentu powstania nieprawidłowości pogorszył się jego stan zdrowia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] stwierdziło, że na formularzu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego znajduje się podpis A. J. pod pouczeniem, iż osoba, której wniosek jest rozpoznawany, nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2005 r., przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, wskazano, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na podstawie innych ustaw. Ponadto, w decyzji tej, w pouczeniu, organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Strona była poinformowana, iż nie może w tym samym czasie pobierać dodatku i zasiłku pielęgnacyjnego. W sprawie został spełniony warunek właściwego pouczenia o braku prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Zaistniały zatem obie przesłanki konieczne do stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Na kwotę główną nienależnie pobranego świadczenia składają się zasiłki pielęgnacyjne wypłacone w okresie od [...] września 2005 r. do sierpnia 2006 r., w kwocie 144 zł miesięcznie (12 miesięcy x 144 zł = 1 728,00 zł) oraz w okresie od [...] września 2006 r. do sierpnia 2014 r., w kwocie 153 zł miesięcznie (96 miesięcy x 153 zł = 14 688,00 zł), co łącznie daje kwotę 16 416,00 zł.

Organ pouczył stronę, że właściwy organ może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty i z takim wnioskiem można wystąpić, jeżeli zachodzą uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na ww. decyzję. Podał, że w roku 2005 zgłosił się do Wojskowego Biura Emerytalnego, zwanego dalej WBE, w celu ustalenia prawa do zasiłku pielęgnującego. Otrzymał tam informację, że w tej sprawie powinien zgłosić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ ten przyznał mu powyższe świadczenie i wypłacał do sierpnia 2014 r. Zaznaczył, że nie został poinformowany o tym, że taki zasiłek mu nie przysługuje.

Ujawnienie faktu nienależnie pobranego świadczenia nastąpiło w momencie składania wniosku do MOPS o przyznanie specjalnego zasiłku pieniężnego i nie wynikało ze złej woli skarżącego.

W ocenie skarżącego za zaistniałą sytuację odpowiada WBE, które wydało omyłkowo oświadczenie, w którym stwierdza, że przysługiwał i przysługuje mu zasiłek pielęgnacyjny nie od 2005 r. ale od 5 listopada 1988 r. Zdaniem skarżącego to WBE z braku wiedzy i pomyłki ponosi odpowiedzialność za zaistniałą sytuację i szereg popełnionych błędów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 152/15, zaznaczył, że treść art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem.

Pierwszym warunek to istnienie okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania.

Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji zgodził się z organami I i II instancji, że zaistniał pierwszy warunek określony w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zainteresowany pobierał zasiłek pielęgnacyjny od sierpnia 1998 r. i nie miał prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, które uzyskał oraz pobierał od września 2005 r. do sierpnia 2014 r.

Organ nie wykazał jednak, że został spełniony drugi warunek, a mianowicie, że osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Nie można uznać za spełnienie wymogów prawidłowego pouczenia przytoczenia treści przepisu. Pouczenie spełnia wymogi prawidłowego wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie.

Pouczenie powinno być dostępne dla strony w każdym czasie, tak żeby miała możliwość skontrolowania sytuacji, w jakiej się znajduje, z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu. Takiego warunku nie spełnia pouczenie zamieszczone w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, chociażby zostało ono opatrzone podpisem strony. Wniosek taki jest elementem akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie został właściwie pouczony. Organ nie dokonał właściwego pouczenia, zobowiązując skarżącego do podpisania wniosku, w treści którego znajdowało się twierdzenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie pobierającej dodatek pielęgnacyjny. Również fakt, iż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia 1 października 2005 r. powołany został przepis art. 16 ust. 2 ustawy, nie spełnia warunków prawidłowego pouczenia. Pouczenie powinno być zindywidualizowane, odpowiednio dla każdej zainteresowanej osoby, czytelne i jasne, nie budzące żadnych wątpliwości.

WSA we Wrocławiu stwierdził, że działające w sprawie organy nie wykazały, iż dokonały właściwego pouczenia skarżącego, tak by miał świadomość, że pobierając dodatek pielęgnacyjny, nie może równocześnie uzyskać zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto nie pouczyły o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej.

Organy nie wykazały zaistnienia przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, zatem brak było podstaw do wydania kontrolowanych rozstrzygnięć.

Dokonane przez organy obu instancji ustalenia stanu faktycznego są, zdaniem WSA we Wrocławiu, nieprawidłowe i naruszają przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

‒ art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymagane jest, aby pouczenie wywoływało u strony określony stan świadomości, podczas gdy pouczenie wywiera skutek prawny, jeśli zostało stronie zakomunikowane w sposób jasny i odpowiadający treści przepisów,

‒ art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że pouczenie, powinno być zindywidualizowane, odpowiednio dla każdej zainteresowanej osoby, w tym powinno uwzględniać stan jej zdrowia.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, w jaki sposób powinno być sformułowane pouczenie dotyczące utraty przez stronę prawa do świadczeń rodzinnych, a konsekwencji możliwości uznania świadczeń za nienależnie pobrane, a nadto czy pouczenie to powinno być zindywidualizowane odpowiednio dla każdej zainteresowanej osoby, w tym czy powinno uwzględniać jej stan zdrowia.

Działające w niniejszej sprawie organy administracji uznały, że miał miejsce przypadek nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wypłata zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2014 r., w łącznej kwocie 16 416,00 r., nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, a strona była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Bezsporny jest fakt pobierania przez A. J. dodatku pielęgnacyjnego z Wojskowego Biura Emerytalnego, w sytuacji gdy, w myśl art. 16 ust. 6 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

SKO we W. nie zgadza się z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Zdaniem organu A. J. był pouczony nie tylko we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, lecz przede wszystkim w decyzji z dnia [...] października 2005 r., przyznającej zasiłek pielęgnacyjny.

Przytoczone przez WSA przykłady wyroków odnoszą się do stanów faktycznych, w których strona otrzymywała pouczenie jedynie na formularzu wniosku. WSA bezkrytycznie powielił oceny wyrażane przez inne sądy, nie zwracając przy tym uwagi, że stany faktyczne poszczególnych spraw są odmienne.

Sąd I instancji nie wskazał, jakie kryteria dotyczące sytuacji świadczeniobiorcy organ administracji miałby brać pod uwagę, formułując pouczenie. Nie zostało określone, czy organ powinien uwzględniać tylko niepełnosprawność, czy także wiek, poziom wykształcenia, stan cywilny, historię dotychczas pobieranych świadczeń rodzinnych, rodzaj świadczeń.

Zdaniem SKO sformułowanie pouczenia, które miałoby spełniać wytyczne Sądu, jest niewykonalne. Założenia leżące u podstaw stanowiska Sądu I instancji uznać należy za oderwane od realizmu postępowania administracyjnego oraz sprzeczne z przepisami ustawy oraz zasadą praworządności.

W ocenie Kolegium należy uznać, że w niniejszym postępowaniu pouczenie zostało stronie zakomunikowane jasno i w odpowiednim zakresie. Organy administracji nie mają obowiązku wywołać u strony określonego stanu świadomości prawnej. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 30 ust. 2 pkt 1 in fine ustawy zawarł słowo "pouczenie", a nie "świadomość" osoby pouczonej.

Strona składa podpisy pod pouczeniami na formularzu wniosku, mając możliwość zapoznania się z nimi, pouczenia są też zawarte w decyzji przyznającej świadczenie, która jest stronie doręczona. Organy nie mogą zmusić strony do tego, żeby zapoznała się z pouczeniami. Od organu można wymagać, aby w sposób należyty i zgodny z normami prawa pouczył stronę o przesłankach utraty uprawnień do pobierania świadczeń rodzinnych, jednak nie można nakładać obowiązku ustalania, czy pouczenia wywołały u niej określony stan świadomości.

Informację, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego A.J. uzyskał także w decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Uprawniony nie poinformował organu, że pobiera dodatek pielęgnacyjny wraz z rentą z Wojskowego Biura Emerytalnego. Nie można zatem czynić organowi administracji zarzutu, że pouczenie nie było czytelne, jasne i nie budzące żadnych wątpliwości.

W ocenie Kolegium w toku postępowania administracyjnego dowiedzione zostało, że w sprawie wystąpił przypadek nienależnie pobranych świadczeń, ponieważ wypłata zasiłku pielęgnacyjnego nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Organ administracji wykazał, że zostały spełnione obie przesłanki konieczne do stwierdzenia, iż w sprawie wystąpił przypadek nienależnie pobranych świadczeń, o którym mowa w tym przepisie, ponieważ wypłata świadczeń w okresie od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2014 r., nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych. Taką okolicznością było uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną rozbieżności pomiędzy stanowiskiem WSA a Kolegium dotyczą oceny faktów i wynikających z nich skutków prawnych, nie zaś zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w jego całokształcie. Skoro spór dotyczy w istocie treści pouczenia, dyskusja dotyczy interpretacji normy prawnej, nie zaś ustaleń faktycznych i dowodów. A. J. zarówno przy ubieganiu się o zasiłek pielęgnacyjny, jak i w decyzji przyznającej to świadczenie, został prawidłowo pouczony o okolicznościach, w jakich ono nie przysługuje, a zatem zostały spełnione warunki do uznania, że świadczenie zostało nienależnie pobrane w warunkach art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art.183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Artykuł 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), stanowiący materialnoprawną podstawę decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r., zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w wypadku wypełnienia wszystkich przesłanek w nim określonych organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przepis ten zawiera również definicję ustawową pojęcia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, zgodnie z którą za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się, pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Zatem obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcia te nie są tożsame. O "nienależnym świadczeniu" można mówić wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. "Świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej lub dobrej wierze.

Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09).

Z powołanych przepisu wynika zatem, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Niewątpliwie, przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu tym organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego.

Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, iż okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, ustąpiła. W rozpoznawanej sprawie, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, skarżący nie był pouczony w sposób czytelny o okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, które wymienione są w art.16 ust.6 ustawy.

Pouczenia adresowane do stron winny być czytelne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Oznacza to, że organy muszą uwzględniać, kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa kierować je w sposób zrozumiały dla tego adresata. W konsekwencji, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno odnosić się do okoliczności faktycznych sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy pouczenie zamieszczone na formularzu wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który, stanowi część akt sprawy znajdujących się w dyspozycji organu, a także pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...] października 2005 r. nie może być uznane za prawidłowe, co trafnie podniósł w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji. Podkreślić wypada, że przyjęty przez organ sposób pouczenia w badanej sprawie pozostaje w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także z zasadą praworządności i zasadą informowania.

W okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji winien był zwrócić uwagę na fakt, iż A. J. załączył do wniosku z dnia [...] września 2005 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zaświadczenie organu rentowego z dnia [...] września 2005 r., z którego wynika, iż miał przyznany zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] sierpnia 1998 r. do [...] sierpnia 2005 r. Zasiłek ten przyznano skarżącemu na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i był mu wypłacany przez Wojskowe Biuro Emerytalne we W. W tej sytuacji organ winien na tym etapie postępowania pouczyć wnioskodawcę, iż dalsze pobieranie ww. świadczenia uniemożliwia uzyskanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustalonego decyzją Prezydenta W. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma fakt, iż A. J. cierpi na zaburzenia psychoorganiczne i to właśnie z tego powodu jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki osób trzecich.

Mając na uwadze, że udzielone A. J. pouczenie jest nieskuteczne, nie sposób przyjąć, że pobierając jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne i dodatek pielęgnacyjny skarżący działał w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. Obowiązek zwrotu obciąża bowiem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09).

W świetle powyższych rozważań za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.