Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 928/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi W. W. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] października 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn.zm.) oraz art. 39 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania G. M., działającej z upoważnienia Burmistrza Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] września 2014 r., nr [...], o przyznaniu G. M. w sierpniu 2014 r. zasiłku celowego w kwocie 100,00 zł na dofinansowanie do opłat za gaz, energię elektryczną oraz czynsz, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podało, że decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], organ pierwszej instancji przyznał G. M. w sierpniu 2014 r. zasiłek celowy w kwocie 100,00 zł na dofinansowanie do opłat za gaz, energię elektryczną oraz czynsz, odmówił zaś przyznania zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2014 r. z przeznaczeniem na opłaty związane z dojazdami do sądów, instytucji, na zakup znaczków pocztowych i skarbowych.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w dniu 7 sierpnia 2014 r. G. M. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego. Jednakże w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 stycznia 2014 r. (faktycznie: 12 sierpnia 2014 r.) wnioskodawca doprecyzował swoje żądnie wnosząc o wsparcie na pokrycie opłat zaległych i bieżących z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną i gaz oraz o dofinansowanie zakupu znaczków skarbowych i pocztowych, biletów na przejazdy do sądów i innych instytucji, opłat za kserokopie. Potem organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą i spełnia warunki do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Dalej, po przytoczeniu treści art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organ pierwszej instancji wyjaśnił zasady przyznawania świadczeń w formie zasiłku celowego. Z zasad tych wynika, że zasiłki celowe przyznawane są na zakup leków i opłat mieszkaniowych w maksymalnej kwocie 100 zł w przypadku różnicy między kryterium dochodowym a dochodem w wysokości 300 zł - 400 zł. Zatem organ pierwszej instancji podał, że na dochód G. M. w lipcu 2014 r. składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 143,48 zł. Natomiast kryterium dochodowe dla osoby - samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Oznacza to, że różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem G. M. wynosi 398,52 zł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił również, iż nie uwzględnił żądań G. M. o pomoc na opłaty związane z przejazdami do sądów i innych instytucji, a także na zakup znaczków skarbowych, pocztowych i sporządzania kserokopii, wskazując, iż zasiłek może być przyznany na niezbędną potrzebę życiową, a więc taką, bez której osoba nie może egzystować oraz bez której nie może się obejść w warunkach codziennego bytowania. Uznał zatem, że wydatki G. M. na wymienione potrzeby nie zaburzają jego codziennego funkcjonowania i jest on w stanie bez tego egzystować. Wskazał, iż wygrywając sprawę w sądzie może żądać zwrotu kosztów procesu.

Dalej organ II instancji ustalił, że z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 sierpnia 2014 r. wynika, że G. M., lat [...], jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie podejmuje prac dorywczych. Jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu składającym się z pokoju i kuchni. Leczy się z powodu schorzeń kardiologicznych. Legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu [...] lipca 2009 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczającym G. M. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe. Wydatki jego stanowią: czynsz w kwocie 280,79 zł, z czego 143,48 zł pokrywa dodatek mieszkaniowy, opłata za gaz w kwocie 39,79 zł z terminem płatności do dnia 15 września 2014 r. i w kwocie 39,79 zł

z terminem płatności do dnia 15 lipca 2014 r. nie zapłacony. Z wywiadu tego wynika, że G. M. oczekuje pomocy w formie zasiłku okresowego na zakup żywności, środków higienicznych i sanitarnych oraz zasiłku celowego na pokrycie opłat za czynsz, energię elektryczną i gaz oraz na opłaty związane z przejazdami do sądów oraz innych instytucji i na znaczki skarbowe i pocztowe. Z wywiadu rodzinnego wynika, iż G. M. nie wyraża zgody na pomoc w formie bezpłatnego gorącego posiłku, natomiast oczekuje pomocy finansowej na ten cel. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] sierpnia 2014 r. został zawarty z nim kontrakt w przedmiocie złożenia wniosku o dodatek energetyczny, zaś realizując ustalenia kontraktu z dnia [...] lipca 2014 r., złożył on w dniu 14 sierpnia 2014 r. w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W lipcu 2014 r. dochód jego stanowił dodatek mieszkaniowy w kwocie 143,48 zł, przyznany na podstawie decyzji Burmistrza Miasta L. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. na okres od 1 lipca 2014r. do 31 grudnia 2014 r. Z materiałów sprawy wynika również, iż organ pomocy społecznej decyzjami z dnia [...] września 2014 r. przyznał skarżącemu w sierpniu 2014 r. zasiłek okresowy w kwocie 199,26 zł, zaś odmówił mu przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności.

Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy

o pomocy społecznej. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 powyższej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Tym samym rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna stanowi bowiem instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby

i możliwości (art. 2 ust. 1 powyższej ustawy). Tak więc warunkiem korzystania

z pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności ustalenie, że jej udzielenie nastąpiło

w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej,

a następnie stwierdzenie, że udzielenie pomocy jest konieczne z uwagi na fakt, iż osoba wnioskująca nie może własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 ustawy o pomocy społecznej). Tym samym ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej. Równocześnie, jak wynika z powołanych powyżej przepisów, wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Innymi słowy, organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, pozostawiając kwestię możliwości jego przyznania oraz jego wysokości swobodnemu uznaniu organu administracji publicznej. Pamiętać jednak należy, że organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny

w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie

w sprawie. Co więcej, podjęte przez niego ustalenia muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Fakultatywność i uznanie administracyjne

w przedmiocie wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego nie oznacza bowiem pełnej dowolności i nie może prowadzić do urzędniczej samowoli. Zauważyć również należy, że wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza

z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy zasadą pomocniczości (subsydiarności).

Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania

o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zauważyć, że w sierpniu 2014 r. organ pierwszej instancji udzielił skarżącemu pomocy w kwocie 100 zł w formie zasiłku celowego oraz w kwocie 199,26 zł w formie zasiłku okresowego. Wskazać przy tym trzeba, że skarżący będąc w trudnej sytuacji bytowej zrezygnował z pomocy w formie gorącego posiłku. Podzielić należy stanowisko organów administracji, że część świadczeń, o jakie wystąpił skarżący, nie mieści się w zakresie potrzeb niezbędnych, w każdym razie oceniając je z perspektywy sytuacji skarżącego. W szczególności do takich potrzeb nie zaliczają się opłacenia kosztów sądowych i administracyjnych, bowiem skarżący może wystąpić o zwolnienie go z tych kosztów, natomiast kserokopie dokumentów mogą na swoje potrzeby sporządzić instytucje żądające dokumentów w takiej formie. Należy również podkreślić, że wykorzystując instytucję zasiłku celowego nie można żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb osób potrzebujących w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Jak wskazano, organ - oceniając sytuację materialną danej osoby - może wybrać sposób

i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. W przypadku skarżącego pomoc wspierająca go realizowana jest w formie regularnych świadczeń w postaci przyznania określonej kwoty pieniężnej, co wynika z materiałów sprawy, jak również ze spraw uprzednio rozpatrywanych przez organ odwoławczy. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej

i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy

o pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji przyznając skarżącemu w sierpniu 2014 r. również zasiłek okresowy w uzasadnieniu decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. szczegółowo wyjaśnił, iż na realizację zadań w formie zasiłków celowych, schronienia, pomocy w naturze, zasiłków okresowych, w ramach środków własnych dysponuje kwotą 453.653,86 zł. Z kwoty tej zabezpieczył 300.000 zł na pomoc związaną z zakupem opału na zimę oraz kwotę 100.000 zł na pokrycie schronienia dla bezdomnych. Zatem na realizację pozostałych świadczeń pozostaje do jego dyspozycji 53.653,86 zł przy szacowanej liczbie osób i rodzin oczekujących pomocy w postaci zasiłków celowych, specjalnych zasiłków celowych i pomocy w naturze przypada miesięcznie 15 zł. Zatem, wobec ograniczonych środków finansowych organ pierwszej instancji musi gospodarować tak, aby wystarczyło ich na częściowe zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin wnioskujących o pomoc społeczną. W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji wykazał, że wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego wynika z wielkości będących w jego dyspozycji środków finansowych na zasiłki celowe. Organ odwoławczy nie znajduje uzasadnionych podstaw do podważenia wiarygodności tych informacji.

W takiej sytuacji organ odwoławczy nie może nakazać zrealizowania świadczenia w wyższej wysokości. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja ma oparcie w przepisach ustawy, a przyznana pomoc mieści się w możliwościach finansowych organu pierwszej instancji i wspiera skarżącego w zaspokojeniu niezbędnych jego potrzeb w zakresie dofinansowania do opłat za gaz, energię elektryczną oraz czynsz.

Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca. Zarzucił jej rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik spraw w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i innych k.p.a. w związku z art.:

1) art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4 i 38 ustawy o pomocy społecznej "poprzez uporczywe przyjęcie i stosowanie jednolitej dla wszystkich beneficjentów zasady przyznawania 50% zasiłku wyznaczonego według zasad art. 38 ustawy o pomocy społecznej

z absurdalnym w istocie poświadczającym nieprawdę ustanawianiu decyzji w przedmiocie przyznawania zasiłków okresowych;

2) naruszenie art. 2 ust. 1-4 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – poprzez stałe – błędne i dowolne przyznawanie zasiłku celowego, w oparciu o kryteria i wysokość świadczenia dotyczące różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny, gdy w tym przypadku sprawa dotyczy osoby samotnie gospodarującej;

3) naruszenia celowego przepisów obowiązującego prawa w zakresie o ustanowienie programu wieloletniego "Pom. Państw. w zakresie dożywiania w tym normy określonej" w § 96 R. Ministrów z 7 lipca 2006 r. poprzez nieprzyznawanie ekwiwalentu pieniężnego za niemożność spożywania gorącego posiłku – a powodowanie przebywania wnioskodawcy w godzinach wydawania posiłków na terenie L. oraz z wielu innych powodów np. uczestniczenia w kursach itp. – co jest dostatecznie uzasadniającym argumentem do przyznania ryczałtu. Nadto istnieją również inne argumenty".

Skarżący stwierdził też, że podtrzymuje zarzuty ujęte w odwołaniu oraz innych pismach w kwestiach, co do których wydawano całkowicie sprzeczne i absurdalnie uzasadnione decyzje – szczególnie decyzje organu odwoławczego.

W związku z powyższym zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwaną dalej p.p.s.a, może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy niebędąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu, oparta na wskazanych wyżej przepisach, daje podstawę do stwierdzenia że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną do rozpoznania skargi stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2009r., Dz.U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zwana dalej ustawą o pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 stanowi ona, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przytoczony przepis wskazuje cel pomocy społecznej zaspokajanie "niezbędnych" potrzeb życiowych.

Artykuł 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczenioodbiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie.

Pomoc społeczna, także świadczona w formie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający. Pomoc ta nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe, których materialnoprawną podstawę stanowi art. 39, art. 40 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej, są świadczeniami przyznawanymi w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania organów był wniosek skarżącego z dnia 7 sierpnia 2014 r., w którym wnosił o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie czynszu oraz należności za gaz i energię elektryczną za miesiąc sierpień, przejazdów, biletów, znaczków skarbowych i pocztowych, kserokopii, w związku z prowadzonymi sprawami administracyjnymi i sądowymi.

Podstawą materialnoprawną rozpoznania wniosku, jest ustawa o pomocy społecznej. W szczególności art. 39 tej ustawy odnoszący się do zasiłków celowych.

Istotą zasiłku celowego, jak zresztą podkreśliły to organy, jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej uniemożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby, czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/OI 964/08).

Zgodnie z art. 39 powołanej ustawy, osobie lub rodzinie, która nie przekracza kryterium dochodowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W dalszej części tego przepisu ustawodawca wymienia przykładowe cele na jaki może być przyznany ten zasiłek.

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy należy przede wszystkim stwierdzić, że skarżący jest osobą, która posiada dochód miesięczny w kwocie 143,28 zł. Jest to kwota przyznana tytułem zasiłku mieszkaniowego. Poza sporem zatem pozostaje spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania zasiłku celowego.

Drugą istotną okolicznością dla rozpoznania wniosku skarżącego jest to na jaki cel, potrzebę ma być przyznany zasiłek celowy i jaką kwotą potrzeba ta może być zaspokojona.

Skarżący wniósł o przyznanie zasiłku celowego na opłaty: za gaz, energię elektryczną, mieszkanie.

Jeśli idzie o należności za gaz skarżący przedstawił dwa rachunki jeden na kwotę 39,79 zł za okres od 1 maja 2014 r. do 1 lipca 2014 r. płatny do 15 lipca 2014 r.: drugi na taką samą kwotę za okres od 1 lipca do 1 września 2014 r. płatny do 15 września 2014 r. Zatem w dacie złożenia wniosku jak i wydania decyzji przez organ I instancji do realizacji pozostawał rachunek płatny do 15 lipca 2014 r. Natomiast zainteresowany nie przedstawił, nie posiadał żadnego rachunku za energię elektryczną. Złożył natomiast do Zakładów Energetycznych w ramach podpisanego z MOPS kontraktu socjalnego wniosek o przyznanie dodatku energetycznego.

Czynsz mieszkaniowy po odliczeniu dodatku mieszkaniowego w kwocie 143,28 zł wynosił do zapłaty przez skarżącego 137,31 zł miesięcznie.

Skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 12 sierpnia 2014 r. wniósł o przyznanie środków na opłaty związane z przejazdami do sądów, instytucji i opłaty na znaczki skarbowe, pocztowe, kserokopie.

W ocenie Sądu organ trafnie zakwalifikował powyższy wniosek jako przyznanie dalszych zasiłków celowych. Wskazano bowiem konkretne potrzeby.

Skarżący nie godził się na takie przyporządkowanie, gdyż w piśmie – oświadczeniu z dnia 26 sierpnia 2014 r. podał, że wniósł o przyznanie zasiłku okresowego w wysokości 100 % różnicy również w celu zakupu niezbędnych przedmiotów jak znaczków, biletów na przejazdy, opłat za kserokopie, gdyż jest to dla niego niezbędna potrzeba życiowa.

W efekcie powyższego stanowiska organ w decyzji dotyczącej zasiłku celowego (w niniejszej sprawie) oraz w decyzji dotyczącej zasiłku okresowego odniósł się do powyższego żądania.

Sąd w całości podziela stanowisko organu w przedmiocie oceny powyższego wniosku "Niewątpliwie zgłaszane tam potrzeby nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej. Ponadto dotyczą wydatków niepewnych, tak co do ich powstania jak i wysokości. Przyznane środki miały stanowić zabezpieczenie finansowe na ewentualne pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem spraw sądowych i administracyjnych. Takie żądanie nie może być uwzględnione w oparciu o powołany wyżej art. 39 ustawy o pomocy społecznej, który mówi o konkretnej niezbędnej potrzebie bytowej".

Odnośnie żądań złożonych we wniosku z dnia 7 sierpnia 2014 r. organy nie kwestionowały, że są to niezbędne potrzeby bytowe. Wyrażały się one konkretnymi rachunkami za gaz i czynsz mieszkaniowy. Jak wcześniej stwierdzono skarżący nie legitymował się rachunkiem za energię elektryczną.

Skarżący kwestionował wysokość przyznanego świadczenia. Przyznane w kwocie 100 zł pokrywało w ponad 60% bieżące zobowiązania (czynsz) i zaległości (za gaz), wynoszące łącznie 174 zł.

Jak wynika z powołanych na wstępie przepisów – art. 39 ustawy pomoc ma charakter uznaniowy, indywidualny i ma na celu wsparcie w rozwiązywaniu problemów a nie zaspokajanie w całości potrzeb życiowych. Nie zależy tylko od potrzeb beneficjentów ale także możliwości finansowych organów udzielających pomocy.

Organ z jednej strony wskazał na trudną sytuację materialną skarżącego a z drugiej na swoje możliwości określając jakimi zasobami dysponuje i na co je przeznacza. Wskazano również jak kwota tytułem zasiłków celowych może być przeznaczona dla przewidywanych beneficjentów (15 zł) gdyby przyznawano je w równych wysokościach. Wskazano także (organ I instancji) w jaki sposób są dzielone środki przeznaczone na zasiłki celowe, jako podstawę ich wysokości przyjęto kryterium różnicy między dochodem a kryterium dochodowym.

W tym miejscu należy stwierdzić, że powyższa metoda jako pozbawiona indywidualności i pełnej oceny potrzeb osoby wnioskującej nie jest właściwa.

Nie mniej jednak powyższe stwierdzenie nie może skutkować ewentualnym pozytywnym rozstrzygnięciem skargi, metoda ta nie była (co najmniej jako jedyna) stosowana wobec skarżącego. Jak stwierdził organ I instancji: "wyznacznikiem ustalenia tej pomocy są sytuacja materialna wnioskodawcy i cel na który zasiłek został przyznany oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej".

Realizując dalszą część wniosku skarżącego z dnia 7 sierpnia 2014 r. – w zakresie zasiłku okresowego – w decyzji również z dnia [...] września 2014 r. nr [...] MOPS w L. podał jakimi środkami własnymi dysponuje i w jaki sposób dokonał ich podziału; stwierdził o czym była mowa wyżej, że na realizację zasiłków celowych i specjalnych celowych pozostaje kwota około 54.000 zł co przy szacowanej liczbie osób i rodzin korzystających z pomocy w liczbie 290 powoduje że na osobę lub rodzinę przypada miesięcznie kwota około 15 zł. Kwestionowane przez skarżącego dane dotyczące posiadanych przez MOPS środków, w oparciu o sprawozdanie MOPS za rok 2014 nie mogą być podstawą do uznania, że skarżący winien otrzymać zasiłek celowy w pełnej wysokości. Po pierwsze skarżący jest jedną z osób potrzebujących pomocy, po drugie zakwestionowanie danych wskazanych przez organ mogłoby nastąpić tylko przez osobę kompetentną w zakresie finansów, wreszcie w czasie trwania roku mogą wpływać na konto MOPS inne dodatkowe środki pieniężne np. z egzekucji należności alimentacyjnych. Wreszcie istnieje również możliwość przesuwania środków pieniężnych w ramach poszczególnych działów. Ponadto, przedstawiony sposób podziału środków finansowych we wrześniu 2014 r. jest tylko założeniem, planem. Końcowe sprawozdanie – w tym przypadku za rok 2014 – obrazuje faktycznie końcowe rozdysponowanie środków i oczywiście może się różnić od założonych.

Ostatecznie brak jest podstaw do zakwestionowania wskazanych przez organ możliwości finansowych. W ocenie Sądu nie uczynił to skarżący składając wymieniony wyżej dokument (dołączony do akt sprawy IV SA/Wr 929/14 i IV SA/Wr 930/14).

Ponadto z urzędu Sądowi wiadomo, że środki przeznaczone na działalność Ośrodków Pomocy Społecznej nie są wystarczające, nie zaspokajają potrzeb ich beneficjentów.

W związku z powyższym należy stwierdzić, mając na uwadze wskazane przez organ przyjęte wobec skarżącego kryteria i możliwości finansowe organu, że oceniana decyzja nie została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżący od wielu lat korzysta z pomocy MOPS i jest to od wielu lat podstawowy dochód skarżącego (lub wyłączny). Zauważyć też należy, że skarżący w dacie składania wniosków posiadał lekki stopień niepełnosprawności, co daje podstawę do uznania, że mógł podjąć pracę, choćby w niewielkim zakresie.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.