Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 698/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: wskazała  art. 368 ust. 1, 9 i 12
journal: Dz.U. 2020 poz 75
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 698/21

Uzasadnienie

K. W. (zwana dalej też "skarżącą", "zdającą") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwały o wynikach egzaminu radcowskiego (dalej: "Komisja Egzaminacyjna II Stopnia" lub "organ"), która po rozpatrzeniu odwołania zdającej, utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2020r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w T. ustalającą negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazała art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 75) – dalej jako "u.r.p.", "ustawa o radcach prawnych" w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn zm.) – dalej jako "k.p.a.".

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w T. (dalej jako "Komisja") uchwałą z [...] lipca 2020 r. stwierdziła, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały nr [...] wynika, że z zadania z zakresu prawa gospodarczego otrzymała ocenę niedostateczną, z zakresu prawa karego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną oraz z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą.

Powołując się na treść art. 366 u.r.p., który stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Zdająca wniosła odwołanie od ww. uchwały zaskarżając ją w części dotyczącej wyniku egzaminu z prawa gospodarczego.

W uzasadnieniu odwołania w zakresie zarzutów dotyczących pracy z zadania z prawa gospodarczego - polegającego na przygotowaniu umowy spółki handlowej — podnosiła m.in., że sporządzona praca oraz zaproponowane w niej rozwiązania są prawnie dopuszczalne, przez co czynią sporządzoną umowę ważną, a tym samym zawierającą prawidłowe rozwiązanie zadań egzaminacyjnych. Wskazywała, że jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, a ocena jej pracy z zakresu prawa gospodarczego w zakresie przygotowania umowy spółki handlowej nastąpiło w sposób dowolny, niezasadny i nietrafny. Ocena ta nie uwzględnia wszystkich kryteriów ocen wymienionych w art. 365 ust. 2 u.r.p., a egzaminatorzy przyjęli niewłaściwe i dowolne kryteria oceny, z pominięciem pozytywnych elementów, podczas gdy praca zasługiwała co najmniej na ocenę dostateczną. Nie zgodziła się z zarzutem egzaminatorów dotyczącym przede wszystkim niesporządzenia umowy ważnej i skutecznej, ale także zarzutami niestaranności pracy, nieznajomością prawa z zakresu kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego i brakiem umiejętności ich zastosowania, zarzuciła egzaminatorom niezasadne przyjęcie, że: sporządzona umowa spółki handlowej jest nieważna i nieskuteczna, że nie zostały zachowane wymogi formalne sporządzonej umowy, że nieprawidłowo zastosowała przepisy prawa z zakresu kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego i nie wykazała się umiejętnością ich interpretacji, że zaproponowany w pracy egzaminacyjnej sposób rozwiązania problemu nie jest poprawny i nie uwzględnia interesu strony reprezentowanej przez zdającą, zgodnie z treścią zadania. Wniosła o zmianę uchwały nr [...] Komisji Egzaminacyjnej poprzez wydanie nowej uchwały, stwierdzającej, że zdająca uzyskała wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego. W razie nieuwzględnienia ww. wniosku i przesłania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu, na podstawie art. 36 8 ust. 9 i 12 u.r.p. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, ponowną ocenę pracy zdającej z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy spółki handlowej i podjęcie uchwały stwierdzającej, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach [...] -[...] czerwca 2020 roku.

W obszernym uzasadnieniu zdająca, odnosząc się kolejno do błędów pracy wskazanych przez egzaminatorów, zarzuciła m.in.: że możliwość konwalidacji umowy z powodu braku ustanowienia pełnomocnika do reprezentacji [...] sp. z o.o. nie skutkuje jej nieważnością; zgoda wspólników na przystąpienie do spółki stanowi umocowanie dla członków zarządu; odnośnie oznaczenia wkładu wspólnika M. J., to w zadaniu nie określono, czy pojazd ma być wnoszony na własność czy do używania; niezamieszczenie postanowienia o zwolnieniu wspólników M. J. i [...] sp. z o.o. z zakazu konkurencji było wynikiem uznania, że zgoda może być także wyrażona w sposób dorozumiany; takie elementy umowy jak: reprezentacja wspólnika [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp. k., zasady prowadzenia spraw spółki, prawo do cokwartalnych zaliczek, określone zostały prawidłowo; zdająca powołała się na swoje doświadczenie zawodowe oraz pozytywną ocenę pracy przez inne osoby.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. Ustaliła, że zdający kwestionuje ocenę niedostateczną uzyskaną z pracy z zakresu prawa gospodarczego. Powołała się na podstawę prawną rozpatrywania odwołań wynikającą z art. 368 ust. 9 w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych i procedurę odwoławczą, która na mocy art. 368 ust. 14 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP upoważniła Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmującego m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 100).

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała na odpowiednio stosowane, na mocy art. 368 ust. 12 u.r.p. oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to m.in. postępowania odwoławczego, które jest postępowaniem szczególnym, a jego zakres strona określa w odwołaniu. Skoro Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę w odwołaniu, nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to szczególne postępowanie odwoławcze, mające na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Odnośnie kwestii kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu radcowskiego organ wskazał, że dokonał oceny w świetle kryteriów art. 36 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p. Przepisy te wskazują, że egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego; zaś oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia na wstępie ustaliła, że trzecia część egzaminu radcowskiego z prawa gospodarczego polegała na sporządzeniu umowy spółki handlowej (spółki jawnej) przy uwzględnieniu przedstawionych w zadaniu założeń. Winna zawierać następujące elementy: prawidłowe oznaczenie stron umowy i osób reprezentujących poszczególnych wspólników, przy czym [...] sp. i o.o. i wspólnicy sp.k. powinna być reprezentowana przez komplementariusza tj. [...] sp. z o.o. reprezentowana przez członka zarządu J. J., M. J. (drugi wspólnik) osobiście lub przez pełnomocnika i [...] sp. z o.o. (trzeci wspólnik) przez pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników (art. 210 § 1 k.s.h.), gdyż M. J. jest członkiem zarządu [...] sp. z o.o. Umowa winna zawierać: prawidłowe oznaczenie firmy, określenie jako siedziby miasto Z., prawidłowe określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość. Wkładem pieniężnym wnoszonym przez [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. była kwota 100 000 zł, M. J. tytułem wkładu wnosi samochód dostawczy [...] nr rej. [...] o wartości 50 000 zł, a [...] sp. z o.o. wnosi tytułem wkładu do używania na uzgodniony przez wspólników czas trwania tworzonej Spółki tj. 10 lat lokal użytkowy, będący siedzibą spółki położony w Z., przy ul. [...] [...] , za który miesięczny czynsz rynkowy stanowi kwotę 2 000 zł. M. J. nie zamierza zrezygnować z funkcji członka zarządy [...] sp. z o.o., której przedmiot działalności jest konkurencyjny z działalnością tworzonej spółki, w związku z powyższym wyraziła wolę, aby kwestia ta została uregulowana w umowie tworzonej spółki. Nadto w umowie należało poza elementami koniecznymi, zamieścić postanowienia dodatkowe wynikające z założonego w zadaniu stanu faktycznego, a także prawidłowo określić wartość udziałów kapitałowych oraz sposób reprezentacji i prowadzenia spraw spółki

Komisja Egzaminacyjna II stopnia ustaliła, że opracowane przez zdającą rozwiązanie z zakresu prawa gospodarczego egzaminatorzy ocenili jednolicie na ocenę niedostateczną odwołując się do przesłanek z art. 365 ust. 2 u.r.p. w konfrontacji z oceną zadania przez każdego z egzaminatorów, uwzględniającą aspekty pozytywne i negatywne. Ustosunkowując się do argumentów zdającej i ponownie oceniając tę pracę potwierdziła wszystkie błędy wskazane przez dwoje egzaminatorów komisji Egzaminacyjnej, co wykluczało zmianę wystawionej oceny.

Odnosząc się kolejno do zaistniałych w pracy uchybień oceniła, że po pierwsze, zdająca w umowie spółki jawnej nieprawidłowo określiła reprezentację wspólnika [...] sp. z o.o., wskazując jako członków zarządu spółki uprawnionych do samodzielnej reprezentacji M. J. i J. P. Rozwiązanie to organ uznał za naruszające dyspozycję art. 210 § 1 k.s.h., stosownie do którego: "W umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników". Wskazał, że celem ww. przepisu jest ochrona interesu spółki z o.o., a pośrednio także jej wspólników i wierzycieli na wypadek potencjalnego konfliktu interesów, który może się ujawnić w sytuacji, gdy w umowie między spółką, a członkiem zarządu (oraz w sporze z nim) członek zarządu zawiera umowę "sam ze sobą", a więc w sytuacji, gdy po obu stronach umowy występują te same osoby, bądź gdyby spółkę miał reprezentować inny członek zarządu. Możliwa w takim przypadku kolizja interesów między spółką a indywidualnym interesem członka jej zarządu rozstrzygana jest na korzyść spółki poprzez wyeliminowanie możliwości działania członka zarządu, a spółkę w takiej sytuacji powinna reprezentować rada nadzorcza lub specjalny pełnomocnik. Udział w podejmowaniu decyzji członków zarządu bezpośrednio zainteresowanych danym rozstrzygnięciem stwarza potencjalny stan niepewności co do bezstronności takich osób, wobec czego ich prawo do reprezentacji spółki zostaje im na podstawie art. 210 § 1 KSH odebrane (Komentarz KSH pod red. Jara 2020 wyd. 3). Według organu, z celu art. 210 § 1 k.s.h. wynika, że chodzi tu o wszelkie umowy i spory pomiędzy spółką a członkiem zarządu, zarówno związane z pełniona przez niego funkcją jak i te, które nie są związane z wykonywaniem funkcji członka zarządu, lecz w których członek zarządu występuje jako osoba trzecia wobec spółki. Jako przepis o charakterze ochronnym norma art. 210 § 1 k.s.h. ma charakter bezwzględnie wiążący (ius cogens). W orzecznictwie (aktualnym do czasu zmiany art. 39 k.c.) dominuje stanowisko, że naruszenie art. 210 § 1 k.s.h. jako przepisu bezwzględnie obowiązującego, poprzez przekroczenie uprawnień do reprezentowania spółki w umowach z członkiem zarządu skutkuje bezwzględną nieważnością czynności prawnej (art. 58 § 1 KC w zw. z art. 2 k.s.h.) (por. wyr. SN z 23.7.2009 r., II PK 36/09, OSNP 2011, Nr 5-6, poz. 77).

Stanowisko to jest kontynuacją powołanych w uzasadnieniu ww. wyroku innych orzeczeń SN, np.: wyr. z 23.1.1998 r. (I PKN 489/97, OSNAPiUS 1999, Nr 1, poz. 8); wyr. z 23.9.2004 r. (I PK 501/03, OSNP 2005, Nr 4, poz. 56); por. też uchw. NSA(7) z 10.7.2000 r. (FPS 3/00 i FPS 4/00, ONSA 2001, Nr 1, poz. 8 i 9); wyr. SN z 15.6.2005 r. (II PK 276/04, OSNP 2006, Nr 3-4, poz. 42); wyr. SN z 9.3.2006 r. (II PK 235/05, OSNP 2007, Nr 3-4, poz. 43). (Komentarz KSH pod red Jara 2020 wyd. 3). Także w doktrynie dominuje stanowisko, iż naruszenie art. 210 § 1 KSH skutkuje bezwzględną nieważnością czynności prawnej -art. 58 § 1 KC (por. A. Szumański, w: Sołtysiński i in., Komentarz KSH, t. 2,2014, s. 509-511, Nb 15-16; Kidyba, Sp. z o.o., 2009, s. 560-561, Nb 6; J.A. Strzępka, E. Zielińska, w: Strzępka, Komentarz KSH, 2015, s. 539-540, Nb 22; Rodzynkiewicz, Komentarz KSH, 2013, s. 390, Nb 10;/?. Pabis, w: Bieniak i in., Komentarz KSH, 2014, s. 647, Nb 30). Według Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, przepis art. 210 § 1 k.s.h. stanowi regulację szczególną wobec art. 201 § 1 k.s.h. i art. 204 § 1 k.s.h. i dlatego podlega ścisłej wykładni.

Organ ocenił, że z prawa do ogólnej możliwości samodzielnego działania reprezentacji spółki członka zarządu nie można wywodzić uprawnienia do reprezentowania spółki [...] sp. z o.o. w umowie spółki jawnej, której jednym ze wspólników jest drugi członek zarządu tej spółki..

Stanowisko skarżącej w tym zakresie zawarte w odwołaniu uznał za pozbawione podstaw, powołując się na pogląd NSA, który rozpoznając sprawę analogiczną, jak będąca przedmiotem odwołania, w której osoba zdająca wadliwie przyjęła w umowie zbycia przez spółkę akcyjną członkowi jej zarządu udziałów w spółce z o.o. wadliwą reprezentację skutkującą nieważnością umowy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27.02.2014 r. w sprawie II GSK 1959/12) uznał, że błąd w pracy na egzaminie z prawa gospodarczego, polegający na sporządzeniu umowy zawierający wadę powodującą jej nieważność dyskwalifikuje tę pracę. "Podkreślić należy, że nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a-d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną".

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, taka sytuacja ma miejsce w przypadku pracy egzaminacyjnej skarżącej z zakresu prawa gospodarczego, ponieważ zaproponowane rozwiązanie zadania eliminowało możliwość wystawienia oceny pozytywnej. Oczywiste jest bowiem, że sporządzenie przez radcę prawnego umowy zawierającej wadę powodującą nieważność tej umowy ze względu na wadliwie przyjętą reprezentację strony, nie tylko czyni całą umowę bezwartościową dla stron (mimo nawet jej dalszych prawidłowych zapisów), lecz przede wszystkim podważa profesjonalizm autora. W każdym przypadku jest to umowa niezgodna z oczekiwaniem klienta, który zleca jej sporządzenie, a więc umowa powinna uwzględnić interes strony reprezentowanej przez osobę zdającą egzamin".

Zdaniem organu, na negatywną ocenę pracy zdającej nie ma wpływu zmiana z dniem 1 marca 2019r. art. 39 k.c., w myśl którego "§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania, albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta". Od chwili zawarcia umowy przez rzekomy organ aż do chwili jej potwierdzenia (lub odmowy potwierdzenia albo upływu terminu do potwierdzenia wyznaczonego przez drugą stronę umowy) przez osobę prawną (jej rzeczywisty i kompetentny w danym zakresie organ), w imieniu której umowa została zawarta, zachodzi stan tzw. bezskuteczności zawieszonej. Nadto w myśl art. 39 § 3 k.c. drugiej stronie umowy, z którą rzekomy organ osoby prawnej zawarł umowę, przysługują dwa roszczenia: 1) roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia; 2) roszczenie o naprawienie szkody. Zdająca, zdaniem organu, przyjmując wadliwą reprezentację strony umowy wykazała brak znajomości przepisów lub ich niewłaściwe rozumienie przez co nie spełniła oczekiwań reprezentowanej strony, narażając ją na ewentualne straty, przez co interes strony nie był należycie reprezentowany.

Wbrew zarzutom odwołania, nie można z treści umowy spółki wyinterpretować należytego umocowania członków zarządu [...] sp. z o.o. W umowie wyraźnie wskazano, że M. J. i J. P. działają jako członkowie zarządu, a zgoda wspólników dotyczy przystąpienia do spółki i wniesienia wkładu. W tym zakresie zabiegi interpretacyjne wskazane w odwołaniu w żaden sposób nie mogą konwalidować błędu zawartego w pracy odnośnie do reprezentacji [...] sp. z o.o. Brak utrwalenia stanowiska judykatury i orzecznictwa w zakresie skutków naruszenia art. 210 k.s.h. nie zmienia słuszności oceny egzaminatorów, że jest to błąd istotny. Niezależnie bowiem od skutków naruszenia art. 210 § 1 k.s.h. organ wskazał, iż kwestie prawidłowej reprezentacji spółki należą do podstawowych zagadnień, które powinien opanować przyszły radca prawny i uchybienia w tym zakresie należą do istotnych. Przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo dotyczące skutków prawnych naruszenia art. 210 k.s.h., mające wykazać dostrzeżenie problemu i świadome działanie zdającej, w istocie potwierdza brak wiedzy w tym zakresie i umiejętności praktycznego zastosowania. Zdająca wprawdzie powołała orzecznictwo, ale bez weryfikacji zastosowania w sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego. Część orzecznictwa dotyczy bowiem stosunku pracy (np. wyrok III AUa 1330/14), a wyrok o sygn. III CZP 71/18 dot. rodzaju udzielonego pełnomocnictwa, [podczas gdy w zadaniu pełnomocnictwo nie zostało udzielone.

Odnosząc się do zarzutu, że w 2016 r., Komisja Egzaminacyjna analogiczny błąd traktowała jako czynność kulejącą, która może zostać zatwierdzona przez właściwe organy spółki, to stwierdziła, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 pkt. 1 k.p.a., zaś indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie. Część niektórych pojedynczych błędów zdającego ma mniejsze znaczenie dla oceny pracy, ale już ich suma i waga świadczy o braku przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja Egzaminacyjna III stopnia uznała za bezzasadny drugi zarzut zdającej odnoszący się do prawidłowo określonego wkładu przez M. J. Zdająca nieprawidłowo oznaczyła wkład tego wspólnika jako prawo używania samochodu, a nie jako prawo własności pojazdu. Z treści zadania wynikało, że M. J. zamierza wnieść tytułem wkładu samochód stanowiący jej własność. Jak sama Zdająca dostrzegła w przypadku [...] sp. z o.o. wkład odnośnie lokalu określony był jako do używania. Gdyby zamiarem wspólnika M. J. było wniesienie samochodu jako prawo używ ania, to w sposób wyraźny zamiar ten by określiła. Zawarcie zatem w umowie postanowienia wbrew intencjom klienta narusza interesy nie tylko wspólnika wnoszącego wkład, ale także spółki, zarówno w trakcie trwania umowy jak i po jej rozwiązaniu. Jak wynika z dalszych zapisów np. § 6 pkt. 1.8. poważniejsze naprawy samochodu obciążały będą M. J.

Trzeci zarzut skarżącej odnosił się do wykazanego przez egzaminatorów błędu pracy: braku w umowie postanowienia o zwolnieniu wspólników M. J.i [...] sp. z o.o. z zakazu konkurencji. W stanie faktycznym zadania M. J. nie zamierzała zrezygnować z funkcji członka narządu [...] sp. z o.o., której przedmiot działalności jest konkurencyjny z działalnością tworzonej spółki, w związku z powyższym wyraziła wolę, aby kwestia ta została uregulowana w umowie tworzonej spółki. W umowie powinna być zawarta regulacja udzielająca zezwolenia na prowadzenie działalności konkurencyjnej zarówno dla M. J. jak i dla [...] sp. z o.o., która również prowadzi działalność konkurencyjną w stosunku do powstałej spółki. Komisja Egzaminacyjna II stopnia za bezzasadne uznała powoływanie się przez zdającą na wynikającą z art. 56 § 2 możliwość domniemanej zgody pozostałych wspólników na działalność konkurencyjną. Kwestię tę bowiem strony tworzonej spółki wyraźnie poddały regulacji w umowie, zatem brak postanowienia w tym zakresie został oceniony przez organ jako brak zabezpieczenia interesu stron i narażenie ich w przyszłości na potencjalne konflikty, skoro naruszenie zakazu konkurencji rodzi konsekwencje prawne.

Po czwarte, Komisja Egzaminacyjna II stopnia potwierdziła nieprawidłowe oznaczenie osoby reprezentującej stronę umowy [...] sp. z oo. i wspólnicy sp.k. i za bezzasadny uznała zarzut zdającej co do prawidłowo przyjętej reprezentacji. Oceniła, że prawidłowe oznaczenie tego wspólnika i osoby reprezentującej powinno być - [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. reprezentowana przez komplementariusza [...] sp. z o.o. reprezentowana przez członka zarządu J. J. Zdająca nie wskazała na to, że [...] sp. z o.o. reprezentuje spółkę [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp. k., a tylko, że jest jedynym komplementariuszem. Przyjmując nawet, że zapis ten jest wynikiem braku precyzji, to świadczy o niewystarczającym opanowaniu przez Zdającą warsztatu prawniczego.

Po piąte, podzieliła uwagę egzaminatora co do prawidłowości określenia wartości wkładu wnoszonego przez [...] sp. z o.o. W umowie określono wartość czynszu w kwocie 2 000 zł netto, a rynkowy ekwiwalent prawa używania lokalu stanowi odpowiednik powyższej kwoty przez czas trwania spółki. Istota zobowiązania tej spółki powinna być określona na kwotę 240 000 zł. Również w tym zakresie przedstawione w odwołaniu zdającej zabiegi interpretacyjne nie mogą tłumaczyć ewidentnych błędów, czy niedociągnięć. Zgodnie z treścią polecenia egzaminacyjnego zadaniem zdających było profesjonalne sporządzenie umowy spółki bez konieczności poprawiania bądź uzupełniania istotnych jej elementów, jak też konwalidowania.

Po szóste, uznała uwagę egzaminatora co do braku znajomości art. 230 k.s.h. o tyle za słuszną, że zdająca w § 2 ust. 5 powołała uchwałę stanowiącą zgodę [...] sp. z o.o. na wniesienie wkładu, ale nie wskazała wartości wkładu, na którą wspólnicy wyrazili zgodę. Także powołana w zał. Nr 3 uchwała nie określa, czego dotyczy. Zgodnie z treścią Informacji dla zdającego w pkt. 3, załączniki do umowy oraz powołane w umowie dokumenty powinny być opisane w umowie w taki sposób, aby na podstawie tego opisu można ustalić ich formę oraz treść, a przez to ważność i skuteczność objętej umową czynności prawnej.

Po siódme, za wadliwy uznała zapis o cokwartalnej wypłacie zaliczek na poczet zysków wyłącznie na rzecz M. J. z pominięciem pozostałych wspólników. Słusznie zauważył egzaminator, że prawo wypłaty z zysków jest prawem wspólników do żądania takich wypłat, a nie prawem spółki.

Po ósme, uznała o tyle za słuszną uwagę egzaminatora o braku precyzji w zakresie prowadzenia spraw spółki, że nie określono, czy pozostali wspólnicy są wyłączeni od prowadzenia spraw spółki.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że poza opisanymi już uchybieniami, do których odniosła się zdająca, wskazanymi przez egzaminatorów, w umowie błędnie określono siedzibę spółki poprzez wskazanie adresu, podczas, gdy siedzibą spółki jawnej jest miejscowość określona w umowie. Skutki takiego zapisu dla są znamienne, gdyż każdorazowa zmiana adresu wywołuje konieczność wszczęcia procedury zmiany umowy i wpisu w rejestrze, co jest niekorzystne dla bieżącego, sprawnego funkcjonowania spółki.

Uznała za bezzasadne zarzuty zdającej dotyczące naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów ustawy o radcach prawnych w zakresie nie uwzględnienia wszystkich kryteriów ocen wymienionych w art. 365 ustawy oraz przyjęcie niewłaściwych i dowolnych kryteriów oraz nadanie tym kryteriom przewalającego znaczenia bez uwzględnienia pozytywnych elementów pracy. Wbrew tym zarzutom oceniła, że oceny egzaminatorów zostały wydane po wszechstronnej analizie pracy egzaminacyjnej, skoro egzaminatorzy skupili się na uchybieniach popełnionych przez zdająca, jak i wykazali, które elementy pracy wykonane zostały prawidłowo, przez co ostateczna konkluzja dotyczy całości pracy. Oceniła, że ocena niedostateczna za zadanie z prawa gospodarczego uwzględnia pięciostopniową skalę ocen przewidzianą w ustawie o radcach prawnych, albowiem liczba i waga stwierdzonych uchybień, w relacji do prawidłowo wykonanych elementów zadania i ogólnego poziomu pracy uzasadniała taką ocenę. Uznała za bez znaczenia dla oceny zasadności okoliczność, że egzaminatorzy oddzielnie zauważyli określone błędy. Jednocześnie zaskarżona uchwała uwzględnia słuszny interes obywatela, w którego interesie nie jest, aby do wykonywania zawodu radcy prawnego była dopuszczona osoba, która nie posiada jeszcze wystarczającej wiedzy i przygotowania.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że zdająca w odwołaniu usiłuje pomniejszyć dostrzeżone błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów oraz wykazać, nie są w istocie błędami. Treść zarzutów wskazuje, że nie rozumie wagi poczynionych błędów, które nie powinny mieć miejsca w przypadku profesjonalnego pełnomocnika. Przyjęte rozwiązania, jej zdaniem, wskazują na nieznajomość przepisów prawa i umiejętność ich praktycznego zastosowania, co świadczy o braku przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego. Wykazane przez egzaminatorów błędy związane są z nieprawidłowym wypełnieniem niektórych założeń objętych zadaniem egzaminacyjnym, zawarciem w niej zapisów sprzecznych z obowiązującymi regulacjami prawnymi oraz brakiem rozwiązań chroniących interesy strony, na rzecz której zdająca miała działać. Te uchybienia uznała za poważniejsze, aniżeli aspekty umowy, które wypełniono prawidłowo. Oceniła, że błędy wykazane przez egzaminatorów oraz uzasadnienie wystawienia oceny negatywnej z tej części zadania egzaminacyjnego jest trafne.

Uznała, że powoływane w odwołaniu inne argumenty, takie jak dotychczasowe sukcesy zawodowe, ocena pracy przez inne osoby, w tym spoza kręgu prawniczego a także ważność umowy w okolicznościach poza egzaminacyjnych wskazuje, że zdająca nie rozumie rangi i celu egzaminu zawodowego jakim jest egzamin radcowski. Z kolei z uzasadnienia ocen nie wynika, by błędy literowe lub stylistyczne zaważyły o wystawieniu ocen niedostatecznych.

Na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia zdająca wniosła skargę do tut. Sądu, w której zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez przyjęcie, że skarżąca rozwiązując zadanie z trzeciej części egzaminu radcowskiego - z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy spółki handlowej - nie wykazała przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy sporządzona przez nią praca oraz zaproponowane w niej rozwiązania są prawnie dopuszczalne przez co czynią sporządzoną umowę ważną, a tym samym zawierającą prawidłowe rozwiązanie zadań egzaminacyjnych, co daje podstawy do twierdzenia, że skarżąca jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego;

art. 365 ust. 2 i art. 36" ust. 10 ustawy o radcach prawnych, polegające na dokonaniu oceny pracy skarżącej z trzeciej części egzaminu radcowskiego - z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy spółki handlowej - w sposób dowolny, niezasadny i nietrafny, bez uwzględnienia wszystkich kryteriów oceny wymienionych w art. 36s ust. 2 ustawy o radcach prawnych, w tym przede wszystkim poprzez przyjęcie niewłaściwych i dowolnych, a nie obiektywnych kryteriów ocen oraz nadanie tym kryteriom przeważającego znaczenia dla oceny pracy skarżącej, bez racjonalnej oceny całości pracy pod kątem zawartych w niej pozytywnych elementów, co ostatecznie skutkowało stwierdzeniem, że praca s z trzeciej części egzaminu radcowskiego - z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy spółki handlowej - zasługuje na ocenę niedostateczną, podczas gdy zasługiwała co najmniej na ocenę dostateczną. Tym samym, nie zgadzając się z zarzutem dotyczącym przede wszystkim niesporządzenia umowy ważnej i skutecznej, ale także zarzutami niestaranności pracy, nieznajomości prawa z zakresu kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego i brakiem umiejętności ich zastosowania, skarżąca zarzuciła:

a) niezasadne przyjęcie, że sporządzona umowa spółki handlowej jest nieważna i nieskuteczna;

b) niezasadne przyjęcie, że nie zostały zachowane wymogi formalne sporządzonej umowy,

c) niezasadne przyjęcie, że nieprawidłowo zastosowano przepisy prawa z zakresu kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego i nie wykazano się umiejętnością ich interpretacji;

d) niezasadne przyjęcie, że zaproponowany przez Skarżącą sposób rozwiązania problemu nie jest poprawny i nie uwzględnia interesu strony reprezentowanej przez zdającą, zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego.

3) art. 366 ust. 1 i 10 ustawy o radcach prawnych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dowolnym oraz nieobiektywnym sprawdzeniu w toku postępowania egzaminacyjnego przygotowania prawniczego skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa gospodarczego i umiejętności jej praktycznego zastosowania z naruszeniem ustawowych kryteriów oceny, pomimo, że praca skarżącej spełniała kryteria formalne i wypełniała założenia objęte zadaniem egzaminacyjnym oraz uwzględniała interes strony reprezentowanej na potrzeby zadania egzaminacyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że praca z prawa gospodarczego nie zasługuje na podwyższenie oceny z negatywnej na pozytywną z uwagi na zawierane błędy;

II. Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

1. art. 138 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że sporządzona przez skarżącą praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego powinna uzyskać ocenę pozytywną, ponieważ spełniała wszystkie kryteria ocen;

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2, art. 364 ust. 1 i 10 ustawy o radcach prawnych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierzetelnym i nieobiektywnym sprawdzeniu w toku postępowania odwoławczego przygotowania prawniczego skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z naruszeniem ustawowych kryte riów oceny i skali ocen jaką dysponują egzaminatorzy;

3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a., a także poprzez:

a) podjęcie uchwały utrzymującej w mocy uchwałę organu pierwszej instancji pomimo nie rozpatrzenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały co do zasadności argumentacji i zarzutów zaprezentowanych w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2020 r., w sytuacji gdy na Komisji Egzaminacyjnej Ił Stopnia spoczywał obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czyli wzięcia pod uwagę wszystkich elementów pracy, w tym postawionych zarzutów i argumentacji;

b) ocenianie sporządzonej umowy realizującej zadanie z zakresu prawa gospodarczego na potrzeby egzaminu radcowskiego w sposób wskazujący na przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, skutkujący zastosowaniem subiektywnego i dowolnego kryterium oceny nieznanego ustawie, prowadzący w konsekwencji do podjęcia decyzji wykraczającej poza granice uznania administracyjnego;

c) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

4. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez niezastosowanie polegające na rażąco dowolnym ustaleniu stanu faktycznego w oderwaniu od zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęciu w uzasadnieniu części dotyczącej prawa gospodarczego zarzutów i treści, których Skarżąca nie podnosiła i następnie obszerne, kilku stronnicowe ustosunkowanie się do nich, choć nie mają żadnego związku z treścią odwołania i zarzutami podniesionymi w odwołaniu przez stronę;

5. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie wobec zdających i odwołujących się, którzy znajdowali się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez te same organy administracji diametralnie rozbieżnych uchwał.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi, rozwinęła podniesione zarzuty.

Odpowiadając na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U.2021.137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja (uchwała) lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej nie zaszła żadna z wyżej wskazanych przesłanek. Zaznaczenia przy tym wymaga rola sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach do oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się uchybień procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy – w przypadku ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego istotnego dla takiego rozstrzygnięcia, czy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego w zakresie jego wykładni i zastosowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy o radcach prawnych. Egzamin radcowski, stosownie do art. 364 ust.1 u.r.p., polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365.

W art. 365 ust. 2 u.r.p. ustawodawca wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Wskazane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (vide: wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2012 r., II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r., II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r., II GSK 1854/11).

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Art. 365 ust. 4 stanowi, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: 1) oceny pozytywne to: a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00, b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50, c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50; 2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36⁶ ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36⁸ ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 ⁸ ust. 11 u.r.p.).

Tryb i sposób działania komisji odwoławczej, zgodnie z art. 36⁸ ust. 14 pkt 4 u.r.p., określił Minister Sprawiedliwości w wydanym rozporządzeniu z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 poz. 100 ze zm.). W powołanym przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia orzecznictwie istotnie utrwalony jest pogląd, że postępowanie odwoławcze przed tym organem jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Po sporządzeniu pisemnej opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem, głosowanie komisji odwoławczej jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją, w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia. Tryb ten gwarantuje rozpoznanie zarzutów odwołania i należytą ich ocenę, a odzwierciedleniem jego zachowania jest protokół.

Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi ocena uzyskana przez skarżącą z pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa gospodarczego.

Zdaniem Sądu, obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia ponownej oceny pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego został zrealizowany. Jak wynika z akt administracyjnych, członek komisji odwoławczej zreferował sprawę oraz przedstawił pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Po dyskusji członkowie komisji jednogłośnie poparli opinię referenta i po jawnym głosowaniu jednogłośnie podjęli uchwałę o nieuwzględnieniu odwołania. Prawidłowość powyższego znajduje oparcie w orzecznictwie, które wskazuje, że rozpoznanie odwołania polega na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania (v. wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 2011 r., II GSK 392/11 oraz z dnia 19 marca 2013 r., II GSK 2333/11).

Z niespornego stanu faktycznego zadania z prawa gospodarczego wynika, że - przy uwzględnieniu wskazanych w informacji dla zdającego założeń i stanu faktycznego zadania - skarżąca miała sporządzić umowę spółki handlowej, w której każdy ze wspólników odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Wszystkie elementy podmiotowe i przedmiotowe umowy powinny zostać opisane bezpośrednio w treści umowy z uwzględnieniem wszelkich instytucji prawnych niezbędnych do jej ważności i skuteczności. Z opisu załączników do umowy i powołanych dokumentów powinna wynikać ich forma i treść, a przez to skuteczność i ważność objętej umową czynności prawnej. M.in. w umowie należało wykazać prawidłowe umocowanie osoby lub osób działających w imieniu wspólników oraz opisać dokumenty identyfikujące wspólników, jak również osoby fizyczne podpisujące umowę, a przyjęte samodzielnie przez zdającą brakujące elementy stanu faktycznego nie mogły pozostawać w sprzeczności ze stanem faktycznym wskazanym w zadaniu.

Z prawidłowej oceny stanu faktycznego zadania wynika, że sporządzona umowa spółki handlowej (spółki jawnej) powinna zawierać prawidłowe oznaczenie stron umowy i osób reprezentujących poszczególnych wspólników, przy czym [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. powinna być reprezentowana przez komplementariusza tj. [...] sp. z o.o. reprezentowanego przez członka zarządu J. J., M. J. (drugi wspólnik) osobiście lub przez pełnomocnika i [...] sp. z o.o. (trzeci wspólnik) przez pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników (art. 210 § 1 k.s.h.). Konieczność tą uzasadniał fakt, że M. J. jest członkiem zarządu [...] sp. z o.o. Umowa winna zawierać: prawidłowe oznaczenie firmy, określenie jako siedziby miasto Zakopane, prawidłowe określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość. Wkładem pieniężnym wnoszonym przez [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. była kwota 100 000 zł, M. J. tytułem wkładu wnosi samochód dostawczy [...] nr rej. [...] o wartości 50 000 zł, a [...] sp. z o.o. wnosi tytułem wkładu do używania na uzgodniony przez wspólników czas trwania tworzonej Spółki tj. 10 lat - lokal użytkowy, będący siedzibą spółki, położony w Z., przy ul. [...] [...], za który miesięczny czynsz rynkowy stanowi kwotę 2 000 zł. Wobec tego, że M. J. nie zamierza zrezygnować z funkcji członka zarządu [...] sp. z o.o., której przedmiot działalności jest konkurencyjny z działalnością tworzonej spółki, w związku z powyższym wyraziła wolę, aby kwestia ta została uregulowana w umowie tworzonej spółki. W umowie należało poza elementami koniecznymi, zamieścić postanowienia dodatkowe wynikające z założonego w zadaniu stanu faktycznego, a także prawidłowo określić wartość udziałów kapitałowych oraz sposób reprezentacji i prowadzenia spraw spółki.

Kontrolując prawidłowość oceny pracy egzaminacyjnej z prawem, Sąd skonfrontował ją z pracą egzaminacyjną skarżącej z prawa gospodarczego, bowiem ostatecznie jej negatywny wynik zdeterminował całościowy wynik egzaminu radcowskiego.

Należy przy tym dodać, że ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu radcowskiego dopuścił możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań, mimo że takim ogólnym szablonem prawidłowego rozwiązania, uwzględniającym zachowanie przez zdającą wymaganych kryteriów jest opis istotnych zagadnień sporządzony przez zespół przygotowujący zadanie pisemne z zakresu prawa gospodarczego. Dotychczasowe orzecznictwo wypracowało pogląd, zgodnie z którym opis istotnych zagadnień stanowi materiał pomocniczy przy dokonaniu oceny pracy. Inne, zaproponowane i uzasadnione przez zdającego rozwiązania mogą być uwzględnione wówczas, gdy spełniają kryteria wynikające z art. 365 ust. 2 u.r.p. Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r., II GSK 2333/11, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12).

Zdaniem Sądu, dokonując oceny pracy z zakwestionowanej odwołaniem części egzaminu radcowskiego Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo zastosowała kryteria zawarte w art. 365 ust. 2 u.r.p., odnosząc je do analizowanego zadania z prawa gospodarczego.

Należy przy tym podkreślić, że praca egzaminacyjna skarżącej z prawa gospodarczego, została jednolicie oceniona przez wszystkich egzaminatorów: zarówno Komisji Egzaminacyjnej, jak i Komisji Egzaminacyjnej II stopnia - na ocenę niedostateczną. Tymczasem pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 366 ust. 1 u.r.p.). A contrario zatem, negatywna ocena z którejkolwiek części skutkuje negatywnym wynikiem całego egzaminu radcowskiego.

Zdaniem Sądu, prawidłowa jest ocena, że zaproponowane przez zdającą rozwiązanie zadania z prawa gospodarczego eliminowało możliwość wystawienia oceny pozytywnej. Oczywiste jest bowiem, że sporządzenie przez radcę prawnego umowy zawierającej wadę powodującą nieważność tej umowy ze względu na wadliwie przyjętą reprezentację strony umowy, nie tylko czyni całą umowę (mimo nawet jej dalszych prawidłowych zapisów) bezwartościową dla stron, lecz przede wszystkim podważa profesjonalizm autora. W każdym przypadku jest to umowa niezgodna z oczekiwaniem klienta, który zleca jej sporządzenie, a więc umowa, która nie uwzględnia interesu stron umowy, dla których osoba zdająca radcowski egzamin zawodowy sporządzała umowę spółki według wskazanych założeń.

1.

Egzaminatorzy prawidłowo ocenili, że zdająca w umowie spółki jawnej nieprawidłowo określiła reprezentację wspólnika [...] sp. z o.o., skoro wskazała M. J. i J. P. jako członków zarządu spółki uprawnionych do samodzielnej reprezentacji. Tymczasem art. 210 § 1 k.s.h. stanowi, że w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

Nie może zatem budzić wątpliwości, że przyjęte przez skarżącą rozwiązanie jest nieprawidłowe i narusza dyspozycję art. 210 § 1 k.s.h. Świadczy o nieznajomości tej zasady przez osobę zdającą egzamin zawodowy. Tymczasem wiedza radcy prawnego w tym zakresie jest istotna, skoro ustawodawca zapewnił w tej normie wymóg reprezentacji spółki przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników w przypadku jakiejkolwiek umowy "między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim".

Taki stan faktyczny został ustalony w niniejszej sprawie i Sąd zgadza się z poglądem, że art. 210 § 1 ks.h, jako przepis szczególny wobec art. 201 § 1 k.s.h. i art. 204 § 1 k.s.h., o charakterze ochronnym, ma charakter bezwzględnie wiążący (ius cogens). Do czasu zmiany art. 39 k.c., w orzecznictwie dominowało stanowisko, że naruszenie art. 210 § 1 k.s.h., poprzez przekroczenie uprawnień do reprezentowania spółki w umowach z członkiem zarządu skutkuje bezwzględną nieważnością czynności prawnej (art. 58 § 1 KC w zw. z art. 2 k.s.h.) (por. wyr. SN z 23.7.2009 r., II PK 36/09, OSNP 2011, Nr 5-6, poz. 77). Pogląd ten stanowił kontynuację powołanych w uzasadnieniu ww. wyroku innych orzeczeń Sądu Najwyższego i poglądu doktryny, a celem przepisu jest ochrona interesu spółki z o.o., jej wspólników i wierzycieli na wypadek potencjalnego konfliktu interesów. Chodzi o sytuację, gdy w umowie między spółką a członkiem zarządu ten ostatni w istocie zawiera umowę "sam ze sobą", czyli w sytuacji, gdy po obu stronach umowy występują te same osoby, bądź gdyby spółkę miał reprezentować inny członek zarządu.

W pkt 3 stanu faktycznego zadania jednoznacznie wskazano, że M. J. i J. P. są członkami zarządu [...] sp.z o.o., a w spółce nie ustanowiono rady nadzorczej ani prokurenta. Regulacje umowy sporządzonej przez zdającą w § 2 ust. 3-7 całkowicie pomijają wymogi art. 210 § 1 k.s.h., mimo że zgoda członków zarządu dotyczy przystąpienia do spółki i wniesienia wkładu – lokalu użytkowego do używania na okres przewidziany w umowie.

Tymczasem zdająca miała wykazać się wiedzą, że spółkę w przedstawianych okolicznościach może reprezentować rada nadzorcza (której powołania umowa spółki nie przewidywała) lub specjalny pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia. Poczyniona w skardze, a wcześniej w odwołaniu, polemika i zabiegi interpretacyjne w tym zakresie, nie konwalidują istotnego uchybienia zawartego w pracy, odnoszącego się do reprezentacji [...] sp. z o.o. Zdająca wadliwie zatem przyjęła w umowie zapisy umowy między wspólnikami: spółką [...] sp. z o.o –niezgodnie z prawem reprezentowaną przez członków zarządu M. J. i J. P., wspólnikiem M. J. oraz wspólnikiem [...] sp z o.o. i wspólnicy s.k. Zważywszy na to, że umowa spółki jawnej przewidywała umowę między spółką [...] sp. z o.o. a członkiem zarządu M. J. jako wspólnikiem., nie może być mowy o skutecznej i ważnej reprezentacji [...] sp. z o.o. do zawarcia tej umowy.

Na negatywną ocenę pracy skarżącej nie miała wpływu zmiana z dniem 1 marca 2019 art. 39 k.c.. Przepis ten przewiduje, że: "§ 1. Jeżeli zawierający umowę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania, albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta". Od chwili zawarcia umowy przez rzekomy organ aż do chwili jej potwierdzenia (lub odmowy potwierdzenia albo upływu terminu do potwierdzenia wyznaczonego przez drugą stronę umowy) przez osobę prawną (jej rzeczywisty i kompetentny w danym zakresie organ), w imieniu której umowa została zawarta, zachodzi stan tzw. bezskuteczności zawieszonej. Nadto w myśl art. 39 § 3 k.c. drugiej stronie umowy, z którą rzekomy organ osoby prawnej zawarł umowę, przysługują dwa roszczenia: 1) roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia; 2) roszczenie o naprawienie szkody. Dopuszczenie do wadliwej reprezentacji stron umowy w pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego przyszłego radcy prawnego wskazuje ewidentnie na brak znajomości przepisów lub ich niewłaściwe rozumienie. Ma rację Komisja Egzaminacyjna II stopnia, że kwestie prawidłowej reprezentacji spółki należą do podstawowych zagadnień, które powinien opanować przyszły radca prawny i uchybienia w tym zakresie należą do istotnych. Dlatego brak utrwalonego stanowiska judykatury i orzecznictwa w zakresie skutków naruszenia art. 210 k.s.h. nie zmienia legalności oceny egzaminatorów, że jest to błąd istotny. Tym bardziej, że przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo dotyczące skutków prawnych naruszenia art. 210 k.s.h., mające wykazać dostrzeżenie problemu i świadome działanie skarżącej, w istocie potwierdzało brak jej wiedzy w tym zakresie i umiejętności praktycznego zastosowania. Słuszna jest także uwaga, że skarżąca powołała orzecznictwo bez weryfikacji zastosowania w sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego. Część orzecznictwa dotyczy bowiem spraw ze stosunku pracy, np. wyrok III AUa 1330/14, a wyrok o sygn. III CZP 71/18 dot. rodzaju udzielonego pełnomocnictwa podczas, gdy w zadaniu pełnomocnictwo nie zostało udzielone.

Nie ma znaczenia dla oceny tego uchybienia okoliczność podnoszona w skardze, że w 2016 r. Komisja Egzaminacyjna, analogiczny błąd traktowała jako czynność kulejącą, która może zostać zatwierdzona przez właściwe organy spółki. Każda bowiem sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. Indywidualizm takiej sprawy oznacza, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego(zdającej) i wyłącznie w jego sprawie. Na gruncie niniejszego kazusu należało wykazać się wiedzą, że spółkę w omawianej transakcji reprezentuje specjalny pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia wspólników.

2.

Kolejnym błędem pracy wskazanym trafnie przez egzaminatorów był brak w umowie postanowienia o zwolnieniu wspólników M. J. i [...] sp. z o.o. z zakazu konkurencji, mimo wyraźnego żądania wskazanego w pkt II ust. 2 stanu faktycznego zadania. W stanie faktycznym zadania M. J. nie zamierzała zrezygnować z funkcji członka zarządu [...] sp. z o.o., której przedmiot działalności jest konkurencyjny z działalnością tworzonej spółki, dlatego wyraziła wolę uregulowania tej kwestii w umowie tworzonej spółki. Oznacza to, że skarżąca w umowie powinna zawrzeć zapisy zezwalające na prowadzenie działalności konkurencyjnej zarówno dla M. J. jak i dla [...] sp. z o.o., która również prowadzi działalność konkurencyjną w stosunku do powstałej spółki.

Bez prawnego znaczenia dla oceny pracy egzaminacyjnej jest powoływanie się przez skarżącą na możliwość domniemanej zgody pozostałych wspólników na działalność konkurencyjną. Wszak art. 56 § 2 k.s.h. stanowi wprost o zakazie konkurencji w spółce jawnej. Stanowi bowiem, że wspólnik nie może, bez wyraźnej lub domniemanej zgody pozostałych wspólników, zajmować się interesami konkurencyjnymi, w szczególności uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki jawnej, partner, komplementariusz lub członek organu spółki. Powyższe oznacza, że zapis w umowie wyrażający taką zgodę powinien być bezwzględnie umieszczony. Tym bardziej, że w stanie faktycznym zadania M. J. wyraziła jednoznaczna wolę uregulowania tej kwestii w umowie. A contrario, brak regulacji wyłącza domniemanie i istnieje potencjalna możliwość sporów sądowych na tle ustalenia, czy z tak sprecyzowanej umowy można wywieść domniemaną zgodę. Tym bardziej, że kwestię zgody na działalność konkurencyjną strony tworzonej spółki wyraźnie poddały regulacji w umowie. Organ prawidłowo ocenił, że brak postanowienia umownego w tym zakresie nie zabezpieczał interesu stron, narażając w przyszłości strony na potencjalne konflikty, skoro naruszenie zakazu konkurencji rodzi konsekwencje prawne.

3.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo oceniła, że skarżąca nieprawidłowo określiła wkłady wnoszone przez każdego wspólnika i ich wartości.

a)

Kolejnym błędem pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego było nieprawidłowe oznaczenie wkładu wspólnika M. J. jako prawo używania samochodu, a nie jako prawo własności pojazdu. Z zadania bowiem wynikało, że M. J. zamierza wnieść tytułem wkładu samochód stanowiący jej własność. Natomiast w przypadku [...] sp. z o.o, co zauważyła także skarżąca, wkład w postaci lokalu określony był jednoznacznie jako do używania. W pkt II ust. 2 stanu faktycznego zadania M. J. wyraźnie określa, że tytułem wkładu zamierza wnieść własność należącego do niej samochodu dostawczego o podanej nazwie i wartości 50 000 zł.

Co więcej, wspólnik M. J. domagała się uregulowania w umowie spółki, że przedmiot działalności spółki [...] , której pozostanie członkiem zarządu, jest konkurencyjny z działalnością tworzonej spółki, której sprawy będzie prowadziła i ją reprezentowała. Jednocześnie wyraziła wolę, by umowa regulowała co kwartalne wypłaty środków pieniężnych z zysku przez tworzoną spółkę, m.in. na jej rzecz.

Powyższe oznacza, że gdyby zamiarem wspólnika M. J. było wniesienie samochodu jako prawa używania (§ 6 pkt. 1.1.), to w sposób wyraźny zamiar ten zostałby określony. Inaczej przedstawiałaby się określona w stanie faktycznym zadania wartość pojazdu 50 000zł (pkt II ust.2), która nie stanowi wartości prawa jego użytkowania. Podobnie jak w pkt. II ust..3 określono wartość lokalu użytkowego, jako wkładu do używania, na określony w umowie czas trwania tworzonej spółki (10 lat). Wartość wkładu – lokalu użytkowego stanowiącego własność [...] sp. z o.o. - określono wprawdzie błędnie na 2000 zł netto miesięcznie, jako wartość czynszu rynkowego lokalu użytkowego na ulicy [...] w Z., bowiem prawidłowo. rynkowy ekwiwalent prawa używania lokalu powinien stanowić odpowiednik ww. kwoty przez czas trwania spółki (10 lat) i powinien być określony na kwotę 240 000 zł.

Powyższe mankamenty umowy oznaczają, że skarżąca w sporządzonej umowie spółki zawarła zapisy wbrew intencjom stron umowy. Naruszało to interesy nie tylko wspólnika M. J., wnoszącej ww. wkład, bowiem na mocy § 6 ust. 2 pkt. 1.8. umowy miały ją obciążać konieczne naprawy samochodu. Naruszało to interesy także tworzonej spółki, zarówno w trakcie trwania umowy, jak i po jej rozwiązaniu, ponieważ pojazd nie stanowiłby jej majątku. § 7 umowy przewidywał, że majątek tworzonej spółki stanowi wszelkie mienie do niej wniesione lub nabyte w czasie jej istnienia. W konsekwencji tworzona spółka miała ponosić drobne nakłady połączone ze zwykłym użytkowaniem (§ 6 ust. 2 pkt 1.7). Sporna mogła być kwestia kto finansuje ubezpieczenie pojazdu i w jakim zakresie. Umowa tego nie przewiduje, zaś obowiązkowe ubezpieczenie pojazdu jest niezależne od faktu użytkowania..

Ma rację organ, że zawarcie w umowie postanowienia wbrew intencjom stron umowy, narusza interesy nie tylko wspólnika wnoszącego wkład, ale także spółki, zarówno w trakcie trwania umowy, jak i po jej rozwiązaniu. Jak wynikało z dalszych zapisów np. § 6 ust. 2 pkt. 1.8. konieczne naprawy samochodu będą obciążały M. J.

b)

Podobnie wadliwie została w umowie określona wysokość wkładu wniesionego przez [...] sp. z o.o. Należy podnieść, że skarżąca w § 2 ust. 5 umowy powołała się na uchwałę stanowiącą zgodę [...] sp. z o.o. na wniesienie wkładu. Nie wskazała jednak w tym miejscu umowy prawidłowej wysokości wkładu (240 000zł), zatem nie wiadomo w istocie na jaką jego wartość wspólnicy wyrazili zgodę. Potwierdza to trafny zarzut co do braku znajomości art. 230 k.s.h. o tyle, że przepis ten dotyczy czynności o wartości dwukrotnie przekraczającej wysokość kapitału zakładowego. Stanowi bowiem, że rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Przepisu art. 17 § 1 nie stosuje się. Powyższe oznacza, że wartość wkładu, na jaki wspólnicy wyrazili zgodę w § 2 ust. 5 umowy nie została określona. Natomiast w § 6 ust. 3 pkt 1.21 zdanie 2 umowy wartość wkładu tego wspólnika nie została prawidłowo określona. Potwierdza to powołana w zał. nr 3 uchwała, która nie wskazuje w istocie przedmiotu wartości jakiej dotyczy. Tymczasem zgodnie z treścią pktu 3 Informacji dla zdającego załączniki do umowy oraz powołane w umowie dokumenty powinny być opisane w umowie w taki sposób, aby na podstawie tego opisu można ustalić ich formę oraz treść, a przez to ważność i skuteczność objętej umową czynności prawnej.

4.

Także za wadliwy uznać należało zapis § 11 o cokwartalnych wypłat zaliczek na poczet zysków wyłącznie na rzecz M. J., z nieuzasadnionym pominięciem prawa do takiej samej formy wypłaty zaliczek z zysku pozostałym wspólnikom. Wprawdzie umowa dawała im prawo żądania podziału i wypłaty zysku z końcem roku obrotowego, ale jak słusznie zauważył egzaminator, prawo wypłaty z zysków jest prawem wspólników do żądania takich wypłat, a nie prawem spółki.

Należy zauważyć, że stan faktyczny nie uzasadniał takiego zróżnicowanego traktowania wspólników, stan faktyczny zadania nie uzasadniał nierównego traktowania wspólników, co w konsekwencji może prowadzić do sporów na tle rozliczeń finansowych.

5.

Wbrew zarzutom skarżącej słuszna była uwaga jednego z egzaminatorów o braku precyzji w zakresie prowadzenia spraw spółki. W § 10 umowy zdająca ustaliła, że prowadzenie spraw spółki zostało powierzone wspólnikowi M. J. W § 9 pkt. 1 i 3 ustaliła prawo do reprezentowania spółki przez każdego wspólnika i uprawnienie wspólników do składania oświadczeń woli i podpisów w imieniu spółki Takie zapisy nie wyjaśniają, wobec braku sprecyzowania, czy pozostali wspólnicy są wyłączeni od prowadzenia spraw spółki, co może powodować konflikty.

6.

Dodatkowo organ słusznie zauważył, że poza opisanymi już uchybieniami, wskazanymi przez egzaminatorów, w umowie błędnie określono siedzibę spółki poprzez wskazanie adresu podczas, gdy siedzibą spółki jawnej jest miejscowość określona w umowie. Nie można odmówić mu racji, że skutki takiego zapisu powodują, że każdorazowa zmiana adresu wywołuje konieczność wszczęcia procedury zmiany umowy i wpisu w rejestrze, co jest niekorzystne dla bieżącego, sprawnego funkcjonowania spółki.

7.

W ocenie Sądu, także nieprawidłowo została oznaczona osoba reprezentująca wspólnika [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. Przeciwne twierdzenie skarżącej jest niezasadne. Prawidłowe oznaczenie tego wspólnika i osoby reprezentującej powinno być - [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. reprezentowana przez komplementariusza [...] sp. z o.o. reprezentowana przez członka zarządu J. J..

Trafnie organ zauważył, że skarżąca nie wskazała, że [...] sp. z o.o. reprezentuje spółkę [...] sp. z o.o. i wspólnicy sp. k. Zdająca w § 1 ust. 1 umowy podała tylko, że [...] sp. z o.o. jest jedynym komplementariuszem. Przyjmując argumentację skarżącej, że zapis ten jest skutkiem braku precyzji, świadczy to o niewystarczającym opanowaniu przez skarżącą warsztatu prawniczego.

8. Także pod względem formalnym, należy podzielić ocenę, że praca budzi szereg zastrzeżeń w zakresie nieprofesjonalnego języka, licznych błędów stylistycznych.

Zdaniem Sądu zarzuty skargi mają wyłącznie charakter polemiczny, mający na celu pomniejszenie wagi wytkniętych błędów pracy egzaminacyjnej. Tymczasem treść zarzutów wskazuje, że skarżąca w istocie nie rozumie wagi poczynionych błędów, które nie powinny mieć miejsca w przypadku profesjonalnego pełnomocnika. Ma rację organ, że zadaniem zdających było profesjonalne sporządzenie umowy spółki spełniającej kryteria określone w art. 365 ust. 2 u.r.p. Wskazane kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 621/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11). Sądy administracyjne wskazywały, że taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1C lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12).

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały należy przyjąć, że konieczność konwalidowania sporządzonej umowy we wskazanym zakresie, czy jej poprawiania, uzupełniania istotnych jej elementów oznacza trafność oceny, że opisana ilość i waga mankamentów, przy uwzględnieniu pozytywnych elementów pracy, świadczy o braku dostatecznego przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego w zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji.

Z dziewięciu wskazanych mankamentów umowy, niewątpliwie część niektórych pojedynczych błędów zdającej ma mniejsze znaczenie dla oceny pracy, ale już ich suma i waga błędów istotnych: nieprawidłowo oznaczone osoby reprezentujące wspólników umowy spółki, wadliwe określenie wnoszonych wkładów, brak regulacji zwalniającej wspólników z zakazu konkurencji, czy nieprecyzyjne postanowienia w zakresie uprawnień wspólników do wypłaty cokwartalnych zaliczek na poczet zysku - ma niebagatelne znaczenie dla całościowej oceny pracy z prawa gospodarczego, tak istotnej dziedziny dla radcy prawnego.

Sad podziela ocenę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że waga stwierdzonych uchybień mających wpływ na zabezpieczenie interesów strony, na rzecz której zdająca, zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym działała, uniemożliwia przyjęcie, że jest odpowiednio przygotowana do wykonywania pomocy prawnej w sposób przewidziany ustawą o radcach prawnych, czyli zapewnienia profesjonalnej obsługi prawnej bez narażania potencjalnych klientów na szkodę. Stwierdzone uchybienia świadczą bowiem o niewystarczającym opanowaniu materiału prawniczego i umiejętności stosowania prawa. Nie jest zatem możliwa weryfikacja oceny z trzeciej części egzaminu radcowskiego na pozytywną i do uwzględnienia odwołania.

Reasumując: zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów Ustawy o radcach prawnych. Wydane uchwały zapadły po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy, zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Uzasadnienia uchwał są zatem zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. bowiem organ wyczerpująco ustosunkował się do wszystkich zarzutów strony, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko i opierając je na przepisach prawa. Nie naruszył tym samym powołanych norm procesowych, także art. 138 § 1 k.p.a., w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Nie ma bowiem racji skarżąca, że jej praca spełniła wymagane kryteria ocen.

Odnosząc się z kolei do zarzutu pominięcia kwestii gradacji ocen należy wskazać, że nie jest stopniowalna skala błędów obejmujących kryteria określone w art. 365 ust. 2 u.r.p. Tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 695/11). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zostały zatem ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego art. 364 ust. 1 i ust. 10, 365 ust. 2 i 366 ust. 2 u.r.p.. Ponadto oceniając zaskarżone uchwały Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Skarżąca w pracy z części egzaminu z prawa gospodarczego popełniła błędy, których charakter i ilość świadczyła o braku przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego. Stwierdzone uchybienia były poważniejsze, aniżeli aspekty umowy, które wypełniono prawidłowo. Wykazane przez egzaminatorów błędy związane są z nieprawidłowym wypełnieniem niektórych założeń objętych zadaniem egzaminacyjnym, zawarciem w niej zapisów sprzecznych z obowiązującymi regulacjami prawnymi oraz brakiem rozwiązań chroniących interesy strony, na rzecz których sporządziła umowę. Błędy wykazane przez egzaminatorów, ich uzasadnienie i przyczyny wystawienia oceny negatywnej z tej części zadania egzaminacyjnego były trafne i zarazem wyczerpujące dla wykazania, że skarżąca nie wykazała się w sposób dostateczny znajomością przepisów prawa i umiejętnością ich interpretacji.

Z tych wszystkich względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekając w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.).