Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1934/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Podjeto zawieszone postępowanie i oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 128 § 1 pkt 1, art. 246 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk Masy Upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 943/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk Masy Upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2011 r. postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie, 2. oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 943/13) odmówił przyznania G. sp. z o.o. z/s w N. (obecnie w upadłości likwidacyjnej) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 2 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od gier.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Zażalenie strony na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r. (sygn. akt II FZ 1174/13).

Postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę spółki na wymienioną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z powodu nieopłacenia skargi.

Na etapie skargi kasacyjnej od tego postanowienia, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, przedstawiła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla . Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 11 lutego 2014 r. (sygn. akt ...) o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej spółka ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedstawiając w nim argumenty podobne do tych jakie zawarła w poprzednim wniosku.

Zgodnie z zawartym we wniosku oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok obrotowy) wyceniono na kwotę 4.657.599,66 zł, a wysokość straty (według bilansu za ostatni rok obrotowy) wyniosła (-) 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do kwoty 6.626.868,86 zł (poprzednio do kwoty 6.537.866,11 zł).

Z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że w 2013 r. skarżąca spółka zeznała przychody w wysokości 93.956.187,69 zł i stratę -112.487,38 zł. W 2012 przychód netto wyniósł 148.552.333,43 zł, w miesiącach kwiecień – czerwiec 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio 3.569.530 zł, 3.025.122 zł i 2.378.726 zł.

Postanowieniem z dnia 10 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. Świadczy o tym m.in. wysokość przychodu, który spółka osiągnęła w 2013 r. - 93.956.187,69 zł, a także deklaracje VAT-7, z których wynika, że miesięcznie spółka dokonuje dostawy towarów i świadczy usługi na kwotę około 3.000.000 zł. Natomiast zestawienie tych danych ze stanem rachunków bankowych sugeruje, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tych rachunków. Dokonane więc przez organy egzekucyjne zajęcia nie mają wpływu na działalność spółki. Zdaniem Sądu, również brak możliwości zbycia środków trwałych - automatów do gier o niskich wygranych - nie ma wpływu na sytuację finansową strony.

Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie domagając się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu dowiedział się, że spółka z o.o. G. została postawiona w stan upadłości likwidacyjnej (postanowienie Sądu Rejonowego dla ... z dnia 14 listopada 2014 r., ..., którym postanowiono: (1) zmienić sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego, (2) odwołać dotychczasowego nadzorcę sądowego, (3) powołać syndyka w osobie M. S., (4) oddalić wniosek wierzyciela spółki o uchylenie zarządu własnego upadłego oraz ustanowienie zarządcy). Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do momentu złożenia przez syndyka masy upadłości wyraźnego oświadczenia, że wstępuje on do prowadzonego postępowania oraz zajmuje konkretne stanowisko procesowe w sprawie.

Pismem z dnia 13 lutego 2015 r. syndyk oświadczył, że wstępuje do postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych pod sygnaturami akt I SA/Wr 1636/13-I SA/Wr 1668/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skoro pismem z dnia 13 lutego 2015 r. syndyk masy upadłości oświadczył, że wstępuje do postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych pod sygnaturami akt I SA/Wr 1636/13-I SA/Wr 1668/13 to ustała przyczyna zawieszenia o jakiej mowa w art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. Z uwagi na powyższe zasadne było podjęcie zawieszonego postępowania (art. 128 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a.).

Zażalenie nie jest zasadne.

Przed rozpoznaniem zażalenia zaznaczyć trzeba, że celem tego środka odwoławczego jest zakwestionowanie postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przy rozpoznawaniu zażalenia co do zasady miarodajny jest stan sprawy, jaki istniał w dacie wydawania rozstrzygnięcia WSA. Zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu wspomnianego rozstrzygnięcia – skoro, co oczywiste, nie były znane WSA – nie mogą zasadniczo stanowić argumentu przemawiającego za wadliwością zaskarżonego postanowienia. Zatem znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu fakt zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego (postanowienie Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 r., VIII GUp 5/14/S) sam z siebie nie miał znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, o czym nie wspomniał Sąd pierwszej instancji, że weryfikowany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest już drugim wnioskiem skarżącej złożonym w tej sprawie. Uprzednio prawomocnie odmówiono podatnikowi przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2014 r. (sygn. akt II FZ 1174/13).

Z uwagi na powyższe należy przypomnieć, iż zgodnie z w myśl art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu zażalenia skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd art. 165 P.p.s.a. poprzez wadliwe odwołanie się przy orzekaniu do wcześniej wydanego postanowienia, tymczasem Sąd nie odniósł się tej okoliczności wcale.

Jednakże na tej podstawie winien był ocenić wniosek strony Sąd pierwszej instancji. Innymi słowy, należało porównać wnioski skarżącego pod kątem na tyle istotnych zmian, aby można było mówić o zmianie zapadłego orzeczenia. WSA nie wziął tego pod uwagę, jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika bowiem, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które obecnie umożliwiałyby udzielenie tej pomocy z budżetu państwa. W nowym wniosku strona powołuje bowiem te same okoliczności, co w poprzednim. Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą był fakt postawienia jej w stan upadłości (aktualnie likwidacyjnej) i w istocie tego zagadnienia dotyczy zażalenie.

Odnosząc się do tej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony m. in. w postanowieniach tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1937/14, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, zgodnie z którym ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n.

Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 P.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.