Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1514/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 152, art. 153, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 15, art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie udzielenia pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego oraz umorzenia postępowania w zakresie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od organu – Wojewody [...] na rzecz skarżącego – J. G. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. znak [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art.28, art. 33 ust.1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku inwestorów A. i M. S. z dnia 9 grudnia 2008r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. A [...] (dz. nr 605/2) w Ł.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent przypomniał stan faktyczny sprawy, z którego wynika, iż decyzją z dnia [...]r. udzielił inwestorom pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego oraz rozbiórkę ściany usytuowanej w zachodniej granicy działki. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania J. G., właściciela sąsiedniej działki, decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prezydent wskazał, iż decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...]r. stąd tutejszy referat zarejestrował dziennik budowy co uprawniało do wyburzenia ściany usytuowanej w granicy działki, której rozbiórka wchodziła w zakres pozwolenia. Jednocześnie J. G. zaskarżył decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010r. uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Prezydent podkreślił, iż mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu przywołanego wyroku nakazał zgodnie z § 12 ust. 2 i ust. 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. Nr 120, poz. 1133) uzupełnić projekt budowlany tak by część rysunkowa była zaopatrzona w niezbędne oznaczenia graficzne i wyjaśnienia opisowe umożliwiające jednoznaczne odczytanie projektu budowlanego oraz aby część rysunkowa projektu przebudowy obiektu budowlanego wyróżniała graficznie stan istniejący. Nadto zalecił przeprowadzić analizę spełnienia przez projektowaną inwestycję wymogów zawartych w § 13, § 57 ust. 1 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 109, poz. 1156 ze zm.) oraz przedłożyć projekt zagospodarowania działki z czytelnym wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich, a także przedłożyć odpowiednie szkice dotyczące rozbiórki ściany zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 Prawa budowlanego i określić istniejący stan zagospodarowania działki lub terenu z omówieniem przewidywanych w nim zmian, w tym adaptacji i rozbiórek w zakresie niezbędnym do uzupełnienia części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu.

W odpowiedzi na postanowienie z dnia 18 maja 2010r. pełnomocnik inwestorów i jednocześnie projektant, w dniu 11 czerwca 2010r., przedłożył 2 egzemplarze dokumentacji będącej w posiadaniu inwestorów oraz cztery egzemplarze projektu z naniesionymi poprawkami zgodnie z żądaniami zawartymi w w/w postanowieniu. Wyjaśnił, że wymogi zawarte w § 13, § 57 ust. 1 i § 60 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004r., odnośnie zapewnienia dostępu światła naturalnego do pomieszczeń znajdujących się w budynku na działce przy ul.A [...] są spełnione. Dotyczy to w szczególności zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczenia kuchni w budynku J. G. Podał, że wysokość okna mierzona od poziomu gruntu wynosi 228 cm (wymiar ustalony z dokumentacji projektowej dołączonej do sprawy udzielonego pozwolenia na nadbudowę budynku przy ul. A [...]), projektowany obiekt ma być wysokości 600cm, zatem część przesłaniana wyniesie 372 cm, t.j. mniej niż odległość istniejącego okna w budynku sąsiada od projektowanego budynku. Ponadto zdaniem projektanta zawarty w § 60 w/w Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, wymóg zapewnienia czasu nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach od 7°°-17°° nie ma zastosowania w przypadku pomieszczenia kuchni. Projektant ustalił także, że powierzchnia kuchni w budynku J. G. wynosi 11,7m², a okno jest o pow. 2,6m², zatem mogłoby normatywnie doświetlić pomieszczenie dwa razy większe.

W dniu 30 czerwca 2010r. pełnomocnik J. G. po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym złożył pismo, w którym stwierdził, że projektowana nadbudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego znacznie ograniczy dostęp światła dziennego do pomieszczeń znajdujących się w budynku przy ul. A[...], w szczególności do pokoju. Uważa bowiem, że o charakterze pomieszczeń nie może stanowić jego nazwa, lecz funkcja i sposób jego użytkowania, a wskazane miejsce wykorzystywane jest jako pokój dzienny z aneksem kuchennym, dlatego też przedmiotowe pomieszczenie należy uznać jako pokój i winien być spełniony warunek zawarty w § 60 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

W wyniku ponownej analizy sprawy Prezydent stwierdził, iż inwestorzy planując nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego skorzystali z możliwości, jaką daje przepis § 12 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który dopuszcza sytuowanie ściany budynku przylegającej do istniejącej ściany przy granicy lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 2 ze względu na rozmiary działki. W planowanej nadbudowie i rozbudowie zagadnienia związane z problematyką naturalnego oświetlenia pomieszczeń w mieszkaniu sąsiada uzasadnione zostały przez projektanta w odniesieniu do przepisu §13 w/w Rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Z definicji tego przepisu wynika, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi od innych obiektów umożliwiająca naturalne oświetlenie tych pomieszczeń uważa się za spełnioną, jeżeli zostanie zachowana odległość równa wysokości przesłaniania co w analizowanej sytuacji - wynosi 372cm wysokości przesłanianej, czyli mniej niż odległość istniejącego okna od planowanego obiektu, a wysokość projektowanego budynku wynosi 600 cm. Na podstawie udzielonego pozwolenia na nadbudowę budynku przy ul. A[...] sprecyzowano zagadnienie dotyczące pomieszczenia znajdującego się w sąsiednim budynku, z inwentaryzacji załączonej do projektu (wykonanej w maju 2008r.) wynika, że przedmiotowe okno znajduje się w pomieszczeniu kuchni. Organ powtórzył, iż zgodnie z § 60 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia w godzinach 7°°-17°°, natomiast w myśl ust. 2 w/w Rozporządzenia w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia, zatem wymagania w/w § 60 ust 2 nie mają zastosowania w omawianym przypadku. Budynek sąsiedni jest obiektem wielopokojowym, a przedmiotowe pomieszczenie nie jest pokojem mieszkalnym tylko kuchnią. Nie ma żadnego prawnego uzasadnienia, aby kuchnię uważać za pokój mieszkalny pomimo, że najczęściej koncentruje się w niej życie domowników. Zastosowanie przepisu § 57 w/w aktu w stosunku do omawianej sytuacji sprowadza się do konieczności stosowania wymaganej niezbędnej minimalnej powierzchni oświetlenia, liczonej jako stosunek powierzchni okna do powierzchni podłogi. Przepis ten miałby zastosowanie w sytuacji przesłaniania części otworu przez obiekt sąsiedni, a w realizowanej nadbudowie taki przypadek nie ma miejsca.

Dokonując oceny czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego, organ stwierdził, że przedstawiony do zatwierdzenia projekt budowlany budynku mieszkalnego przy ul. A[...] spełnia wszystkie wymogi szczególnie dotyczące projektowania, a tym samym nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Planowana inwestycja będzie pełnić w całości funkcję mieszkalną, obiekt nie będzie wpływał szkodliwie na środowisko przyrodnicze oraz nie wpłynie niekorzystanie na budynek usytuowany na sąsiedniej działce. Planowane zagospodarowanie działki jest zgodne z założeniami decyzji o warunkach zabudowy, a także z art. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiącym, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej jeśli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia z przepisami. Reasumując organ podkreślił, iż ze względu na to, że złożone przez inwestora dokumenty spełniają wymogi zawarte w § 12 ust. 2 i ust. 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz w art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane i wobec uznania planowanej inwestycji bezpośrednio przy granicy działki nr 606/2 i 604/2 za szczególnie uzasadnioną ze względu na rozmiary działki orzeczono o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. G. zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 ust.1 pkt 8 i 9, art. 33 ust. 4 pkt 3, art. 34 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, § 60, § 57 i § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.

Wskazując na zasadność postawionych zarzutów strona argumentowała, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zwrócił w szczególności uwagę na braki w dokumentacji projektowej, z której nie wynika jaka część budynku jest rozbudowywana, a jaka nadbudowywana. W ocenie odwołującego organ nie wykonał wydanego w sprawie wyroku sądu administracyjnego, gdyż nie dokonał własnych ustaleń faktycznych opierając się jedynie na przedstawionym w piśmie stanowisku pełnomocnika strony ubiegającej się o pozwolenie na budowę będącego jednocześnie projektantem. Organ nie odniósł się do stawianego zarzutu, że zakres prac budowlanych, w tym związanych z wyburzeniem istniejących ścian obiektu łącznie z fundamentami powoduje, że mamy do czynienia z budową nowego obiektu budowlanego a nie z nadbudową i rozbudową istniejącego budynku. Brak wymaganej przez Sąd dokumentacji dotyczącej zakresu prac rozbiórkowych uniemożliwia ocenę zgodności inwestycji z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, która przewidywała jedynie rozbudowę i nadbudowę obiektu budowanego nie zaś wyburzenie istniejącego dotychczas i budowę w jego miejscu nowego budynku. Również w tym zakresie udzielone pozwolenie na budowę może być niezgodne ze stanem faktycznym gdyż przewiduje nadbudowę i rozbudowę istniejącego obiektu nie zaś budowę w zasadzie nowego budynku w miejscu starego. Postanowieniem z dnia 18 maja 2010r. organ I instancji wezwał inwestora do uzupełnienia dokumentacji projektowej, inwestor nie wykonał w całości postanowienia. Nie przedstawił dokumentacji dotyczącej rozbiórki ściany. Tym samym został naruszony art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, który w razie niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem obliguje organ administracji architektoniczno budowlanej do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Brak wymaganego postanowieniem dokumentacji dotyczącej rozbiórki ściany nie pozwala na dokonanie oceny czy inwestor realizuje nadbudowę i rozbudowę obiektu czy nowy obiekt w miejscu starego, po wyburzeniu znacznej jego części. Stąd też nie można ocenić zgodności inwestycji z warunkami zabudowy.

Nadto strona zakwestionowała ustalenia organu w zakresie określenia przeznaczenia pomieszczenia, którego okno jest przesłanianie przez projektowaną inwestycję. Organ oparł się na inwentaryzacji budynku odwołującego, w której pomieszczenie określone zostało jako kuchnia. Tymczasem strona podkreśliła, iż jest to pokój dzienny z aneksem kuchennym, w którym koncentruje się życie domowników, w konsekwencji zasadny jest zarzut braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co do rzeczywistego charakteru pomieszczenia. Skarżący zauważył, że dokumentacja techniczna jego budynku wykonana została kilka lat temu, pomijając fakt, że organ nie zdefiniował pojęcia kuchni, ani nie wskazał dlaczego kuchni nie można uznać za pokój mieszkalny (np. pokój dzienny), funkcja spornej izby w tym czasie mogła się zmienić, a zmiana taka nie wymagała uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Organ nawet może nie wiedzieć o takiej zmianie. Stąd ustalenia w postępowaniu przed organem I instancji są niezgodne ze stanem faktycznym. Skarżący zauważył, że o charakterze pomieszczenia nie może stanowić jego nazwa, lecz jego rzeczywista funkcja i sposób użytkowania. Dlatego też przedmiotowe pomieszczenie należy traktować jako pokój mieszkalny-pokój dzienny z aneksem kuchennym i winny zostać spełnione warunki określone w § 13 i § 60 w/w Rozporządzenia. Niezrozumiałe jest również stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż: "Nie ma żadnego prawnego uzasadnienia, aby kuchnię uznać za pokój mieszkalny pomimo, że najczęściej koncentruje się w niej życie domowników". Brak jest legalnej definicji pokoju mieszkalnego, ale skoro sam organ przyznaje, że w kuchni koncentruje się życie domowników, należy ją również uznać za pokój mieszkalny, tym bardziej, w świetle stanowiska strony, która twierdzi, że jest to pokój dzienny z aneksem kuchennym. Kwestie związane z ustaleniem funkcji spornego pomieszczenia winny być, co znajduje wyraz w uzasadnieniu wyroku sądu, przedmiotem szczegółowych wyjaśnień dokonanych przez organ administracji architektoniczne budowlanej przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego. W tym zakresie zdaniem strony decyzja organu I instancji narusza normę prawną zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 Prawa budowlanego § 13 i § 60 w/w Rozporządzenia.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 33, 34 i 35 ustawy Prawo budowlane orzekł

1) o uchyleniu zaskarżonej decyzji

2) o umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego w zakresie rozbiórki ściany

nieruchomości budynku przy A[...] oraz

3) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu A. i M. S. pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej, c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. A[...] w Ł.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, iż po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że zaskarżona decyzja winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, jednakże z innych powodów, niż wskazane w treści odwołania. Jak ocenia organ II instancji, w toku postępowania pierwszoinstancyjnego popełnione zostało istotne uchybienie proceduralne, które skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji ponownie zbadał przedłożony przez inwestorów wraz z wnioskiem projekt budowlany nadbudowy i rozbudowy budynku, stwierdził określone braki, a następnie postanowieniem wydanym w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego prawidłowo nałożył na inwestorów obowiązek ich usunięcia. Dalej, organ ustalił, że inwestorzy - dysponując ostatecznym pozwoleniem na budowę - w okresie między dniem zarejestrowania dziennika budowy, co miało miejsce 11 września 2009 r., a dniem wydania wyroku przez WSA w Łodzi, czyli 15 stycznia 2010 r., wykonali część prac objętych pozwoleniem na budowę, tj. dokonali rozbiórki ściany budynku. W takiej sytuacji inwestorzy nie mieli już obowiązku przedkładania szkiców dotyczących rozbiórki, wbrew temu co twierdzi skarżący, powyższy fakt nie stanowi naruszenia prawa. Uchybienie popełnione przez organ polega natomiast na tym, że w opisanej sytuacji należało umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne w zakresie objętym rozbiórką, a następnie merytorycznie orzec w pozostałym zakresie wniosku. Ze względu na to, że organ I instancji zaniedbał orzeczenia o umorzeniu postępowania w zakresie prac, jakie zostały przez inwestorów wykonane zaskarżona decyzja musi zostać uchylona.

Dalej organ wywiódł, iż po dokonaniu analizy zgromadzonej dokumentacji stwierdza, że projekt budowlany spełnia wszystkie wymogi nałożone ustawą Prawo budowlane oraz przepisami wykonawczymi, stąd zasadne jest orzeczenie na art. 138 §1 pkt 2 kpa, poprzez zatwierdzenie projektu i udzielenie pozwolenia na budowę. Organ II instancji zaaprobował stanowisko organu I instancji, gdy chodzi o zgodność zamierzenia z obowiązującymi przepisami prawa. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania podał, iż nie znajdują one uzasadnienia w treści obowiązujących przepisów. W ocenie organu odwoławczego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym prawidłowo i dogłębnie zbadano wszystkie okoliczności sprawy, a wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zamieszone w uzasadnieniu wyroku z 15 stycznia 2010 r. zostały w pełni uwzględnione i wykonane. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji zamieścił szczegółową analizę zgodności projektu budowlanego z wymogami wynikającymi z przepisów Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Reasumując Wojewoda stwierdził, iż załączona do wniosku dokumentacja, w tym projekt budowlany i projekt zagospodarowania działki, wypełnia wszystkie nałożone przepisami wymogi. Wykonana została przez osoby posiadające stosowne do tych celów uprawnienia (w aktach znajdują się dokumenty stwierdzające posiadanie przygotowania zawodowego projektantów i zaświadczenia potwierdzające wpis na listę członków izby samorządu zawodowego). W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia projektantów, z których wynika, iż projekt sporządzono zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W tym stanie rzeczy przy spełnieniu wymogów określonych w art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić udzielenia pozwolenia na budowę.

J. G. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego skutkującego nie ustaleniem w należyty sposób przez organy administracyjne obu instancji stanu faktycznego i naruszenie słusznego interesu skarżącego, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez orzeczenie o umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego w zakresie rozbiórki ściany nieruchomości budynku pomimo braku przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9, art. 33 ust. 4 pkt 3, art. 34 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z § 60, § 57 i § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Nadto § 8 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2, § 11 ust. pkt 2 i pkt 10 lit. d, § 12 ust. 4 w/w Rozporządzenia, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewykonanie przez organy administracyjne zaleceń i oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 15 stycznia 2010r. sygn. akt II SA/Łd 789/09. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy prawomocnym wyrokiem Sądu, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając, strona powtórzyła argumentację odwołania dodając, iż nie sposób uznać, że organ odwoławczy wykonał wytyczne wyroku poprzez umorzenie postępowania w zakresie rozbiórki ściany nieruchomości. Art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie pierwoszinstancyjne, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami - bezprzedmiotowością postępowania. W mniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, gdyż przedmiot postępowania, którym jest badanie zgodności projektu z przepisami nadal istnieje, stąd też orzeczenie organu II instancji jest wadliwe. Nadto organ I instancji nie dokonał własnych ustaleń faktycznych opierając się jedynie na przedstawionym w piśmie stanowisku pełnomocnika strony ubiegającej się o pozwolenie na budowę będącego jednocześnie projektantem. Dalej, iż organy obu instancji nie odniosły się do stawianego zarzutu, że zakres prac budowlanych w tym związanych z wyburzeniem istniejących ścian obiektu łącznie z fundamentami powoduje, że mamy do czynienia z budową nowego obiektu budowlanego, a nie z nadbudową i rozbudową istniejącego budynku. Okoliczność ta była wielokrotnie podnoszona przez skarżącego i wymagała wnikliwej analizy, której organ nie dokonał. Brak wymaganej przez Sąd dokumentacji projektowej dotyczącej zakresu prac rozbiórkowych uniemożliwia ocenę zgodności inwestycji z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, która przewidywała jedynie rozbudowę i nadbudowę obiektu budowanego nie zaś wyburzenie istniejącego dotychczas i budowę w jego miejscu nowego budynku. Również w tym zakresie udzielone pozwolenie na budowę może być niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż przewiduje nadbudowę i rozbudowę istniejącego obiektu nie zaś budowę w zasadzie nowego budynku. Skarżący zaznaczył, iż inwestor nie złożył dokumentacji związanej z rozbiórką ściany i tym samym naruszył art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, który w razie niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem obliguje organ administracji architektoniczno budowlanej do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Natomiast brak całości wymaganej postanowieniem dokumentacji dotyczącej rozbiórki obiektu nie pozwala na dokonanie oceny, czy inwestor realizuje nadbudowę i rozbudowę obiektu, czy nowy obiekt w miejscu starego po wyburzeniu jego znacznej, niemożliwej do ustalenia na podstawie przedłożonego projektu budowlanego, części.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną

(art. 134 §1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dopatrzył się

w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego rodzaju uchybień,

które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż sprawa ze skargi J. G., sprawa tożsama podmiotowo i przedmiotowo, była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia na wniosek A. i M. S. projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. A[...]. Oznacza to, iż obecna kontrola jest następstwem powyższego rozstrzygnięcia, w szczególności wobec treści przepisu art. 153 p.p.s.a. aktualna weryfikacja poprawności zaskarżonego aktu będzie miała na celu sprawdzenie, czy organy administracji wypełniły wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2010r. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie Sądu wywiera bowiem skutki nie tylko w odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego, czy postępowania administracyjnego, ale również w odniesieniu do ewentualnego, przyszłego postępowania administracyjnego i sądowego w danej sprawie. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności. Rozstrzygając złożoną skargę sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005r., VII SA/Wa 401/05, niepubl., dostępny System Informacji Prawnej LEX, Lex nr 191319).

Mając powyższe na uwadze Sąd przystąpił do kontroli zaskarżonych aktów prawnych poprzez pryzmat wypełnienia wytycznych Sądu i stwierdził, iż organy administracji nie podjęły czynności, które czyniłyby zadość uwagom zawartym w uzasadnieniu przywołanego wyroku z dnia 15 stycznia 2010r. Dodatkowo organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik postępowania.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy uzasadnia zarzut, iż organ pierwszej instancji nie poczynił żadnych ustaleń co do rozbiórki ściany na nieruchomości przy ulicy A[...], co jest o tyle istotne, że z dokumentów sprawy wynika, iż ściana ta została rozebrana. Sam organ II instancji wskazuje, iż rozbiórka miała miejsce pomiędzy dniem zarejestrowania dziennika budowy, co miało miejsce w dniu 11 września 2009r. a dniem wyrokowania przez Sąd tj. do dnia 15 stycznia 2010r. Jednocześnie jednak analizując poszczególne materiały sprawy nie sposób jednoznacznie wskazać, kiedy miała miejsce rozbiórka, organ nie czynił w tym kierunku żadnych konkretnych ustaleń. W swym piśmie z dnia 11 czerwca 2010r. projektant inwestorów wskazuje, iż "(...) stawiany wymóg przedłożenia szkiców dot. rozbiórki ściany jest niewykonalny albowiem wszystkie prace rozbiórkowe zostały wykonane w oparciu o prawomocną decyzję o pozwoleniu na budowę i rozbiórkę ściany w granicy z dnia [...]r. Nr [...]", przy czym nie wskazuje kiedy dokładnie rozbiórka miała miejsce. Brak jednoznacznych danych w tym zakresie w materiale dowodowym przeczy istocie zaskarżonych rozstrzygnięć. Przypomnieć bowiem należy, iż poprzednie postępowanie wszczęte na wniosek A. S. i M. S. obejmowało swym zakresem pozwolenie na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na terenie nieruchomości przy ul. A[...] w Ł. oraz rozbiórkę ściany usytuowanej w zachodniej granicy działki. Wyeliminowane przez Sąd wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010r. decyzje organów obu instancji, w tym decyzja z dnia [...]r. Nr [...] zostały wydane w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia A. S. i M. S. pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego (obiekt kat. I), budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej oraz rozbiórkę ściany na nieruchomości przy ul. A[...] w Ł. Z kolei będące przedmiotem ponownej kontroli Sądu decyzje wydano na skutek rozpatrzenia tego samego pierwotnego wniosku przy czym organy obu instancji zatwierdziły projekt budowlany i udzieliły pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego (obiekt kat l), budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. A[...] w Ł. W rozstrzygnięciach obu decyzji brak wyjaśnień w zakresie rozbiórki przedmiotowej ściany, a jednocześnie decyzje te zostały wydane po wezwaniu strony m.in. do złożenia dokumentacji dotyczącej rozbiórki tejże ściany. Dodatkowo Wojewoda [...] wskazuje, iż organ I instancji zapomniał umorzyć postępowanie w zakresie rozbiórki, która już została wykonana, a jednocześnie nie ustosunkował się do samego faktu wezwania inwestorów do złożenia dokumentacji w sprawie rozbiórki. W toku ponownej analizy dokumentów sprawy organy winny poczynić dokładne wyjaśnienia w zakresie dokonanej rozbiórki ściany, która była objęta pierwotnym i nadal aktualnym wnioskiem inwestorów, a następnie podjąć stosowne kroki znajdujące oparcie w przepisach prawa.

Dla uznania, że została zrealizowana zasada dwuinstancyjności nie wystarcza, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów dwóch różnych stopni. Rozstrzygnięcia te muszą być tożsame co do podmiotów oraz co do przedmiotu postępowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2006r., I SA/Wa 1556/05, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 204740).

Kolejnym uchybieniem, które obligowało Sąd do orzeczenia jak w sentencji wyroku było niewłaściwe sprecyzowanie osnowy decyzji Wojewody [...] z dnia [....]r. stanowiące obrazę przepisu art. 138 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowił, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Tymczasem Wojewoda [...] orzekł :

1) o uchyleniu zaskarżonej decyzji

2) o umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego w zakresie rozbiórki ściany

nieruchomości budynku przy A[...] oraz

3) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu A. i M. S. pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej, c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. A[...] w Ł.

Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, iż ustawodawca formułując przepis art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. stworzył zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do wydania innej decyzji, niż wymieniona w tym przepisie. Takie rozumienie przywołanego przepisu art. 138 K.p.a. znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2008r., VII SA/Wa 1863/07, niepubl., dostępny Lex nr 508435; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2005r., VI SA/Wa 629/04, niepubl., dostępny Lex nr 165015). Oznacza to, iż organ odwoławczy wyszedł poza zakres jaki wyznacza mu omawiany przepis i w konsekwencji wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. Organ powinien bowiem pamiętać, iż wprawdzie jego kompetencje obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, niemniej jednak zawsze wynik takiej kontroli musi znaleźć oparcie w przepisie prawa, w niniejszej sprawie w art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. Zaskarżonej decyzji takiego oparcia niewątpliwie brak, nie jest dopuszczalne, aby dążąc do usunięcia wszelkich powstałych w toku postępowania naruszeń, przepisów prawa proceduralnego jak i materialnego, organ odwoławczy wychodził poza obowiązujące go, tak samo jak i organ I instancji, przepisy prawa. Reasumując wydanie zaskarżonej decyzji organu II instancji nie było możliwe, gdyż przepis art. 138 K.p.a. zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć, zaś nadanie mu treści innej niż wynikająca z tej regulacji stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na wskazane wyższej uchybienia oraz wobec konieczności dokładnego i jednoznacznego wyjaśnienia charakteru pomieszczenia w budynku J.G., czego organy nie uczyniły dla potrzeb kontrolowanego postępowania administracyjnego w stopniu sugerowanym przez tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2001r. obecnie Sąd był zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Nie zostało bowiem definitywnie ustalone jaki jest charakter pomieszczenia w budynku skarżącego, co jest niewątpliwie okolicznością istotną, organ powołuje się na dokumenty (pozwolenie, inwentaryzację), których nie ma w aktach sprawy i nie można się odnieść do ich zawartości. Trudno tym samym jednoznacznie ustalić, czy organ rzeczywiście podejmował czynności w celu wyjaśnienia charakteru tego pomieszczenia z urzędu i sprawdzał zapisy wydanej dla tego budynku pozwolenia, czy może nie sprawdzając oparł się na wyjaśnieniach projektanta inwestorów z pisma z dnia 11 czerwca 2010r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uzupełnia postępowanie i wyjaśnią wskazane powyżej wątpliwości, podejmą kroki aby podjęte rozstrzygnięcia znalazły pełne potwierdzenie w materiale dowodowym, w szczególności niezbędnych dokumentach sprawy, a nie wyłącznie w gołosłownych twierdzeniach poszczególnych stron postępowania. Organy winny mieć na względzie, iż konieczne jest rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych zarówno w świetle towarzyszących im oświadczeń stron jak i dokumentów i ewentualnych innych dowodów w tym znanych z urzędu faktów dotyczących budynku skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 §1 p.p.s.a.

ar