Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 439/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-12-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 r., p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 28 lipca 2009 r. Nr

[...] w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 r.

Spór między skarżącą a organem podatkowym II instancji dotyczy kwoty 146.996 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

Skarżąca na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwróciła się, za pośrednictwem pełnomocnika, o przyznanie w przedmiotowej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniosła, iż z racji obciążona wyłącznie jej dochodów kosztami utrzymania mieszkania, domu oraz niepełnoletniej córki ( w tym wydatkami na zakup leków dla córki ) nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Ponadto oświadczyła, że posiadane nieruchomości zostały zajęte przez Komornika Urzędu Skarbowego w N.

W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wykazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z córką (14 lat), jest współwłaścicielką domu mieszkalnego i właścicielką 3 lokali użytkowych położonych w N., oraz że uzyskuje dochody z dzierżawy lokali w wysokości 8.600 zł

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ).

Zatem wniosek skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy są niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 2 listopada 2009 r. wezwano ją, za pośrednictwem pełnomocnika, do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez nią i córkę kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania budynku mieszkalnego ( tj. wyodrębniając te koszty na poszczególne pozycje ),

- deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ( PIT ) oraz podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2009 r.,

- nadesłanie wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych skarżącej za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku,

- dokumentów potwierdzających jej oświadczenie o zajęciu nieruchomości przez Komornika Urzędu Skarbowego w N. oraz informacji czy z wykazanych nieruchomości użytkowych osiąga pożytki i w jakiej wysokości.

Jednakże skarżąca w wyznaczonym terminie ( jak też do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia ) w ogóle nie zastosowała się do wezwania.

Zatem w sytuacji gdy skarżąca nie przedłożyła żądanych informacji mogących obrazować w pełni jej sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazała, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko N S A zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2004 r., w którym podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby ( FZ 165/04, niepubl. ). Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji

( Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05 ).

Przy tym należy podkreślić, iż to, że skarżąca nie wykazała przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie jest konsekwencją jej działania. Nie dopełniła ona bowiem w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, szczególnie gdy pismem z 2 listopada 2009 r. została do tego wezwana. Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 ustawy, postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy

( por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ).

Nawet rozpatrując wniosek skarżącej jedynie w oparciu o informacje w nim zawarte należało uznać, iż w jej przypadku nie wyczerpane zostały znamiona przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy. Mając na względzie elementarne koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia oraz inne niezbędne jakie skarżąca zmuszona jest ponieść, nie sposób uznać, iż osiągając miesięczne dochody w wysokości 8.600 zł nie jest w stanie dokonać zapłaty wymienionych na wstępie uzasadnienia kosztów sądowych wymaganych na kolejnych etapach postępowania.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.