Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1984/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 150 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. J. i W. S. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. odrzuca skargę S. J.; 3. zasądza od Ministra Przedsiębiorczości i Technologii na rzecz skarżącego W. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

L. E., wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1948 r., nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa: [...] — w zakresie zabudowanej parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej Iwh. [...] gminy katastralnej [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] - w zakresie zabudowanej parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej Iwh. [...] gminy katastralnej [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...]; [...] Minister Rozwoju i Finansów, stwierdził, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...] oraz orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1950 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] - w części dotyczącej zabudowanej parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej lwh. [...] gminy katastralnej [...], zostały wydane z naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], [...] Minister Przedsiębiorczości i Technologii stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2018 r.

Organ uzasadnił, że w dniu wydawania decyzji, Minister Rozwoju i Finansów nie posiadał uprawnień do orzekania w sprawach z zakresu działu administracji rządowej - gospodarka. Skutkowało to koniecznością stwierdzenia jej nieważności, gdyż na podstawie rozporządzeń wykonawczych z 9 stycznia 2018 r. sprawy z działu gospodarka zostały powierzone Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. S. J. oraz W. S. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy własne orzeczenie z [...] kwietnia 2018 r.

Organ działający w II instancji uzasadnił, że nie znalazł podstaw do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Powołując art. 19 kpa wskazał, że obowiązek przestrzegania właściwości dotyczy także właściwości instancyjnej, czyli właściwości do weryfikacji decyzji w toku instancji oraz do weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Zasady ustalania właściwości instancyjnej reguluje art. 17 kpa. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest, w myśl art. 157 § 1 kpa, organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydania przez Ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Przy czym przepis art 20 kpa stanowi, że właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Właściwości organu wyższego stopnia nie można ustalać w oderwaniu od przepisów prawa materialnego, określających właściwość rzeczową organu l instancji w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 17 kwietnia 2012r., sygn. akt II OPS 1/12 wskazał, że w sytuacji, gdy doszło do przemian strukturalnych administracji, w związku z czym nie istnieje już organ pierwotnie właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnej decyzji - właściwość do stwierdzenia nieważności decyzji ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 kpa, w związku z art. 20 kpa, mając na uwadze aktualnie obowiązujące przepisy regulujące właściwość rzeczową organów administracji w sprawach danego rodzaju.

Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących powinno nastąpić w oparciu o przepisy art. 157 § 1 kpa, w związku z art. 20 kpa., poprzez ustalenie następcy prawnego Ministra Przemysłu i Handlu i Ministra Przemysłu Lekkiego, orzekających w przedmiocie nacjonalizacji ww. przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r, o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz U. nr 3, poz. 17 ze zm.) o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego (ust. 3 zd. 1) orzeka właściwy ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa minister, którego orzeczenie jest ostateczne i nie ulega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego.

Minister Przemysłu i Handlu został powołany na mocy dekretu z dnia 27 marca 1947 r. o zmianach organizacji i zakresie działania naczelnych władz administracyjnych (Dz. U. nr 31, poz.130). Do zakresu działania ministra należały, m.in. sprawy państwowego przemysłu i handlu, z wyłączeniem spraw zastrzeżonych innym ministrom, na podstawie ustaw specjalnych. Na mocy ustawy z 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz.U. z1949 r. Nr 7, poz. 43) został zniesiony urząd Ministra Przemysłu i Handlu. W jego miejsce utworzono, m.in. urząd Ministra Przemysłu Lekkiego. Zgodnie z art. 19 tej ustawy do zakresu działania ww. Ministra należały sprawy przemysłu włókienniczego, odzieżowego, skórzanego, drzewnego - zapałczanego, papierniczego, mineralnego i poligraficznego.

Obecnie zakres działów administracji rządowej oraz właściwość ministra kierującego danym działem określa ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 762 ze. zm.). Na podstawie tej ustawy minister właściwy do spraw gospodarki wykonuje zadania z działu "gospodarka". Z kolei na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz. U. poz. 1595), Minister Rozwoju i Finansów kierował m.in. działem administracji rządowej - gospodarka

Postanowieniami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 stycznia 2018 r., nr 1131.1.2018 1131.2.2018 o zmianach w składzie Rady Ministrów (MP. poz. 28 i poz. 29) z dniem 9 stycznia 2018 r. z urzędu Ministra Rozwoju i Finansów odwołany został Mateusz Jakub Morawiecki, zaś Jadwiga Katarzyna Emilewicz powołana została na urząd Ministra Przedsiębiorczości i Technologii. Następnie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 102) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu dziabania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 93), które to rozporządzenia weszły w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 9 stycznia 2018 r., sprawy działu administracji rządowej - gospodarka powierzone zostały Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii. Minister nie doszukał się więc w skarżonej decyzji naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Z kolei w odniesieniu do zarzutów związanych z naruszeniem art 17, 19 i 20 kpa. wskazał, że nie jest uprawniony do kwestionowania aktów normatywnych, gdyż jego obowiązkiem i uprawnieniem jest stosowanie aktów normatywnych.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. J. i W. S.. Zarzucili jej naruszenie:

1) przepisów art. 6, 7, 8 oraz art, 77 kpa., poprzez przyjęcie, że Minister Przedsiębiorczości i Technologii nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) przepisów art. 19, 20 oraz 157 § 1 kpa., poprzez błędne ustalenie organu właściwego,

3) art. 80 kpa., w związku z art. 107 kpa., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności poprzez niewyjaśnienie zasadności i przesłanek podjęcia decyzji, nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że argumentacja, dotycząca właściwości organu, jest lakoniczna, a Minister ograniczył się jedynie do przytoczenia treści art. 19 i 20 kpa. oraz wybiórczego przytoczenia tez z orzecznictwa, arbitralnie dopasowując je do przyjętych twierdzeń i założeń. Uwzględniając zasady wykładni systemowej nie znajduje uzasadnienia praktyka organu, zgodnie z którą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności prowadzone byłoby według dwóch reżimów, w zależności od tego, czy decyzję wydano w czasie obecnie obowiązujących zasad regulujących właściwość rzeczową, czy też w czasie, gdy w tej materii obowiązywały inne rozwiązania. W dniu 9 stycznia 2018 r. organem właściwym był Minister Rozwoju i Finansów. W strukturze administracji rządowej funkcjonował Minister Rozwoju i Finansów o czym świadczy choćby fakt, że 9 stycznia 2018 r. Minister Rozwoju i Finansów wydal rozporządzenie w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U, z dnia 12 stycznia 2018 r., poz. 109).

W odpowiedzi na skargę Minister Przedsiębiorczości i Technologii wniósł o odrzucenie skargi, w zakresie wstąpienia tym środkiem zaskarżenia przez S. J., na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ww. ustawy i jej oddalenie w części dotyczącej W. S., stosownie do art. 151 ppsa., bowiem nie zasługuje ona na uwzględnienie. Względnie złożył wniosek o oddalenie skargi w całości,

Na rozprawie pełnomocnik organu oświadczył, że zaskarżoną decyzję S. J. otrzymał [..] sierpnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

w pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi wniesionej przez S. J.

Jak wynika z akt administracyjnych oraz z oświadczenia pełnomocnika Ministra złożonego na rozprawie, organ doręczył skarżącemu S. J. zakwestionowaną decyzję wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżenia w dniu [...] sierpnia 2018r.

Pismem z dnia 20 września 2018 r. S. J. i W. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] sierpnia 2018 r. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.

W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została skarżącemu S. J. w dniu [...] sierpnia 2018 r. Termin do wniesienia skargi do sądu upłynął zatem w dniu [...] września 2018 r. Jak wynika natomiast z akt sprawy, skarga w niniejszej sprawie złożona została w placówce pocztowej w dniu [...] sierpnia 2013 r. (stempel na kopercie).

Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga S. J. wniesiona została z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., wobec czego podlegała odrzuceniu.

Należy natomiast uznać za zasadna skargę wniesioną przez W. S..

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wydane zostało w postępowaniu nieważnościowym, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., przy jednoczesnym braku okoliczności, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 156 §1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Jak stanowi art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczowa to upoważnienie bądź zobowiązanie określonego organu, wynikające z przepisów prawa, do załatwienia określonej kategorii spraw administracyjnych, co wynika z treści art. 20 k.p.a. Z tych względów organ administracji publicznej ma obowiązek zbadać dokładnie rodzaj sprawy w celu ustalenia własnej właściwości, ewentualnie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Nałożenie sankcji nieważności za naruszenie przepisów o właściwości podyktowane jest faktem, iż w tym przypadku brakuje podmiotu legitymującego do zawiązania stosunku prawnego. Legitymacja jest zaś niezbędnym warunkiem prawidłowości rozstrzygania sprawy. Tylko organ administracji, działając w ramach przyznanych kompetencji, może z trwałym skutkiem regulować prawne stosunki (J. Goleniowska-Gałgan, Właściwość organów administracji, "Casus" 2010/1, s. 57 i n.). Organ jako podstawę stwierdzenia nieważności wskazał art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister Przedsiębiorczości i Technologii utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2018 r. o stwierdzeniu nieważność decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [..] stycznia 2018r. Swoje stanowisko organ uzasadnił tym, że w dniu wydawania ww. decyzji z [...] stycznia 2018 r., Minister Rozwoju i Finansów nie posiadał uprawnień do orzekania w sprawach z zakresu działu administracji rządowej - gospodarka. Brak właściwości Ministra Rozwoju i Finansów do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych z 14 lutego 1948 r. i 26 lipca 1950 r. Minister Przedsiębiorczości i Technologii wywiódł z następujących aktów prawnych. Postanowieniami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 stycznia 2018 r., nr 1131.1.2018 1131.2.2018 o zmianach w składzie Rady Ministrów (MP. poz. 28 i poz. 29) z dniem 9 stycznia 2018 r. z urzędu Ministra Rozwoju i Finansów odwołany został Mateusz Jakub Morawiecki, zaś Jadwiga Katarzyna Emilewicz powołana została na urząd Ministra Przedsiębiorczości i Technologii. Następnie na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 102) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 93), które to rozporządzenia weszły w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 9 stycznia 2018 r., sprawy działu administracji rządowej - gospodarka powierzone zostały Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii. Zatem akty normatywne dotyczące organizacji Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii powstawały według następującej chronologii; powołanie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii Jadwigii Emilewicz ( 9 stycznia 2018 r.), określenie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (10 stycznia 2018 r.), utworzenia Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii ( 11 stycznia 2018 r.).

Należy jednak wskazać, że zgodnie z art. 33 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach w administracji rządowej obowiązującym w dacie wydawania powyższych aktów ( Dz. U z 2018 r. poz. 762 ze zm. ) Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowy zakres działania ministra, niezwłocznie po powołaniu Rady Ministrów, a jeżeli minister został powołany w innym czasie - niezwłocznie po jego powołaniu;

2) ministerstwo lub inny urząd administracji rządowej, który ma obsługiwać ministra, a w wypadku ministra kierującego określonym działem administracji rządowej - również organy jemu podległe lub przez niego nadzorowane, z zastrzeżeniem art. 34 ust. 2.

1a. Prezes Rady Ministrów określając szczegółowy zakres działania ministra, w wypadku ministra kierującego określonym działem administracji rządowej:

1) wskazuje, z uwzględnieniem przepisów o działach administracji rządowej, dział lub działy, którymi kieruje minister;

2) (uchylony);

3) określa, z zastrzeżeniem przepisów odrębnych, zakres uprawnień ministra jako dysponenta wyodrębnionej lub wyodrębnionych części budżetu państwa.

Na podstawie tego przepisu zostało wydane rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów ( Dz. U poz. 1595), w którym określono m.in., że kieruje on również działem administracji rządowej gospodarka.

Z powyżej przytoczonych regulacji wynika więc, że w dacie 9 stycznia 2018 r. istniał organ Minister Rozwoju i Finansów, do którego zakresy działania należał dział administracji rządowej - gospodarka na podstawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. W dacie 9 stycznia 2018 r. organ ten był zatem właściwy do wydawania decyzji obejmujących swoim zakresem ten dział administracji, zatem również w zakresie stwierdzania nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. Przyjęcie stanowiska, jak zaprezentował organ w zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do takiej sytuacji, że w okresie 9-11 stycznia 2018 r. faktycznie brak byłoby organu, który mógłby wydawać decyzje dotyczące działu administracji – gospodarka. To oznaczałoby brak ciągłości w działaniu organów państwa i byłoby sprzeczne zasadą państwa prawnego przewidziana w art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wyprowadził z tej zasady szereg zasad szczegółowych w tym m.in. zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę pewności prawa. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał bowiem, że niedopuszczalne jest takie stanowienie i stosowanie prawa, aby stawało się ono swoistą pułapką dla obywateli (wyrok TK z dnia 31 stycznia 1996r., K 9/96, OTK 1996/1/38). Przyjęcie odmiennego stanowiska przez sąd stanowiłoby złamanie zasady lex retro non agit. W państwie prawa niedopuszczalnym jest bowiem ustalenie kompetencji organu w oparciu o normę, która nie obowiązywała w dacie wydawania decyzji z 9 stycznia 2018 r.

Należy w tym miejscu również przypomnieć, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 z późn. zm.) akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia chyba, że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W uzasadnionych przypadkach, akty normatywne z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (art. 4 ust. 2).

Art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych stanowi, że przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że zasadą jest iż akty normatywne (tu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów) wchodzą w życie i obowiązują od określonego terminu - z reguły czternastu dni od ich ogłoszenia.

Podkreślić w tym miejscu należy, że nadanie aktowi prawnemu mocy wstecznej jest dopuszczalne tylko wówczas gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

Jedną z konstytucyjnych zasad państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) jest zasada niedziałania prawa wstecz. Problem niedziałania prawa wstecz był wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał kilkakrotnie wypowiadał się, że odstąpienie od tej zasady dopuszczalne jest jedynie wyjątkowo i tylko z usprawiedliwionych względów, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji (orzeczenie z 30 listopada 1993 r., sygn. akt K 18/92, wyrok z 27 lutego 2002 r., sygn. akt K 47/01, orzeczenie z 19 października 1993 r., sygn. akt K 14/92, wyrok z 31 stycznia 2001 r. sygn. akt P 4/99).

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. dopuszcza nadanie aktowi normatywnemu "mocy wstecznej", ale tylko "jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie". Wsteczna moc prawa może dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Z całą stanowczością natomiast należy wykluczyć możliwość zastosowania tej normy do nakładania obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1272/09; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 3195/12; wyrok NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 929/17).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zaprezentowane wyżej stanowiska w całości podziela.

Reasumując, za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu o wystąpieniu przesłanki stanowiącej podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2018 r. z powodu wystąpienia przesłanki z art. 156§1 pkt 1 kpa. Organ ponownie rozpoznający sprawę winien mieć na uwadze stanowisko zaprezentowane wyżej przez sąd dotyczące właściwości organu i w zależności od oceny ewentualnych innych przesłanek nieważnościowych wydać nową decyzję ewentualnie zakończyć postępowanie rozstrzygnięciem procesowym.

Wskazane powyżej okoliczności uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji poprzedzającej z [...] kwietnia 2018 r. z powodu naruszenia art. 6,7,8 kpa w zw. z. art. 2 Konstytucji RP oraz art. 19 i 20 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa. Na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w pkt 2 wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 §2 ppsa.