Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 81/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...]), Starosta T., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 35 ust. 1, art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89, art. 92 ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 332 ze zm.), orzekł o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lipca 2012 r. w łącznej kwocie [...]zł i o rozłożeniu na 23 raty należności pieniężnej wynikającej z nienależnie pobranych świadczeń, o umorzeniu w całości odsetek ustawowych w wys. [...] zł naliczonych za okres od [...] maja 2012 r. do [...] listopada 2015 r. oraz o zobowiązaniu M. J. do zwrotu ustalonej kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lipca 2012 r. w łącznej kwocie [...]zł w 23 ratach po [...] zł miesięcznie i jednej raty w kwocie [...]zł płatnych do końca każdego miesiąca, począwszy od miesiąca listopada 2015 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż na podstawie prawomocnej decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...] października 2013 r., nr: PZ.II.8163.[...].3.2013.Rz M. J. został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ustawowymi odsetkami w łącznej wysokości [...] zł., przyznanych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej.

W dniu [...] lipca 2014 r. do Starostwa Powiatowego w T. wpłynęła prośba M. J. o częściowe umorzenie oraz rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia.

Starosta T. dwukrotnie odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń i rozłożył należność na raty. Zainteresowany za każdym razem składał odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a organ II instancji dwukrotnie też uchylał zaskarżane decyzje i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało między innymi, iż zgodnie z art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, właściwy wójt winien był wypowiedzieć się w przedmiocie wniosku skarżącego o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń i nie zwalnia go z tego obowiązku fakt braku partycypacji w kosztach utrzymania małoletniego, który przebywał w rodzinie zastępczej. Ponadto w swojej decyzji SKO wskazało, iż organ I instancji winien zbadać szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny i wpływu obowiązku spłaty nienależnie pobranych świadczeń na pomoc udzielaną podopiecznym.

Mając na uwadze powyższe, organ I Instancji w dniu [...] sierpnia 2015 r. wystąpił w trybie art. 106 k.p.a. do Wójta Gminy O., celem zajęcia stanowiska w sprawie zobowiązania strony do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz zbadania sytuacji rodziny pod kątem uciążliwości spłaty należności w kwocie [...]zł miesięcznie. Do pisma organ dołączył wniosek zainteresowanego, który wpłynął do Starosty [...] w dniu [...] lipca 2014 r.

Wójt Gminy O. postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] zajął negatywne stanowisko wobec propozycji spłaty nienależnie pobranego świadczenia w ratach po [...] zł miesięcznie, uzasadniając to trudną sytuacją materialną i zdrowotną rodziny, dla której spłata rat byłaby zbyt dużym obciążeniem finansowym.

Organ I instancji przed podjęciem decyzji o rozłożeniu nienależnie pobranych świadczeń na raty zebrał materiał dowodowy, na podstawie którego można ocenić sytuację osobistą i majątkową strony. Wskazał też na art. 92. ust. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 332 ze zm.), który stanowi o możliwości umorzenia przez Starostę kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, podkreślając przy tym, że ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć pod pojęciem szczególnych okoliczności, niemniej można tu zakwalifikować oprócz sytuacji zdrowotnej i majątkowej rodziny, wpływ jaki wywrze obowiązek spłaty nienależnego świadczenia na pomoc udzielaną podopiecznym. Aby ocenić tę sytuację organ I instancji wystąpił na podstawie art. 52 k.p.a do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Obrowie o udokumentowanie stanu faktycznego tj. sytuacji materialnej, zdrowotnej i osobistej zainteresowanego.

Na podstawie dokumentacji dostarczonej przez wnioskodawcę oraz wywiadu środowiskowego z Gminy O. ustalono, iż wnioskodawca wspólnie z konkubiną wychowuje dwoje dzieci, z których jedno jest dzieckiem konkubiny. Syn uczy się w Technikum Samochodowym w T., co wiąże się z wydatkami związanymi z dojazdem do szkoły.

Z dołączonych do sprawy dokumentów wynika, iż rodzina utrzymuje się ze świadczeń rodzinnych, funduszu alimentacyjnego oraz renty socjalnej. Zainteresowany od października 2015 r. otrzymuje również zasiłek dla osób bezrobotnych. Ponadto podejmuje prace dorywcze, z których osiąga dochód w wys. [...] zł miesięcznie. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie.

Córka konkubiny wnioskodawcy jest od urodzenia dzieckiem ze znacznym stopniem niepełnosprawności i przebywa pod stałą kontrolą lekarzy specjalistów. Z tego też powodu wymaga ciągłego przyjmowania leków (tę okoliczność podniesiono w oświadczeniach złożonych przez stronę oraz członków rodziny ). Ustalono również, że z tytułu przyznanej renty socjalnej na jej rachunek w banku wpłynęła należność za okres od [...] marca 2014 r. do [...] sierpnia 2015 r. wraz ze świadczeniem za wrzesień 2015 r. w kwocie [...]zł.

Zainteresowany oświadczył ponadto, że z uwagi na zły stan zdrowia wymaga stałego przyjmowania leków, nie przedstawił jednak na tę okoliczność żadnych rachunków lub innych dowodów.

Wnioskodawca wraz z konkubiną i dziećmi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w wynajętym 3 - pokojowym mieszkaniu, ze wszelkimi wygodami, za które płaci [...] zł z tytułu najmu miesięcznie, dodatkowo [...] zł za media. Oprócz tego ponoszą wydatki na leki w wys. [...] zł miesięcznie oraz spłacają kredyt. Wszystkie te okoliczności nie zostały potwierdzone innymi dokumentami oprócz oświadczeń samych zainteresowanych.

Dysponując powyższą dokumentacją oraz opinią wójta wydaną w formie postanowienia, organ I instancji wystąpił ponownie do Starosty [...] o zajęcie stanowiska w sprawie umorzenia lub rozłożenia należności z tytułu nienależnego świadczenia na raty, przesyłając całą dokumentację w sprawie, uznając stanowisko powiatu lipnowskiego za konieczne z uwagi na fakt, iż zwrot kosztów utrzymania małoletniego w rodzinie zastępczej następował w całości przez powiat lipnowski na podstawie Porozumienia Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. i świadczenie od 2006 r. było wypłacane z budżetu powiatu lipnowskiego. Zgodnie z art. 191 ust. 5 ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika, że powiat, na terenie którego funkcjonuje mogąca przyjąć dziecko rodzina zastępcza zawiera z powiatem porozumienie w sprawie przyjęcia dziecka oraz warunków jego pobytu i wysokości wydatków na opiekę i wychowanie, dlatego też przyjęto, że rozstrzygnięcie w sprawie wniosku strony jest uzależnione od decyzji powiatu lipnowskiego.

Po ponownej analizie sytuacji materialnej, zdrowotnej i osobistej rodziny, powiat lipnowski pismem z dnia [...] października 2015 r. nie zmienił swojego pierwotnego stanowiska, powołując się na uchwałę nr [...] Zarządu Powiatu w L. z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie rozłożenia na raty należności pieniężnych z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przez M. J.. Mocą tej uchwały Zarząd Powiatu umorzył w całości odsetki ustawowe oraz rozłożył na raty należność pieniężną wynikającą z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przez zainteresowanego, uznając, iż zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny do rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, ale nie do umorzenia w całości lub w części zobowiązań strony.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. opisał trudną sytuację materialną i zdrowotną rodziny, wskazując na duże miesięczne opłaty ponoszone w związku z wynajętym mieszkaniem, zakupem leków dla chorej córki w związku z czym wniósł o umorzenie długu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodzinny, zgodnie z którym decyzja o zastosowaniu jednej z wymienionych ulg ma charakter uznaniowy. Organ zatem może, ale nie musi przyznać ulgi, nawet gdy stwierdzi, że w rodzinie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, co oznacza, że w gestii organu jest odmowa albo przychylenie się do wniosku strony.

Zdaniem kolegium w przedmiotowej sprawie organ rozstrzygający w I instancji ponownie rozpatrując sprawę, w szerokim zakresie zebrał materiał dowodowy odnoszący się do sytuacji materialnej rodziny odwołującej i należycie go zbadał. Dokonał ustaleń wysokości dochodów rodziny, wysokości comiesięcznych stałych wydatków, uzyskał opinię Wójta [...] wydaną w formie postanowienia i stanowisko Starosty [...]. Mając na uwadze sytuację materialną w rodzinie odwołującego, organ I instancji uznał, że zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie odsetek od nienależnie pobranych świadczeń i rozłożenie na 23 raty należności głównej.

W ocenie Kolegium zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bowiem w oparciu o prowadzone postępowanie i zgromadzony w jego toku materiał dowodowy w zakresie warunków życiowych odwołującego, organ I instancji dokonał słusznej oceny istnienia przesłanek z powołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W skardze do sądu M. J. ponownie przedstawił trudną sytuację materialną i zdrowotną rodziny, wskazując na duże miesięczne opłaty ponoszone w związku z wynajętym mieszkaniem, zakupem leków dla chorej córki.

Wskazał, że obecnie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny z prawem do zasiłku i opisał schorzenia własne oraz córki konkubiny.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Zgodnie z art. 92 ust.11 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.) starosta w porozumieniu z wójtem może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu, przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 92 ust. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej może być umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Jak wynika natomiast z akt sprawy w dniu [...] lipca 2014 r. do Starostwa Powiatowego w T. wpłynęła prośba M. J. o częściowe umorzenie oraz o rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia.

W związku z powyższym, prowadzone w sprawie postępowanie winno dotyczyć możliwości częściowego umorzenia oraz rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia w ramach przesłanek zawartych w powołanym przepisie. Nie spełnia tego wymogu stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji, iż mocą uchwały Zarządu Powiatu w L. nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie rozłożenia na raty należności pieniężnych z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przez M. J., organ ten umorzył w całości odsetki ustawowe oraz rozłożył na raty należność pieniężną wynikającą z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przez M. J., uznając, iż zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny do rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, ale nie do umorzenia w całości lub w części zobowiązań strony.

Orzekający w sprawie organ administracji, stosownie do unormowania zawartego w art. 92 ust. 11 cyt. ustawy, w trakcie orzekania w przedmiocie złożonego wniosku o częściowe umorzenie oraz o rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia nie jest związany treścią uchwały zarządu powiatu z uwagi na fakt, iż zwrot kosztów utrzymania małoletniego w rodzinie zastępczej następował w całości przez powiat lipnowski na podstawie Porozumienia Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. i świadczenie od 2006 r. było wypłacane z budżetu powiatu lipnowskiego, zgodnie z art. 191 ust. 5 ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ponadto przedmiotem rozpoznania powinien zostać objęty złożony wniosek w całości tj. zarówno w zakresie częściowego umorzenia oraz rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, co odnosi się także do pełnego i kompleksowego uzasadnienia stanowiska organu administracji podejmującego określone rozstrzygnięcie. Rozłożenie nienależnie pobranego świadczenia na raty, przy jednoczesnym pominięciu uzasadnienia rozstrzygnięcia co do możliwości częściowego umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, nie spełnia określonych przepisami K.p.a. rygorów prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Obowiązkiem organu administracji, w tym także organu odwoławczego, co wynika wprost z art. 107 § 3 k.p.a. jest przy tym wnikliwe i przekonujące uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, co stanowi realizację wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa.

Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zasadzie ogranicza się do powtórzenia ustaleń organu I instancji, jak już wyżej wskazano bardzo ułomnych z tego punktu widzenia, podczas gdy z uzasadnienia decyzji, w szczególności decyzji odmownej, wydawanej w ramach uznania administracyjnego, musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować powinno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Adresat decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego musi być przekonany, że organ, rozstrzygając sprawę, rozważył wszystkie okoliczności sprawy, a zapadła wobec niego decyzja w ustalonych przesłankach faktycznych i prawnych nie mogła być inna.

Decyzja wydana na podstawie art. 92 powołanej ustawy ma charakter uznaniowy, co oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy jej podejmowaniu. Decyzja taka nie podlega jednak kontroli sądowej z punktu widzenia celowości, lecz sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. (wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.). Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu, czy należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz ustalono stan faktyczny, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a. W sytuacji, w której organy pomocy społecznej wyjaśnią wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. i w sposób przekonujący uargumentują swoją decyzję wydaną w ramach przysługującego im uznania, sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1156/10 - dostępny w internecie: http;//www.nsa.gov.pl).

Art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny nie precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem wskazanych w nim szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Dodać należy, że w ocenie sądu, sformułowanie zawarte w tym przepisie - "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" - należy odnosić do różnych aspektów sytuacji rodziny, nie tylko majątkowych, a w tym także do tego, jaki wpływ może mieć zwrot świadczeń nienależnie pobranych na pomoc udzielaną podopiecznym.

Do organu należy kwestia oceny, czy występujące w sprawie okoliczności przemawiają w wystarczającym stopniu za zastosowaniem przewidzianych w powołanym przepisie rozwiązań. Nie jest to jednak równoznaczne z dowolnością w tym zakresie. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia winno zatem zawierać na tyle dokładne rozważania w aspekcie przesłanek świadczących o występowaniu w sprawie szczególnych okoliczności bądź też ich braku, by adresat był przekonany o wyjaśnieniu wszelkich istotnych okoliczności w tym względzie.

W niniejszej sprawie organy ograniczyły się do ustalenia wysokości dochodów rodziny, wysokości comiesięcznych, w ocenie organów, stałych wydatków oraz posiadanych orzeczeń o niepełnosprawności i na tej podstawie uznały, że zebrane dowody i ustalone w oparciu o nie okoliczności, wystarczające są do wydania uznaniowej decyzji o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, ustalonych decyzją ostateczną z dnia [...] października 2013 r.

Zdaniem sądu, organy pominęły ustalenie, czy stwierdzona u córki konkubiny skarżącego niepełnosprawność wymaga stałego stosowania leków, czy też innego rodzaju pomocy medycznej oraz jakie koszty ponosi skarżący w związku ze stanem swojego zdrowia, który, jak ocenił organ I instancji – jest zły i wymaga stałego przyjmowania leków. Oceniając sytuację dochodową rodziny organy pominęły podstawowe wydatki rodziny związane z koniecznością zakupu pożywienia, środków chemicznych i kosmetyków niezbędnych do utrzymania czystości i nie oceniły wpływu zwrotu świadczeń na pomoc udzielaną podopiecznym, zważywszy przy tym, że Wójt Gminy O. postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] zajął negatywne stanowisko wobec propozycji spłaty nienależnie pobranego świadczenia w ratach po [...] zł miesięcznie, uzasadniając to trudną sytuacją materialną i zdrowotną rodziny, dla której spłata rat byłaby zbyt dużym obciążeniem finansowym.

W ocenie sądu, w świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozważyły materiału dowodowego w sposób dostateczny. Jak wynika tymczasem wprost z art. 7 K.p.a. organy administracji publicznej powinny stać na straży praworządności oraz podejmować działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta jest z kolei uszczegółowiona przez art. 77 § 1 K.p.a., nakazujący gromadzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzenie go w całości. Jak wynika ponadto z art. 80 K.p.a., dopiero na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego możliwe jest stwierdzenie, czy określona okoliczność została w rzeczywistości udowodniona.

Dodać także należy, że choć co do zasady strony postępowania powinny przy składaniu wniosku o umorzenie należności z własnej inicjatywy wykazać sytuację rodziny, jednak nie znosi to obowiązku organów, wynikającego z art. 9 K.p.a., informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do oceny, czy organ administracji nie naruszył prawa na etapie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, w szczególności, czy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach przyznanej mu swobody nie naruszył zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie organ II instancji przekroczył granice uznania administracyjnego, naruszając powyższe przepisy w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.