Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 366/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 9 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 lipca 2017 r. A.B. złożył do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wniosek o umorzenie zadłużeń alimentacyjnych wypłacanych przez Fundusz Alimentacyjny na jego dzieci: S. B., J. B. i P. B.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Gminy i Miasta W. odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w kwocie 15 204 zł (należność główna powiększona o 5%) na rzecz osób uprawnionych: S.B., J.B. i P.B.; należności powstałych z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych S.B., J. B. i P. B. w kwocie 51 380,73 zł (należność główna plus odsetki liczone na dzień wydania decyzji).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji przypomniał, że zobowiązania wnioskodawcy powstały na skutek tego, że nie płacił on alimentów na rzecz uprawnionych dzieci: P.B., J. B. i S. B. orzeczonych wyrokiem Sądu Rejonowego w S. i przejęcia jego obowiązków w tym zakresie przez organ, który wypłacał z tego tytułu zaliczkę alimentacyjną. W ocenie organu I instancji sytuacja materialna i zdrowotna dłużnika alimentacyjnego nie jest łatwa, jednak nie odbiega poziomem dochodów od przeciętnej rodziny korzystającej z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Natomiast trudne położenie materialne strony nie jest całkowicie od niej niezależne, a wręcz można uznać, że jest ono następstwem postawy życiowej dłużnika alimentacyjnego i jego zaniedbań. Organ podkreślił, że fakt wypłaty przez Ośrodek Pomocy Społecznej zaliczki alimentacyjnej oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych nie zwolnił z obowiązku alimentacji wobec własnych dzieci. To, iż budżet państwa przejął obowiązek wypłaty zaliczki alimentacyjnej, będącej zabezpieczeniem społecznym dla dzieci skarżącego, nie miało na celu przejęcia w całości kosztów utrzymania dzieci z rodziców i przerzucenia ich na podatników. Organ I instancji zaznaczył ponadto, że organy podejmujące decyzję w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłacanych świadczeń powinny uwzględniać i wyważyć nie tylko ważny interes strony, lecz również interes społeczny, który w tym przypadku w pierwszej kolejności stanowi dbałość o dobro dziecka, a później także dbałość o finanse publiczne.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.B., w którym wskazał na okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej i stanu zdrowia. Stwierdził przy tym, iż ma ograniczone możliwości podjęcia pracy z uwagi na sytuację zdrowotną i wyjaśnił, że otrzymuje 505 zł zasiłku, za mieszkanie płaci 230 zł, zaś za leki w ostatnim miesiącu zapłacił 240 zł.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 30 ust. 2 oraz art. 2 pkt 9 i 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.), dalej powoływanej również jako: "ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów", oraz wyjaśnił, że organem właściwym wierzyciela jest Burmistrz Gminy i Miasta W. i w przedmiotowej sprawie nie występuje tożsamość organu wierzyciela oraz dłużnika, gdyż dłużnik nie zamieszkuje na terenie Gminy W. Kolegium podkreśliło, że ustawa przewiduje możliwość zaniechania obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu w przypadkach szczególnych, uzasadnionych warunkami materialnymi i rodzinnymi osoby zobowiązanej, przy czym wszelkiego rodzaju zwolnienia ze świadczeń wynikających z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy, w związku z czym podlegają interpretacji ścisłej, nie zaś rozszerzającej. Umorzenie należności w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Jednakże, niemożność zadośćuczynienia obowiązkowi alimentacyjnemu uzasadniająca zwolnienie z obowiązku musi być efektem czynników obiektywnych, niezależnych od działań osoby zobowiązanej.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że wniosek rozpatrywany był przez organ właściwy wierzyciela i słusznie w toku postępowania skupiono się na analizie spełnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ I instancji zgromadził w sposób wyczerpujący informacje o sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Istotne dla rozstrzygnięcia dane pozyskano z wielu źródeł, w tym na podstawie wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w Zakładzie Karnym w W. i w aktualnym miejscu zamieszkania strony oraz na podstawie korespondencji ze Spółdzielnią Mieszkaniową w J. W ocenie Kolegium poczyniono zatem niezbędne ustalenia pod kątem zastosowania ulg przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W szczególności stwierdzono, że A.B. jest osobą rozwiedzioną, samotnie gospodarującą, zamieszkuje w mieszkaniu w J., do którego posiada spółdzielcze prawo lokatorskie, mieszkanie wyposażone jest we wszystkie potrzebne meble oraz sprzęt AGD, w mieszkaniu jest łazienka, wc, mieszkanie zaopatrzone jest w wodę ciepłą i zimną, ogrzewane centralne. Wydatki strony to czynsz 251 zł oraz gaz 46,64 zł, wydatki na leki w kwocie 50 zł. Uzyskano także mające istotne znacznie w sprawie informacje na temat stanu zdrowia skarżącego i jego wpływu na możliwości podejmowania zatrudnienia. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że posiada on orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z zaleceniem praca w warunkach chronionych wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 13 stycznia 2016 r. Okoliczności powyższe nie są przez stronę kwestionowane. Jednocześnie jednak skarżący nie wykazał, aby podejmował w kierunku znalezienia zatrudnienia jakiekolwiek starania.

Następnie organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z hipotezą art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uprawnienie organu do umarzania należności alimentacyjnych i należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest realizowane w ramach uznania administracyjnego i jest uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Umorzenie na podstawie powyższego przepisu winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe i uznany jako zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. Zdaniem Kolegium można zatem uznać, iż skarżący nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy. W tym zakresie organ podzielił stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt I OSK 307/15, iż dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy aktualnie może on wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości będzie mógł spłacać zadłużenie. W ocenie Kolegium w okolicznościach sprawy trudno kategorycznie stwierdzić, że skarżący nie będzie miał w przyszłości możliwości zarobkowych i majątkowych, które pozwolą przystąpić do spłaty zadłużenia. Problemy adaptacyjne skarżącego po odbyciu wieloletniej kary pozbawienia wolności, których w sposób naturalny w takiej sytuacji doświadcza, nie mogą przesądzać o przyjęciu, że już ostatecznie nie będzie w stanie aktywizować się zawodowo i osiągać tym samych dochodów, których część będzie mogła być przeznaczona na spłatę zadłużenia. Kolegium podkreśliło jednocześnie, że faktyczne dolegliwości związane z istniejącym zadłużeniem są dla skarżącego ograniczone. Obecnie nie ponosi on w związku z tym żadnych ciężarów, a świadczenia z pomocy społecznej, które są podstawą jego utrzymania, nie podlegają egzekucji.Nie jest zatem tak, że przedmiotowe roszczenia pozbawiają go środków do życia.

Na marginesie Kolegium zauważyło, że organ I instancji błędnie wśród aktów prawnych powołanych w podstawie prawnej decyzji wymienił ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a więc przepisy, które zostały uchylone z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Uchybienie to nie rzutowało jednak na prawidłowość rozstrzygnięcia i nie daje podstaw do jego zakwestionowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. wniósł A.B. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił następujące naruszenia prawa:

1. naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego, a także perspektyw powrotu do zdrowia i możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia, a także dokonanie rozstrzygnięcia sprawy w sposób sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czynienie ustaleń faktycznych w sposób stojący w opozycji do dokumentacji zebranej w sprawie, bagatelizowanie orzeczeń lekarskich osób posiadających wiadomości specjalne na rzecz dokonywania przez organ własnych, dowolnych ustaleń;

2. naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w realiach niniejszej sprawy sytuacja rodzinna i dochodowa nie uzasadnia umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz uprawnionych: J. B., S. B., P. B.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ administracji całkowicie pominął fakt, iż trudna sytuacja życiowa skarżącego spowodowana jest przede wszystkim jego stanem zdrowia i chorobami, na które cierpi, to jest cukrzycą typu II, powiększoną wątrobą, łuszczycą zwykłą, torbielem nerki lewej, nadciśnieniem tętniczym, zaćmą początkową oka prawego i padaczką pourazową, które wymagają od niego prowadzenia zdrowego trybu życia, dalszego specjalistycznego leczenia oraz stałego zażywania leków, których miesięczny koszt wynosi około 300 zł, a nie jak to zostało ustalone przez organ administracyjny w wysokości 50 zł. Ponadto A.B. wskazał, że musi poddać się zabiegowi operacyjnemu cieśni nadgarstka, a termin zabiegu stale jest zmieniany, a bez niego nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować. Poza tym cierpi na przepuklinę brzuszną oraz posiada naczyniaka kręgu, co powoduje, iż musi prowadzić oszczędny tryb życia, w tym nie może dźwigać żadnych ciężkich przedmiotów.

Skarżący podkreślił ponadto, że wbrew stanowisku organu administracyjnego podjął starania w kierunku znalezienia zatrudnienia, albowiem w dniu 12 lutego 2018 r. zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna - poszukująca pracy, z tym że z powodu pogarszającego się stanu zdrowia i czekającego go zabiegu operacyjnego cieśni nadgarstka, pomimo zarejestrowania się, nie będzie w stanie podjąć pracy, czy uczestniczyć w innej formie aktywizacji zawodowej. Nie pozwala bowiem na to jego stan zdrowia, a co za tym idzie, nie otrzyma odpowiedniego zaświadczenia dopuszczającego go do pracy wydanego przez lekarza medycyny pracy.

Skarżący zaznaczył, że powyższe okoliczności dotyczące stanu zdrowia, zwłaszcza iż zostały potwierdzone przedstawionym organowi orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jak i innymi zaświadczeniami lekarskimi, mają wpływ na jego obecną, ale i przyszłą sytuację materialną oraz dochodową, a zatem powinny uzasadniać podjęcie decyzji pozytywnej w kwestii umorzenia zaległości alimentacyjnych. Poza tym przy ocenie możliwości zarobkowych organ administracyjny zbagatelizował okoliczność, iż skarżący ponad 20 lat spędził w zakładzie karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności, a co już sprawia znaczne trudności w znalezieniu pracodawcy, który mu zaufa i zatrudni go jako swojego pracownika, a co za tym idzie, nie pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego.

Skarżący wyjaśnił ponadto, że jest osobą samotnie gospodarującą nieuzyskującą żadnych dochodów za wyjątkiem tych otrzymywanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., natomiast jego miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą: opłata za mieszkanie - 257 zł, za gaz - 46,64 zł, za prąd - 45 zł, na leki - 300 zł miesięcznie. Jednocześnie nie posiada żadnego majątku, nie ma też rodziny ani innych osób bliskich, które pomogłyby mu w spłacie istniejącego zadłużenia, co również powinno zostać wzięte pod uwagę przez organ wydający przedmiotową decyzję.

W ocenie skarżącego nie bez znaczenia jest również fakt, iż decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] października 2017 r. został mu przyznany zasiłek stały od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. w wysokości 505,86 zł, który przyznawany jest osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli spełnia odpowiednie kryterium dochodowe. Ponadto decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] stycznia 2018 r. przyznano skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności na miesiąc styczeń, luty i marzec 2018 r. w wysokości po 210 zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu leków w kwocie 300 zł. Zdaniem skarżącego powyższe obrazuje sprzeczne działanie organów administracyjnych, albowiem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. uznał, iż z powodu trudnej sytuacji życiowej i dochodowej należy przyznać skarżącemu pomoc finansową poprzez przyznanie zasiłków celowych, natomiast Burmistrz Gminy i Miasta W., wydając zaskarżoną decyzję, wskazał, iż sytuacja skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, aby umorzyć mu zadłużenie alimentacyjne, z czym nie sposób się zgodzić, zwłaszcza iż obie decyzje zostały wydane w niewielkim odstępie czasu w oparciu o ten sam stan faktyczny.

Z powyższych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej w związku z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, gdyż miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie na jego rzecz od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów: a) karty rejestracyjnej poszukującego pracy - na okoliczność jej treści; b)rachunków za leki - na okoliczność wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego; c) decyzji MOPS w J. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] oraz nr [...] - na okoliczność ich treści; d) wyników badań dotyczących jego osoby; e) karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 23 lutego 2018 r., f) skierowań do szpitala - na okoliczność aktualnego stanu zdrowia.

Skarżący podniósł, że konieczność przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z powyższych dokumentów wynika z faktu, iż od dnia wydania przedmiotowej decyzji do chwili obecnej uległa zmianie jego sytuacja dochodowa poprzez zwiększenie się jego koniecznych wydatków, a także jego sytuacja zdrowotna, a co winno zostać wzięte pod uwagę w niniejszym postępowaniu, zwłaszcza iż nie doprowadzi to do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach. Jednocześnie Sąd uznał, że załączone do skargi dokumenty objęte wnioskiem dowodowym strony w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mają znaczenia dla oceny kwestii legalności zaskarżonej decyzji, gdyż dotyczą sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Sąd zaś w ramach kontroli legalności bierze pod uwagę jedynie stan faktyczny i prawny sprawy z dnia wydania tej decyzji.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia skarżącemu należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w kwocie 15 204 zł na rzecz osób uprawnionych: S. B., J. B. i P.B. oraz należności powstałych z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych S. B., J. B. i P. B. w kwocie 51 380,73 zł.

Podstawę materialnoprawną wydanych w konrolowanej sprawie decyzji stanowił art. 30 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Analiza powołanego art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, że decyzja wydawana na jego podstawie zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty przez ustawodawcę zwrot: "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Istotne jest jednak, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Wręcz przeciwnie, działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Innymi słowy, przesłanką zastosowania ulgi w postaci umorzenia powyższych należności jest każdorazowo ustalenie sytuacji dochodowej oraz rodzinnej dłużnika alimentacyjnego i ocena tej sytuacji. Wskazane uznanie administracyjne, towarzyszące wydaniu decyzji, oznacza, że organ ją podejmujący ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy, przy czym oczywistym jest, że rozstrzygnięcie to powinno zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a decyzja powinna być wyczerpująco uzasadniona ze szczególnie skrupulatnym uwzględnieniem przez organ obowiązków płynących z zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje o charakterze związanym, gdyż powinny wskazywać, jakie względy zdecydowały, że to, a nie inne, rozstrzygnięcie w sprawie zapadło.

Dokonana w tej mierze analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że organy orzekające w sprawie zgromadziły wszystkie niezbędne materiały i dokonały pełnej oraz wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. W szczególności stwierdzono, że skarżący jest osobą rozwiedzioną, samotnie gospodarującą, zamieszkuje w mieszkaniu w J., do którego posiada spółdzielcze prawo lokatorskie, mieszkanie wyposażone jest we wszystkie potrzebne meble oraz sprzęt AGD, w mieszkaniu jest łazienka, wc, mieszkanie zaopatrzone jest w wodę ciepłą i zimną, ogrzewane centralne. Wydatki strony to czynsz 251 zł oraz gaz 46,64 zł, wydatki na leki stanowią kwotę 50 zł. Organy uzyskały także mające istotne znacznie w sprawie informacje na temat stanu zdrowia skarżącego i jego wpływu na możliwości podjęcia zatrudnienia. Wskazały, że posiada on orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z zaleceniem praca w warunkach chronionych, wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 13 stycznia 2016 r. Podniosły przy tym, że skarżący nie wykazał, aby podejmował w kierunku znalezienia zatrudnienia jakiekolwiek starania. Okoliczności te ustalono w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, pozyskany z wielu źródeł, w tym na podstawie wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w Zakładzie Karnym w W. i w aktualnym miejscu zamieszkania strony oraz na podstawie korespondencji ze Spółdzielnią Mieszkaniową w J., co powoduje, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jako niezasadne nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, nie mógł także odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy państwa uprawnionym do alimentów. Zasadnie bowiem Kolegium wywiodło, że umorzenie na podstawie powyższego przepisu powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Trafnie przy tym Kolegium podzieliło stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt I OSK 307/15, iż dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy aktualnie może on wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości będzie mógł spłacać zadłużenie. Wychodząc następnie z tych przesłanek i konfrontując je z załączonym do akt sprawy orzeczeniem o niepełnosprawności skarżącego (umiarkowany stopień niepełnosprawności), Kolegium zasadnie przyjęło, że w przedstawionych okolicznościach sprawy trudno kategorycznie stwierdzić, że skarżący nie będzie miał w przyszłości możliwości zarobkowych i majątkowych, które pozwolą mu przystąpić do spłaty zadłużenia.

W tym kontekście nie sposób także odmówić słuszności stanowisku Kolegium, że problemy adaptacyjne skarżącego po odbyciu wieloletniej kary pozbawienia wolności, których w sposób naturalny w takiej sytuacji doświadcza, nie mogą przesądzać o przyjęciu, że już ostatecznie nie będzie w stanie aktywizować się zawodowo i osiągać tym samych dochodów, których część będzie mogła być przeznaczona na spłatę zadłużenia. Trafnie przy tym Kolegium podkreśliło, że faktyczne dolegliwości związane z istniejącym zadłużeniem są dla skarżącego ograniczone. Wszakże obecnie nie ponosi on w związku z tym żadnych ciężarów, a świadczenia z pomocy społecznej, które są podstawą jego utrzymania, nie podlegają egzekucji.

Jednocześnie w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdzono, że organ I instancji błędnie wśród aktów prawnych powołanych w podstawie prawnej decyzji wymienił ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a więc przepisy, które zostały uchylone z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednakże uchybienie to, jak trafnie zauważyło Kolegium, nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia i nie dawało podstaw do jego zakwestionowania w trybie odwołania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał działanie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się przy tym naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto w ocenie Sądu zastrzeżeń natury formalnoprawnej nie budzi uzasadnienie zaskarżonej decyzji, spełnia ono bowiem wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku.

dc