Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 374/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 6 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie nagrody rocznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego [... ] z dnia 23 marca 2006 r. nr[...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana; III. odrzuca skargę w części dotyczącej odszkodowań za wypadki pozostające w związku z pełnieniem służby.


UZASADNIENIE

Dyrektor Aresztu Śledczego [...] na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 106 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 1 ust. 1, § 2, § 3 ust. 1 pkt 4 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 15, poz. 145) decyzją personalną z dnia 23 marca 2006 r., nr [...] przyznał D. B. nagrodę roczną w wysokości 542,64 zł za pełnienie służby w roku 2005.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że funkcjonariuszowi Służby Więziennej pełniącemu służbę przez okres roku kalendarzowego przyznaje się nagrodę roczną w wysokości przysługującego miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Za każdy dzień nieobecności w służbie związanej z czasową niezdolnością do służby wskutek choroby wynoszącej ponad 15 dni funkcjonariuszowi obniża się o 1/360 przysługującą nagrodę roczną. Ponieważ nieobecność D. B. w z tego tytułu wyniosła w 2005 r. ponad limit 278 dni, wysokość nagrody rocznej z tego tytułu obniżono o 278/360, tj. o 1.840,36 zł (z kwoty 2.382 zł).

W odwołaniu D. B. zwrócił się o ponowne przeanalizowanie warunków i trybu przyznawania nagród w związku z orzeczeniem Wojskowej Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia 23 marca 2006 r. o całkowitej niezdolności do służby w związku ze służbą w Służbie Więziennej.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 6 maja 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji, wskazując w podstawie prawnej art. 104 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 106 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej w związku z § 1 ust. 1, § 2, § 3 ust. 1 pkt 4 i § 7 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że D. B. pozostawał w służbie więziennej od 1 sierpnia 1991 r. Po wydaniu decyzji przez organ I instancji do Aresztu Śledczego w G. wpłynęło prawomocne orzeczenie komisji lekarskiej z dnia 23 marca 2006 r., nr [...] mówiące o całkowitej niezdolności do służby D. B. i zaliczeniu go do trzeciej grupy inwalidzkiej ze związkiem inwalidztwa ze służbą w służbie więziennej. W orzeczeniu nie stwierdzono, iż inwalidztwo funkcjonariusza pozostaje w związku z wypadkiem w służbie. W związku z tym wysokość przyznanej mu nagrody rocznej za pełnienie służby w 2005 r., określonej w decyzji organu I instancji, była obliczona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Jak wskazał organ absencja chorobowa funkcjonariusza w 2005 r. nie miała związku z chorobą spowodowaną wypadkiem na służbie, gdyż tylko w takim przypadku funkcjonariuszowi przysługiwałaby nagroda roczna w pełnej wysokości.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że D. B. w związku z orzeczeniem Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia 23 marca 2006 r. o całkowitej niezdolności do służby w Służbie Więziennej został decyzją z dnia 27 kwietnia 2006 r. zwolniony ze służby. Zgodnie z wskazanymi przepisami została mu w 2006 r. przyznana nagroda roczna w pełnej wysokości za pełnienie służby w 2006 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. B. stwierdził, iż nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji organu II instancji, ponieważ w trakcie postępowania nastąpiło zatajenie faktów. Skarżący podniósł, że będąc w służbie w dniu 12 marca 2005 r. podczas wchodzenia na posterunek zewnętrzny spadł mu na nogę ciężki właz. W wyniku wypadku doznał uszkodzenia nogi oraz urazu kręgosłupa. Z przebiegu wypadku złożył notatkę służbową. Skarżący domagał się wysłania do izby przyjęć MSW, celem obdukcji, ale dowódca zmiany odmówił tłumacząc się tym, że nie ma wolnego funkcjonariusza, który mógłby go zastąpić. Skarżący skorzystał jedynie z pomocy ambulatoryjnej. Z czasem występowały coraz częstsze bóle dochodzące do lewej nogi powodujące drętwienie i brak czucia.

Od 14 marca 2005 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim. W następstwie wypadku i innych chorób nie pracował przez 12 miesięcy.

Skarżący podał, że był przekonany, iż notatka służbowa spowodowała wszczęcie dochodzenia przez odpowiednich pracowników administracji Aresztu Śledczego, dopiero przy ubieganiu się o "trzynastkę" zorientował się, iż w sprawie jego wypadku nic nie zrobiono.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podniósł, że D. B. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, ale w tym czasie nie przedstawił żadnej dokumentacji lekarskiej, ani nie podjął innych starań umożliwiających prowadzenie postępowania powypadkowego. Dlatego też, zdarzenie z dnia 12 marca 2005 r. nie było brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości nagrody rocznej za 2005 r.

W kolejnych pismach procesowych skarżący opisywał okoliczności zdarzenia z dnia 12 marca 2005 r. oraz wskazywał na zaniedbania funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w G. W piśmie z dnia 10 lipca 2006 r. skarżący zawarł żądanie wypłacenia odszkodowania związanego z wypadkami w służbie z września 2003 r. i 12 marca 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 15, poz. 145), nagrodę roczną przysługującą funkcjonariuszowi obniża się o 1/360 za każdy dzień nieobecności w służbie związanej z czasową niezdolnością do służby wskutek choroby lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, wynoszącymi ponad 15 dni, chyba że choroba lub odosobnienie są spowodowane wypadkiem pozostającym w związku ze służbą.

Cytowany przepis reguluje przesłanki, których zaistnienie powoduje obniżenie nagrody rocznej przysługującej funkcjonariuszowi. Zatem rzeczą organu orzekającego w przedmiocie nagrody rocznej jest ustalenie czy zaistniała przesłanka skutkująca obniżeniem przedmiotowego świadczenia. Ustalenie zaistnienia przedmiotowej przesłanki nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia faktu nieobecności w służbie funkcjonariusza przez określoną ilość dni w związku z chorobą. Rzeczą organu bowiem jest wyjaśnienie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości, czy niezdolność do służby nie była spowodowana wypadkiem pozostającym w związku ze służbą. Dopiero bowiem wyjaśnienie wszystkich okoliczności, objętych zakresem cytowanego wyżej przepisu, stanowić może podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie nagrody rocznej. Organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Organ I instancji poza ustaleniem faktu przebywania skarżącego na zwolnieniach lekarskich nie zajął się w ogóle kwestią, czy choroba była spowodowana wypadkiem pozostającym w związku ze służbą. Organ odwoławczy natomiast stwierdził, że skoro w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w G. Nr [...] z dnia 23 marca 2006 r. nie stwierdzono, że inwalidztwo funkcjonariusza pozostaje w związku z wypadkiem w służbie, to absencja chorobowa skarżącego w 2005 roku nie miała związku z chorobą spowodowana wypadkiem pozostającym w związku ze służbą.

W ocenie Sądu orzeczenie Komisji Lekarskiej MSWiA w przedmiocie zdolności do służby w Służbie Więziennej nie rozstrzyga o tym, czy choroba powodująca czasową niezdolność do służby spowodowana została wypadkiem pozostającym w związku ze służbą. Orzeczenie takie rozstrzyga o zdolności funkcjonariusza do służby, a nie każda niezdolność do służby spowodowana jest wypadkiem pozostającym w związku ze służbą. Zatem skoro z orzeczenia Komisji Lekarskiej MSWiA nie wynika, aby niezdolność funkcjonariusza do służby spowodowana była wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem służby, to nie oznacza automatycznie, iż czasowa niezdolność do służby w całości lub w części nie powstała wskutek choroby spowodowanej takim wypadkiem.

Z przedłożonego przez skarżącego wyciągu z raportu przebiegu służby z dnia 12 marca 2005 r. (k. 32) wynika, że przełożeni posiadali wiedzę, iż w tym dniu miało miejsce zdarzenie z udziałem skarżącego, po którym od dnia 14 marca 2005 r. pozostawał na zwolnieniach lekarskich. Wobec tego przy ustalaniu wysokości nagrody rocznej koniecznym było ustalenie czy podstawą zwolnień przedkładanych przez skarżącego była choroba spowodowana wypadkiem pozostającym w związku ze służbą.

Jak wynika z treści zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1997 r. w sprawie trybu ustalania okoliczności przyczyn wypadków pozostających w związku z pełnieniem służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości Nr 5, poz. 51) oraz mającego zastosowanie w sprawach nim nieuregulowanych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1998 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 115, poz. 744 ze zm.), obowiązkiem przełożonych związanym z powzięciem informacji o wypadku, jakiemu uległ funkcjonariusz, jest powołanie zespołu powypadkowego w celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku oraz ustalenia, czy wypadek pozostaje w związku ze służbą. Obowiązujące w tym zakresie przepisy nie dopuszczają sytuacji, w której kierownik właściwej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej zwolniony byłby od wykonania powyższego obowiązku.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt, iż postępowanie wypadkowe nie zostało wszczęte po uzyskaniu informacji o zdarzeniu z udziałem skarżącego, mającym miejsce w dniu 12 marca 2005 r. Niniejsze zaniechanie w żaden sposób nie może wywoływać negatywnych skutków dla skarżącego w sprawie nagrody rocznej za 2005 r. Zatem należy stwierdzić, że wskazywany przez organ w odpowiedzi na skargę fakt nieprzedłożenia przez skarżącego dokumentacji lekarskiej oraz niepodjęcia starań umożliwiających prowadzenie postępowania wypadkowego nie zwalnia organów od ciążącego na nich obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że naruszenie przez organy przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rzeczą organu ponownie rozpatrującego sprawę będzie ustalenie czy czasowa niezdolność skarżącego do służby w 2005 r. w całości lub w części spowodowana była chorobą spowodowaną wypadkiem powstającym w związku ze służbą. Dopiero bowiem ustalenie tej okoliczności pozwoli na rozstrzygnięcie czy i w jakiej wysokości należy obniżyć skarżącemu nagrodę roczna za 2005 r.

Wobec powyższego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie I wyroku.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja może być wykonana.

Odnosząc się do żądania skarżącego zobowiązania organu do wypłacenia odszkodowań za wypadki pozostające w związku ze służbą z września 2003 r. i z dnia 12 marca 2005 r. należy wskazać, że sądy administracyjne nie są właściwe rzeczowo do rozstrzygania w spawie tego typu odszkodowań. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. U. Nr 53, poz. 345. ze zm.) – mającej zastosowania również do funkcjonariuszy Służby Więziennej – od decyzji organu resortu spraw wewnętrznych przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego oraz w terminie przewidzianym w art. 4779 § 1 tego Kodeksu. Jednocześnie w myśl ust. 4 art. 12 niniejszej ustawy odwołanie do sądu przysługuje także w wypadku niewydania przez organ resortu spraw wewnętrznych decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenia odszkodowawcze bądź powstania obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. Sądami rzeczowo właściwymi zgodnie z art. 4778 § 2 pkt 3 k.p.c. są sądy rejonowe.

Wobec powyższego z uwagi na brak właściwości rzeczowej do rozpatrzenia skargi w zakresie odszkodowań za wypadki w służbie skarga w tym zakresie podlegała odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.