Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 260/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 205b ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1183
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 75 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 174 pkt 2, art. 176 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 2 lit. j), art. 3 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 -3, art. 7
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 2485/19 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 września 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 2485/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.D. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z [...] listopada 2018 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 oraz art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz. U z 2018 r. poz. 1183 ze zm.) oraz art. 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14, art. 16 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr WE 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz.Urz.UE.L.2004.46.1) stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego - [A] z siedzibą w [...] polegające na braku:

a) wypłaty na rzecz pasażera - skarżącego odszkodowania w wysokości 400 euro ( art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004);

b) zwrotu na rzecz skarżącego pełnego kosztu niewykorzystanego biletu w wysokości 771,36 zł (art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004);

c) udzielenia pasażerowi pomocy (art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004);

d) wręczenia pasażerowi informacji o jego prawach (art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004).

Organ nałożył na przewoźnika obowiązek usunięcia naruszenia stwierdzonego w pkt a) i b) decyzji w terminie 14 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz karę pieniężną w łącznej wysokości 1.600 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżący nie został przyjęty na pokład samolotu - lot z 3 maja 2018 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie Warszawa [...]-[...]. Przewoźnik nie zaproponował pasażerowi innego lotu, ani nie zwrócił mu pełnego kosztu biletu i odmówił skarżącemu odszkodowania. Przewoźnik wezwany do złożenia wyjaśnień stwierdził, że pasażer nie został przyjęty na pokład, gdyż znajdował się pod wpływem alkoholu. Na potwierdzenie tego przedstawił oświadczenie D.N., dyrektora Oddziału [...] i [B] S.A. agenta handlingowego obsługującego ten lot. Przewoźnik nie przedstawił dowodu w postaci zapisu z monitoringu sytuacji przy wejściu do samolotu (w gate), ani badań z alkomatu. Dowodów nie przedstawili też zarządzający portem lotniczym Warszawa [...]. Skarżący przedstawił oświadczenia pięciu świadków, z których wynikało, że ani on, ani inna osoba z grupy nie dopuścili się negatywnych zachowań. Wyjaśnienia przewoźnika nie przekonały organu co do tego, że pasażer pozostawał pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających i stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa pasażerów i załogi znajdujących się na pokładzie. W ocenie organu, pasażerowi odmówiono wejścia na pokład bezpodstawnie i z nieuzasadnionych powodów.

W wyniku wniosku przewoźnika lotniczego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z [...] maja 2019 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze w zw. z art. 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 uchylił decyzję z 26 listopada 2018 r. i stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W uzasadnieniu organ stwierdził, że stosownie do art. 7.1.2.3 Ogólnego Regulaminu Przewozu [A], przewoźnik może odmówić przewozu pasażera jeśli stan psychiczny lub fizyczny pasażera, jego nastawienie lub zachowanie, w tym pozostawanie pod wpływem alkoholu lub środków odurzających stanowi zagrożenie lub ryzyko dla pasażera, innych pasażerów, załogi lub mienia. Z materiału dowodowego wynikało, że skarżący nie został wpuszczony na pokład samolotu ze względu na swoje zachowanie, które wskazywało na znaczące spożycie alkoholu, tj. pasażer miał chwiejny krok, niepewne ruchy i miał problemy z koordynacją ruchową (lekko zataczał się). Kapitan statku powietrznego podjął decyzję o odmowie zabrania na pokład samolotu pasażera na podstawie informacji od obsługi naziemnej oraz kierując się doświadczeniem życiowym. Co prawda skarżący w toku postępowania złożył pisemne oświadczenia współuczestników wyjazdu, że żadna z tych osób nie dopuściła się negatywnych zachowań, to jednak organ uznał, iż nie wynika z nich zaprzeczenie stanu spożycia alkoholu. Organ dał wiarę wyjaśnieniom przewoźnika, że odmowa przyjęcia na pokład była racjonalnie uzasadniona względami bezpieczeństwa. Mając na uwadze, że miejsce w samolocie dla pasażera było, stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia, a zwłaszcza obowiązku wypłacenia pasażerowi odszkodowania w wysokości 400 EUR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na powyższą decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) z uwagi na jej wydanie z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Sąd ten uznał, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego była dowolna.

W ocenie Sądu I instancji, okoliczności faktyczne ustalone w zaskarżonej decyzji – istotne z punktu widzenia ewentualnego naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 – nie miały dostatecznego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zdaniem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji, skarżący słusznie nie został wpuszczony na pokład samolotu ze względu na swoje zachowanie. Ustalenia takie poczynione zostały na podstawie pisma [B] S.A. z siedzibą w W. z 19 listopada 2018 r. oraz korespondencji pomiędzy [B] S.A. z siedzibą w W., a [A] z 27 sierpnia 2018 r., jednak dokładna analiza tych dokumentów, zwłaszcza w kontekście twierdzeń skarżącego, nie pozwalała na ustalenie, że skarżący będąc pod wpływem alkoholu zachowywał się w sposób dający podstawę do odmowy przyjęcia na pokład. W piśmie z 19 listopada 2018 r. nie ma opisu powoływanego zdarzenia, a zwłaszcza opisu zachowania się skarżącego. Mowa jest bowiem o grupie osób i zachowaniu wskazującym na znaczne spożycie alkoholu, bez wskazania, iż stanowiło ono zagrożenie lub ryzyko dla pasażera, innych pasażerów, załogi lub mienia. (art. 7.1.2.3 Ogólnego Regulaminu Przewozu [A]). Wtedy bowiem, przewoźnik mógłby odmówić przewozu pasażera.

Sąd I instancji podkreślił, że stosownie do treści art. 115 ust. 3 ustawy - Prawo lotnicze, dowódca statku powietrznego ma prawo decydować, z zastrzeżeniem ust. 4a o zastosowaniu niezbędnych środków, łącznie ze środkami przymusu w stosunku do osób niewykonujących jego poleceń albo zagrażających w inny sposób bezpieczeństwu lotu lub porządkowi na pokładzie statku powietrznego. Ponadto, przepis art. 2 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dotyczący odmowy przyjęcia na pokład samolotu zawiera otwarty katalog przyczyn wyłączających odpowiedzialność przewoźnika, jednak muszą one leżeć po stronie pasażera i być racjonalnie uzasadnione. W tym zakresie ciężar dowodu, zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, spoczywał na przewoźniku lotniczym.

Sąd I instancji stwierdził, że z korespondencji pomiędzy [B], a [A] z 27 sierpnia 2018 r. wynikało, że "pasażer M.D. nie został dopuszczony do podróży (...) z powodu upojenia alkoholowego. Załoga nie dopuściła osoby do lotu." W oparciu o ten materiał organ uznał, że słusznie przewoźnik odmówił pasażerowi wejścia na pokład samolotu. Tymczasem skarżący od początku twierdził, że nie znajdował się pod wpływem alkoholu i że to nie ta okoliczność spowodowała odmowę jego przyjęcia na pokład samolotu. Organ kilkakrotnie wzywał przewoźnika lotniczego oraz [...] sp. z o.o. do doręczenia zapisu z monitoringu odprawy pasażerskiej check-in oraz odprawy w gate, oraz przekazania pozostałych informacji. Poza wskazanymi pismami, przewoźnik innych dowodów nie przedłożył. Ponadto organ uznając, że z oświadczeń złożonych 8 lutego 2019 r. nie wynika zaprzeczenie stanu spożycia alkoholu, nie wziął pod uwagę, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, muszą odnosić się przede wszystkim do zachowania i postawy skarżącego.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie istniały równoważne dowody w postaci twierdzeń przewoźnika (agenta handlingowego działającego w jego imieniu), że pasażer znajdował się pod wpływem alkoholu oraz oświadczenia skarżącego o jego trzeźwości. Nie ma przy tym dowodów mogących być podstawą do oceny, czy zachowanie skarżącego (bez względu na jego stan trzeźwości) "stanowiło zagrożenie lub ryzyko dla pasażera, innych pasażerów, załogi lub mienia". W takiej sytuacji organ powinien wykazać inicjatywę w gromadzeniu materiału dowodowego, do czego zobowiązują art. 7 i art. 77 k.p.a. Dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że doszło do uzasadnionej - zawinionej przez pasażera odmowy przyjęcia na pokład. Przewoźnik nie powołał konkretnych, negatywnych zachowań pasażera - skarżącego, świadczących o tym, że miał racjonalne podstawy do odmowy przyjęcia go na pokład, nie wskazywał, że stan psychiczny lub fizyczny pasażera, jego nastawienie lub zachowanie, w tym pozostawanie pod wpływem alkoholu stanowiło zagrożenie dla innych pasażerów, załogi lub mienia.

Ze wskazanych powodów skarga została uwzględniona. Sad I instancji zalecił, by organ ponownie przeprowadził postępowanie zgodnie z regułami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności ustalił przebieg zdarzenia z opisem zachowania skarżącego w kontekście tego, czy odmowa przyjęcia go na pokład była racjonalnie uzasadniona, zwłaszcza wymogami bezpieczeństwa lotu. Będzie to wymagało ponownego ustosunkowania się twierdzeń zarówno skarżącego, jak i przewoźnika oraz ewentualnych działań z urzędu, uwzględniając twierdzenia skarżącego, że istnieje (i jest dostępny) dowód w postaci nagrania z monitoringu, obrazujący przebieg wydarzeń od czasu wejścia na lotnisko do czasu wycofania go z lotu. Brak możliwości wykazania, że uprawnienia przysługujące pasażerowi nie zostały naruszone, obciążał będzie przewoźnika lotniczego - art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego.

W skardze kasacyjnej Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania. Organ zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:

1. art. 4 ust. 1 -3 i art. 2 lit. j) w zw. z art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że zakresem tego rozporządzenia objęty jest również przypadek zaistniały w niniejszej sprawie, tj. odmowy przyjęcia na pokład z powodu niewłaściwego zachowania pasażera, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym sprawy wymagało uznania, że przepisy te nie dotyczą sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie;

2. art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji że organ błędnie uznał w zaskarżonej decyzji, że odmowa przyjęcia na pokład nie była racjonalnie uzasadniona, podczas gdy przewoźnik lotniczy w niniejszej sprawie w sposób racjonalnie uzasadniony odmówił przyjęcia na pokład pasażerowi;

3. art. 3 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy tego rozporządzenia podczas gdy okoliczności, w których pasażerowi odmówiono przyjęcia na pokład lotu pozostają poza zakresem regulacji rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

II. na podstawie art. 174 pkt p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, zwanej dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które polegało na uchyleniu decyzji z [...] maja 2019 r. w sytuacji, kiedy decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy jej wydawaniu została zachowana wymagana przepisami procedura;

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji własnych ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym, tj. ustalenie, że organ wydał decyzję II instancji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Na czelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 ocenił, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że za zasadniczy powód uchylenia kontrolowanej decyzji należało zdaniem Sądu I instancji uznać to, że "[...] dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że doszło do uzasadnionej – zawinionej przez pasażera odmowy przyjęcia na pokład", albowiem "Stan faktyczny sprawy i powody dla których pasażer nie odbył lotu, strony postępowania przedstawiają odmiennie", a w tym kontekście zasadnicza oś sporu w sprawie dotyczy okoliczności odnoszącej się do tego czy strona skarżąca znajdowała się pod wpływem alkoholu i czy jej zachowanie uzasadniało odmowę przyjęcia na pokład. Wobec tego rodzaju deficytów, ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uznał za niewystarczające dla przyjęcia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów wymienionego rozporządzenia, zobowiązując jednocześnie organ administracji publicznej do podjęcia działań służących usunięciu tychże deficytów.

Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Wyrok ten bowiem, odpowiada prawu. Innymi słowy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest zgodna z prawem.

Ocenę zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, a mianowicie, że o skuteczności zarzutu opartego na wymienionej podstawie prawnej nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu prawa, należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, co oznacza, że strona skarżąca jest zobowiązana uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Przedstawione uwagi wprowadzające nie mogą, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostawać bez wpływu na wniosek, że stawiane w pkt II ppkt 1 – 2 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały uzasadnione w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 9 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r. sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2575/13), o czym w pełni zasadnie można i należy wnioskować na podstawie analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej (s. 5 – 6), co w konsekwencji powoduje, że zarzuty te nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ.

W tej mierze trzeba podnieść, że wykazaniu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i art. 133 § 1 p.p.s.a. (zob. pkt II ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej), nie może służyć twierdzenie – zwłaszcza, gdy nie zostało ono jednocześnie uzasadnione i poparte stosowną argumentacją (zob. s. 5- 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej) – o naruszeniu przez Sąd I instancji "[...] obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które polegało na uchyleniu decyzji [...] , w sytuacji kiedy decyzja ta wydana została zgodnie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy jej wydaniu została zachowana wymagana przepisami procedura."

Podkreślając w punkcie wyjścia, że rezultat sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego aktu, który nie koresponduje z oczekiwaniami organu administracji publicznej, który akt ten wydał, nie może sam w sobie uzasadniać twierdzenia o wadliwości działania sądu administracyjnego, trzeba podnieść, że jeżeli kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja została uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc z powodu stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to wadliwości działania tego Sądu nie sposób jest upatrywać w zarzucanym mu naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., który jako tzw. przepis wynikowy – a nie jest to również bez znaczenia (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z: 11 września 2020 r. sygn. akt II GSK 2989/17; 20 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 425/18; 15 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 297/16; 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2547/17; 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10) – odnosi się do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a więc do rodzajowo innej podstawy orzeczenia sądu administracyjnego.

Z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., których naruszenie zarzuca skarga kasacyjna wynika, że określają one odpowiednio funkcje sądu administracyjnego oraz kryteria kontroli legalności działalności administracji publicznej, a także zakres kognicji sądu administracyjnego.

Zważywszy na funkcje oraz treść tych przepisów prawa – a mają one charakter ustrojowy oraz proceduralny – zarzut ich naruszenia, nie dość, że wymaga powiązania go z odpowiednimi przepisami prawa materialnego lub procesowego, to przede wszystkim mógłby stanowić (samoistną) usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wyłącznie w sytuacji, gdyby sąd administracyjny odmówił przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu, skontrolował akt niepodlegający jego ocenie albo przeprowadził tę kontrolę na podstawie innych kryteriów, niż wynikające z tych przepisów, bądź zastosował środki nieprzewidziane w ustawie (zob. np. wyroki NSA z: 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II FSK 143/11; 19 września 2013 r. sygn. akt II OSK 533/12; 18 grudnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1994/13; 20 listopada 2014 r. sygn. akt II FSK 2795/12; 16 września 2014 r. sygn. akt II FSK 2279/12; 24 stycznia 2017 r. sygn. akt II GSK 1235/15; 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2930/16).

Jeżeli z kontrolowanego wyroku oraz jego uzasadnienia ponad wszelką wątpliwość wynika, że Sąd I instancji nie odmówił przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu, że kontrolowany akt, stanowiąc decyzję administracyjną, podlegał jego kognicji, zaś ocena prawidłowości tego aktu została przeprowadzona na podstawie kryterium zgodności z prawem (kryterium legalności), której rezultat uzasadniał – według tego Sądu – jego uchylenie, jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to nie sposób jest zasadnie twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zwłaszcza, że zaistnienia stanu naruszenia tych przepisów prawa – co ponownie trzeba podkreślić – w żadnym stopniu, ani też zakresie nie może również dowodzić, ani uzasadniać rezultat sądowadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego aktu, który nie koresponduje z oczekiwaniami organu administracji publicznej, który akt ten wydał.

Również zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie sposób jest stawiać z pozycji twierdzenia o naruszeniu przez Sąd I instancji "[...] obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które polegało na uchyleniu decyzji [...], w sytuacji kiedy decyzja ta wydana została zgodnie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy jej wydaniu została zachowana wymagana przepisami procedura.", ani też, co w tym miejscu trzeba podnieść, z pozycji twierdzenia prezentowanego na gruncie zarzutu z pkt II ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej – co powoduje, że zarzucane naruszenie wymienionego przepisu prawa stanowi wspólny mianownik tych zarzutów kasacyjnych – a mianowicie "[...] dokonania przez sąd I instancji własnych ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym."

Podkreślając, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, na czym miałoby polegać naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., w tym zwłaszcza jego istotny charakter, a także wpływ tego naruszenia na wynik sprawy (zob. s. 5 – 6) należy podnieść, że w świetle wyrażonej na gruncie tego przepisu prawa zasady orzekania sądu administracyjnego I instancji na podstawie akt sprawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy – rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach (prawidłowo) udokumentowanych w aktach sprawy – oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Innymi słowy, przywołany przepis wyznacza granice, w których może operować sąd administracyjny przyjmując za podstawę orzekania w sprawie dany stan faktyczny. Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., może stanowić, w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a, usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach (por. np. wyrok NSA z 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy, art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej – o czym mowa była już powyżej – nie wynika, aby skarżący kasacyjnie organ wykazał zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnej – w świetle której za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie, że Sąd I instancji wykroczył poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować, a w konsekwencji, aby – jak twierdzi organ – oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, co w tym kontekście wymagałoby oczywiście również – a tak się nie stało – wskazania, o jakie dowody lub fakty miałoby chodzić oraz z jakiego źródła – innego niż akta sprawy – miałyby one pochodzić.

Wskazane deficyty uzasadnienia omawianego zarzutu powodują, że nie może być on uznany za skuteczny.

Zwłaszcza, że przy tym z całą pewnością, zasadności tezy skarżącego kasacyjnie organu, a mianowicie dokonania przez Sąd I instancji własnych ustaleń faktycznych, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie może dowodzić wyrażona przez ten Sąd w procesie kontroli prawidłowości ich przeprowadzenia przez organ administracji publicznej ocena o braku ich zupełności oraz jednoznaczności dla przyjęcia, że przewoźnik lotniczy nie naruszył przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Krytyczna ocena prawidłowości przeprowadzenia ustaleń faktycznych w rozpatrywanej sprawie przez organ administracji oraz krytyczna ocena podejścia tego organu do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie zawiera bowiem w sobie – co przy aż nadto jasno i wyraźnie wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w tym z powyżej przywoływanych jego fragmentów – żadnego elementu mogącego świadczyć o przyjęciu przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego, który miałby on sam ustalać i to w oparciu o inne jeszcze źródła, niż akta sprawy. Tak bowiem nie było.

Zwłaszcza, gdy w analizowanym zakresie podkreślić, że krytyczna ocena działania organu administracji w rozpatrywanej sprawie zmaterializowała się w uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a to w związku z przypisaniem organowi naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 75 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem jak podkreślił Sąd I instancji "[...] dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że doszło do uzasadnionej – zawinionej przez pasażera odmowy przyjęcia na pokład", a zasadnicza oś sporu w sprawie dotyczy okoliczności odnoszącej się do tego "[...] czy skarżący znajdował się pod wpływem alkoholu i czy jego zachowanie uzasadniało odmowę przyjęcia na pokład." Jeżeli więc rolą organu jest prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz rzetelna jego ocena – co zasadnie podkreślił Sąd I instancji (zob. s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – to przywołane stanowisko tym bardziej podważa zasadność twierdzeń skarżącego kasacyjnie organu, albowiem z przywołanego stanowiska Sądu jasno i wyraźnie wynika, czego organ nie ustalił i co w ponownie prowadzonym postępowaniu jest zobowiązany ustalić, albowiem jest to konieczne do załatwienia sprawy.

Jeżeli przy tym, z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika (zob. s. 5 – 6) ), na czym dokładnie miałoby polegać zarzucane przez organ administracji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w relacji do określonych tymi przepisami i adresowanych do tego organu wzorów zachowania, które z kolei, jako wzorce kontroli legalności działalności administracji publicznej, miałyby naruszyć Sąd I instancji, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, to wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., o których mowa była już powyżej, także zarzut naruszenia wymienionych przepisów k.p.a., nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ.

Znaczenie wskazanych konsekwencji nie pozostaje również bez wpływu na wniosek o braku zasadności, a co za tym idzie również skuteczności, zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który postawiony został w pkt II ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

Zwłaszcza, gdy w odpowiedzi na ten zarzut podnieść również, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia wymienionego przepisu prawa zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji – nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. – to również, jeżeli nie przede wszystkim, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, zawiera stanowisko co do stanu faktycznego, a ponadto sporządzone zostało w sposób, który nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów. Brak przekonania strony skarżącej lub skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej lub skarżącego kasacyjnie organu, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną.

Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13).

Nie są również usprawiedliwione zarzuty z pkt I ppkt 1 – 3 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzuty naruszenia odpowiednio, art. 4 ust. 1 – 3 i art. 2 lit. j) w związku z art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 (ppkt 1), art. 3 ust. 2 w związku z art. 2 lit. j) tego rozporządzenia (ppkt 2) oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 2 lit. j) rozporządzenia (ppkt 3), przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie.

Odpowiadając na te zarzuty, trzeba w punkcie wyjścia przypomnieć, że – jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – zarzut błędnej wykładni prawa materialnego to zarzut nieprawidłowego zrekonstruowania normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegający na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy albo zastosowaniu normy nieobowiązującej (zob. np. wyroki NSA z: 5 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 294/14; 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 575/14; 6 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2233/13), który jednocześnie wymaga – aby mógł być rozpatrzony – wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu, którego dotyczy zarzut kasacyjny oraz jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki adresowanej wobec – a należy to podkreślić – stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej.

Uwzględniając powyższe oraz ponownie podkreślając, że zaskarżona decyzja uchylona została na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – nie zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – co znalazło swoje konsekwencje w argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z której tym samym w ogóle nie wynika – co trzeba w szczególny sposób wyeksponować, albowiem byłoby to zbędne i nieprzydatne – aby Sąd I instancji dokonywał jakiejkolwiek wykładni przepisów z art. 2 lit. j), art. 3 ust, 1 i ust. 2, czy też art. 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, której rezultat, gdy chodzi o jego prawidłowość, można byłoby tym samym kwestionować, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że stawiając zarzut błędnej wykładni wymienionych przepisów prawa, skarżący kasacyjnie organ podjął polemikę z nieistniejącym poglądem prawnym.

Z przedstawionych powodów, zarzuty błędnej wykładni przywołanych przepisów rozporządzenia unijnego nie mogą być uznane za przydatne dla podważania zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a co za tym idzie nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ.

Natomiast ocenę zarzucanego na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów art. 2 lit. j), art. 3 ust, 1 i ust. 2, czy też art. 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez ich niewłaściwe zastosowanie poprzedzić należy przypomnieniem, że zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, najogólniej rzecz ujmując, polega na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający lub nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej, co oznacza, że w tzw. formie pozytywnej zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2735/15). Wobec tego zaś, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, który wymaga nie tylko przytoczenia podstaw kasacyjnych, lecz także ich uzasadnienia w sposób korespondujący z jej zarzutami, to w odniesieniu do zarzutu "niewłaściwego zastosowania prawa materialnego" wymaga ona wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być zastosowany w sprawie (por. np. wyroki NSA z: 31 sierpnia 2018 r. sygn. akt I FSK 1595/16; z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2735/15).

Podkreślenia przy tym wymaga – a jest to nie mniej istotne – że w sytuacji, gdy strona skarżąca podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca niewłaściwe zastosowanie, to ocena zasadności tego rodzaju zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane w sprawie lub nie zostały skutecznie podważone. Podstawy tej oceny nie może więc stanowić stan faktyczny, który jest uznawany za miarodajny przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Co więcej – a w tym kontekście także należy to podkreślić – analiza sposobu w jaki zostały skonstruowane oraz uzasadnione zarzuty niewłaściwego zastosowania przywołanych przepisów rozporządzenia unijnego – a nie jest to również bez znaczenia dla wniosku o braku ich zasadności – wskazuje na to, że z jednej strony skarżący kasacyjnie organ podnosi brak przydatności, a więc innymi słowy brak zastosowania rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dla prawnej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, a to z uwagi na to, że zdaniem organu, nie podlega on wymienionemu rozporządzeniu (zob. zarzut z I ppkt 1 i ppkt 3 oraz s. 4 i s. 5 skargi kasacyjnej), z drugiej zaś zdaje się podnosić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki oceny, że odmowa przyjęcia strony skarżącej na pokład nie była racjonalnie uzasadniona, co w konsekwencji uzasadniało wniosek o braku stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego wymienionego rozporządzenia (zob. zarzut z pkt I pkt 2, na gruncie którego organ zarzuca nota bene również naruszenie art. 2 lit. j) rozporządzenia, a także s. 3, s. 5 skargi kasacyjnej).

Przedstawione podejście skarżącego kasacyjnie organu nie jest więc tym samym konsekwentne, a wręcz jest wewnętrznie niespójne. Wnioskować należy o tym również na tej podstawie, że przecież na gruncie wydanych w sprawie decyzji – jakkolwiek biegunowo różniących się, gdy chodzi o zawarte w nich rozstrzygnięcia – skarżący kasacyjnie organ nie kwestionował tego, że rozpatrywana sprawa podlega jego kognicji, jako organowi nadzoru właściwemu w sprawach, o których mowa w art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze, a więc, że siłą rzeczy rozporządzenie (WE) nr 261/2004 ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, co – jak wynika z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji – powodowało, że działając właśnie, jako organ nadzoru, badał i oceniał on przestrzeganie przez przewoźnika lotniczego postanowień przywołanego rozporządzenia, w tym rzecz jasna z punktu widzenia aktualizowania się przesłanek przypisania przewoźnikowi lotniczemu naruszenia prawa oraz nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W odpowiedzi więc na zarzuty z pkt I ppkt 1 i ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej oraz prezentowaną w ich uzasadnieniu argumentację trzeba podnieść, że wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, rozporządzenie (WE) nr 261/2004 – właśnie ze względu na stan faktyczny sprawy, którego zasadniczym i niekwestionowanym elementem jest okoliczność odmowy przyjęcia strony skarżącej na pokład (lot o oznaczeniu kodowym [...] w dniu 3 maja 2018 r.) – ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, a znajduje to swoje potwierdzenie, nie dość, że w celach oraz funkcjach przywołanego rozporządzenia (zob. pkt 1, pkt 4 – 7 wprowadzenia) oraz w treści przyjętych na jego gruncie rozwiązań prawnych, to również w ich rozumieniu przez Trybunał Sprawiedliwości.

Między innymi, z wyroku w sprawie C – 22/11 (zob. pkt 21 – 23) – nota bene przywoływanym również przez organ administracji w decyzji z [...] maja 2019 r. – wynika, że poprzez art. 2 lit. j) przywołanego rozporządzenia prawodawca unijny zniósł w definicji "odmowy przyjęcia na pokład" wszelkie odniesienie do powodu, dla którego dany przewoźnik odmawia przewozu pasażera przez co rozciągnął zakres tej definicji poza sam tylko przypadek odmowy przyjęcia na pokład z powodu nadmiernej rezerwacji przewidzianego wcześniej w art. 1 rozporządzenia nr 295/91 i przyznał jej szerokie znaczenie obejmujące sytuacje, w których przewoźnik lotniczy odmawia przewozu pasażerów. Według Trybunału, taką właśnie wykładnię umacnia stwierdzenie, zgodnie z którym ograniczenie zakresu pojęcia "odmowy przyjęcia na pokład" tylko do przypadków nadmiernej rezerwacji miałoby w praktyce ten skutek, że zmniejszałoby wyraźnie ochronę przyznaną pasażerom na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004, i byłoby w związku z tym sprzeczne z jego celem przewidzianym w jego motywie 1, jakim jest zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony pasażerom, co uzasadnia szeroką wykładnię praw przyznanych tym pasażerom.

Tym samym, jeżeli przywołane rozporządzenie przyznaje na warunkach nim określonych minimalne prawa pasażerów, między innymi, w sytuacji, odmowy przyjęcia na pokład wbrew ich woli, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z jego art. 1 lit. a), zaś art. 2 lit. j) definiuje pojęcia "odmowy przyjęcia na pokład" – o czym jeszcze mowa dalej – a w rozpatrywanej sprawie, jej głównym i niekwestionowanym faktem jest odmowa przyjęcia strony skarżącej na pokład samolotu na lot o oznaczeniu kodowym [...] w dniu 3 maja 2018 r., to nie może budzić żadnych wątpliwości, że prawna ocena tego faktu, a także konsekwencje tej oceny podlegają regulacji rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Zwłaszcza, gdy w korespondencji do przedstawionych argumentów podnieść również, że tezy przeciwnej nie sposób jest wywodzić, ani z judykatu w sprawie I OSK 1183/11, jeżeli przywołując ten judykat skarżący kasacyjnie organ pomija kontekst stanu faktycznego, na gruncie którego został on wydany, a co za tym idzie także istotę wyrażonego w tym judykacie poglądu prawnego, ani też z art. 12 przywołanego rozporządzenia, jeżeli pomija, że na jego gruncie mowa jest o "dalszym odszkodowaniu", a w tym kontekście, jeżeli pomija znaczenie regulacji zawartej w art. 4 ust. 3 w związku z art. 7 rozporządzenia unijnego oraz ustanowienia tym samym wielotorowości dróg dochodzenia naruszenia praw pasażerów, a w konsekwencji i to, że działa on jako organ nadzoru właściwy w sprawach, o których mowa w art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze, a mianowicie w sprawach przestrzegania przez przewoźników lotniczych rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

W korespondencji do powyższego, w odpowiedzi na zarzut z I ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej trzeba natomiast stwierdzić, że jeżeli art. 2 lit. j) przywołanego rozporządzenia wyłącza możliwość uznania za "odmowę przyjęcia na pokład", o której w nim mowa, dwóch rodzajów powodów (zob. pkt 29 – 32 wyroku w sprawie C – 22/11), a mianowicie po pierwsze, przypadku nieprzestrzegania przez pasażerów, którzy stawili się u wejścia na pokład, warunków ustanowionych w art. 3 ust. 2 tego rozporządzenia, zaś po drugie przypadków, w którym odmowa jest racjonalnie uzasadniona "w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi" – a w tej mierze, operowanie przez prawodawcę określeniem "w szczególności" oznacza egzemplifikację, a więc innymi słowy niewyczerpujący wykaz przypadków, w których odmowa przyjęcia na pokład może być racjonalnie uzasadniona – zaś w rozpatrywane sprawie nie jest sporne, że nie zaistniała w niej sytuacja tzw. overbookingu, co przyznaje też sam organ administracji – i do której to sytuacji, jak wynika z wyroku w sprawie C – 22/11 (pkt 22), nie ogranicza się zakres definicji "odmowy przyjęcia na pokład", albowiem ma ona "[...] szerokie znaczenie obejmujące sytuacje, w których przewoźnik lotniczy odmawia przewozu pasażera." – to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii zasadnicze znaczenia miało wykazanie zaistnienia lub nie faktycznych przesłanek wyłączenia możliwości uznania za "odmowę przyjęcia na pokład", w rozumieniu art. 2 lit. j) przywołanego rozporządzenia, odmowy przyjęcia strony skarżącej na pokład lotu o oznaczeniu kodowym [...] w dniu 3 maja 2018 r., a w konsekwencji faktycznych przesłanek oceny odnośnie do naruszeniu lub braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Tego bowiem dotyczy – co trzeba podkreślić – przedmiot postępowania nadzorczego zainicjowanego skargą strony adresowaną do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, który jako organ nadzoru jest właściwy w sprawach, o których mowa w art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze, to jest w sprawach przestrzegania przez przewoźników lotniczych rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Jeżeli więc przesłanki ocen, o których mowa powyżej muszą być ze swej istoty osadzone na gruncie faktów, zaś zaskarżona decyzja została uchylona z powodu deficytów ustaleń fatycznych stanowiących podstawę jej wydania oraz deficytów oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a skarga kasacyjna – o czym mowa była powyżej – nie podważyła zasadności stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie, to uwzględniając istotę zarzutu "naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie" oraz wobec tego, że ocena zasadności tego rodzaju zarzutu może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane w sprawie lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który jest uznawany za miarodajny przez wnoszącego skargę kasacyjną, to również omawiany zarzut kasacyjny należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł natomiast podstaw do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z wnioskiem wyrażonym w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Skarżący nie poniósł bowiem żadnych kosztów, które podlegałyby zwrotowi w myśl art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., w szczególności nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.