Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 488/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 135, art. 145 par 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 36 poz 175
law: PROTOKÓŁ Nr 1 I Nr 4 DO KONWENCJI O OCHRONIE PRAW CZŁOWIEKA I PODSTAWOWYCH WOLNOŚCI sporządzony w Paryżu dnia 20  marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu dnia 16 września 1963 r.

SENTENCJA

Dnia 11 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2014 roku przy udziale - sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] znak: [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. N. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.tp.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. N., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...], nr [...] o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest następujący:

E. N. wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2011r. wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę, oznaczoną jako działka nr 1146/8.

Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w S. gm. O., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 1146/8, w obrębie [...] o pow. 0,0495 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Z. V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta pod nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej jako: "u.g.n."). W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż nie zostały spełnione przesłanki do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. E. N. jest nadal właścicielem spornej działki, gdyż własność nie przeszła na rzecz gminy O.. Tymczasem, odszkodowanie w trybie art. 129 ust. 5 u.g.n. przysługuje zaś jedynie w przypadku odjęcia prawa własności lub użytkowania wieczystego czy innego prawa rzeczowego do gruntu.

Powyższą decyzję E. N. zakwestionowała w drodze odwołania argumentując, iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi samodzielną przesłankę i podstawę do ustalenia odszkodowania w przypadku, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a przepisy przewidują jego ustalenie. W przypadku zastosowania tego przepisu – zdaniem autorki odwołania – nie jest konieczne badanie, czy własność działki przeszła na rzecz gminy. Odwołująca jest – według księgi wieczystej – właścicielką nieruchomości, jednak faktycznym posiadaczem działki użytkowanej jako droga jest gmina.

Wojewoda [...], wspomnianą na wstępie decyzją, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach zajętego stanowiska organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż nieruchomość położona w gminie O., obręb [...], oznaczona jako działka nr 1146/8, powstała z podziału działki nr 828 o powierzchni 2.032 m2. Podział uwidoczniony został na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 grudnia 2010r. Podział nie został zatem – jak dostrzegł organ – zatwierdzony decyzją administracyjną, więc w sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją uregulowaną w art. 98 ust. 1 u.g.n.. Dla wywołania skutków, przewidzianych tym przepisem, konieczne jest bowiem wydanie decyzji administracyjnej zatwierdzającej podział nieruchomości.

Jak dalej argumentował organ, nie ma również podstaw do ustalenia odszkodowania za sporną nieruchomość w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), gdyż Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z dniem 1 stycznia 1999r., z mocy prawa przez gminę własności spornej nieruchomości.

Zdaniem E. N. ustalenie odszkodowania za działkę winno nastąpić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Jak podkreślił organ, przepis ten ma jednak zastosowanie do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania, co mieści się w pojęciu wywłaszczenia nieruchomości. Jednakże – w ocenie Wojewody [...] – żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w sprawie, bowiem podział nieruchomości, w wyniku którego wydzielona została działka nr 1146/8, nie spowodował odebrania E. N. prawa własności gruntu. Podział ten został ujawniony w księdze wieczystej, w której jako właściciel działki nr 1146/8 nadal wpisana jest odwołująca, czego ona sama także nie kontestuje. W dziale III księgi wieczystej wpisane jest ograniczone prawo rzeczowe, obciążające sporną nieruchomość, jednakże jak podkreślił organ, ustanowione ono zostało w wyniku czynności cywilnoprawnej (służebność przesyłu ustanowiona aktem notarialnym na rzecz gestora sieci gazowej). Wobec tego, iż źródłem ograniczenia prawa własności nieruchomości nie jest decyzja organu administracji lecz umowa cywilnoprawna, nie ma podstaw do ustalenia z tego tytułu odszkodowania w trybie administracyjnym.

Wojewoda [...] zwrócił także uwagę, iż ustanowienie służebności przesyłu potwierdza, iż E. N. nie została pozbawiona własności spornej działki oraz korzysta z uprawnień przysługujących jej z tytułu posiadania tego prawa, gdyż nadal rozporządza rzeczą i czerpie z niej dochody.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje kwestia, iż nieruchomością faktycznie włada gmina. Odszkodowanie, o jakim mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nie jest związane z faktycznym władztwem nieruchomością, a ewentualne roszczenia z tym związane mogą być przedmiotem postępowania prowadzonego na gruncie przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zostały spełnione przesłanki ustalenia odszkodowania, przewidziane w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Nie miało bowiem miejsca wywłaszczenie spornej działki, rozumiane jako odebranie bądź ograniczenie prawa rzeczowego do gruntu. Słusznie zatem Starosta [...] odmówił ustalenia odszkodowania za sporną nieruchomość.

W skardze do sądu administracyjnego E. N. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] argumentując, iż zapadły one z naruszeniem art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i ustalenie, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do ustalenia odszkodowania w trybie tego przepisu. W motywach skargi jej autorka wyjaśniła, iż zgodnie z księgą wieczystą jest ona właścicielką dwóch działek powstałych z podziału działki o powierzchni 2.032 m2 oznaczonej nr 828. Pierwsza oznaczona nr 828/2 o powierzchni 1.542 m2 wykorzystywana jest na cele rekreacyjne oraz – druga działka – nr 1146/8 o powierzchni 495 m2 stanowi odcinek drogi gminnej – ulica A. Sporna działka jest trwale wygrodzona od działki rekreacyjnej na całej szerokości i stanowi prostokąt o wymiarach ok. 30 m x 15 m oraz przylega do działki rekreacyjnej po drugiej stronie ulicy. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi drogę gminną, użytkowaną przez gminę O., co nie jest sporne w sprawie i ma swoje potwierdzenie także w treści uchwały Nr [...] Rady Gminy w O. z dnia [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie Gminy O. (poz. 53 załącznika do uchwały).

Jak podkreśliła skarżąca, stanowisko obu organów sprowadza się do stwierdzenia, iż nie zostały spełnione przesłanki do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej, ale organy te nie sprecyzowały bliżej rzeczonych przesłanek. Skarżąca kwestionuje wykładnią wspomnianego przepisu przedstawioną w uzasadnieniu kontestowanych rozstrzygnięć. Wywłaszczenie w znaczeniu ekonomicznym to przymusowe (bez zgody właściciela) ograniczenie prawa własności wyłączające lub ograniczające uprawnienie do korzystania z rzeczy. Wywłaszczenie w znaczeniu prawnym oznacza wszelkie przypadki przymusowego odjęcia prawa własności bez względu na formę prawną przymusowej ingerencji w cudzą własność. Chodzi zatem o każdy przypadek odjęcia prawa do rzeczy wbrew woli właściciela, niezależnie od zdarzenia prawnego stanowiącego podstawę ingerencji. Co będzie miało miejsce w przypadku wywłaszczenia w ścisłym znaczeniu (w rozumieniu u.g.n.) oraz w przypadku utraty części działki zajętej pod drogę gminną. Skarżąca podkreśliła, iż tan prawny wynikający z księgi wieczystej nie zawsze musi odpowiadać stanowi faktycznemu.

Zgodnie z definicją prawa własności, jak dalej argumentowała skarżąca, właściciel może korzystać z nieruchomości z wyłączeniem innych osób i nią rozporządzać. Tymczasem skarżąca nie może korzystać ze swojej nieruchomości jak właściciel, może jednie przez nią dojeżdżać do działki rekreacyjnej, tak jak wszyscy inni użytkownicy drogi publicznej. To gmina włada sporną działką, bowiem ta bez zgody właścicielki urządziła na niej fragment drogi gminnej oznaczonej jako ulica A, co dowodzi, iż skarżąca została pozbawiona praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Ustalenie odszkodowania winno nastąpić w trybie administracyjnym wynikającym z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który stanowi samodzielną przesłankę ustalenia odszkodowania w pozostałych przypadkach pozbawienia własności. Skarżąca podkreśliła, iż urządzenie przez gminę na działce, która nie stanowi jej własności ogólnodostępnej drogi publicznej, jest pozbawieniem własności w rozumieniu art. 1 Pierwszego Protokółu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952r., ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994r. Ochrona własności prywatnej jest obowiązkiem organów państwa, a zarówno organy administracji państwowej, jak i samorządowej są zobowiązane wykonywać swoje zadania z poszanowaniem cudzego mienia.

Konkludując E. N. podniosła, iż podstawą ustalenia odszkodowania w sprawie jest art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nakazujący wypłacenie odszkodowania, jeżeli nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Za przepisy nakazujące w tym przypadku wypłatę odszkodowania skarżąca uznała art. 1 powołanego Protokołu oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Przyjęcie odmiennej interpretacji art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. skutkuje naruszeniem dyspozycji art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, ale także konstytucyjnej zasady ochrony własności wynikającej z art. 64 Konstytucji RP. Brak przyznania odszkodowania skutkowałoby również naruszeniem art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do powołanej Konwencji, zgodnie z którym zachodzi konieczność utrzymania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa. Dokonana przez organy błędna interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. miała zatem wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 11 sierpnia 2014r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż popiera skargę i złożył do akt sprawy wydruk ze strony internetowej uchwały nr [...] Rady Gminy O. z dnia [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie Gminy O. i odpis wypisu z rejestru gruntów z dnia [...]. Nadto pełnomocnik oświadczył, iż droga istnieje co najmniej od 30 lat, a do dnia rozprawy nie było inicjowane postępowanie przed sądem powszechnym w celu ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod drogę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sądowoadministracyjnej sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej w uzasadnieniu przywoływana jako: P.p.s.a.), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca ustalenia odszkodowania za grunt będący własnością skarżącej, na którym urządzona została droga. Na wstępie należy wskazać, iż z okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż na działce stanowiącej własność skarżącej urządzona została droga, która jest ogólnodostępna i pozostaje połączona z siecią innych dróg na terenie miejscowości S. w gminie O.. Z rejestru gruntów wynika, iż działka ta stanowi drogę gminną użytkowaną przez Gminę O.. Jest to działka uliczna – ul. A w S.. Z zapisami tymi koresponduje treść uchwały nr [...] Rady Gminy w O. z dnia [...], z której wynika, iż droga urządzona między innymi na przedmiotowej działce, stanowiącej własność skarżącej, została zaliczona do kategorii dróg gminnych na terenie gminy O. i jest to ul. A w S.. Tak ustalony stan faktyczny, który nie był sporny w toku postępowania, pozwala na ocenę mających zastosowanie w sprawie uregulowań prawnych.

Podstawę rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., będący wyjątkiem od zasady, iż odszkodowanie za wywłaszczony grunt zostaje ustalone w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. (art. 129 ust. 1 u.g.n.). Natomiast odrębna decyzja o odszkodowaniu wydawana jest między innymi wówczas gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie (art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.). Analiza powyższej regulacji w realiach niniejszej sprawy nakazuje odnieść się do dwóch kwestii: "pozbawienia prawa do nieruchomości" i "przewidywania ustalenia odszkodowania przez obowiązujące przepisy".

Pozbawienie prawa do nieruchomości – wbrew temu co podnoszą organy obu instancji – nie może być utożsamiane wyłącznie z utratą tytułu prawnego przez dotychczasowego właściciela i jego przejściem na rzecz innego podmiotu w związku z realizacją celu publicznego. Wykładnia przepisu art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995r., nr 36, poz. 175/1 ze zm.) dokonana w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007r., w sprawie Bugajna i inni przeciwko Polsce (skarga nr 22531/05) wskazuje, iż pozbawienie prawa do nieruchomości następuje także jako skutek ingerencji ze strony władzy publicznej w swobodne korzystanie przez właściciela z przysługującemu mu prawa własności, chociażby w następstwie odjęcia wyłącznego posiadania i wyłącznego użytkowania przedmiotu własności, przy jednoczesnym, formalnym zachowaniu dotychczasowego tytułu prawnego do nieruchomości. Trybunał wskazał, iż działania władzy publicznej polegające na pozbawieniu posiadania i korzystania z nieruchomości, które w praktyce znacząco ograniczają możliwość efektywnego czerpania przez właściciela korzyści z przysługującego mu prawa, powodują naruszenie prawa do poszanowania własności, a więc normy art. 1 Protokołu Nr 1 stanowiącej, iż każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia, oraz, że nikt nie może być pozbawiony swej własności chyba, że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.

Powyższe rozumienie, użytego w ratyfikowanej przez Polskę umowie międzynarodowej, pojęcia "pozbawienie własności", nie może pozostawać bez wpływu na treść znaczeniową użytego w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. pojęcia "pozbawienie prawa do nieruchomości". Jednoznacznie wskazuje ono na konieczność objęcia dyspozycją tegoż przepisu także tych stanów faktycznych, w których następuje, wskutek działania władzy realizującej cele publiczne, praktyczne odjęcie właścicielowi władztwa nad jego nieruchomością, nawet przy formalnym pozostawieniu tytułu prawnego. Takie rozumienie, zastosowanej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., przesłanki "pozbawienia prawa do nieruchomości" zapewnia koherentność krajowego porządku prawnego, którego ratyfikowana umowa międzynarodowa jest częścią (art. 91 ust. 1 Konstytucji R.P.), i z którą – wobec wyrażenia zgody na jej ratyfikacje w ustawie – przepis krajowej ustawy nie może być sprzeczny (art. 91 ust. 2 Konstytucji R.P. w związku z ustawą z dnia 8 kwietnia 1994r. o ratyfikacji Protokołu dodatkowego (nr 1) i Protokołu nr 4 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Dz. U. nr 67, poz. 287).

Należy zatem wskazać, iż w realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z praktycznym pozbawieniem skarżącej możliwości wyłącznego korzystania z działki gruntu, do której ma tytuł własności, bowiem na tej działce władze, realizując cel publiczny, urządziły ogólnodostępną drogę. Co więcej władze działkę tę, zarówno w treści prowadzonych urządzeń ewidencyjnych, jak i podejmowanych uchwał, traktują jako część drogi gminnej, a więc drogi publicznej i uznają siebie za użytkownika tej działki. Jednoznacznie wskazuje to na brak możliwości legalnego czerpania przez skarżącą pełni korzyści z przysługującej jej prawa do tej działki i faktyczny brak możliwości rozporządzania tym prawem jako całością. Taki stan rzeczy wskazuje, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z pozbawieniem skarżącej jej własności, co stanowi zarówno o braku poszanowania przez władze publiczne mienia skarżącej, jak i o faktycznym pozbawieniu mienia, w rozumieniu art. 1 Protokołu Nr 1.

Powyższego zapatrywania nie zmienia ustanowienie przez skarżącą na skrajnej części przedmiotowej działki służebności przesyłu gazu. Przy ustanowieniu tej służebności skarżąca rzeczywiście korzystała ze swego prawa własności. Jednak poprzez takie jednorazowe działanie – które nie dość, że służyło realizacji celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.), to co najważniejsze, nie zmieniało funkcjonalności działki i nie podważało aktualnego sposobu jej wykorzystywania, jako drogi – nie można uznać, że skarżąca odzyskała lub chociażby zamierzała odzyskać pełnię władztwa nad całą działką. Ustanowienie służebności było raczej sposobnością do przyjęcia przez skarżącą oferowanego wynagrodzenia, niż manifestacją prawa do rzeczy czy też działaniem zmierzającym do odzyskania władztwa nad przedmiotową działką. Upatrywanie w ustanowieniu owej służebności przeciwwagi do takich okoliczności, jak faktyczny długoletni sposób użytkowania działki jako drogi i uznawanie jej przez władze publiczne za drogę gminną, nie może odnieść zamierzonego rezultatu bowiem waga owych okoliczności jest różna i ustanowiona służebność nie podważa generalnego braku swobody w korzystaniu przez skarżącą z przysługującego jej prawa własności, chociażby poprzez brak wyłącznego posiadania i użytkowania przedmiotu własności,

Drugą przesłanką umożliwiającą zastosowanie normy art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest istnienie w obowiązującym porządku prawnym przepisu przewidującego ustalenie odszkodowania w związku z pozbawieniem prawa do nieruchomości. W tym wypadku należy opowiedzieć się za stanowiskiem upatrującym takiej podstawy w art. 1 Protokołu Nr 1 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji R.P. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2008r., w sprawie sygn.. akt I SA/Wa 1834/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2011r., w sprawie sygn.. akt I SA/Wa 1064/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r., w sprawie sygn.. akt I SA/Wa 332/10; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 grudnia 2008r., w sprawie sygn.. akt II SA/Ol 407/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konkludując należy wskazać – wbrew stanowisku organów obu instancji – iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi dostateczną podstawę na gruncie prawa administracyjnego do załatwienia wniosku skarżącej o wypłatę odszkodowania za działkę przejętą i wykorzystywaną pod drogę. Tym samym poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie powyższego przepisu w związku z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji R.P., organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 P.p.s.a. konieczne stało się uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a..

Ponownie prowadząc postępowanie organy winny zastosować się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 P.p.s.a.).

a.bł.