Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 483/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2 pkt 3, art. 7 ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 796
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu - t.j.

SENTENCJA

Warszawa, 13 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Jarosław Łuczaj po rozpoznaniu 13 maja 2022 r. na rozprawie posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256. z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 2 pkt 3 i art. 7 ust. 2a ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 796. z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. M. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe z siedzibą przy w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2020 r. orzekającą o cofnięciu pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z [...] maja 2018 r., na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]".

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Pismem z dnia 7 października 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazał do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi informację o ustaleniach kontroli działalności gospodarczej prowadzonej przez A. M. pod nazwą A. M. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe, przeprowadzonej w dniach od [...] maja do [...] czerwca 2019 r. Kontrolę przeprowadził Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w P. w trybie art. 17 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 995). W piśmie zaznaczono, że kontrola została przeprowadzona w trybie pozaplanowym w związku z wnioskami o interwencje, które dotyczyły magazynowania na gruntach rolnych substancji przypominającej wyglądem osady ściekowe. Kontrolowani prowadzący gospodarstwa rolne okazali dokumenty wskazujące, że stwierdzona na ich nieruchomościach mieszanina komunalnego osadu ściekowego ze skratkami jest środkiem poprawiającym właściwości gleby pn. "[...]".

W związku z tym kontrolą objęto gospodarowanie odpadami oraz produkcję i wprowadzanie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" oraz organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" na terenie Zakładu Recyklingu [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przy piśmie z dnia 24 października 2019 r. przekazał do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi materiał dowodowy w postaci protokołu z kontroli nr [...] przeprowadzonej w zakładzie w [...] w dniach [...] maja - [...] czerwca 2019 r. Zgodnie z ustaleniami kontroli (str. 16 i 17 protokołu nr [...]; do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby "[...]", w 2018 r. wykorzystano następujące rodzaje i ilości odpadów:

- 19,2 Mg odpadowej masy roślinnej (kod 02 01 03),

- 8.18 Mg surowców i produktów' nienadających się do spożycia i przetwórstwa (kod 02 02 03),

- 257.398 Mg surowców i produktów nienadających się do spożycia i przetwórstwa (kod 02 03 04).

- 544.96 Mg wytłoków, osadów i innych odpadów z przetwórstwa produktów roślinnych (z wyłączeniem 02 03 81) (kod 02 03 80),

- 1 360.72 Mg osadów wapiennych i szlamów z ługu zielonego (z przetwarzania ługu czarnego) (kod 03 03 02),

- 311.5 Mg opakowań z papieru i tektury (kod 15 01 01),

- 8 002,16 Mg kompostu nieodpowiadającego wymaganiom (nienadającego się do wykorzystania) (kod 19 05 03),

- 173.944 Mg skratek( kod 190801),

- 82 448 Mg ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych (kod 19 08 05),

- 5,52 Mg odpadów stałych ze wstępnej filtracji i skratek (kod 19 09 01),

- 1 597,97 Mg odpadów kuchennych ulegających biodegradacji (kod 20 01 08),

- 270.3 Mg innych niewymienionych frakcji zbieranych w sposób selektywny (kod 20 01 99).

W celu uzupełnienia i potwierdzenia powyższych informacji Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwróciło się do Marszałka Województwa [...] pismem z dnia 2 czerwca 2020 r. o przekazanie zbiorczych zestawień danych (o których mowa w art. 75 i 76 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz .U. z 2020 r. poz. 797 z późn. zm.) o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi, o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów oraz o przedstawienie zbiorczego zestawienia danych o komunalnych osadach ściekowych za 2017 r. oraz za 2018 r. dla Zakładu Recyklingu [...], jakie zostały przedłożone przez A. M..

Marszałek Województwa [...] przekazał wnioskowane dokumenty pismem z dnia 25 czerwca 2020 r. Na podstawie przekazanych zestawień (dział 7 zbiorcze zestawienie danych o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, z wyłączeniem składowisk odpadów, obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych oraz spalarni i współspalarni odpadów Kompostowanie w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych; ustalono, że do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" w 2017 r. i 2018 r. wykorzystano odpady w postaci:

- osadów wapiennych i szlamów z ługu zielonego (kod 03 03 02).

- ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych (kod 19 08 05),

- odpadów ulegających biodegradacji (kod 20 02 01),

- osadów z zakładowych oczyszczalni ścieków (kod 02 01 03),

- skratek (kod 19 08 10).

- szlamów z biologicznego oczyszczania ścieków' przemysłowych innych niż wymienione w 19 0811 (kod 19 08 12),

- innych niewymienionych odpadów-- (kod 19 08 99),

- innych niewymienionych frakcji zbieranych w- sposób selektywny (kod 20 01 99),

- innych odpadów (w tym zmieszanych substancji i przedmiotów) z mechanicznej obróbki odpadów innych niż wymienione w 19 12 11) (kod 19 12 12),

- kompostu nieodpowiadającego wymaganiom (nienadającego się do wykorzystania) (kod 19 05 03),

- odpadów kuchennych ulegających biodegradacji (kod 20 01 08),

- opakowań z papieru i tektury (kod 15 0101),

- wytłoków, osadów i inne odpadów- z przetwórstwa produktów roślinnych z wyjątkiem 02 03 80 (kod 02 03 80),

- surowców i produktów nienadających się do spożycia i przetwórstwa (kod 02 03 04),

- odpadów- stałych ze wstępnej filtracji i skratek (kod 19 09 01),

- odpadów- poekstrakcyjnych (kod 02 03 03).

Przekazane przez Marszałka Województwa [...] potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie zbiorczych zestawień danych za 2017 i 2018 r., potwierdzające wykorzystanie ww. odpadów do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. ..[...]" zostały podpisane przez A. M..

Kolejne dowody przedstawił [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, przekazując do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy piśmie z dnia 18 czerwca 2020 r. dokumentację z kontroli przeprowadzonej na terenie Zakładu Recyklingu [...] w dniach od [...] października 2019 r. do [...] lutego 2020 r. Celem kontroli było m.in. sprawdzenie warunków stosowania i przechowywania nawozów organicznych i środków poprawiających właściwości gleby wyprodukowanych w instalacjach.

Zgodnie z ustaleniami [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" wykorzystywane były osady ściekowe pochodzące z Centralnej Oczyszczalni Ścieków w [...], Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A. (w tym zakładu [...], Zakładu "[...]" i Zakładu w [...]).

Pozwolenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" wydane zostało na wniosek A. M. z 2 marca 2018 r. Do wniosku dołączono następujące dokumenty:

- opinię Instytutu Medycyny Wsi w L. z dnia [...] sierpnia 2017 r. w zakresie bezpieczeństwa oddziaływania organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" na zdrowie ludzi. Opinia wydana została na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę wyników badań środka (fizyko-chemicznych i mikrobiologicznych), w opinii nie przedstawiono informacji o surowcach wykorzystywanych do produkcji środka,

- opinię Państwowego Instytutu Weterynaryjnego PIB w P. z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w zakresie bezpieczeństwa oddziaływania organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" na zdrowie zwierząt. Opinia wydana została na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę wyników badań nawozu, w opinii jako informację o surowcach wykorzystywanych do produkcji podano: produkt kompostowania komunalnych osadów ściekowych z dodatkiem słomy,

- opinię Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - PIB w P. z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] w zakresie przydatności organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" do stosowania w rolnictwie i rekultywacji gruntów. W opinii jako surowce wykorzystywane do produkcji środka podano: produkt kompostowania komunalnych osadów ściekowych z dodatkiem słomy;

- opinię Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa PIB w P. z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] o spełnieniu wymagań jakościowych oraz wymagań w zakresie dopuszczalnych zawartości zanieczyszczeń przez organiczny środek poprawiający właściwości gleby pn. "[...]" W opinii jako surowce wykorzystywane do produkcji środka podano: produkt kompostowania komunalnych osadów ściekowych z dodatkiem słomy.

- opinię Instytutu Ochrony Środowiska PIB w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] o wpływie na środowisko, zgodnie z którą skład surowcowy organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" to: produkt wytworzony w wyniku kompostowania komunalnych osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków w S., K.. G. i K. z dodatkiem słomy. Opinia ta posiada klauzulę warunkową: "Powyższa opinia może ulec zmianie po przedstawieniu dowodów przez którąkolwiek ze stron, uzasadniających potrzebę zmiany dokumentu. Opinia traci ważność w przypadku zmian składu (ilościowego i jakościowego) produktu, zmiany aplikacji definiowanej przy ubieganiu się o wydanie opinii lub nie spełnieniu warunków uzupełnienia danych w określonym czasie zapisanym w opinii". Do opinii z dnia [...] stycznia 2018 r. Instytut Ochrony Środowiska - PIB w W. wydał [...] kwietnia 2018 r. korektę znak: [...], w której zmieniono informację o dopuszczalnych dawkach organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" oraz wprowadzono stosowne zapisy do zaakceptowanej przez Instytut Ochrony Środowiska PIB w W. instrukcji stosowania i przechowywania organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]". Wprowadzone korektą zmiany nie dotyczyły surowców wykorzystywanych do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]".

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiadomieniem z dnia 14 lipca 2020 r. poinformował A. M. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]", oraz o przysługującym mu prawie do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz pisemnego wypowiedzenia się przed podjęciem decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Strona skorzystała z przysługującego prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu [...] lipca 2020 r., a następnie w piśmie z dnia 6 sierpnia 2020 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.

Następnie w dniu [...] października 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję znak: [...] cofającą pozwolenie Nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]".

A. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił Ministrowi, że swoją decyzję oparł wyłącznie na "teoretycznych" dowodach jakimi są materiały zebrane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Marszałka Województwa [...], nie przeprowadzając badań środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]". Zdaniem odwołującego dowody zostały niewłaściwie zinterpretowane, nie zostały zweryfikowane oraz nie uwzględniają rozwiązań technologicznych stosowanych w Zakładzie Recyklingu [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej do sądu decyzji Minister wyjaśnił, że art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu stanowi, że nawozy organiczne, organiczno-mineralne, mineralne nieoznaczone znakiem "[...]" i środki wspomagające uprawę roślin mogą być wprowadzane do obrotu na zasadach określonych w art. 4, a zatem po uzyskaniu pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Art. 4 tej ustawy określa tryb uzyskiwania zezwolenia. W przypadku nawozu organicznego, organiczno-mineralnego albo środka wspomagającego uprawę roślin, które zostały wytworzone z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych lub zawierają w swoim składzie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne, w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, konieczne jest dołączenie do wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzenie do obrotu nawozu lub środka poprawiającego właściwości gleby:

- opinii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego o spełnieniu wymogów weterynaryjnych określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1069/2009 (zgodnie z art. 4 ust. 6 pkt 2 lit. a ustawy o nawozach i nawożeniu).

- kopii decyzji powiatowego lekarza weterynarii o zatwierdzeniu zakładu przetwórczego produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych wytwarzającego nawozy lub środki wspomagające uprawę roślin oraz nadaniu weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego lub oświadczenia ojej uzyskaniu (zgodnie z art. 4 ust. 4 pkt 5 ustawy o nawozach i nawożeniu).

Zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 119 poz. 765 oraz z 2009 r. Nr 224. poz. 1804) Państwowy Instytut Weterynaryjny wydaje opinię w zakresie spełniania przez nawóz organiczny i organiczno-mineralny lub organiczny i organiczno-mineralny środek wspomagający uprawę roślin wymagań rozporządzenia (WE) nr 1069/2009.

W art. 2 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 określono precyzyjnie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego oraz produkty pochodne, do których stosuje się przepisy tego rozporządzenia. Z art. 2 ust. 2 lit. g ppkt (iii) bezsprzecznie wynika, że odpady gastronomiczne przeznaczone do kompostowania objęte są przepisami tego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. g tego rozporządzenia przedsiębiorstwa lub zakłady kompostujące produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne podlegają obowiązkowi zatwierdzenia przez właściwy terytorialnie organ. W polskim systemie prawnym uprawnienia te przyznano Inspekcji Weterynaryjnej.

Zgodnie z art. 36 ustawy o nawozach i nawożeniu Inspekcja Weterynaryjna przeprowadza kontrolę w zakresie spełniania przez nawozy lub środki wspomagające uprawę roślin, które zostały wytworzone z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów' pochodnych, lub zawierają w swoim składzie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne, wymagań określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1069/2009, w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia lub w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 poz. 1421).".

Zgodnie art. 7 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o nawozach i nawożeniu minister właściwy do spraw rolnictwa cofa, w drodze decyzji, pozwolenie na wprowadzenie do obrotu środka wspomagającego uprawę roślin, jeżeli zostanie ujawnione, że nawóz lub środek wspomagający uprawę roślin, które zostały wytworzone z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych lub zawierają w swoim składzie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne, nie spełniają wymagań określonych w art. 4 ust. 6 pkt 2 tej ustawy.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust 2a ustawy o nawozach i nawożeniu minister właściwy do spraw rolnictwa może cofnąć, w drodze decyzji, pozwolenie na wprowadzenie do obrotu nawozu albo środka wspomagającego uprawy roślin, o którym mowa w art. 4 ust. 1. jeżeli zostało ujawnione, że zmieniono skład lub surowce wykorzystywane do produkcji nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin zadeklarowane w dokumentacji dołączonej do wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzenie do obrotu nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin.

Organ zauważył, że wydając decyzję cofającą pozwolenie nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" przeanalizowano skrupulatnie wszystkie zgromadzone dowody. Były to protokoły z kontroli przeprowadzonych przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, dołączone do nich zdjęcia, filmy, oświadczenia, opisy przeprowadzonych oględzin, protokoły z przesłuchania świadków, różnego rodzaju zestawienia i ewidencje.

Kolejnymi dowodami wziętymi pod uwagę były przekazane przez Marszałka Województwa [...] zbiorcze zestawienia danych (o których mowa w art. 75 i 76 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach) o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi, o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów oraz o przedstawienie zbiorczego zestawienia danych o komunalnych osadach ściekowych za 2017 r. oraz za 2018 r. dla Zakładu Recyklingu [...]. Zbiorcze zestawienia danych za 2017 r. oraz za 2018 r. przygotowane i podpisane przez A. M., a następnie przedłożone Marszalków i Województwa [...] stanowiły zobrazowanie stanu faktycznego i potwierdzenie ustaleń kontroli przeprowadzonych przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wykazał znaczne zmiany składu surowcowego produkowanego organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" w stosunku do składu surowcowego jaki został poddany ocenie przez instytuty opiniujące produkt w poszczególnych opiniach na podstawie których Minister Rolnictwu i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. dopuścił go do obrotu.

Zgodnie z dokumentacją, na podstawie której Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. dopuścił organiczny środek poprawiający właściwości gleby pn. [...], środek ten miał być produkowany w wyniku kompostowania komunalnych osadów ściekowych (odpadu o kodzie 19 08 05) pochodzących z oczyszczalni ścieków w S., K., G. i K. z dodatkiem słomy, natomiast zgodnie z informacją przekazaną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, potwierdzoną przez A. M. w formie Zbiorczego zestawienia danych za 2017 r. oraz za 2018 r. jako surowce do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" wykorzystano odpady o kodach: 19 08 05 (ustabilizowany komunalny osad ściekowy) (pochodzący z innych źródeł niż wskazane), 03 03 02 (osady wapienne i szlamy z ługu zielonego), 02 01 03 osady z zakładowych oczyszczalni ścieków, 19 08 01 (skratki), 19 08 12 (szlamy z biologicznego oczyszczania ścieków przemysłowych innych niż wymienione w 19 08 11), 19 08 99 (inne niewymienione odpady), 20 01 99 (Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny), 19 12 12 (Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11), 19 05 03 (kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania)), 20 01 08 (odpady kuchenne ulegające biodegradacji), 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury), 02 03 80 (Wytłoki, osady i inne odpady z przetwórstwa produktów roślinnych z wyłączeniem 02 03 81), 02 03 04 (surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa), 19 09 01 (odpady stałe ze wstępnej filtracji i skratki), 02 03 03 (odpady poekstrakcyjne).

Fakt wykorzystania odpadów kuchennych ulegających biodegradacji (kod 20 01 08), który jest jednocześnie produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069 2009, jak i zmiany składu surowcowego w sytuacji, gdy wskazują na to zarówno powołane do tego organy inspekcyjne, jak i dokumentacja opracowana i podpisana przez skarżącą stronę nie wymaga dodatkowego potwierdzenia badaniami.

Organ podkreślił również, że pozwolenie na wprowadzanie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby wydawane jest na podstawie dokumentów i analiz, wskazanych precyzyjnie w przepisach. Dotyczą one m.in. rodzaju odpadów, z których środek będzie wytwarzany, oczyszczalni ścieków, z których będą pozyskiwane odpady, technologii produkcji. Oznacza to, że tylko środek powstały z odpadów wskazanych ww. dokumentach, powstały w wyniku procesu technologicznego wskazanego we wniosku jest przedmiotem dopuszczenia do obrotu na podstawie wydanego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Zmiana, któregokolwiek z ww. elementów powoduje, że tracą ważność opinie w zakresie przydatności, bezpieczeństwa, spełniania przez środek wymagań jakościowych oraz wymagań w zakresie dopuszczalnych zawartości zanieczyszczeń wystawiane przez właściwe organy, które to opinie są podstawą do wydania przez Ministra decyzji.

Organ zaznaczył, że powodem cofnięcia pozwolenia na wprowadzanie do obrotu środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" była zmiana składu surowcowego oraz zastosowanie do produkcji produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niespełniających wymagań określonych w art. 4 ust. 6 pkt 2 ustawy o nawozach i nawożeniu, a nie jak przedstawia to A. M. niespełnienie wymagań jakościowych ustanowionych dla tego środka. Surowce użyte do jego produkcji, takie jak skratki, czy odpady stałe ze wstępnej filtracji i skratek lub osady wapienne i szlamy z ługu zielonego w ewidentny sposób obniżają jakoś produkowanego środka, co więcej sprawiają, że produkt ten nie może być stosowany na glebach wykorzystywanych rolniczo. W związku z tym przeprowadzenie badań laboratoryjnych środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" nie było konieczne.

Tym samym zarzut strony, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi swoją decyzję oparł wyłącznie na "teoretycznych" dowodach jakimi są materiały zebrane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Marszałka Województwa [...], nie przeprowadzając badań środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" jest całkowicie bezpodstawny.

Dostarczone przez A. M. w trakcie kontroli prowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska karty odzysku odpadów - miesięczne zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów poddanych odzyskowi w instalacji (załącznik nr 31 do protokołu z kontroli nr [...]) i ewidencja odpadów (załącznik nr 37 do protokołu z kontroli nr [...]) jasno wskazują na kompostowanie w tych samych pryzmach oprócz komunalnych osadów ściekowych również innych odpadów. Ponadto z ustaleń kontroli [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, że zgodnie z okazanymi kartami odzysku odpadów brak było rozróżnienia co do kierowania różnych rodzajów odpadów do różnych pryzm kompostowych. Powyższe wykazuje bezpodstawność twierdzenia zawartego w pkt. 2 wniosku, zgodnie z którym kompost nieodpowiadający wymaganiom "to pozostałość po przefermentowaniu odpadów biodegradowalnych nienadająca się do dalszego przetwarzania i redukcji masy w jednej lub obu instalacjach", który był "przekierowany do dalszej fermentacji w pryzmie energetycznej". Zwłaszcza, że w piśmie z dnia 17 lipca 2019 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska A. M. poinformował, że pryzma energetyczna została założona, a następnie jej eksploatacja została zarzucona.

A. M. odniósł się do przedstawionego w decyzji znak: [...], z dnia [...] października 2020 r. stwierdzenia, że do produkcji środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" użyto komunalnych osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków [...], jednak nie zaprzeczył temu ustaleniu.

Zdaniem A. M. sporządzone przez niego "Rozliczenie okresowe zbytu środka [...] od czerwca 2018 do kwietnia 2019 r." nie dowodzi wprowadzania do obrotu odpadów niepoddanych żadnej obróbce jako środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" (pkt 4 wniosku). Organ podkreślił, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w swoim piśmie z dnia 30 lipca 2019 r. informował A. M. o wnioskach o interwencję, które otrzymywał w latach 2018 i 2019. Część tych wniosków dotyczyła magazynowania na gruntach rolnych substancji przypominających wyglądem osady ściekowe. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził oględziny tych miejsc i zgromadził dokumentację dowodową, m.in. dokumenty świadczące o odbiorze z Zakładu Recyklingu [...] środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]", a także podpisane przez A. M. oświadczenie, zgodnie z którym odebrane z pola osady ściekowe miały być środkiem poprawiającym właściwości gleby pn. "[...]".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. M. przedstawił także informacje o sposobie ewidencji wytwarzania odpadów oraz zmianach jakie wprowadzono w tym zakresie w Zakładzie Recyklingu [...] po kontrolach Inspekcji Ochrony Środowiska. Ma to dowodzić, że w 2017 r. środek poprawiając właściwości gleby pn. "[...]" nie był produkowany ani sprzedawany. Organ wskazał, że oparł się na zbiorczych zestawieniach danych sporządzonych przez A. M.. W dokumentacji przekazanej przez Marszałka Województwa [...] nie było korekty przedstawionych przez A. M. danych, nie przedstawił on również takiego dowodu w trakcie postępowania.

Strona podważa również stwierdzenie zawarte w decyzji, zgodnie z którym nie był w stanie określić z jakich surowców środek poprawiający właściwości gleby pn. "[...]" był produkowany. Organ doszedł do takiego wniosku po analizie zgromadzonych dokumentów, z których wynika, że strona podawała rozbieżne informacje podczas obu kontroli [...] Inspektora Ochrony Środowiska oraz w swoich wyjaśnieniach. Tym samym zdecydowano o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2020 r. Zdaniem organu nie można przecież dopuścić do sytuacji obecności na rynku produktu, którego skład nie jest kontrolowany nawet przez jego producenta.

Organ podkreślił, że strona w swoim wniosku nie przestawiła nowych faktów ani dowodów.

A. M. wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie prawa materialnego a w szczególności błędną interpretację przepisów ustawy z 10.7.2007 r. o nawozach i nawożeniu tj. błędną wykładnię, a w związku z tym niewłaściwe zastosowanie art. 7 wzmiankowanej ustawy,

2. Naruszenie przepisów postępowania polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu (także w treści uzasadnienia) podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzez powtórzenie w uzasadnieniu decyzji niezweryfikowanych tez innego organu (WIOŚ w P.) bez przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego i wyjaśniającego, bez wykazania ewentualnych błędów w postępowaniu skarżącego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie oraz niewłaściwe ustaleniu stanu faktycznego. W szczególności:

a) nie ustosunkowanie się Organu do podnoszonych przez skarżącego uchybień decyzji WIOŚ, przyjętej bezkrytycznie za podstawę rozstrzygnięcia,

b) bezpodstawne i bezkrytyczne przyjęcie przez Organ wszystkich twierdzeń WIOŚ jako wiarygodnych mimo braku (obiektywnych) dowodów na ich słuszność (prawdziwość). Brak w treści uzasadnienia orzeczenia Organu uzasadnienia prawnego i wskazania przyczyn, dla których argumenty WIOŚ zasługują na uwzględnienie a argumenty Skarżącego nie. Samo przytoczenie ustaleń dokonanych przez inne organy administracji, bez dogłębnej ich oceny pod względem zgodności z prawem jest niewystarczające. Organ nie może ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił inny organ, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Ministra, a które nie i dlaczego.

c) naruszenie konieczności odniesienia rozstrzygnięcia do ustalenia prawidłowego (rzeczywistego) i jednoznacznego stanu faktycznego - zaskarżone orzeczenie w dużej mierze opiera się na nieprawidłowo ustalonym czy zdaje się niezrozumiałym stanie faktycznym a uzasadnienie tego orzeczenia nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Organu z dnia [...] stycznia 2021 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2020 r., a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zawarte w piśmie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska sugestie opierały się na bardzo wątpliwych przesłankach i domniemaniach, bowiem nigdy nie przeprowadzono żadnych badań gotowego produktu wytworzonego w kontrolowanym zakładzie; żaden z klientów którzy nabyli ów produkt nie sygnalizował żadnych zastrzeżeń co do jego jakości a całą argumentację zbudowano w WIOŚ właściwie na podstawie jednego zdjęcia, na którym rzekomo widniała pryzma jakoby sprzedanego przez skarżącego preparatu lecz również i tego preparatu nie przebadano by potwierdzić te podejrzenia. Widniejąca na zdjęciu pryzma w ocenie kontrolujących jak i skarżącego w niczym nie przypominała produkowanego w zakładzie preparatu a już nie ma żadnych dowodów, iż pochodziła ona z kompostowni prowadzonej przez skarżącego. Fakty są zupełnie inne. Co prawda skarżący nie ukrywa, iż rolnikowi u którego na polu znaleziono ową pryzmę proponowano produkt [...], ale wobec wątpliwości tego rolnika nawet nie doszło do tej transakcji. Skarżący nie ma żadnej wiedzy ani nawet podejrzeń aby pryzma uwidoczniona na zdjęciu miała jakikolwiek związek z prowadzoną przez niego działalnością.

Warto też zauważyć, iż kontrola WIOŚ miała miejsce w związku z licznymi doniesieniami o stosowaniu przez lokalnych rolników nie przetworzonych osadów ściekowych ale skarżący nie ma z tym nic wspólnego i nie może pogodzić się z faktem, iż bez żadnych konkretnych dowodów tendencyjnie oskarża się go o udział w takim procederze.

Organ w uzasadnieniu decyzji dnia [...] stycznia 2021 r. przedstawia jako rzekomy dowód zastosowania niewłaściwych odpadów do produkcji środka [...] dane zawarte w materiałach udostępnionych przez WIOŚ oraz przez Urząd Marszałkowski w P.. To jednakowoż bardzo mylna interpretacja.

Obie te instytucje podają zgodnie z prawdą, iż z prowadzonej przez skarżącego ewidencji przyjmowanych odpadów wynika, iż rzeczywiście przyjmował on na prowadzony przez siebie zakład odpady wymienione na stronie 2 i 3 uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. Nie jest to jednak w żadnym przypadku jednoznaczne z tym, iżby te odpady miały być użyte do produkcji preparatu [...].

W ramach działania Zakładu Recyklingu D. skarżący prowadził przecież równolegle dwie instalacje do przetwarzania odpadów biodegradowalnych - są to instalacja kompostowni w technologii fermentacji tlenowej w pryzmach otwartych oraz instalacja w technolog! beztlenowej (tzw. suchej fermentacji) w pryzmie energetycznej.

Trzeba wiedzieć, że w obu tych instalacjach można przetwarzać odpady biodegradowalne o różnym składzie i w różnym celu. Założeniem może być zarówno uzyskanie cennego produktu do stosowania w rolnictwie gdzie fermentacje prowadzi się w technologii tlenowej w pryzmach otwartych ale innym celem może być uzyskiwanie w procesie fermentacji energii w procesie fermentacji beztlenowej w pryzmie energetycznej, przy czym fermentacja w pryzmach otwartych (kompostowanie) może być również prowadzona w innym celu niż produkcja [...]. Celem takim może być redukcja masy poprzez odparowanie wody i uzyskanie w ten sposób odpadu, który nie jest już biologicznie czynny a zatem jest neutralny dla środowiska. W ten sposób obniża się masę tych odpadów i korzysta z różnicy pomiędzy opłatą uzyskaną od wytwórcy odpadów a mniejszą opłatą jaką trzeba zapłacić za odpad neutralny o mniejszej masie. Jeżeli w takim procesie redukcja masy jest niezadowalająca można raz jeszcze przefermentować ten odpad w pryzmie energetycznej (w fermentacji beztlenowej). Oczywiście są to zabiegi w pełni legalne, szeroko stosowane w celu zminimalizowania kosztów utylizacji odpadów biodegradowalnych. Takie kompostowanie odbywa się na oddzielnych pryzmach w wydzielonym sektorze kompostowni.

Natomiast zawarte w zaskarżonej decyzji domniemania, o rzekomym użyciu niewłaściwych surowców do produkcji preparatu [...] wynikły wyłącznie z niewiedzy o faktycznych działaniach skarżącego i o prowadzonych w jego instalacjach kilku procesach przetwarzania różnych odpadów a przedstawiona argumentacja Organu i WIOŚ bynajmniej nie zawiera żadnych realnych dowodów na potwierdzenie odmiennych od rzeczywistości domniemań.

Żaden organ, nawet WIOŚ nie pokusił się o przeprowadzenie wiarygodnych (certyfikowanych) badań produkowanego w zakładzie preparatu [...]. Całe wątpliwej jakości postępowanie dowodowe w tej sprawie sprowadza się do krzywdzącej skarżącego fikcji.

Kolejnym zupełnie chybionym argumentem uzasadniającym rzekomo cofnięcie przedmiotowego zezwolenia zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest zarzut, iż użyte do produkcji [...] osady ściekowe pochodziły, w pewnym zakresie z oczyszczalni ścieków w K. a także z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] SA. Rzeczywiście w okresie ubiegania się o wydanie zezwolenia na wprowadzenie do obrotu środka polepszającego właściwości gleby [...] przygotowana próbka tego preparatu pochodziła akurat z osadów pozyskanych z trzech oczyszczalni - w S., K. i w G.. Skarżący nie deklarował przy tym w jakich proporcjach zostały użyte do przygotowania próbki osady z wymienionych oczyszczalni, bowiem byłoby to bardzo trudne do ustalenia. Osady były w tym czasie dowożone na instalację z różnych oczyszczalni i po ich złożeniu w magazynie bardzo trudno byłoby ustalić z jakiej konkretnie oczyszczalni pochodzą osady, które ładowarka załadowała do pryzmy, z której później zostały pobrane próbki. Instytut Ochrony Środowiska oczywiście nie żądał od skarżącego deklaracji przygotowania próbek z użyciem osadów z każdej z deklarowanych oczyszczalni z osobna. Gdyby bowiem miało to takie istotne znaczenie, z której oczyszczalni ścieków pochodzą osady ściekowe to z całą pewnością Instytut zażądałby takiej deklaracji. Wiadomo jednak, że skarżący nawiązując kontrakt na odbiór osadów musi przedstawić zezwolenie na prowadzenie instalacji natomiast każda oczyszczalnia ścieków zobowiązana jest przedstawić wyniki badań laboratoryjnych ścieków wytwarzanych w oczyszczalni w celu wykazania, iż oddawane osady spełniają warunki ich przydatności do przetwarzania zmierzającego do ich stosowania w rolnictwie. Prowadzenie badań dotyczących składu osadu ściekowego jest bezwzględnie obowiązujące, a w ewentualności zaistnienia przypadku nie spełniania wymagań wynikających z obowiązującego Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz.U. 2015 poz. 257) oczyszczalnia obowiązana jest do powiadomienia o tym fakcie odbiorcę tych osadów.

Skarżący dla każdej partii odbieranych osadów otrzymuje aktualne wyniki badań laboratoryjnych i je bieżąco analizuje pod kątem dalszego wykorzystania. Tak więc argument, iż Instytut Ochrony Środowiska wymienił deklarowane we wniosku oczyszczalnie ścieków (wraz z wynikami badań laboratoryjnych) jest w oczywisty sposób chybiony. W praktyce może się zdarzyć, że nie zawsze ścieki odpowiadają wszystkim standardom jakościowym wymaganym dla zastosowania ich w rolnictwie i dlatego skarżący jest przygotowany na taką ewentualność i przetwarza osady ściekowe w obu prowadzonych przez siebie instalacjach więc osadów nie spełniających takich wymagań jakościowych wynikających z rozporządzenia co do zasady nie kieruje do produkcji środka [...].

Z prowadzonej dokumentacji (zgromadzonej w sprawie) można bardzo łatwo sprawdzić i potwierdzić, iż ilość osadów przyjmowanych do obu instalacji bardzo poważnie różni się od ilości wyprodukowanego środka [...] (którego proporcja to niespełna połowa tego wolumenu). Niestety ani WIOŚ ani Minister Rolnictwa nie zareagował na zgłaszane przez skarżącego merytoryczne argumenty dotyczące tych krzywdzących teorii i zarzutów.

Na marginesie warto podkreślić, iż czas uzyskiwania zezwolenia na wprowadzenie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby trwa zazwyczaj około jednego roku. Skarżący zaś pozyskuje kontrakty na przetwarzane osadów ściekowych w ramach postępowań prowadzonych na podstawie Prawo zamówień publicznych i taki kontrakt trwa zazwyczaj krócej niż jeden rok. Gdyby więc skarżący zechciał za każdym razem na nowo występować o niejako zindywidualizowane zezwolenie w zależności od tego w jakiej oczyszczalni uda mu się wygrać przetarg, a oczyszczalnie nie prowadzą przetargów na kontrakty wieloletnie, to za każdym razem nie zdążyłby z uzyskanego zezwolenia skorzystać. Można więc powiedzieć, iż użycie tego argumentu graniczy z hipokryzją i absurdem.

Ani WIOŚ ani Minister Rolnictwa nie wskazał nawet cienia dowodu, że skarżący powinien legitymować się decyzją powiatowego lekarza weterynarii o zatwierdzeniu zakładu przetwórczego produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego zupełnie bezpodstawnie insynuując, iż do środka [...] skarżący stosował odpady pochodzenia zwierzęcego. Odpady kuchenne potencjalnie zawierające odpady pochodzenia zwierzęcego były przez zakład skarżącego przyjmowane w ilościach marginalnych, wyłącznie dlatego, iż oferta odbioru odpadów zielonych była, z woli wytwórcy, związana z ofertą odbioru odpadów kuchennych lecz odpady te nie służyły nigdy jako surowiec do wytwarzania środka [...] a zarówno WIOŚ i Minister Rolnictwa nie próbowali nawet przedstawić żadnych dowodów, że było inaczej.

Zupełnie niezrozumiałe i nie do przyjęcia jest stwierdzenia na stronie 8 uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r.: "Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wykazał znaczne zmiany składu surowcowego produkowanego organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. [...] w stosunku do składu surowcowego jaki został poddany ocenie przez instytuty opiniujące produkt w poszczególnych opiniach na podstawie których Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. dopuścił do obrotu". Przecież nie zostało przeprowadzenie żadne, ani jedno badanie jakościowe produktu wytworzonego przez skarżącego i oferowanego klientom jako środek poprawiający właściwości gleby [...].

Nie tylko trakcie postępowania nie przeprowadzono żadnego badania ale również choćby nie uzyskano od klientów skarżącego żadnej negatywnej opinii, która mogłaby wskazywać na obniżoną czy też chociażby nierówną jakość albo wadliwą postać jego produktu.

Organ poddaje w wątpliwość fakt ewidentny i oczywisty, iż w roku 2017 skarżący przecież nie produkował i nie sprzedawał środka poprawiającego właściwości gleby pn. [...]. Organ jednak na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Marszałkowskiego, twierdzi co innego. Podważanie tego oczywistego faktu jest pozbawione racjonalności, gdyż po pierwsze - nie ma żadnych śladów dowodu, iż jakoby skarżący wyprodukował i sprzedawał nieformalnie [...] w roku 2017, a po drugie organ w swojej argumentacji pomija istotną informację - decyzja o zezwoleniu na wprowadzanie do obrotu środka [...] została wydana w maju roku 2018. Wobec powyższej sprzeczności należałoby zapytać dlaczego więc organ nie podnosi zarzutu wprowadzania do obrotu środka [...] bez ważnego zezwolenia? Organ również nie zadał sobie pytania co działo się w roku 2017 np. z odpadami kuchennymi i wszystkimi innymi, co do których formułuje zarzut o wprowadzaniu nieodpowiednich odpadów do środka [...] (bo go jeszcze nie było). Cały ten akapit jest też niezrozumiały z tego powodu, iż w żadnych zbiorczych zestawieniach z roku 2017 -go (ani też 2018-go) nie został umieszczony preparat [...]. Ta sytuacja dowodzi najlepiej, jak trzeba być ostrożnym z wyciąganiem wniosków na podstawie danych zagregowanych, które zostały przygotowane w zupełnie innych celach niż udowodnienie rzekomych, nielegalnych poczynań producenta środka [...]. Wszystkie dane zgromadzone przez Urząd Marszałkowski są prawdziwe, lecz nie tylko należy ale wprost nie można z nich wyciągać wniosków dotyczących zagadnienia, z jakich substratów produkuje się w Zakładzie Recyklingu w [...] środek [...]. Na takich to właśnie "dowodach" opiera się cała argumentacja przypisująca skarżącemu wprowadzanie do środka [...] innych odpadów jak osady ściekowe, które mieszane są wyłącznie ze słomą zbożową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie podlegała uwzględnieniu, choć zarzuty w niej podniesione były częściowo zasadne. Zdaniem sądu decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2021r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, jednak naruszenia te nie miały wpływu na wynik sprawy.

Minister ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę decyzją z [...] stycznia 2021 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2020 r., wydaną na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 3 i art. 7 ust. 2a ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 796, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Oznacza to, że organ uznał, że w sprawie zachodzą zarówno przesłanki obligatoryjne, jak też fakultatywne do wydania decyzji o cofnięciu udzielonego podmiotowi pozwolenia na wprowadzanie do obrotu środka wspomagającego uprawę roślin.

Należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 7 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o nawozach i nawożeniu minister właściwy do spraw rolnictwa cofa, w drodze decyzji, pozwolenie na wprowadzenie do obrotu środka wspomagającego uprawę roślin, jeżeli zostanie ujawnione, że nawóz lub środek wspomagający uprawę roślin, które zostały wytworzone z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych lub zawierają w swoim składzie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne, nie spełniają wymagań określonych w art. 4 ust. 6 pkt 2 tej ustawy.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2a ustawy o nawozach i nawożeniu minister właściwy do spraw rolnictwa może cofnąć, w drodze decyzji, pozwolenie na wprowadzenie do obrotu nawozu albo środka wspomagającego uprawy roślin, o którym mowa w art. 4 ust. 1. jeżeli zostało ujawnione, że zmieniono skład lub surowce wykorzystywane do produkcji nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin zadeklarowane w dokumentacji dołączonej do wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzenie do obrotu nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin.

Zdaniem sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do uznania, że zachodziła obligatoryjna przesłanka do wydania zaskarżonej decyzji. Ta okoliczność nie powodowała jednak konieczności uchylenia decyzji, ponieważ na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów należało uznać, że spełnione zostały fakultatywne warunki do cofnięcia udzielonego skarżącemu pozwolenia.

Organ nie podjął wystarczających działań, by wyjaśnić stan faktyczny sprawy, którego ustalenie było konieczne do wydania rozstrzygnięcia z powodu wystąpienia przesłanki obligującej do cofnięcia pozwolenia, a więc rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. Minister uznał, że dostarczone przez skarżącego w trakcie kontroli prowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska karty odzysku odpadów - miesięczne zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów poddanych odzyskowi w instalacji (załącznik nr 31 do protokołu z kontroli nr [...]) i ewidencja odpadów (załącznik nr 37 do protokołu z kontroli nr [...]) jasno wskazują na kompostowanie w tych samych pryzmach oprócz komunalnych osadów ściekowych również innych odpadów. Na tej podstawie oraz na podstawie informacji wynikających ze zbiorczego zestawienia danych za 2017 r. oraz za 2018 r. złożonego przez skarżącego organ uznał, podobnie jak uczynił to Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, że jako surowce do produkcji organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" wykorzystano odpady o kodach: 19 08 05 (ustabilizowany komunalny osad ściekowy pochodzący z innych źródeł niż wskazane), 03 03 02 (osady wapienne i szlamy z ługu zielonego), 02 01 03 osady z zakładowych oczyszczalni ścieków, 19 08 01 (skratki), 19 08 12 (szlamy z biologicznego oczyszczania ścieków przemysłowych innych niż wymienione w 19 08 11), 19 08 99 (inne niewymienione odpady), 20 01 99 (Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny), 19 12 12 (Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11), 19 05 03 (kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania)), 20 01 08 (odpady kuchenne ulegające biodegradacji), 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury), 02 03 80 (wytłoki, osady i inne odpady z przetwórstwa produktów roślinnych z wyłączeniem 02 03 81), 02 03 04 (surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa), 19 09 01 (odpady stałe ze wstępnej filtracji i skratki), 02 03 03 (odpady poekstrakcyjne).

Analizę tej istotnej dla wyjaśnienia sprawy kwestii, a zwłaszcza przypisania skarżącemu działania polegającego na wykorzystaniu do produkcji środka odpadów kuchennych ulegających biodegradacji (kod 20 01 08), będących jednocześnie produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069 2009, organ ograniczył jedynie do ustaleń dokonanych przez WIOŚ. Wskazał mianowicie, że z ustaleń kontroli Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, że zgodnie z okazanymi kartami odzysku odpadów brak było rozróżnienia co do kierowania różnych rodzajów odpadów do różnych pryzm kompostowych.

Zdaniem sądu wbrew przekonaniu organu dokument, na który organ wskazuje (miesięczne zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów poddanych odzyskowi w instalacji) nie pozwala na wywiedzenie tak daleko idących wniosków, że skarżący nie kierował odpadów przeznaczonych do odzysku metodą kompostowania do różnych pryzm, jak też, że wykorzystał do produkcji środka "[...]" produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego. Dokument ten przedstawia kody odpadów i ich masę, kompostowanych w pryzmach otwartych i został zatytułowany jako "zestawienie masy odpadów poddanych odzyskowi w procesie R3 (kompostowanie w pryzmach otwartych). Podobnie zbiorcze zestawienia danych za 2017 r. oraz za 2018 r. potwierdzają, że określone odpady poddawane były tego rodzaju procesowi odzysku, nie zaś, że wszystkie te odpady były wykorzystane do produkcji środka "[...]". Zwłaszcza niezrozumiałe jest odwoływanie się do zestawienia za 2017 r., w którym to roku skarżący nie dysponował pozwoleniem na produkcję środka, a organ nie wykazał, że go wytwarzał. O dowolności ustaleń organu w tym zakresie świadczy też argument przedstawiony w odpowiedzi na skargę, że skarżący zapewne wcześniej wyprodukował środek, skoro występując o udzielenie pozwolenia na wprowadzanie go do obrotu dysponował materiałem, z którego można było pobrać próbki do badań. Kierując się taką logiką organ właściwy do wydania pozwolenia nie powinien dopuścić do jego udzielenia, skoro zakłada, że podmiot wytwarza środek zanim uzyska pozwolenie.

Organ uznał bez podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu wyjaśnienie tej kwestii, że skarżący bezpodstawnie twierdzi, że kompost nieodpowiadający wymaganiom "to pozostałość po przefermentowaniu odpadów biodegradowalnych nienadająca się do dalszego przetwarzania i redukcji masy w jednej lub obu instalacjach", który był "przekierowany do dalszej fermentacji w pryzmie energetycznej". Skarżący wyraźnie wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że jego twierdzenie o przekierowaniu fermentatu wytworzonego w kompostowni do dalszej fermentacji w pryzmie energetycznej znajduje potwierdzenie w sprawozdaniu zbiorczym za 2019 r., w którym został wykazany odpad pozostały po tych procesach. Organ nie zbadał tej okoliczności, zarzucając dodatkowo skarżącemu, że nie przedstawił korekty dokumentacji przekazanej Marszałka Województwa [...] za wcześniejsze lata.

Powyższe uchybienia wskazują na naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także nieprawidłowe zastosowanie art. 7 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy.

Odrębną kwestią jest ta, że materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że skarżący wbrew zasadzie wynikającej z art. 7 ust. 2a ustawy wykorzystywał do produkcji środka wspomagającego uprawę roślin inne surowce niż zadeklarowane w dokumentacji dołączonej do wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzenie środka do obrotu.

Organ ma rację, że pozwolenie na wprowadzanie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby wydawane jest na podstawie dokumentów i analiz, które określają m.in. rodzaj odpadów, z których środek będzie wytwarzany, oczyszczalnie ścieków, z których będą pozyskiwane odpady, technologię produkcji. Oznacza to, że tylko środek powstający z odpadów wskazanych ww. dokumentach i w wyniku procesu technologicznego wskazanego we wniosku jest przedmiotem dopuszczenia do obrotu na podstawie wydanego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zmiana, któregokolwiek z ww. elementów powoduje, że tracą ważność opinie określające jego przydatność, bezpieczeństwo, spełnianie przez środek wymagań jakościowych oraz wymagań w zakresie dopuszczalnych zawartości zanieczyszczeń, które były podstawą do wydania przez Ministra decyzji.

Zgodnie z dokumentacją, na podstawie której Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. dopuścił organiczny środek poprawiający właściwości gleby pn. [...], miał być on produkowany w wyniku kompostowania komunalnych osadów ściekowych (odpadu o kodzie 19 08 05) pochodzących z oczyszczalni ścieków w S., K., G. i K. z dodatkiem słomy.

Tymczasem materiał dowodowy wskazuje, a skarżący tej okoliczności nie kwestionuje, że wykorzystywał do produkcji środka "[...]" osady ściekowe pochodzące z innych oczyszczalni ścieków. Twierdzenie skarżącego, że samodzielnie dba o prawidłową jakość przyjmowanych osadów ściekowych (wykonując na bieżąco badania) nie usprawiedliwia samowolnej zmiany pochodzenia osadów ściekowych wykorzystywanych do produkcji środka. Takiego działania nie usprawiedliwia także kłopotliwość uzyskania zmian opinii właściwych instytucji, które stanowiły podstawę do wydania pozwolenia na wprowadzanie środka do obrotu, w związku z pozyskaniem nowego kontrahenta (oczyszczalni ścieków) przez skarżącego. Okazuje się, że uzyskanie korekty opinii Instytutu Ochrony Środowiska w dniu [...].04.2018 r. nie było kłopotliwe dla skarżącego, który informację o skorygowanych dawkach stosowania środka "[...]" przekazał 11.04.2018 r.

WIOŚ w P. udokumentował w protokole oględzin i wykonanych fotografiach wygląd substancji dostarczonej z zakładu skarżącego na grunt rolny w miejscowości M. substancji będącej mieszaniną nieprzetworzonych odpadów, głównie komunalnych osadów ściekowych, ale też skratek i popiołów. Choć skarżący nie potwierdził, że "materiał" występujący na okazanych mu zdjęciach pochodził z jego zakładu, to jednak nie kwestionował, że ustalał z rolnikiem odbiór "polepszacza", jak też, że po odebraniu partii towaru zażądano jego zabrania. Co więcej w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sporządzone przez skarżącego [...].09.2018 r. (k. 529), a więc 7 dni po dokonaniu oględzin (k. 525-527), w którym potwierdził, że odebrał z pola produkt "[...]" i przewiózł do zakładu. Materiał dowodowy zawiera także inne oświadczenia sporządzone przez skarżącego jak: oświadczenie z [...].04.2019 r. (k. 435), w którym potwierdził przyjęcie 150 Mg biomasy zmieszanego kurzego pomiotu i obornika, a w wyjaśnieniach z [...].06.2019 r. (k. 437) potwierdził, że odpady te zostały wykorzystane do produkcji polepszacza "[...]", oświadczenie z [...].08.2018 r., w którym poinformował, że usunięty z pól osad w ilości 240 Mg zostanie przetworzony na polepszacz do gleby. Oznacza to, że skarżący nie stosuje się do warunków udzielonego mu pozwolenia na wprowadzanie do obrotu środka "[...]" w zakresie rodzaju odpadów, które mogą być wykorzystane do jego produkcji, jak też ich pochodzenia. To zaś powoduje, że objęty pozwoleniem środek nie mógł być nadal uznany za środek bezpieczny i uzasadniało cofnięcie udzielonego pozwolenia.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.