Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1027/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. S. i T. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności rowu -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi JS, TS (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w [...] (dalej w skrócie: "WINB" lub "Inspektor") z dnia [...] czerwca 2016 roku,

nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rowu. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2014 roku skarżący zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie: legalności rowu przebiegającego przez działki nr 1295 i 1296 w [...] przy ogrodzeniu od strony zachodniej odprowadzającego wody z rowów odwadniających drogę wojewódzką nr [...] działka nr 1250/9, legalności przepustu pod drogą wojewódzką [...] z którego kierowane są wody na działkę nr 1295 oraz legalności wylotu tego rowu na działce nr 1296

w miejscowości [...].

PINB zawiadomieniem z dnia 09.01.2015 r. na podstawie art. 66 § 1 i 2 Kpa poinformował skarżących, że sprawa dotycząca przepustu pod drogą wojewódzką [...] należy do kompetencji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i w tej sprawie do tego organu należy wnieść odrębne podanie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalności rowu przebiegającego przez działki

nr 1295 i 1296. Podał, że w lipcu 2014 r. przeprowadził czynności kontrolne w sprawie rowu przebiegającego wzdłuż granicy działek nr 1295 i 1293 oraz na działce nr 1296 położonych w miejscowości [...] przy udziale skarżących – JS, TS, właściciela działki nr 1296 - AS oraz przedstawiciela [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich. Wskazał, iż w wyniku podjętych czynności ustalono, że na granicy działek nr 1295 i 1293 istnieje rów, który przebiega od drogi wojewódzkiej do rzeki [...]. Pod drogą wojewódzką znajduje się przepust betonowy Ø 80 cm. Rów wykonany od drogi wojewódzkiej do rzeki [...] posiada długość ok. 450 m. Na części swej długości wyłożony jest płytami jumbo (od drogi wojewódzkiej do budynku mieszkalnego państwa S) oraz zabudowany kręgami betonowymi Ø 80 cm (na długości budynku mieszkalnego skarżących). Podał, że zarówno przedmiotowy rów, jak i przepust pod drogą wojewódzką istnieją od czasów dzieciństwa pani AS. Wskazał, że według przekazanych przez nią informacji rów był wykonany w ziemi, ale po ulewnej burzy w 2006 r. Gmina [...] część rowu umocniła płytami jumbo. Skarżacy oświadczyli dodatkowo, że w czasie nabywania działek nr 1295 i 1296 rozmiary rowu były inne, tzn. rów był węższy i płytszy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] WINB

w [...] uchylił w całości postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania

i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 5 maja 2015 roku PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie rowu przebiegającego od drogi wojewódzkiej nr [...]przez działki nr 1294, 1295, 1296 położone w miejscowości [...], zlokalizowanej na działce nr 1300 w [...].

W toku postępowania, w dniu 12.08.2015 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z przesłuchaniem świadków. Na rozprawie, przyjęte zostały wyjaśnienia skarżących oraz wpisano do protokołu, złożone w siedzibie inspektoratu przed rozprawą, wyjaśnienia MK reprezentującego [...] Zarządu Melioracji Urządzeń Wodnych w [...]. Przesłuchano w charakterze świadków [...] w zeznaniu oświadczyła, że przed zakupem działki przez brata (świadek jest siostrą TS), oglądała ją i nie widziała tam żadnego rowu. Nie pamięta kiedy rów na działce brata został wykonany, nie wie też przez kogo. AS zeznała, że w budynku mieszkalnym nr 39 mieszka od dzieciństwa tj. od lat 40 XX w. Odkąd pamięta na działce skarżących istniał rów. W latach osiemdziesiątych prowadzona była przebudowa drogi wojewódzkiej i remontowany był przepust pod drogą. Woda z przepustu wylewała się do rowu znajdującego się na działce skarżących. Czyszczeniem rowu zajmowała się Gmina, był tak zwany fundusz gromadzki, z którego finansowano wybieranie rowu. W 2006 r. po ulewach oberwało brzeg przy ogrodzeniu i świadek udała się do Gminy z prośbą, aby go naprawiono. Z Gminy przyjechał Pan F i Gmina pogłębiła trochę rów i założyła płyty jumbo. Już wtedy przy budynku mieszkalnym skarżących założone były kręgi betonowe na rowie. Świadek zeznała, że skarżący nie sprzeciwiali się wykonywaniu robót przez gminę. Pani KK, poprzednia właścicielka działek nr 1295 i 1296 (która sprzedała te działki Państwu S - akt notarialny z dnia 19 grudnia 1997 r. Rep. [...]) - wezwana na rozprawę w celu złożenia wyjaśnień w sprawie w/w rowu - złożyła oświadczenie pisemne z dnia 13.07.2015 r.. W złożonym piśmie oświadczyła, że nieruchomość i działka którą użytkują skarżący stanowiła jej własność, i że odkąd pamięta pomiędzy działkami skarżących i AS przebiegał niewielki rowek. Nie wie, do kogo należał, jak powstał, jak też kto nim się zajmował (czyścił, pogłębiał, kosił). Rowek ten biegł w kierunku rzeki S. W dniu 14.08.2015 r., do akt sprawy została dostarczona przez przedstawiciela [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] kserokopia części mapy powiatu rzeszowskiego z 1962 roku (odzwierciedlająca, w miejscu obecnego rowu przebieg wodnicy). W dniu 09.09.2015 r. przesłuchano jako świadka SF - który, jak wskazywała p. S na rozprawie, z ramienia Gminy [...] zajmował się pracami konserwacyjnymi przy rowie. Świadek zeznał, że od czasu podjęcia pracy w Urzędzie Gminy w [...] na działce, która jest obecnie własnością skarżących istniał rów. Rów zbierał wody z przepustu zlokalizowanego po drogą wojewódzką, jak również z wyżej położonych części wsi [...], znajdujących się po północnej części drogi wojewódzkiej. Gmina [...] czyściła rów prawdopodobnie w 2003 r. i 2006 r. Za każdym razem czyszczenie rowu odbywało się po interwencji p. AS. Stanowczo stwierdził, że Gmina nie wykonywała nowego rowu na działce skarżących. Istniejący tam rów był wyłącznie czyszczony z namułu. Prawdopodobnie po interwencji AS w 2006 roku w rowie ułożone zostały płyty jumbo, aby nie dochodziło do oberwania skarp rowu i uszkodzenia jej ogrodzenia. Prace przy czyszczeniu rowu wykonywali pracownicy interwencyjni. Przy czyszczeniu rowu skarżący nie zgłaszali żadnych uwag.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...]) Inspektor umorzył w całości prowadzone postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe.

Inspektor przyjął, że sprawę rowu przebiegającego przez działki nr 1294, 1295, 1296 należy rozstrzygać w oparciu o przepisy prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ ustalono, , że rów nie został wykonany pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Powołując się na przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. i przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego (które określało zakres, warunki i tryb uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaje robót budowlanych zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje rozbiórek zwolnione od obowiązku zgłoszenia) stwierdził - na tle § 9 w związku z treścią § 19 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia - że budowa rowu nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, w związku z czym nie mogło dojść do samowoli budowlanej. Analizując przepisy ustawy z 1974 r. oraz rozporządzenia z 1975 r. - organ uznał, że rów w ziemi, który do 2006 r. pozbawiony był jakichkolwiek wyrobów budowlanych, nie podlegał pod regulacje obowiązującej uprzednio ustawy. Obowiązująca obecnie ustawa Prawo budowlane zawiera informację, że wykonywanie i przebudowa urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, ale ponieważ ustalono, że przedmiotowy rów nie został wykonany pod rządami obowiązującej ustawy nie można do niego stosować obowiązujących przepisów. Wymagająca wyjaśnienia była natomiast kwestia legalności robót prowadzonych przez Gminę [...] w 2006 r., a więc już pod rządami ustawy z 1994 r. Organ przyjął, że zakres wykonanych robót wyczerpuje znamiona robót zabezpieczających, które zostały wykonane w ramach bieżącej konserwacji rowu, aby nie dopuścić do osunięcia się skarp rowu w czasie obfitych opadów deszczu, pociągających za sobą zwiększony przepływ wody. Wykonywanie bieżącej konserwacji nie stanowi wykonywania robót budowlanych, które powinny być poprzedzone uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniem.

Odwołanie od decyzji PINB w [...] złożyli Państwo JS, TS, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji. Odwołujący się zarzucili:

- naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 78 Kpa przez nierozpatrzenie składanych przez nich dokumentów,

brak ustaleń co do parametrów rowu, - błędne ustalenie stanu faktycznego co do daty wykonania rowu i nie uprawnione przyjęcie, iż niewielki rowek o głębokości 20 cm istniejący w XX wieku, to ten sam rów o głębokości ok. 100 cm wykonany

i uwidoczniony na inwentaryzacji w 2003 r.,

- błędną kwalifikację przedmiotu postępowania jako urządzenie melioracji szczegółowej, gdy tymczasem wg pisma ZDW w [...] "rów na działce nr 1295 jest urządzeniem wodnym" stale prowadzącym wody opadowo roztopowe oraz wybijające wody gruntowe z terenów przyległych do drogi wojewódzkiej nr 878 od strony północnej oraz samej drogi do rzeki [...]",

- nieuprawnione zastosowanie przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. oraz błędne przyjęcie, iż przedmiotowy rów nie jest inwestycją budowlaną, o której mowa

w § 9 ust. 1 pkt 5 lit. a) i b) rozporządzenia MGTiOŚ z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (wymagającą ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji),

- nieuwzględnienie wniosku w sprawie sprawdzenia legalności wylotu tego rowu na działce nr 1296 w [...],

- brak wszczęcia odrębnego postępowania i zakwalifikowania przebudowy przedmiotowego rowu wykonanej w 2006 r. przez Gminę [...] jako robót zabezpieczających wykonywanych w ramach bieżącej konserwacji, w sytuacji gdy

w ich wyniku doszło zmiany parametrów rowu; wykonanie utwardzonego dna rowu jest jego przebudową i wymaga pozwolenia na budowę i pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący uważają również, że przedmiotowy rów nie spełnia przepisów, w tym warunków technicznych; jego głębokość jest obecnie tak duża, że może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa. W ocenie odwołujących się PINB w Rzeszowie nie sprawdził zgodności przedmiotowego rowu z przepisami; dla przedmiotowego rowu nie był nigdy opracowany projekt przewidujący odpowiedni spadek przez odpowiedniego projektanta; rów został wykonany bez uwzględnienia odpowiednich spadków określonych w rozporządzeniu MTiGM z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie na swoich.

Powołaną na wstępie decyzją WINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W postępowaniu odwoławczym organ II instancji wyznaczył rozprawę administracyjną w terenie. Na rozprawie przeprowadzono oględziny rowu przebiegającego przez działki nr ewid. 1294, 1295, 1296 w [...]; od drogi wojewódzkiej [...] i wykonano dokumentację fotograficzną w uzupełnieniu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach. Przesłuchano zgłoszonych świadków i przyjęto wyjaśnienia stron.

W wyniku oględzin stwierdzono, że przez w/w działki od przepustu w drodze wojewódzkiej do rzeki [...] przebiega rów ziemny otwarty. Na odcinku (długości ok. 12 m) przebiegającym na wysokości budynku mieszkalnego skarżących rów zabudowany jest przepustem z kręgów betonowych Ø 800 (średnica wewnętrzna 60 cm) przysypanym ziemią; nad częścią przepustu jest usytuowana wiata. Na odcinku istniejącego otwartego rowu ziemnego, od przepustu w drodze wojewódzkiej do przepustu wykonanego na wysokości budynku skarżących (długość odcinka ok. 46 m) na skarpach są wyłożone płyty ażurowe typu jumbo. Dno rowu, przy przepuście od drogi wojewódzkiej zamulone piaskiem, przy przepuście usytuowanym przy budynku skarżących widoczne w dnie rowu korytka betonowe (na długości ok. 2m), dalej spód dna nie był widoczny; dno zamulone porośnięte trawą, również skarpy i ich umocnienie płytami, porośnięte trawą. Szerokość korony rowu w tym miejscu wynosi ok. 1,50 m. Rów przebiegający, od zabudowanej przepustem przy budynku skarżących części - do S. nie posiada żadnych umocnień, dno i skarpy porośnięte trawą. W kierunku [...] rów zwiększa głębokość, przy samym ujściu do [...] jest głęboka wyrwa, nie ma wykonanych żadnych urządzeń wylotowych, dno rowu ma szer. ok. 40 cm, zagłębienie w stosunku do terenu ok. 2 m; dalej uskok dna i wyrwa przy [...] opisana wyżej. Grunt na skarpach - osuwający się po nogami. W dniu oględzin w rowie widoczna była woda - mały ciek.

Przesłuchana na rozprawie w charakterze świadka AS zeznała, że jak zapamiętała od lat 1945-1946 rów był wybierany najpierw przez ludzi sołtysa, potem przez Gminę. Skarżący TS pobierał ziemię i przesunął rów

w działkę syna, ta okoliczność miała miejsce od S. na całej długości działki syna. Ale zawsze ten rów był. Od [...] rów jest i był głęboki, bo woda sama robił koryto.

Rów odmulała gmina, przy użyciu koparki. Pani ZK zeznała, że mieszka tu od urodzenia i pamięta, że ten rów zawsze (od dziecka) był do [...]. Rów był czyściutki, zawsze wybrany i płynęła w nim woda. Do samego [...] tak było. Pamięta, że rów był wtedy jeszcze głębszy; przepust był cały, a teraz jest połowę zamulony. W związku z tym teraz, że jest zamulone, rów przy szosie powyżej nie ma odpływu i jak jest ulewa to dochodzi do zalewania.

Uczestniczący w rozprawie złożyli wyjaśnienia: Reprezentujący ZMiUW

w [...] oświadczyli, że [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych

w [...] nie jest i nie był administratorem tego rowu, jak również nie wykonywał tu żadnych prac. Wyjaśnili jednocześnie, że określenie przedmiotowego rowu jako rowu melioracji szczegółowej użyte w poprzednim oświadczeniu przed PINB w [...] na rozprawie w dniu 12.08.2015 r. wynikło z tego, że rów ten przebiega przez tereny użytkowane rolniczo. Przedstawiciele [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] oświadczyli, że przedmiotowy rów odprowadza wody opadowo-roztopowe z pasa drogowego drogi wojewódzkiej 878 i terenów do niej przyległych.

Z posiadanych map topograficznych z 1962 r. rów ten już wtedy istniał. Pan GS oświadczył, że obecny kształt rowu na odcinku od przepustu pod drogą wojewódzką do przepustu pod wiatą p. S został ukształtowany przez ułożenie jombów i korytek, po gwałtownej burzy która zamuliła i oberwała brzegi ówczesnego rowu. Prace wykonywała Gmina [...]. Do momentu zakupu działki 1295 przez skarżących rów miał mniejszy kształt i przepustowość. Wysokość tj. głębokość dna obecnego rowu została ukształtowana po stronie wschodniej przez podniesienie terenu przez skarżących. Skarżący TS w oświadczeniu złożonym na rozprawie zaznaczył, że w momencie zakupu działki 1295 i 1296 w [...] z posiadanego wypisu z rejestru gruntu na działkach nie istniał rów, nie było żadnej wzmianki o użytku PS W. Na działce 1295 był zlokalizowany przepust (ten przy drodze wojewódzkiej) z którego wylotu woda rozlewała się po działce płynąc przez wąski rowek ok. 20 cm tworząc rozlewiska. Nadmienił, że działka nie była przed zakupem użytkowana przez poprzednia właścicielkę ok. 30 lat. Fosa która powstała w 1999 r. była sukcesywnie pogłębiana przez UG w [...], a w 2010 r. została po raz kolejny pogłębiona i ułożone jomby bez jego zgody, bez pozwolenia wodnoprawnego. Wylot do rzeki [...] doprowadzony również bez pozwolenia. Podkreślił, że ówczesny rowek o szerokości 20 cm potwierdzony również przez jego sąsiadkę to nie to samo co rów o szerokości 150 cm i głębokości 1 m. Oświadczył, że na ówczesnym rowie stał budynek gospodarczy, po rozebraniu którego gmina poszerzyła i pogłębiła ówczesny rów.

Przeprowadzone postępowanie dały WINB w [...] podstawę do stwierdzenia, że rów przebiegający od drogi wojewódzkiej nr [...] przez działki nr 1294, 1295, 1296 położone w miejscowości [...] zlokalizowanej na działce nr 1300 - nie jest obiektem budowlanym podlegającym reżimom ustawy Prawo budowlane. Zeznania świadków AS, ZK, złożone przez KK oświadczenie bez wątpliwości wskazują na okoliczność, że od przepustu pod drogą wojewódzką do samej rzeki [...], istniał rów ziemny otwarty, którym z terenów położonych wyżej

w kierunku [...] płynęła woda. Wyjaśnienia i informacje złożone w zeznaniach sięgają lat 40 XX wieku. Ukształtowanie terenu i istnienie tej wodnicy (rowu) obrazuje

i potwierdza kopia mapy topograficznej z 1962 r. Fakt istnienia otwartego, ziemnego rowu w sposób jednoznaczny potwierdzają zeznania pracownika Gminy [....] p. SF (zeznania dotyczą lat od 1984 r.). Poczynione w tym zakresie wyjaśnienia i dowody nie prowadzą do ustaleń, że opisywany rów powstał w wyniku wytwórczej działalności człowieka (określonych robót budowlanych) w ramach zamierzonej inwestycji i nie implikują zakwalifikowania tego rowu jako budowli ziemnej - obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., na wykonanie którego wymagane jest pozwolenie na budowę (także w myśl przepisów wcześniejszych — ustawy Prawo budowlane z 1961 r. czy przepisów określonych w Dz.U. z 1939 r. nr 34 poz. 216 ze zm.). Nie ma też podstaw do kwalifikowania przedmiotowego rowu jako urządzenia melioracji szczegółowej. Przedmiotowy rów nie jest ujęty w ewidencji urządzeń wodnych i przeprowadzone postępowanie nie wykazało, że rów ten został wykonany do regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Rów jak wyjaśniano, zbiera wody z pasa drogowego drogi wojewódzkiej i terenów do niej przyległych. Fakt, że przebiega przy gruntach rolnych nie oznacza, że spełnia wymienione cele, staje się automatycznie urządzeniem i w kwestii legalności podpada pod regulacje Prawa budowalne.

Jak wskazują poczynione wyjaśnienia, na przestrzeni lat przy rowie były wykonywane sukcesywnie prace związane z utrzymaniem stanu drożności; czyszczeniem, odmulaniem, pogłębianiem, bieżącą konserwacją (prowadzone przez gminę, a wcześniej sołtysa), a także prace naprawcze i zabezpieczające, przeprowadzone przez Gminę w 2006 r. w związku z obsuwaniem i obrywaniem skarp polegające na umocnieniu skarp płytami jumbo i ułożeniu korytek w dnie odcinku od przepustu pod droga wojewódzką do przepustu pod wiatą skarżących - dł. ok. 46 m. Na pozostałej części rowu od w/w przepustu do S. (cały rów ma jak określono ok. 450 m) rów pozostaje w stanie naturalnym, nie wykonywano żadnych umocnień czy urządzeń również, na wylocie. Niewątpliwie, nie można odmówić wiary twierdzeniem skarżących, że rów w części, o której mowa wyżej był węższy, czy płytszy i obecny kształt i gabaryty rowu nie są tożsame, niemniej nie ma podstaw do uznania, że w opisanej sytuacji doszło do wybudowania rowu, czy nawet jego przebudowy w rozumieniu przepisów budowlanych. Na tle powyższych ustaleń organ przyjął, że roboty wykonane przez Gminę [...] w 2006 r. są robotami zabezpieczającymi, zrealizowanymi w ramach bieżącej konserwacji rowu. Wykonywanie bieżącej konserwacji nie stanowi natomiast wykonywania robót budowlanych, które powinny być poprzedzone uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniem.

W ustawowym terminie skargę do tutejszego Sądu na decyzję WINB

w [...] wnieśli JS, TS. W ocenie skarżących decyzja Inspektora narusza:

- § 9 w zw. z § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, Dz. U. 1975 r. nr 8 poz. 48 ze zm.;

- art. 3 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane;

- art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.; zwanej dalej Kpa);

Art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 Kpa.

Uwzględniając wytknięte uchybienia skarżący wnieśli o uchylenie tak decyzji zaskarżonej, jak i decyzji organu I instancji, jak również i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko

i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Kontrolując kwestionowaną decyzję Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa i z tego względu wniesiona przez skarżących skarga podlega oddaleniu.

W sprawie kluczowe są dwie rozstrzygające kwestie: legalność wybudowania rowu oraz legalność prac wykonanych przy rowie w roku 2006.

Organy prawidłowo ustaliły, że rów na działce skarżących istniał "od zawsze", a świadkowie potwierdzają, że znajdował się na działkach 1295 i 1296 już

w lat 40-tych XX wieku. Ocena jego legalności powinna więc nastąpić w oparciu

o przepisy ustawy z dnia z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. nr 38, poz. 229). Przepisy prawa budowalnego z 1974 r., które znajdują zastosowanie obecnie z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, mają zastosowanie również do likwidacji samowoli budowlanych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed 1 marca 1975 r., a więc także pod rządami ustawy z 1961 r. i wcześniej. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z 1974 roku roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. O tym, jakie roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę rozstrzygał § 19 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego pozwolenia na budowę wymagały inwestycje, dla których zgodnie z § 9 było wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Do inwestycji takich nie zaliczono budowy rowu; przedmiotowego ustalenia wymagało: 1) wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków, 2) wykonanie i rozbudowa budowli stałych służących do celów wypoczynku, rozrywki i sportu, 3) wykonanie stałych budowli mostów i wiaduktów komunikacji kolejowej i drogowej o rozpiętości powyżej 15 m oraz dwupoziomowych skrzyżowań obiektów komunikacyjnych, 4) wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne, z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk, 5) realizacja innych inwestycji budowlanych: a) przewidzianych na terenach użytkowanych dotychczas na inne cele lub b) których wykonanie mogłoby spowodować wprowadzenie, utrwalenie lub zwiększenie istniejących ograniczeń, uciążliwości, pogorszenie warunków ochrony środowiska, sanitarnych albo bezpieczeństwa ludzi lub mienia na terenach sąsiednich.

Konkluzja musi być zatem taka, że skoro budowa rowu nie wymagała pozwolenia na budowę, to nie można przyjąć, iż stanowiła ona samowolę budowlaną

w rozumieniu art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku. Niezależnie więc od tego, czy rów powstał naturalnie, czy w wyniku celowego działania człowieka, nie jest on samowolą budowlaną.

W kwestii oceny prawnej prac polegających na umocnieniu ścian rowu poprzez ułożenie płyt betonowych typu "jumbo", pogłębienia rowu i ułożeniu korytek w dnie na odcinku od przepustu pod drogą wojewódzką do przepustu pod wiatą skarżących - dł. ok. 46 m, Sąd również nie znalazł podstaw, tak do kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy obu instancji, jak i ich kwalifikacji prawnej. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że prace te miały charakter zabezpieczający i zarazem konserwacyjny. Sąd zwraca uwagę, że do 2006 roku, a więc do czasu wykonania prac z wykorzystaniem elementów betonowych, rów był ziemny. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że konstrukcja rowu ziemnego jest podatna na działania "erozyjne" płynącej w nim wody, w szczególności w okresach wzmożonych opadów. Rów zbiera wody roztopowo-opadowe z terenów położonych powyżej, jak również wody z drogi wojewódzkiej. Płynąc woda po pierwsze, nanosi osady na dno rowu, spłycając jego głębokość i po drugie - w konsekwencji - powoduje, że obmywa brzegi rowu na wyższych poziomach jego ścian, do czasu aż namulenie nie zostanie usunięte. W ten sposób rów ulega systematycznemu naturalnemu poszerzaniu. Sąd nie zgadza się z twierdzeniami skarżących, że rów został celowo pogłębiony i poszerzony. Z zeznań świadków wynika, że obecny kształt rowu powstał w 2006 roku w wyniku ułożenia płyt "jumbo" i korytek. Prac tych dokonano w wyniku interwencji mieszkańców, w tym AS, bez sprzeciwu skarżących. Prace wykonano w celu zabezpieczenia rowu, przed dalszym obrywaniem się jego brzegów, a więc naturalnym poszerzaniem. To, że położono płyty "jumbo" i korytka nie zmienia faktu, iż uczyniono to w celu utrzymania dotychczasowych parametrów rowu, jego głębokości oraz szerokości.

Z zeznań świadków wynika również, że to skarżący poprzez nawiezienie ziemi ukształtowali głębokość rowu od strony wschodniej. Symptomatyczna jest także okoliczność, iż rów, w swojej dalszej części, a więc od strony [...], już za elementami objętymi pracami w 2006 roku jest głębszy i szerszy, brzegi osuwają się pod wpływem ciężaru przechodzących osób – protokół oględzin/rozprawy, k. 6 akt organu II instancji. Potwierdza się zatem przyjęty przez Sąd wniosek, że wyłożenie ścian rowu płytami oraz dna korytkami, miało charakter zabezpieczający

i konserwujący; tam gdzie tych prac nie wykonano, rów jest szerszy i głębszy,

z tendencją do dalszych zmian erozyjnych. Uwzględnić także należy, że cały materiał dowody jednoznacznie potwierdza, iż sporny rów, co jakiś czas był czyszczony przez gminę/sołtysa. Działania takie ze swojej istoty, do czasu wyłożenia rowu elementami betonowymi, petryfikowały naturalną zmianę jego parametrów. Z tych względów Sąd nie może przyjąć, że prace polegające na wyłożeniu rowu płytami betonowymi na brzegach oraz ułożeniu korytek na dnie stanowią rozbudowę bądź przebudowę

w rozumieniu, odpowiednio, art. 3 pkt 6 i art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego z 1994 roku. Zmiana parametrów rowu, jego poszerzenie i pogłębienie była naturalna, wynikająca z działań erozyjnych płynącej wody, a prace podjęte przy rowie, były wymuszone tymi działaniami i zmierzały do jego zabezpieczenia przed dalszą degradacją. Tym samym zostały zachowane wymogi, o jakich skarżący sami piszą w swojej skardze: były to działania mające na celu zachowanie istniejącego stanu rzeczy oraz eliminację efektów oddziaływania czynników destrukcyjnych.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.