Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1884/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1, art. 154 par. 2, art. 154 par. 6, art. 154 par. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda – Kawula (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 712/17 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz U.K. sumę pieniężną w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz U.K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U. K. (dalej: Skarżąca) pismem z 1 lipca 2022 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ponowne:

- wymierzenie Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w wysokości 10.000 zł;

- stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 154

§ 7 p.p.s.a. w wysokości 15.000 zł;

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.;

- zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania

- w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/17.

Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. K. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z 15 maja 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie pomiędzy ul. [...] a ul. [...], opisaną w tabeli likwidacyjnej nr [...] we wsi [...], uregulowaną w księdze wieczystej [...] o nr hip. [...], [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 25 lipca 2018 r., zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/17 upłynął z dniem 25 listopada 2018 r.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że do dnia dzisiejszego Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie wykonał ww. wyroku, pomimo wydania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1777/19 wymierzającego temu organowi grzywnę za niewykonanie wyroku z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/18 w wysokości 2.000 zł oraz wyroku z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2011/20 wymierzającego temu organowi grzywnę za niewykonanie wyroku z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/18 w wysokości 3.000 zł i przyznającego Skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i zasadne.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Taka sytuacja nie ma miejsca w tym postępowaniu. Organ, gdy tylko jest to możliwe i gdy tylko ma dostęp do akt postępowania, podejmuje na bieżąco czynności zmierzające do zakończenia postępowania. Ponadto zaznaczył, że postępowania administracyjne toczące się na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz art. 214 i art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami skomplikowanymi, w których konieczne jest ustalenie i wyjaśnienie wielu istotnych kwestii dotyczących nieruchomości. Niejednokrotnie czynności dokonywane są z udziałem środków dowodowych takich jak akta archiwalne, a ponadto konieczne jest również pozyskanie opinii biegłych w związku z doniosłością pewnych ustaleń oraz ich specjalistycznym charakterem.

Do dnia 17 października 2022 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku z 15 maja 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/17 zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z 15 maja 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie pomiędzy ul. [...] a ul. [...], opisaną w tabeli likwidacyjnej nr [...] we wsi [...], uregulowaną w księdze wieczystej [...] o nr hip. [...], [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt.

Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 27 marca 2018 r. wpłynęły do organu w dniu 25 lipca 2018 r., zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 25 listopada 2018 r.

Do dnia wniesienia skargi z 1 lipca 2022 r. - mimo uprzednich wezwań organu przez Skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku i mimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1777/19 wymierzającego temu organowi grzywnę za niewykonanie wyroku z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/18 w wysokości 2.000 zł oraz wyroku z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2011/20 wymierzającego temu organowi grzywnę za niewykonanie wyroku z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 712/18 w wysokości 3.000 zł i przyznającego Skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł organ ten nie załatwił tej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem, to jest nie rozpoznał wniosku z 15 maja 2017 r.

Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny.

W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna wymierzona w znacznie wyższej niż dotychczas wysokości, to jest 5.000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent m.st. Warszawy prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów. Jednakże jest to już kolejny wyrok tutejszego Sądu w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku z dnia 27 marca 2018 r. Sąd miał więc na uwadze, że mimo wcześniejszych wyroków wymierzających organowi grzywnę, organ w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku z 15 maja 2017 r.

Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16).

Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku z dnia 27 marca 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zakończył bowiem sprawy, mimo że upłynęło już blisko 4 lata od wyznaczonego terminu.

Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości działania organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu.

Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd przyznał Skarżącej od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy sumę pieniężną w wysokości 3.000 zł, będącą swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznanie sumy pieniężnej stronie oczekującej przez lata na wykonanie przez organ administracji prawomocnego wyroku, ma nadto uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny dostrzegając negatywne konsekwencje, jakich strona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy, obejmuje ją swoją ochroną.

Sąd zasądził też na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł