Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1450/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Agnieszka Miernik, Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku: 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r.; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

M. S. urodziła się w [...] roku. Starała się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] października [...] . małżonku – S.S..

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzję uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) to jest braku po stronie skarżącej przymiotu członka rodziny oraz braku całkowitej niezdolności do pracy. Otóż wskutek orzeczenia przez Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia [...] grudnia 2004 r. separacji związku małżeńskiego S. i M.S., skarżąca nie jest już członkiem rodziny S. S., a nadto orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. M. S. została uznana jedynie za częściowo niezdolną do pracy okresowo od listopada 2005 r. do sierpnia 2007 r.

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy, argumentując jak w decyzji poprzedzającej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wskazała na swój stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie pracy zarobkowej, brak środków do utrzymania. Podnosiła, iż po uprawomocnieniu się wyroku o separacji miała jeszcze 5 lat na żądanie od byłego małżonka alimentów.

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w niej zawartych.

Podjęta w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...] kwietnia 2006 r. odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Wicedyrektora Departamentu [...] – E.N.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powziął wątpliwości co do skuteczności tego pełnomocnictwa.

Ustalono, że Wicedyrektor Departamentu [...] – E. N. posiada pełnomocnictwo do wydawania przedmiotowych decyzji wystawione przez Członka Zarządu ZUS – [...], umocowaną z kolei do tych czynności przez Prezesa ZUS.

Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kompetencje do wydawania decyzji w zakresie przyznania i odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku posiada Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Brak jest podstaw do uznania, że E. N. - Wicedyrektorowi Departamentu [...] pełnomocnictwa do podpisywania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogła skutecznie udzielić Członek Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...].. Upoważnienie do wydania decyzji na podstawie art. 83 powołanej ustawy mogło być skutecznie udzielone jedynie przez Prezesa ZUS, który personifikuje organ. W ustawie ubezpieczeniowej nie zawarto innego uregulowania, dotyczącego udzielania konkretnym pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w jego imieniu, niż to, które wynika z art. 268a kpa. W art. 74 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zawarta jest delegacja dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do wydania rozporządzenia w sprawie nadania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych statutu. Na podstawie tego przepisu zezwolono na określenie nim w szczególności; struktury organizacyjnej Zakładu i zakresu rzeczowego działania centrali i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu oraz trybu funkcjonowania i kompetencji organów Zakładu. Zgodnie z § 3 ust. 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1999 r. Nr 80, poz. 914 ze zm.), Prezes Zakładu może upoważnić m.in. dyrektorów komórek organizacyjnych do:

1. reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu w określonych przez niego sprawach,

2. upoważniania innych pracowników Zakładu w zakresie określonym w pkt 1.

Nie ulega wątpliwości, że § 3 ust. 2 pkt 2 powołanego załącznika do rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z treścią art. 268a kpa. Prezes ZUS nie może upoważnić Członka Zarządu ZUS w celu dalszego upoważniania innych pracowników do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu w zastrzeżonych w ustawie wyłącznie dla niego sprawach. Udzielając delegacji do wydania rozporządzenia w sprawie nadania statutu Zakładowi, ustawodawca nie wskazał, że organ wykonawczy może w sposób odmienny, niż czyni to ustawa (kpa) uregulować kwestię udzielania konkretnym pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w jego imieniu.

W związku z powyższym uznać należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie została podpisana przez osobę upoważnioną do jej wydania. Decyzja administracyjna wydana przez osobę nieposiadającą umocowania do jej wydania jest z mocy art. 156 § 1pkt 1 kpa nieważna.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. W oparciu o przepis art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.