Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 274/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
article: art. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
article: art. 105,  art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Kremis, Sędziowie Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel (spr.), Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia .... w przedmiocie umorzenia postępowania organu pierwszej instancji w sprawie odpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz skarżącej kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz K. decyzją z dnia .... na podstawie art. 1 i art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości- zwanej dalej "ustawą przekształceniową z 2005 r." (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w K. przy ul. M., w granicach działki nr .... W uzasadnieniu decyzji opisując dotychczasowy przebieg postępowania organ I instancji wyjaśnił, że sprawa przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności wskazanej wyżej nieruchomości gruntownej była już przedmiotem rozstrzygnięcia tego organu z dnia .... (decyzja odmowna) w związku ze złożonym w dniu 7 października 2003 r. przez A. P., R. P., P. P., W. P. oraz J. P. wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności ww. nieruchomości. Dodał, że decyzja ta została uchylona mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 967/06) i wyrokiem tym Sąd uchylił poza wskazaną decyzją również utrzymująca ją w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia .... oraz oddalający skargę na te rozstrzygnięcia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 678/04. Organ podkreślił, że rozpoznając ponownie sprawę należało wziąć pod uwagę, że w dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ww. ustawa przekształceniowa z 2005 r., która to ustawa zastąpiła dotychczas obowiązujące przepisy: ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności- zwanej dalej "ustawą przekształceniową z 1997 r." (t. jedn. z 2000 r. Dz.U. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) oraz ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości- zwanej dalej "ustawą przekształceniową z 2001 r." (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Powołując się na treść art. 8 ustawy przekształceniowej z 2005 r. organ I instancji podał, że do przedmiotowego postępowania należy stosować nowe przepisy.

Od tej decyzji A. P.(zwana dalej "skarżącą") wraz z pozostałymi stronami postępowania złożyła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 8 ustawy przekształceniowej z 2005 r. Skarżąca domagała się zmiany decyzji w punkcie trzecim, poprzez wydanie w tym względzie orzeczenia o nieodpłatnym nabyciu prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy przekształceniowej z 2001 r., ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania zwróciła uwagę na to, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 8 ustawy przekształceniowej z 2005 r., gdyż w tej sprawie została wydania już przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.w dniu 28 września 2004 r. decyzja ostateczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.decyzją z dnia ...., na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w zw. z art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego (t. jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 8 i art. 9 ustawy przekształceniowej z 2005 r., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołując się na skutki wejścia w życie kolejnej ustawy regulującej kwestie administracyjnoprawnych przekształceń wieczystego użytkowania, a mianowicie ustawy przekształceniowej z 2005 r. (mocą której uchylone zostały dwie poprzedzające ją ustawy regulujące tą materię z 1997 r. i z 2001 r.), wskazał, że zgodnie z art. 8 tej ustawy do spraw wszczętych na podstawie ustaw wymienionych w art. 9, i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy nowej ustawy. Zdaniem Kolegium z powyższego wynika, że wszelkie sprawy wszczęte na podstawie ustawy przekształceniowej z 1997 r. i na podstawie ustawy przekształceniowej z 2001 r. powinny być od dnia 13 października 2005 r. prowadzone na podstawie przepisów ustawy przekształceniowej z 2005 r. Na tej podstawie organ II instancji uznał, że w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, będąc związanym żądaniem skarżącej, która na zapytania organu I instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji wyraźnie opowiedziała się za rozpatrzeniem jej wniosku nie na podstawie nowej regulacji prawnej lecz na podstawie już nieobowiązujących w sprawie przepisów ustawy przekształceniowej z 2001 r., należało w sytuacji braku podstawy prawnej do załatwienia sprawy zgodnie z wyrażonym żądaniem sprawę umorzyć jako bezprzedmiotową.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wraz z pozostałymi stronami postępowania zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 oraz art. 9 ustawy przekształceniowej z 2005 r., art. 1 ust. 1 i 2 ustawy przekształceniowej z 2001 r., a także naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 w zw. z art. 105 § 2 k.p.a. Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca wskazała na błędne zastosowanie w sprawie art. 8 ustawy przekształcającej z 2005 r. poprzez przyjęcie, że ostateczna decyzja SKO w Jeleniej Górze z dnia 28 września 2004 r. nr SKO/41/NP.-1171/2004 nie jest decyzją ostateczną, o której mowa w hipotezie normy art. 8 ww. ustawy. W ocenie skarżącej wykładnia literalna art. 8 tej ustawy nie pozostawia wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie ten przepis nie znajduje zastosowania, bowiem sprawa przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ul M.w K. została zakończona ww. decyzją SKO w J.z dnia 28 września 2004 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy przekształcającej z 2001 r., umożliwiającej stronom nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości. Zdaniem skarżącej uprawnienie do nieodpłatnego nabycia prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości potwierdził w sposób niepodważalny Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 967/06.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o jej oddalenie, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 8 i art. 9 ustawy przekształcającej z 2005 r.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 686/08 skarga w części dotyczącej R. P., P. P., W. P. oraz J. P. z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia, została odrzucona. Postanowieniem z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt I OSK 1174/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ww. stron złożoną na postanowienie z dnia 21 kwietnia 2009 r.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 686/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę skarżącej A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.z dnia .... W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy regulacja z art. 8 ustawy przekształceniowej z 2005 r. pozwala w przypadku spraw, w których postępowania zostały wszczęte na podstawie jednej z uchylonych ustaw kontynuować postępowanie w trybie nowej ustawy, przy czym w ocenie Sądu, przepis ten należy odczytywać w ten sposób, że uchylenie decyzji przez sąd administracyjny będzie powodowało konieczność rozpoznania sprawy z zastosowaniem nowej ustawy przekształceniowej z 2005 r., albowiem sprawa rozstrzygnięta decyzją, która została uchylona mocą sądowego wyroku przestaje być sprawą zakończoną ostateczną decyzją. W takiej sytuacji koniecznym będzie poinformowanie stron o zmianie stanu prawnego i uzyskanie jednoznacznego stanowiska co do podtrzymywania żądania przekształcenia. Dodał, że szczególnie ważne będzie to w odniesieniu do użytkowników, którzy na podstawie uchylonych ustaw mieli prawo do nieodpłatnego przekształcenia (nabycia własności), a teraz je utracili. Zaznaczył, że w sytuacji braku wyrażenia przez strony jednoznacznego stanowiska co do żądania przekształcenia użytkowania postępowanie wszczęte pod rządami ustawy przekształceniowej z 2001 r. należałoby na podstawie art. 105 k.p.a. umorzyć. Sąd podkreślił, że organ pierwszej instancji nie może bowiem prowadzić postępowania na podstawie nowo obowiązującego przepisu, pozwalającego rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty bez złożenia wyraźnej deklaracji pochodzącej od strony postępowania, w której podtrzymuje ona żądanie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie nowo obowiązujących przepisów. Zauważył, że jak wynika z akt administracyjnych Burmistrz K. pismem z dnia 30 sierpnia 2007 r. poinformował strony postępowania, że obecnie do postępowań wszczętych na mocy ustawy przekształceniowej z 2001 r. stosuje się przepisy ustawy przekształceniowej z 2005 r. oraz, że zgodnie z art. 4 powoływanej ustawy osoba na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest zobowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, która określona zostaje na podstawie wyceny sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Dodał, że jednocześnie Burmistrz wezwał, w celu realizacji wniosku, o wpłatę na konto Urzędu Miejskiego "wadium" na pokrycie kosztów sporządzenia operatu szacunkowego w wysokości 500 zł i w dniu 13 września 2007 r. określone wyżej "wadium" zostało wpłacone na konto Urzędu. Sąd zaznaczył, że następnie skarżąca pismem z dnia 21 września 2007 r. wezwała Burmistrza K. do zapłaty kwoty 500 zł tytułem odszkodowania powstałego na tle wyroku NSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2007r. Pismem z dnia 18 grudnia 2007 r. Burmistrz K. odmówił zwrotu kwoty 500 zł tytułem odszkodowania oraz wezwał ponownie skarżącą do określenia czy podtrzymuje wolę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dodał, że A., J., R., P. oraz W. P. w piśmie z dnia 15 stycznia 2008 r. zwrócili się o dobrowolne i natychmiastowe wykonanie wyroku NSA poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieobowiązujące przepisy ustawy przekształceniowej z 2001 r. oraz poinformowali, że dopiero po wydaniu decyzji na mocy ww. ustawy z 2001 r. określą, czy podtrzymują wolę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na mocy obecnie obowiązującej ustawy przekształceniowej z 2005 r. Sąd wskazał, że kolejnym pismem z dnia 4 lutego 2008 r. Burmistrz K. poinformował, że nie istnieje możliwość wydania decyzji na mocy nieobowiązujących przepisów oraz że w dniu 1 stycznia 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, która rozszerzyła możliwość stosowania bonifikat od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z tym pismem zostały przesłane wzory wniosków, jakie należy złożyć w sytuacji ubiegania się o udzielenie bonifikaty. Sąd zaznaczył, że jak wynika z przedstawionej wymiany korespondencji pomiędzy Burmistrzem K., a skarżącą, pomimo wyrażonych w szeregu pismach zapytaniach dotyczących sposobu załatwienia sprawy organ nie uzyskał jednoznacznej deklaracji w tym przedmiocie. Podkreślił, ze wręcz przeciwnie- skarżąca zażądała dobrowolnego i natychmiastowego wykonania wyroku NSA poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieobowiązujące przepisy ustawy przekształceniowej z 2001 r. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w takim przypadku uznać należało, że istnieje brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zarówno w oparciu o przepisy nieobowiązującej ustawy z dnia 2001 r., jak i ustawy z 2005 r. i w pełni zasadnym było rozstrzygnięcie wydane przez organ II instancji.

W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości, zarzucając, iż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 w związku z art. 105 § 2 k.p.a., a także art. 8 oraz art. 9 ustawy przekształceniowej z 2005 r. Wniosła o uchylenie i zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości poprzez stwierdzenia nieodpłatnego nabycia nieruchomości na podstawie przepisów ustawy przekształceniowej z 2001 r. W motywach skargi kasacyjnej podniosła wcześniej przedstawianą argumentację. Nadto wskazała, że zgodnie z art. 286 § 1 i § 2 w zw. z art. 188 ustawy prawo o postępowaniu administracyjnym po wydaniu orzeczenia, Sąd akta administracyjne sprawy zwraca organowi administracji publicznej załączając jego odpis. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zaznaczył, że jeśli więc nie został wyznaczony termin wykonania zobowiązania można przyjąć, że w takim przypadku znajduje odpowiednie zastosowanie przepis art. 35 § 3 k.p.a., z którego wynika, że załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a w sprawie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Skarżąca skazała, że zobowiązany organ, czyli Burmistrz Miasta K., nie wykonał wyroku NSA, pomimo że z mocy prawa obowiązany jest podjąć stosowne czynności celem.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2388/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 2 k.p.a. wskazało, że sąd I instancji bezpodstawnie przyjął za trafny pogląd organu administracji, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Podkreślił, że bez względu na datę jego złożenia istniał bowiem wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i w ustawie będącej prawną podstawą załatwienia wniosku, tj. w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. istniała, co do zasady (art. 5 ustawy) możliwość przekształcenia tego prawa nieodpłatnie. NSA zaznaczył, że organ uznał to żądanie za bezzasadne, co powinien wykazać w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie umarzać postępowanie, bowiem bezprzedmiotowość postępowania należy bowiem odróżnić od braku przesłanek do uwzględnienia żądania. Podkreślił, że w omawianej sprawie zasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 8 oraz 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., co powoduje niezależnie od wcześniej podniesionych argumentów konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku złożonego 7 października 2003 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sąd zaznaczył, że wniosek ten został złożony w okresie obowiązywania ustawy przekształceniowej z 2001 r. i po stronie skarżących po spełnieniu ustawowych kryteriów powstało więc uprawnienie (ekspektatywa) nabycia prawa własności nieruchomości w tym trybie. Dodał, że art. 8 przywoływanej wcześniej ustawy nie powinien w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania ze względu na jego sprzeczność z konstytucyjną zasadą ochrony praw nabytych. NSA wskazał, że w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 24 września 2008 r. w sprawie I OSK 1369/07, który stwierdza, że przepis art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną, narusza w tym zakresie konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych (maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności nieruchomości). Za trafny uznał sąd II instancji w przywołanym uzasadnieniu pogląd, że sądy administracyjne są uprawnione do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu ustawy w oczywisty sposób sprzecznego z Konstytucją. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzeczność art. 8 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z Konstytucją ma charakter oczywisty a sposób jego rozumienia wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2000 r., sygn. V SA 613/00 (OSP 2001, nr 5, poz. 82) ani treść art. 178 ust. 1 Konstytucji, ani wyłączność orzekania o niekonstytucyjności ustaw in abstracto, właściwa Trybunałowi Konstytucyjnemu, nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. Stosując zasadę lex superior derogat legi inferiori i tym samym odmawiając zastosowania in concreto przepisu ustawy, sąd nie narusza kompetencji w tym zakresie właściwej dla Trybunału Konstytucyjnego, gdyż formalnie przepis ten w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym.

Nadto podniósł, że nie można się z kolei zgodzić się wywodami zawartymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a dotyczącymi braku możliwości zastosowania art. 8 ustawy przekształceniowej z 2005 r. z powodu zakończenia postępowania administracyjnego decyzją ostateczną z dnia 28 września 2004 r., gdyż decyzja ta została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r. w sprawie I OSK 167/06 i nie istnieje w obrocie prawnym a postępowanie administracyjne, w którym była wydana nie zostało zakończone. NSA skonstatowało, że rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni powyższą ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, które winno być prowadzone w dalszym ciągu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w związku z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Działając w granicach tak zakreślonych kognicji, jak również uwzględniając stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2388/11 (art. 190 p.p.s.a.), Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., co powoduje, iż decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Przede wszystkim należy zauważyć, że Sąd drugiej instancji przesądził o konieczności przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w związku z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Podkreślić należy, iż zupełnie bezzasadne było przekonanie organu II instancji, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i zachodzi podstawa do zastosowania regulacji art. 138 § 1 pkt 2 zdanie drugie k.p.a. Bez względu bowiem na datę złożenia istniał w aktach sprawy wniosek skarżącej (z dnia 7 października 2003 r.) o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności i w ustawie będącej prawną podstawą załatwienia wniosku, tj. w ustawie przekształceniowej z dnia 29 lipca 2005 r. istniała, co do zasady (art. 5 tej ustawy) możliwość przekształcenia tego prawa nieodpłatnie. Jeśli organ uznał to żądanie za bezzasadne, co powinien wykazać w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie umarzać postępowanie, bowiem bezprzedmiotowość postępowania należy bowiem odróżnić od braku przesłanek do uwzględnienia żądania. Zaznaczyć należy, iż wniosek z dnia 7 października 2003 r. został złożony w okresie obowiązywania ustawy przekształceniowej z 2001 r. i warunkiem nabycia prawa własności nieruchomości przez dotychczasowych użytkowników wieczystych było spełnienie kryteriów wynikających z art. 1 ust. 1 tej ustawy, tj. przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy (tj. 24 października 2001 r.). Po stronie skarżących po spełnieniu ustawowych kryteriów powstało więc uprawnienie (ekspektatywa) nabycia prawa własności nieruchomości w tym trybie. Zwrócić należy uwagę, że biorąc pod uwagę treść art. 1 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu pierwotnym nabycie prawa własności nie następowało ex lege, gdyż warunkiem koniecznym do powstania prawa było złożenie wniosku, a następnie wydanie prawotwórczej decyzji administracyjnej o nabyciu prawa. Jednakże istotną zmianę w sytuacji skarżącej spowodowała nowelizacja tej ustawy z 2003 r. dokonana ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego. Z chwilą wejścia w życie tej ustawy, uwzględniając nowe brzmienie art. 1 ust. 1, użytkownicy wieczyści spełniający kryteria wymienione w tym przepisie, nabywają własność nieruchomości z mocy prawa, a nabycie prawa następuje z dniem, w którym decyzja, o której mowa w art. 1 ust. 3, stała się ostateczna. Oznacza to, iż decyzja administracyjna o nabyciu prawa własności w tym trybie utraciła wyłącznie prawotwórczy charakter, gdyż przez to, że stwierdza nabycie własności nieruchomości z mocy prawa nosi również cechy decyzji deklaratoryjnej. Z chwilą wejścia w życie noweli do ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. ekspektatywa skarżącej dotycząca nabycia prawa własności nieruchomości została w sposób maksymalny ukształtowana i wydanie decyzji administracyjnej o nabyciu prawa własności nieruchomości stanowiło już konsekwencję złożenia wniosku w tym zakresie. Skarżąca miała więc prawo oczekiwać wydania decyzji w ustawowym, a zarazem rozsądnym terminie przewidzianym do załatwienia tego rodzaju spraw przez właściwy organ administracji. A zatem niezałatwienie sprawy i niewydanie ostatecznej decyzji do czasu wejścia w życie ustawy przekształceniowej z 2005 r. spowodowało drastyczne pogorszenie jej sytuacji, jako że utraciła– stosownie do uregulowań zawartych w nowej ustawie – uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Dotychczasowa ustawa gwarantowała zaś nabycie tego prawa ex lege w razie spełnienia ustawowych kryteriów. Skład orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 24 września 2008 r. w sprawie I OSK 1369/07 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który stwierdza, że przepis art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną, narusza w tym zakresie konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych (maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności nieruchomości) (....) sądy administracyjne są uprawnione do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu ustawy w oczywisty sposób sprzecznego z Konstytucją. Mając na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w zakresie ochrony ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych z treści przepisów art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyroki TK z 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99 i z 23 listopada 1998r., sygn. SK 7/98) można wywieść normę, której sens pozostaje w wyraźnej kolizji z brzmieniem art. 8 ustawy przekształceniowej z 2005 r. w zakresie, w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy przekształceniowej z 2001 r. i do czasu wejścia w życie nowej ustawy niezakończonych decyzją ostateczną. Sądy administracyjne, zgodnie z tym co rozważono, są uprawnione do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu ustawy w oczywisty sposób sprzecznego z Konstytucją i skoro nie budzi wątpliwości brak zgodności wymienionych przepisów ustawy z Konstytucją, a niezgodność w omawianej materii ma charakter oczywisty, zachodzi podstawa do odmowy zastosowania przez sąd w niniejszej sprawie przepisów ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie uwzględniając uwagi wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2388/11 oraz uwagi zawarte w niniejszym wyroku, jak również zarzuty podnoszone przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Orzeczenie o tym, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonane znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.