Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1059/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 1 lit a w zw. .  z art 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 93 i 98
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 107 i 162
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Anna Szkodzińska SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. T., R. T., Z. P., T. M., H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 lipca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. znak [...] Wójt Gminy K. zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,9 ha położonej w miejscowości D., gm. K., na siedem działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] pod warunkiem utrzymania istniejącego rowu odwadniającego przebiegającego przez działkę.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. T., Z. P., T. M., H. M. i R. T.. W zażaleniu zakwestionowano umieszczenie w skarżonym postanowieniu warunku utrzymania istniejącego rowu melioracyjnego podnosząc, że przepisy u.g.n. nie przewidują możliwości warunkowego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości pod kątem jego zgodności z planem miejscowym. Zakwestionowano również sam fakt istnienia na przedmiotowej działce rowu odwadniającego. Podkreślono, że jego istnienie nie wynika ani z ewidencji gruntów, ani z wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 2 lipca 2019 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 93 ust. l, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm., dalej jako "u.g.n.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako "k.p.a.").

Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodnie z treścią art 93 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

W przedmiotowej sprawie postępowanie podziałowe zostało zainicjowane wnioskiem Z. P., T. M., H. M., B. T. i R. T. z dnia 14 sierpnia 2018 r. o przeprowadzenie postępowania podziałowego nieruchomości położonej w miejscowości D., gm. K. oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność wnioskodawców i ma na celu wydzielenie siedmiu działek: sześciu budowalnych i jednej pod drogę wewnętrzną zapewniającą wydzielanym działkom dostęp do drogi publicznej.

Działka przeznaczona do podziału objęta jest postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości D., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 17 października 2014 r. (Dz. Urz. [...] z dnia 4 listopada 2014 r. poz. 6088) i jej późniejszymi zmianami. Objęta wnioskiem działka w zasadniczej części położona jest w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 8.MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej), w niewielkiej części natomiast w terenie oznaczonym symbolem KDL i KDD (tereny komunikacji drogowej). Plan ten ustala minimalną szerokość działek budowlanych na 18 m (§ 8 pkt 3b) oraz zasadę, że kąt położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego powinien być zbliżony do kąta prostego (§ 8 pkt 3c). Wprowadzono także zasadę, iż jeżeli w projekcie podziału nieruchomości przewidziano wydzielenie działki pod drogę, której nie wyznaczono na rysunku planu liniami rozgraniczającymi, jej szerokość powinna wynosić co najmniej 5 metrów; odstępstwo dopuszcza się jedynie w sytuacji, gdy istniejące trwałe zainwestowanie uniemożliwia przyjęcie w/w szerokości lub gdy droga zapewnia dojazd do nie więcej niż trzech działek w zabudowie jednorodzinnej, przy czym szerokość działki wydzielanej pod drogę winna zapewniać możliwość dojazdu i dojścia zgodnie z wymaganiami przepisów prawa budowlanego (§ 8 pkt 6).

Kolegium wskazało, że powyższe warunki są spełnione, co wprost wynika z mapy ze wstępnym projektem podziału. Wydzielane działki mają odpowiednią szerokość, każda z nich ma zagwarantowany dostęp do drogi (pośredni lub bezpośredni), a wydzielana droga wewnętrzna ma szerokość 5 m.

Nie ma również wątpliwości co do tego, że dokonywany podział jest zgodny z przeznaczeniem przedmiotowej nieruchomości, która w planie znajduje się w obszarze zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wydzielane działki będą posiadały parametry kwalifikujące je do zagospodarowania-zabudową mieszkaniową jednorodzinną.

Kwestią sporną na gruncie przedmiotowej sprawy jest kwestia istnienia na działce nr [...] rowu melioracyjnego oraz wpływu tej okoliczności na rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie.

Kolegium wyjaśniło, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika niewątpliwie, iż sporny rów istnieje na działce nr [...]. Przede wszystkim potwierdzają to wyniki wizji lokalnej i dołączona do protokołu z tej wizji dokumentacja zdjęciowa. Podkreślić należy, że w wizji osobiście brał udział R. T. i nie kwestionował przyjętych w protokole ustaleń, zgodnie z którymi przez działkę nr [...] biegnie rów melioracyjny. Okoliczność, że rów ten jest w złym stanie, miejscami zamulony albo zasypany gałęziami nie ma znaczenia dla faktu jego istnienia, a świadczy jedynie o zaniechaniach właścicieli działki, zobowiązanych do utrzymywania w należytym stanie znajdującego się na ich nieruchomości urządzenia. Istnienie rowu potwierdza także mapa zasadnicza, na której sporządzono wstępny projekt podziału nieruchomości. Na mapie tej w sposób nie budzący wątpliwości zaznaczono przebieg rowu melioracyjnego. Wobec powyższego twierdzenia zawarte w zażaleniu, jakoby przedmiotowy rów w rzeczywistości nie istniał, muszą być uznane za bezpodstawne. Należy podkreślić, że ewidencja gruntów, na którą w tym zakresie powołuje się autor zażalenia wskazując, że nie ujęto w niej informacji o rowie, nie korzysta z domniemania prawdziwości zawartych w niej danych, tak jak treść ksiąg wieczystych. Stąd też okoliczność, że w ewidencji gruntów brak jest informacji o istniejącym na działce nr [...] rowie melioracyjnym, wobec wskazanych wyżej dowodów, które potwierdzają, że rów ten istnieje, nie może być decydująca.

Z kolei rozważyć należy, czy dopuszczalne było wprowadzenie do kwestionowanego rozstrzygnięcia warunku utrzymania wymienionego rowu melioracyjnego na przedmiotowej nieruchomości.

Jak już wyżej wskazano, postanowienie opiniujące wstępny projekt podziału nieruchomości, wydawane w oparciu o przepis art. 93 ust. 4 u.g.n., obejmuje swoim zakresem zgodność wstępnego projektu podziału z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Kolegium kwestia utrzymania przedmiotowego rowu melioracyjnego na terenie objętej wnioskiem o podział nieruchomości w podanym zakresie opiniowania się mieści. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zawiera bowiem zapisy dotyczące zasad postępowania ze znajdującymi się na nieruchomościach urządzeniami melioracyjnymi. W szczególności § 5 ust. ust. 2 pkt 5 uchwały w sprawie planu stanowi, iż w przypadku realizacji inwestycji mogących mieć wpływ na urządzenia wodne, w tym przeciwpowodziowe, inwestycji lokalizowanych w pobliżu rzek i cieków naturalnych oraz na rzekach i ciekach naturalnych, a także na terenach zmeliorowanych, należy uwzględnić wymogi ochrony tych urządzeń i terenów wynikające z przepisów odrębnych oraz warunki określone przez ich zarządców na podstawie przepisów odrębnych. Z kolei ust. 7 tego samego przepisu stanowi, iż zabrania się wprowadzania zmian w naturalnym ukształtowaniu terenu, z wyjątkiem prac związanych z realizacją inwestycji budowlanych w zakresie niezbędnym dla właściwego usytuowania obiektów budowlanych oraz z wyjątkiem działań realizowanych, przez uprawnione podmioty w zakresie gospodarki wodnej; w szczególności zabrania się zmiany naturalnego kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich.

Zacytowane zapisy planu dotyczą terenów objętych planem niezależnie od ich ustalonego przeznaczenia. Oznacza to, iż z samego faktu istnienia na terenie objętej wnioskiem o podział działki rowu melioracyjnego wynika, że dyspozycje tych przepisów odnoszą się do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Zatem organ I instancji miał prawo weryfikować pod tym kątem zgodność wnioskowanego podziału z planem miejscowym, a co za tym idzie mógł również do swojej opinii wprowadzić warunki, które z tych przepisów wynikają. Stanowi to bowiem istotę opiniowania zgodności projektu podziału z planem miejscowym.

W ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie przyjął, iż z zacytowanych zapisów planu miejscowego wynika obowiązek utrzymania przedmiotowego rowu melioracyjnego na nieruchomości i zakaz jego likwidacji. Likwidacja rowu oznaczałaby bowiem dokonanie zmiany kierunku spływu wód opadowych, które obecnie, jak wynika z przeprowadzonej wizji lokalnej, spływają w kierunku owego rowu. Działanie takie (likwidacja rowu) oznaczałoby również naruszenie wymogu ochrony urządzeń melioracyjnych wskazanego w cytowanym wyżej § 5 ust. 2 pkt 5 uchwały w sprawie planu.

Z obowiązującego dla terenu działki nr [...] w D. planu miejscowego wynika obowiązek utrzymania istniejącego na jej terenie rowu melioracyjnego, przy czym obowiązek ten wynika z samej treści uchwały w sprawie planu. Stąd też wprowadzenie warunku pozytywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału, zgodnie z którym konieczne jest utrzymanie owego rowu, było nie tylko dopuszczalne, ale i konieczne, tylko bowiem w sytuacji zachowania rowu podział będzie zgodny z planem. Kolegium wyjaśnia, że w przedstawionym stanie faktycznym wydanie opinii negatywnej nie byłoby zasadne, nie ma bowiem wątpliwości, że zaproponowany wstępny projekt podziału spełnia wszystkie warunki wynikające z zapisów planu miejscowego. Organ opiniujący miał obowiązek zagwarantować utrzymanie istniejącego na przedmiotowym terenie urządzenia melioracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu zażalenia, iż opatrzenie opinii pozytywnej warunkiem nie jest dopuszczalne, bowiem taka możliwość nie wynika z przepisu prawa - Kolegium stwierdziło, ze przepisami dającymi podstawę do ujęcia w postanowieniu opiniującym takiego warunku są w analizowanym stanie faktycznym przepisy Uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 17 października 2014 r. w sprawie zatwierdzenia planu miejscowego. Podkreślić przy tym należy, że ewentualną alternatywą dla wydania opinii pozytywnej opatrzonej warunkiem byłoby w przedmiotowej sprawie wyłącznie wydanie opinii negatywnej. Natomiast wydanie bezwarunkowej opinii pozytywnej nie byłoby możliwe, oznaczałoby to bowiem bezpodstawne pominięcie niektórych zapisów planu miejscowego, z którym zgodność badał organ opiniujący.

Odnośnie zarzutu naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium stwierdziło, iż jest to zarzut zasadny. Istotnie, kwestionowane postanowienie nie obejmuje praktycznie żadnego uzasadnienia prawnego poza lakonicznym powołaniem zapisów planu, a jedynie przytoczenie stanu faktycznego sprawy, które i tak ma charakter wybiórczy. Organ nie dokonał analizy i oceny materiału dowodowego pod kątem przesłanek mających zastosowanie w sprawie i nie odniósł się w ogóle do kwestii podnoszonych przez strony postępowania. Zawarł natomiast w uzasadnieniu postanowienia wywody nie mające związku z przedmiotem sprawy, dotyczące zasad utrzymywania urządzeń melioracyjnych, a także zagadnień związanych z materią ustawy Prawo wodne, w szczególności w zakresie postępowania dotyczącego naruszenia stosunków wodnych. Dostrzeżone braki rozstrzygnięcia organu I instancji nie są jednak tego rodzaju, aby można było stwierdzić, iż mają one wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Podjęte rozstrzygnięcie jest bowiem prawidłowe, natomiast braki uzasadnienia Kolegium uzupełniło we własnym zakresie, wydając niniejsze postanowienie.

Opisane wyżej postanowienie zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie B. T., R. T., Z. P., T. M. i H. M.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień, ewentualnie stwierdzenie nieważności postanowienia w zakresie spornego warunku wydanego bez podstawy prawnej oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 93 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ustanowienie w treści sentencji postanowienia warunki związanego z utrzymaniem rowu odwadniającego przebiegającego wedle organu przez działkę [...] – w ocenie skarżących wskazany przepis prawa nie daje tytułu do formułowania warunków w treści opinii co do projektowanego podziału nieruchomości - w tym co do opisanego wyżej utrzymania rowu odwadniającego.

Na potwierdzenie słuszności tego zarzutu należy sięgnąć do brzmienia przepisu art. 107 § 2 w związku art. 126 ustawy kodeks postępowania administracyjnego i na tej podstawie ustalić, iż warunek jest elementem dodatkowym rozstrzygnięcia administracyjnego, a jego wprowadzenie musi wynikać z przepisu szczególnego. W niniejszej sprawie nie występuje żaden przepis szczególny, który upoważniałby podczas wydawania postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości zgodnie z przepisem art. 93 ust. 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami - do wprowadzania dodatkowego składnika takiego postanowienia jak opisany wyżej warunek.

Skarżący zarzucili również naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 ustawy kodeks postępowania administracyjnego w takim zakresie w jakim organ nie uzasadnił należycie dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zaoferowanym przez skarżących w kwestii nie występowania na działce nr [...] spornego rowu odwadniającego.

W skardze zawarto również uwagi dotyczące przebigu oględzin, na które powołał się organ II instancji, a w szczególności zakwestionowano stwierdzenie, iż skarżący R. T. w trakcie oględzin nie kwestionował ustaleń, iż na działce [...] przebiega rów odwadniający.

Zarzucono też, że organ w zakresie w jakim oczekiwać należałoby wiadomości specjalnych - samodzielnie dokonał ustaleń iż na działce [...] przebiega rów odwadniający - czym naruszył przepis art. 84 ustawy kodeks postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.

Zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy i dlatego obydwa te rozstrzygnięcia podlegały uchyleniu. Zasadny okazał się bowiem zarzut skargi wadliwego umieszczenia warunku w sentencji postanowienia, a ponadto Sąd z urzędu stwierdził pominięcie faktu, że część objętej wnioskiem nieruchomości oznaczona jest w planie miejscowym symbolem KDL i KDD - tereny komunikacji drogowej. Okoliczność ta została przywołana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia w treści rozstrzygnięcia.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 93 ust. 1, 2, 4 i 5 u.g.n. Stanowią one, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (ust. 1). Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (ust. 2). Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (ust. 4). Opinię wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (ust. 5).

Kolegium przywołało zapisy § 5 ust. 2 pkt 5 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości D., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 17 października 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z dnia 4 listopada 2014 r. poz. 6088), który stanowi: "w przypadku realizacji inwestycji mogących mieć wpływ na urządzenia wodne, w tym przeciwpowodziowe, inwestycji lokalizowanych w pobliżu rzek i cieków naturalnych oraz na rzekach i ciekach naturalnych, a także na terenach zmeliorowanych, należy uwzględnić wymogi ochrony tych urządzeń i terenów wynikające z przepisów odrębnych oraz warunki określone przez ich zarządców na podstawie przepisów odrębnych". Powołano się również na § 5 ust. 7 planu, zgodnie z którym "Zabrania się wprowadzania zmian w naturalnym ukształtowaniu terenu, z wyjątkiem prac związanych z realizacją inwestycji budowlanych w zakresie niezbędnym dla właściwego usytuowania obiektów budowlanych oraz z wyjątkiem działań realizowanych przez uprawnione podmioty w zakresie gospodarki wodnej; w szczególności zabrania się zmian naturalnego kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich".

Wprowadzone wskazanymi przepisami lokalnymi zakazy i nakazy nie mają zastosowania na etapie podziału nieruchomości, a w żadnym wypadku nie mogą stanowić warunku w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

W art. 107 § 1 k.p.a. wskazano obligatoryjne elementy jakie musi zawierać decyzja, natomiast w art. 107 § 2 k.p.a. stwierdzono, że przepisy szczególne mogą przewidywać także inne składniki decyzji niż te wymienione w art. 107 § 1 k.p.a. Do tych dodatkowych składników należy m.in. warunek. Jak wskazuje A. Krawczyk ("Art. 107. W: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019") warunek to składnik decyzji, który uzależnia powstanie lub ustanie przewidzianych w niej skutków prawnych od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Jego niewykonanie jest podstawą zastosowania przepisu art. 162 § 1 pkt 2. Z kolei M. Romańska ("Art. 107. W: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019") podkreśla, że zarówno termin, jak i warunek mają związek z mocą wiążącą decyzji i mogą być w niej zastrzeżone wtedy, gdy przepis ustawy stanowi, że dopuszczalne jest rozstrzygnięcie uzależniające jej wyzwolenie lub wygaszenie od zdarzenia przyszłego przedmiotowo pewnego (termin) albo przedmiotowo niepewnego (warunek).

Skutki niedochowania warunku zostały określone w art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi: "Organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku".

Postanowienie opiniujące zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego wydawane jest wprawdzie na początkowym etapie postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, niemniej jednak jest wiążące przy wydawaniu decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę, która w okolicznościach niniejszej sprawy również musiałaby być obarczona takim samym warunkiem. Jest to warunek rozwiązujący, czyli taki, którego niedopełnienie kończy skuteczność prawną decyzji.

W zaskarżonym postanowieniu sformułowano warunek w następujący sposób: "zaopiniować pozytywnie proponowany podział działki (...) pod warunkiem utrzymania rowu odwadniającego przebiegającego przez działkę". Gdyby zatem w przyszłości Wójt Gminy K. stwierdził "brak utrzymania" tego rowu (co samo w sobie jest określeniem mocno nieprecyzyjnym, nieostrym), to musiałby na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. orzec o wygaszeniu decyzji podziałowej. Tymczasem decyzja taka może mieć daleko idące skutki, zarówno w sferze prawa administracyjnego, jak i cywilnego i opatrywanie jej warunkiem nie jest możliwe, zwłaszcza, że brak jest przepisu szczególnego (art. 107 § 2 k.p.a., który by taki element decyzji podziałowej przewidywał.

Podstawy takiej nie sposób dopatrzeć się również w samych zapisach planu. W § 5 ust. 2 pkt 5 planu mowa jest o "realizacji inwestycji", a nie o dokonywaniu podziału nieruchomości. Warunek wynikający z tego przepisu może więc znaleźć zastosowanie dopiero na etapie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Z kolei ust. 7 § 5 zawiera zakaz wprowadzania zmian w naturalnym ukształtowaniu terenu, w szczególności zmian naturalnego kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich – a zatem jest wykonalny bez potrzeby powtarzania go w treści decyzji administracyjnych czy postanowień.

Organy wydające zaskarżone postanowienie w obu instancjach wadliwie więc wprowadziły warunek utrzymania istniejącego rowu do zaskarżonego postanowienia, co uzasadniało uchylenie postanowień obu instancji.

Trzeba jednocześnie zauważyć, że skoro kwestia istnienia rowu nie może być brana pod uwagę przy dokonywaniu podziału nieruchomości, to bez znaczenia są ustalenia faktyczne dotyczące istnienia bądź nieistnienia tego rowu odwadniającego. Dlatego też Sąd nie odniósł się do zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych w tym zakresie.

Dodatkowo Sąd z urzędu dostrzegł inną wadliwość zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. SKO w uzasadnieniu postanowienia wskazało, że "Objęta wnioskiem działka w zasadniczej części położona jest w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 8.MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej), w niewielkiej części natomiast w terenie oznaczonym symbolem KDL i KDD (tereny komunikacji drogowej)". Nie dokonano jednak zaopiniowania konieczności wydzielenia działek przeznaczonych pod drogi, pomimo, że obowiązek taki wynika z art. 98 ust. 1 u. g.n. Zgodnie z tym przepisem działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w przypadku dokonywania podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela organ jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany do wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie mają przy tym znaczenia plany inwestycyjne zarządcy drogi, a jedynie przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Skutkiem dokonania takiego podziału, następującym z mocy prawa, stosownie do cytowanego wyżej art. 98 u.g.n. jest przejście nieruchomości na własność odpowiednio gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa oraz w konsekwencji powstały po stronie nabywcy obowiązek zapłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość.

W tym miejscu trzeba przywołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowany w wyroku z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. I OSK 1156/17 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query): "W myśl zaś art. 98 ust. 1 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Wydzielenie zaś działki pod drogę publiczną określonej kategorii może nastąpić wyłącznie w sytuacji, jeżeli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Treść decyzji podziałowej orzekająca o charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, albowiem na podstawie decyzji podziałowej określone działki przechodzą z mocy prawa na własność jednostek samorządu terytorialnego, a tym samym za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2012r., sygn. I OSK 986/11, lex nr 12117382). Z przepisu art. 98 ust. 1 u.g.n. nie można wyprowadzić wniosku, aby organ administracji dokonujący podziału nieruchomości sam mógł ustalać kategorię dróg wymienionych w tym przepisie. To właśnie treść planu zagospodarowania przestrzennego winna przesądzać kwestię kategorii planowanej drogi publicznej z uwagi na daleko idące skutki polegające na przejściu prawa własności działek drogowych na właściwe podmioty."

W ponownie prowadzonym postępowaniu należy więc uwzględnić fakt, że część dzielonej nieruchomości przeznaczona jest w planie miejscowym pod drogę i zaopiniować projekt podziału zgodny z tym przeznaczeniem. Z uwagi na fakt, że skutkiem późniejszej decyzji podziałowej będzie przejście własności tak wydzielonej nieruchomości na podmiot publicznoprawny będący dysponentem drogi (gmina, powiat, województwo albo Skarb Państwa) i powstanie obowiązku zapłaty odszkodowania – podmiot ten winien zostać dopuszczony do udziału w postępowaniu w charakterze strony.

Jak wynika z powyższego zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, bowiem w sposób wadliwy zawarto w niej warunek "utrzymania istniejącego rowu odwadniającego" oraz pominięto fragment nieruchomości przeznaczony w planie miejscowym pod drogi. Dlatego też należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., zaś postanowienie nie organu I instancji na podstawie tego samego przepisu w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając kwotę 100 zł wniesioną przez skarżących tytułem wpisu od skargi.