Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 482/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3 a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Beata Machcińska, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg – odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] (znak sprawy [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, ZUS) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, dalej: u.s.u.s.), po rozpoznaniu wniosku S. G. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] i odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2014 r. do marca 2016 r. w łącznej kwocie 21.532,38 zł, w tym z tytułu składek – 17.897,17 zł, z tytułu odsetek na dzień 13 września 2017 r. – 3.554 zł oraz z tytułu kosztów upomnienia - 81,20 zł;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2013 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 11.826,44 zł, w tym z tytułu składek – 9.968,84 zł, z tytułu odsetek na dzień 13 września 2017 r. – 1.730 zł oraz z tytułu kosztów upomnienia – 127,60 zł;

- Fundusz Pracy za okres od kwietnia 2014 r. do marca 2016 r. w łącznej kwocie 1.717,06 zł, w tym z tytułu składek – 1.372,86 zł, z tytułu odsetek na dzień 13 września 2017 r. – 263 zł oraz z tytułu kosztów upomnienia - 81,20 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na wstępie wskazano, że skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację finansową.

W wyniku przeprowadzonego postępowania ZUS decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek wskazując, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wynikających z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., skarżący nie wykazał również, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb gospodarstwa domowego skarżącego w rozumieniu art. 28 ust.3a u.s.u.s., a także by po stronie wnioskodawcy wystąpiła całkowita i trwała niezdolność do pracy, a powstałe zadłużenie było wynikiem jakiegoś szczególnego zdarzenia. Zakład wskazał również, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na trudną sytuację finansową oraz wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

ZUS, działając jako organ II instancji i podejmując postępowanie w celu ponownego rozpoznania wniosku ustalił, że skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, a w 2016 r. osiągnął z tejże działalności przychód w wysokości 16.689,24 zł. Dochód brutto z tytułu umowy o pracę w firmie A wynosił 2.200 zł miesięcznie, wnioskodawca nie osiągał dochodów z innych źródeł. Strona nie pobierała zasiłków z pomocy społecznej i nie korzystała z innych form pomocy. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną osiągającą dochód w wysokości 800 zł, córką osiągającą dochód w wysokości 500 zł oraz z synem, który dochodu nie osiąga. Stałe wydatki w gospodarstwie domowym z tytułu czynszu wynoszą 1.000 zł oraz 500 zł tytułem kosztów eksploatacyjnych. Ponadto Zakład ustalił, że skarżący posiada zobowiązania podatkowe oraz z tytułu zaciągniętych kredytów, które to kredyty spłaca po 300 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości, wierzytelności oraz praw majątkowych. Umowa o pracę z firmą A została rozwiązana z dniem [...] r. z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Od [...] r. skarżący jest natomiast zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę w firmie B Sp. z o.o., a podstawa wymiaru składek wyniosła: w listopadzie 2017 r. - 2.948,79 zł, grudniu 2017 r. - 3.477,28 zł, zaś w styczniu - 2.429,83 zł. Żona skarżącego nie jest obecnie zgłoszona do ubezpieczeń społecznych, wspólnie gospodarująca córka jest zgłoszona od ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zaś syn jest obecnie zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia. Skarżący na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

W kontekście powyższych danych ZUS podtrzymał twierdzenie, że nie zachodzi przesłanka nieściągalności należności ze względu na fakt, że wobec wnioskodawcy jest prowadzone obecnie skuteczne postępowanie egzekucyjne. Ponadto, w ocenie ZUS, zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącego nie potwierdziła, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła wnioskodawcy zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. ZUS podkreślił także, iż rodzina skarżącego nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form pomocy, co prowadzi do wniosku, że sytuacja gospodarstwa domowego nie jest na tyle trudna, aby podjęcie spłaty zadłużenia wobec Zakładu, przykładowo w drodze układu ratalnego, pozbawiła wnioskodawcę i jego rodzinę środków do życia. Wobec faktu spłacania przez wnioskodawcę zadłużenia wobec banku, ZUS ponownie zaakcentował, że należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności.

Jednocześnie ZUS wskazał, że umorzenie przez komornika sądowego egzekucji prowadzonej przeciwko wnioskodawcy, co skutkowało wpisaniem go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, nie przesądza o wystąpieniu przesłanki nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Zakład nadal prowadzi bowiem własne postępowanie egzekucyjne, a zatem przedwczesne byłoby stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Zakład uznał zatem, że obecnie poczynione ustalenia, pokrywają się z wcześniejszymi ustaleniami faktycznymi, zaś postępowanie wyjaśniające przeprowadzone na okoliczność ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie długu nie doprowadziło do ustalenia innych, istotnych okoliczności, mogących mieć wpływ na wcześniejsze ustalenia, że dług wymagalny może być przez skarżącego spłacony lub ściągnięty w drodze egzekucyjnej.

W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi (zobowiązanemu do ściągania należnych składek, zarządzania nimi oraz wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego) przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje, przy czym ustawodawca określił jedynie przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, nie wskazał natomiast żadnych przesłanek, które obligowałyby Zakład do umorzenia zaległości. Nawet zatem w skrajnie trudnej sytuacji materialnej czy osobistej wnioskodawcy ZUS nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku strony.

Dalej podkreślono, że umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części powstałych zobowiązań. Ponadto z instytucji umorzenia należności z tytułu składek, zdaniem Zakładu, nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długów. Ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być, w ocenie Zakładu, uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi bowiem wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Zdaniem ZUS dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, w ramach czego organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł, że ma 61 lat. Wskazał, że w okresie od [...] r. do [...] r. pracował w C w B., a od [...] r. prowadził działalność gospodarczą, którą zakończył w [...] r. Podkreślił, że z uwagi na spadek obrotów oraz duże obciążenie opłatami i ratami w bankach jego sytuacja finansowa pogorszyła się na tyle, że powstało zadłużenie w ZUS, urzędzie skarbowym i bankach. W tym stanie rzeczy w kwietniu 2016 r. podjął pracę i spłacił część swoich zobowiązań, jednakże wobec zajęcia przez ZUS rachunku bankowego pozostawiane są mu jedynie kwoty wolne od egzekucji. Podniósł również, że ze względu niespłacanie zadłużenia, jeden z banków przejął rodzinny dom skarżącego, w którym wprawdzie pozostał z rodziną, ale zobowiązany jest do zapłaty czynszu w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Odnośnie dochodów żony podał, że obecnie pobiera ona zasiłek przedemerytalny.

Jednocześnie skarżący nadmienił, że kiedy zamykał działalność gospodarczą i dowiadywał się w sprawie zadłużenia wobec ZUS, dano mu nadzieję na jego umorzenie.

Oświadczył także, iż miesięcznie spłaca w urzędzie skarbowym po 150 zł, w trzech bankach raty w wysokości od 100 zł do 150 zł, ciążą na nim także opłaty za media, zaś jego miesięczne wynagrodzenie wynosi ok. 2.200-2.300 zł. Pomimo podejmowania dodatkowych prac nie jest zatem w stanie spłacać swoich zadłużeń, w [...] r. został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze, podkreślając, że podejmuje wszelkie starania celem spłaty zadłużenia wobec wielu podmiotów. Podkreślił, że nadal uiszcza wysoki czynsz na rzecz banku, który przejął jego dom, na dowód czego przedłożył kopię aktu notarialnego z dnia [...] r. oraz dowodu wpłaty za maj 2018 r. Do akt złożył także kopię przekazu, z którego wynika, że jego małżonka otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1100 zł, które jest zajęte przez urząd skarbowy dochodzący należności w kwocie 1548 zł. Skarżący oświadczył także, iż aktualnie uzyskiwane przez niego wynagrodzenie w firmie B sp. z o.o. nie jest zajęte przez ZUS i obecnie egzekucja przez ten organ nie jest faktycznie prowadzona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) - podlegała decyzja z dnia [...] r., którą Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. o odmowie umorzenia zaległości skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2014 r. do marca 2016 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2013 r. do grudnia 2016 r., Fundusz Pracy za okres od kwietnia 2014 r. do marca 2016 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 35.075 zł.

Kontrolę tę, sprawowaną co do zasady pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), rozpocząć należy od stwierdzenia, że decyzje w przedmiocie udzielania ulg w spłacie zaległości wobec ZUS wydawane są w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoważnymi rozstrzygnięciami.

Specyfika orzekania w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS opartego o uznanie, które – co wymaga podkreślenia – nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających określonym przez prawodawcę przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu - determinuje zakres sądowej kontroli takich rozstrzygnięć. Ocenie sądu w pierwszej kolejności podlega poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia określone enumeratywnie w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności. W razie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia kontrola Sądu odnosi się także do określonych przez prawodawcę kryteriów umorzenia zaległości, które nie są całkowicie nieściągalne.

Wspomniana nieściągalność, zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wraz z wnioskiem z dnia 4 grudnia 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., zgodnie z którym wpisano go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Podstawę wpisu stanowiło postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. R. L. o umorzeniu na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c. egzekucji prowadzonej przeciwko skarżącemu. Wspomniany przepis stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.

Bezsporne jest zatem, że komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wspomniana okoliczność jest zatem samodzielną przesłanką stwierdzenia całkowitej nieściągalności, która niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy całkowicie nieuprawnione jest twierdzenie organu odwoławczego, że umorzenie przez komornika sądowego egzekucji prowadzonej przeciwko wnioskodawcy, co skutkowało wpisaniem go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, nie przesądza o wystąpieniu przesłanki nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Tezę tę organ odwoławczy wywiódł, podnosząc, że Zakład nadal prowadzi własne postępowanie egzekucyjne, a zatem przedwczesne byłoby stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Okoliczność, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Zakład jest w toku, nie ma jednak żadnego znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt u.s.u.s. Przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. są rozłączne w tym znaczeniu, że określają odrębne od siebie stany faktyczne i prawne. Przesłanki te nie są tożsame czy nawet zbieżne (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 340/17, przywoływane wyroki sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl)).

Nadto zauważyć należy, iż organ odwoławczy, konstatując, że przedwczesne byłoby stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne wskazał jedynie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Zakład jest w toku. Tymczasem w orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 751/17) akcentuje się konieczność rozpoznawania wniosku o umorzenie zaległości z uwzględnieniem przebiegu prowadzonego wobec strony postępowania egzekucyjnego, w szczególności co do skuteczności tego postępowania i rokowań w tym zakresie. Konieczna jest bowiem analiza czy występuje "zmniejszanie" zadłużenia czy też jego "narastanie". Jest to istotna okoliczność i powinna zostać dokładnie zbadana przez organ prowadzący postępowanie o zastosowanie ulgi. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego w istocie nie ma szans na wyegzekwowanie dochodzonej należności. Celem bowiem postępowania egzekucyjnego nie jest jedynie jego prowadzenie, lecz jest nim wyegzekwowanie dochodzonych kwot. Wierzyciel decydując się na kontynuowanie egzekucji musi w bliższej lub dalszej perspektywie przewidywać zaspokojenie należności. Tymczasem w zaskarżonej decyzji nie zawarto żadnych danych dotyczących omawianych kwestii, a z treści "Wniosku wewnętrznego w sprawie ponownego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek" (str. 3), sporządzonego w lutym 2018 r., wynika, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS od stycznia 2016 r., a wpłaty z egzekucji od września 2017 r. wyniosły zaledwie 290,10 zł.

Jak już była mowa, rzeczą Sądu, jest zbadanie, czy organ działał zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy wyciągnął logiczne i poprawne wnioski w zakresie wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2-3b u.s.u.s.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena, czy zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jest niewątpliwie wadliwa. Kwestia nieściągalności zaległości objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie wymaga ponownej, pogłębionej analizy, szczególnie w kontekście art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., a także pod kątem przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. związanej z oceną możliwych do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot,

Wskazać w tym miejscu należy (za wyrokiem NSA z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/2006), że prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie co do oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni zastosowanych przepisów i oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia. Nie ulega też wątpliwości, że "zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia" (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/2001).

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że decyzje dotyczące umorzenia zaległości wobec ZUS wydawane są w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoważnymi rozstrzygnięciami. Nawet zatem wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1079/09). Wskazana specyfika rozstrzygania spraw związanych z umorzeniem zaległości determinuje także zakres sądowej kontroli decyzji uznaniowych, co akcentowano już we wcześniejszych wywodach.

Kontrola ta, przeprowadzona z uwzględnieniem przedstawionych powyżej kryteriów, wykazała konieczność ponownego wnikliwego zbadania przesłanek całkowitej nieściągalności.

Jak więc wykazano powyżej wyczerpana została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i zobowiązania właściwego organu, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnił powyższą argumentację i wynikające z niej zalecenia.