Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1509/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c; art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4; art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2, art. 64 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, zał. nr 1 lp. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 41
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: § 3 ust. 1 pkt 8 i ust. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110, z późn. zm., dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470, z późn. zm., dalej: "u.d.p.".), § 3 ust. 1 pkt 8 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z. dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nawą: [...] (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z [...] września 2020 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej.

Powyższą decyzją nr [...], wydaną na podstawie art. 140aa ust. 1 P.r.d., organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

GITD wskazał w zaskarżonej decyzji, że 23 kwietnia 2020 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierowała Strona, wykonując przejazd drogowy z ładunkiem artykułów ogrodniczych (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] kwietnia 2020 r.

Rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji GITD, po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wskazał, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr [...] i [...], które legitymowały się deklaracją zgodności CE z wymaganiami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych, wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802), została ustalona zgodnie z zapisami pkt. 8.3 normy PN-EN 45501:2015 Zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych. Data wystawienia deklaracji to [...] stycznia 2018 r. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 10 załącznika nr 5, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r, w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2017 poz. 969). Stosownie do treści § 26 ust. 2 ww. rozporządzenia, okres ważności legalizacji wyrażony w latach - liczy się od dnia pierwszego stycznia roku następującego po roku, w którym legalizacja została dokonana.

GITD wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono a) nacisk na pojedynczej osi napędowej 14,6 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 3,11 (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 26,95 %), b) rzeczywistą masę całkowitą samochodu ciężarowego 20,5 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 13,88 %).

Organ uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII.

GITD stwierdził, że Strona jako podmiot wykonujący przejazd nie może "przenieść" odpowiedzialności na inny podmiot tj. załadowcę, nadawcę, odbiorcę.

GITD zwrócił uwagę, że kontrolowany samochód ciężarowy wyposażony był w urządzenie pozwalające na wskazania nacisków osi pojazdu. Ze sporządzonej podczas kontroli dokumentacji fotograficznej wynika, że urządzenie to wskazywało nacisk na pojedynczej osi pojazdu w wielkości 12,5 t, a zatem więcej niż dopuszczalnej 11,5 t, a suma nacisków dwóch osi pojazdu, jako rzeczywista masa całkowita, wskazywała na 19,9 t, a zatem więcej niż dopuszczalne 18 t. Pomimo posiadania takich informacji, Strona zdecydowała się wykonywać przejazd drogowy, nie mając żadnych podstaw by przypuszczać, że pojazd jest normatywny. Tym samym argumentacja Strony, że z dokumentów przewozowych nie wynikała konieczność sprawdzenia wagi pojazdu pozbawiona jest podstaw, skoro zainstalowane urządzenie w pojeździe wskazywało na przekroczenie zarówno dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi pojazdu, jak i dopuszczalnej masy całkowitej. Organ zauważył, że kierowca będąc przesłuchanym podczas kontroli, zeznał że był obecny podczas czynności załadunkowych, nie zgłaszał zastrzeżeń, co do rozmieszczenia ładunku, bo nie spodziewał się, że może być takie "przeciążenie".

Zdaniem organu Strona nie wykazała, że dochowała należytej staranności, co wyłączałoby jej odpowiedzialność na podstawie art. 140aa ust. 4 P.r.d.

W skardze z 20 kwietnia 2021 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z [...] marca 2021 r. Skarżący, zaskarżając decyzję wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania administracyjnego.

Skarżący podniósł, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Skarżący wyjaśnił, że zdarzenie miało miejsce w początkowym okresie stanu zagrożenia epidemicznego COVID-19, co było sytuacją nagłą, nową dla wszystkich i niespodziewaną. Organizacja pracy w czasie, w którym doszło do naruszenia wymagała pełnej koncentracji i zaangażowania w zapewnienie przestrzegania zaleceń i obostrzeń sanitarnych i zapobieganie rozprzestrzeniania wirusa COVID-19. Dopełnienie tych dodatkowych, nagłych i obciążających obowiązków oraz funkcjonowanie w zmienionej rzeczywistości stanu epidemii musiało rzutować na dochowanie pozostałych obowiązków przedsiębiorcy. Priorytetem musiało być wykonanie przewozu w sposób jak najmniej stwarzający zagrożenie dla osób biorących w nim udział, co skutkowało niedopatrzeniem w zakresie masy całkowitej pojazdu i nieznacznym przekroczeniem masy dopuszczalnej o mniej niż 20%. Skarżący podniósł, że kontakty były wówczas ograniczane, pracownicy uczyli się pracy z zachowaniem dystansu i na odległość, stąd nastąpił brak komunikacji pomiędzy przewoźnikiem a załadowcą. Z dokumentów przewozowych natomiast nie wynikało aby zachodziła potrzeba sprawdzenia przez przewoźnika wagi pojazdu.

Skarżący dodał, że zastosowana podstawa prawna prowadzi do nałożenia kary rażąco wysokiej i najwyższej z możliwych podczas gdy to samo zdarzenie można zakwalifikować różnorako i podczas tej samej kontroli za to samo naruszenie nałożono też na Skarżącego drugą rażąco wysoką karę w wysokości 5 000 zł.

Skarżący powołał się na art. 18 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 54) oraz art. 92a ust. ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.), a także na art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci artykułów ogrodniczych. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzonego naruszenia, pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 3,11 t, czyli o 26,95% dopuszczalnej normy, przy nacisku tej osi 14,6 t oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego o 2,5 t, czyli o 13,88 %, przy rzeczywistej masie całkowitej samochodu ciężarowego 20,5 t.

W przedmiotowej sprawie zatem o nałożonej na Skarżącego kary pieniężnej w tym o jej wysokości, przesądził parametr nacisku pojedynczej osi napędowej, co skutkuje również niezasadnością zarzutów podniesionych przez Skarżącego w skardze.

Należy wyjaśnić, że przy tego rodzaju naruszeniu, gdy przejazd pojazdem nienormatywnym związany jest z przewozem ładunku podzielnego, naruszony został art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzonego naruszenia, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieszczą się przewożone przedmiotowym pojazdem artykuły ogrodnicze.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania zezwolenia kategorii I i kategorii II, ponieważ zezwolenie kategorii I nie ma zastosowania do dróg krajowych, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Organ I instancji, nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 140ab ust. 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII. Zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzonego naruszenia, zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI oraz o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. W niniejszej sprawie zostały stwierdzone naruszenie dotyczące nacisku pojedynczej osi napędowej przekraczające tą wartość o 3,1 t, przy stwierdzonym nacisku 14,6 t. Jak wynika z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzonego naruszenia, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości, za brak zezwolenia kategorii VII, 15.000 zł, w pozostałych przypadkach, tj., gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%. Stwierdzony w wyniku kontroli drogowej nacisk pojedynczej osi przekroczył dopuszczalną wartość o 26,95%, a więc o więcej niż 20%, organ I instancji zatem, zdaniem Sądu, prawidłowo nałożył na Skarżącego, karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, z czym zgodził się organ II instancji.

Należy zauważyć, że Skarżący w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 P.r.d., był obowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz, że ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższa norma prawna przekłada się na obowiązki podmiotu wykonującego przejazd, w ten sposób, że podmiot ten przed wyjazdem na drogę publiczną powinien znać rzeczywiste parametry pojazdu, aby mieć gwarancję, iż nie zostały one przekroczone względem wymogów prawnych. Jest to istotne również ze względu na możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Należy podkreślić, że nie ulega wątpliwości, że nie mieści się w granicach dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, przez podmiot zawodowo zajmujący się przewozem towarów, dokonanie przewozu towarów bez znajomości rzeczywistych parametrów wagowych pojazdu wraz z ładunkiem. W niniejszej sprawie kontrolowany samochód ciężarowy wyposażony był w urządzenie pozwalające na wskazania nacisków osi pojazdu, a ze sporządzonej podczas kontroli dokumentacji fotograficznej wynika, że urządzenie to wskazywało nacisk na pojedynczej osi pojazdu w wielkości 12,5 t, a zatem więcej niż dopuszczalnej 11,5 t, a suma nacisków dwóch osi pojazdu, jako rzeczywista masa całkowita, wskazywała na 19,9 t, a zatem więcej niż dopuszczalne 18 t. Jak słusznie wskazał GITD w zaskarżonej decyzji, Strona pomimo posiadania takich informacji zdecydowała się wykonywać przejazd drogowy. Sąd stwierdza, że w tych okolicznościach sprawy, zupełnie nie znajduje uzasadnienia argumentacja Skarżącego podniesiona w skardze odwołująca się do stanu pandemii oraz konieczności przestrzegania zaleceń i obostrzeń sanitarnych, co zdaniem Skarżącego miało wpływać na ograniczone kontakty między pracownikami, w tym przypadku pomiędzy przewoźnikiem a załadowcą. W przedmiotowej sprawie Skarżący miał możliwość skontrolowania parametrów wagowych pojazdu, a w świetle obowiązujących przepisów miał taki obowiązek. Ponieważ kierowca nie dokonał tej czynności, co wyjaśnił kierowca pojazdu przesłuchany w charakterze świadka, organ prawidłowo nałożył na Skarżącego sporną karę pieniężną, w sprawie bowiem z powyższych względów nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1P.r.d. Już sam brak wiedzy na temat parametrów wagowych pojazdu jest okolicznością przesądzającą o braku dołożenia należytej staranności przez podmiot zawodowo zajmujący się przewozem towarów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oraz o niemożności zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d.

Skarżący podniósł w skardze, że podczas tej samej kontroli za to samo naruszenie nałożono też na Skarżącego drugą rażąco wysoką karę w wysokości 5 000 zł, co oznacza, że zastosowana podstawa prawna w niniejszej sprawie prowadzi do nałożenia kary rażąco wysokiej. Należy jednak zauważyć, że kara, na którą powołał się Skarżący nie mogła być nałożona na Skarżącego za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, ponieważ przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują kary pieniężnej za przekroczenie tego parametru wagowego pojazdu. Jeżeli zatem na Skarżącego podczas tej samej kontroli została nałożona kara pieniężna w wysokości 5 000 zł, nie została ona nałożona za stwierdzone w niniejszej sprawie przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej. Nie można zatem uznać, że przedmiotowa kara została nałożona w rażąco wysokim wymiarze i na podstawie nieprawidłowej podstawy prawnej. Z tego też powodu w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a., na który powołał się Skarżący. Nie znajduje również w sprawie zastosowania art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ sporna kara pieniężna została nałożona na Skarżącego na podstawie przepisów P.r.d., a nie na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie ma także zastosowania art. 18 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, niniejsza sprawa nie dotyczy bowiem trybu wznowieniowego, a nałożona na Skarżącego kara pieniężna nie stoi w sprzeczności z przepisami unijnymi dopuszczającymi nacisk pojedynczej osi na drogą w wysokości 11,5 t.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji dysponowały wyczerpującym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie i wyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, odpowiadają prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), oddalił skargę.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z 23 czerwca 2021 r.