Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1042/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6561
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14c § 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 1, art 2 ust. 1 lit. b,
journal: Dz.U. 2006 nr 225 poz 1635
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
article: art. 55,
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz 939
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
article: art. 138a,
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Dnia 9 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Szymon Widłak Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej w W. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2014r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Spółka A w W. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672, ze zm. – zwanej dalej: u.s.d.g.) zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie pisemnej interpretacji co do sposobu i zakresu zastosowania prawa podatkowego w zakresie dotyczącym zasadności poboru opłaty skarbowej.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

1. Bank prowadzi szereg rachunków bankowych na które przekazywane są świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w tym świadczenia emerytalne i rentowe.

2. Zgodnie z art. 101 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz.1440, ze zm., dalej jako: "ustawa emerytalna") prawo do świadczeń emerytalno – rentowych ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej.

3. Niekiedy jednak z uwagi na brak informacji o zgonie świadczeniobiorcy, organy rentowe, przekazują na rachunki prowadzone przez Bank świadczenia także za okresy przypadające po śmierci. Takie świadczenia są kwalifikowane jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej.

4. Obowiązujący obecnie art. 138a wymienionej ustawy nakłada na banki obowiązek zwrotu organom rentowym kwot świadczeń przekazanych za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, a zwrotu dokonuje się na wniosek organu rentowego.

5. Bank po otrzymaniu wezwania organu rentowego, wskazuje osoby, na rzecz których zostały zadysponowane środki pochodzące z nienależytego świadczenia. Powołuje się przy tym na art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1376, ze zm., dalej jako: "prawo bankowe"). Zgodnie z tym przepisem, bank jest zwolniony z obowiązku wypłacania organowi rentowemu kwot przekazanych na rachunki bankowe za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazanych we wniosku organu rentowego, jeżeli przed otrzymaniem tego wniosku bank dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub w części. Dla zwolnienia się z tego obowiązku bank w terminie 30 dni od otrzymania wniosku musi poinformować o tym ten organ, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłatę.

6. W niektórych sytuacjach organy rentowe kwestionują to, że osoby wskazane przez Bank w trybie art. 55 ust. 3 wskazanej ustawy były osobami "uprawnionymi" i w drodze decyzji administracyjnej zobowiązuje Bank do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez Bank. W takich przypadkach Bank reprezentowany przez radców prawnych, wnosi często odwołanie od decyzji w tym przedmiocie. Do odwołań w tego typu sprawach, wnoszonych za pośrednictwem organu rentowego, dołączane są odpisy lub oryginały pełnomocnictw udzielanych radcom prawnym, którzy reprezentują Bank.

7. Ponadto Bank jest często wzywany do udziału w charakterze zainteresowanego w postępowaniu sądowym zainicjowanym odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W takich przypadkach odpisy i oryginały pełnomocnictw dla radców prawnych reprezentujących Bank są dołączane do pism składanych bezpośrednio do sądu.

W związku z powyższym na tle przedstawionego wyżej stanu faktycznego powstaje wątpliwość, czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Banku w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podlega opłacie skarbowej, przy czym chodzi zarówno o sprawy wynikające z odwołania wniesionego przez Bank jak i przez inne osoby.

Wnioskodawca przedstawił własne stanowisko, zgodnie z którym złożenie dokumentu pełnomocnictwa nie podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej. Sprawa zainicjowana odwołaniem od decyzji zobowiązujących do zwrotu świadczeń emerytalno – rentowych przekazanych na rachunek bankowy, jest sprawą z ubezpieczenia społecznego w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu. Przepis ten należy rozpatrywać łącznie z art. 1 ust. pkt 2 cytowanej ustawy, który to reguluje przedmiotowy zakres opłaty skarbowej. W ocenie wnioskodawcy pojęcie sprawy ubezpieczenia społecznego w postępowaniu sądowym powinno być interpretowane przez pryzmat art. 476 § 2 k.p.c.

Zgodnie z art. 476 § 2 k.p.c. przez "sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych" rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości ZUS, a także odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej i sprawy związane z odwołaniem od tego typu decyzji są zatem sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Prezydent Miasta [...] w pisemnej interpretacji indywidualnej z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], działając na podstawie art.14 j § 1 i § 3, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., - zwanej dalej także "Op.") stwierdził, że stanowisko Spółki A przedstawione we wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej zasadności poboru opłaty skarbowej jest nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ interpretacyjny wyjaśnił na wstępie, iż stosownie do treści art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1282, ze zm.) opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b powyższej ustawy nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawach ubezpieczenia społecznego.

Właściwość organów podatkowych w sprawach opłaty skarbowej reguluje art. 12 ustawy o opłacie skarbowej.

W myśl art. 55 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w przypadku śmierci posiadacza rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej bank jest obowiązany wypłacić z tych rachunków kwotę równą wpłatom na rachunki dokonanym przez organ wypłacający świadczenie z ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego albo uposażenie w stanie spoczynku, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunku, wskazaną we wniosku organu wypłacającego to świadczenie lub uposażenie, skierowanym do banku wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat.

W ocenie organu stanowisko przedstawione przez wnioskodawcę nie jest prawidłowe, ponieważ przedmiotem postępowania przed sadem w opisywanym przypadku jest ustalenie czy osoby, które pobrały świadczenia są osobami "uprawnionymi" w rozumieniu art. 55 ust. 3 prawa bankowego. W istocie postępowanie toczy się w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno – rentowych za okresy przypadające po śmierci, zakwalifikowanych jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Zdaniem organu jednak art. 138a ustawy emerytalnej stanowi jedynie podstawę do wydania przez organ rentowy – w przypadku odmowy dobrowolnej wypłaty przez bank – decyzji obciążającej zwrotem świadczenia wypłaconego na rachunek bankowy po śmierci jego posiadacza oraz otwiera drogę postępowania egzekucyjnego w administracji, natomiast podstawę obowiązku banku stanowi wskazany art. 55 ust. 1 pkt 2 prawa bankowego.

Ustawa z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w tych sprawach. Przedmiotem tych postępowań nie jest ustalenie uprawnionego z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wnioskodawca wezwał organ interpretacyjny do usunięcia naruszenia prawa i zmiany przedmiotowej interpretacji. W wezwaniu zarzucił organowi: niepełną ocenę stanowiska wnioskodawcy oraz wadliwe uzasadnienie prawne tej oceny. Strona ponownie przytoczyła obszerną argumentację zawartą we wniosku jak również podniosła, iż trudno jest uznać, ze sprawa o przyznanie danego świadczenia jest sprawą z ubezpieczenia społecznego, a sprawa o jego zwrot już nie, bowiem nadal mamy do czynienia ze świadczeniami z ubezpieczenia społecznego.

W dniu [...] lipca 2014 r. Prezydent Miasta [...] stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonej interpretacji i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Spółka A w W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła skargę na przedmiotową interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, poprzez jego błędną wykładnię, skutkująca uznaniem za nieprawidłowe stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym złożenie dokumentu pełnomocnictwa w sprawie zainicjowanej odwołaniem od decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczenia przekazanego na rachunek inny niż płatniczy, prowadzony przez Bank za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy.

Pełnomocnik skarżącego Banku wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości i zasądzenie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że w ocenie Banku nie sposób się zgodzić z interpretacja Prezydenta Miasta [...], jakoby pojęcie "sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych" była zawężona do spraw, których przedmiotem jest ustalanie uprawnionego z tytułu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Takie rozumienie przytoczonego pojęcia pozostaje w oczywistej sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych, a także przepisami ustaw z zakresu ubezpieczeń społecznych, których zakres przedmiotowy jest znacznie szerszy niż określenie warunków nabywania prawa do świadczeń i kręgu osób do tychże świadczeń uprawnionych. Jednocześnie skarżący powołał się na treść postanowienia Sadu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r., wydanego w sprawie II UZ 15/2011, gdzie stwierdzono, że sprawa w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b). Nie jest zatem zasadnym stwierdzenie, że sprawa ubezpieczenia społecznego w rozumieniu powołanego przepisu musi dotyczyć ustalenia uprawnionych z tytułu świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego.

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko podnosząc nadto, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której pełnomocnictwo złożono w sprawie odwołania od decyzji organu rentowego nakazującego bankowi zwrot kwot nienależnie pobranych świadczeń przekazanych na rachunek prowadzony przez bank. Decyzja taka wydawana jest przez organ rentowy który uznaje, że bank postąpił niezgodnie z art. 55 ust. 3 prawa bankowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z normą wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3

§ 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., nr 270, dalej: " p.p.s.a.") takiej kontroli podlegają także pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sąd administracyjny na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a (ostatni ze wskazanych punktów dotyczy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach) uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Treść art. 14c Ordynacji podatkowej stanowi, że interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (§ 1 zd. 1), zaś w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2). Oznacza to, że organ wydający interpretację ocenia stanowisko wnioskodawcy zarówno wówczas, gdy jest ono prawidłowe jak i nieprawidłowe, a w tym drugim przypadku – zawiera wskazanie właściwego stanowiska.

Rozpoznając skargę na interpretację prawa podatkowego sąd administracyjny kontroluje poprawność merytoryczną dokonanej interpretacji oraz prawidłowość prowadzonego w tej sprawie postępowania interpretacyjnego.

W procedurze interpretacyjnej, organ dokonuje oceny stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika. Nie ma możliwości jego modyfikowania lub weryfikowania z danymi rzeczywistymi. Nie prowadzi się bowiem postępowania dowodowego co do stanu przedstawionego przez podatnika we wniosku. Organ może natomiast wezwać podatnika do uzupełnienia przedstawionego stanu zawartego we wniosku o brakujące elementy, konieczne do wydania indywidualnej interpretacji. Zdaniem Sądu, organ interpretacyjny ani nie może zastępować ustawodawcy, ani nie jest jego rolą rozważanie sytuacji wykraczających poza przedstawiony stan faktyczny. Natomiast zadaniem organu jest kompleksowe rozstrzygnięcie konkretnej sprawy interpretacyjnej.

Zagadnienia opłaty skarbowej reguluje ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej która w art. 1 określa jej przedmiotowy zakres. Zgodnie z tym przepisem opłacie skarbowej podlegają :

1) w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej:

a) dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek,

b) wydanie zaświadczenia na wniosek,

c) wydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji);

2) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.

Opłacie skarbowej podlega również dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia oraz zezwolenia (pozwolenia) przez podmiot inny niż organ administracji rządowej i samorządowej, w związku z wykonywaniem zadań z zakresu administracji publicznej, a także złożenie w takim podmiocie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii (art. 1 ust. 2).

Do obowiązków organu podatkowego nie należy ocena zasadności domagania się pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym przez inne niż ten organ instytucje, a jedynie ustalenie czy wystąpił ciąg zdarzeń faktycznych rodzących obowiązek podatkowy w opłacie skarbowej (tzn. czy dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa został faktycznie złożony i w ramach jakiego postępowania to uczyniono).

Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że użyte w przepisie art. 2 ust. 1 lit. b ustawy o opłacie skarbowej sformułowanie odnoszące się do pojęcia "sprawy" ma charakter bardzo ogólny i przyjmuje się, iż będą to wszystkie sprawy, dla których materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia zawarta jest w przepisach o których mowa w wymienionym wyżej artykule ustawy.

Konsekwencją powyższego w przedmiotowej sprawie jest to, że przepisy ustawy

o opłacie skarbowej należy traktować łącznie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (art. 55) i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 138a) i wydanych do nich aktów wykonawczych.

W myśl dyspozycji art. 101 pkt 2 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń ustaje ze śmiercią osoby uprawnionej. Kwoty świadczeń przekazane przez organ rentowy po śmierci uprawnionego na jego rachunek za miesiące następujące po miesiącu w którym, w którym nastąpiła jego śmierć wymagają zwrotu do organu rentowego, a bank zwolniony jest z tego obowiązku w przypadku wykazania, że przed otrzymaniem wniosku organu rentowego dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom i wypłaty te nie pozwalają zrealizować wniosku organu rentowego w całości lub w części, oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty (art. 55 ust. 3 prawa bankowego).

Zauważyć należy, że zwrot nienależnie pobranych kwot następuje z rachunku bankowego prowadzonego przez bank, który to rachunek nie jest wyodrębnionym, a nadto nie odnosi się do umowy z funduszem emerytalnym.

Zgodnie z treścią art. 138a ustawy emerytalno – rentowej podmiot prowadzący rachunek płatniczy oraz bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa prowadzące rachunek inny niż płatniczy, a także wydawca instrumentu płatniczego są obowiązani zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na ten rachunek albo instrument płatniczy, za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy; przepis art. 144 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Organ rentowy może żądać od banku zwrotu wypłaconych na rachunek bankowy świadczeń, które w inny sposób nie mogłyby być odzyskane (wyrok SN z dnia 9 marca 2012 r., sygn.. akt I UK 327/11).

Zasadnie organ wskazał, że przepis ten reguluje wyłącznie taka sytuację, w której nie ma osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, a wpłaconego przez organ rentowy na rachunek bankowy świadczeniobiorcy.

Przekazywane na rachunek bankowy kwoty z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 3 prawa bankowego wskazujących na konieczność zwrotu świadczeń przekazywanych po śmierci świadczeniobiorcy nie stanowią automatycznie relacji wskazujących, że również są to "sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych". Również odniesienie się przez Bank do kontekstu wynikającego z treści art. 476 § 2 k.p.c. wskazującego, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących m.in. emerytur i rent nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem jak zasadnie podniósł organ zwrot nienależnie pobranych kwot następuje z rachunku bankowego prowadzonego przez bank, który to rachunek nie jest wyodrębnionym, a nadto nie odnosi się do umowy z funduszem emerytalnym.

Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonej interpretacji doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie.

W związku z tym, że zaskarżona interpretacja podatkowa odpowiada prawu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.