Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 79/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 pkt 5, art. 13 pkt 7, art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 41, art. 42, art. 42a.
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia NSA Anna Wiciak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A Zarządu Oddziału K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. orzekł o odpowiedzialności podatkowej A – Zarząd Oddziału w K., jako płatnika i określił wysokość należności podatkowej za miesiąc lipiec 2004 r. z tytułu niewpłaconego w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że przeprowadzona kontrola dotycząca prawidłowości wypełniania obowiązków płatnika w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, obejmująca wskazany wyżej okres, wykazała że A Zarząd Oddziału w K. jako płatnik, nie pobrał i nie wpłacił na rachunek urzędu skarbowego zaliczek na poczet tegoż podatku od dokonanych wypłat należności w lipcu 2004 r.

Podniesiono, że płatnik dokonywał wypłat należności z tytułu umów o dzieło oraz diet z tytułu pełnienia funkcji w organach statutowych.

Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że z tytułu zawartej umowy o działo z dnia [...]r. płatnik dokonał zaliczkowej wypłaty należności w wysokości [...] zł brutto pobierając i odprowadzając na rachunek urzędu skarbowego kwotę [...] zł. Organ przyjął, że druga umowa o dzieło stanowiła w istocie umowę o świadczenie usług sprzątania pomieszczeń. Płatnik pobrał od podatnika i wpłacił na rachunek urzędu skarbowego tytułem zaliczki kwotę [...] zł.

W dalszej kolejności zwrócono uwagę, że płatnik wypłacił w rozpatrywanym miesiącu diety z tytułu pełnienia funkcji w organach statutowych związku lecz nie pobrał i nie wpłacił w ustawowym terminie zaliczek na podatek dochodowy. Diety płatnik zakwalifikował jako zwolnienie z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa podatkowa). Kwalifikacji tej nie uznał za poprawną organ podatkowy pierwszej instancji stwierdzając, że od wypłaconej kwoty płatnik winien był pobrać od podatnika oraz wpłacić na rachunek urzędu skarbowego zaliczkę w wysokości [...] zł. Organ podatkowy pierwszej instancji podniósł, że pełnienie funkcji we władzach związku zawodowego jakim jest A nie można utożsamiać z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej. W ocenie organu podjęcie obowiązków społecznych i obywatelskich jest spełnione w przypadku czynności i zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych ( np. radnego, posła, czy senatora ). Działacze związków zawodowych, wg organu, nie reprezentują natomiast całej społeczności, a jedynie pewną grupę zawodową, w interesie której działają. Nie sprawują także funkcji publicznych, ponieważ nie zawiadują sprawami państwowymi i nie uczestniczą w działaniu instytucji publicznych. Głównym celem istnienia związków zawodowych, jak podkreślił organ pierwszej instancji, jest reprezentowanie, ochrona interesów zawodowych i socjalnych pracowników, a nie działanie w interesie państwowym lub publicznym. W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że świadczenia wypłacane przez płatnika na rzecz członków zarządu oddziału A z tytułu pełnienia funkcji w tym organie statutowym A winny podlegać opodatkowaniu na podstawie zasad określonych w art. 41 i 42 ustawy podatkowej.

Od powyższej decyzji strona odwołała się, żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 41 i 42 ustawy podatkowej w związku z art. 21 ust. 1 pkt 17 tej ustawy. Merytoryczne zastrzeżenia strony dotyczą sposobu interpretacji przez organ podatkowy tego ostatniego przepisu. Strona uważa, powołując się przy tym na wyrok NSA z dnia 7 października 1997 r., III SA/253/96, że wobec braku legalnej definicji pojęć "społeczny" i "obywatelski", wyrażenie "osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich" należy rozumieć bardzo szeroko. Zdaniem odwołującego się w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że z pełnieniem obowiązków społecznych mamy do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji jako reprezentant danej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie. Tak rozumiane obowiązki społeczne lub obywatelskie można pełnić nie tylko na podstawie wyboru, lecz także w wyniku powołania przez właściwy organ wyznaczenia przez upoważnioną organizację społeczną lub na skutek określonych zdarzeń prawnych. Według strony osoby będące członkami organów statutowych, jakimi są działacze A Oddziału w K., którzy pełnią funkcje we władzach Związku i otrzymują diety pokrywające wydatki ponoszone przez nich w celu realizacji zadań statutowych tej organizacji są niewątpliwie osobami wykonującymi czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Osoby te są bowiem reprezentantem pewnej społeczności – członków Związku i biorą udział w rozwiązywaniu jego problemów. Reasumując zatem strona uznała, że wypłacane diety dla członków zarządu oddziału A w K. były wolne od podatku i nie zachodziła konieczność pobrania od nich zaliczek na ten podatek.

Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy zwrócił uwagę, że spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy możliwości kwalifikowania nazwanych dietami świadczeń pieniężnych wypłacanych członkom Zarządu Oddziału A w K. w związku z pełnieniem przez nich funkcji w tym organie.

Odwołując się do treści art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, że organy podatkowe działają na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym interpretacje dokonywane przez organy podatkowe w innych sprawach, na co powołuje się strona, nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego. Zwrócono przy tym uwagę, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r., znak [...], w sprawie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego, do której strona się odwołuje, zostało postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...]r. nr [...] zmienione z urzędu, jako rażąco naruszające prawo. Organ odwoławczy odnotował jednak, że stanowisko zbieżne z prezentowanym w decyzji zostało zajęte w wyrokach NSA z dnia 7 stycznia 1998 r., sygn. akt SA/Sz 83/97, z dnia 25 września 2002 r., sygn. akt III SA 643/01, z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 748/07, a także w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych w Poznaniu z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I SA/Po 821/07, w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/GL 807/07.

Dalej organ odwoławczy odniósł się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Stwierdził, że w lipcu 2004 r. dokonano wypłat tzw. diet, które przyznane zostały członkom Zarządu Oddziału A w K., stosownie do uchwały podjętej na podstawie Statutu Związku oraz Regulaminu przyznawania diet i zwrotu kosztów w związku z pełnieniem funkcji w tym organie, w łącznej wysokości [...] zł. Podkreślono, że Zarząd Oddziału, jako płatnik nie dokonał z tego tytułu poboru zaliczek na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych. Organ odszedł do wniosku, że płatnik przyjął, iż wypłaty te są zwolnione od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej. Stanowisko to Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał za nieprawidłowe.

Przywołując treść wymienionego przepisu organ odwoławczy zaakcentował, że zwolnieniu od podatku dochodowego podlega zwrot kosztów, co oznacza że zwolnione są ( z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych warunków ) koszty zwracane w związku z faktycznie poniesionymi wydatkami przez osobę wykonującą czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. W tym rozumieniu, zdaniem organu, zwrot kosztów można określić jedynie na podstawie faktycznie poniesionych wydatków. W analizowanym przypadku mamy natomiast do czynienia z wypłatą "zwrotu kosztów w formie ryczałtu z tytułu używania samochodu prywatnego do celów służbowych. Organ zaznaczył, że poszczególni członkowie zarządu, niezależnie od tego czy i w jakiej wysokości ponieśli koszty, otrzymali określoną kwotę ryczałtu ( uzależnioną od przyznanego uchwałą stosownego limitu kilometrów). Podkreślono, że taka konstrukcja zakłada, że owe wypłaty nie mogły stanowić zwrotu faktycznie poniesionych wydatków.

W dalszej kolejności Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł, że omawiane zwolnienie podatkowe dotyczy przychodów z działalności wykonywanej osobiście, określonych rodzajowo przez ustawodawcę w art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej, tj. przychodów otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7, a więc przychodów otrzymywanych przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

Odnosząc powyższą analizę prawną do ustalonego stanu faktycznego organ stwierdził, że przychody członków zarządu Oddziału A w K., pozostające w związku z pełnieniem przez nich funkcji w tym organie, będącym jednym z organów statutowych A ( osoby prawnej ), są kwalifikowane przez ustawodawcę do przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 7, tj. do przychodów otrzymywanych przez osoby, niezależnie od sposobu ich powołania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych, a skoro tak ( ze względu na wyłącznie zawarte w art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej ) nie ma do nich zastosowania zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej.

Organ odwoławczy wyraził pogląd, że przychody otrzymywane przez osoby z tytułu uczestnictwa w organach osoby prawnej, bez względu na użyte nazewnictwo, nie mogą być zakwalifikowane do przychodów otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, a tylko takie przychody objęte są zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej. W konsekwencji zakwalifikowanie przychodów do kategorii określonej w art. 13 pkt 7, wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się także z prezentowaną przez odwołującego interpretacją art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy – powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 listopada 1997 r., sygn. akt U 6/97 – podniósł, że do uznania określonego świadczenia za "dietę" bądź "kwotę stanowiącą zwrot kosztów" nie wystarczy takie nazwanie tego świadczenia przez świadczeniobiorcę lub stronę świadczącą, ale konieczne jest, aby świadczenie było w taki sposób nazwane przez ustawę i następowało w wykonaniu ustawowego uprawnienia do tego rodzaju świadczenia. Po wtóre, "obowiązki" w rozumieniu wymienionego przepisu muszą mieć charakter obowiązków wykonywanych na podstawie ustawy w tym sensie, że funkcja z pełnieniem której obowiązki te się wiążą jest funkcją unormowaną ustawowo.

Mając na względzie powyższe organ stwierdził, że do uznania określonego świadczenia za "dietę" lub "kwotę stanowiącą zwrot kosztów", o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej, konieczne jest aby świadczenie to następowało

w wykonaniu ustawowego uprawnienia do takiego świadczenia ( aby ustawa przewidywała konieczność lub możliwość wypłaty takiego świadczenia ). To z ustawy – zdaniem organu dla zastosowania zwolnienia wynikać winno czym jest świadczenie i za co jest otrzymywane. Tymczasem, jak podkreślił organ, przedmiotowe wypłaty na rzecz członków Zarządu Oddziału A w K., były realizowane na podstawie wewnętrznej uchwały, opartej o Statut Związku, a nie wynikały z żadnej ustawowej regulacji ( nie miały umocowania w akcie rangi ustawowej).

W końcowym fragmencie uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. dokonał interpretacji zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej określenia "obowiązki społeczne i obywatelskie". Podkreślono, że szczegółowego omówienia tego pojęcia dokonano w decyzji pierwszoinstancyjnej, w związku z czym organ odwoławczy za niecelowe uznał powtarzanie zaprezentowanych tamże poglądów. Niejako uzupełniająco stwierdzono, że o pełnieniu obowiązku obywatelskiego możemy mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy zawiadywaniu sprawami państwowymi jako obywatel, zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych, z pełnieniem obowiązków społecznych mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji ( w szczególności instytucji samorządu terytorialnego lub zawodowego ) jako reprezentant tej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu jej problemów. Najczęściej do takich obowiązków zalicza się wykonywanie obowiązków senatora, radnego i innych przedstawicieli samorządu terytorialnego, członków komisji wyborczych, sędziów. W tym kontekście wykonywanie statutowych obowiązków związanych ze sprawowaniem funkcji w organie statutowym osoby prawnej, zarządzanie jego działalnością, w ogóle – zdaniem organu odwoławczego – nie może być utożsamiane ze sprawowaniem funkcji publicznej, zawiadywaniem sprawami publicznymi, czy też działaniem na rzecz danej społeczności. Za organem pierwszej instancji podkreślono, że A jest związkiem zawodowym, tj. dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. Głównym celem związku zawodowego jest więc reprezentowanie i obrona interesów zawodowych i socjalnych określonej grupy zawodowej, a nie działalność w interesie publicznym czy państwowym.

W skardze na przedmiotową decyzję strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej i w związku z tym wniosła o jej uchylenie w całości. Zdaniem strony przepis ten znajdował zastosowanie w odniesieniu do diet przyznawanych członkom Związku, które jej zdaniem są zwolnione od podatku. Zarzucono też naruszenie art. 13 pkt 7 ustawy podatkowej przez jego niewłaściwą interpretację, a co za tym idzie art. 41 i 42 tej ustawy przez ich błędne zastosowanie, podczas, gdy tymczasem nie istniała podstawa do ich zastosowania w zakresie diet przyznanych członkom zarządu.

Z "ostrożności procesowej" strona zarzuciła także naruszenie art. 22 ust. 9 pkt 5 ustawy podatkowej przez jego niezastosowanie i związku z tym określenie należności podatkowej w wysokości wyższej niż należna.

Formułując zarzuty skarżący ponosił argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, że diety przyznawane członkom związków zawodowych są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie zasad określonych w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy podatkowej. Takie stanowisko, zdaniem A, potwierdzają interpretacje wydane przez szereg urzędów skarbowych w całym kraju. Skarżący wskazał przy tym, że nie występował o interpretacje podatkową w jego sprawie, zakładał bowiem, że istnieje pewna stabilność orzecznictwa i jednolitość interpretacji określonych przepisów prawa, wobec czego uprawnione było założenie, że także w wypadku diet wypłacanych dla członków A będzie obowiązywać ta sama linia orzecznictwa. Ponownie również, nawiązując do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1997 r. ( sygn. akt III SA 253/96 ), strona podniosła, że wobec braku legalnej definicji "społeczny" i "obywatelski", wyrażenie "osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich" należy rozumieć bardzo szeroko. Zdaniem skarżącego w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że z pełnieniem obowiązków społecznych mamy do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji, jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie. Tak rozumiane obowiązki, jak zaznaczyła strona, można pełnić nie tylko na podstawie wyboru, lecz także w wyniku powołania przez właściwy organ, wyznaczenia przez upoważnioną organizację społeczną lub na skutek określonych zdarzeń prawnych.

Stwierdzono zatem, że osoby będące członkami organów statutowych, jakimi są działacze A Oddziału w K., którzy pełnią funkcję we władzach Związku i otrzymują diety pokrywające wydatki ponoszone przez nich w celu realizacji zadań statutowych tej organizacji są niewątpliwie osobami wykonującymi czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Osoby te są bowiem reprezentantami pewnej społeczności – członków Związku i biorą udział w jej interesie w rozwiązywaniu jej problemów.

Niezależnie od powyższego, zdaniem skarżącego, organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej w związku z art. 13 ust. 7 tej ustawy. Według strony, zróżnicowanie w ustawie przychodów z działalności wykonywanej osobiście w taki sposób, że wynagrodzenia otrzymywane przez osoby należące do składu zarządów, rad nadzorczych lub innych organów stanowiących osób prawnych, nie mogą być utożsamiane z wynagrodzeniem otrzymywanym przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, oznacza tylko to, że jedynie wynagrodzenie otrzymywane z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie ( radzie nadzorczej lub komisji ) nie może być uznane za wynagrodzenie za czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich. W ocenie skarżącego każdy podatnik może uzyskiwać przychody z różnych źródeł i okoliczność, że jest członkiem zarządu osoby prawnej nie zamyka mu drogi do uzyskania przychodu z tytułu obowiązku społecznego lub obywatelskiego. Skoro ustawa podatkowa umożliwia uzyskiwanie przychodów z różnych źródeł, to niewątpliwie może mieć miejsce sytuacja, w której członek zarządu osoby prawnej uzyska przychód w postaci wynagrodzenia za pełnienie funkcji w zarządzie ( i przychód ten będzie opodatkowany), jak również uzyska przychód z tytułu pełnienia obowiązków społecznych ( i przychód ten będzie wolny od obowiązku podatkowego ).

Taka sytuacja ( jak ostatnio opisywana ) ma miejsce w przypadku A, z tą różnicą jedynie, że członkowie Zarządu A nie otrzymują konkretnego wynagrodzenia za pełnienie funkcji w zarządzie, gdyż pełnią tę funkcję społecznie, a otrzymują wynagrodzenie za pracę od macierzystego pracodawcy oraz diety wypłacane w celu prawidłowego wywiązywania się z obowiązków społecznych i obywatelskich. Podkreślono, że diety otrzymywane przez członków zarządu Związku

nie były związane z pełnieniem funkcji w Zarządzie A i nie były przyznawane za udział w nim, ale były przyznawane w celu prawidłowego pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich.

Z "ostrożności procesowej" strona – w przypadku nieuwzględnienia powyższej argumentacji skargi – zarzuciła, że organy podatkowe nie pomniejszyły przychodu poszczególnych osób, którym zostały przyznane diety, o przysługujące koszty uzyskania przychodu w wysokości 111,25 zł miesięcznie ( art. 22 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 9 pkt 5 ustawy podatkowej). W związku z powyższym zdaniem strony, decyzja przynajmniej w tej części powinna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Nawiązując do argumentacji skargi Dyrektor Izby Skarbowej w K. zwrócił uwagę, że z art. 10 ust. 1 pkt 10 Statutu A wynika, iż członek A ma prawo korzystać z diet i zwrotu kosztów, właśnie w związku z pełnieniem funkcji we władzach A i organach statutowych, w trybie i na zasadach określonych przez Zarząd Główny. Zanegowano zatem twierdzenie strony skarżącej, że analizowane świadczenia nie pozostawały ( nie były otrzymywane ) w związku z pełnioną funkcją. Wyjaśniono także, iż podatek od należności wypłaconych w badanym okresie wyliczono z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodów w wysokości wynikającej z ówcześnie obowiązujących przepisów, natomiast kwota wskazana przez stronę obowiązuje dopiero od 2007 r.

Na rozprawie w dniu 1 lipca 2009 r. działający za stronę skarżącą adwokat podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację, akcentując, że błędne jest kwalifikowanie spornych świadczeń do przychodów określonych w art. 13 pkt 7 ustawy podatkowej, gdyż ( jak wynika z art. 16 ust. 4 statutu A ) oddział A nie posiada osobowości prawnej. Pełnomocnik strony skarżącej zanegował także zawężające pojmowanie funkcji społecznej w rozumieniu art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej. Strona skarżąca złożyła także ( uwzględniony przez Sąd ) wniosek o dopuszczenie dowodu z interpretacji indywidualnej z dnia [...]r. nr [...] wydanej przez działającego w imieniu Ministra Finansów – Dyrektora Izby Skarbowej w K. na wniosek Zarządu Okręgu [...] A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odpowiedzialności podatkowej płatnika – A – Zarząd Oddziału w K. i określającą wysokość należności podatkowej za wymieniony w decyzji okres z tytułu niewypłaconego w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Istota sporu koncentruje się w niniejszej sprawie na prawnopodatkowej kwalifikacji świadczeń pieniężnych wypłaconych członkom Zarządu [...] Oddziału A nazwanych dietami z tytułu pełnienia funkcji w organach statutowych związku oraz ryczałtami za używanie samochodów prywatnych do celów służbowych. Niepobranie, niezadeklarowanie oraz niedoprowadzenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od tychże świadczeń wyniknęło z przekonania strony o zwolnieniu ich z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) zwanej ustawą podatkową.

W skardze inicjującej postępowanie sądowe w niniejszej sprawie strona skarżąca podkreśliła ( nawiązując do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji ), że wspomniane diety ( wywody skargi nie odnoszą się w ogóle do ryczałtów za używanie samochodów prywatnych do celów służbowych) wypłacono za prawidłowe pełnienie obowiązków społecznych i obywatelskich (reprezentowanie członków Związku, uczestniczenie w pracach w roli reprezentantów określonej społeczności), a nie z tytułu wynagrodzenia za udział w zarządzie Związku i za wykonywanie czynności związanych z zarządzaniem działalnością gospodarczą A.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. przyjął natomiast, że omawiane świadczenia uznać należy za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy podatkowej, określone w art. 13 pkt 7 tej ustawy tj. przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych, które ( w związku z wyłączeniem zawartym w art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej) nie mogą być objęte dyspozycją art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skład orzekający nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że omawiane świadczenia stanowią przychody wymienione przez ustawodawcę w art. 13 pkt 7 ustawy podatkowej, który statuuje jedną z kategorii przychodów z działalności wykonywanej osobiście – otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

Art. 3 znajdującego się w aktach administracyjnych statutu A stanowi, że A posiada osobowość prawną. Struktura organizacyjna Związku (określona w art. 16 ust. 1 statutu ) obejmuje następujące ogniwa organizacyjne: okręgi, oddziały i ogniska. Art. 16 ust. 4 jednoznacznie wskazuje, że poszczególne ogniwa organizacyjne nie posiadają osobowości prawnej, z zastrzeżeniem art. 66, zgodnie z którym działające w pionie [...] zakładowe organizacje posiadają osobowość prawną. Na mocy art. 22 ust. 1 najwyższą władzą A jest Krajowy Zjazd Delegatów, a władzami poszczególnych ogniw A ( art. 22 ust. 2) są okręgowa konferencja delegatów, oddziałowa konferencja delegatów ( zebranie członków oddziału ), zebranie ogniska. Art. 23 ust. 1 omawianego statutu stanowi, że organami wykonawczymi władz, o których mowa w art. 22 ust. 1 i 2 są odpowiednio Zarząd Główny, Zarząd Okręgu, zarząd oddziału i zarząd ogniska. Najwyższą władzą A jest Zjazd ( art. 38 ust. 1), a najwyższym organem wykonawczym A jest Zarząd Główny ( art. 40 ust. 1 ), którego szerokie kompetencje są określone w art. 41 ust. 1 statutu. Z art. 51 ust. 1 omawianego statutu wynika natomiast, że zarząd oddziału jest organem wykonawczym oddziałowej konferencji delegatów ( zebrania członków), a jego kompetencje wymienione są w art. 52 ust. 1.

Przybliżona powyżej struktura organizacyjna A wyklucza stwierdzenie, że zarząd oddziału jest organem stanowiącym osoby prawnej w rozumieniu art. 13 pkt 7 ustawy podatkowej. Statut jednoznacznie określa ( w przywołanym powyżej art. 51 ust. 1 ), że pozbawiony osobowości prawnej zarząd oddziału jest organem wykonawczym, co już samo w sobie wyklucza uznanie go za organ stanowiący. Niezależnie od literalnego brzmienia statutu Związku, stwierdzić także należy, że enumeratywnie wymienione w art. 52 ust. 1 kompetencje zarządu oddziału nie wykraczają poza teren działania oddziału. Nawet zatem gdyby niektóre z kompetencji zarządu oddziału uznawać za przejaw stanowienia, to będą one miały zasięg lokalny, a więc pozbawiony oddziaływania na osobę prawną – A. W tym stanie rzeczy twierdzenie, iż zarząd oddziału jest (innym ) organem stanowiącym osoby prawnej, o którym mowa w art. 13 pkt 7 ustawy podatkowej jest całkowicie bezzasadne.

Znamienne jest, iż przedstawiona powyżej konstatacja dotycząca statusu zarządu oddziału A jest w pełni aprobowana przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., który działając w imieniu Ministra Finansów wydał na wniosek Zarządu Okręgu [...] A indywidualną interpretację prawa podatkowego z dnia [...]r. nr [...]. Organ interpretacyjny stwierdził w niej ( uznając zasadność stanowiska wnioskodawcy), że diety przyznawane osobom pełniącym funkcje w Oddziale A nie będą należały do przychodów otrzymywanych przez osoby należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych ( art. 13 pkt 7 ustawy podatkowej ), jeśli istotnie oddział Związku nie posiada osobowości prawnej. W konsekwencji skonstatowano, że dieta przyznana osobom pełniącym funkcje w oddziale będzie przychodem, o którym mowa w art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej i tym samym korzystać będzie ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy bowiem dieta ta nie jest otrzymywana w związku z pełnieniem funkcji w organie osoby prawnej, o którym mowa w art. 13 pkt 7 powołanej ustawy.

Wykazana powyżej diametralna rozbieżność stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w K. działającego jako organ podatkowy, a także organ, któremu powierzono działanie za Ministra Finansów nie może zyskać aprobaty Sądu i to nie tylko ze względu na wymóg respektowania zasady określonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wadliwość dokonanej przez organ odwoławczy prawnopodatkowej kwalifikacji świadczeń wypłacanych członkom Zarządu Oddziału K. A wymaga ponownego przypisania omawianych świadczeń do jednego ze źródeł przychodów wymienionych w ustawie podatkowej. Właściwy organ podatkowy powinien zatem ponownie rozważyć czy przychody te odpowiadają przychodom określonym w art. 13 pkt 5 ustawy podatkowej, co stanowi podstawowy warunek ewentualnego objęcia ich dyspozycją art. 21 ust. 1 pkt 17 wymienionej ustawy. Wynik tej analizy wskaże czy konieczne jest rozważenie uznania owych świadczeń za przychody wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy podatkowej określane jako "inne źródła". Owa kwalifikacja przesądza bowiem o zakresie obowiązków podmiotu wypłacającego omawiane świadczenia pieniężne, które to obowiązki wynikać mogą z art. 41 i 42 lub też art. 42 a ustawy podatkowej. Zwrócić także należy uwagę organu odwoławczego, że respektowania zasady dwuinstancyjności, wymaga, aby prawnopodatkowej kwalifikacji omawianych przychodów dokonał nie tylko organ odwoławczy.

Podkreślić także należy, iż obowiązki określone w art. 41 i art. 42 ustawy podatkowej adresowane są do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. Tym samym ewentualne obowiązki wypłacającego omawiane świadczenia mogą być odnoszone do jednostki organizacyjnej, jaką jest [...] oddział A, a nie jak czynią to organy obu instancji ( nie tylko adresując decyzje, ale także wskazując tę kwestię w uzasadnieniu decyzji ) do Zarządu tegoż oddziału.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż wyczerpana została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy, a rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji wydano w oparciu o art. 152 tej ustawy.