Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 15/02
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2002-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 22 par. 2 pkt 5, art. 23 par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gabrieli B. i Tomasza S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie wartości celnej towaru - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Na podstawie dokumentu SAD objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone przez firmę PPH. "S" - Gabriela B. i Tomasz S. towary szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji. W wyniku późniejszej kontroli tego zgłoszenia stwierdzono określone nieprawidłowości, które były podstawą wszczęcia postępowania, a następnie wydania decyzji uznającej ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i wymiaru cła. W decyzji organ ustalił inną wartość celną przedmiotowego towaru i wymierzył cło w określonej kwocie.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że funkcjonariusze Regionalnego Inspektoratu Celnego w L. stwierdzili istnienie powiązania pomiędzy kupującym i sprzedającym w rozumieniu art. 22 par. 2 Kodeksu celnego. Właściciel firmy eksportującej "C" - Giuseppe N. okazał się być pełnomocnikiem firmy PPH. "S", a tymczasem w trakcie zgłoszenia towarów do procedury dopuszczenia do obrotu nie wykazano w deklaracji wartości celnej istnienia powiązań.

W trakcie kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów ustalono, że zadeklarowana przez stronę cena jednostkowa towaru nie odzwierciedla ich rzeczywistej wartości.

Włoska administracja celna potwierdziła fakt, że Giuseppe N. jest jedynym właścicielem firmy "C". Ponadto ustaliła, że eksporter w 1998 r. sprzedał towary po cenie znacznie niższej od cen wyszczególnionych w fakturach zakupu. Powiązanie stron miało zatem wpływ na ustalenie ceny sprzedaży poniżej ceny zakupu. W tych okolicznościach organ I instancji odmówił zastosowania wartości transakcyjnej jako wartości celnej, bowiem wartość transakcyjna powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towarów.

Wartość celną importowanych towarów ustalono, przyjmując za podstawę wyliczeń ceny towarów sprzedawanych w Hurtowni "M" w B., które były identyczne z pobranymi przy zgłoszeniu celnym próbkami, w sposób określony w decyzji.

Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał przepisy art. 23 par. 2 pkt 4 i par. 7, art. 27 par. 1, art. 65 par. 4 pkt 2, art. 83, art. 85 par. 1, art. 209 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./.

Odwołanie od tej decyzji złożyły strony.

Rozpoznając odwołanie Prezes Głównego Urzędu Ceł nie podzielił generalnie zarzutów odwołania, podnosząc między innymi, że pomiędzy stronami transakcji istniało powiązanie /art. 23 par. 2 pkt 4 Kodeksu celnego/, które miało wpływ na cenę towarów wyszczególnioną w fakturze.

Cena towarów oferowanych przez firmę P.P.H. "S" po odjęciu średniego zysku przedsiębiorstw tej samej branży i należności celno-podatkowych jest wyższa od tej, którą strona deklarowała na granicy. Włoska firma sprzedawała towar po cenie znacznie niższej od cen zawartych w fakturach zakupu. Wskazuje to jednoznacznie na fakt, że powiązanie pomiędzy sprzedającym a kupującym wpłynęło na cenę towaru, uwidocznioną w fakturach handlowych. Włoska firma sprzedawała stronie towary po cenie znacznie niższej od cen ich zakupu.

W myśl art. 23 par. 7 Kodeksu celnego - wartość transakcyjna nie mogła być uwzględniona, ponieważ z uzasadnionych przyczyn organ celny zakwestionował wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określania wartości celnej.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentu na podstawie art. 23 par. 7 Kodeksu celnego, organ celny ustala wartość celną w sposób określony -w art. 25-29 Kodeksu celnego.

Ustalenie wartości celnej towarów na podstawie wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest "wartość celna /art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego/, okazało się niemożliwe. Materiał dowodowy złożony przez stronę nie został uwzględniony, ponieważ towary wymienione w przedłożonych fakturach sprowadzono w okresie:

styczeń-marzec 1998. Nie można zatem uznać tych towarów za sprowadzone w tym samym lub zbliżonym czasie. Podobnie przedstawia się sytuacja z materiałem dowodowym uzyskanym przez organ celny. Towary, będące przedmiotem materiału porównawczego, nie były sprowadzone w tym samym lub zbliżonym okresie czasu oraz na tych samych warunkach dostawy, bądź posiadały inny kod PCN, inne parametry, brak było danych dotyczących gatunku i składu.

W tych okolicznościach organ I instancji ustalił wartość celną przedmiotowego towaru zastępczą metodą wyceny, określoną w art. 27 par. 1 Kodeksu celnego.

Po dokonaniu stosownych odliczeń przez organ I instancji, otrzymano wartość celną w kwocie 0,72 zł za parę.

Próbki towaru pobrane przy zgłoszeniach celnych były identyczne ze sprzedanymi w Hurtowni "M", gdyż hurtownia ta zaopatruje się w firmie P.P.H. "S". Od ceny hurtownika odliczono zwyczajową marżę importu w wysokości 20 procent, marżę hurtownika - 15 procent oraz należności celno-podatkowe.

Marża importera obejmuje zarówno zysk, jak i koszty /w tym również koszty pakowania, osobowe itp./. Wahania sezonowe cen w przedmiotowej sprawie są okolicznością świadczącą o ustaleniu rzeczywistej wartości celnej towaru przez organ celny, ponieważ zgłoszenia celne dokonywane były w miesiącach, kiedy zapotrzebowanie na sprowadzony towar było największe.

W aktach sprawy znajduje się analiza przychodów i rozchodów firmy P.P.H. "S" za 1998 r. sporządzona przez biuro rachunkowe. Analiza stanowi zestawienie różnego rodzaju kosztów, z którego nie wynika, jaka była faktyczna cena importowanego towaru.

Skargę na powyższą decyzję wniosły do Naczelnego Sądu Administracyjnego strony, zarzucając, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 22 par. 2 Kodeksu celnego oraz art. art. 121, art. 122, art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż nie wykazano, aby istniało powiązanie między stronami transakcji. Nie ustalono w szczególności, w jakim zakresie i do jakich czynności umocowany był Giuseppe N., nie uzyskano potwierdzenia informacji o udzieleniu pełnomocnictwa przez Skarżących. Udzielone pełnomocnictwo należało potraktować jako pozaustawowy przypadek "powiązań osób", o którym nie ma mowy w art. 22 par. 2 pkt 1-9 Kodeksu celnego.

Zdaniem Skarżących naruszono przepisy art. 123 par. 1, art. 136, art. 145 par. 2 i art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej, organ I instancji przed wydaniem decyzji nie zapoznał pełnomocnika Skarżących z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Na etapie postępowania odwoławczego strony wykazały, że wartość transakcyjna jest do zaakceptowania, o czym świadczą faktury wystawione przez firmę "C" na rzecz firmy "SG" z R. W tych okolicznościach zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 23 par. 1 i art. 23 par. 7 Kodeksu celnego.

Skarżący zakwestionowali prawidłowość zastosowania przez organy celne kryterium "identyczności towarów". W szczególności, przy ustaleniu wartości celnej towaru nie uwzględniono stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. pominięto, że był on przewożony w opakowaniach zbiorczych, a przed dalszą sprzedażą strona musiała go rozpakować, posegregować, sprawdzić jakość, odrzucić towary nienadające się do użytku, prasować, ometkować itd. W tym celu zatrudniono kilkudziesięciu pracowników, co podwyższyło koszty sprzedaży.

Organy celne pominęły, że w przedmiotowej sprawie strony sprowadziły towar niepełnowartościowy.

Dokonane ustalenia w zakresie wartości celnej towarów zapadły z naruszeniem przepisu art. art. 120, art. 122, art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.

Ponadto Skarżący zarzucają, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ merytorycznie rozstrzygnięto sprawę w sytuacji, gdy strony złożyły skargę do NSA na kasacyjną decyzję Prezesa GUC z dnia 21 grudnia 2000 r.

Wskazując na te zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2 akt sprawy wynika, że strony na przełomie roku 1998/99 sprowadziły z Włoch towary, których sprzedawcą była firma "C". Właścicielem tej firmy okazał się Giuseppe N., będący jednocześnie pełnomocnikiem Gabrieli B. i Tomasza S. prowadzących P.P.H. "S".

Zeznania Giuseppe N. potwierdziły, że reprezentował on interesy firmy prowadzonej ze Skarżącymi z firmą włoską, której jest właścicielem. Pełnomocnik Skarżących był odpowiedzialny m.in. za zawieranie umów handlowych, negocjował ceny.

Niesporne jest, że cena sprzedaży towarów przez włoskiego kontrahenta była około 65 procent niższa od ceny zakupu tych towarów.

W tych okolicznościach, organy celne prawidłowo skonstatowały, że Giuseppe N. i Skarżąca byli "osobami powiązanymi". Charakter powiązań odpowiada przypadkowi, wyszczególnionemu w art. 22 par. 2 pkt 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./. W świetle tego przepisu o powiązaniu osób można mówić, gdy jedna z osób bezpośrednio lub pośrednio sprawuje kontrolę nad drugą osobą.

Faktyczna pozycja Giuseppe N. jako pełnomocnika firmy prowadzonej przez Skarżących, jego samodzielność w nawiązywaniu kontraktów handlowych i ustalaniu warunków umów z kontrahentami zagranicznymi /w tym z własną firmą/, świadczy o tym, że Giuseppe N. kontrolował pośrednio Gabrielę B. i Tomasza S.

Stosownie do art. 23 par. 3 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna powinna być zaakceptowana pod warunkiem, że powiązanie nie wpłynęło na cenę. Ujawnienie przez organ celny powiązania osób i powzięcie przypuszczenia, że powiązanie wpłynęło na cenę, nakłada na organ celny obowiązek poinformowania o powyższym zgłaszającego, w celu umożliwienia ustosunkowania się.

W przypadku stwierdzenia "powiązania osób", na zgłaszającym spoczywa ciężar dowodu, że wartość transakcyjna stanowi -wartość celną towarów. Musi on wykazać, że wartość towarów, wykazana w dokumentach przedłożonych do zgłoszenia celnego, odpowiada jednemu z przypadków wyszczególnionych w art. 23 par. 4 Kodeksu celnego.

Trafnie zatem organ celny uznał, że przedstawione przez strony dowody nie mogły być potraktowane jako miarodajne w aspekcie art. 23 par. 4 Kodeksu celnego, ponieważ towary importowane przez firmę "SG" z R. nie zostały sprowadzone "w tym samym lub zbliżonym czasie", co towary objęte zgłoszeniem celnym w przedmiotowej sprawie, w pierwszym przypadku towary sprowadzono w okresie styczeń-marzec 1998, zaś w drugim - w grudniu 1998 r. Ponadto w pierwszym przypadku sprowadzono towary pod koniec sezonu zimowego, a zatem gdy cena ciepłych skarpet jest zwykle niższa, natomiast w drugim - na początku zimy. Wprawdzie art. 23 par. 4 Kodeksu celnego nie precyzuje pojęcia "ten sam lub zbliżony czas", jednak w ocenie składu orzekającego należy przyjąć kryterium odnoszące się do tego pojęcia, a sprecyzowane w art. 27 par. 1 Kodeksu celnego. Chodzi zatem o okres nieprzekraczający 90 dni od dnia przywozu towaru, dla którego ustalona jest wartość celna.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że cena transakcyjna, o której mowa w art. 23 par. 1 Kodeksu celnego, powinna być adekwatna do wartości towaru. Wartość ta jest zatem niezależna od tego, czy importer otrzymał towar pod tytułem darmym, czy też kupił go po wyjątkowo okazyjnej - niskiej cenie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano precyzyjnie przyczyny zakwestionowania wartości transakcyjnej towarów.

W tych okolicznościach uznać należy za nietrafne zarzuty materialnoprawne i proceduralne, odnoszące się do powiązań pomiędzy stronami transakcji oraz dotyczące odrzucenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru, zwłaszcza jeśli się uwzględni okoliczność, że eksporter dokonał sprzedaży po cenie zdecydowanie niższej od ceny zakupu.

Zgodnie z art. 24 par. 1 Kodeksu celnego, w wypadku, gdy wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie art. 23, ustala się ją stosując w kolejności art. 25-28 Kodeksu celnego. Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu odwoławczym nie spełniał kryteriów wymaganych w art. 25 i art. 28 Kodeksu celnego (...).

W tej sytuacji wartość celna przedmiotowych towarów została ustalona na podstawie art. 27 par. 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem - za wartość celną przyjmuje się cenę jednostkową towarów przywożonych bądź identycznych lub podobnych, sprzedanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna, w transakcjach sprzedaży między niepowiązanymi ze sobą osobami, w tym samym lub zbliżonym czasie nieprzekraczającym 90 dni od dnia przywozu towaru, dla którego ustalana jest wartość celna.

Organy celne wykazały najniższą wartość rynkową towarów podobnych występujących w hurtowni na terenie miasta B. Po dokonaniu stosownych odliczeń, wymaganych przepisem art. 27 par. 1 Kodeksu celnego /szczegółowe wyliczenia zawiera uzasadnienie decyzji organu I instancji/, otrzymano wartość celną towarów w wysokości określonej "w zaskarżonej decyzji.

Nie jest trafny zarzut, że organy celne nie uwzględniły faktu, iż przedmiotowy towar był sprowadzony w opakowaniach zbiorowych i należało go m.in. posegregować. Organy celne odliczyły bowiem od przyjętej wartości wyjściowej marżę importera, w wysokości 20 procent, która zawiera m.in., koszty pakowania, segregowanie itp., oraz marżę hurtową w wysokości 15 procent. Marża uwzględnia zarówno poniesione koszty, jak również zysk.

Zasadny jest zarzut, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 123 par. 1, art. 136, art. 145 par. 2 i art. 200 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. W toku postępowania strona udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu, a mimo to organ I instancji, pomijając pełnomocnika -przed wydaniem decyzji wyznaczył trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego bezpośrednio stronie.

Nie każdy przypadek naruszenia przepisów postępowania nakłada na Sąd obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem musi to być tego rodzaju naruszenie, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym -Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Pełnomocnik strony otrzymał decyzję organu I instancji, aktywnie uczestniczył w postępowaniu odwoławczym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, zgłaszając m.in. określone dowody.

Bezprzedmiotowy okazał się zarzut naruszenia art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Faktem jest, że kasacyjna decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 grudnia 2000 r. była przedmiotem skargi sądowej. Pismem procesowym z dnia 12 grudnia 2001 r. Skarżący cofnęli skargę, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 grudnia 2001 r. umorzył postępowanie (...).

Z tych względów i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.