Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 873/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 244,246
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 873/16 Kraków, dnia 8 grudnia 2016r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 maja 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2010 r. utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2016r.


UZASADNIENIE

K. sp. z o.o. z siedzibą w K., działająca przez radcę prawnego T.N., złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest sprzedaż hurtowa metali i rud metali, drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego, odpadów i złomu oraz roboty budowlane. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 270.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 16.528,86 zł. Wskazano ponadto, iż spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Alior Banku, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 3.585,55 zł. Zobowiązania spółki na koniec 2015 roku, z wyłączeniem rezerw i rozliczeń międzyokresowych kosztów, wyniosły 683.006,58 zł. Obecnie spółka nie osiąga dochodów. Uzasadniając żądanie wniosku podniesiono, iż spółka praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, co jest przede wszystkim wynikiem podejmowanych wobec niej od 2010 roku działań przez organy podatkowe i organy kontroli skarbowej. Spółka nie ma płynności finansowej i nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Przychód netto strony ze sprzedaży za 2015 rok wyniósł 30.200 zł (żądany wpis sądowy w kwocie 12.849 zł to prawie 42,5 % przychodów spółki za 2015 rok), a z uzyskiwanych przychodów spółka musi pokrywać inne wydatki związane z funkcjonowaniem spółki jako osoby prawnej. Koszty działalności operacyjnej za 2015 rok wyniosły 41.838,79 zł. Spółka nie dysponuje środkami trwałymi, materiałami, towarami, półproduktami. Posiada wierzytelności wobec dłużników, ale ich ściągalność jest wątpliwa (sprawy o zapłatę znajdują się na etapie postępowania sądowego i/lub egzekucyjnego). Rachunek bankowy strony został zajęty przez komornika sądowego S.H i Naczelnika Urzędu Skarbowego w zawiązku z wydaną w dniu 30 października 2013 roku decyzją o zabezpieczeniu na majątku spółki. Strona skarżąca przesłała dokumenty źródłowe, z których wynika, że za rok 2015 przychody netto spółki ze sprzedaży wyniosły 30.200 zł, koszty działalności operacyjnej 41.838,79 zł, a koszty finansowe 4.890,70 zł, co dało stratę z działalności gospodarczej w wysokości -16.528,86 zł. Według CIT-8 strata za 2015 rok wyniosła -6.600,64 zł przy przychodzie 35.092,20 zł. Z danych z bilansu za 2015 rok wynika, że na dzień 31 grudnia 2015 roku spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 1.270.479,16 zł, jej kapitał (fundusz) podstawowy wynosił 5.000 zł, a kapitał (fundusz) zapasowy od roku 2014 nie uległ zmianie i kształtował się na poziomie 491.941,45 zł. Zobowiązania długoterminowe spółki na koniec roku bilansowego 2015 wynosiły 948.006,58 zł, a krótkoterminowe 64.000 zł. Według deklaracji VAT-7 wartość netto nabytych towarów i usług w maju 2016 roku wyniosła 1.159 zł, w czerwcu 2016 roku 1.162 zł, a w lipcu 2016 roku 1.965 zł. Stan kasy na koniec marca 2016 roku wynosił 31.327,05 zł, na koniec kwietnia 2016 29.046,91 zł, na koniec maja 2016 23.835,80 zł, na koniec czerwca 2016 18.965,27 zł, na koniec lipca 2016 8.623,50 zł, a na koniec sierpnia 2016 roku 3.538,22 zł. Na rachunku bankowym spółki w Alior Banku istnieje blokada na kwotę 1.294.812,88 zł, a saldo księgowe tego rachunku na dzień 31 sierpnia 2016 roku wynosiło 3.585,55 zł. Na dzień 20 września 2016 roku spółka nie zatrudniała pracowników.

Postanowieniem z dnia 20 października 2016r. referendarz zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części, w pozostałym zakresie wniosek oddalił.

We wniesionym sprzeciwie, domagając się zwolnienia w zakresie wskazanym we wniosku, strona skarżąca powtórzyła dotychczas ustalone okoliczności, co do środków pieniężnych którymi może dysponować na rachunku, blokady, a także iż złożyła wniosek o zwolnienie w dwóch sprawach gdzie łącznie wpis wynosi ponad 14 tys. zł. Ponadto strona podał, iż wysoki stan kapitału zapasowego nie ma pokrycia w aktywach i wynika jedynie z obowiązku wykazania przychodu należnego chociażby nie był faktycznie otrzymany. Ponadto wskazano na okoliczność niefinansowania wynagrodzenia pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe, gdyż w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246 § 2 w/w ustawy. Wskazuje on, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie sądu, referendarz sądowy prawidłowo przeanalizował sytuacje finansową strony skarżącej, uznając iż wniosek zasługuje na uwzględnienie, lecz jedynie w części. W świetle zgromadzonych danych i twierdzeń strony popartych przedłożonymi przez nią dokumentami źródłowymi nie można bowiem przyjąć, że skarżąca spółka nie jest w stanie pozyskać jakichkolwiek środków pozwalających na sfinansowanie należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Zasadność wniosku strony skarżącej musi być bowiem rozpatrywana w dwóch aspektach, tj. z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, ale z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Wbrew zarzutom sprzeciwu referendarz uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła skargę w innej sprawie, a suma wpisów sądowych w tych dwóch sprawach wynosi 14.349 zł (odpowiednio 12.849 zł + 1.500 zł). Spółka funkcjonuje w obrocie prawnym od lutego 2010 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Aktualna sytuacja finansowa strony skarżącej wskazuje, iż prowadzi działalność w minimalnym zakresie, jej przychody za rok 2015 wyniosły 30.200 zł i ubiegły rok podatkowy zamknięty został stratą bilansową w wysokości 16.528,86 zł. Spółka nie zatrudnia pracowników. Na posiadanym rachunku bankowym widnieje zajęcie egzekucyjne na łączną kwotę 1.294.812,88 zł. Wnioskodawca nie posiada składników majątkowych, które mogłyby zostać spieniężone, ani ściągalnych wierzytelności. Okoliczności te potwierdzają, że strona nie będzie w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Jednak w ocenie sądu, referendarz sądowy zasadnie zauważył, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu konta bankowego spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i była w stanie w 2016r. wygospodarować środki powodujące sfinansować wynajęcie fachowego pełnomocnika, skoro wówczas złożył skargę. Zasadnie przy tym również referendarz ocenił, iż z zapisów w sprawozdaniu finansowym wynika, że nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez spółkę, a sprawozdanie finansowe sporządzono przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej w dającej się przewidzieć przyszłości. Biorąc pod uwagę treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r., poz. 1047 ze zm.), zgodnie z którym jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy uzasadnionym staje się wniosek, że spółka posiada możliwości pozyskania środków na kontynuowanie działalności. Powyższej oceny nie zmienia, zdaniem sądu, argumentowanie w sprzeciwie, że wysoki stan kapitału zapasowego (około 500 tys. zł) nie ma pokrycia w aktywach i nie był faktycznie otrzymany, gdyż nie zostało to w żaden sposób wykazane, również w aspekcie wyżej opisanej możliwości pozyskania środków na kontynuowanie działalności. Nadto w dniu złożenia skargi stan gotówki w kasie wynosił 18.965,27 zł. Okoliczności te nie stanowią zatem o braku możliwości płatniczych podmiotu. Skoro więc przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych to powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Zasadnie zatem referendarz sadowy ocenił, iż stron skarżąca nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt I OZ 191/11). Istnieje również w tym względzie możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat, np. zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, a dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FZ 796/11). W zakresie dopłat do pokrycia kosztów sądowych, jako formy wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny również podzielił to stanowisko (por. postanowienia NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14).

Wobec tego sąd zaaprobował ocenę zawartą w zaskarżonym postanowieniu referendarza, iż istnieją podstawy do częściowego uwzględnienia żądania skarżącej spółki i zwolnienie jej od kosztów sądowych w 1/2 części, tj. w połowie należnej ich wysokości, w obu skarżonych sprawach łącznie około 7 tys. zł, co stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 § 1 ustawy o p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.