Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 227/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 190, 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 200, 205 par.2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7,77 par. 1,80, 75 par. 1, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Mariola Kowalska WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Bińczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] i stwierdzono nabycie przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha (powstała z działki nr [...]), obr. [...], jednostka ewidencyjna [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz L. K. i M. K. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2011 r., Wojewoda [...], decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej w dniu [...] grudnia 1998 r. własność K. K., zajętej pod ul. [...] w [...].

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] lutego 2015 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia1999 r., przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), własności spornej nieruchomości uzasadniając to tym, iż nie została spełniona przesłanka władztwa publicznoprawnego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent Miasta [...].

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., nr [...]. W ocenie organu

z materiału dowodowego sprawy nie wynika, jaki był stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] grudnia 1998 r. W związku z czym Minister Infrastruktury

i Budownictwa przyjął, iż przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę oraz władztwa publicznoprawnego nie zostały wykazane.

Skardze na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniosło Miasto [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1014/17, uchylił ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa

z [...] kwietnia 2017 r., nr [...].

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spełnienie powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie, co do części nieruchomości, nie budzi wątpliwości. Niezasadnie zatem organ uznał w zaskarżonej decyzji, że przesłanki faktycznej zajętości objętej decyzją działki gruntu pod drogę publiczną – ulica [...]

w [...] nie dowodzi mapa z projektem podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Mapa została wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...] w dniu [...] października 2011 r. pod nr [...]. Mapa została sporządzona przez geodetę uprawnionego i zawiera adnotację, że podział działki został opracowany w trybie art. 73 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. Zaś w trybie powołanego przepisu wydzielona jest działka, która w dacie [...] grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną. Mapa taka stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 §1 k.p.a., a więc stanowi dowód tego co zostało w niej urzędowo stwierdzone.

Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że wykazana została również przesłanka władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową częścią działki. W aktach znajduje się oświadczenie dyrektora Zarządu [...], w którym stwierdzono, że ulica [...] przed rokiem 1999 znajdowała się w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...] i była utrzymywana i poddawana okresowym przeglądom kontrolnym zgodnie z obowiązkami zarządu dróg. Oświadczenie organu uprawnionego w ramach posiadanych kompetencji do stwierdzenia faktów w formie oświadczenia jest także dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 §1 k.p.a. Dokument taki posiada szczególną moc dowodową i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemanie zgodności z prawdą tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Skoro część działki objętej zaskarżoną decyzją znajdowała się w pasie drogi publicznej – ulicy [...] nie sposób jest uznać, zdaniem Sądu, aby władztwo publicznoprawne nie rozciągało się również na tę działkę.

Jak zauważył Sąd I instancji, w sprawie nie zostały przedstawione żadne przeciwdowody, które podważałyby wiarygodność tych dowodów urzędowych. Szczególnie takich przeciwdowodów nie przedstawiła właścicielka działki K. K. Zatem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku organu, pozwalał w ocenie Sądu, na przyjęcie zajęcia działki pod drogę publiczną, jak również władztwa publicznoprawnego w stosunku do niej w dniu [...] grudnia 1998 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wywiodła K. K.

Wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1459/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1014/17.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił jednak w uzasadnieniu wyroku, że nie podziela stanowiska Sądu I instancji, który przedwcześnie uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie zajęcia działki pod drogę publiczną, jak również władztwa publicznoprawnego w stosunku do niej w dniu [...] grudnia 1998 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji błędnie uznał bowiem, że przesłankę faktycznej zajętości całości objętej decyzją działki nr [...] gruntu pod drogę publiczną - ul. [...] w [...] dowodzi mapa wpisana do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] w dniu [...] października 2011 r. pod nr [...] sporządzona przez uprawnionego geodetę. Uszło natomiast uwadze Sądu, że mapa ta zawiera projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] oraz adnotację, że podział działki został opracowany w trybie art. 73 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Zgodnie zaś z treścią art. 73 ust. 3a stanowi, jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości. Z mapy tej nie wynika zatem, że cała działka [...] tak jak przyjął to Sąd I instancji, faktycznie została zajęta pod drogę. Kwestia ta wymagała zatem, zdaniem NSA, szczegółowego wyjaśnienia.

Nadto, w ocenie NSA, Sąd I instancji błędnie ocenił wartość dowodową oświadczenia Dyrektora Zarządu [...] w [...]. Przypisanie temu dokumentowi przez Sąd I instancji waloru urzędowego nie znajduje podstaw

w przepisach prawa, szczególnie w treści art. 76 k.p.a. Sąd I instancji błędnie zatem przyznał temu dokumentowi wyższą moc dowodową. Niemniej jednak NSA wskazał, że oświadczenie stwierdzające, że ul. [...] w [...] przed rokiem 1999 znajdowała się w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...] i była utrzymywana i poddawana okresowym przeglądom kontrolnym zgodnie z obowiązkami zarządu dróg stanowi dowód w sprawie na okoliczność spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego, który podlega ocenie organu administracji na zasadach ogólnych. Oświadczenie może być bowiem dowodem, jako że dowodu takiego nie wyklucza Kodeks postępowania administracyjnego. Wręcz przeciwnie, stosownie do treści art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza to, że dowód taki podlega ocenie organu na podstawie art. 80 Kpa. Takiej oceny natomiast w sprawie niniejszej zabrakło, jako że organy obu instancji dowód ten zdyskwalifikowały. Ocena takiego oświadczenia powinna obejmować jego wiarygodność w kontekście pozostałych dowodów.

Niewątpliwie również konieczność wyczerpującego wyjaśnienia sprawy wymagała także uwzględnienia, w ocenie NSA, pominiętego przez orzekające w sprawie organy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, stanowiska skarżącej kasacyjnie zawartego

w szczególności w piśmie z [...] marca 2011 r. skierowanym do Urzędu Miasta [...], sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika, w którym stwierdzono, że przedmiotowa działka zajęta jest pod drogę publiczną od końca roku kalendarzowego 1983 r. i działka ta została objęta inwestycją drogową na podstawie decyzji z dnia

[...] lutego 1983 r., nr [...], "[...]".

Uwzględniając powyższe, zdaniem NSA, konieczność wyczerpującego wyjaśnienia spraw, stosownie do wymogu przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a także wyrażona

w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów, czego organ odwoławczy

w niniejszej sprawie nie uczynił, wymagała jednak aby uchylić zaskarżoną decyzję. Przede wszystkim na organie będzie ciążył obowiązek zweryfikowania zarówno mapy

z projektem podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], jak i treści oświadczenia dyrektora Zarządu [...] w [...].

Po ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy, Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...]:

1) uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., nr [...];

2) stwierdził nabycie przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (powstała z działki nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...];

3) umorzył postępowanie w zakresie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (powstała z działki nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju wyjaśnił, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 j.t.), oraz art. 170 ww. ustawy, w przedmiotowej sprawie jest związany oceną prawną zawartą

w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1014/17.

W związku z czym, Minister powtórzył za powyższym wyrokiem, że fakt zajęcia nieruchomości pod drogę w dniu [...] grudnia 1998 r. jednoznacznie wskazuje mapa

z projektem podziału nieruchomości opracowana w trybie art. 73 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące ustawy reformujące administrację publiczną, sporządzona przez geodetę uprawnionego A. G., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] w dniu [...] października 2011 r.

Następnie Minister uznał, że powyższe opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego w oparciu o dokumentację geodezyjną przyjętą do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego stanowi dokument urzędowy

w rozumieniu art. 76 kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nich stwierdzone przez uprawnionego geodetę.

Wobec powyższego Minister stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] była w dniu[...] grudnia 1998 r. w całości zajęta pod drogę publiczną.

Z kolei w zakresie spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego, Minister także wskazał na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

w wyroku z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1014/17 i przyjął w ślad za nim, iż na fakt władztwa publicznoprawnego wskazuje oświadczenie Dyrektora Zarządu [...] w [...] z [...] czerwca 2011 r., w którym stwierdzono, że ul. [...] przed rokiem 1999 znajdowała się w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...] i była utrzymywana i poddawana okresowym przeglądom kontrolnym zgodnie z obowiązkami zarządu dróg. Minister przywołał w tym zakresie ww. stanowisko Sądu, że oświadczenie organu uprawnionego w ramach posiadanych kompetencji do stwierdzenia faktów w formie oświadczenia jest także dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa. Dokument taki posiada szczególną moc dowodową i korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Skoro część działki objętej zaskarżoną decyzją znajdowała się w pasie drogi publicznej - ulicy [...] nie sposób uznać, aby władztwo publicznoprawne nie rozciągało się również na tę działkę.

Ponadto Minister powtórzył za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że w sprawie nie zostały przedstawione żadne przeciwdowody, które podważałyby wiarygodność tych dowodów urzędowych. Szczególnie takich przeciwdowodów nie przedstawiła właścicielka działki K. K. Natomiast, stanowisko K. K., reprezentowanej przez adwokata T. T., przedstawione w piśmie z [...] marca 2011 r. wprost potwierdza, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wskazane w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. do stwierdzenia nabycia przedmiotowej działki przez Miasto [...]. W ww. piśmie zostało stwierdzone, że przedmiotowa działka zajęta jest pod drogę publiczną od końca roku kalendarzowego 1983 i działka ta została objęta inwestycją drogową na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1983 r., nr [...] "[...]".

Uwzględniając powyższe Minister uznał, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w wyroku z 13 grudnia 2017 r., jednoznacznie stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie zajęcia działki pod drogę publiczną, jak również władztwa publicznoprawnego w stosunki do niej w dniu [...] grudnia 1998 r., to jemu jako organowi ponownie rozpatrującemu niniejszą sprawę, zgodnie

z wytycznymi Sądu, nie pozostaje nic innego jako podzielić ten pogląd w całości.

Tym samym Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju uznał za słuszne uchylić w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i stwierdzić nabycie przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. [...].

Natomiast w zakresie działki nr [...] Minister wyjaśnił, że na mocy powyższej mapy podziału działka nr [...] dzieli się na działkę nr [...] oraz nr [...], która nie została objęta wnioskiem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011 r., w związku z czym należało umorzyć postępowanie w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. [...].

Skargę na powyższą decyzję Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją

z [...] listopada 2019 r., nr [...] w części dotyczącej nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności do całej nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. [...], wywiodła K. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej prowadzenie

i wynik, tj.:

1. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U.2018.2096, zwanej dalej: "k.p.a."), polegające na:

a) zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez Organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym ze wskazanych przepisów,

a w szczególności poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy

i przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie zajęcia całości nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. [...], pod drogę publiczną, jak również istnienia władztwa publicznoprawnego w stosunku do niej w dniu [...] grudnia 1998 r.,

b) błędnej analizie dowodu znajdującego się w aktach sprawy, a to operatu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu

[...] października 2011 r. pod nr ewid. [...], w konsekwencji czego Organ błędnie przyjął, że całości ww. nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną, w sytuacji gdy niewłaściwie przeanalizowany materiał dowodowy wskazuje, iż za stanowiącą pas drogowy ulicy [...], jeżeli w ogóle, to można uznać jedynie część działki nr [...];

2. art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji niezgodnej z oceną prawną

i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r. (I OSK 1459/18), wskazującego na szereg uchybień poczynionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku

z dnia 13 grudnia 2017 r. (I SA/Wa 1014/17), naruszając zasadę związania organów oceną prawną i wskazaniami sądu zaprezentowanymi w przedmiotowym wyroku przy ponownym rozpoznaniu sprawy;

II. naruszenie prawa materialnego, a to art. 73 § 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej: "p.w.r.a."), poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji czego nieuprawnione przyjęcie, że określone w tym przepisie przesłanki władztwa publicznoprawnego w okresie przed dniem

1 stycznia 1999 r., zostały spełnione w stosunku do całej działki nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. [...], w sytuacji, gdy z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania, nie można wnioskować, iż doszło do zajęcia przez Gminę [...] całej wskazanej działki nr [...].

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że za stanowiącą pas drogowy ulicy [...] można uznać jedynie część działki [...], wydzielonej z działki nr [...], stanowiącą jezdnie oraz chodnik przylegający do jezdni po jej obydwu stronach. Nie sposób jednak uznać, zdaniem skarżącej, że w zakres pasa drogowego ulicy [...] wchodzi również pas zieleni, który obejmuje pozostałą część rzeczonej działki.

Powyższe stanowisko potwierdza, zdaniem skarżącej, również wyrok wydany

w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 18 grudnia 2018 r., sygn. akt: I OSK 1495/18, w którym sąd jednoznacznie rozstrzygnął, że rozważania wskazujące, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala na przyjęcie zajęcia całości działki pod drogę publiczną, jak również władztwa publicznoprawnego

w stosunku do niej w dniu [...] grudnia 1998 r., jawi się jako przedwczesne. Organ nie wyjaśniając przyczyn zajęcia całości działki [...] pod drogę publiczną, wydał skarżoną decyzji niezgodnie z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, iż rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, że wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone

w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach.

Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Niewątpliwie, należy uznać, że wykładnia prawa,

w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe (tak: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 881 i powołane tam orzecznictwo; podobnie:

J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268).

Natomiast obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach,

w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red.

R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 624

i cyt. tam wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1290/07).

W konsekwencji, należy uznać, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej oceną prawną NSA,

a zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co niewątpliwie determinuje treść nowego wyroku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując sprawę ponownie, związany był wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2018 r.

w sprawie o sygn. akt I OSK 1459/18.

W przypadku przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny prawnej stwierdził, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję organu II instancji prawidłowo stanął na stanowisku, że wadliwa decyzja nie spełnia wymogów przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 80 k.p.a.

W takim przypadku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponownego zweryfikowania przez organ wymagały zarówno mapy z projektem podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], jak i treści oświadczenia Dyrektora Zarządu [...] w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał bowiem za słuszny poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z którym z powyższej mapy wynikać miałoby, że cała działka nr [...] faktycznie została zajęta pod drogę. Nadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji błędnie ocenił wartość dowodową oświadczenia Dyrektora Zarządu [...] w [...] i przypisał temu dokumentowi waloru urzędowego, na podstawie art. art. 76 k.p.a. Niewątpliwie również konieczność wyczerpującego wyjaśnienia sprawy wymagała także uwzględnienia, pominiętego przez orzekające w sprawie organy, stanowiska skarżącej zawartego w szczególności w piśmie z [...] marca 2011 r. skierowanym do Urzędu Miasta [...].

Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd orzekający uznał poczynione przez organ ustalenia na bazie zgromadzonego materiału dowodowego za niepełne. Organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w pełnym zakresie, bowiem nie dokonał właściwej oceny dowodów w zakresie w jakim wymagały tego wskazania nakreślone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1459/18.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – nieruchomości pozostające w dniu [...] grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne,

z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy samego prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Przesłankami, od których kumulatywnego spełnienia uzależniony jest skutek przejścia prawa własności z mocy samego prawa na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, są zatem: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie tym gruntem w dniu [...] grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego oraz brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do tej nieruchomości. Sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym, fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. Natomiast władanie oznacza faktyczne sprawowanie władztwa, zbliżone do posiadania; przy czym do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie służącego podmiotowi publicznoprawnemu jakiegokolwiek tytułu do nieruchomości. W świetle omawianej regulacji podstawowe znaczenie ma jedynie to, czy Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę wykonywały faktyczne czynności, takie jak np. utrzymywanie nawierzchni, naprawa, remont, odśnieżanie itp. związane z szeroko rozumianym zarządzaniem drogą publiczną. Ustawodawca skutki nabycia własności nieruchomości z mocy prawa odniósł bowiem do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość w dniu [...] grudnia 1998 r. nie stanowiła własności publicznej (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 marca 2000 r. sygn. akt P5/99).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż działka nr [...], która została wydzielona z działki nr [...], stanowiła w dniu [...] grudnia 1998 r. własność osoby fizycznej. Okolicznością bezsporną jest również to, że ulica [...] w [...] zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z 11 wrześnie 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich (Dz. U. Nr 35, poz. 179, ze zm.) została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich i z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą powiatową – na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Niekwestionowane jest także, że działka nr [...] została podzielona na działkę nr [...] oraz nr [...]. Przedmiotem wniosku Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2011 r. była jedynie działka nr [...] o pow. [...] ha.

Po analizie uzasadnienia decyzji organu odwoławczego z [...] listopada 2019 r. Sąd stwierdza, że całość rozważań organu stanowi jedynie powtórzenie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonego w wyroku

z 13 grudnia 2017 r. Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju zaniechał przy tym dokonania jakiejkolwiek własnej oceny tej sprawy.

Uszło również uwadze organu, że w niniejszej sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2018 r., który choć oddalił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku Sądu I instancji, to jednak zawarł wiążącą dla organu i Sądu ocenę prawną oraz wskazania co do niniejszej sprawy. Co ważne ocena prawna Naczelnego Sadu Administracyjnego, istotnie różni się od oceny dokonanej przez Sąd

I instancji w wyroku z 13 grudnia 2017 r., na którą powołuję się organ. Organ pominął zupełnie wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowanie, i skupił się na powtórzeniu w obszernych fragmentach stanowiska Sądu I instancji, które jak wskazano powyżej, zostało znacznie zmodyfikowane przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Konsekwencją powyższego błędu organu było następnie to, że organ zupełnie pominął szczegółowa analizę przesłanki faktycznej zajętości całości spornej działki gruntu pod drogę publiczną - ul. [...] w [...]. Natomiast, jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny, z mapy sporządzonej przez uprawnionego geodetę nie wynika, że cała działka nr [...] faktycznie została zajęta pod drogę.

Dodatkowo, jak podnosi skarżący działka nr [...], co do której organ stwierdził jej nabycie z mocy prawa na rzecz Gminy [...], nie jest w całości zajęta pod drogę publiczną, ponieważ za stanowiącą pas drogowy ulicy [...] można uznać jedynie część działki [...], wydzielonej z działki nr [...], która obejmuję jezdnie oraz chodnik przylegający do jezdni po jej obydwu stronach. W zakres pasa drogowego ulicy [...] wchodzi również, zdaniem skarżących pas zieleni, który obejmuje pozostałą część działki nr [...].

Kwestia ta zatem wymagała, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, szczegółowego wyjaśnienia. Takiej oceny ze strony organu odwoławczego w niniejszej sprawie niestety zabrakło.

Podobnie niezgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ ocenił wartość dowodową oświadczenia Dyrektora Zarządu [...] w [...] na okoliczność spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego, niesłusznie przypisując temu dokumentowi, na podstawie art. 76 k.p.a., walor urzędowego. Powyższe pismo, powinno bowiem zostać ocenione w kontekście wszystkich zgormadzonych w sprawie dowodów, stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ocena takiego oświadczenia, zgodnie z poglądem NSA, powinna obejmować jego wiarygodność w kontekście pozostałych dowodów zebranych w sprawie (art. 80 k.p.a.).

W tej sytuacji za zasadne uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione

w skardze. Z powyższych względów jako przedwczesną uznać należy z kolei ocenę zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego, ponieważ stwierdzone naruszenia przepisów procesowych dotyczą oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględni ocenę prawną niniejszej sprawy wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1459/18, oraz ustali w jakim zakresie sporna nieruchomość w dniu [...] grudnia 1998 r. była faktycznie zajęta pod drogę publiczną i znajdowała się we władaniu publicznoprawnym, a następnie przedstawi przekonujące argumenty na poparcie swojego stanowiska w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w części w jakiej uchylono decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., nr [...] i stwierdzono nabycie przez Gminę [...] (jako miasto na prawach powiatu), z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (powstała z działki nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...].

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).