Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 383/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 , art. 61,
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzją z 21 stycznia 2013 r. "[...]" (dalej: beneficjentka) została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej "[...]".

Decyzją z 21 stycznia 2013 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

w "[...]" (dalej: organ pierwszej instancji) ustalił beneficjentce odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 642,08 zł. Powyższa decyzja została następnie zmieniona decyzjami organu pierwszej instancji z 22 grudnia 2015 r. i 3 sierpnia 2017 r., w konsekwencji czego ustalono beneficjentce odpłatność za pobyt w DPS od 1 lutego 2018 r. w wysokości 744,51 zł miesięcznie oraz ustalono odpłatność dla osób obowiązanych do wnoszenia tej opłaty, to jest "[...]" (dalej skarżący) w wysokości 1.801,48 zł miesięcznie i "[...]"w wysokości 518,74 zł miesięcznie, a ponadto uznano, że "[...]" nie kwalifikuje się do ponoszenia tej odpłatności od 1 grudnia 2016 r.

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), które decyzją z 16 listopada 2017 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji rodzinnej osób, w stosunku do których ustalono przedmiotową opłatę.

Decyzją z 2 lutego 2018 r. organ pierwszej instancji zmienił dotychczasową decyzję

w ten sposób, że ustalił beneficjentce odpłatność za pobyt w DPS od 1 lutego 2018 r.

w wysokości 744,51 zł miesięcznie, skarżącemu - w wysokości 1.801,48 zł miesięcznie, "[...]"w wysokości 518,74 zł miesięcznie i ponownie uznał, że "[...]"od 1 grudnia 2016 r. nie kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, źródłem utrzymania beneficjentki jest renta w kwocie 1.063,59 zł, zatem opłatę za pobyt w DPS ustalono beneficjentce w wysokości 70 % jej dochodu - 744,81,89 zł. Organ pierwszej instancji badając w odniesieniu do beneficjentki krąg osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.), dalej: ustawa, ustalił, że jej mąż i dzieci zmarli. Zaznaczył, że pomimo wskazań organu odwoławczego, nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Organ podjął bezskuteczne próby ustalenia w wyniku wywiadu środowiskowego sytuacji materialnej, dochodowej, osobistej i rodzinnej skarżącego, który jednak uchylał się od kontaktów z organem. Z uwagi na powyższe, ustalenia poczyniono na podstawie posiadanych dowodów. Na podstawie rodzinnych wywiadów środowiskowych z 20 lutego 2015 r. i 16 sierpnia 2016 r., ustalono więc, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego dochód ustalono na podstawie informacji z Urzędu Skarbowego w "[...]", zaświadczenia z Urzędu Gminy "[...]" i informacji z KRUS. Skarżący posiada gospodarstwo rolne o pow. 13,3454 ha przeliczeniowego, z którego dochód wynosił 3.843,48 zł (13,3454 ha x 288,00 zł), zaś po potrąceniu 140,00 zł tytułem składki KRUS - 3.703,48 zł. Organ stwierdził, że dochód nie był niższy niż 300% minimum dochodowego, zatem skarżący był obowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt beneficjentki w DPS. Organ pierwszej instancji podkreślił, że beneficjentka darowała skarżącemu i "[...]" gospodarstwo rolne.

Organ ustalił ponadto, że wnuk beneficjentki "[...]"powadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiąga dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 4,2296 ha przeliczeniowego w wysokości 1.156,18 zł (po potrąceniu składki KRUS) i nie kwalifikuje się do wnoszenia przedmiotowej opłaty. Wnuczka - "[...]" prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, którego dochód wynosi 4.279,71 zł miesięcznie i również nie kwalifikuje się do uczestniczenia w kosztach utrzymania beneficjentki, podobnie jak wnuczka "[...]", która prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe uzyskując dochód w wysokości 700,00 zł miesięcznie oraz wnuk "[...]", który utracił prawo do renty rodzinnej i nie kwalifikuje do uczestniczenia w kosztach utrzymania babci w DPS od 1 grudnia 2016 r. Ocenił ponadto, że wnuczka "[...]", której czteroosobowa rodzina uzyskuje dochód w kwocie 6.686,74 zł miesięcznie z tytułu wynagrodzenia za pracę, jest zobowiązana do uiszczania miesięcznej opłaty za pobyt beneficjentki w DPS w wysokości różnicy między dochodem rodziny a kryterium dochodowym, to jest – w kwocie 518.74 zł miesięcznie.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu "[...]" (dalej: odwołująca się) podniosła, że jej dochód ustalono na podstawie danych z 2017 r. Wyjaśniła też, że w zaświadczeniu o dochodach jej i jej męża ujęto jednorazowy dochód z tytułu tzw. "13" za 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 marca 2019 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania w części odnoszącej się do skarżącego i odwołującej się i w tym zakresie: ustaliło skarżącemu przedmiotową opłatę

w wysokości 1.801,48 zł miesięcznie przez okres od 1 lutego 2018 r. do 1 marca 2019 r., zaś odwołującej się – w wysokości 10,44 zł miesięcznie za ww. okres, w pozostałym zakresie Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium wyjaśniło zasady wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, określone w art. 60 i 61 ustawy o pomocy społecznej, a także sposób obliczania dochodu oraz kryterium dochodowego na potrzeby spraw z zakresu pomocy społecznej, zawarte

w art. 8 ust. 1 - 13 ustawy. Zaznaczyło, że w toku postępowania w sprawie weszło w życie - z dniem 1 października 2018 r. - rozporządzenie Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r.

w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych

z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1358), co wpływa na wysokość opłat, jakie należy ustalić stronom postępowania. Kolegium stwierdziło, że wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszonej przez beneficjentkę (744,51 zł stanowiące 70 % dochodu wynoszącego 1.063,59 zł) nie pokrywa w pełni związanej z tym opłaty, określonej umową zawartą przez gminę z podmiotem prowadzącym dom - od 2018 r. w wysokości 3.350 zł. W takim wypadku ciężar uiszczenia różnicy w opłacie pokrytej przez pensjonariusza DPS, a całkowitą opłatą, obciąża małżonka oraz zstępnych przed wstępnymi. Z uwagi na śmierć małżonka i zstępnych zobowiązanych w pierwszej kolejności do ponoszenia opłat mogą być zobowiązani zstępni w dalszej kolejności - jej wnukowie: (art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Dopiero w sytuacji gdy opłata wnoszona przez pensjonariusza DPS oraz członków jego rodziny (małżonka, zstępnych przed wstępnymi) nie zostanie pokryta

w całości, gmina kierująca do DPS pokrywa brakującą część opłat (art. 61 ust. 2 pkt 3 ustawy). Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji ustalał możliwość nałożenia opłaty za pobyt w DPS przez badanie różnicy między dochodem rodziny, a 300% kryterium dochodowego rodziny. Ustawa natomiast wskazuje, że należy badać wysokość dochodu na osobę w rodzinie i 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61 ust. 2

pkt 2 lit. b ustawy). Ten sposób liczenia miał znaczenie w odniesieniu do opłaty nałożonej na odwołującą się.

Kolegium stwierdziło, że spośród wnuków beneficjentki jedynie na skarżącego oraz odwołującą się możliwe było nałożenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. "[...]" powadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 4.2296 ha przeliczeniowego w wysokości 1156,18 zł (1286,18 zł - 130,00 zł składki KRUS). Kryterium dochodowe uzasadniające nałożenie opłaty za pobyt w DPS do 1 października 2018 r. wynosiło 1.902,00 zł (634,00 zł x 300%), zaś obecnie 2.103,00 zł (701,00 zł x 300%) i nie kwalifikuje się do wnoszenia przedmiotowej opłaty. "[...]" prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, którego dochód wynosi 4.279,71 zł miesięcznie, a na osobę w rodzinie 1.426,57 zł. Kwota 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie do 1 października 2018 r. wynosiła 1.542,00 zł (514 zł x 300 %), zaś obecnie 1584,00 zł (528 zł x 300%) i nie kwalifikuje się do uczestniczenia w kosztach utrzymania beneficjentki w DPS. "[...]"prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z dochodu w wysokości 700,00 zł miesięcznie, zatem z uwagi na miesięczny dochód na osobę w rodzinie, nie kwalifikuje się do wnoszenia przedmiotowej opłaty. "[...]"w kwietniu 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 4.180,66 zł, w skład którego weszła jednorazowa premia uznaniowa w kwocie 2.833,19 zł netto. W maju 2017 r. jego dochód wyniósł 1.475,36 zł. Jednorazowy dochód osiągnięty przez niego z tytułu premii nie przekroczył pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej 3.170,00 zł, zatem nie jest doliczany do dochodu. Kolegium dodało, że ten wnuk beneficjentki w lipcu 2016 r. utracił prawo do renty rodzinnej, a osiągany przez niego dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, zatem nie kwalifikuje się do uczestniczenia w kosztach utrzymania beneficjentki w DPS.

Kolegium stwierdziło ponadto, że wprawdzie skarżący oświadczył w odwołaniu od decyzji z 3 sierpnia 2017 r., że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z konkubiną

i jej dzieckiem, jednak nie pozwolił na zweryfikowanie tej informacji. Pomimo podjętych prób nie udało się przeprowadzić z nim rodzinnego wywiadu środowiskowego. W dniach 13 i 23 marca 2017 r. pracownicy socjalni udali się do jego miejsca zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak bez powodzenia. Bezskutecznie próbowano też kilkakrotnie nawiązać kontakt telefoniczny ze skarżącym, a w dniach

29 marca 2017 r. i 27 kwietnia 2017 r. wezwano go do kontaktu w sprawie ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu z informacją o konsekwencjach nie zgłoszenia się do organu pierwszej instancji. Ponadto, pismem z 12 grudnia 2017 r. zawiadomiono o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak w miejscu zamieszkania skarżącego nikogo nie zastano. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał ustaleń na podstawie dostępnych materiałów: rodzinnego wywiadu środowiskowego

z 20 lutego 2015 r. i z 16 sierpnia 2016 r., w których skarżący oświadczał, że mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód ustalono na podstawie informacji z Urzędu Skarbowego, zaświadczenia z Urzędu Gminy i informacji z KRUS. Skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 13,3454 ha przeliczeniowych i dochód z tego tytułu do października 2018 r. wynosił 3.843,48 zł, zaś obecnie 3.970,38 zł. Kolegium zaznaczyło, że wydając decyzję z 22 grudnia 2015 r. organ pierwszej instancji ustalił, że dochód skarżącego wynosił 3.632,96 zł. Nastąpił zatem wzrost jego dochodu o 70,52 zł. Kwota ta przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a zatem wpływa na wysokość odpłatności za pobyt w DPS

(art. 106 ust. 3b ustawy). Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej uprawniające do naliczenia opłat za pobyt w DPS do października 2018 r. wynosiło 1.902,00 zł, a obecnie 2.103,00 zł. Skarżący jest obowiązany zatem do wnoszenia opłaty za pobyt beneficjentki w DPS w wysokości 1.801,48 zł (3.843,48 zł dochodu z gospodarstwa rolnego – 1.902,00 zł kryterium dochodowego). Po odjęciu opłaty dochód strony nie jest niższy niż 300% minimum dochodowego. Po 1 października 2018 r. dochód z gospodarstwa rolnego wzrósł (z uwagi na zmianę kwoty określonej w art. 8 ust. 9 ustawy, wprowadzoną cytowanym wyżej rozporządzeniem) do 3.970,38 zł, jednakże jednocześnie wzrosła kwota kryterium dochodowego osoby prowadzącej samotne gospodarstwo domowe do 2.103,00 zł. W takiej sytuacji opłata za pobyt w DPS wynosiłaby 1.867,38 zł. Zmiana wysokości dochodu nie przekracza jednak 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (70,10 zł), a zatem nie wpływa na wysokość odpłatności od dnia 1 października 2018 r. (art. 106 ust. 3b ustawy).

Kolegium stwierdziło ponadto, że z uwagi na śmierć beneficjentki 1 marca 2019 r.,

w odniesieniu do skarżącego należało orzec reformatoryjnie.

Uwzględniło ponadto zarzut odwołującej się dotyczący nieprawidłowego doliczenia do dochodu jej rodziny dodatkowej pensji rocznej (tzw. "13"). Kolegium stwierdziło, że dodatkowe wynagrodzenie roczne nie ma charakteru okresowego czy powtarzalnego, wobec czego nie ma do niego zastosowania art. 8 ust. 12 ustawy, lecz art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy. Podało, że w marcu 2017 r. odwołująca się uzyskała tzw. "13" w wysokości 2.757,32 zł netto, a jej mąż z tego samego tytułu uzyskał w marcu 2017 r. kwotę

2.966,42 zł netto. Kwoty te nie przekroczyły pięciokrotności kwoty kryterium dochodowego rodziny wynoszącego 10.280,00 zł, dlatego organ nie mógł rozliczyć ich w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy. Podało, że na prawidłowo ustalony dochód rodziny składają się wynagrodzenie netto odwołującej się - 2987,20 zł i wynagrodzenie netto męża -3222,56 zł. Uwzględniając kryteria dochodowe kwalifikujące do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS stwierdziło, że do 1 października 2018 r. odwołująca się winna uiszczać opłatę w wysokości 10,44 zł (1552,44 zł - 1542,00 zł), zaś od 1 października 2018 r. nie jest obowiązana do tej opłaty, gdyż dochód na osobę w rodzinie wynoszący 1.552,44 zł jest niższy od 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium wywiodło ponadto, że zmiana decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy może mieć skutek wsteczny.

W złożonej skardze skarżący zarzucił, że Kolegium przewlekle rozpoznawało sprawę, to jest niemal rok, mimo że przedłużyło postępowanie tylko do 30 maja 2018 r. Zaznaczył, że z uzasadnienia decyzji nie wynika, że Kolegium prowadziło jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające. Organ odwoławczy ustalił bowiem stan faktyczny sprawy wyłącznie

w oparciu o ustalenia organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił, że wyliczony dochód mający pochodzić z gospodarstwa rolnego, nie jest realny i nie jest jednakowy w każdym miesiącu. Stwierdził, że rzeczywiste dochody z gospodarstwa są nawet o połowę niższe. Zaznaczył ponadto, że Kolegium wiedziało, że skarżący sam prowadzi gospodarstwo rolne i ma na utrzymaniu inne osoby. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w marcu 2019 r. oparł się na danych z lutego 2015 r. i sierpnia 2016 r. Ponadto, wykluczył trzy osoby z grona zobowiązanych do partycypowania w kosztach utrzymania beneficjentki do DPS i obciążył tym obowiązkiem wyłącznie skarżącego

i odwołującą się, ograniczając przy tym wysokość ponoszonych przez nich kosztów jedynie górną granicą ich możliwości dochodowych. Tym samym, zdaniem skarżącego, naruszono zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Skarżący zarzucił też, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wyjaśnienia, dlaczego zróżnicowano okres, do którego on i odwołująca się są zobowiązani uiszczać sporne opłaty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że decyzje te nie naruszają przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność obciążenia wyłącznie skarżącego i odwołującej się odpłatnością za pobyt beneficjentki w domu pomocy społecznej, a także jej wysokość i okresy naliczenia.

Przypomnieć należy, że podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są

w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy

z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

W ust. 2 art. 61 ustawodawca określił natomiast granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę

w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej

a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Przepis ust. 2 ma funkcję ochronną, gdyż nie pozwala na bezwzględne żądanie całości opłaty od mieszkańca, którego dochody własne odbiegają od średniego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Jeżeli kwota odpowiadająca 70% dochodu własnego mieszkańca nie pokrywa pełnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, następuje ustalenie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia z kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Sytuacja taka zaistniała bezspornie w niniejszej sprawie. Wnoszona przez beneficjentkę kwota opłaty za jej pobyt w DPS (stanowiąca 70 % jej dochodu), to jest 744,51 zł, nie pokrywała bowiem w całości przedmiotowej opłaty, wynoszącej od 2018 r. 3.350 zł.

Jak wynika cytowanych przepisów, małżonek oraz zstępni i wstępni ponoszą odpłatność stosownie do treści umowy zawartej z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie. W sytuacji gdy nie dojdzie do zawarcia umowy, odpłatność tych osób jest ustalana decyzją, przy czym ustawodawca

w art. 61 ust. 2 ustawy zastrzega, że decyzyjne obciążenie małżonka i krewnych w linii prostej, kosztami pobytu osoby bliskiej w domu pomocy, może nastąpić jedynie, gdy dysponują oni dochodem przewyższającym 300% kryterium dochodowego (osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie). Na koszty pobytu małżonka lub krewnego w linii prostej w domu pomocy społecznej może być przeznaczona tylko nadwyżka ponad 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej. Natomiast gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, ponosi odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania

w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez podmioty wymienione pkt. 1 i 2.

Zgromadzony w mniejszej sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt beneficjentki w domu pomocy społecznej, w szczególności na ustalenie możliwości finansowych jej zstępnych.

Wbrew zarzutowi skargi, zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia przez organ odwoławczy. Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Kolegium nie stwierdziło konieczności przeprowadzenia takiego postępowania z urzędu. Żadna ze stron postępowania nie podważyła też na etapie odwoławczym ustaleń organu pierwszej instancji. Odwołująca się zakwestionowała bowiem wyłącznie prawidłowość wyliczenia dochodu jej rodziny ustalonego na podstawie dokumentów, którymi dysponował organ pierwszej instancji. Należy tez zauważyć, że zarzuty skargi co do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego są gołosłowne. Skarżący nie wskazał nawet, jakie fakty zostały nieprawidłowo ustalone ani nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na to. Ponadto, skarżący nie może skutecznie zarzucać, że orzekające w sprawie organy administracji nie ustaliły jego rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej, skoro z akt sprawy wynika w sposób niewątpliwy, że to skarżący uniemożliwił dokonanie ustaleń w tym zakresie. Jak podało Kolegium w zaskarżonej decyzji, czego skarżący nie kwestionował, pomimo podejmowanych przez organ pierwszej instancji prób, nie udało się przeprowadzić ze skarżącym rodzinnego wywiadu środowiskowego. Bezskuteczne pozostały zarówno wizyty pracowników socjalnych w miejscu zamieszkania skarżącego w dniach 13 i 23 marca 2017 r., jak i kontakt telefoniczny i pisemne wezwania do kontaktu w sprawie ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu z 29 marca 2017 r. i 27 kwietnia 2017 r .

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium prawidłowo ustaliło, kto jest zobowiązany do uiszczania spornej opłaty, a także w jakiej wysokości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji precyzyjnie przedstawiono sposób wyliczenia dochodu wszystkich zstępnych beneficjentki i 300 % kryteriów dochodowych

w odniesieniu do każdej z tych osób za okres od 1 lutego 2018 r. do dnia śmierci beneficjentki. Na tej podstawie prawidłowo Kolegium ustaliło, że zgodnie z ustawowymi kryteriami, zawartymi w ww. przepisach, tylko skarżący i odwołująca się mają obowiązek wnoszenia spornej opłaty, a także wyliczyło wysokość opłaty, którą winni wpłacać za pobyt beneficjentki w DPS. Nie jest zatem zasadny zarzut, że analizie poddano wyłącznie sytuację dochodową skarżącego i odwołującej się.

Prawidłowo też ustalono dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego z uwzględnieniem wielkości jego gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną

o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone

w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie zaś do ust. 9 przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny

w wysokości 308 zł. Wyjaśnić należy, że w ustawie o pomocy społecznej przyjęto fikcję prawną w zakresie ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Bez wpływu na ocenę prawidłowości ustalenia dochodu skarżącego jest zatem jego twierdzenie, że faktycznie uzyskiwany przez niego dochód z gospodarstwa jest nieregularny i znacznie niższy niż wyliczony przez organ odwoławczy na podstawie art. 8 ust. 3 i ust. 9 ustawy. Skarżący nie zarzucił, że jego gospodarstwo rolne ma mniejszą powierzchnię przeliczeniową, niż uwzględniona przez Kolegium przy wyliczaniu jego dochodu, a tylko ta okoliczność podważałaby skutecznie prawidłowość ustalenia jego dochodu z gospodarstwa rolnego. Nie udowodnił ponadto, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną i jej dzieckiem, co byłoby istotne przy ustalaniu kryterium dochodowego. W świetle powołanych wyżej przepisów, nie ma natomiast znaczenia, że skarżący jednoosobowo pracuje w gospodarstwie rolnym. Z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby, że skarżący rzeczywiście posiada trzyosobową rodzinę, zasadnie w stanie faktycznym sprawy uznano, że skarżący prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe. Wobec tego jego dochód, wyliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 i ust. 9 ustawy, nie mógł być dzielony na inne osoby.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowego okresu przyjętego przez organ odwoławczy przy ustalaniu dochodu zstępnych beneficjentki. Sąd podziela pogląd wyrażony w powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrokach sądów administracyjnych i literaturze, że akt konstytutywny kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. W kontrolowanej sprawie zmiana decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, może mieć skutek wsteczny, skoro okoliczności faktyczne uległy takim zmianom, które skutkowały ustaleniem opłaty za pobyt w DPS

w innym zakresie, niż pierwotnie ustalony przez organ.

Ponadto, jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z uwagi na zmianę od 1 października 2018 r. ustawowego kryterium dochodowe kwalifikujące do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS, odwołująca się mogła zostać zobowiązana do wnoszenia opłaty tylko do tego dnia.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skoro prawidłowo organ odwoławczy ustalił sytuację dochodową i rodzinną zstępnych beneficjentki, to nie można skutecznie zakwestionować prawidłowości wniosku, że wyłącznie skarżący i odwołująca się mogli zostać zobowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt beneficjentki w domu pomocy społecznej. Sytuacja taka nie narusza zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, gdyż uwzględnia udokumentowane prawidłowo możliwości finansowe

i sytuację rodzinną wszystkich osób wymienionych w art. 61 ust. 1 ustawy. Z uwagi na nieprzekroczenie ustawowego kryterium dochodowego pozostali zstępni, zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy, nie mogli być zobowiązani do wnoszenia spornej opłaty.

Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania Kolegium należy stwierdzić, że w toku postępowania administracyjnego skarżącemu przysługiwało prawo do wniesienia ponaglenia, przewidzianego w art. 37 K.p.a., a w dalszej kolejności skarga do tut. Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kolegium lub bezczynność tego organu.

Z tych środków skarżący nie skorzystał. Okoliczność wydania decyzji po upływie prawie roku od daty otrzymania odwołania przez Kolegium nie wpływa na ocenę prawidłowości zastosowania przez ten organ przepisów prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.