Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1404/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 983/19 w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 marca 2019 r. nr 2201-IEE-1.711.2.76.2019.JS w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 983/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 marca 2019 r. nr 2201-IEE-1.711.2.76.2019.JS w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego.

Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 w zw. z art. 29 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 45 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i brak uchylenia postanowienia Dyrektora lAS w sytuacji, w której egzekucja prowadzona jest na podstawie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 5 czerwca 2018 r., którą orzeczono o odpowiedzialności podatkowej Skarżącej - byłego Wiceprezesa Zarządu S. Sp. z o. o. w likwidacji (dalej: "Spółka"), solidarnej z drugim byłym członkiem Zarządu za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień za 2013 rok wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania, która nie weszła do obrotu prawnego i nie może być podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej i skutecznego stosowania środków egzekucyjnych, tj. w sytuacji nieistnienia zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji.

W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak uchylenia postanowienia organu drugiej instancji mimo braku całościowego rozpoznania i przeanalizowania wszystkich podniesionych przez Skarżącą zarzutów, pomimo tego że obowiązek taki spoczywał na nim jako organie nadzoru, co skutkowało nieprawidłowym ustosunkowaniem się do zażalenia i wadliwym uzasadnieniem faktycznym i prawnym zaskarżonego Postanowienia Dyrektora lAS.

Mając powyższe na uwadze w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy zagadnienia, czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania prawidłowości doręczenia decyzji określającej egzekwowany obowiązek niepieniężny, będącej podstawą egzekwowanego tytułu wykonawczego.

Strona skarżąca podważała legalność prowadzonej egzekucji powołując się na zarzuty, znajdujące w jej ocenie oparcie w treści art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a., zgodnie z treścią których obowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku; określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; brak wymagalności obowiązku w przypadku: odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

Argumentacja strony wspierająca zgłoszone zarzuty opiera się na kwestionowaniu prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 5 czerwca 2018 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki. Na tej podstawie strona skarżąca buduje tezę, że egzekwowany obowiązek nie istnieje i nie jest wymagalny. Jednak rację należy przyznać sądowi pierwszej instancji, który prawidłowo stwierdził, że kwestia dopuszczalności badania w postępowaniu egzekucyjnym prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wielokrotnie wyraził pogląd, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 lipca 2016 r., II FSK 1887/14; z dnia 6 maja 2016 r., II FSK 1032/14; z dnia 6 grudnia 2013 r., II OSK 1576/12; z dnia 10 września 2013 r., II FSK 2383/11; z dnia 27 stycznia 2012 r., II FSK 1221/11; z dnia 14 stycznia 2010 r., II FSK 1378/08; z dnia 20 marca 2008 r., II FSK 172/07; z dnia 22 marca 2017 r., II OSK 1829/15).

Zgodnie bowiem z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności (zasadności) decyzji określającej obowiązek, ani też wymagalności określonego w niej zobowiązania. Przepis ten normuje czynności organu egzekucyjnego mające charakter sprawdzający, podejmowane z urzędu przed przystąpieniem do egzekucji. Przepis ten nie jest stosowany po przystąpieniu do egzekucji. Organ egzekucyjny nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia przesłanek do wszczęcia postępowania egzekucyjnego P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 29).

Badanie prawidłowości doręczenia ww. postanowienia stanowiłoby więc w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, jednak jest to niezgodne z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, że dopuszczalne byłoby stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku doręczenia decyzji, jeśli po wydaniu tytułu wykonawczego, ale w czasie orzekania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w innym postępowaniu nastąpiłoby już ostateczne lub prawomocne stwierdzenie niedoręczenia decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe Spółki. Wówczas organ egzekucyjny nie badałby samodzielnie tej okoliczności, lecz byłby związany stanem wynikającym z innego ostatecznego rozstrzygnięcia. W tej wyjątkowej sytuacji prawnej można byłoby przyjąć, że prawidłowość doręczenia decyzji, a co za tym idzie istnienie lub wymagalność obowiązku, mogą być przedmiotem weryfikacji organów i ewentualnie sądu administracyjnego, w postępowaniu zainicjowanym zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. W dacie rozpatrywania zgłoszonych przez stronę zarzutów, jak również w momencie wydania zaskarżonego postanowienia w żadnym odrębnym postępowaniu w sposób ostateczny nie podważono prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 5 czerwca 2018 r. Oznacza to, że organy prowadzące egzekucję obowiązku wynikającego z tej decyzji nie były uprawnione do weryfikowania okoliczności związanych z doręczeniem decyzji.

Prawidłowo także stwierdził sąd pierwszej instancji, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak uchylenia postanowienia organu drugiej instancji mimo braku całościowego rozpoznania i przeanalizowania wszystkich podniesionych przez Skarżącą zarzutów należy stwierdzić, że sprowadzają się one głównie do kwestionowania merytorycznego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego.

Wobec uznania wszystkich podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski SWSA (del.) Alicja Polańska