Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2921/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97  par. 1  pkt 4,  art. 100  par. 1,  art. 30,  art. 23,  art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku L. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...].06.2013 r. nr [...], zawieszającym z urzędu postępowanie z wniosku L. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, położonej w G., o powierzchni [...] m2, oznaczonej katastralnie jako parcele [...] i [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] Rep. Nr [...] Jako własność T.K. z d. P., utrzymał powyższe postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

W dniu [...] czerwca 1951 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wydało orzeczenie nr [...] o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości o pow. [...] m², oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i [...], zapisanej, w księdze wieczystej [....] Rep. Nr [...] jako własność T.K.

W dniu [...] września 2011 r. L. K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości, stanowiącej poprzednio własność T.K. oraz T.K., którego następcą prawnym jest wnioskodawca - stosownie do treści postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...].02.1967 r. sygn. akt [...], stwierdzającego nabycie spadku po zmarłym T. K.

Postanowieniem z dnia [...].06.2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku L. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia ww. nieruchomości, do czasu dostarczenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej T.K. oraz zobowiązał na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. L. K., E.G., T. K., A.K. oraz M.W. do wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po T.K. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.

Rozpoznając ponownie sprawę zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, położonej w G., o powierzchni [...] m², oznaczonej katastralnie jako parcele [...] i [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] Rep. Nr [...], jako własność T.K. organ podniósł, że zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stosownie zaś do art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości stronami są niewątpliwie poprzedni właściciele nieruchomości oraz podmioty, którym obecnie przysługują do wywłaszczonej nieruchomości prawa rzeczowe.

W przedmiotowej sprawie stronami postępowania nadzorczego są m.in. spadkobiercy T.K., bowiem osoba ta figuruje w treści orzeczenia wywłaszczeniowego jako właściciel przedmiotowych parcel nr [...] i [...].

Wprawdzie umową darowizny z dnia [...].08.1938 r. (akt notarialny Rep. Nr [...]) T.K. nabył od T.K. własność nieruchomości oznaczonej katastralnie numerem [...], karta mapy [...], o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], lecz parcela nr [...], objęta wnioskiem L. K., wszczynającym postępowanie nadzorcze, w dalszym ciągu stanowiła w dniu wywłaszczenia własność T.K., zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] (opisanej w aktach archiwalnych słowami "[...]").

L. K. złożył wniosek z dnia 17.09.2011 r., skierowany do Wojewody [...], w którym sformułował żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...].06.1951 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność T. K. i T. K. Następnie, pismem z dnia 15.06.2012 r., sprecyzował swoje żądanie poprzez zaznaczenie kolorem na załączonej do pisma kserokopii przedmiotowego orzeczenia punktu 7, w którym wymienione są ww. parcele nr [...] i nr [...].

Z powyższego wynika, zdaniem organu, że wniosek L. K., wszczynający postępowanie nadzorcze, obejmuje również parcelę [...], stanowiącą w dacie wywłaszczenia własność T.K.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż dotychczas nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po zmarłej T.K., o czym świadczy treść pisma L. K. z dnia 11.03.2013 r. oraz treść pisma Sądu Rejonowego w G. z dnia [...].04.2013 r. sygn. akt [...], informującego, iż nie toczyło się i obecnie nie toczy się postępowanie spadkowe po T.K.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w ww. przepisie, w niniejszej sprawie jest, zdaniem organu, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po T.K., co jest niezbędne dla ustalenia jej następców prawnych (art. 1025 KC) oraz do zapewnienia im udziału w postępowaniu.

Organ zauważa. iż L.K., jako spadkobierca T.K. (który z kolei był synem T.K.). mógł odziedziczyć część majątku pozostawionego przez zmarłą T.K., co skutkowałoby nabyciem przez niego przymiotu strony także w zakresie, w jakim przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...].

Zdaniem organu już sam fakt skierowania przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].06.1951 r. do T.K. powoduje, iż spadkobiercom wymienionej zmarłej przysługuje interes prawny w prowadzonym postępowaniu nadzorczym, niezależnie od tego, czy na późniejszym etapie postępowania okaże się, iż osoba ta nie była właścicielem wywłaszczonej parceli nr [...] (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05.03.2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2086/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02.02.2011 r. sygn. akt 1 SA/Wa 1412/10), publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ze zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego wynika jednak, iż T. K. nie przeniosła własności parceli nr [...] na rzecz swojej córki P.S. wbrew twierdzeniom L. K.

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] T.K. była właścicielem zarówno parceli nr [...], jak i parceli [...]. Także w wykazach zmian gruntowych T.K. figurowała jako właściciel parceli nr [...] aż do 1969 r., kiedy to w operacie ewidencji gruntów wpisano Skarb Państwa jako właściciela tej nieruchomości. Natomiast w odniesieniu do parceli nr [...] w wykazach zmian gruntowych figurował T.K., którego także wykreślono w 1969 r. Również w chwili obecnej T.K. figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działki nr [...] o pow. [...] ha, która stanowi część parceli nr [...], która jednak nie została wywłaszczona przedmiotowym orzeczeniem.

Z powyższych faktów nie wynika, zdaniem organu, aby T.K. zbyła parcelę nr [...], a zatem pozostawała jej właścicielką do dnia wywłaszczenia.

Dlatego też zasadnym jest, zdaniem organu, wezwanie w trybie art. 100 § 1 k.p.a. potencjalnych następców prawnych T.K., tj. L. K., E. G., T.K., A.K. oraz M.W. do wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po ww. zmarłej, albowiem osoby te łączy więź pokrewieństwa ze zmarłą, która była ich babcią.

Z powyższych okoliczności wynika konieczność zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia ww. postępowania sądowego.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie podjęte z urzędu lub na wniosek strony, po ustaniu przyczyny zawieszenia, tj. po dostarczeniu prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie praw do spadku po T.K.

Na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożył L.K. zarzucając między innymi naruszenie przepisu art.156 § 1 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej, w G., o powierzchni [...] m2,oznaczonej katastralnie jako parcele [...] i [...] zapisanej w księdze wieczystej [....] Rep. Nr [...] Jako własność T.K. z d. P, przepisu art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela i wniósł o jego uchylenie.

W uzasadnieniu podniósł, że jest niezgodne z prawdą to, że jego babcia T.K. z d. P. była właścicielką nieruchomości położonej, w G., o powierzchni [...] m2,oznaczonej katastralnie jako parcele [...] i [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] Rep. Nr [...].

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w wyżej podanym orzeczeniu, mylnie, zdaniem skarżącego, wymieniło jako właścicielkę wywłaszczonego gruntu, zapisanego w księdze wieczystej [...] Kw [...] T.K., gdyż w roku 1938 obdarowany nią został jego ojciec T.K. aktem notarialnym przez jego babcię T. K.

Zdaniem skarżącego, postanowieniem Sądu Grodzkiego w G. z dnia [...] października 1950 roku, wyłączona została część gruntów z księgi wieczystej Kw [...] o obszarze [...] ha i przeniesiona do nowo utworzonej księgi wieczystej Kw Nr [...] przy jednoczesnym zapisaniu ojca skarżącego T. K. jako właściciela nieruchomości.

T.K. już w 1938 roku rozdysponowała swój majątek poprzez zapis notarialny, którego fotokopie Repertorium z roku 1938 o zapisie części gruntów ojcu skarżącego T.K. oraz innym członkom rodziny znajdują się w KW [...] Sądu Rejonowego w G. i załączonym do dokumentacji w piśmie z 15.06.2012 roku do Wojewody [...].

W odwołaniu od postanowienia z dnia [...] lipca 2013 skarżący załączył-fotokopie z księgi wieczystej przedstawiające stan gruntów na dzień 12 lipca 1949 roku. Z fotokopii tych wynika jasno, zdaniem skarżącego, że T.K. już 1949 roku nie dysponowała tymi gruntami. Błędne orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. Nr [....] skutkowało tym, że nie można było dokonać zmian w księdze wieczystej T.K. KW Nr [...], mimo wielokrotnych prób uregulowania stanu prawnego w latach pięćdziesiątych. Dopiero z rażącym naruszeniem prawa przy dalszych postępowaniach wywłaszczeniowych (nowych gruntów) w dniu 3 czerwca 1969 roku dokonano odpisu z księgi wieczystej mojego ojca Kw [...]. Dla skarżącego niezrozumiałym jest odpisanie z księgi wieczystej ojca skarżącego T.K. Kw [...] w dniu 3 czerwca 1969 r. bez decyzji administracyjnej dodatkowego ponad hektara ziemi. Świadczy to, zdaniem skarżącego, o wyjątkowym bezprawiu i rażących nadużyciach ze strony administracji w latach rządów komuny.

Zdaniem skarżącego nie ma potrzeby przeprowadzania postępowania spadkowego po T.K., ponieważ, w chwili śmierci nie dysponowała ona nieruchomościami, ponieważ wcześniej rozdysponowała swoje nieruchomości za pomocą zapisów notarialnych.

Z powyższych powodów skarżący stara się o unieważnienie decyzji w części dotyczącej odpisu z księgi wieczystej KW [...] jego ojca w 1969 roku, bez jakiejkolwiek tytułu prawnego i administracyjnej decyzji dotyczącej nieruchomości zajętej w 1951 roku przez M.

Z tych względów, zdaniem skarżącego, skarga zasługuje na uwzględnienie, i ewentualnie przeprowadzenia postępowania spadkowego po T.K. z urzędu.

Zdaniem skarżącego, to rażące błędy administracji doprowadziły do takiego bałaganu, a do urzędów administracji należy zadośćuczynienie dla obywateli w przypadkach błędnych decyzji administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż uważa jej zarzuty za bezzasadne, nie wskazuje ona żadnych nowych okoliczności, których organ by nie uwzględnił, wyjaśnił i ocenił w zaskarżonym postanowieniu.

Wbrew zarzutom skargi Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wydał decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...].06.1951r., a jedynie zawiesił postępowanie nadzorcze prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. do czasu uzyskania prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po T.K. osobie ujawnionej jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd bierze przy tym pod uwagę, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły przepisów prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ kontrolowane postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie narusza prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego.

Stosownie do treści art. 97 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Użyty w powyższym unormowaniu zwrot "zawiesza" oznacza, że kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego nie została pozostawiona uznaniu organu prowadzącego postępowanie. Ma on bowiem obowiązek zawiesić postępowanie w każdym przypadku, gdy stwierdzi, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Co istotne, przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność (okoliczności), którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet wówczas, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach.

Wstrzymanie toku postępowania administracyjnego z przyczyny wskazanej w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje, jeżeli organ prowadzący postępowanie nie dysponuje elementem pozwalającym władczo rozstrzygnąć o prawach i obowiązkach stron tworzonego przezeń stosunku administracyjnoprawnego. Ów element ma charakter zagadnienia o charakterze prawnym, a jego określenie należy do kompetencji innego organu lub sądu. Ponadto organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 263/11 - Lex nr 1150797).

W judykaturze sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że "zagadnienie występne" to zagadnienie, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu oraz wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia, tj. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Jednocześnie musi istnieć bezpośrednia zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1655/10 - Lex nr 1151976). Zagadnienie wstępne to okoliczność warunkująca merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Do czasu jego rozstrzygnięcia istnieje materialnoprawna przeszkoda w rozstrzygnięciu sprawy. Przeszkoda ta musi mieć bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną, jej usunięcie jest konieczne dla umożliwienia dalszego biegu sprawy i jej merytorycznego rozstrzygnięcia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 107/12 - Lex nr 1218835).

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż słusznie organ postąpił zawieszając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r, nr [...] o wywłaszczeniu między innymi nieruchomości oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] Rep. Nr [...] jako własność T.K. do czasu rozpoznania przez Sąd powszechny sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po T.K., która figuruje jako właścicielka w księdze wieczystej i w treści orzeczenia wywłaszczeniowego, które zostało do niej skierowano. Jest to niewątpliwie zagadnienie wstępne, bo z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że poprzednik prawny skarżącego T.K. nabył od T.K. w 1938 r. umową darowizny (akt notarialny Rep. Nr [...]) jedynie działkę nr [...]. Natomiast działka nr [...] objęta wnioskiem wznawiającym postępowanie nadzorcze stanowiła w dniu wywłaszczenia własność w/w wbrew stanowisku zawartym w skardze zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] (opisanej w aktach administracyjnych słowami "[...]). Z treści pisma skarżącego z dnia 11.03.2013 r. oraz pisma Sadu Rejonowego w G. z dnia 19.04.2013 r. wynika natomiast wprost, że nigdy nie toczyło się, ani nie toczy się obecnie postępowanie spadkowe po T.K.

Postępowanie spadkowe jest niezbędne dla ustalenia jej następców prawnych (wszystkich) oraz do zapewnienia im udziału w postępowaniu co słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd podzielił też stanowisko organu, że zasadnym było wezwanie w trybie art. 100 § 1 k.p.a. potencjalnych następców prawnych T.K. tj. skarżącego, E.G., T.K. (jego następców prawnych), A.K. oraz M.W. do wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po T.K. ponieważ była ona ich babcią. Dopiero prawidłowe ustalenie kręgu następców prawnych pozwoli organowi merytorycznie rozpoznać sprawę. Dlatego też Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 156 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. dotyczących merytorycznego rozpoznania sprawy, które w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zapadło.

Pozostałe zarzuty skargi także nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.