Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2025/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9a
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 20  ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 41 poz 361
law: Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy.
article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71  ust. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Dariusz Chaciński Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] października 2009 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty [...] Nr [...] z [...] lutego 2009 r., orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki z obrębu [...]: nr [...] o powierzchni [...] m2, nr [...]o powierzchni [...] m2, nr [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] o powierzchni [...] m2, będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu nr [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. prowadzi księgę KW nr [...] oraz zobowiązującej do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] zł (słownie: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją nr [...] z [...] lutego 2009 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie wyżej wskazanych nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela. W uzasadnieniu decyzji podano, że na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej tj. budowy kanału ściekowego, została zatem spełniona przesłanka z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie uznano, iż na nieruchomości nie istnieje strefa ochronna.

W złożonym od tej decyzji odwołaniu Prezydent W. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wnosząc o jej uchylenie.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda [...] wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, położona w W. przy ulicy [...], oznaczona w chwili wywłaszczenia jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, została nabyta przez Skarb Państwa umową sprzedaży w dniu [...] kwietnia 1988 r. Rep. [...] zawartą w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę kanału ściekowego ze strefą ochronną, zgodnie z decyzjami o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] kwietnia 1987 r.

W granicach lokalizacji inwestycji znajdowała się nieruchomość o powierzchni [...] ha, natomiast poza lokalizacją inwestycji pozostawał grunt o powierzchni [...] ha, wywłaszczony na wniosek właściciela L. G. z powodu braku dostępu do drogi publicznej.

W dniu 27 lutego 1998 r. L. G. złożył wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ulicy [...], stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zbytej aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1988 r. na rzecz Skarbu Państwa.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 1999 r. Starosta Powiatu W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W wyniku wniesienia odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2000 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Starosta Powiatu W. decyzją nr [...] z [...] lutego 2001 r. ponownie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją nr [...] grudnia 2001 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z 3 listopada 2003 r. (sygn. akt I SA. 315/02) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi L. G.

Decyzją Burmistrza Gminy W. nr [...] z [...] marca 2002 r. zatwierdzono podział nieruchomości, w wyniku którego powstały m. in. działki nr [...] składające się na dawną działkę nr [...] z dawnego obrębu [...]. Z decyzji wynika, że celem podziału nieruchomości było wydzielenie nieruchomości przeznaczonej pod zrealizowaną przepompownię ścieków, układ komunikacyjny oraz część nieruchomości w stosunku do której wniesiono żądanie zwrotu.

Na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361) mienie gmin [...] stało się z mocy prawa mieniem [...].

Wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka nr [...] z obrębu [...] został ponownie złożony 6 października 2004 r. z uwagi na niewykorzystanie przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2005 r. Starosta P. orzekł zwrot niezabudowanej nieruchomości stanowiącej wg ewidencji gruntów działki z obrębu [...] nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2, jednocześnie decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2005 r. odmówił zwrotu niezabudowanej nieruchomości stanowiącej w ewidencji gruntów działki z obrębu [...] nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2. W wyniku wniesionego odwołania Prezydenta W. na decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2005 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Od decyzji nr [...] z [...] dnia kwietnia 2005 r. odwołanie wniósł L. G., po rozpoznaniu którego Wojewoda [...] uchylił decyzje Starosty P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Starosta P. decyzją nr [...] z [...] lutego 2006 r. orzekł zwrot działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 na rzecz byłego właściciela. W wyniku wniesionego odwołania Prezydenta W. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty P. Na decyzję Wojewody [...] została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Prezydenta W.

Wyrokiem z 28 lutego 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 1555/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż istnieje konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego lokalizacji i istoty funkcjonowania strefy ochronnej inwestycji.

W wyniku ponownego rozpoznania wniosku L. G. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, Starosta P. działając jako organ wyznaczony z urzędu przez Wojewodę [...], orzekł zwrot nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] z obrębu [...] na rzecz poprzedniego właściciela.

Organ powołując się na treść art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazał, że cel, na który nabyto przedmiotową nieruchomość został określony jako budowa kanału ściekowego ze strefą ochronną. Zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków działka nr [...] z dawnego obrębu [...] stanowi obecnie:

- działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 opisaną jako tereny przemysłowe (Ba), znajdującą się we władaniu [...] Przedsiębiorstwa [...] w W.,

- działkę na [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, opisaną jako tereny przemysłowe (Ba), znajdująca się we władaniu Prezydenta W., położoną poza ogrodzeniem [...] Przedsiębiorstwa [...], w pasie drogi publicznej – ulicy [...],

- działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, opisaną jako zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp), znajdującą się we władaniu Prezydenta W., położoną poza ogrodzeniem [...] Przedsiębiorstwa [...],

- działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, opisaną jako zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp), znajdującą się we władaniu Prezydenta W., wywłaszczoną na wniosek właściciela, położoną poza ogrodzeniem [...] Przedsiębiorstwa [...],

- działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, opisaną jako zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp), znajdującą się we władaniu Prezydenta W., wywłaszczoną na wniosek właściciela, położoną poza ogrodzeniem [...] Przedsiębiorstwa [...].

Organ podniósł, że działki nr [...], znajdują się poza lokalizacją inwestycji i nabyte zostały na wniosek właściciela z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej. Ponadto działki nr [...] stanowią teren nie objęty decyzją o lokalizacji. Prezydent W. podniósł w odwołaniu, że odnośnie gruntu o powierzchni [...] m2 nie można przyjąć, że zrealizowano cel wywłaszczenia, gdyż był położony poza lokalizacją przepompowni ścieków i został wykupiony na wniosek właściciela. Z zarzutem Wojewody nie można się zgodzić, gdyż pomimo faktu nabycia tych działek na podstawie umowy cywilnoprawnej, umowa ta została zawarta w wyniku podjętego procesu wywłaszczeniowego. Nabycie gruntu poza lokalizacją inwestycji nastąpiło na wniosek właściciela w trybie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, w sytuacji gdy część nieruchomości nie nadawała się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele.

Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 1994 r. (sygn. akt IV SA 1000/93) z którego wynika, że zwrot nieruchomości nabytej mocą umowy notarialnej na gruncie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29 kwietnia 1985 r. jest dopuszczalny jedynie wówczas, gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cel wywłaszczenia. Organ podniósł, że z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda [...] wskazał, że na terenie działek nr [...] nie została ustanowiona strefa ochronna przepompowni M. Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych (Dz. U. z 1980 r., nr 24 poz. 92), wydanym na podstawie ustawy z 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, strefa ochronna była ustanawiana na wniosek zainteresowanych jednostek organizacyjnych lub z urzędu przez właściwe terenowe organy stopnia wojewódzkiego w drodze w trybie określonym w przepisach prawa. Decyzją o ustanowieniu strefy ochronnej może być zmieniona z urzędu lub na wniosek zainteresowanych jednostek organizacyjnych, jeżeli uległ zmianie rodzaj lub zasięg szkodliwego oddziaływania. Z akt sprawy wynika, iż nie została wydana decyzja ustanawiająca strefę ochronną zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych.

Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji z [...] kwietnia 1987 r., w której wprawdzie określono lokalizację inwestycji budowlanej o znaczeniu lokalnym: przepompowni ścieków "[...]" wraz ze strefą ochronną, jednak strefa ta faktycznie nie została ustanowiona. Organ podał, że wynika to z pisma z 9 marca 2003 r. nr [...] oraz z 31 maja 2005 r. nr [...], w którym [...] Przedsiębiorstwo [...] poinformowało, iż wywłaszczona inwestycja zamknęła się w ustalonych granicach nie obejmujących działek nr [...], będących częścią wywłaszczonej nieruchomości, objętych decyzją o lokalizacji inwestycji, zaś oddziaływanie na środowisko ogranicza się do posiadanego przez [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A terenu. Ponadto w piśmie z 6 czerwca 2008 r. nr [...] [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. poinformowało, iż na działkach nr [...] z obrębu [...] nie zrealizowano inwestycji. Przedsiębiorstwo nie posiada również żadnych dokumentów poświadczających ograniczenie korzystania z nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego na cel wywłaszczenia nie wykorzystano działek nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, objętych decyzją o lokalizacji inwestycji. Organ wyjaśnił, że wniosek o zwrot nie obejmuje działki nr [...] z uwagi na jej wykorzystanie pod drogę publiczną.

Organ II instancji powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z

4 marca 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 1680/08) z którego wynika, że decyzja lokalizacyjna przeznaczająca dany obszar na strefę ochronną nie jest wystarczająca jako cel wywłaszczenia, gdyż od 1980 r. obowiązywała już ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska, która wskazywała mechanizm regulowania statusu nieruchomości w strefach ochronnych.

W ocenie organu odwoławczego taka sytuacja wystąpiła w sprawie nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda [...] wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. w którym Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis uzależniał możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości od spełnienia określonych w tym przepisie warunków. Wśród owych warunków była możliwość zagospodarowania zwracanej nieruchomości zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli zwrócona część nieruchomości przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania odnośnie naruszenia art. 84 Kpa. Operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie został sporządzony celem ustalenia należności pomiędzy W. a byłym właścicielem z tytułu zwrotu gruntu położonego w W. przy ulicy [...]. Zdaniem Wojewody wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, iż organ nie jest zobligowany do powołania biegłego w drodze postanowienia, może zatem skorzystać z operatu szacunkowego dostarczonego przez stronę. Ponadto kwota zwaloryzowanego odszkodowania ustalana jest na podstawie wskaźników publikowanych przez Prezesa GUS, a więc niezależnych od biegłego.

Organ odwoławczy wskazał, że Starosta P. słusznie uznał, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie nabycia.

Biorąc powyższe pod uwagę rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należało uznać za prawidłowe.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto W.

Wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

W ocenie skarżącego organy naruszyły przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że zaistniałe warunki opisane w tym przepisie, co sprawia, że nieruchomość, której zwrotu domagał się L. G., jest zbędna na cel wywłaszczenia i jako taka może być jemu zwrócona.

Skarżący podniósł, że działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...], zgodnie z planem realizacyjnym, znajdowały się w granicach terenu przeznaczonego do wywłaszczenia oznaczonego na załączniku graficznym literami A’B’C’D’A, a więc stanowią część zrealizowanej inwestycji (strefa ochrony sanitarnej). Zdaniem skarżącego nie było konieczności tworzenia w sposób szczególny strefy ochronnej na podstawie przepisów ustawy z 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Strefa ochronna istniała faktycznie jako teren wolny od zabudowy, wobec czego nie można zatem kwalifikować jej jako zbędnej na cel wywłaszczenia.

W ocenie skarżącego w przypadku części dawnej działki ewidencyjnej nr [...], o powierzchni [...] m2 obecnie działki nr [...], analiza pod kątem realizacji celu wywłaszczenia, wydaje się niezasadna, ponieważ ta działka została wykupiona na wniosek byłego właściciela, w związku z brakiem dostępu do drogi publicznej i w efekcie brakiem możliwości jej wykorzystania w dotychczasowy sposób.

Skarżący podał, że zgodnie z ustaleniami [..] Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...]– część "[...]" zatwierdzonego Uchwała Rady [...] Nr [...] z dnia [..] lutego 2009 r., działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] przeznaczone są częściowo pod budowę dróg lokalnych oznaczonych symbolami [...], natomiast działki [...] z obrębu [...] znajdujące się w strefie oddziaływania przepompowni przeznaczone są pod usługi.

Ponadto, w ocenie skarżącego przy wydaniu decyzji, Starosta P., dopuścił się naruszenia przepisów procedury administracyjnego, ponieważ określając wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie powołał biegłego z urzędu, tylko skorzystał z wyceny dostarczonej przez stronę postępowania, naruszając art. 79, 84 Kpa. W ocenie skarżącego miało to istotny wpływ na wynik sprawy, a nieprawidłowe zbadanie materiału dowodowego doprowadziło także do ustalenia, iż nie istnieje strefa ochronna, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 Kpa. oraz naruszenie art. 77 Kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania L. G. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestionowana w skardze decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2008 r. w sprawie I SA/Wa 1555/07. Sąd w tym wyroku wskazał, że organy w następstwie błędnego przyjęcia daty złożenia wniosku o zwrot (tj. 28 lutego 1998 r., zamiast 6 października 2004 r.) naruszyły przepis art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz, że okoliczność, czy na przedmiotowych działkach nr [...], jeśli znajdowały się w trefie ochronnej, został zrealizowany cel wywłaszczenia czy też nie, ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym także dla zwrotu działek nr [...], które zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa na wniosek właściciela.

Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ,,p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Organy obydwu instancji zastosowały się do wskazań Sądu. Przy czym wobec tego, że po wyroku Sądu zmieniła się treść art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis nie odsyła do planu zagospodarowania przestrzennego, wskazania z wyroku w tej części utraciły aktualność.

Prawidłowo organy oceniły, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony 6 października 2004 r. Trafnie oceniły przesłanki zwrotu określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego w tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów obydwu instancji, że jedynie część nieruchomości została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. pod budowę kanału ściekowego, a strefa ochronna, o której mowa w decyzji o wywłaszczeniu, nie została ustanowiona.

Jak wynika z treści aktu notarialnego z [...] kwietnia 1988 r. - umowy sprzedaży, w dniu [...] grudnia 1987 r. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do działek wymienionych w tym akcie, w tym także do dawnej działki nr [...]. Celem wywłaszczenia było pozyskanie gruntów pod budowę kanału ściekowego ze strefą ochronną, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi z [...] kwietnia 1988 r. nr [...], w których ustalono lokalizację inwestycji przepompowni M. i przewodów tłocznych.

Zważyć należy, że obowiązująca wówczas ustawa z 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U Nr 3 poz. 6) ustanawiała szczególny tryb tworzenia stref ochronnych. Przepis art. 71 ust. 2 tej ustawy przewidywał, że Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych. Wydane na tej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych ( Dz. U. Nr 24, poz. 92) w § 4 stanowiło, że strefy ochronne były ustanawiane w trybie określonym w przepisach prawa budowlanego. Z kolei przepisy art. 23 ust. 1 i 24 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) normowały, że strefę ochronną ustanawia w formie decyzji administracyjnej właściwy terenowy organ administracji państwowej.

Wyżej wskazane akty oraz zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad wyznaczania granic i obszarów stref ochronnych oraz orientacyjnych wskaźników ich szerokości (Monitor Polski Nr 27, poz. 241) stanowiły, że decyzja ustanawiająca strefę ochronną określa granice i obszary stref ochronnych.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że decyzja lokalizacyjna i plan zagospodarowania przestrzennego nie tworzą strefy ochronnej, gdyż do tej ostatniej przewidziany jest odrębny reżim prawny (por. wyrok NSA z 20. 07. 1988 r. IV SA 376/88 - ONSA 1989/1/11, wyrok WSA w Warszawie z 4.03. 2009 r. I SA/Wa 1680/08).

Powoływanie się przez skarżącego na ustalenia [...] Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...]– część [...], zatwierdzonego uchwałą Rady [...] z [...] lutego 2009 r., jest bez znaczenia dla niniejszej sprawy (natomiast stanowi przejaw sprzeczności stanowiska skarżącego). Skarżący podnosi bowiem, że działki [...] położone są w strefie ochronnej, a zgodnie z wyżej powołanym planem działki te przeznaczone są pod usługi i pod budowę dróg lokalnych.

Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie, decyzja o ustanowieniu strefy ochronnej nie została wydana. Zagospodarowano jedynie część terenu wywłaszczonego, co potwierdzają pisma [...] Przedsiębiorstwa [...]: z [...] marca 2005 r., [..] maja 2005 r. i [...] czerwca 2008 r. Treść tych pism wskazuje, że przepompownia ścieków "[...]" została zrealizowana na innych działkach niż objęte decyzjami o zwrocie oraz, że jej oddziaływanie na środowisko ogranicza się do posiadanego terenu w granicach ogrodzenia. Z kolei w piśmie z 6 czerwca 2008 r. [...] Przedsiębiorstwa [...], stwierdza się, że na spornych działkach inwestycje nie zostały zrealizowane. Przeprowadzone w dniu 20 stycznia 2009 r. oględziny w terenie wykazały, że teren tych działek jest niezagospodarowany, jest zakrzewiony i porośnięty drzewami samosiejkami.

Niezasadne są więc zarzuty skargi, że działki [...] położone są w strefie ochronnej, jak bowiem wyżej wskazano, strefa taka nigdy nie została utworzona w przewidzianej formie prawnej tj. w decyzji administracyjnej. Działki położone są poza terenem przepompowni (poza jej ogrodzeniem), a oddziaływanie przepompowni na środowisko ograniczone jest do posiadanego terenu przez [...] Przedsiębiorstwo [...].

Wbrew twierdzeniom skargi, zwrot nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na wniosek właściciela w drodze umowy sprzedaży, tj. działek nr [...], jest możliwy, o ile zwrotowi podlegają działki nr [...] nabyte na cel wywłaszczenia. Stanowisko takie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lutego 2008 r. w sprawie I SA/Wa 1555/07, którego to oceną prawną i wskazaniami Sąd oraz organ są związane. Ponadto jest to także niewątpliwie zgodne z przepisem art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skoro jak wyżej wskazano działki nr [...], stały się zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu przepisu art. 137 wyżej wskazanej ustawy i podlegają zwrotowi, to zwrotowi temu podlegają także działki nr [...].

Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i 77 kpa są niezasadne.

Należy zważyć, że wydanie ostatecznej decyzji o zwrocie nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu uprzednio otrzymanego odszkodowania. Obowiązek ten unormowany został w art. 140 ust. 1 oraz art. 136 ust. 3 zdanie trzecie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast zasady ustalania zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz zasady określania jego wysokości unormowane są w art. 140 ust. 2-6 oraz art. 217 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z powyższymi przepisami, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy zwracają Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. W razie gdy wywłaszczenie nastąpiło przed dniem 5 grudnia 1990 r., poprzedni właściciel jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości nieruchomości. Tak ustalone odszkodowanie ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu w zależności od tego, czy wskutek działań podjętych na nieruchomości po dacie wywłaszczenia jej wartość wzrosła bądź zmalała, o kwotę równą różnicy wartości nieruchomości określonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu, czy nastąpiła zmiana wartości, bierze się pod uwagę wyłącznie faktyczne działania podjęte na nieruchomości, nie uwzględniając przy tym zmian w przeznaczeniu nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego oraz zmian w jej otoczeniu.

Stosownie do art. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi. Zasady sporządzania operatu szacunkowego określa wyżej wskazana ustawa oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Powyżej wskazane przepisy w sposób jednoznaczny określają więc zasady, według których sporządzany jest operat szacunkowy. Rygoryzm zasad sporządzania operatu przez uprawnionego rzeczoznawcę przemawia za tym, że operat taki jest dowodem w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że do organu orzekającego w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej należy ostatecznie jego merytoryczna ocena. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 zdanie pierwsze kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W tej sytuacji zarzut skargi, że organ wykorzystał w sprawie dowód przedłożony przez stronę, a tym samym naruszył przepisy procedury, tj. art. 79 i 84 kpa, jest niezasadny. Zważyć należy, że z treści tego ostatniego przepisu nie wynika, aby moc dowodową miały wyłącznie operaty szacunkowe sporządzone po wydaniu postanowienia organu. Istota sprawy nie polega na tym, na czyje zlecenie został sporządzony operat szacunkowy, lecz czy jest on zgodny z obowiązującym prawem, logiczny, zupełny i czy nie nasuwa zastrzeżeń co prawidłowości waloryzacji odszkodowania, a także czy został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę. W ocenie Sądu operat szacunkowy przyjęty przez organy orzekające w niniejszej sprawie spełnia te wymogi.

W zaistniałej sytuacji procesowej, analizując sporządzony na zlecenie strony operat szacunkowy, Sąd stwierdza, że jest on logiczny, zupełny i nie nasuwa zastrzeżeń co prawidłowości waloryzacji odszkodowania. Dokonując waloryzacji uprawniony rzeczoznawca zastosował mnożnik waloryzacyjny obliczony na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłoszonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorach Polskich od maja 1988 r. do stycznia 2009 r., a więc są to wskaźniki obiektywne, które ma obowiązek zastosować każdy rzeczoznawca niezależnie od tego, czy wykonuje operat na zlecenie organu czy strony. Ponadto w operacie złożonym jako dowód w niniejszym postępowaniu, dokonując wyceny wartości nieruchomości zgodnie z art. 140 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawidłowo rzeczoznawca zastosował do tej wyceny podejście porównawcze przy użyciu metody korygowania ceny średniej, wykorzystując do porównania 16 nieruchomości podobnych.

Skoro, jak już wyżej wskazano, operat został sporządzony prawidłowo, to uchylenie zaskarżonej decyzji w celu ponownego opracowania operatu, z tą różnicą, aby postanowienie o powołaniu biegłego wydał organ, nie byłoby celowe, a nawet pozbawione byłoby racjonalności. Wprawdzie organy w zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszej instancji w sposób lakoniczny odniosły się do dowodu z operatu, co niewątpliwie jest uchybieniem procesowym, jednakże to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. W związku z tym zarzut skarżącego, że w zakresie określenia wysokości odszkodowania zaskarżona decyzja jest wadliwa, tylko z tej przyczyny, iż wydana zostało na podstawie wyceny dostarczonej przez stroną postępowania, a nie przez biegłego powołanego z urzędu, nie mógł być skuteczny. Zważyć należy, że skarżący nie przedstawił merytorycznych zarzutów do operatu, z którego treścią miał możliwość zapoznania się, a także nie przedstawił dowodu, z którego wynikałaby inna kwota zwaloryzowanego odszkodowania niż wyliczona w operacie, jak również nie wnioskował o powołanie rzeczoznawcy przez organ. W związku z powyższym nie było potrzeby wydania postanowienia o powołaniu kolejnego biegłego z urzędu.

Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.