Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 52/93
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1994-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Działalność gospodarcza
Nieruchomości
Rzemiosło
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 29 lipca 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym.
article: par. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 68 poz. 290
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Ani przepisy ustawy o podatku obrotowym ani przepisy rozporządzenia wykonawczego /rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadesłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku - Dz.U. nr 68 poz. 290 ze zm./ nie wskazują na to, by przedmiotowe zwolnienie dotyczyło wyłącznie towarów sprowadzanych przez podatników prowadzących działalność gospodarczą podlegającą podatkowi obrotowemu i przeznaczonych na cele związane z taką działalnością.

Skoro zarówno wyżej wymieniona ustawa jak i rozporządzenie nie definiują na użytek tej ustawy pojęcia "działalność gospodarcza" - należy je stosować w znaczeniu ustalonym w art. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./.

TEZY

Ani przepisy ustawy o podatku obrotowym ani przepisy rozporządzenia wykonawczego /rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadesłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku - Dz.U. nr 68 poz. 290 ze zm./ nie wskazują na to, by przedmiotowe zwolnienie dotyczyło wyłącznie towarów sprowadzanych przez podatników prowadzących działalność gospodarczą podlegającą podatkowi obrotowemu i przeznaczonych na cele związane z taką działalnością.

Skoro zarówno wyżej wymieniona ustawa jak i rozporządzenie nie definiują na użytek tej ustawy pojęcia "działalność gospodarcza" - należy je stosować w znaczeniu ustalonym w art. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie wymiaru podatku obrotowego od sprowadzonego z zagranicy samochodu na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 4 grudnia 1992 r. SA/Po 1861/92

uchyla zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Izby Skarbowej (...).


UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na tle przedstawionego stanu faktycznego podstawowym zagadnieniem jest to, czy osoba prowadząca gospodarstwo ogrodnicze i sprowadzająca na cele prowadzenia takiego gospodarstwa samochód ciężarowy z zagranicy podlega przepisom powołanej ustawy o podatku obrotowym i czy korzysta w takim wypadku ze zwolnienia od podatku obrotowego na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów. W pierwszej kwestii, mającej istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, Sąd Najwyższy podzielił przedstawione w rewizji nadzwyczajnej zapatrywanie, że skarżący jest osobą, do której mają zastosowanie przepisy ustawy o podatku obrotowym. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy opodatkowaniu podatkiem obrotowym podlegają również towary sprowadzane przez osoby fizyczne oraz nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej osoby prawne i inne jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej lub nadesłane tym osobom i jednostkom z zagranicy. Należy zatem przyjąć, że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają towary sprowadzone m.in. osoby fizyczne z zagranicy, choćby nawet nie prowadziły one działalności wytwórczej, usługowej i handlowej /por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 stycznia 1993 r. W 9/92 - Dz.U. nr 5 poz. 28/. Powyższy obowiązek podatkowy bowiem powstaje w związku ze sprowadzeniem z zagranicy towaru, a nie wskutek osiągnięcia obrotu w jednym z rodzajów działalności wymienionych a art. 1 ust. 1 cyt. ustawy.

Z przepisów ustawy o podatku obrotowym nie wynika przyjęte przez organy podatkowe obu instancji i Naczelny Sąd Administracyjny ograniczenie, że podatnikami podatku obrotowego są wyłącznie osoby prowadzące działalność gospodarczą w rozumieniu tej ustawy. W szczególności ustawa nie wiąże obowiązku podatkowego powstałego w związku ze sprowadzeniem z zagranicy towaru zaopatrzeniowego lub inwestycyjnego przez osoby i jednostki wymienione w art. 1 ust. 1 tej ustawy z wykonywaniem przez te osoby i jednostki działalności gospodarczej określonej w tym przepisie. Wskazuje na to wykładnia logiczno-językowa art. 1 ust. 5 cyt. ustawy, który stanowi, że opodatkowaniu podatkiem obrotowym podlegają również towary sprowadzone z zagranicy, co oznacza, że sprowadzenie towaru z zagranicy jest zdarzeniem, które skutkuje powstanie obowiązku podatkowego, niezależnie od tego, czy osoba importująca dany towar prowadzi działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem obrotowym, czy też takiej działalności nie prowadzi. Skoro osoba sprowadzająca towar z zagranicy podlega, z mocy art. 1 ust. 5 pkt 1 ustawy o podatku obrotowym, określonemu w tej ustawie obowiązkowi podatkowemu, to na powstanie takiego obowiązku nie ma również wpływu okoliczność, że osoba ta prowadzi gospodarstwo ogrodnicze, która to działalność podlega podatkowi rolnemu. Osoba taka bowiem jest płatnikiem podatku obrotowego nie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, lecz w związku ze sprowadzeniem towaru z zagranicy.

Nie można zatem przyjąć - jak uczyniły to organy podatkowe i Naczelny Sąd Administracyjny - że sprowadzenie przez osobę prowadzącą gospodarstwo ogrodnicze towaru z zagranicy na cele związane z prowadzeniem takiego gospodarstwa nie podlega przepisom ustawy o podatku obrotowym tylko z tego powodu, że wykonywanie tego rodzaju działalności gospodarczej nie podlega opodatkowaniu podatkiem obrotowym, lecz podatkiem rolnym. Co do kwestii, czy osoba prowadząca gospodarstwo warzywnicze i sprowadzająca z zagranicy samochód ciężarowy na cele związane z jego prowadzeniem podlega zwolnieniu od podatku obrotowego, Sąd Najwyższy stwierdził, że ani przepisy ustawy o podatku obrotowym, ani przepisy rozporządzenia wykonawczego nie dają podstaw do przyjęcia poglądu, iż w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym osoba ta nie może być zwolniona z obowiązku podatkowego na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu.

Ustawa o podatku obrotowym w art. 12 ust. 1 upoważnia Ministra Finansów do zwolnienia od podatku obrotowego niektórych podatników i poszczególnych rodzajów działalności oraz określenia warunków zwolnienia. W wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu wykonawczym Minister Finansów zwolnił z podatku obrotowego towary zaopatrzeniowe /kooperacyjne/ i inwestycyjne sprowadzane z zagranicy, m.in. przez osoby fizyczne. W par. 2 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego zamieszczono definicję pojęcia "towary zaopatrzeniowe i inwestycyjne", wiążąc je z działalnością gospodarczą podatników i celem, na który towary te zostały sprowadzone. Z przepisu tego wynika, że od podatku obrotowego zwolnione są towary zaopatrzeniowe i inwestycyjne sprowadzane z zagranicy przez podatników prowadzących działalność gospodarczą z przeznaczeniem na cele wytwórcze, inwestycyjne, ochrony środowiska, remontowe i usługowe.

W świetle poczynionych wyżej ustaleń i przepisów powołanego rozporządzenia jest bezsporne, że sprowadzenie przez osobę prowadzącą gospodarstwo ogrodnicze samochodu ciężarowego z zagranicy na cele związane z prowadzeniem takiego gospodarstwa wypełnia przesłanki warunkujące zwolnienie importowanego towaru od podatku obrotowego, chyba że jest to towar wymieniony w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. Sąd Najwyższy podzielił wyrażony w rewizji nadzwyczajnej pogląd, że ani przepisy ustawy o podatku obrotowym, ani przepisy rozporządzenia wykonawczego nie wskazują na to, by przedmiotowe zwolnienie dotyczyło wyłącznie towarów sprowadzanych przez podatników prowadzących działalność gospodarczą podlegającą podatkowi obrotowemu i przeznaczonych na cele związane z taką działalnością. Skoro zarówno omawiana ustawa, jak i rozporządzenie nie definiują na użytek tej ustawy pojęcia "działalność gospodarcza" - należy je stosować w znaczeniu ustalonym w art. 2 ustawy o działalności gospodarczej. Nie ulega wątpliwości, że działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, ogrodnictwa i sadownictwa jest działalnością gospodarczą w rozumieniu tej ustawy, a zatem osoba prowadząca gospodarstwo ogrodnicze i sprowadzająca na cele związane z jego prowadzeniem samochód ciężarowy z zagranicy może być zwolniona z podatku obrotowego na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu, przy czym nie ma tu znaczenia okoliczność, że tego rodzaju działalność gospodarcza nie podlega podatkowi obrotowemu, lecz opodatkowana jest podatkiem rolnym. Warunkiem zwolnienia sprowadzonego z zagranicy towaru od podatku obrotowego jest złożenie przez taką osobę urzędowi celnemu pisemnego oświadczenia w dokumencie odprawy celnej, że importowany towar będzie przeznaczony na cele określone w par. 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia.

Skoro skarżący prowadzący gospodarstwo rolnicze sprowadził z zagranicy samochód ciężarowy i złożył urzędowi celnemu oświadczenie, że samochód jest przeznaczony na cele związane z prowadzeniem takiego gospodarstwa, to tym samym spełnił wymagane przez przepisy rozporządzenia warunki do zwolnienia sprowadzonego towaru od podatku obrotowego. Z powyższych ustaleń wynika, że przyjęta w niniejszej sprawie wykładnia zwężająca podmiotowy zakres zwolnień podatkowych od sprowadzonych z zagranicy towarów rażąco narusza powołane wyżej przepisy ustawy o podatku obrotowym oraz rozporządzenia wykonawczego. Narusza również interes Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzając swoistego rodzaju dyskryminację rolniczej działalności gospodarczej i innych rodzajów tej działalności, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem obrotowym. Przyjęta przez organy podatkowe i Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia narusza tym samym zasadę równości podmiotów gospodarczych wobec prawa, a także ogranicza możliwości realizacji celów gospodarczych, dla których wprowadzona zwolnienia od podatku obrotowego od towarów sprowadzanych z zagranicy. Biorąc te wszystkie okoliczności pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 422 par. 2 Kpc, orzekł jak w sentencji.