Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 293/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 marca 2018 r., nr 1/2018, którą określono Spółce opłatę stałą za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast w wysokości 224 zł za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 lipca 2018 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 20 sierpnia 2008 r. na podstawie art. 140 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 37 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 127, art. 128, art. 131 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) Starosta Powiatowy udzielił A. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie istniejącym wylotem o średnicy 600 mm usytuowanym na prawym brzegu Zbiornika Elektrowni Wodnej na rzece R., oczyszczonych w piaskowniku i separatorze wód opadowych spływających z terenu osiedla mieszkaniowego pn. "[..]" oraz ze stawu osiedlowego w określonych ilościach i stężeniu. Pozwolenia udzielono na okres do 30 lipca 2018 r.

Pismem z 27 lutego 2018 r., nr [..], stanowiącym informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne, Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm., dalej zwanej Prawem wodnym), ustalił A. za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 lipca 2018 r. opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód w wysokości 224 zł. Ustalając opłatę organ wskazał, że jej wysokość została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 2,50 zł, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 211 dni i maksymalnego zrzutu określonego w ww. pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 425 dm3/s i wynoszącego po przeliczeniu 0,425 m3/s.

W złożonej reklamacji Spółka podniosła, że nie jest podmiotem, do którego powinna być kierowana Informacja roczna ustalająca opłatę za usługi wodne związane z odprowadzaniem wód opadowych lub roztopowych. Podkreśliła, że w granicach administracyjnych miasta Gdańska nigdy nie odprowadzała wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej albo systemy kanalizacji zbiorczej. Napisała, że realizowała inwestycję mieszkaniową w miejscowości Ł., gmina K., jednak w umowie o ustanowienie służebności zawartej w formie aktu notarialnego z 5 maja 2004 r. wybudowane przez spółkę urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne przekazała Gminie w użytkowanie na 50 lat. Tym samym nie ponosi za te urządzenia odpowiedzialności, ani też nie odprowadza wód opadowych lub roztopowych do kanalizacji deszczowej.

Po rozpoznaniu reklamacji Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uznał ją za niezasadną i na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 14 ust. 2 i 6 Prawa wodnego, w decyzji z 26 marca 2018 r., określił Spółce za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 lipca 2018 r. opłatę stałą za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych w wysokości 224 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując treść art. 271 ust. 2 Prawa wodnego wskazał, że pozwolenie wodnoprawne z 20 sierpnia 2008 r. zostało wydane na rzecz Skarżącej i to na jego podstawie ustalono opłatę za usługę wodną. Organ podkreślił, że w pozwoleniu wodnoprawnym wskazano, że sieć kanalizacji deszczowej zaprojektowana na nieruchomości Skarżącej włączona została w kolektor odprowadzający wody opadowe istniejącym wylotem do Zbiornika Elektrowni Wodnej na rzece R., która jest śródlądową wodą płynącą. W związku z tym odprowadzanie wód opadowych i roztopowych następuje do wód, co z kolei – w oparciu o art. 35 ust. 3 Prawa wodnego - stanowi usługę wodną, z którą wiąże się obowiązek opłatowy. Skarżąca zaś korzysta z usługi wodnej na podstawie wyżej wymienionego pozwolenia wodnoprawnego, co zobowiązuje organ do ustalenia opłaty. W dalszej części decyzji organ wyjaśnił przesłanki wymierzenia opłaty w ustalonej przez niego wysokości.

W skardze na powyższą decyzję Spółka domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie art. 35 ust. 3 pkt 7 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 3a Prawa wodnego poprzez uznanie, że faktycznie odprowadza wody opadowe i roztopowe do wód, co skutkuje naliczeniem opłaty. Tymczasem Skarżąca faktycznie zrealizowała inwestycję mieszkaniową w Ł., jednak na mocy umowy użytkowania zawartej w formie aktu notarialnego z 5 maja 2004 r. wybudowane urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne przekazała w użytkowanie Gminie na lat 50, co oznacza, że nie ponosi za te urządzenia odpowiedzialności. W ocenie Skarżącej fakt, że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na jej rzecz nie przesądza o tym, że powinna ponosić opłaty za odprowadzanie wód, gdyż faktycznie żadnych wód nie odprowadza. Skarżąca podkreśliła również, że z art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego wynika, że opłaty pobiera się za faktyczny zrzut wód opadowych i roztopowych, a nie za samą taką możliwość. Tym bardziej nie dotyczy to podmiotu, który nawet takiej możliwości jest pozbawiony skoro przekazał stosowne urządzenia innemu podmiotowi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyraził pogląd, że posiadanie pozwolenia wodnoprawnego stwarza możliwość korzystania z analizowanej usługi wodnej właśnie na rzecz Skarżącej. Opłata stała, którą jej wymierzono stanowi niejako utrzymanie w gotowości środowiska do przyjęcia wód opadowych lub roztopowych, a prawidłowe jej naliczenie umożliwia posiadane przez ten podmiot pozwolenie wodnoprawne, które określa zakres szczególnego korzystania z wód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, polegająca na badaniu zgodności z prawem postępowania prowadzonego przez organ administracji oraz wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, doprowadziła Sąd do wniosku, że jest ona zgodna z prawem, albowiem prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego do istniejącego stanu faktycznego sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia objęto decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 26 marca 2018 r., określającą A. opłatę stałą za wprowadzanie do wód – wód opadowych i roztopowych. Ustalając powyższą opłatę organ oparł się na ostatecznej decyzji Starosty z 20 sierpnia 2008 r., udzielającej skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie istniejącym wylotem usytuowanym na prawym brzegu Zbiornika Elektrowni Wodnej na rzece R., oczyszczonych w piaskowniku i separatorze wód opadowych spływających z terenu osiedla mieszkaniowego pn. "Kompleks willowy w Ł." oraz ze stawu osiedlowego w ilości maksymalnej 0,425 m3/s. Pozwolenie wodnoprawne wydane zostało na okres do 30 lipca 2018 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy organ stanął na stanowisku, że zasadniczym warunkiem ustalenia opłaty stałej jest istnienie pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie którego możliwe jest odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. Bez znaczenia dla obowiązku ustalenia tej opłaty przez organ jest, zdaniem organu, przekazanie instalacji innemu podmiotowi, bowiem opłata jest ustalana na rzecz adresata pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym organ nie uwzględnił wyjaśnień skarżącej, która wskazywała, że adresatem obowiązku uiszczenia opłaty stałej powinien być podmiot, któremu na mocy umowy użytkowania z 5 maja 2004 r., zawartej w formie aktu notarialnego, przekazano wybudowane przez Spółkę urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, tj. Gmina.

W niniejszej sprawie, pomimo częściowej nietrafności stanowiska organu, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a argumentacja skarżącej nie była w stanie jej podważyć.

Podstawę prawną ustalonej opłaty stałej stanowi przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566), zwanej dalej Prawem wodnym oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502). Zgodnie z tymi przepisami wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód.

Jednak istota rozpoznawanej sprawy nie tkwi w ocenie prawidłowości ustalenia wysokości opłaty stałej, ale w samej zasadzie jej ustalenia, a mianowicie, sprowadza się w gruncie rzeczy do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do jej ustalenia. Organ, opierając się wyłącznie na pozwoleniu wodnoprawnym, stwierdził, że wystąpiły warunki do ustalenia tej opłaty, a Skarżąca powołując się na przekazanie instalacji innemu podmiotowi na mocy umowy cywilnoprawnej, kwestionowała uznanie jej za adresata decyzji. Należy przy tym podkreślić, że Skarżąca nie kwestionuje, że istnieje system urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, zlokalizowanych na terenie osiedla mieszkaniowego pn. "Kompleks willowy w Ł." i odprowadzających wody opadowe z terenu tego osiedla oraz ze stawu osiedlowego na odcinku wskazanym w pozwoleniu wodnoprawnym, zdolny je odbierać na warunkach określonych w tym pozwoleniu. W powyższych okolicznościach zatem sporne są dwie kwestie: po pierwsze - kiedy powstaje obowiązek uiszczania opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych oraz kto jest adresatem tego obowiązku – podmiot będący beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego czy faktyczny użytkownik instalacji.

Przepisy Prawa wodnego nie dostarczają prostej odpowiedzi na powyższe pytania. Jeśli chodzi o kwestie dotyczącą aktualizacji obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych konieczna jest kompleksowa analiza przepisów Prawa wodnego odnoszących się do powyższych kwestii w świetle uwarunkowań prawodawstwa unijnego.

Wejście w życie, z dniem 1 stycznia 2018 r., Prawa wodnego było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), zwanej dalej "Ramową Dyrektywą Wodną". W uzasadnieniu do projektu Prawa wodnego wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zagadnienia zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewidywać ma odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk nr 1529 Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.

Realizując powyższe wytyczne w przepisach Prawa wodnego wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Zgodnie z art. 267 pkt 1 Prawa wodnego jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego). Stosownie do art. 270 ust. 11 Prawa wodnego opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

W przepisie art. 35 ust. 3 Prawa wodnego skatalogowano różne usługi wodne, wskazując w pkt 7, że jedną z nich jest również odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Natomiast w art. 35 ust. 1 Prawa wodnego przewidziano, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód. Definicja ta, w odniesieniu do celu usług wodnych, odpowiada definicji zawartej w art. 2 pkt 38 Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z którą usługi wodne oznaczają wszystkie usługi, które gospodarstwom domowym, instytucjom publicznym lub każdej działalności gospodarczej umożliwiają korzystanie z wód w określony sposób. W świetle powyższych przepisów wskazać należy, że definicja usług wodnych, z której nie wynikają wyraźnie kryteria pozwalające na zakwalifikowanie określonego korzystania z wód jako usługi wodnej, wymaga każdorazowego sprawdzenia, czy spełnione są kryteria określone w art. 35 ust. 1 Prawa wodnego, czyli cel usług wodnych, oraz czy dane korzystanie można zaliczyć do katalogu usług z art. 35 ust. 3 Prawa wodnego.

W ocenie Sądu z dyspozycji art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego wynika, że usługa w postaci odprowadzania do wód – wód opadowych jest immanentnie związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnieniem systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Konsekwentnie, z art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.

Oznacza to, że o ile rzeczywiście opłata ta wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku opłatowego do odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41).

Z powyższego wynika, że organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą abstrahować od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, albowiem rzeczywista możliwość korzystania z takiej usługi obecnie, zgodnie z Prawem wodnym, aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego. W takiej sytuacji nie można również mówić o ziszczeniu się hipotezy art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego obligującego podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty. Podkreślić przy tym należy, że z powyższego przepisu wynika, że obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do ziemi. Dlatego też istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Musi to się zatem odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń kanalizacyjnych, co czyni z ich istnienia warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty. Tego rodzaju wykładnia przepisów Prawa wodnego odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z Prawa wodnego, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową. W tym też zakresie stanowisko organu administracji, zgodnie z którym wystarczającą przesłanką dla ustalenia opłaty stałej jest fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego niezależnie od istnienia systemów kanalizacji służących odprowadzaniu tych wód, jest chybione. Nie miało ono jednak wpływu na wynik niniejszego postępowania, gdyż istnienie tego systemu nie jest kwestionowane.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściła się zasadnicza przesłanka uzasadniająca określenie opłaty stałej w postaci istnienia urządzeń kanalizacji wodnościekowej zdatnych do przechwytywania wód opadowych i ich dalszego przekazywania do Zbiornika Elektrowni Wodnej na rzece R. Wobec tego nie można przyjąć, że nie istnieją urządzenia kanalizacyjne, które w świetle dyspozycji art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) Prawa wodnego, są warunkiem sine qua non określenia opłaty za usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych. W tych okolicznościach, nawet błędne stanowisko organu, według którego w procedurze ustalania opłaty stałej za wskazaną usługę nie ma znaczenia nic oprócz wydanego pozwolenia wodnoprawego, nie zdołało podważyć legalności zaskarżonej decyzji.

Natomiast odnosząc się do drugiego spornego w niniejszych okolicznościach zagadnienia identyfikacji podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty za korzystanie zwód (usługę wodną) wskazać należy, że podstawowe znaczenie ma tu art. 298 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić:

1) podmioty korzystające z usług wodnych;

2) osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

a) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych,

b) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

c) użytkownikami wieczystymi gruntów,

d) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - które na skutek wykonywania robót i obiektów mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej doprowadziły do zmniejszenia tej retencji;

3) podmioty wydobywające z wód powierzchniowych, w tym z morskich wód wewnętrznych wraz z wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego, kamień, żwir, piasek oraz inne materiały, a także wycinające rośliny z wód lub brzegu.

Powyższy przepis pozwala na wyróżnienie dwóch podstawowych kategorii podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne: podmiotów korzystających z usług wodnych oraz podmiotów korzystających z wód w ramach szczególnego korzystanie, o którym mowa w art. 34 Prawa wodnego, tj. w inny sposób niż w ramach usług wodnych. Z oczywistych względów zatem w analizowanych okolicznościach faktycznych w grę wchodzi zastosowanie art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, a więc skierowanie obowiązku opłatowego do podmiotu korzystającego z usług wodnych.

Przepisy Prawa wodnego nie definiują pojęcia podmiotu korzystającego z usług wodnych, mimo że ma ono podstawowe znaczenie dla przypisania obowiązku ponoszenia opłat z tym związanych. Pewną wskazówkę pomocną w identyfikacji tych podmiotów ustawodawca oferuje w art. 36 ust. 1 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód. Zestawienie powyższego z brzmieniem art. 36 ust. 3 Prawa wodnego prowadzi do wniosku, że korzystanie z usług wodnych powinno odbywać się "w ramach usług wodnych", a obowiązek stosowania przyrządów pomiarowych nie obejmuje właścicieli gruntów, którym przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33 Prawa wodnego.

Opłata za usługi wodne wiąże się zatem wyłącznie z takim korzystaniem z wód, które z mocy art. 35 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, zostało uznane za usługę wodną (z zastrzeżeniem sytuacji objętych art. 269 Prawa wodnego, który nie ma zastosowania w niniejszym stanie faktycznym). Jednocześnie, w rozdziale 5 Prawa wodnego zatytułowanym "Instrumenty ekonomiczne w gospodarowaniu wodami" ustawodawca formułując przesłanki uiszczania opłat za usługi wodne tylko w art. 273 identyfikuje podmiot zobowiązany do uiszczania tych opłat, określając go jako "podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne". Nie przybliża to zatem do identyfikacji tego podmiotu.

Poszukując kolejnych wskazówek pomocnych dla identyfikacji podmiotu korzystającego z usług wodnych konieczne jest więc odwołanie się do pojęcia "podmiotu korzystającego ze środowiska" bowiem niewątpliwie korzystanie z wód w ramach usług wodnych jest jednym z rodzajów korzystania ze środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. 2018, poz. 799 ze zm., zwana dalej p.o.ś.) podmiotem korzystającym ze środowiska jest:

a) przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646) oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 649), a także osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,

b) jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców,

c) osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Skarżąca – A. – jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, a jednocześnie – posiadając status przedsiębiorcy - podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu cytowanego art. 3 pkt 20 lit. a) p.o.ś.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy bezsporne jest, że beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego jest A. Jest ona podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. a) p.o.ś. i jednocześnie podmiotem korzystającym z usług wodnych, bowiem usługi te mogą być wykonywane tylko przez podmiot, który legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym. Zgodnie bowiem z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego jeżeli ustawa nie stanowi inaczej na usługi wodne jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Powyższe z kolei prowadzi do wniosku, że podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w rozumieniu art. 273 ust. 1 Prawa wodnego będzie w szczególności beneficjent pozwolenia wodnoprawnego na te usługi, a tym jest – w okolicznościach niniejszej sprawy – A.

Przechodząc do zarzutu przekazania przez podmiot korzystający z usług wodnych instalacji wodnokanalizacyjnej w drodze umowy użytkowania, co w ocenie skarżącej skutkować powinno, "przeniesieniem" obowiązku opłatowego na użytkownika, czyli Gminę K., wskazać należy że jest on niezasadny. Jak wskazano powyżej, podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne jest beneficjent pozwolenia wodnoprawnego. To on jest adresatem decyzji administracyjnej, z której wynikają uprawnienia do korzystania z wód w zakresie w niej opisanym, ale także obowiązki z tym związane – m. in. obowiązek opłatowy. Decyzja administracyjna jaką jest pozwolenie wodnoprawne kreuje indywidualny stosunek administracyjny o charakterze władczym, wiążąc sytuację podmiotu w niej wskazanego (adresata decyzji) z określoną wiązką uprawnień i obowiązków ze wszystkimi skutkami w sferze prawa publicznego, które się z tym wiążą, a które obejmują także określoną sferę powinności. W szczególności, powołane wyżej przepisy Prawa wodnego dookreślają sytuację prawną beneficjenta pozwolenia wodnoprawnego na świadczenie usług wodnych w kwestii ponoszenia opłat za te usługi. Umowa cywilnoprawna, na którą powołuje się skarżąca, nie może skutkować jakąkolwiek zmianą w sferze sytuacji publicznoprawnej, ukształtowanej powyższą decyzją. W szczególności nie może powodować "przerzucenia" obowiązku opłatowego na użytkownika, gdyż nie jest on podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, wskazanym w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym na wykonywanie takich usług oraz wyżej powołanych przepisach Prawa wodnego (w szczególności art. 298 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 oraz art. 273 ust. 1 Prawa wodnego w zw. z art. 3 pkt 20 lit. a) p.o.ś.). Kwestię odpłatności za usługi wodne związane z użytkowaną instalacją strony umowy mogłyby uregulować w wiążącej ich umowie cywilnoprawnej, przewidując przykładowo refundację tych kosztów ze strony użytkownika na rzecz oddającego w użytkowanie. Takie postanowienie umowne byłoby jednak wiążące wyłącznie pomiędzy stronami umowy i bezskuteczne w odniesieniu do organu posiadającego kompetencję do ustalania opłat. Dopóki bowiem beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego jest skarżąca – jest ona jednocześnie podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, a wiążące ją stosunki ze sfery prawa cywilnego dotyczące instalacji objętej tym pozwoleniem nie mogą modyfikować publicznoprawnych obowiązków związanych z posiadanym pozwoleniem. W tym zakresie zatem zasadniczy zarzut skargi wskazujący na nieprawidłowe ustalenia zaskarżonej decyzji w zakresie adresata obowiązku opłatowego nie może zostać uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 oddalił skargę jako bezzasadną.