Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1965/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 28 lipca 2010 r. wniesionej przez H. B., jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lipca 2010r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] maja 2010 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2009r. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

E. B. (mąż skarżącej) uzyskał uprawnienia kombatanckie (zaświadczenie ZBoWiD z [...] października 1976r.) z tytułu działalności w Ruchu Oporu od 15 maja 1942 r. do 28 lipca 1944 r. Decyzją z [...] grudnia 1993r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdził z urzędu H. B. uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie.

Pismem z 20 lipca 2009 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o rozszerzenie uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi o udział w Kampanii Wrześniowej oraz udział w walkach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej (ZWZ, AK).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w trybie art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., decyzją z [...] września 2009 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] października 2009 r. odmówił skarżącej rozszerzenia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej, gdyż stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie. Strona nie przedstawiła żadnych nowych środków dowodowych. Organ zauważył, iż świadek B. K., oświadczenie którego skarżąca przedstawiała, składał oświadczenia w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich E. B. w 1961r., wówczas nie wspomniał on o udziale jej męża w Kampanii Wrześniowej i o wstąpieniu przez niego do ZWZ. Dodatkowo podkreślił, iż jej mąż ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich nie wspomniał o swoim udziale w Wojnie Obronnej we wrześniu 1939 r. czy o okoliczności służby w ZWZ i AK.

Pismem z 22 kwietnia 2010r. zainteresowana złożyła kolejny wniosek, w którym wskazała, iż wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarżąca zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 2009r. i rozszerzenie uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi o udział w Kampanii Wrześniowej oraz udział w walkach ZWZ i AK.

Decyzją z [...] maja 2010r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z [...] października 2009 r. Następnie w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] lipca 2010r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2010r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest stwierdzenie nieważności decyzji. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy w jej całokształcie.

Organ wyjaśnił, iż kwestia rozszerzenia uprawnień kombatanckich zmarłego męża strony, została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] września 2009 o odmowie rozszerzenia uprawnień kombatanckich. Decyzja powyższa nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Tym samym, zdaniem organu, decyzja z [...] października 2009 r. nie została dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Pismem z 28 lipca 2010r. H. B. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lipca 2010r. Skarżąca podniosła, iż organ uchylił się od merytorycznego rozpoznania jej wniosku i skupił się jedynie na przyczynach formalnych odmowy stwierdzenia nieważności. Zdaniem skarżącej przy wydawaniu decyzji naruszono zasadę domniemania prawdy w przytoczonych dokumentach, tym samym ograniczając ich wartość dowodową. Zdaniem skarżącej obrona stanowiska przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o przesłanki formalno-prawne nie godzi się z poczuciem sprawiedliwości społecznej i obrony dobrej wiary.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Sąd nie stwierdził, aby została ona wydana z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] maja 2010r. zostały wydane w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji służy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych tzw. kwalifikowanymi wadami prawnymi, a więc wadami istotnymi powodującymi, że dalsze istnienie tych decyzji w obrocie prawnym sprzeczne byłoby z zasadą praworządności. Należy podkreślić, iż przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. jest spełniona wówczas, gdy chodzi o sprawę poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną wydaną w tym samym stanie faktycznym, prawnym i przy udziale tych samych stron postępowania.

W niniejszej sprawie z powyższym nie mamy do czynienia. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] grudnia 1993r. potwierdził bowiem H. B. uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie. Następnie skarżąca wystąpiła o rozszerzenie uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi o udział w Kampanii Wrześniowej oraz udział w walkach ZWZ i AK. Decyzją z [...] września 2009r. utrzymaną w mocy decyzja z [...] października 2009r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił zmiany swojej decyzji z [...] grudnia 1993r.

Postępowanie niniejsze jest konsekwencją wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2009r. W związku z powyższym należy zauważyć, iż decyzja z [...] października 2009r. nie jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ wydając decyzję z [...] października 2009r. nie orzekał w sprawie poprzednio już rozstrzygniętej inną decyzją ostatecznej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] października 2009r. odmówił jedynie zmiany swojej decyzji z [...] grudnia 1993r., a więc przedmiotem postępowania nie było potwierdzenie skarżącej uprawnień przysługującej wdowie po kombatancie, a jedynie ewentualna zmiana tej decyzji poprzez rozszerzenie tych uprawnień o dodatkową działalność kombatancką jej męża (udział w wojnie obronnej 1939r. oraz walkach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej).

W tym miejscu należy zauważyć, iż postępowanie w stosunku do wdów i wdowców po kombatantach na charakter następczy, bowiem rolą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest jedynie potwierdzenie takich uprawnień przez osobę zainteresowaną (por. wyrok SN z dna 12 października 1994 r., sygn. akt II URN 37/94, Lex nr 11884). Uprawnienia wdowy po kombatancie, określone w art. 20 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawa o kombatantach, nie mają pierwotnego charakteru. Należą one do kategorii uprawnień pochodnych i jako takie, uzależnione są od uprawnień pierwotnych przysługujących zmarłemu współmałżonkowi. Z istoty praw pochodnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2006 r., sygn. akt OSK 905/05, lex 266355).

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie (wyrok z 26 czerwca 2002r., sygn. akt II SA/Kr 2139/99), iż wdowa po kombatancie nie może się powoływać w postępowaniu weryfikacyjnym na nowe tytuły dla uprawnień kombatanckich, jakie mogłyby przysługiwać jej zmarłemu mężowi, jeśli na te tytuły nie powoływano się w postępowaniu przed ZBoWiD. Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska jest to, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie mógł rozszerzyć uprawnień kombatanckich wdowy po kombatancie o działalność zmarłego męża, która nie była wcześniej potwierdzona np. tak jak w przedmiotowej sprawie zaświadczeniem ZBoWiD i to niezależnie od tryby prowadzonego postępowania. Ograniczenie powyższe dotyczy postępowań prowadzonych zarówno w trybie zwykłym (np. decyzja organu z [...] grudnia 1993r.) jak i tym bardziej w postępowaniu nadzwyczajnym (decyzja z [...] września 2009r. utrzymana w mocy decyzja z [...] października 2009r.).

W związku z tym należy podkreślić, iż przedstawiane dowody, które w ocenie skarżącej świadczą o działalności jej męża (udział w Kampanii Wrześniowej 1939r. oraz walkach ZWZ i AK) nie mogły doprowadzić do zmiany pierwotnej decyzji z [...] grudnia 1993r., tym bardziej, iż dodatkowa działalności nigdy nie były przedmiotem badania (weryfikacji) zarówno przez ZBoWiD jak i Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W żadnym również z dokumentów załączonych przez męża skarżącej nie wynikają fakty, na które obecnie wdowa po kombatancie się powołuje.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, ma to bardzo istotne znaczenie ze względu na skutki. Sąd bowiem stoi na stanowisku, iż w wypadku, gdyby mąż skarżącej składał wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich powołując się na udział w Kampanii Wrześniowej 1939r. oraz walki ZWZ i AK, ale powyższa działalność nie zostałaby uwzględniona np. tak jak w niniejszej sprawie w zaświadczeniu (lub ewentualnie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych), to obecnie wdowa po kombatancie mogłaby wnosić o rozszerzenie uprawnień kombatanckich. W wypadku jednak, gdy sam kombatant nie składał takiego wniosku (w jakiejkolwiek formie np. przytaczając fakty w życiorysie), to obecnie wdowa po kombatancie nie może powoływać się na nowe fakty. Powyższe jest konsekwencją tego, że uprawnienia wdów mają charakter pochodny, o czym była mowa wyżej. Wdowa po kombatancie nie może domagać się czegoś więcej, niż domagał się sam kombatant.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności (art. 80 i 107 k.p.a.). Kontrolowana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja zawierają rozstrzygnięcia, jak również ich uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym. Organ wskazał w nim fakty, które uznał za udowodnione oraz powołał dowody, na których się oparł. Decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczonymi przepisami oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia. Sąd nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.