Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 386/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w całości
Powołane przepisy: article: art156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. przy udziale E.P.jako następcy prawnego zmarłego uczestnika postępowania R.P. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]czerwca 2020r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. odstępuje w całości od zasądzenia od D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W.na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. "[...]" S.A. z siedzibą w W. jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2020 r. (nr HP.906.15.2020.JB), utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 6 lutego 2020 r. (nr I-13/20) o stwierdzeniu u R. P. choroby zawodowej.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, na podstawie zgłoszenia podejrzenia u R. P. choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wszczął w dniu 9 sierpnia 2019 r. postępowanie administracyjne. W wyniku przeprowadzonych w październiku 2019 r. oględzin w W. "[...]" S.A. w W. (dawniej: Z. "[...]" S.A. w W.) ustalono, że obecnie nie istnieją stanowiska pracy zajmowane przez R. P., natomiast są one realizowane przez spółkę córkę W. "[...]" S.A. w W. tj. Z. "[...]" w W. W związku z powyższym, ustalono iż Pan R. P. był zatrudniony przez Z. "[...]" S.A., ul. [...], [...] W. (obecnie W. "[...]" S.A., ul. [...], [...] W.) w okresach:

- od 29 września 1961 r. do 31 stycznia 1975 r. (w Zakładzie Nr l) - na stanowisku ślusarz,

- od 1 lutego 1975 r. do 28 lutego 1984 r. (w Zakładzie Nr 1)- na stanowisku ślusarz remontowy urządzeń hutniczych,

- od 1 marca 1984 r. do 25 czerwca 2000 r. (w zlikwidowanym Zakładzie Nr 2) na stanowisku ślusarz remontowy. W okresie od 27 października 1964 r. do 23 kwietnia 1966 r. odbywał służbę wojskową, natomiast w okresie od 28 grudnia 1999 r. do 25 czerwca 2000 r. przebywał na długotrwałym zwolnieniu chorobowym.

W latach 1961-1964, 1966-1984 w Zakładzie Nr I pracował jako ślusarz, ślusarz remontowy urządzeń hutniczych.

Podczas zatrudnienia na stanowisku ślusarza wykonywał pracę stażysty/ucznia szkoły przyzakładowej, ślusarza remontowego w brygadzie piecowni, ślusarza w brygadzie piecosortowni, ślusarza remontowego brygadzie węglopochodnych.

W charakterystyce narażenia zawodowego R. P. z dnia 12 czerwca 2000 r. Z. "[...]" S.A. (dalej także: spółka, pracodawca, strona skarżąca) wskazały, że pracując w okresie od 1966 do 1984 w brygadach remontowych piecosortowni i węglopochodnych w Zakładzie nr 1 R. P. narażony był na szkodliwe oddziaływanie zapylenia, fenolu, amoniaku, benzenu, substancji smolistych oraz surowego gazu koksowniczego.

Według bieżących wyjaśnień pracodawcy na stanowiskach pracy zajmowanych przez Pana R. P. były prowadzone jedynie pomiary hałasu oraz zapylenia, natomiast nie były prowadzone pomiary czynników chemicznych oraz czynników rakotwórczych w tym benzenu, podane w charakterystyce z dnia 12 czerwca 2000 r. wyniki pomiarów benzenu dotyczyły stanowisk produkcyjnych, a nie stanowisk remontowych.

Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w W. w orzeczeniu lekarskim z dnia 20 grudnia 2019 r. (nr [...]) rozpoznał u R. P. chorobę zawodową - nowotwory złośliwe powstałe w następie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór układu krwiotwórczego - chłoniak nieziarniczy rozlany. W treści tego orzeczenia podano, że w 2015 r. u strony stwierdzono powiększenie węzłów chłonnych śródpiersia. W pozostałych badaniach (USG, TK jamy brzusznej) stwierdzono powiększenie węzłów chłonnych pachowych i trzewnych. W dniu 15 lutego 2016 r. w Specjalistycznym Szpitalu im. dr [...] w W. w Oddziale O. pobrano do badania pachowy węzeł chłonny. Na podstawie badań histopatologicznych oraz badań dodatkowych (trepanobiopsja, mielogram, badania immunohistochemiczne) rozpoznano chłoniaka limfocytowego/ przewlekłą białaczkę limfatyczną. W związku z pogorszeniem stanu zdrowia i wyników badań od stycznia 2019 r. rozpoczęto leczenie immunochemioterapią. W październiku 2019 r, nastąpiła kolejna wznowa choroby. W Oddziale H. Specjalistycznego Szpitala im. dra [...] w W. podano kolejne cykle chemioterapii. W badaniach diagnostycznych ujawniono powiększenie śledziony, węzłów chłonnych, rozsiany proces kostny ze złamaniem kompresyjnym Th 12 i L4.

Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w W. uwzględniając złożoną etiologię i częstostotliwość zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce stwierdził, że do uznania nowotworu złośliwego za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za rakotwórczy dla ludzi w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie zwiększonego w porównaniu z populacją, ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy takiego typu i lokalizacji, jaki wystąpił u strony.

W orzeczeniu lekarskim stwierdzono, że zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego sporządzonego przez PPIS w W. w dniu 5 października 2019 r., strona, podczas swojej codziennej pracy miała kontakt z surowym gazem koksowniczym, który w swoim składzie zawiera benzen (kategoria 1 A) tj. zarówno podczas zatrudnienia na stanowiskach - ślusarza, ślusarza remontowego urządzeń hutniczych (w Zakładzie Nr 1), jak i na stanowisku ślusarza remontowego (w Zakładzie Nr 2). W dostępnym zatem materiale dotyczącym narażenia zawodowego widnieje zatem dowód na bezpośrednie narażenie na czynnik rakotwórczy należący do kategorii 1A oraz mający związek z etiologią rozpoznanej u strony choroby. Zwrócono uwagę także na długi czas narażenia zawodowego i czas od początku narażenia do wystąpienia objawów chorobowych (okres latencji).

Po przeanalizowaniu dokumentacji zarówno medycznej jak również dotyczącej narażenia zawodowego stwierdzono, że rozpatrywany przypadek daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotworu układu krwiotwórczego pod postacią chłoniaka nieziarniczego rozlanego.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w decyzji z dnia 6 lutego 2020 r. (nr I-13/20) stwierdził u strony chorobę zawodową: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – nowotwór układu krwiotwórczego – chłoniak nieziarniczy rozlany, tj. chorobę wymienioną w pozycji 17 pkt 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że upoważniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza rozpoznała u strony chorobę zawodową wymienioną w pozycji 17 pkt 3 wykazu chorób zawodowych w związku z pracą w kontakcie z czynnikiem rakotwórczym jakim jest benzen zawarty w surowym gazie koksowniczym, który wskazano jako czynnik przyczynowy nowotworu układu krwiotwórczego. Dalej podniósł, że okoliczność, iż zakład pracy nie wykonywał pomiarów benzenu na stanowisku pracy strony nie może świadczyć o tym, że czynnik ten nie występuje w środowisku pracy. Wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., w ramach prowadzonego bieżącego nadzoru sanitarnego nad W. "[...]" S.A. w W., w 2018 r. podczas przeprowadzonej kontroli przez pracowników Oddziału Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. w zakresie ogólnych warunków BHP na oddziale piecosortowni oraz węglopochodnych w protokole kontroli z dnia 26 czerwca 2018 r. (nr [...]) dokonał ustaleń, iż wszyscy pracownicy piecosortowni i węglopochodnych pracują w kontakcie z czynnikiem rakotwórczym – WWA, który jest składnikiem surowego gazu koksowniczego oraz benzenem.

Zwrócił także uwagę, że w charakterystyce narażenia zawodowego z dnia 12 czerwca 2000 r., pracodawca sam wskazał, że pracownik od 1966 r. do 1984 r. pracując w brygadach remontowych piecosortowni i węglopochodnych w Zakładzie nr 1 narażony był na szkodliwe oddziaływanie m.in. benzenu, substancji smolistych oraz surowego gazu koksowniczego.

Analizując charakter i zakres czynności wykonywanych przez stronę organ pierwszej instancji stwierdził, że przez cały okres zatrudnienia w Z. "[...]" S.A. pozostawała ona w kontakcie z benzenem. Zwrócił uwagę, że prace remontowe i konserwacyjne były wykonywane przez stronę na oddziałach będących w ruchu (prace były prowadzone równolegle do procesu produkcji koksu), co powodowało pozostawanie pracowników przemieszczających się przez oddziały produkcyjne, jak również wykonujących prace naprawcze, konserwacyjne w kontakcie z benzenem.

Organ pierwszej instancji przeprowadził wykładnię pojęcia "pracy w kontakcie" (odwołując się do opracowanego przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi dokumentu – "Zalecenia dla pracodawców i służb kontrolnych") i wskazał, że "za prace w kontakcie" rozumie się prace, przy których występuje możliwość narażenia inhalacyjnego i/lub bezpośredniego działania czynnika chemicznego na skórę, bez względu na stężenie czynnika chemicznego w powietrzu i stosowane środki ochrony indywidualnej lub ochrony zbiorowej.

Wskazał również, że nawet jednokrotny, krótkotrwały kontakt z czynnikiem rakotwórczym, nawet przy jego niskim stężeniu, może zapoczątkować proces nowotworzenia.

Odwołanie od tej decyzji wniosła spółka.

Po rozpoznaniu odwołania, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r. (nr HP.906.15.2020.JB) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że dla stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W przypadku strony powyższe warunki zostały spełnione. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w W. wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u R. P. choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi — nowotworu układu krwiotwórczego po postacią chłoniaka nieziarniczego rozlanego (poz. 17.3). Zatem warunek rozpoznania klinicznego schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych został spełniony. Analiza narażenia zawodowego wykazała, że czynnik narażenia zawodowego, z którego występowaniem należy wiązać rozpoznane u R. P. schorzenia mają związek z warunkami pracy podczas zatrudnienia w W. "[...]" S.A. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z art. 2351 k.p. wynika, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia - w wyniku oceny warunków pracy - czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy ("narażenie zawodowe"). Użyta w dyspozycji wspomnianego przepisu alternatywa: "bezspornie" lub "z wysokim prawdopodobieństwem" wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów inspekcji sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak dowolności. W konkretnym przypadku, stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1762/13. Stąd też, w ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający wskazuje na pracę strony w narażeniu zawodowym na czynniki rakotwórcze, a bez znaczenia jest to, czy praca ta była wykonywana stale, czy tylko okresowo w narażeniu, oraz, czy narażenie to było bezpośrednie, czy pośrednie albowiem nawet sam jednorazowy kontakt z czynnikiem rakotwórczym mógł potencjalnie zaindukować rozwój choroby. Stąd, kwestionowanie przez pełnomocnika pracodawcy w odwołaniu faktu narażenia strony na benzen nie znajduje żadnego uzasadnienia w świetle zebranego w sprawi materiału dowodowego.

Organ drugiej instancji zwrócił również uwagę na to, że w odniesieniu do nowotworów wymienionych w poz. 17 wykazu chorób zawodowych ustawodawca wskazał, że okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, należy ocenić indywidualnie, w zależności od okresu latencji nowotworu. Okres latencji uznawany jest jako czas pomiędzy zapoczątkowaniem procesu nowotworowego, a klinicznym ujawnieniem nowotworu. Zgodnie z wiedzą medyczną, późnym następstwem, zwykle długotrwałego narażenia, może być białaczka, rozwijająca się po różnie długim okresie narażenia, od kilku do kilkudziesięciu lat. Białaczka może ujawnić się nawet po kilkunastu latach od przerwania narażenia. U strony, narażenie na benzen występowało od 1961 r. do końca 1999 r., a przewlekłą białaczkę limfatyczną (chłoniaka limfocytowego) rozpoznano w 2016 r.

Organ drugiej instancji zaakcentował, iż w licznych badaniach epidemiologicznych i kazuistycznych udokumentowane zostało, że benzen jest czynnikiem wywołującym białaczki u ludzi w warunkach narażenia zawodowego. Odnotował, że Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (International Agency for Research on Cancer — IARC) zaklasyfikowała benzen do grupy związków o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi (grupa 1 A), ponieważ po narażeniu przewlekłym działa on hematotoksycznie, prowadząc do różnego typu białaczek. Długotrwałe narażenie na niektóre substancje chemiczne może spowodować niekontrolowany wzrost komórek prowadzący do zmian nowotworowych. Większość substancji rakotwórczych zaliczana jest do substancji o działaniu bezprogowym, czyli nie można dla nich ustalić bezpiecznych poziomów ekspozycji. Zmiany nowotworowe mogą ujawnić się po upływie wielu lat od chwili pierwszego narażenia na substancje chemiczne. Okres latencji może wynosić od 4 do 40 lat. Za narząd krytyczny w przypadku narażenia na benzen uznaje się szpik kostny.

Decyzja ostateczna Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu została zaskarżona w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez W."[...]" S.A. z siedzibą w W.

Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji wykazania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba strony (omyłkowo wskazanej w skardze jako J. P. – przyp. Sądu) została spowodowana narażeniem zawodowym oraz, że dla uznania takiego narażenia wystarczającym jest samo powołanie się na możliwość jednorazowego kontaktu z czynnikiem rakotwórczym, który mógł potencjalnie zaindukować rozwój choroby, bez konieczności konkretyzowania takiego kontaktu, w tym precyzowania okoliczności jego zaistnienia;

2) przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i jego niewyjaśnienie – okoliczności pracy R. P. w kontakcie z czynnikiem rakotwórczym jakim jest benzen;

b) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów możliwe jest ustalenie, że łączny czas "ekspozycji" Rajmonda Puziaka na benzen wyniósł 33 lata i 7 miesięcy;

c) art. 107 § 3 k.p.a. na skutek braku w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazania dowodów na których oparł się organ ustalając, że R. P. pracował w kontakcie z benzenem "łączny czas ekspozycji" wyniósł 33 lata i 7 miesięcy.

Na tle tych zarzutów skarżąca spółka wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia;

2) zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 12 października 2020 r, małżonka uczestnika postępowania – R. P. poinformowała o śmierci męża. Z odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że R. P. zmarł w dniu 20 czerwca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały podniesione w skardze, ale miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej. W pierwszym rzędzie zaś z urzędu bada, czy kwestionowany akt obarczony jest kwalifikowanymi wadami prawnymi opisanymi w art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. 256, dalej: "k.p.a."), prowadzącymi do jego nieważności. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Kierując się powyższą regułą Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu obciążona jest wadą prawną z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Z treści powolnego art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji stanowi stwierdzenie, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia z przesłanką o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., tj. przesłanką naruszeniem prawa.

Porządkująco należy wskazać, że zaskarżoną decyzją Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 6 lutego 2020 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej u R. P.

Z dokumentu znajdującego się w aktach sądowych sprawy wynika, że uczestnik postępowania sądowego – R. P. zmarł w dniu 20 czerwca 2020 r. (odpis skrócony aktu zgonu R. P., k. 53 akt sądowych), a zatem przed wydaniem przez organ drugiej instancji decyzji stanowiącej przedmiot decyzji organu drugiej instancji, którą następnie zaskarżyła do Sądu V. S.A. z siedzibą w W.

Potwierdzona dokumentem urzędowym okoliczność zgonu R. P. w dniu 20 czerwca 2020 oznacza, że decyzja organu drugiej instancji została skierowana do osoby, która - jako nieżyjąca w dniu jej wydania - nie mogła mieć w tym postępowaniu statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego wprawdzie nie zawiera przepisów, które wprost regulowałaby kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej, to jednak zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, podzielany w pełni przez skład orzekający w sprawie, zgodnie z którym, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kwalifikowanie skierowania decyzji w stosunku do osoby zmarłej jako rażące naruszenie prawa uzasadnione jest ustaniem zdolności prawnej osoby fizycznej z chwilą śmierci, co w konsekwencji powoduje, że nie jest możliwe określanie praw i obowiązków takiej osoby, a tym samym w stosunku do takiej osoby nie można skutecznie prowadzić postępowania administracyjnego, a następnie wydać decyzji. Ażeby można było mówić o postępowaniu administracyjnym musi bowiem istnieć nie tylko organ administracji publicznej kompetentny do jego prowadzenia, ale również strona (strony), o prawach której organ ów orzeka w danym postępowaniu. Zdolność bycia stroną postępowania administracyjnego wiązać zaś należy (poza posiadaniem przez jednostkę interesu prawnego w sprawie) z przynależną jej zdolnością prawną. Tą z kolei, w przypadku osób fizycznych, ma każdy od chwili urodzenia (art. 8 k.c.). Kończy się ona natomiast z chwilą śmierci. W konsekwencji także, przysługujący osobie fizycznej status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., z chwilą jej śmierci wygasa. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 Lex nr 505429 oraz z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12 Lex nr 1452172). Okoliczność śmierci strony, nawet jeśli nie jest znana organowi administracji publicznej w chwili wydawania orzeczenia, nie zmienia faktu, że rozstrzygnięcie w sprawie skierowane zostało do osoby nieżyjącej, która w chwili jego wydania nie posiadała już przymiotu strony. Nie ma przy tym znaczenia również, czy następcy prawni zmarłej strony wykazali zainteresowanie sprawą, czy też nie, ani okoliczność, że fakt śmierci strony został ujawniony dopiero w postępowaniu sądowym. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji kierowanie rozstrzygnięć wyłącznie do takich osób

Mając na uwadze przedstawione rozważania, przy uwzględnieniu dowodu w postaci odpisu skróconego aktu zgonu R. P. pozyskanego przez Sąd w toku postępowania sądowego, nie ulega wątpliwości, że R. P. nie mógł być podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2020 r., albowiem decyzja ta została wydana trzy dni po jego śmierci. Skoro zaś do takiej sytuacji doszło, to należy przyjąć, że podjęta w przedstawionych okolicznościach faktycznych decyzja organu drugiej instancji obarczona jest od dnia jej wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkować musi stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, Sąd na tym etapie nie odnosi do merytorycznych zarzutów skargi, albowiem przed rozstrzygnięciem sprawy w sposób nieobciążony wadą nieważności byłoby to przedwczesne.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 206 p.p.s.a., w punkcie II wyroku, Sąd odstąpił w całości od zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego z uwagi na to, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu.

W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organu będzie ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do występowania w sprawie w miejsce zmarłego oraz prowadzenie postępowania z ich udziałem.