Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 454/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1043/20 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia

9 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1043/20, oddalił skargę E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez rozpoznanie skargi oraz uchylenie obu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i umorzenie naliczonych składek w kwocie 16 264,25 zł, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto, skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. § 3 ust 1. pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Z 2003 r. nr 141 poz. 1365,).

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego. Nadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W skardze kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego. Przy czym, z uwagi na podniesiony zarzut naruszenia przepisu § 3 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przez jego niewłaściwe zastosowanie ( pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty naruszenia prawa procesowego

W ramach tych zarzutów autor skargi kasacyjnej wskazuje, że organ nie odniósł się do oświadczenia skarżącego zawartego w piśmie strony z dnia [...] sierpnia 2010 r., z którego wprost wynika, że skarżący w związku z przejściem na emeryturę nie zamierza dalej prowadzić działalności gospodarczej. Według skarżącego kasacyjnie, pismo to powinno być potraktowane przez organ, jako wniosek o wyrejestrowanie z obowiązku płacenia składek. W efekcie, jak podaje autor skargi kasacyjnej, skarżący pozostawał w przeświadczeniu, że nie musi odprowadzać składek, czego zgodnie z powyższym przekonaniem nie czynił. To z kolei, według strony, czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 7 k.p.a, 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Abstrahując od nieprawidłowości postawionego zarzutu kasacyjnego (zarzuty powinny być skierowane wobec wyroku Sądu I instancji, a Sąd ten nie stosował przepisów kodeksu postępowania administracyjnego), to na wstępie należy przypomnieć, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach związania (art. 153 p.p.s.a.) organu, a następnie Sądu I instancji wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2019 r. , sygn. akt I SA/Kr 653/18. Przy czym zarzutu naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej nie podniesiono. W wyroku tym WSA w Krakowie dał organowi konkretne wytyczne, które organ był zobowiązany zastosować przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Tak więc aktualnie kontrola sądowoadministracyjna sprowadzała się w pierwszej kolejności do kwestii naruszenia (bądź nie) wzmiankowanego przepisu przez organ ponownie rozpatrujący sprawę. WSA uznał, że organ nie naruszył tego uregulowania. Z kolei przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości rozpoznania sprawy w odniesieniu do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego w aspekcie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, które były wynikiem nieopłacania przez skarżącego w terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Kwestia podnoszona przez autora skargi kasacyjnej w zarzucie naruszenia przepisów procesowych w istocie dotyczy wysokości oraz powodów powstania zadłużenia wynikającego z prawomocnej decyzji organu, która to decyzja następnie stanowiła podstawę do wydania tytułu wykonawczego. Na tym etapie argumenty podnoszone przez skarżącego kasacyjnie nie są trafne. Rozpatrując bowiem wniosek strony o umorzenie zaległości organ (a konsekwencji również Sąd I instancji) nie bada przyczyn, które doprowadziły do zadłużenia na koncie podmiotu wnioskującego. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak wynika zarówno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i wyroku Sądu I instancji przesłanki te zostały szeroko omówione w kontekście stanu faktycznego sprawy. Jak trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku, wydanie decyzji w niniejszej sprawie poprzedzone zostało zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a) u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 2003 r. WSA w Krakowie zasadnie przyjął, że organ – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – dokonał analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego, prawidłowo wyważając interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają tej oceny.

Biorąc to wszystko pod uwagę należało skargę kasacyjną oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).