Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 465/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 października 2016r. sprawy ze skargi D.S. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z zakresu prawa podatkowego wnioskodawca podał, że będzie uczestnikiem programu motywacyjnego (dalej: "Program"), którym objęci zostaną członkowie Kadry Zarządzającej, a także wybrani pracownicy i współpracownicy (tj. osoby prowadzące działalność gospodarczą, ewentualnie zleceniobiorcy) K. H. S.A. oraz K. S. Sp. z o.o., K. O. Sp. z o.o., K. C. M. Sp. z o.o., K. K. Sp. z o.o. (dalej: "S. G. K."). Program będzie organizowany i wdrażany przez K. H. S.A. (dalej: "Spółka"). Zasady wdrażania i funkcjonowania Programu zostały zawarte w przyjętym przez Spółkę regulaminie. Celem Programu będzie zmotywowanie uczestników do podejmowania działań zmierzających do utrzymania / poprawy wyników finansowych Spółki / Spółek z Grupy, a tym samym, jej/ich pozycji rynkowej. Mając to na względzie, Spółka zamierza uzależnić wysokość możliwych do otrzymania przez Wnioskodawcę w ramach Programu kwot od osiąganych wyników finansowych. Aby zrealizować Program, oprócz wdrożeniu stosownego regulaminu, Spółka zamierza zawrzeć z Wnioskodawcą pisemną umowę, której treścią będzie przyznanie mu określonej w umowie liczby akcji fantomowych, których wartość nominalna w momencie przyznania będzie wynosiła [...] zł (za jedną akcję fantomową). Umowa będzie umową cywilnoprawną, odrębną od umowy o pracę. Akcje fantomowe zostaną przekazane wnioskodawcy nieodpłatnie.

Zgodnie z zasadami Programu, akcje fantomowe nie będą stanowiły akcji w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks Spółek Handlowych (t.j. Dz.U. z 2013r. Nr 1030) – dalej jako: "k.s.h.", nie będą akcjami notowanymi na giełdzie i nie dadzą ich nabywcom żadnych praw akcyjnych czy udziałowych w stosunku tak do Spółki jak i innych spółek z Grupy, a zatem posiadacz akcji fantomowych nie będzie uważany za akcjonariusza czy udziałowca z tytułu posiadania tych akcji, w szczególności nie będzie mu przysługiwało prawo głosu ani prawo do dywidendy. Przyznawane wnioskodawcy akcje fantomowe będą niezbywalne, z wyjątkiem ich wykupu przez Spółkę w celu realizacji przez wnioskodawcę przyznanego mu prawa. Zgodnie z zasadami Programu wnioskodawca nabywając akcje fantomowe uzyska prawo do otrzymania w przyszłości kwoty rozliczenia pieniężnego (dalej: "Kwota Rozliczenia") kalkulowanego jako iloczyn liczby przyznanych akcji fantomowych i ich wartości ustalanej po zakończeniu okresu wyczekiwania, a Spółka zobowiąże się do wypłaty tej kwoty. Okres wyczekiwania będzie obejmował pierwszy kwartał 2016r. Zgodnie z postanowieniami Programu, realizacja praw wynikających z akcji fantomowych będzie następowała po spełnieniu określonych w Umowie warunków, w tym w szczególności po osiągnięciu przez wskaźnik finansowy w postaci marży bezpośredniej, określonego, założonego przez Spółkę poziomu w porównaniu ze średnią kwartalną marżą bezpośrednią Grupy z 2015r. oraz upływie przewidzianego w Umowie okresu czy pozostawania w zatrudnieniu w całym okresie wyczekiwania (tj. wnioskodawca, gdy w okresie wyczekiwania rozwiąże umowę o pracę z S.A. zostanie pozbawiony prawa do otrzymania Kwoty Rozliczenia). W tym sensie, przyznane Wnioskodawcy w oparciu o akcje fantomowe prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia w przyszłości jest prawem warunkowym. Spółka przeznaczy określoną pulę pieniężną na wypłatę Kwot Rozliczenia, które wnioskodawca ma otrzymać w związku z ich uczestnictwem w Programie. Kwoty Rozliczenia będą wypłacane ze środków obrotowych Spółki i ich płatność zostanie dokonana w terminach i na zasadach przewidzianych w Regulaminie.

Zgodnie z zakładanymi zasadami Programu, wartość akcji fantomowych ustalana po zakończeniu okresu wyczekiwania, uzależniona będzie od wartości określonego wskaźnika finansowego, tj. marży bezpośredniej segmentu działalności usług Ochrony Fizycznej za I kwartał 2016r., kalkulowanej w oparciu o przychody ze sprzedaży tych usług, pomniejszone o bezpośrednie koszty operacyjne świadczonych usług. Punktem odniesienia będzie średnia kwartalna marża bezpośrednia osiągnięta w tym segmencie działalności przez Grupę w 2015r. Warunki uprawniające do otrzymania Kwoty Rozliczenia mogą być różne w odniesieniu do poszczególnych uczestników Programu. Szczegółowy sposób wyliczenia Kwoty Rozliczenia ustalony zostanie indywidualnie w Umowie zawartej pomiędzy Spółką a wnioskodawcą.

W ocenie wnioskodawcy wydaje się, iż prawo do otrzymania w przyszłości kwoty rozliczenia pieniężnego w związku z realizacją uprawnień wynikających z akcji fantomowych, przyznanych na podstawie pisemnej umowy, stanowi instrument pochodny zbieżny z definicją instrumentu finansowego zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2014r., poz. 94, ze zm.) – dalej jako: "u.o.i.f.", do którego odnoszą się przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z zasadami Programu, osobami uprawnionymi do uczestnictwa w Programie mogą być jedynie członkowie Kadry Zarządzającej, a także wybrani pracownicy i współpracownicy Spółek z Grupy. Akcje fantomowe nie są zatem oferowane przez Spółkę żadnym innym podmiotom, niż osoby uprawnione. Konkludując, akcje fantomowe nie są przedmiotem rynkowego obrotu, ponadto są niezbywalne. Uczestnicy programu motywacyjnego nie występują w pozycji uprzywilejowanej w porównaniu z innymi uczestnikami rynku, bowiem akcje fantomowe będące przedmiotem wniosku nie są przedmiotem obrotu rynkowego.

W związku z opisanym zdarzeniem przyszłym wnioskodawca zadał pytanie: czy w opisanym stanie faktycznym ewentualny przychód podlegający opodatkowaniu po stronie wnioskodawcy będącego pracownikiem K. H. S.A., z tytułu nabycia i realizacji praw wynikających z akcji fantomowych, niezależnie od tego, że przekazanie akcji fantomowych wnioskodawcy nastąpi nieodpłatnie, powstanie tylko w momencie wypłaty mu Kwoty Rozliczenia i stanowić będzie przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012r., poz. 361 ze zm.) – dalej jako: "u.p.d.o.f.", podlegający opodatkowaniu z zastosowaniem 19% stawki podatkowej zgodnie z art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f., który powinien zostać rozliczony wyłącznie w rocznym zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 30b ust. 6 u.p.d.o.f.

Zdaniem wnioskodawcy, prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia w związku z realizacją uprawnień wynikających z akcji fantomowych wypełnia przesłanki do uznania go za pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f., a tym samym przychód z uczestnictwa w Programie powstanie po stronie wnioskodawcy tylko i wyłącznie w momencie wypłaty Kwoty Rozliczenia i stanowić będzie przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu z zastosowaniem 19% stawki podatkowej zgodnie z art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f., który będzie podlegał rozliczeniu wyłącznie w rocznym zeznaniu podatkowym, jak to wynika z treści art. 30b ust. 6 u.p.d.o.f.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] marca 2016r. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Na wstępie uzasadnienia, organ, po przytoczeniu treść przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, mających zastosowanie w sprawie wskazał, że za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób, których skutkiem jest nieodpłatne - to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu - przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy. Organ podkreślił, że o przychodzie podatkowym można mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne (mające konkretny wymiar finansowy) korzyści majątkowe. Poza tym, przychód stanowią pieniądze i wartości pieniężne otrzymane lub postawione do dyspozycji oraz świadczenia otrzymane. Przez termin "otrzymane", zgodnie ze Słownikiem języka polskiego pod redakcją prof. M. Szymczaka (Wydawnictwo Naukowe PWN - 1998 r., wydanie I, tom II, str. 253) należy rozumieć takie pieniądze i wartości pieniężne lub świadczenia, które zostały podatnikowi dane. Zdaniem organu, mając na uwadze istnienie wielu form rozliczeń, należy uznać, że otrzymane pieniądze to nie tylko wypłacona gotówka, ale również kwota, która wpłynęła na rachunek bankowy podatnika. Natomiast "postawionymi do dyspozycji" są takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik, wykazując określoną aktywność, ma możliwość włączyć do swojego władztwa. Innymi słowy, podatnik ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy, a nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone środki do dyspozycji.

Zdaniem organu, wobec okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku, samo przyznanie Uczestnikom Programu akcji fantomowych, dzięki którym uzyskują potencjalną możliwość otrzymania środków pieniężnych (w wyniku realizacji akcji fantomowych) nie będzie skutkować powstaniem przychodu po stronie Uczestników.

Jednocześnie jednak, akcje fantomowe, które mają być przyznawane w ramach programu motywacyjnego przeznaczonego dla członków Kadry Zarządzającej, a także wybranych pracowników i współpracowników Spółki na podstawie Regulaminu oraz Umów zawieranych z poszczególnymi Uczestnikami, nie są instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c)-i) u.o.i.f., a zatem nie są pochodnymi instrumentami finansowymi w rozumieniu art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f.

Organ podkreślił, że w przypadku klasycznego instrumentu pochodnego, o faktycznym zawarciu umowy sprzedaży instrumentu bazowego lub dokonaniu adekwatnego rozliczenia finansowego decyduje przede wszystkim cena wykonania. W przypadku omawianego programu motywacyjnego, koncepcja ceny wykonania nie występuje, a realizacja praw majątkowych inkorporowanych w akcjach fantomowych została uzależniona od kryteriów, zarówno o charakterze finansowym, jak i niefinansowym. Tym samym organ stwierdził, iż wprowadzenie do konstrukcji programu motywacyjnego niepowiązanych z instrumentem bazowym kryteriów niefinansowych jako warunków wykonania praw majątkowych inkorporowanych w akcjach fatomowych przemawia przeciwko klasyfikacji tych praw jako instrumentów finansowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c)-i) u.o.i.f..

W celu ustalenia do jakiego źródła przychodu należy zaliczyć ewentualny przychód, który otrzyma Uczestnik programu z tytułu realizacji akcji fantomowych, należy – zdaniem organu - wziąć pod uwagę tę okoliczność, że prawo do otrzymania środków pieniężnych (wynikających z wykupu akcji fantomowych) z tytułu uczestnictwa w programie motywacyjnym wynika nie tylko z dodatkowej umowy zawieranej przez Spółkę z osobami objętymi programem, lecz przede wszystkim także z ogólnych założeń programu motywacyjnego (jest związane oraz uwarunkowane zatrudnieniem w Spółce oraz ma przyczynić się do osiągania przez Spółkę jak najlepszych wyników finansowych). Oznacza to, że w rzeczywistości środki pieniężne wynikające z realizacji akcji fantomowych, o których mowa we wniosku, otrzymanych z związku z uczestnictwem w programie motywacyjnym są sposobem obliczenia dodatkowego wynagrodzenia osób zatrudnianych przez Spółkę, o charakterze premii za określone wyniki finansowe Spółki. Innymi słowy, kwoty te są wyłącznie wynagrodzeniem z tytułu zatrudnienia i jako takie powinny być traktowane, bez względu na to, w jaki sposób to wynagrodzenie będzie wypłacone.

W ocenie organu, który przywołał w tej mierze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 324/12 - aby instrument finansowy mógł być przedmiotem jakiegokolwiek obrotu bez wątpienia musi być zmaterializowany czyli musi istnieć. W przedmiotowej sprawie de facto instrument ten nie istnieje, a terminem takim nazwano jedynie podstawę do ustalenia kwoty, którą ma otrzymać osoba zatrudniona przez Spółkę, tylko i wyłącznie na potrzeby zawartej między Spółką a tym Uczestnikiem umowy.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 3 pkt 28 u.o.i.f., aby uznać akcję fantomową za instrument pochodny musi ona być prawem majątkowym, którego cena zależy od wartości wskaźników. Przy czym prawo to musi być zbywalne i posiadać swoją cenę, a jak wskazał Wnioskodawca "akcje fantomowe są niezbywalne". Z treści opisu nie wynika także, aby akcje fantomowe charakteryzowała jakakolwiek cena. Zatem organ nie zgodził się z wnioskodawcą, że wykreowana przez Spółkę akcja fantomowa wpisuje się w zakres ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i tym samym wypełnia dyspozycję art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. W konsekwencji, przychód uzyskany przez Uczestnika programu motywacyjnego związany z realizacją prawa wynikającego z akcji fantomowych nie pochodzi z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., a także nie stanowi żadnego rodzaju przychodu określonego w art. 17 ust. 1 ww. ustawy. W związku z tym, przychód taki nie kwalifikuje się do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 - kapitały pieniężne. Przychód z tytułu uczestnictwa w opisanym programie motywacyjnym powinien zostać zakwalifikowany jako przychód ze stosunku pracy (art. 12 u.p.d.o.f.), a powstaje w momencie wypłaty lub postawienia do dyspozycji Uczestnikowi programu środków z wykupu akcji fantomowych, o których mowa we wniosku. Osiągnięte przez wnioskodawcę dochody powinny być opodatkowane na zasadach ogólnych, przy zastosowaniu skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f.

W wyniku rozpoznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, organ stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji indywidualnej.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwa ocenę co do zastosowania w sprawie, tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 30b w zw. z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 pkt 28a u.o.i.f. a także art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię pojęcia instrument finansowy i uznanie, iż prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia w związku z realizacją uprawnień wynikających z akcji fantomowych nie wypełnia przesłanek do uznania go za pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. oraz zakwalifikowanie takiego przychodu jako wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia;

- art. 70 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 3 u.o.i.f., poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania w sprawie oraz, w konsekwencji uznanie, że przepisy szczególne Ustawy o obrocie powinny znaleźć zastosowanie wobec Spółki celem kwalifikacji akcji fantomowych jako instrumentów finansowych w rozumieniu tej ustawy.

2) naruszenie przepisów proceduralnych, tj.:

- art. 14c § 1 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.) – dalej jako: "O.p." poprzez naruszenie zasady zaufania z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia prawnego Interpretacji, z którego wynikałoby z jakich względów odwołujących się do aspektów merytorycznych sprawy, stanowisko skarżącego okazało się według organu nieuzasadnione.

Uzasadnienie przedstawione przez organ nie pełni funkcji informacyjnej względem skarżącego oraz utrudnia sądową kontrolę interpretacji.

Zdaniem skarżącego, organ nieprawidłowo wskazał, że w omawianym Programie brak jest ceny wykonania, albowiem cenę wykonania/realizacji instrumentu pochodnego, która jest kalkulowana wyłącznie w oparciu o wskaźnik finansowy w postaci marży, stanowi wypłacana uczestnikowi Kwota Rozliczenia. Wysokość Kwoty Rozliczenia nie jest uzależniona od kryterium niefinansowego. Wskaźnikiem bazowym dla obliczenia wysokości Kwoty Rozliczenia wynikającej z prawa związanego z posiadaniem akcji fantomowych jest bowiem wyłącznie wskaźnik finansowy. Kryteria takie jak upływ przewidzianego w Umowie okresu czy pozostawanie w zatrudnieniu w całym okresie wyczekiwania nie wpływają na wysokość Kwoty Rozliczenia. Kryteria dodatkowe stanowią jedynie ograniczenie podmiotowe uczestnictwa w Programie. Ustawowa definicja instrumentu pochodnego wskazuje jedynie na konieczność uzależnienia ceny od m.in. wskaźników finansowych, a zasady uczestnictwa w programach motywacyjnych nie są ustawowo uregulowane. Skarżący przywołał sygnatury pozytywnych dla podatników interpretacji indywidualnych, wydanych w zbliżonych stanach faktycznych.

Skarżący podkreślił również, że prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia, nie może być uznane za wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. Nie wynika ono z podpisanej przez niego umowy o pracę, jest przedmiotem odrębnej umowy cywilnoprawnej. Ponadto, w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., ustawodawca użył pojęcia "ze stosunku pracy", a nie "w związku ze stosunkiem pracy", co potwierdzają przytoczone w skardze wyroki NSA.

Skarżący zarzucił ponadto organowi naruszenie art. 70 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 3 Ustawy o obrocie, poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania w sprawie a, w konsekwencji, uznanie, że przepisy szczególne Ustawy o obrocie powinny znaleźć zastosowanie wobec Spółki celem kwalifikacji akcji fantomowych jako instrumentów finansowych w rozumieniu Ustawy o obrocie.

Zgodnie ze wskazanymi przepisami, wobec Skarżącego nie mają zastosowania przepisy Działu IV Ustawy o obrocie dotyczące regulacji w zakresie uczestnictwa w obrocie instrumentami finansowymi. Ustawa dopuszcza obrót instrumentami finansowymi w ramach działalności gospodarczej (polegający na nabywaniu lub zbywaniu na własny rachunek instrumentów finansowych), jeżeli nie polega on na nabywaniu lub zbywaniu instrumentów finansowych w sposób zorganizowany, częsty i systematyczny poprzez stworzenie systemu umożliwiającego zawieranie transakcji przez podmioty trzecie. W przypadku Spółki transakcje, tj. przyznanie uczestnikom (zbycie) i wykup, związane z instrumentami finansowymi są sporadyczne i nie łączą się ze stworzeniem systemu umożliwiającego zawieranie transakcji przez inne podmioty, dlatego też nie podlega on regulacjom Działu IV u.o.i.f. w zakresie obrotu instrumentami finansowymi. Nie oznacza to przy tym, że akcje fantomowe nie spełniają definicji instrumentu finansowego w rozumieniu u.o.i.f. W ocenie skarżącego akcje fantomowe funkcjonujące w ramach Programu spełniają wszystkie przesłanki wskazane w u.o.i.f., a w konsekwencji są zgodne z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f.

Skarżący powołując się na fragment komentarza do art. 2 u.o.i.f. (red. Sójka T., Fedorowicz M., Mataczyński M., Michór A., Nieborak T., Skoczylas A., Zawłocki R., Wydawnictwo LEX, 2015 r.), podkreślił, że akcje fantomowe będące przedmiotem zaskarżonej interpretacji bezspornie mieszczą się w zakresie definicji instrumentów finansowych.

Skarżący nie zgodził się z poglądem organu o konieczności posiadania przez instrument finansowy formy zmaterializowanej. Zauważył, że w stanie faktycznym będącym przedmiotem rozstrzygnięcia, instrument istnieje i wynika z dokumentów, które go konstytuują tj. regulaminu oraz umowy o pochodny instrument finansowy. Instrument finansowy to w szczególności prawo. Twierdzenie, że prawo to musi być zmaterializowane nie uwzględnia, zdaniem skarżącego, zróżnicowanych stosunków obligacyjnych funkcjonujących w obrocie gospodarczym, w tym także opartych na papierach wartościowych zdematerializowanych, do których należą prawa wynikające z niektórych instrumentów finansowych. Prawo istnieje, jeśli źródło zobowiązania (umowa) z której prawo to wynika jest ważne i wiążące dla strony. Brak jest jakiejkolwiek podstawy by twierdzić, że prawo to nie istnieje, gdyż nie jest zmaterializowane.

Dodatkowo, Skarżący zaznaczył, że powszechnie stosowanymi instrumentami finansowymi są umowy przedterminowe (forward), umowy na czas przyszły (futures), umowy zamiany (swap) oraz umowy opcji (options). Z prawnego punktu widzenia są to stosunki prawne będące nienazwanymi (w Kodeksie cywilnym) umowami, które zawarte są pomiędzy wystawcą i nabywcą, zupełnie tak jak Umowa.

Ponadto, skarżący wskazał, że również na gruncie nauki o ekonomii i zagadnień pokrewnych, instrumenty finansowe traktowane są jako umowy. K. Jajuga stwierdza wprost, że: Instrument finansowy jest to kontrakt zawierany między dwiema stronami określający zależność finansową, w której obie strony pozostają (Wprowadzenie do Inwestycji Finansowych. Depozyty i Instrumenty Rynku Pieniężnego, K. Jajuga, Warszawa 2009, publikacja wydana nakładem Komisji Nadzoru Finansowego, s. 7).

Końcowo, skarżący uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych wskazał, że nie może budzić zaufania do organu podatkowego wybiórcze powoływanie się na elementy stanu faktycznego, czego przykładem jest chociażby stwierdzenie Organu zawarte w Interpretacji jakoby akcje fantomowe były niezbywalne. Dodatkowo, zaufanie takie jest również podważane w związku z powoływaniem się przez Organ w Interpretacji - celem uzasadnienia własnego stanowiska - na wyroki sądów administracyjnych wydanych w diametralnie odmiennych stanach faktycznych.

Jednocześnie, Skarżący podkreślił, iż zaufanie do organów podatkowych buduje się również przez to, że w analogicznych stanach faktycznych podejmowane przez nie rozstrzygnięcia są identyczne. Zasada ta nie ma zastosowania w sprawie niniejszej, zaś Interpretacja wydana dla Skarżącego stanowi wyłom w jednolitej praktyce Organu, który w odniesieniu do bardzo zbliżonych stanów faktycznych wydawał pozytywne interpretacje prawa podatkowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

I. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ) dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm. ), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

Natomiast w myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną interpretację z punktu widzenia jej zgodności z prawem należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

II. W myśl art. 14b § 1 O.p. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego. Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (§ 3). Opisany we wniosku stan faktyczny oraz sformułowane na jego tle pytanie, stanowią jedyną podstawę faktyczną wydanej interpretacji i tym samym wyznaczają granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone skutki prawne. W konsekwencji, ani organ wydający interpretację, ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie mogą przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę ( A. Hanusz, Działanie organów budzące zaufanie, Prawo i Podatki 2013/818-19). Organy podatkowe nie są uprawnione do jego modyfikacji, rekonstrukcji, czy też jakichkolwiek domniemań tak w zakresie stanu faktycznego, jak i zdarzenia przyszłego. Podany we wniosku stan faktyczny ( zdarzenie przyszłe ) jest dla organu podatkowego oraz sądu administracyjnego wiążący.

W interesie wnioskodawcy i w zgodzie z funkcjami interpretacji indywidualnej jest zatem przedstawienie wyczerpującego i dokładnego opisu zaistniałych lub przyszłych zdarzeń, w sposób, który je właściwie konkretyzuje. Przesłanka wyczerpującego przedstawienia zdarzenia postrzegana jest jako taka, która wiąże się z koniecznością podania wszystkich elementów, istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Wyczerpująco przedstawiony (zaistniały bądź przewidywany) stan faktyczny to taki, na podstawie którego można w sposób pewny i nieuzasadniający żadnych wątpliwości udzielić informacji w zakresie możliwości zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie ( J. Brolik, Ogólne oraz indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego, Lexis Nexis 2013, s. 125 ).

Organy podatkowe nie są uprawnione do dowodowego ustalania i weryfikowania stanu faktycznego, nie prowadzą żadnego postępowania dowodowego, w tym również poprzez wzywanie wnioskodawcy, aby coś udowodnił, na jakąś okoliczność przedstawił dowody itp. Organ wydający interpretację nie może też zmienić podanego stanu faktycznego ani żądać tego od strony postępowania ( por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2015r., II FSK 1201/13, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

III. Zasadniczym przedmiotem sporu w sprawie jest zagadnienie, czy przychód skarżącego, będącego pracownikiem K. H. S.A., z tytułu nabycia i realizacji praw wynikających z akcji fantomowych, stanowić będzie przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu z zastosowaniem 19% stawki podatkowej zgodnie z art. 30b ust. 1 u.p.d.of., który powinien zostać rozliczony wyłącznie w rocznym zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 30b ust. 6 u.p.do.f.

Zdaniem skarżącego, prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia w związku z realizacją uprawnień wynikających z akcji fantomowych wypełnia przesłanki do uznania go za pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f., a tym samym przychód z uczestnictwa w Programie powstanie po stronie Wnioskodawcy tylko i wyłącznie w momencie wypłaty Kwoty Rozliczenia i stanowić będzie przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu z zastosowaniem 19% stawki podatkowej zgodnie z art. 30b ust. 1 tej ustawy, który będzie podlegał rozliczeniu wyłącznie w rocznym zeznaniu podatkowym.

Natomiast zdaniem organu, samo przyznanie Uczestnikom Programu akcji fantomowych, dzięki którym uzyskują potencjalną możliwość otrzymania środków pieniężnych (w wyniku realizacji akcji fantomowych) nie będzie skutkować powstaniem przychodu po stronie Uczestników. Jednocześnie jednak, akcje fantomowe, które mają być przyznawane w ramach programu motywacyjnego przeznaczonego dla członków Kadry Zarządzającej, a także wybranych pracowników i współpracowników Spółki na podstawie "Regulaminu" oraz "Umów zawieranych z poszczególnymi Uczestnikami", nie są instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c)-i) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a zatem nie są pochodnymi instrumentami finansowymi w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, przychód uzyskany przez Uczestnika programu motywacyjnego związany z realizacją prawa wynikającego z akcji fantomowych nie pochodzi z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także nie stanowi żadnego rodzaju przychodu określonego w art. 17 ust. 1 ww. ustawy. W związku z tym, przychód taki nie kwalifikuje się do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 - kapitały pieniężne. Ze względu na charakter przedstawionego programu motywacyjnego, w szczególności uzależnienie realizacji praw do świadczenia od spełnienia warunków stanowiących kryterium niefinansowe organ uznał, że świadczenia uzyskane z realizacji akcji fantomowych są elementem wynagrodzenia za wykonywaną pracę na rzecz Spółki i powinny zostać zakwalifikowane jako przychód ze stosunku pracy (art. 12 u.p.d.o.f. ) . Przychód taki powstaje w momencie wypłaty lub postawienia do dyspozycji Uczestnikowi programu środków z wykupu akcji fantomowych, o których mowa we wniosku. Osiągnięte przez Wnioskodawcę dochody powinny być opodatkowane na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

IV. Prezentując zasadnicze ramy prawne, odnoszące się do spornego zagadnienia, należy wskazać, ze zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W myśl art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Za datę powstania przychodu z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych uważa się moment realizacji tych praw ( ust. 1b ).

Z kolei, w myśl art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f., ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem tytułów uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania oraz instrumentów rynku pieniężnego.

Wskazane we wniosku akcje fantomowe, skarżąca identyfikuje z wymienionymi w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c u.o.i.f. instrumentami finansowymi niebędącymi papierami wartościowymi takimi jak opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne.

W uzupełnieniu wskazuje, że zgodnie z art. 3 pkt 28 u.o.i.f., przez instrumenty pochodne należy rozumieć opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników (instrumentów bazowych) oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego.

Skarżąca odwołuje się również do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 149, poz. 1674), zgodnie z którym instrument pochodny to taki, którego:

- wartość jest zależna od zmiany wartości instrumentu bazowego, to jest określonej stopy procentowej, ceny papieru wartościowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub stóp, oceny wiarygodności kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkości,

- nabycie nie powoduje poniesienia żadnych wydatków początkowych albo wartość netto tych wydatków jest niska w porównaniu do wartości innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zależy od zmiany warunków rynkowych,

- rozliczenie nastąpi w przyszłości.

Zdaniem skarżącej, prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia w związku z realizacją praw wynikających z akcji fantomowych przez Wnioskodawcę kwalifikuje się zarówno jako instrument finansowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 Ustawy o obrocie, gdyż jest instrumentem pochodnym, którego instrumentem bazowym jest wskaźnik finansowy i jest wykonywany przez rozliczenie pieniężne, jak również jako instrument pochodny w rozumieniu art. 3 pkt 28a Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ze względu na to, że prawa przyznawane w ramach Programu są prawami majątkowymi, których cena zależy bezpośrednio od wartości wskaźnika finansowego.

Nadto, wnioskodawca będzie miał prawo do uzyskania świadczenia, zaś spółka będzie zobowiązana do jego spełnienia, w określonym terminie i na określonych warunkach, co jest charakterystyczne dla (odpowiednio) nabywcy i wystawcy instrumentów finansowych. Dodatkowo, zgodnie z Ustawą o obrocie, realizacja pochodnego instrumentu finansowego może nastąpić poprzez rozliczenie pieniężne i w takiej formie są właśnie realizowane nabyte przez wnioskodawcę prawa wynikające z akcji fantomowych nabyte w ramach Programu.

V. W ocenie składu orzekającego, stanowisko skarżącego nie jest prawidłowe. Dokonanie oceny charakteru prawnego akcji fantomowych i wynikających z nich uprawnień w aspekcie prawnopodatkowym wymaga w pierwszym rzędzie odwołania się do istotnych elementów przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Wskazano w nim m,in., że wnioskodawca będzie uczestnikiem programu motywacyjnego, którym objęci zostaną członkowie kadry zarządzającej, a także wybrani pracownicy i współpracownicy. Zasady wdrażania i funkcjonowania Programu zostały zawarte w przyjętym przez Spółkę regulaminie. Celem Programu będzie zmotywowanie uczestników do podejmowania działań zmierzających do utrzymania /poprawy wyników finansowych Spółki/ Spółek z Grupy, a tym samym, jej/ich pozycji rynkowej. Mając to na względzie, Spółka zamierza uzależnić wysokość możliwych do otrzymania przez Wnioskodawcę w ramach Programu kwot od osiąganych wyników finansowych.

Oprócz wdrożenia stosownego regulaminu, Spółka zamierza zawrzeć z Wnioskodawcą pisemną umowę, której treścią będzie przyznanie mu określonej w umowie liczby akcji fantomowych, których wartość nominalna w momencie przyznania będzie wynosiła [...] zł (za jedną akcję fantomową). Oprócz wdrożenia stosownego regulaminu, Spółka zamierza zawrzeć z Wnioskodawcą pisemną umowę cywilnoprawną, odrębną od umowy o pracę, której treścią będzie przyznanie mu określonej w umowie liczby akcji fantomowych, których wartość nominalna w momencie przyznania będzie wynosiła [...] zł (za jedną akcję fantomową). Akcje fantomowe zostaną przekazane Wnioskodawcy nieodpłatnie i nie będą stanowiły akcji w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks Spółek Handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 1030), nie będą akcjami notowanymi na giełdzie i nie dadzą ich nabywcom żadnych praw akcyjnych czy udziałowych w stosunku tak do Spółki jak i innych spółek z Grupy. Przyznawane Wnioskodawcy akcje fantomowe będą niezbywalne, z wyjątkiem ich wykupu przez Spółkę w celu realizacji przez Wnioskodawcę przyznanego mu prawa. Zgodnie z zasadami Programu Wnioskodawca nabywając akcje fantomowe uzyska prawo do otrzymania w przyszłości kwoty rozliczenia pieniężnego, kalkulowanego jako iloczyn liczby przyznanych akcji fantomowych i ich wartości ustalanej po zakończeniu okresu wyczekiwania, a Spółka zobowiąże się do wypłaty tej kwoty.

VI. W ocenie Sądu, mimo że w przedstawionym opisie używa się pojęcia "akcje fantomowe", ich geneza oraz sposób funkcjonowania jest bliźniaczo podobna do tzw. "akcji wirtualnych". W obu przypadkach, następuje umowne przyznanie akcji, których jednostkowa wartość nominalna w momencie przyznania jest symboliczna, a ich wprowadzanie, jak wskazuje praktyka, związane jest często z realizacją różnego rodzaju programów motywacyjnych i sposobów wynagradzania kadry menedżerskiej, kierowniczej oraz wybranych pracowników ( współpracowników ). W obu przypadkach, to pewien sposób wynagradzania, który upoważnia ich posiadacza do otrzymania środków pieniężnych w określonym momencie, w przyszłości. Ten rodzaj wynagradzania, w porównaniu z akcjami czy opcjami na akcje, nie powoduje konieczności powiększenia kapitału zakładowego, ponieważ nie wiąże się z otrzymaniem przez pracowników rzeczywistych akcji. Realizacja praw wynikających z akcji następuje poprzez ich wykup, po upływie terminu wskazanego w umowie oraz osiągnięciu pewnej minimalnej wartości przez akcje, która jest określona przy użyciu odpowiednich wskaźników finansowych. W tym wypadku, po osiągnięciu przez wskaźnik finansowy w postaci marży bezpośredniej, określonego, założonego przez Spółkę poziomu, w porównaniu ze średnią kwartalną marżą bezpośrednią Grupy K. z 2015r.

Zdaniem Sądu, skoro art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w zakresie pochodnych instrumentów finansowych odwołuje się do ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a ta reguluje m.in. zasady, tryb i warunki podejmowania i prowadzenia działalności w zakresie obrotu papierami wartościowymi i innymi instrumentami finansowymi ( art. 1 ust. 1 u.o.i.f. ), to uzyskanie akcji fantomowych oraz realizacja praw z nich wynikających, powinno spełniać istotny z perspektywy tej ustawy, rzeczywisty obrót pochodnymi instrumentami finansowymi.

Cechą charakterystyczną pochodnych instrumentów finansowych jest to, że zakupienie instrumentu przez jedną stronę transakcji i jego sprzedaż przez drugą stronę, rodzi dla obu stron prawo lub obowiązek zawarcia umówionej transakcji, której przedmiotem jest instrument bazowy, na warunkach i w terminie wynikających z parametrów instrumentu pochodnego (portal Narodowego Banku Polskiego https://www.nbportal.pl/slownik/pozycje-slownika/instrument-pochodny). Tymczasem, zgodnie z przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym, przyjmując że spółka osiągnie zakładane w programie motywacyjnym wskaźniki, a ponadto spełnione zostaną dodatkowe, ustalone warunki, skarżący, biorący udział w programie motywacyjnym, może jedynie oczekiwać wypłaty rozliczenia pieniężnego ( Kwoty Rozliczenia ), a nie zawarcia umówionej transakcji, której przedmiotem jest instrument bazowy.

VII. Dodatkowo zdaniem Sądu, wbrew poglądowi skarżącego, istotne dla oceny również obecnie rozważanego zagadnienia stanowisko, przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez organ wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 324/12, w którym podkreślił, że aby instrument finansowy (w sprawie były to wirtualne akcje przyznane prezesowi spółki, uprawniające do otrzymania równowartości akcji tej spółki) mógł być przedmiotem jakiegokolwiek obrotu musi być zmaterializowany, czyli musi istnieć. Sąd wyjaśnił, że nie oznacza to, że instrument taki musi być dokumentem, mieć formę papierową, namacalną, natomiast instrument taki musi istnieć w obrocie. Nie można natomiast samemu tworzyć danego instrumentu, próbując następnie przypisać mu cechy pochodnego instrumentu finansowego, a przychód z jego zbycia kwalifikować jako przychód ze źródła z kapitałów pieniężnych. Jak również nie można prowadzić obrotu czymś, co nie istnieje. Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi nie dopuszcza wirtualnych praw. Prawa mają być rzeczywiste. Nie wystarczy przy tym stworzyć samej nazwy produktu i ustalić sposobu w jaki będzie się określać jego wartość przy odwołaniu do innych rzeczy lub praw. Oznacza to, że lista instrumentów finansowych wymienionych w art. 2 ust. 1-4 u.o.i.f. jest listą zamkniętą, a pochodnymi instrumentami finansowymi są tylko te, które zostały wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a) – i) u.o.i.f.

Do tych stwierdzeń NSA nawiązał organ, trafnie wskazując, że aby instrument finansowy mógł być przedmiotem jakiegokolwiek obrotu, musi być zmaterializowany czyli musi istnieć. Natomiast w rozpoznawanej sprawie instrument ten faktycznie nie istnieje, a terminem tym nazwano jedynie podstawę do ustalenia kwoty, którą ma otrzymać osoba zatrudniona przez spółkę, wyłącznie na potrzeby zawartej między spółką a uczestnikiem programu motywacyjnego umowy.

W kontekście powyższego, zawarte w skardze rozważania dotyczące zróżnicowanych stosunków obligacyjnych funkcjonujących w obrocie gospodarczym, w tym także opartych na papierach wartościowych zdematerializowanych, stosowaniu instrumentów finansowych opartych na umowach mają charakter wyłącznie polemiczny i teoretyczny, nie przekładający się na analizowaną sprawę. Także nawiązanie do art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ust. 1 u.o.i.f. nie było trafne, ponieważ regulacje te odnoszą się do papierów wartościowych - zdematerializowanych od momentu ich rejestracji w depozycie papierów wartościowych - będących przedmiotem oferty publicznej lub dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, lub, wprowadzonych do alternatywnego systemu obrotu, bądź emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski. Natomiast jak wynika z ust. 2 art. 5 u.o.i.f., papiery wartościowe mogą nie mieć formy dokumentu również w przypadku, gdy przewidują to odrębne przepisy dotyczące emisji tych papierów.

Wskazane regulacje, a także argumentacja skargi oparta na przepisach art. 70 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 3 u.o.i.f., w żaden sposób nie dotyczą rozważanych kwestii, związanych z nabyciem i realizacją praw wynikających z akcji fantomowych. Prawo do otrzymania Kwoty Rozliczenia na zasadach określonych w programie i regulaminie i związane z nim, wypłacone w oparciu o wykreowane akcje fantomowe świadczenie, nie jest pochodną uczestniczenia w obrocie instrumentami finansowymi i nie stanowi realizacji pochodnego instrumentu finansowego.

VIII. W ocenie Sądu, przyznanie akcji fantomowych ściśle określonym osobom, za symboliczną cenę [...] zł, brak możliwości ich zbycia za wyjątkiem wykupu przez spółkę, co równocześnie stanowi, jedyny możliwy sposób realizacji praw wynikających z akcji powoduje, że nie sposób w takim wypadku mówić o realnym obrocie pochodnymi instrumentami finansowymi. Akcje fantomowe dedykowane wybranym osobom, nie funkcjonują na rynku akcji, czy mówiąc bardziej ogólnie na rynku instrumentów finansowych, mają zamknięty charakter, a realizacja praw z nich wynikających, nie jest uwarunkowana realiami rynkowymi skutkującymi wzrostem lub spadkiem ich wartości. W analizowanej sprawie nie istnieje pochodny instrument finansowy, a jedynie podstawa do wypłaty i sposób obliczenia według podanego algorytmu świadczenia o charakterze premii, za uzyskanie przez spółkę określonych parametrów ekonomicznych, znajdującego umocowanie w umowie oraz regulaminie określającym zasady wdrażania i funkcjonowania programu motywacyjnego.

W tym kontekście, nie można zatem mówić o istnieniu instrumentu pochodnego, którego instrumentem bazowym jest wskaźnik finansowy, tym bardziej, że realizacja praw o charakterze majątkowym, których nośnikiem są akcje fantomowe, została uzależniona także od innych, przykładowo wskazanych przez spółkę, pozafinansowych kryteriów, takich jak upływ przewidzianego w umowie okresu wyczekiwania, czy konieczność pozostawania w zatrudnieniu.

Ponadto, zdaniem Sądu, substrat w postaci uprawnienia do otrzymania w określonym czasie świadczenia w oparciu o akcje fantomowe faktycznie nie posiada wartości majątkowej. Wprawdzie skarżąca we wniosku podała, że ich wartość nominalna w momencie przyznania będzie wynosiła [...] zł, jednak nie sposób stwierdzić, czy jest to np. wartość rynkowa uprawnienia i jaka była podstawa do ustalenia jego wartości, którego wysokość ma przecież wymiar symboliczny. Zasadniczo, zarówno w momencie przystępowania do programu, jak również w okresie wyczekiwania, nie jest znana faktyczna wartość uprawnienia, co więcej, może nie być w ogóle znana, jeżeli np. nie zostaną zrealizowane określone wskaźniki finansowe lub uprawniony rozwiąże umowę o pracę w okresie wyczekiwania. Skarżący wskazał, wyraźnie, że realizacja praw wynikających z akcji fantomowych będzie następowała po spełnieniu określonych w umowie warunków.

Wreszcie rację ma organ, że aby uznać akcje fantomowe za instrument pochodny, powinny mieć one charakter prawa majątkowego, zbywalnego. Natomiast skarżący podał we wniosku, że przyznawane wnioskodawcy akcje fantomowe będą niezbywalne, z wyjątkiem ich wykupu przez spółkę w celu realizacji przez wnioskodawcę przyznanego mu prawa, wywodząc z tego, że są one zbywalne wobec określonego podmiotu. Stanowisko to nie jest trafne, albowiem nie można utożsamiać uprawnienia i związanego z tym żądania wypłaty świadczenia o charakterze motywacyjnym, nazwanego przez skarżącego "wykupem przez spółkę", ze zbywalnością prawa majątkowego. Zbywalność ogólnie rzecz biorąc polega na tym, że podmiot uprawniony ma kompetencję do przeniesienia przysługującego mu prawa podmiotowego w drodze czynności prawnej na inne podmioty. W przypadku "wykupu" akcji fantomowych taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ czynność ta w istocie stanowi realizację uprawnienia do otrzymania świadczenia o charakterze motywacyjnym, zgodnie z umową i regulaminem, a nie przeniesienie prawa z pochodnego instrumentu finansowego na inny podmiot. Uzyskanie świadczenia przez podmiot uprawniony, konsumuje bowiem w całości prawa wynikające z akcji fantomowej.

W świetle powyższych rozważań, prawo do otrzymania kwoty rozliczenia w związku z realizacją praw wynikających z akcji fantomowych przez skarżącego, nie posiada cech pochodnego instrumentu finansowego, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 pkt 28a u.o.i.f. Wobec powyższego, przychód z tytułu nabycia i realizacji praw wynikających z akcji fantomowych nie może być kwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., a tym samym nie może zostać zaliczony do źródła przychodów wskazanego w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.

VIII. W ocenie Sądu, wskazany we wniosku charakter i okoliczności decydujące o wdrożeniu i funkcjonowaniu programu motywacyjnego, to, że ich uczestnikami będą członkowie kadry zarządzającej oraz wybrani pracownicy i współpracownicy, a celem programu ma być zmotywowanie uczestników do podejmowania działań zmierzających do utrzymania /poprawy wyników finansowych Spółki i Spółek z Grupy, a tym samym, ich pozycji rynkowej, uzależnienie wysokości możliwych do otrzymania przez wnioskodawcę w ramach programu kwot od osiąganych wyników finansowych, konieczność pozostawania w zatrudnieniu oznacza, że uprawnienie do otrzymania rozliczenia pieniężnego, uwarunkowane osiągnięciem przez spółkę określonych wskaźników finansowych, stanowi rodzaj wynagrodzenia, będącego przychodem ze stosunku pracy.

Oceny tej nie zmienia zawarcie ze skarżącym, będącym pracownikiem Spółki K. H. umowy, której treścią będzie przyznanie uczestnikowi określonej w umowie liczby akcji fantomowych. Istotą programu, jest przecież zmotywowanie wybranych osób będących także pracownikami, do osiągania lepszych wyników przekładających się na wyniki osiągane przez spółki oraz ich pozycję rynkową. Osiągniecie tego celu, może nastąpić wyłącznie w oparciu o świadczoną przez nich pracę, zatem związek między kwotą rozliczenia, a świadczoną pracą jest oczywisty i bezpośredni., a uzyskane świadczenie jest swego rodzaju wynagrodzeniem ( premią ) za uzyskane wyniki. Wobec tego nie są adekwatne stwierdzenia skarżącego zawarte w skardze, nawiązujące do wyroków NSA z dnia 27 kwietnia 2011r., II FSK 1665/10 oraz z dnia 24 kwietnia 2015r., II FSK 783/13, w których w odniesieniu do przepisu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazano, że "powołany przepis stanowi (...) o przychodach ze stosunku pracy, a nie przychodach związanych, towarzyszących albo osiągniętych przy okazji stosunku pracy (..)".

Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Użyty w treści przepisu zwrot "w szczególności" oznacza, że wymienione w nim kategorie przychodów stanowią katalog otwarty.

Wobec tego, przychodami ze stosunku pracy są te wszystkie świadczenia, które pracownik otrzymuje od pracodawcy w związku z pozostawaniem w stosunku pracy. Można zatem powiedzieć, że w zasadzie każda korzyść uzyskana przez pracownika od pracodawcy w związku z pozostawaniem w stosunku pracy, jest przychodem ze stosunku pracy (por. D. Strzelec Kategorie przychodów ze stosunku pracy [w:] "Świadczenia na rzecz pracowników" Lex).

Skład orzekający podziela stanowisko zawarte w wyroku z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 758/05, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykładnia językowa tego przepisu wskazuje na to, że za przychód ze stosunku służbowego uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartości pieniężne świadczeń w naturze bądź ekwiwalenty. Przy ocenie czy dana wypłata stanowi przychód ze stosunku służbowego decyduje to, że świadczenie otrzymuje pracownik. Ponadto należy mieć na uwadze, że art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. zawiera jedynie przykładowe wyliczenie świadczeń stanowiących przychody ze stosunku pracy i stosunku służbowego. Świadczą o tym zwroty "wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne" oraz "i wszelkie kwoty niezależnie do tego".

W świetle powyższego, trafna jest konkluzja organu, że świadczenia uzyskane z realizacji akcji fantomowych są elementem wynagrodzenia za wykonywaną pracę na rzecz Spółki i do takiego źródła przychodów powinny być kwalifikowane.

IX. Sąd nie podziela również wskazanego w skardze zarzutu naruszenia przez organ art. 14c § 1 i art. 121 § 1 O.p. Stosownie do treści pierwszego z tych przepisów, interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Z kolei art. 121 § 1 O.p. stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Ocena stanowiska wnioskodawcy to stwierdzenie organu co do prawidłowości bądź nieprawidłowości stanowiska przedstawionego we wniosku. Jeżeli stanowisko wnioskodawcy zostanie uznane za nieprawidłowe, organ zobowiązany jest przedstawić prawidłowe stanowisko w odniesieniu do stanu faktycznego podanego przez wnioskodawcę oraz jego uzasadnienie prawne. Oznacza to, że organ w interpretacji indywidualnej przedstawia prawidłowy - w jego ocenie - sposób interpretacji przepisów prawa, o które pytał wnioskodawca w odniesieniu do stanu faktycznego ( zdarzenia przyszłego ) wskazanego we wniosku.

Wydana interpretacja wskazane elementy zawiera a organ w wyczerpujący sposób odniósł się do stanowiska skarżącego, uznając je ostatecznie za nieprawidłowe przedstawiając własną ocenę i argumentację prawną przedstawionego we wniosku zagadnienia.

Brak akceptacji stanowiska skarżącego i przedstawienie przez organ odmiennej oceny prawnej spornego zagadnienia, nie może również stanowić o naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O naruszeniu tej zasady nie może również świadczyć powołanie się przez organ na kontestowane przez skarżącego wyroki sądów administracyjnych. Zdaniem Sądu, różnice w stanach faktycznych analizowanych wyroków, nie wykluczały przywołania zawartej w nich argumentacji wzmacniającej stanowisko organu, mającej walor uniwersalny, odnoszący się do podobnych kwestii prawnych.

Prawdą jest natomiast, że brak jednolitości w stanowiskach organów podatkowych w podobnych kwestiach różnie ocenianych, czego przejawem są wskazane w skardze interpretacje indywidualne, jest zjawiskiem niepożądanym i nie powinien mieć miejsca. Jednakże istotne jest również, wydawanie poprawnych, zgodnych z prawem interpretacji, prawidłowo kształtujących sytuację prawnopodatkową podatników. Ten walor posiada zaskarżona interpretacja indywidualna, którą Sąd uznał za prawidłową i zgodną z prawem.

Z tych względów, uznając skargę za niezasadną, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.