Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 976/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2021 roku do dnia 30 kwietnia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 maja 2021 r. K.Ł. (dalej: "Strona", "Skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 25 maja 2021 r. odmówił Stronie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołując się do treści § 10 ust. 2a pkt. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 wskazał, że płatnikowi składek, prowadzącemu na dzień 31 marca 2021 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności oznaczonej kodami 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z, w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04Z, przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. i przychód z tej działalności (w rozumieniu przepisów podatkowych) uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 lub we wrześniu 2020 roku.

Na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej organ ustalił, że na dzień 31 marca 2021 r. wnioskodawca prowadził przeważającą działalność z kodem PKP 49.39 Z. Jednak w miesiącu, do którego Strona porównuje spadek przychodów figuruje kod PKP 49.31 Z.

Zmiany kodu przeważającego z 49.31 Z. "Transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski" na 49.39 Z. "Pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany" dokonano dopiero 17 grudnia 2020 jako PKD przeważający, a uzupełniający w dniu 27 listopada 2020. Zatem nie można porównać spadku przychodu za miesiące: kwiecień 2021 do września 2020, jak wskazała Strona we wniosku RDZ-B7.

Z tej przyczyny ZUS uznał, że nie przysługuje Stronie prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2021 do kwietnia 20 21r.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem ZUS, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący wskazał, że w dniu 21 stycznia 2013 roku rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej z przeważającym kodem PKD 49.31.Z. "Transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski" wykonując regularne przewozy specjalne w krajowym transporcie, polegające na dowożeniu pracowników do firmy na wytyczonej trasie zgodnie z otrzymanym zezwoleniem z Urzędu Marszałkowskiego [...]. Z dniem 1 września 2013 roku na podstawie zawartej umowy z Gminą [...] rozpoczął wykonywanie usługi dowozu uczniów do szkół z terenu Gminy [...] ( którą wykonuje do dnia dzisiejszego na podstawie procedury przetargowej, co wiąże się z zawarciem umowy). Od 1 września 2017 roku przychody z dowożenia uczniów (PKD 49.39.Z) do szkół były wyższe od generowanych przychodów z tytułu regularnych przewozów specjalnych (PKD 49.31.Z). Na wystawianych fakturach posługiwał się PKD 49.39.31.0 jednak nie dokonał weryfikacji i nie zmienił PKD w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, czego konsekwencją jest nie otrzymanie pomocy z tarczy finansowej 9.0. Porównując spadek przychodów w miesiącach marcu 2021 i kwietniu 2021 roku do września 2020 roku jego wniosek był uzasadniony, ponieważ w miesiącu wrześniu 2020r. wykonywał usługę dowozu uczniów do szkół oraz odbywały się mecze i wykonywał usługę dowozu zawodników na mecze. Od dnia 19 października 2020 roku wprowadzono zdalny system nauczania oraz nie organizowano zawodów sportowych, więc nie wykonywał świadczonych usług, co wiąże się z brakiem przychodu. Uczniowie wrócili do nauki w systemie stacjonarnym/hybrydowym dopiero 4 maja 2021 roku.

Rzeczywistym faktem jest, że w okresie od 1 września 2013 do dnia złożenia skargi wykonywał usługi pozostałego transportu pasażerskiego (PKD 49.39.Z), na dowód czego dołączył kserokopie wystawianych faktur.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem sporu objęta jest decyzja ZUS, w której z przyczyn formalnych odmówiono Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od dnia 1 marca do 30 kwietnia 2021 r. Stwierdzono w niej, że wnioskodawca nie posiadał wpisu deklarowanego PKD (uprawniającego do zwolnienia) na wrzesień 2020r., który to miesiąc został wskazany jako porównawczy dla określenia przychodu w okresie objętym wnioskiem o ulgę.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm., dalej ustawa COVID-19) oraz § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021r., poz. 371/713; dalej: rozporządzenie). Wniosek o pomoc złożono w dniu 7 maja 2021 r., podczas gdy przepisy § 1 pkt 11-13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 ( Dz.U. z 2021r., poz. 713; dalej: rozporządzenie zmieniające ) weszły w życie z dniem 4 maja 2021r. ( § 6 rozporządzenia zmieniającego ).

Zgodnie z § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów (w brzmieniu wprowadzonym rozporządzeniem zmieniającym z dnia 16 kwietnia 2021 r., Dz.U. poz. 713), zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z, w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Jak już podniesiono, wskazany przepis wszedł w życie przed dniem złożenia wniosku o udzielenie ulgi ( § 6 rozporządzenia zmieniającego ) i ma bezspornie zastosowanie w sprawie ( organ powołał go w podstawie swojego rozstrzygnięcia ).

Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, w brzmieniu określonym rozporządzeniem zmieniającym, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1,2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., o czym zresztą wprost poucza treść formularza RDZ-B7 w Dziale I.

Skarżący, zgodnie z pouczeniem zawartym w obowiązującym formularzu i stosownie do brzmienia aktualnego przepisu rozporządzenia wskazał kod PKD przeważającej działalności jako 49.39.Z - "Pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany". Działalność o tym profilu bez wątpliwości uprawniała płatnika składek do ubiegania się o pomoc, co wynika z § 10 ust. 2a rozporządzenia. Kod PKD 49.39.Z został wpisany do rejestru CEiDG oraz REGON wnioskodawcy w dniu 17 grudnia 2020 r. i pozostawał aktualny w dacie 31 marca 2021 r., zaś we wniosku został zadeklarowany jako kod przeważającej działalności przedsiębiorcy.

Już zatem ta okoliczność dyskredytuje kontrolowane rozstrzygnięcie. Oznacza to bowiem, że ZUS (w wyniku błędnej interpretacji przepisu lub nieuwzględnienia jego zmienionej treści) wydał rozstrzygnięcie nie zważając na fakt, że Skarżący spełnia wskazane w rozporządzeniu warunki formalne zwolnienia.

Nie sposób jednak, w ocenie Sądu, pominąć i tego, że Skarżący prowadzi działalność polegającą na przewozie osób ( szczególnie narażoną na straty w wyniku pandemii COVID-19 i z tego względu objętą wsparciem tarczy antykryzysowej) od wielu lat - przynajmniej od 1 września 2013 r., co wynika wprost z dołączonych do skargi kserokopii faktur za miesiące wrzesień 2013r., wrzesień 2017r., wrzesień 2020r. We wniosku o udzielenie pomocy Skarżący wskazał zatem zgodnie z prawdą właściwy kod PKD 49.39.Z jako swoją przeważającą działalność gospodarczą, a ten został bezpodstawnie uznany przez organ za niepotwierdzony, jednak równocześnie organ - zobowiązany do rzetelnego ustalenia faktów - nie zwrócił uwagi na to, że do przyznania pomocy płatnika składek uprawniała działalność z kodu PKD, 49.39.Z widniejącego w także w dacie, którą organ przyjął za miarodajną do oceny wniosku.

W takich realiach, zważywszy przede wszystkim na cel wskazanych regulacji prawnych, rzeczą organu było uwzględnienie powyższego faktu i ewentualne rozszerzenie postępowania dowodowego poprzez zbadanie, czy wobec wskazania we wniosku PKD 49.39.Z, kod ten nie uprawniał Skarżącego do zwolnienia. Ustawodawca zdecydował się bowiem przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19). Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania).

Jeśli zatem organ w ramach prowadzonego postępowania zidentyfikował problem rozbieżności pomiędzy treścią wniosku a zarejestrowanym kodem PKD, powinien przeprowadzić działania zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii, nie zaś w sposób automatyczny i bezrefleksyjny odmawiać przyznania uprawnienia, o jakim mowa w sprawie. Organ przed wydaniem niekorzystnej dla Strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość także zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.).

Organ nie tylko więc dokonał wadliwej oceny sprawy z puntu widzenia spełnienia przez Skarżącego warunków formalnych do przyznania mu pomocy w postaci zwolnienia ze składek poprzez legitymowanie się właściwym PKD, ale też nie przeprowadził w sprawie właściwego, zupełnego i obiektywnego postępowania, naruszając tym samym ogólne zasady postępowania administracyjnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ uwzględni wadliwie ustalone okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokona jej ponownej oceny, przy zastosowaniu § 10 ust. 2a i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 we właściwym dla sprawy brzmieniu. Jednocześnie, zależnie od wyniku tej oceny, organ rozważy potrzebę wyjaśnienia Skarżącemu, jakie jeszcze dokumenty może przedstawić organowi w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, a jako wydana przedwcześnie, z naruszeniem przepisów zarówno prawa materialnego, jak i postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.