Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1121/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 11 a
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Maria Werpachowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1170/11 w sprawie ze skargi R.C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1170/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R.C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]

w przedmiocie inspekcji pracy.

Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy

w Katowicach decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmówił nakazania umieszczenia pracownika R.C. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na wyniki kontroli podał, że R.C. jest zatrudniony na stanowisku specjalista elektromonter. Stwierdził, że strona nie wykonuje żadnych prac związanych z usuwaniem awarii na napowietrznych liniach elektroenergetycznych, ponieważ czynności te wykonują pracownicy spółki PKP Energetyka S.A.

W ocenie inspektora pracy nie jest możliwe zakwalifikowanie pracy wykonywanej przez R.C. na stanowisku specjalista elektromonter do prac wymienionych

w załączniku nr 2 pkt 17 do ustawy o emeryturach pomostowych, tj. prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Dla uznania, że dana praca może być zaliczona do prac o szczególnym charakterze konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: rodzaj wykonywanej pracy musi mieścić się w grupie prac wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych oraz zgodnie

z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 tej ustawy, wykonywana praca musi wymagać szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego

z procesem starzenia. Nie są spełnione wszystkie niezbędne przesłanki do zakwalifikowania pracy wykonywanej przez R.C. do prac o szczególnym charakterze. Strona, jako specjalista elektromonter, wykonuje czynności związane

z przygotowywaniem miejsca pracy na sieci jezdnej, poprzez wykonywanie łączenia ruchowego odłącznikiem sekcyjnym nr 26 (ze stykiem uszyniającym). Nie wykonuje zatem prac przy usuwaniu awarii napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem oraz nie prowadzi prac z zakresu eksploatacji tych sieci w warunkach prac pod napięciem. Zagrożenia, jakie występują przy wykonywaniu łączeń ruchowych odłącznikiem sekcyjnym nr 26 (ze stykiem uszyniającym), nie mogą być utożsamiane

z występowaniem zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego.

R.C. nie zgodził się z powyższą decyzją i w odwołaniu wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że prace odłączeniowe i załączeniowe na odłączniku nożowym, ze względu na fakt, że noże jako elementy składowe są stale pod napięciem, należy zaliczyć do prac przy eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem.

Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wykładni przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz treści załącznika nr 2 do tej ustawy, zawierającego wykaz prac o szczególnym charakterze. Na podstawie Regulaminu Technicznego Posterunku Rewizji Technicznej na Grupie Odstawczej Wagonów Osobowych w Raciborzu, który obowiązuje od dnia 23 lipca 2009 r. ustalono, że ogólny zakres czynności, które może wykonywać elektromonter taborowy obejmuje: bieżące utrzymanie, przeglądy bieżące i okresowe oraz naprawy baterii akumulatorowych, wytwarzanie wody destylowanej, bieżące utrzymanie, przeglądy okresowe i naprawa awaryjna prądnic wagonowych wraz z napędem, bieżące utrzymanie, przeglądy okresowe

i drobne naprawy awaryjne urządzeń instalacji oświetleniowej w wagonach i EZT, bieżące utrzymanie, przeglądy bieżące i okresowe oraz naprawy awaryjne urządzeń instalacji ogrzewania elektrycznego wagonów, wykonywanie pomocniczych robót ślusarskich związanych z naprawą instalacji elektrycznego oświetlenia i ogrzewania, bieżące utrzymanie i przeglądy okresowe urządzeń do ładowania baterii akumulatorów, urządzeń do stacjonarnego podgrzewania wagonów, wykonywanie przeglądów między-pociągowych, kontrolnych, zerowych i okresowych wagonów i EZT. Naprawa bieżąca urządzeń elektrycznych w EZT, prowadzenie na bieżąco dokumentacji oraz inne prace

z polecenia zwierzchników. Dodatkowo na terenie Posterunku Rewizji Technicznej na Grupie Odstawczej Wagonów Osobowych w Raciborzu wykonuje się prace związane

z bieżącymi naprawami elektrycznych zespołów trakcyjnych. Natomiast prace związane

z usuwaniem awarii na napowietrznych liniach elektroenergetycznych są wykonywane przez pracowników spółki PKP Energetyka S.A. Organ nie podzielił odmiennego stanowiska strony w tym zakresie.

Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach wskazał, że praca przy sieci jezdnej pod napięciem może być wykonywana wyłącznie przez zespół pracowników kwalifikowanych posiadających pisemne upoważnienia do wykonywania tego rodzaju prac, wydawane przez prowadzącego eksploatację. W aktach sprawy brak jest natomiast pisemnego upoważnienia dla strony do wykonywania prac pod napięciem, wydanego przez prowadzącego eksploatację.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że prac odłączeniowych

i załączeniowych na odłączniku nożowym nie można zaliczyć do prac eksploatacyjnych na napowietrznych sieciach elektroenergetycznych pod napięciem. Również czas wykonywania ww. czynności wyklucza możliwość stwierdzenia, że strona wykonuje pracę o szczególnym charakterze, gdyż nie wykonuje ich w pełnym wymiarze czasu pracy.

Na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach R.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Stwierdził, że przygotowanie miejsca pracy grupy dostawczej wyraźnie obejmuje prace podłączeniowe i załączeniowe, jako podstawowy obowiązek, bez którego nie mogą zaistnieć dalsze czynności. Dodatkowo wskazał, że wykonuje pracę mogącą stanowić zagrożenie publiczne, gdyż odpowiedzialna i bezpieczna eksploatacja odłącznika nożowego chroni życie i zdrowie obywateli oraz majątek ogólnonarodowy.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że praca skarżącego należy wyłącznie do prac eksploatacyjnych, nie jest wykonywana pod napięciem, co jest jednym z warunków zaliczenia jej do prac o szczególnym charakterze.

W piśmie procesowym skarżący uzupełnił skargę zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 3 ust. 3 w związku z załącznikiem nr 2 pkt 17 powołanej ustawy

o emeryturach pomostowych, poprzez ich błędną wykładnię; art. 84 k.p.a. oraz art.

25 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589 ze zm.), poprzez brak dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki na okoliczność interpretacji pojęć "prac pod napięciem" oraz "eksploatacji sieci"; art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych występujących w sprawie okoliczności,

a w konsekwencji błędne ustalanie stanu faktycznego sprawy mające wpływ na jej wynik oraz art. 6 k.p.a., poprzez działanie organu na podstawie prywatnej instrukcji EBH-1a, a nie powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Oceniajac skargę Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza obowiązującego prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy

o emeryturach pomostowych, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego

z procesem starzenia się. Wykaz tego typu prac określa załącznik nr 2 do wymienionej ustawy, co oznacza, że nie zachodzi potrzeba badania, czy każda z prac

w nim wymienionych, spełnia wymogi definicji pracy o szczególnym charakterze. Jest to katalog zamknięty. Jednocześnie w myśl art. 3 ust. 5 tej ustawy, za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa

w art. 3 ust. 3.

Sąd podkreślił, że stosownie do treści art. 41 ust. 4 powołanej ustawy, płatnik składek jest obowiązany prowadzić: wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Dodatkowo płatnik ten obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do prowadzonej przez siebie ewidencji (art. 41 ust. 5). Natomiast pracownikowi w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (art. 41 ust. 6).

Sąd zwrócił uwagę, że przyznanie pracownikowi uprawnienia do złożenia skargi dotyczącej niewpisania go do ewidencji pracowników, określonej w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, nie może być w żadnym przypadku rozumiane jako uprawnienie pracownika do żądania wydania przez właściwe organy inspekcji pracy rozstrzygnięcia, czy dane stanowisko pracy, które zajmuje pracownik, spełnia wymogi ustawy o emeryturach pomostowych. W tym kontekście powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10 (publ. http://cbois.nsa.gov.pl/), w którym m. in. stwierdzono, że nakazanie wpisania pracownika świadczącego pracę na stanowisku niezaliczonym do wykazu stanowisk z art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych do ewidencji pracowników wykonujących prace

w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych.

W załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych "wykaz prac

o szczególnym charakterze" pod pozycją 17 wymieniono "Prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem". Zatem jedynie ta praca wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy uzasadnia umieszczenie pracownika

w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, bez względu na to, czy oprócz wymienionego rodzaju pracy wykonuje również inne czynności.

Kwestia mająca zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sprowadza się do oceny, czy praca wykonywana przez skarżącego jest pracą wymienioną

w pozycji 17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, czyli jest pracą elektromontera wykonywaną bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem.

W ocenie Sądu, stanowisko skarżącego uznające wykonywanie czynności polegających na "włączaniu i wyłączaniu" fragmentu sieci, będącej pod napięciem, jako eksploatację napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem, nie zasługuje na aprobatę.

O prawidłowości decyzji świadczy niewątpliwie charakter czynności wykonywanych przez R.C. na jego stanowisku pracy, które nie są wykonywane bezpośrednio pod napięciem. Ich zakres polega wprawdzie na włączaniu i wyłączaniu fragmentu linii napowietrznej będącej pod napięciem za pomocą odłącznika liniowego nr 26, który jednakże zlokalizowany jest w taki sposób, że nie ma możliwości dotknięcia linii napowietrznej lub elementów odłącznika będących pod napięciem. Oznacza to, że skarżący w trakcie wykonywania czynności związanych z włączaniem i wyłączaniem napięcia nie wykonuje prac pod napięciem w rozumieniu § 55 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych (Dz. U. nr 80, poz. 912).

Sąd podzielił stwierdzenie organu odwoławczego, że obsługa załącznika nr 26 następuje z poziomu "0" i polega na przestawieniu drążka manipulacyjnego w pozycji "odłączony/załączony". Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że czynności związane z przygotowaniem miejsca pracy na linii napowietrznej są tożsame

z wykonywaniem prac w warunkach prac pod napięciem. Ponadto R.C. nie został upoważniony na piśmie przez prowadzącego eksploatację do wykonywania prac pod napięciem. Posiada wyłącznie świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci na stanowisku eksploatacji w zakresie: obsługi, konserwacji, remontów, montażu, kontrolno-pomiarowym. Zatem może wykonywać tylko czynności z zakresu eksploatacji sieci i urządzeń wymienionych w tym świadectwie kwalifikacyjnym. Z tego dokumentu wynika jednoznacznie, że skarżący nie jest uprawniony do wykonywania jakichkolwiek prac eksploatacyjnych pod napięciem.

Sąd I instancji zaakcentował, że zakres wykonywanych przez R.C. prac ustalono również na podstawie informacji udzielonych przez samego skarżącego, jak

i protokołu kontroli jego stanowiska pracy. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane.

Reasumując, Sąd stwierdził, że czynności jakie wykonuje skarżący nie można zaliczyć do prac wykonywanych pod napięciem. Nie ma zatem znaczenia szczegółowe wyliczenie ile czasu skarżący poświęca na zamykanie i otwieranie odłącznika liniowego nr 26, gdyż nie jest to praca pod napięciem.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2012 r. R.C., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. pkt 17 załącznika nr 2 do ustawy

o emeryturach pomostowych w związku z art. 3 ust. 3 i § 55 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych, poprzez ich błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie, na skutek przyjęcia, że ustalony przez Sąd I instancji sposób pracy R.C. nie stanowił pracy elektromonterów bezpośrednio przy eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem w rozumieniu pkt 17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych,

2. naruszenie przepisów art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych i art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na skutek niezasadnego przyjęcia, że przepisy te nie mogą być rozumiane jako stwarzające uprawnienie pracownika do żądania wydania przez właściwe organy inspekcji pracy rozstrzygnięcia, czy dane stanowisko pracy, które zajmuje pracownik spełnia wymogi ustawy o emeryturach pomostowych albowiem to pracodawca określa wykaz stanowisk pracy, na których w tym zakładzie pracy wykonywane są takie prace,

3. ewentualnie (w stosunku do zarzutu nr 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9a i art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi na decyzję organów inspekcji pracy i nieuchylenie przez Sąd tej decyzji wobec stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przez to nieumorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia,

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt k.p.a. i art. 6 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi na decyzję organów inspekcji pracy i niestwierdzenie nieważności decyzji wydanej w oparciu o postanowienia nieobowiązującej skarżącego Instrukcji EBH -1 i EBH -1a,

5. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 84 k.p.a. oraz art. 25 ustawy

o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez brak dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki na okoliczność interpretacji pojęć "prac pod napięciem" oraz "eksploatacji sieci".

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym jedynym uprawnionym do arbitralnego decydowania, czy oznaczone stanowisko pracy w zakładzie pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest sam pracodawca, który tworzy wykaz stanowisk pracy. Jego zdaniem, w ten sposób Sąd utwierdza pracodawców w przekonaniu, że tylko im służy decyzja o umieszczeniu określonych stanowisk pracy w wykazie stanowisk, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych i organy inspekcji pracy nie mogą tego stanu skontrolować, a tym bardziej skorygować.

Nawet gdyby przyjąć, że Sąd I instancji dokonał właściwej wykładni powyższych przepisów art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych i art. 11a ustawy

o Państwowej Inspekcji Pracy, to i tak wydany w niniejszej sprawie wyrok był nieprawidłowy. W przypadku, gdy stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik, nie zostało w ogóle zaliczone przez pracodawcę do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, organ Państwowej Inspekcji Pracy obowiązany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Nie miały one zatem uprawnienia do dokonywania wiążących ustaleń co do charakteru stanowiska zajmowanego przez skarżącego, gdyż jest to orzeczenie wykraczające poza uprawnienia kontrolno-nadzorcze organów inspekcji pracy wyznaczone przez art. 10 ust. 1 pkt 9a i art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Według wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd "podzielił zapatrywanie skarżącego, że wykonuje on czynności eksploatacji sieci oraz że w czasie tej eksploatacji sieć ta znajduje się pod napięciem, to jednakże uznał, że taka eksploatacja sieci pod napięciem nie jest eksploatacją sieci w warunkach prac pod napięciem". W tym zakresie Sąd oparł się na przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych,

a w szczególności § 55 tego rozporządzenia. W związku z powyższym, autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji, że dokonując interpretacji punktu 17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, nie oparł się wyłącznie na treści ustawy, lecz posiłkował się definicjami z innych aktów prawnych, w tym aktów prawnych niższego rzędu. Sąd nie wypowiedział się odnośnie zarzutu niepowołania w sprawie biegłego celem wydania opinii.

Według skarżącego kasacyjnie, niezrozumiałym jest, że Sąd z jednej strony uznaje, że R.C. pracuje przy sieci pod napięciem, a z drugiej strony próbuje tę pracę odróżnić od pracy wykonywanej w warunkach pod napięciem, nadając temu drugiemu określeniu inne (węższe) znaczenie. Podniósł, że również na poziomie "0" istnieje ryzyko porażenia prądem z elementów sieci pod napięciem. W końcowej części skargi kasacyjnej został sformułowany zarzut powoływania się przez organ na definicje z Instrukcji PKP Energetyka celem zweryfikowania, czy wykonywana przez skarżącego faktycznie praca mieści się w definicji użytej w tej instrukcji. Sąd pominął okoliczność, że przedmiotowa instrukcja była instrukcją wydaną przez innego pracodawcę. Powoływanie się przez organ

i Sąd na postanowienia "cudzej" instrukcji stanowi rażące naruszenie przepisów prawa

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt k.p.a., to jest naruszenie przepisu art. 6 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym

i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych

i ich uzasadnienie.

Skargę kasacyjną stosownie do treści art. 174 P.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna opiera się na obu wyżej wskazanych podstawach, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był w pierwszej kolejności odnieść się do podstaw zawierających zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem ocena zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, możliwa staje się dopiero wtedy, gdy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny nie budzi wątpliwości.

Podkreślić należy, że na gruncie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zamierzony skutek skargi kasacyjnej może odnieść jedynie wykazanie takiego naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, któremu można zasadnie przypisać istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że mógł on być istotny dla treści rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt k.p.a. i art. 6 k.p.a. Przepis art. 156 § 1 zawiera

7 punktów, a każdy z nich określa odrębną podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Należy zaznaczyć, że choć autor skargi kasacyjnej nie podał, która konkretnie jednostka redakcyjna art. 156 k.p.a. została naruszona to w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionował rażące naruszenie przepisów prawa zawarte w punkcie 2 powyższego przepisu. Naruszenie to polegać miało na wydaniu zaskarżonej decyzji w oparciu

o postanowienia nieobowiązującej skarżącego Instrukcji EBH-1 i EBH-1a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku powyższego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem wskazanych przepisów procesowych, a treścią zaskarżonego wyroku zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przeprowadził bowiem żadnej argumentacji w tym kierunku, co uniemożliwiło odniesienie się merytorycznie do tak postawionego zarzutu. Wyjaśnienia wymaga, że Sąd I instancji badał legalność zaskarżonej decyzji, której podstawą były przepisy art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589 ze zm.) oraz art. 41 ust. 4 pkt 2 w związku z pkt 17 załącznika nr 2 do ustawy

z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 ze zm.)

i stwierdził, że odpowiadają one prawu.

Zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 84 k.p.a. oraz art. 25 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez brak dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki na okoliczność interpretacji pojęć "prac pod napięciem" oraz "eksploatacji sieci" także nie może odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd niezwiązany granicami skargi nie może przekroczyć granic sprawy administracyjnej i stosunku prawnego, w którym skarga została wniesiona. Nie może bowiem swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę inną

w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organami administracji

i wydawanych w nich aktów.

Przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach była decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umieszczenia R.C. w ewidencji pracowników. Sąd I instancji miał zatem obowiązek skontrolować legalność tej decyzji, co też uczynił. Skarżący kasacyjnie nie wykazał w jaki sposób przekroczone zostały granice sprawy administracyjnej oraz jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nieodniesienie się przez Sąd I instancji do zarzutu zawartego w skardze, tj. braku powołania przez organ dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki nie stanowi naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., czyli przekroczenia granic sprawy administracyjnej. Wyjaśnić też należy, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalistyczne organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych

o wydanie opinii, co oznacza, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych jest uprawnieniem organu i to tylko wówczas, gdy uzna, że nie posiada odpowiedniej wiedzy.

W ramach zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie wskazał również na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9a i art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi na decyzję organów inspekcji pracy i nieuchylenie przez Sąd tej decyzji wobec stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przez to nieumorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Konsekwencją wprowadzenia w życie ustawy o emeryturach pomostowych były zmiany w przepisach regulujących zasady działania organów inspekcji pracy.

Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych (art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wykreślenia go

z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji (art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Stosownie zaś do treści art. 33 ust. 1 ustawy

o Państwowej Inspekcji Pracy, rozstrzygnięcie w powyższym zakresie następuje w formie decyzji administracyjnej.

Z przytoczonych przepisów wynika, że Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach oraz Okręgowy Inspektor Pracy

w Katowicach, byli uprawnieni do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie nakazania umieszczenia R.C. w prowadzonej przez pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Oznacza to, że rozstrzygnięcie sprawy wpisu do tej ewidencji wymagało merytorycznej oceny, czy w istocie są podstawy do nakazania pracodawcy określonego zachowania. Załatwieniem sprawy w przedmiocie wpisu do ewidencji wszczętej ze skargi pracownika jest albo rozstrzygnięcie pozytywne – nakazanie umieszczenia go w ewidencji albo też negatywne, a więc odmowa nakazania umieszczenia pracownika

w ewidencji. Właściwą zatem formą załatwienia skargi, określonej w art. 41 ust. 6 ustawy

o emeryturach pomostowych, było wydanie przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach decyzji odmawiającej nakazania umieszczenia Roberta Ciszka w tej ewidencji, a nie umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych i art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Organy inspekcji pracy, jako organy administracji publicznej, działają na podstawie

i w granicach prawa, a powołane wyżej przepisy jednoznacznie określają uprawnienia organów Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie emerytur pomostowych.

Nie budzi wątpliwości, że powyższe organy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonych w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 tej ustawy. Oznacza to, że nie są one upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru. Skład orzekający

w niniejszej sprawie w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w tej kwestii w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10 - www.nsa.gov.pl - Baza orzeczeń. Przyznanie pracownikowi uprawnienia do złożenia skargi dotyczącej niewpisania go do ewidencji pracowników, określonej w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych nie może być w żadnym przypadku rozumiane jako uprawnienie pracownika do żądania wydania przez właściwe organy inspekcji pracy rozstrzygnięcia, czy dane stanowisko pracy, które zajmuje pracownik spełnia wymogi ustawy o emeryturach pomostowych. To pracodawca określa wykaz stanowisk pracy, na których w jego zakładzie pracy wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze. Prawidłowość zaliczenia faktycznie istniejących stanowisk do wykazu stanowisk nie jest objęta kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt

II SA/Po 271/11 - www.nsa.gov.pl - Baza orzeczeń).

Należy wskazać, że w art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych wskazano, że wyłącznie w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Nie ma zatem podstaw, aby w wyniku takiej skargi organy orzekały co do wykazu stanowisk pracy prowadzonego zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 1 tej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie żądanie R.C., przedstawione w inicjującej postępowanie organów inspekcji pracy skardze, dotyczyło zakwalifikowania wykonywanej przez niego pracy do prac wymienionych w załączniku nr 2 pkt 17 do ustawy

o emeryturach pomostowych, a w konsekwencji do umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Zatem Sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonych decyzji zasadnie stwierdził, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustaw: o Państwowej Inspekcji Pracy oraz

o emeryturach pomostowych, dokonując właściwej ich wykładni.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. podstawę skargi kasacyjnej może stanowić zarzut naruszenia prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W orzecznictwie nie ulega przy tym wątpliwości, że chodzi tu o dwie różne formy naruszenia norm materialnoprawnych, oraz że zarzut niewłaściwego zastosowania nie obejmuje naruszenia błędnej wykładni konkretnego przepisu. Skarżący kasacyjnie zobowiązany jest zatem sam określić zarzucaną postać naruszenia prawa. Ponadto jeżeli zamierza zakwestionować orzeczenie z punktu widzenia obydwu form złamania prawa, to powinien nie tylko wyraźnie wskazać każdą z nich, ale także przytoczyć uzasadnienie odnoszące się odrębnie do każdej z postaci naruszenia prawa. Spełnienie tych warunków jest niezbędne z uwagi na konieczność prawidłowego sformułowania i uzasadnienia podstaw kasacyjnych, a także ze względu na istotne różnice zachodzące pomiędzy błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem prawa. Błędna wykładnia przejawiać się może

w nieprawidłowym odczytaniu treści przepisu, względnie na zastosowaniu prawa nieobowiązującego. Nieprawidłowe odczytanie treści prawa może zaś polegać na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści całego przepisu prawnego lub na niezrozumieniu intencji ustawodawcy, czyli najogólniej ujmując, na niewłaściwym zrekonstruowaniu treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu. Natomiast naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie sprowadza się do tzw. błędu

w subsumcji, co wyraża się tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej niezbędnej w tym zakresie argumentacji prawnej nie zawarto. Stanowi to uchybienie w zakresie wymogu czytelnego

i wyczerpującego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jakiego niewątpliwie należy oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do sporządzenia skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

9 października 2012 r., sygn. akt I OSK 201/12 - www.nsa.gov.pl - Baza orzeczeń).

Wada taka nie dyskwalifikuje zarzutu i nie wyłącza go spod kontroli kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie wskazując błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie pkt

17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych w związku z art. 3 ust. 3 i § 55 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (Dz. U. nr 80, poz. 912) zarzucił Sądowi I instancji, że ustalony sposób pracy R.C. nie stanowił pracy elektromonterów przy eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych

w warunkach prac pod napięciem w rozumieniu pkt 17 załącznika nr 2 wyżej powołanej ustawy. Taka argumentacja, a zwłaszcza twierdzenie, że skarżący wykonuje czynności eksploatacji sieci pod napięciem mogą wskazywać na próbę podważenia ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Skoro postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie odniosły skutku to brak jest podstaw do podważenia stanu faktycznego ustalonego w sprawie.

Sąd I instancji podkreślił, że wymieniony w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych wykaz prac o szczególnym charakterze ma wyjątkowe znaczenie, bowiem spełnienie zawartych w tych przepisach wymogów daje możliwość ubiegania się

o wcześniejszą emeryturę. Stąd wykładnia tych przepisów musi być wykonywana ze szczególną dbałością o precyzyjne odtworzenie woli ustawodawcy. Zatem jedynie prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem dają uprawnienie do umieszczenia pracowników wykonujących te prace w ewidencji pracowników stosownie do art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie podzielił stanowiska R.C., że wykonuje on czynności eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Zakres prac skarżącego polega na włączaniu i wyłączaniu fragmentu linii napowietrznej będącej pod napięciem za pomocą odłącznika liniowego nr 26, który zlokalizowany jest w taki sposób, że nie ma możliwości dotknięcia linii napowietrznej lub elementów odłącznika będących pod napięciem. Dokonując tej kontroli Sąd I instancji oparł się na § 55 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych oceniając czynności załączenia i wyłączenia napięcia w sieci wykonywanych przez skarżącego i uznał, że nie są one tożsame z eksploatacją napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Bezspornym natomiast w sprawie jest, że R.C. nie wykonuje prac bezpośrednio przy usuwaniu awarii. Prawidłowo zatem Sąd I instancji stwierdził, że prace wykonywane przez skarżącego nie wypełniają definicji pracy o szczególnym charakterze zawartym w pkt 17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Badając charakter pracy R.C. Sąd I instancji oparł się na przepisie art. 3 ust. 3 i pkt 17 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, odniesienie się zaś do § 55 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach

i instalacjach energetycznych miało charakter jedynie pomocniczy i nie stanowiło definicji zawężającej pojęcie eksploatacji sieci w warunkach prac pod napięciem.

Reasumując, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że wydana przez Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji

w przedmiocie odmowy nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest prawidłowa.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.