Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1392/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. - Miasta na prawach powiatu na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1392/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 roku nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia przez R. - miasto na prawach powiatu - z mocy prawa z dniem l stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości, o łącznej powierzchni [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. VI Wydział Ksiąg Wieczystych, oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostce ewidencyjnej R., obręb [...], jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...] oznaczonej jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha.

Powyższa decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: wnioskiem o stwierdzenie nabycia z dniem 1 stycznia 1999 roku przez R. - miasto na prawach powiatu opisanej na wstępie nieruchomości wystąpiło miasto na prawach powiatu - R., powołując jako podstawę swego roszczenia art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Ponieważ Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku odmówił uwzględnienia powyższego wniosku miasto na prawach powiatu - R. złożyło odwołanie, w którym podniosło, że Zespół Szkół [...] w R. ( obecnie Zespół Szkół [...], który z dniem 1 stycznia 1999 r. został przejęty przez w/w powiat) przejął protokołem sporną nieruchomość i faktycznie nią władał, przekazując między innymi środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem likwidacyjnym Rolniczej Spółdzielni [...] w K.

Rozpatrując sprawę w toku instancji odwoławczej Minister Skarbu Państwa stwierdził, że zgodnie z załączonym do akt sprawy odpisem z księgi wieczystej

KW nr [...] i wypisem z rejestru gruntów przedmiotowa nieruchomość stanowiła

własność Skarbu Państwa. Zgodnie zaś z art. 60 ust. l ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mienie Skarbu Państwa staje się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa mieniem jednostek samorządu terytorialnego jeśli przejmowane przez te jednostki instytucje i państwowe jednostki organizacyjne w w/w dacie władały tym mieniem.

Organ wyjaśnił, że podmiotem władania jest posiadacz i istotne znaczenie ma w tym przypadku przepis art. 341 k.c. stanowiący o domniemaniu, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Oznacza to, że nabyciu przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega mienie Skarbu Państwa, które znajduje się we władaniu przedmiotowych instytucji i osób prawnych w przewidzianej prawem formie tj. na podstawie tytułu prawnego.

Brak formalnego przekazania nieruchomość oznaczał w tym wypadku, że pozostawała ona w nieformalnym posiadaniu Zespołu Szkół [...] w R. a obecnie Zespołu Szkół [...], którą to szkołę przejął R. - miasto na prawach powiatu.

Wskazano również, że przepis art. 60 cytowanej ustawy nie definiuje pojęcia władania mieniem Skarbu Państwa, stąd też przy wykładni i stosowaniu przepisów ustawy należało sięgnąć do uregulowań prawnych zawartych w kodeksie cywilnym, a w szczególności do art. 336 k.c. i następnych, które używają pojęcia "władania".

Przytaczając treść art. 336 i 338 k. c. Minister podniósł, że posiadanie zawiera w sobie dwa elementy tj: fakt władztwa nad rzeczą tzw. "corpus possessionis" oraz "animus possidendi", którego treść wynika z tytułu władania, dającego określony zakres władztwa nad rzeczą. Tak określone posiadanie korzysta z ochrony prawnej w drodze akcji posesoryjnej oraz z domniemania określonego w art. 341 k.c., iż posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Z powyższego organ wyprowadził wniosek, że władanie rzeczą zostało ściśle połączone z prawem dającym określone władztwo nad rzeczą.

Pojęcia "władania" występującego w art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku nie można było zatem - wg organu - odrywać od tytułu prawnego, będącego źródłem jego powstania i wypełniającego go konkretną treścią, która określa zakres uprawnień władającego nad rzeczą. Faktyczne dysponowanie mieniem bez żadnego formalnego tytułu prawnego, jakie miało miejsce w tej sprawie, nie mogło w związku z tym być podstawą do zastosowania art. 60 przywołanej wyżej ustawy, albowiem nie mieściło się w pojęciu "władania".

W tych warunkach organ centralny podzielił pogląd zawarty w decyzji Wojewody

[...], iż brak było podstaw prawnych do stwierdzenia nabycia przez

R. - miasto na prawach powiatu przedmiotowej nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniósł R. - miasto na prawach powiatu. W skardze, wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa, skarżący twierdził, że pojęcie "władanie" użyte w art. 60 cytowanej ustawy obejmuje również władztwo faktyczne a nie tylko takie z którym wiąże się tytuł prawny. Ponadto wskazano, że Zespół Szkół [...], który został obecnie przejęty przez R. - miasto na prawach powiatu faktycznie korzystał z przedmiotowej nieruchomości czerpiąc z tego faktu korzyści i ponosił koszty jej utrzymania.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione przez skarżącego w skardze zarzuty Sąd uznał, że nie były one zasadne.

W przedmiotowej sprawie kluczowym zagadnieniem było prawidłowe zinterpretowanie pojęcia "władanie" jakie występuje w przepisie art. 60 wspomnianej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...).

Choć początkowo orzecznictwo przyjmowało różne interpretacje tego przepisu, jednak po wydaniu przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...], Naczelny Sąd Administracyjny oraz obecnie wojewódzkie sądy administracyjne przyjęły w swoich rozstrzygnięciach jednolicie stanowisko wyrażone w w/w wyroku. Sprowadza się ono do poglądu, że użyte zarówno w przepisie art. 68 ust. 1 jak i art. 60 ust. 1 cytowanej ustawy pojęcie "władanie" nie może być identyfikowane z pojęciem "faktycznego władania", jakim posługuje się Kodeks cywilny i może podlegać - co do jego prawnego (normatywnego ) znaczenia - odmiennej wykładni od tej stosowanej w przypadku przepisów Kodeksu cywilnego ( art. 222, 336, 338 i 394 k.c. ). Wg Sądu Najwyższego nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu określonego w ustawie podmiotu mogło dotyczyć tylko takiego władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki , czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa właściciela. Nie było natomiast intencją ustawodawcy regulującego kwestie nabycia mienia przez jednostki samorządu terytorialnego swoiste "uwłaszczenie" najemców lub dzierżawców mienia państwowego rozumiane jako przyznanie ex lege prawa własności nieruchomości dotychczasowemu jej najemcy lub dzierżawcy, posiadającemu tylko obligatoryjne prawo do faktycznego władania nieruchomością. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa, wynikające z umowy najmu nie stanowi "władania" w rozumieniu przepisu art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) i tym samym nie może być przesłanką nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego w tym trybie prawa własności nieruchomości.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił wyżej przedstawiony pogląd Sądu Najwyższego i z tego powodu uznał, że zaskarżona decyzja, choć niezbyt prawidłowo uzasadniona ( organ pod pojęciem "władanie" rozumiał także wykonywanie władztwa w oparciu o tytuł obligacyjny a nie wyłącznie rzeczowy ) odpowiada jednak prawu i mając powyższe na uwadze - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - orzekł jak w sentencji.