Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1006/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. – po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia – decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch kurników do chowu kurcząt brojlerów o liczbie stanowisk 40000 szt. w każdym, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości O., gm. G., pow. [...], woj. [...].

W punkcie I. ppkt 1. decyzji Kolegium określiło rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia:

Przedsięwzięcie obejmować będzie budowę dwóch budynków inwentarskich do chowu kurcząt brojlerów o liczbie stanowisk 40000 szt. w każdym, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Powierzchnia działki inwestycyjnej nr ew. [...] wynosi ok. 2,16 ha.

W ramach przedmiotowej inwestycji wykonane zostaną :

2 budynki inwentarskie (kurniki) każdy o wymiarach ok. 127m x 18,5m, o powierzchni ok. 2350 m2, o wysokości w kalenicy ok. 6,0 m, przeznaczonych do chowu drobiu - brojlerów kurzych w systemie ściółkowym, o obsadzie 40000 sztuk (160 DJP) w maksymalnie sześciu 42-dniowych cyklach w ciągu roku,

4 silosy magazynowe paszy o pojemności maksymalnej 25 Mg każdy (po 2 szt. na kurnik),

4 zbiorniki na gaz LPG o pojemności maksymalnej 64001 każdy (po 2 szt. na kurnik),

2 bezodpływowe zbiorniki na ścieki socjalno-bytowe o poj. 2 m3 każdy,

2 bezodpływowe zbiornik na ścieki technologiczne z kurników o poj. 10 m3 każdy,

2 agregaty prądotwórczy o mocy ok. 30 kW.

Planowane kurniki wyposażone zostaną w instalacje elektryczne, wentylacyjne, wodociągowe, odgromowe i wodno-kanalizacyjne. Kurczęta dostarczane do w/w kurników pochodziły będą z zewnętrznych wylęgarni. Żywienie drobiu będzie w pełni zmechanizowane i zautomatyzowane. Ptaki karmione będą paszami dostosowanymi do gatunku, wieku i masy ciała. Po zakończeniu cyklu chowu z budynków usuwany będzie obornik, budynki będą czyszczone, myte i dezynfekowane, a następnie przygotowane do zasiedlenia. W ciągu roku prowadzonych będzie maksymalnie sześć 42-dniowych cyklów chowu. Produkcja brojlerów prowadzona będzie przy zastosowaniu najnowszej technologii produkcji, uwzględniającej wymogi BAT w zakresie chowu ściółkowego brojlerów kurzych, tj. kurniki zostaną optymalnie wyposażone w urządzenia i instalacje technologiczne, zaawansowaną możliwą mechanizację i automatyzację procesów produkcyjnych w zakresie pojenia i karmienia zwierząt, wentylacji i usuwania pomiotu. Instalacja jako całość będzie należeć do tych, dla których istnieje obowiązek posiadania pozwolenia zintegrowanego.

Teren, na którym realizowane będzie planowane przedsięwzięcie jest obecnie niezabudowany i stanowi grunt rolny. Najbliższe otoczenie w/w terenu stanowią tereny upraw rolnych, głównie grunty orne, od północy znajduje się użytek zielony (dz. ew. nr [...]). Działka znajduje się w rolniczej przestrzeni produkcyjnej z rozproszoną zabudową zagrodową. Najbliższa zabudowa sąsiedzka znajduje się 75 m od projektowanych kurników (w wariancie alternatywnym inwestycji uznanym za najkorzystniejszy dla środowiska).

W ppkt 2. decyzji Kolegium określiło istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze w szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich:

pozostawić w stanie nienaruszonym siedlisko oraz miejsce gniazdowania Gąsiorka Lanius collurio, które stanowią zakrzewienia w północnej części działki inwestycyjnej;

prace przygotowawcze inwestycji, które ingerują w pokrywę glebową wykonać poza sezonem lęgowym ptaków, w tym skowronka (alauda arvensis), tj. wykonać w terminie od 15 sierpnia do 15 lutego;

na etapie realizacji przedsięwzięcia uciążliwe akustycznie prace budowlane prowadzić w godzinach od 6.00 do 22.00;

podczas prowadzenia prac budowlanych stosować sprzęt sprawny technicznie, eksploatowany i konserwowany w sposób prawidłowy, który zapewni bezpieczeństwo środowiska gruntowo-wodnego przed wyciekami płynów technicznych i paliwa;

na etapie realizacji przedsięwzięcia zabezpieczyć materiały pyliste przed rozwiewaniem (np. poprzez przykrycie plandekami);

prace ziemne prowadzić bez konieczności odwadniania wykopów;

prace ziemne poprzedzić usunięciem podłoża (na obszarze planowanych prac ziemnych) warstwy urodzajnej gleby, glebę magazynować w wyznaczonym miejscu w sposób, który zabezpieczy ją przed zniszczeniem;

po zakończeniu robót budowalnych glebę wykorzystać w miarę możliwości (tylko gdy nie będzie zanieczyszczana substancjami niebezpiecznymi) na terenie przedmiotowego przedsięwzięcia w ramach zagospodarowania powierzchni; nadmiar gleby przekazać uprawnionym podmiotom;

na etapie realizacji teren planowanego przedsięwzięcia wyposażyć w środki (sorbenty) do neutralizacji rozlanych substancji ropopochodnych; w przypadku ich awaryjnego wycieku, zanieczyszczenia niezwłocznie usunąć, a zużyte środki do neutralizacji substancji ropopochodnych przekazać uprawnionym odbiorcom do unieszkodliwienia;

na etapie realizacji przedsięwzięcia ścieki bytowe odprowadzać do szczelnych zbiorników bezodpływowych; zbiorniki systematycznie opróżniać (nie dopuścić do ich przepełnienia) przez uprawnione do tego celu podmioty, a ich zawartość wywozić do oczyszczalni ścieków;

powstające na etapie realizacji przedsięwzięcia odpady inne niż niebezpieczne magazynować selektywnie w wyznaczonym miejscu w sposób, który zabezpieczy przed pyleniem, rozwiewaniem odpadów oraz zanieczyszczeniem środowiska gruntowo - wodnego, ww. odpady przekazywać uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwiania;

powstające na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia odpady niebezpieczne magazynować selektywnie w szczelnych, zamykanych i oznakowanych pojemnikach lub innych opakowaniach, odpornych na działanie składników umieszczonych w nich odpadów, zlokalizowanych w wyznaczonym do tego celu miejscu, posiadającym szczelne podłoże oraz zadaszenie; miejsce magazynowania odpadów niebezpiecznych oznaczyć i zabezpieczyć przed wstępem osób nieupoważnionych i zwierząt; odpady przekazywać uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwiania;

w projekcie zagospodarowania terenu uwzględnić zieleń izolacyjną, głównie uzupełniającą do strony południowej i wschodniej; zieleń izolacyjna powinna obejmować gatunki krajowe, z preferencją gatunków występujących na sąsiednim obszarze, powinna stanowić spójny układ roślinno-przestrzenny;

kolorystykę budynków ograniczyć do wybranego jednego koloru: jasny odcień szarego lub beżu z wykluczeniem wszelkich barw jaskrawych lub o dużej intensywności koloru; zastosowany kolor winien być matowy, z wykluczeniem powłok z połyskiem;

powstające na etapie eksploatacji przedsięwzięcia odpady inne niż niebezpieczne magazynować selektywnie w szczelnych pojemnikach lub innych opakowaniach, w sposób zabezpieczający przed możliwością powstawania odcieków i zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego; ww. odpady przekazywać uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwiania;

ruch pojazdów ciężarowych oraz rozładunek samochodów paszowych prowadzić wyłącznie w godzinach od 6.00. do 22.00;

zapewnić systematyczną konserwację silosów paszowych;

odpowietrzniki silosów zaopatrzyć w worki odpylające;

sztuki padłe i ubite z konieczności, do czasu ich wywozu z terenu przedsięwzięcia, przechowywać w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową i zagrożenie chorobotwórcze; przechowywać je w chłodziarce w szczelnych workach z folii HDPE jednokrotnego użytku; chłodziarkę opróżniać z taką częstotliwością, aby stale zapewniona była możliwość przechowywania tam sztuk padłych i ubitych z konieczności;

martwych ptaków nie przechowywać poza chłodziarką, przekazywać je uprawnionym podmiotom do utylizacji;

zapewnić skuteczne i systematyczne czyszczenie kurników, a także systematyczny wywóz sztuk padłych;

nie przechowywać i nie magazynować obornika poza budynkami kurników; w celu poprawy właściwości obornika i redukcji emisji gazów dodawać do obornika odpowiednie probiotyki; transport obornika do miejsca przeznaczenia prowadzić przystosowanymi do tego celu środkami transportu, w sposób w jak największym stopniu ograniczający uciążliwość odorową oraz wtórne pylenie (np. skrzynie ładunkowe pojazdów przykryć plandekami);

obornik kurzy wykorzystywać jako nawóz naturalny na gruntach rolnych (ustalając odpowiednią powierzchnię gruntów oraz dawkę nawozu zgodnie z wymaganiami przepisów prawa o nawozach i nawożeniu) i/lub przekazywać uprawnionym odbiorcom do zagospodarowania;

na etapie eksploatacji planowanej inwestycji wodę pobierać z sieci wodociągowej; powadzić rejestr zużycia wody;

zastosować automatyczny system pojenia zwierząt, minimalizujący zużycie wody; a także automatyczny system zadawania paszy; uwzględniający dobór pasz pod względem zawartości białka oraz dopasowanie dawek do wieku i kategorii zwierząt (żywienie fazowe);

czyszczenie i dezynfekcje pomieszczeń inwentarskich wykonywać po usunięciu obornika; dezynfekcję prowadzić metodą zamgławiania;

powstające na etapie eksploatacji ścieki z czyszczenia pomieszczeń inwentarskich i urządzeń technologicznych (z użyciem środków myjących i dezynfekujących) odprowadzać do szczelnych, planowanych zbiorników bezodpływowych; zbiorniki systematycznie opróżniać (nie dopuścić do ich przepełnienia) przez uprawnione do tego celu podmioty, a zawartość zbiorników wywozić do oczyszczalni ścieków;

na etapie eksploatacji przedsięwzięcia ścieki bytowe odprowadzać do szczelnych, planowanych zbiorników bezodpływowych; zbiorniki systematycznie opróżniać (nie dopuścić do ich przepełnienia) przez uprawnione do tego celu podmioty, a zawartość zbiorników wywozić do oczyszczalni ścieków;

wody opadowe i roztopowe z powierzchni dachów i terenów utwardzonych odprowadzać powierzchniowo na własny teren nieutwardzony, w sposób nie powodując zalewania terenów sąsiednich oraz niezmieniający stanu wody na gruncie, w szczególności kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

system wodno-ściekowy regularnie i terminowo poddawać próbom szczelności i konserwacjom.

W ppkt 3. decyzji Kolegium wskazało, że w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 (w projekcie budowlanym) należy uwzględnić następujące wymagania dotyczące ochrony środowiska:

zaprojektowanie 2 budynków inwentarskich – kurników w systemie chowu ściółkowego o obsadzie maksymalnej 40000 sztuk kurcząt brojlerów każdy;

zainstalowanie w każdym z planowanych kurników maksymalnie:

14 wentylatorów dachowych o maksymalnej wydajności 12500 m3/h każdy oraz o poziomie mocy akustycznej nie większym niż 78 dB każdy, z odprowadzeniem zanieczyszczeń 14 emitorami pionowymi, otwartymi o minimalnej wysokości 6,5 m i maksymalnej średnicy 0,63 m każdy,

6 wentylatorów ściennych, szczytowych o maksymalnej wydajności 39600 m3/h każdy oraz o poziomie mocy akustycznej nie większym niż 89 dB każdy, z odprowadzeniem zanieczyszczeń 6 emitorami poziomymi/zadaszonymi o minimalnej wysokości 2,0 m każdy;

zaprojektowanie na cele ogrzewania każdego z budynków inwentarskich po 6 nagrzewnic gazowych o mocy maksymalnej 90kW każda, z odprowadzeniem zanieczyszczeń z każdej nagrzewnicy emitorem poziomym/zadaszonym o minimalnej wysokości 5,0 m każdy;

zaprojektowanie 4 zbiorników na gaz LPG o pojemności maksymalnej 64001 każdy;

zaprojektowanie dwóch agregatów prądotwórczych olejowych o mocy maksymalnej 30kW każdy z odprowadzeniem zanieczyszczeń emitorem poziomym/zadaszonym o minimalnej wysokości 3,5 m, obudowanych przegrodami o minimalnej izolacyjności akustycznej 30db;

zaprojektowanie 4 silosów paszowych o pojemności maksymalnej 25 Mg każdy;

zaprojektowanie szczelnych zbiorników bezodpływowych na ścieki z mycia pomieszczeń inwentarskich i urządzeń technologicznych;

zaprojektowanie szczelnych zbiorników bezodpływowych na ścieki bytowe;

zaprojektowanie szczelnych posadzek w obrębie obiektów inwentarskich.

W ppkt 4 i 5 decyzji Kolegium stwierdziło, że planowane do realizacji przedsięwzięcie nie jest zaliczane do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii. Ze względu na charakter planowanego przedsięwzięcia, a także jego lokalizację, nie stwierdzono możliwości wystąpienia transgranicznego oddziaływania.

W punkcie II. ppkt 1. decyzji stwierdzono, że z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika potrzeba wykonania kompensacji przyrodniczej.

W ppkt 2. decyzji, w zakresie unikania, zapobiegania, ograniczania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, Kolegium określiło, że przy przygotowaniu inwestycji, pracach budowlanych i eksploatacji, zastosowanych zostanie szereg rozwiązań mających na celu zapobieganie i ograniczanie negatywnych oddziaływań na środowisko:

posadzki w obiektach inwentarskich będą szczelne,

stosowany będzie automatyczny system poideł, co zapewni oszczędność wody,

odpady niebezpieczne magazynowane będą selektywnie w szczelnych, zamykanych i oznakowanych pojemnikach lub innych opakowaniach, odpornych na działanie składników umieszczonych w nich odpadów,

budynki inwentarskie będą utrzymywane w czystości oraz zapewniona zostanie odpowiednia temperatura i wilgotność w ich wnętrzu,

ścieki bytowe i eksploatacyjne będą magazynowane w szczelnych bezodpływowych zbiornikach i wywożone okresowo do oczyszczalni ścieków,

stosowane będą nowoczesne i technicznie sprawne urządzenia,

teren wokół gospodarstwa utrzymywany będzie w czystości w celu zapobiegania wtórnej emisji pyłu,

stosowane będą sprawne technicznie pojazdy, spełniające normy emisji gazów i hałasu do otoczenia,

zastosowany zostanie wielofazowy system żywienia, umożliwiający podanie zbilansowanej paszy odpowiednio dobranej do wieku zwierząt, co pozwoli na maksymalne wykorzystanie białka, a co za tym idzie zmniejszenie emisji amoniaku. W celu zmniejszenia substancji złowonnych dla poszczególnych grup zwierząt stworzone zostaną zbilansowane dawki pokarmowe ograniczające nadmiar białka w paszy,

stosowane będą probiotyczne dodatki do pasz i/lub do obornika, zmniejszające emisję gazów złowonnych,

instalacja prowadzona będzie zgodnie z obowiązującymi przepisami i dobrą praktyką rolniczą, a także stosowanie się do zaleceń "Kodeksu przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" opracowanego przez Departament Ochrony Powietrza i Klimatu MŚ Warszawa 2016 r.

W ppkt 3. decyzji Kolegium zaleca przeprowadzanie regularnych kontroli stanu technicznego maszyn stosowanych podczas budowy inwestycji oraz stanu technicznego budynków ze szczególnym uwzględnieniem systemów wentylacyjnych. Należy prowadzić regularne odczyty zużycia wody. Należy prowadzić monitoring wytwarzanych odpadów w oparciu o karty ewidencji odpadów oraz karty przekazania odpadów według obowiązującego wzoru: zbiorcze zestawienia danych należy sporządzić zgodnie z przepisami szczegółowymi w tym zakresie i przekazać odpowiednim organom. Proponuje się prowadzenie monitoringu ilości zużycia energii elektrycznej, celem szybkiego wykrycia nadmiernego i nieracjonalnego zużycia.

W punkcie III. decyzji Kolegium stwierdziło, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie należy do inwestycji, dla których tworzy się obszar ograniczonego użytkowania.

W punkcie IV. decyzji Kolegium nie stwierdziło konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy ooś.

Do zaskarżonej decyzji, jako załącznik, dołączona została charakterystyka przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy i podał, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznawania zarówno przez Kolegium, jak i Sąd. I tak wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2581/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu sprzeciwu M. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]

sierpnia 2018 r. nr [...], którą uchylono decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia i przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Sąd uznał, że w sprawie brak było uzasadnienia do wydania decyzji kasatoryjnej w trybie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wskazał na konieczność uzupełnienia raportu o ocenę skumulowanego oddziaływania na środowisko, w tym skumulowanego oddziaływania odorowego, oddziaływania związanego z zagospodarowaniem obornika, a także o analizę możliwych konfliktów społecznych. Jednakże w ocenie Sądu w warunkach tej sprawy organ powinien wyjaśnić te okoliczności w ramach postępowania odwoławczego. Należało bowiem zwrócić się do inwestora o uzupełnienie raportu o dane dotyczące innych przedsięwzięć, których oddziaływanie mogło kumulować się z planowaną inwestycją, a także o wykazanie możliwości zagospodarowania obornika we wskazany w raporcie sposób oraz o analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z przedsięwzięciem. Sąd wskazał, że ze stanowiska skarżącego, a także z treści raportu wynika, że w obszarze planowanej inwestycji brak jest innych inwestycji, które mogłyby być źródłem oddziaływań skumulowanych, wymagających przeprowadzenia stosownej analizy. Ponadto w raporcie uwzględniono "tło zanieczyszczeń", określone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. W treści raportu odniesiono się również do analizy uciążliwości odorowej, a przedłożony raport obejmuje taką ocenę, a także określa rozwiązania, które mają na celu zminimalizowanie oddziaływania odorowego. W ocenie Sądu sporządzony w sprawie raport ooś określił możliwe oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko oraz wskazał środki, które będą stosowane celem wyłączenia negatywnych skutków funkcjonowania inwestycji. Analizy i badania przeprowadzone na etapie sporządzenia raportu ooś wykluczyły możliwość negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na zdrowie i życie mieszkańców oraz na środowisko naturalne. W konsekwencji Sąd stwierdził, że wskazane przez organ braki raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zarówno z uwagi na ekonomikę postępowania, jak i okoliczność, że nie jest to pierwsza decyzja kasatoryjnej w sprawie, powinny być uzupełnione w trybie art. 136 kpa przez organ odwoławczy.

Z uwagi na powyższe organ zwrócił się do Wójta Gminy G. o ustalenie czy na terenie, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie znajdują się aktualnie lub są planowane inwestycje o podobnym charakterze (chów zwierząt) lub inne, które mogą doprowadzić do kumulacji negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z innymi już istniejącymi lub planowanymi obiektami, a także wystąpił do inwestora o uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko o:

informację czy na terenie, na którym ma być realizowane w/w przedsięwzięcie, a w szczególności w obszarze oddziaływania tego przedsięwzięcia, znajdują się aktualnie lub planowane są w przyszłości inwestycje o podobnym charakterze (chów zwierząt) lub inne, które mogą doprowadzić do kumulacji negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia objętego niniejszym postępowaniem z innymi już istniejącymi, czy też planowanymi obiektami, co do których toczyło się lub toczy postępowanie środowiskowe;

w przypadku ustalenia, że na terenie, na którym ma być realizowana inwestycja znajdują się lub planowane są inne inwestycje negatywnie oddziałujące na środowisko – ocenę skumulowanego oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym skumulowanego oddziaływania odorowego;

skonkretyzowaną ocenę możliwości zagospodarowania obornika, który może powstać w związku z funkcjonowaniem w/w przedsięwzięcia, zawierającą szczegółowy opis sposobu magazynowania i dalszego postępowania z obornikiem, w tym ocenę możliwości zagospodarowania obornika na konkretnych gruntach inwestora (wskazanie działek ewid., na których możliwe jest nawożenie obornikiem), a także uwzględnienie możliwości skumulowanego oddziaływania w tym zakresie;

analizę możliwych konfliktów społecznych, uwzględniającą, że taki konflikt w niniejszej sprawie występuje, wraz ze wskazaniem sposobów łagodzenia tych konfliktów.

Pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. Wójt Gminy G. poinformował, że na terenie, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie nie znajdują się inwestycje o podobnych charakterze. Inwestycje tego rodzaju nie są również planowane i nie toczy się żadne postępowanie środowiskowe dotyczące tego rodzaju przedsięwzięć. Pismem z dnia 21 grudnia 2018 r. inwestor przedłożył wymagane wyjaśnienia, dotyczące skumulowanych oddziaływań, sposobu postępowania z obornikiem, a także analizy możliwych konfliktów społecznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. ponownie rozpoznając odwołanie po wyroku Sądu, po szczegółowej analizie zapisów raportu wraz z przedłożonymi przez inwestora uzupełnieniami i wyjaśnieniami stwierdziło, że dokument ten spełnia ustawowe wymagania. Zawiera wystarczający opis planowanego przedsięwzięcia, w tym jego lokalizację (pkt 3), a także charakterystykę techniczno-technologiczną (pkt 6). Wynika z niego, że przedsięwzięcie planowane jest na terenie działki rolnej nr [...], o powierzchni ok. 2,16 ha, położonej we wsi O., gm. G.. Inwestowana działka stanowi teren rolny sklasyfikowany jako RIVb, RV, RVI, ŁIV, ŁV, w części zakrzewiony Lz-ŁIV (na powierzchni ok. 600 m2), aktualnie wykorzystywany pod zasiewy zbożowe. Działka położona jest w obszarze rolniczej przestrzeni produkcyjnej z rzadką, rozproszoną zabudową zagrodową wsi O.. Teren inwestycji jest uzbrojony w sieć wodociągową, energetyczną i telekomunikacyjną, natomiast brak jest kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Działka inwestycyjna położona jest poza obszarami chronionymi przyrodniczo, w tym poza obszarami NATURA 2000. Najbliższym jest Obszar Chronionego Krajobrazu "[...]", którego granica przebiega w odległości ok. 4 km na zachód od inwestowanej działki, ok. 17 km na południowy-zachód znajduje się Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk "[...]" PLH 140012; ok. 22 km na północny-wschód - Obszar Specjalnej Ochrony (OSO) NATURA 2000 "[...]" PLB 140008; ok. 17 km na południowy-zachód - Rezerwat [...]; ok. 11 km na południowy-zachód - [...] Park Krajobrazowy- otulina; ok. 5 km na północny-zachód - Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy "[...]". W pobliżu nie występują również obszary parków narodowych, leśnych kompleksów promocyjnych, ochrony uzdrowiskowej oraz obszary wyszczególnione na podstawie przepisów ustawy o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym. W bezpośrednim i dalszym sąsiedztwie przedsięwzięcia nie ma zlokalizowanych obiektów stanowiących dobra kultury poddane ochronie, pomników historii wpisanych na "Listę dziedzictwa światowego" lub "Listę dziedzictwa narodowego", ani innych obiektów zabytkowych, tj. pałaców, parków podworskich chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Poziom wód gruntowych na inwestowanym terenie waha się w granicach 1,5 - 2 m ppt.

Przedmiotowe przedsięwzięcie polega na budowie dwóch kurników o liczbie stanowisk 40000 sztuk i wielkości chowu 160 DJP w każdym. W kurnikach planowany jest ściółkowy chów kurcząt brojlerów w sześciu 42-dniowych cyklach w ciągu roku. Łączna obsada w fermie po wybudowaniu dwóch kurników wyniesie max. 80000 szt. kurcząt/cykl, a wielkość chowu 320 DJP. Obiektami towarzyszącymi będą 4 silosy magazynowe paszy o pojemności ok. 25 Mg każdy (po 2 sztuki na kurnik) i 4 sztuki zbiorników magazynowych gazu płynnego LPG o pojemności 6400 dm3 (po 2 sztuki na kurnik). Każdy kurnik będzie miał powierzchnię zabudowy ok. 2350 m2 (ok. 127 m x ok. 18,5 m) i liczbę stanowisk 40000 sztuk. Budynki będą jednokondygnacyjne o wysokości ok. 6 m w kalenicy, z dachem o konstrukcji stalowej, dwuspadowym. Inwestor planuje budynki o konstrukcji murowanej lub stalowej z płytami warstwowymi. Budynki będą zaprojektowane w nowoczesnej technologii, gwarantującej wysoką izolacyjność cieplną. Ciepło do ogrzewania kurników wytwarzane będzie za pomocą max. 6 sztuk nagrzewnic gazowych LPG o mocy 90 kW w każdym budynku. Spaliny z nagrzewnic odprowadzane będą indywidualnymi kominami stalowymi o wysokości h = 5,0 m i średnicy d = 0,15 m. Do magazynowania paszy przewiduje się po 2 silosy stalowe o pojemności maksymalnie 25 Mg na budynek. Kurniki wentylowane będą automatycznie wentylatorami mechanicznymi, z intensywnością zależną od istniejących warunków temperaturowych. Planuje się zainstalowanie w kalenicy dachu każdego kurnika, na wysokości h = 6,5 m, do 14 sztuk wentylatorów dachowych o średnicy Ф630 i wydajności 12500 m3/h z wylotem wolnym oraz do 6 sztuk wentylatorów szczytowych na budynek, o średnicy 1,4 m i wydajności min. ok. 39600 m3/h w szczytach południowych.

W każdym kurniku zlokalizowana będzie także część socjalna ze zbiornikami na ścieki o poj. 2 m3 każdy. Inwestor planuje chów ściółkowy, na słomie ułożonej na szczelnej betonowej posadzce, słoma wymieniana będzie w całości bezpośrednio po zakończeniu cyklu, a więc 6 razy w roku. Karmienie kurcząt będzie w pełni zmechanizowane i zautomatyzowane. Woda doprowadzona będzie z projektowanego przyłącza z gminnej sieci wodociągowej. Odpady będą gromadzone selektywnie w specjalnym pomieszczeniu magazynowym w budynkach kurników, w szczelnych, zamykanych i oznakowanych pojemnikach lub innych opakowaniach, odpornych na działanie składników umieszczonych w nich odpadów. W pomieszczeniu tym znajdować się będzie również chłodziarka komorowa do gromadzenia upadków. Mycie urządzeń i całych hal inwentarskich po każdym cyklu chowu prowadzone będzie wodą z detergentem metodą ciśnieniową, przy użyciu myjek typu KARCHER. Ścieki z mycia gromadzone będą w zbiornikach bezodpływowych. Każdy budynek będzie posiadał oddzielny zbiornik na te ścieki o poj. do 10 m3. Obornik, bezpośrednio po każdym cyklu chowu, będzie usuwany z kurników i zbywany odbiorcom jako nawóz naturalny do nawożenia użytków rolnych lub alternatywnie jako odpad do przetwarzania przez uprawnionych odbiorców na kompost. Na terenie fermy obornik nie będzie magazynowany i przechowywany. Higienizacja i dezynfekcja obiektów po uprzątnięciu kurników będzie prowadzona metodą zamgławiania specjalistycznymi środkami. Na wypadek przerw w dostawie energii elektrycznej w każdym budynku zostanie zainstalowany agregat prądotwórczy o mocy ok. 30 kW.

W ocenie Kolegium gabaryty budynków kurników pozwolą na spełnienie wymogów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 56, poz. 344 z późn. zm.). Zgodnie z § 37 rozporządzenia kurczęta brojlery mogą być utrzymywane w kurniku, w którym maksymalne zagęszczenie obsady wynosi 39 kg/m2, jeżeli kurnik ten spełnia wymagania określone w tym przepisie, w tym te, o których mowa w § 35 i 36 rozporządzenia, tj. kurnik jest wyposażony w urządzenia do karmienia; urządzenia do pojenia i ściółkę. Ponadto w kurniku minimalizuje się poziom hałasu, a także czyści go i odkaża, a ściółkę wymienia przed każdym umieszczeniem w nim nowego stada kurcząt brojlerów. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie warunki te zostaną dochowane.

W raporcie zawarto wymagany opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (pkt 4). Autor raportu opisał warunki klimatyczne, budowę geologiczną, ukształtowanie powierzchni i geomorfologię, infrastrukturę techniczną, zabytki - wykaz zabytków z terenu gminy G. ujętych w rejestrze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wody powierzchniowe, wody podziemne, powietrze atmosferyczne, w tym aktualny stan zanieczyszczenia powietrza w rejonie lokalizacji przedsięwzięcia, określony przez WIOŚ w piśmie z dnia 10 października 2016 r. W raporcie opisano także stan środowiska w zakresie ochrony przed hałasem i wibracjami, promieniowaniem elektromagnetycznym, ochrony przyrody, krajobrazu i gleby. Do raportu załączona została "Ocena wpływu przedsięwzięcia na lokalny krajobraz", sporządzona przez Pracownię Architektury Krajobrazu. Z dokumentu tego wynika, że funkcja projektowanej inwestycji jest zgodna z rolniczą funkcją działki nr ewid. [...] oraz terenów sąsiednich, a gabaryty projektowanych budynków związane są z potrzebami rozwojowymi gospodarstwa rolnego. Według tej oceny oddziaływanie przestrzenne projektowanej inwestycji na krajobraz należy zminimalizować poprzez uwzględnienie w zagospodarowaniu terenu zieleni izolacyjnej, głównie uzupełniającej od strony południowej i wschodniej. Zastosowana zieleń izolacyjna winna obejmować gatunki krajowe, z preferencją gatunków występujących na analizowanym obszarze; ponadto projektowana zieleń izolacyjna powinna stanowić spójny układ roślinno-przestrzenny, a także poprzez zastosowanie odpowiedniej kolorystyki budynków, która powinna być ograniczona do wybranego jednego koloru: jasny odcień szarego lub beżu, z wykluczeniem wszelkich barw jaskrawych lub o dużej intensywności koloru; przy czym zastosowany kolor winien być matowy, z wykluczeniem powłok z połyskiem. Przytoczone wyniki analizy krajobrazowej zostały uwzględnione przez RDOŚ, a także w decyzji (pkt I ppkt 12 i 13 sentencji). W ocenie Kolegium w tej części raport ooś spełnia wymagania, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 3a ustawy ooś. W tym zakresie nie był także kwestionowany w toku postępowania ocenowego. W raporcie znajduje się opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia - wariant niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 7.1.), a także opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę (pkt 7.2.) oraz racjonalnego wariantu alternatywnego (pkt 7.3., aneks nr 2 do raportu), a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (pkt 7.4.). Inwestor przedstawił jako wariant alternatywny inne rozwiązanie w zakresie wentylacji budynków tj. użycie w kurnikach wentylatorów dachowych zadaszonych zamiast wentylatorów otwartych. Raport określa również przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów. Wpływ inwestycji na środowisko w wariancie alternatywnym został przedstawiony w pkt 8.4. raportu ooś. Wyjaśniono tam, że wyniki stężeń 1-godzinnych i średniorocznych są wyższe niż dla wariantu wentylacji z wylotem wolnym. Dlatego też wariant ten uznano za niekorzystny dla środowiska. Według raportu ooś wariant proponowany przez inwestora jest optymalny i korzystniejszy pod względem oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi od wariantu alternatywnego. Proponowana technologia chowu i sposób obsługi terenu są adekwatne do wielkości obiektów, wymagań sanitarnych i weterynaryjnych. W ocenie autora raportu proponowane rozwiązania techniczne gwarantują spełnienie wszelkich wymagań ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach i przepisów wykonawczych z zakresu ochrony środowiska. Inwestor na wezwanie RDOŚ z dnia 2 sierpnia 2017 r. przedstawił także inny wariant alternatywny, polegający na zmianie lokalizacji kurników w obrębie działki nr ewid. 66, tj. przesunięcie ich z części północnej w stronę południową działki. W uzupełnieniu raportu przedłożonym dnia 29 sierpnia 2018 r. biegły przedstawił mapkę z naniesioną lokalizacją projektowanych obiektów inwentarskich w części południowej działki nr ewid. [...] wraz z trasą drogi dojazdowej. Wyjaśnił, że w tym wariancie minimalna odległość kurników od najbliższego budynku mieszkalnego to około 75m. Załączył też wyniki obliczeń rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu oraz rozkładu poziomów hałasu w środowisku dla nowej, proponowanej lokalizacji budynków kurników. Uzyskane wyniki nie odbiegają w sposób znaczący od wyliczeń dla wariantu inwestorskiego, a w odniesieniu do hałasu stwierdzono, że na terenie najbliższej sąsiedzkiej zabudowy zagrodowej na wysokości Z = 4 m, objętej ochroną akustyczną, przewidywany poziom hałasu, pochodzącego z funkcjonowania kurników w zmienionej lokalizacji, wynosić będzie max. 41,7 dB w dzień i 39,8 dB w nocy, co nie przekracza dopuszczalnych poziomów hałasu. Inwestor wskazał, że planuje zrealizować inwestycję w tym wariancie.

Z raportu wynika, że najkorzystniejszy dla środowiska będzie wariant inwestorski, przewidujący system wentylacji mechanicznej przy zastosowaniu wentylatorów dachowych z wylotem wolnym. Jednakże z uwagi na konieczność zachowania w stanie nienaruszonym siedliska oraz miejsca gniazdowania gąsiorka, które znajduje się w północnej części działki, wariantem najkorzystniejszym będzie odpowiednie zlokalizowanie kurników w południowej części działki nr ewid. [...], zgodnie z wariantem zaproponowanym w uzupełnieniu raportu, które zostało przedłożone 29 sierpnia 2017 r.

Zdaniem Kolegium inwestor właściwie przedstawił wymagane przepisami prawa warianty inwestycji. Raport określa także przewidywane oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (pkt 7.2. w zw. z pkt 6.2., pkt 7.3., pkt 7.4., pkt.8.4), w tym w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (pkt 9), a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko (pkt 16). Z raportu wynika, że oddziaływanie kurników będzie miało charakter lokalny i eksploatacja tej instalacji nie spowoduje transgranicznego oddziaływania na środowisko. Natomiast potencjalne sytuacje awaryjne mogą być związane z awarią sieci energetycznej, co spowoduje konieczność uruchomienia agregatów prądotwórczych. Skutki dla środowiska zostały w tym zakresie ocenione w pkt 8.2.3. raportu ooś pt. "Emisja z agregatów prądotwórczych", a także w pkt 8.2.4. "Uciążliwość hałasowa". Nie stwierdzono jednak nadmiernej uciążliwości obiektów przy tego rodzaju awarii. Źródłem sytuacji awaryjnej może być także epidemia choroby drobiu. Jednak w takiej sytuacji obowiązują zalecenia Powiatowego Lekarza Weterynarii i Centrum Zarządzania Kryzysowego. W ocenie Kolegium raport spełnia więc wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy ooś.

Inwestorski wariant przedsięwzięcia został opisany w pkt 6.2. raportu, a jego wpływ na środowisko w fazie budowy eksploatacji i likwidacji szczegółowo zanalizowano w pkt 8 raportu. W fazie budowy przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko poprzez emisję hałasu, emisję pyłów i gazów do powietrza, co związane będzie z użyciem maszyn i urządzeń budowlanych oraz transportu, a także poprzez powstawanie odpadów. W fazie budowy przedsięwzięcie nie będzie jednak powodować powstawania ponadnormatywnej uciążliwości, zwłaszcza na terenach zabudowy mieszkaniowej, a realizacja przedsięwzięcia nie pogorszy stanu środowiska oraz warunków życia i zdrowia ludzi. Autor raportu nie stwierdził konieczności stosowania działań minimalizujących oddziaływania fazy budowy przedsięwzięcia na środowisko i warunki życia ludzi. Niemniej jednak ustalił źródła i charakter zagrożeń, które wiążą się z fazą realizacji inwestycji i w decyzji środowiskowej konieczne było uwzględnienie wymogów związanych z prowadzeniem prac w porze dziennej, a także wymogów co do sprzętu budowlanego, wyposażenia placu budowy m.in. w sorbenty i pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów, a także określenie wymogów co do prowadzenia prac ziemnych i postępowania z odpadami i ściekami. Z raportu wynika, że oddziaływanie inwestycji na środowisko będzie najintensywniejsze w fazie eksploatacji. Wówczas wystąpi pobór wody, powstawać będą ścieki bytowo-gospodarcze i przemysłowe, a także wody opadowe, wystąpi emisja hałasu do środowiska, emisja pyłów i gazów do powietrza, w tym odorów, powstawać będzie obornik, a także odpady. W związku z tym w raporcie uwzględniono ocenę gospodarki wodno-ściekowej i zanalizowano bilans wód opadowych, co pozwoliło na określenie uwarunkowań inwestycji w odniesieniu do poboru wody, stanu systemu wodno-ściekowego, zastosowania wody do pojenia zwierząt i mycia oraz dezynfekcji kurników, postępowania ze ściekami, a także z wodami opadowymi i roztopowymi. Raport określa także warunki ochrony środowiska gruntowo-wodnego w szczególności w odniesieniu do ochrony wód podziemnych i powierzchniowych oraz skażenia gleby, w tym wskutek wykorzystania obornika powstającego w procesie hodowli. W ocenie autora raportu działania minimalizujące wpływ inwestycji na środowisko gruntowo-wodne powinny polegać na wykonaniu szczelnej posadzki w budynkach kurników, braku magazynowania i przetrzymywania obornika na terenie fermy, magazynowaniu ścieków socjalno-bytowych i z mycia kurników w szczelnych zbiornikach bezodpływowych i ich wywożenie do oczyszczalni ścieków, myciu kurników po każdym cyklu wodą z detergentem, właściwym gromadzeniu odpadów. Raport zawiera także bilans obornika, według którego przewidywana ilość wytwarzanego obornika wynosić będzie 1436,1 Mg/rok. Dla jego zagospodarowania wymagana minimalna powierzchnia pól uprawnych i użytków rolnych wynosi około 226 ha. W raporcie przyznano, że inwestor nie posiada takiego areału pól, dlatego też będzie zbywał obornik rolnikom lub przekazywał go do unieszkodliwiania jako odpad. Zaznaczono przy tym, że obornik nie będzie magazynowany i przechowywany na terenie fermy. W raporcie zanalizowany został wpływ inwestycji na zanieczyszczenie powietrza (pkt 8.2.3. raportu i uzupełnienie z dnia 28 sierpnia 2017 r.) Źródłem tego zanieczyszczenia będzie emisja technologiczna z chowu kurcząt, której składnikami będą amoniak, siarkowodór i pył. Nadto emisja z transportu, z rozładunku paszy, z eksploatacji agregatów prądotwórczych, a także ze zbiorników paszy.

Według obliczeń autora raportu funkcjonowanie kurników będzie bezpieczne dla środowiska powietrznego i nie będzie powodować przekroczeń standardów imisyjnych emitowanych substancji w powietrzu atmosferycznym poza terenem inwestycji. W tej części zanalizowane zostało także oddziaływanie odorowe, które wywołuje najostrzejsze reakcje społeczności lokalnej. Według oceny autora raportu projektowane przedsięwzięcie będzie miało nieduży wpływ na oddziaływanie w zakresie emisji substancji złowonnych do powietrza. Podstawowe składniki odorotwórcze, tj. amoniak i siarkowodór, będą spełniać wartości odniesienia w powietrzu. Próg wyczuwalności węchowej dla emitowanych z kurników substancji wynosi dla amoniaku - 3,68 mg/m3 = 3680 g/m3, a dla siarkowodoru - 0,0113 mg/m3 = 11,3 g/m3. Według biegłego spodziewane stężenia maksymalne amoniaku i siarkowodoru o powietrzu poza terenem inwestowanej działki są niższe od tych wartości wyczuwalności węchowej. Dlatego też według jego oceny przedsięwzięcie nie powinno być uciążliwe zapachowo. Ponadto lokalizacja kurników poza zwartą zabudową zagrodową wsi, w terenie dobrze przewietrzanym i w miejscu korzystnym w stosunku do bliskiej zabudowy mieszkalnej ze względu na przeważający kierunek wiatrów z zachodu, jest korzystna z punktu widzenia oddziaływania zapachowego.

Odnosząc się do oddziaływania przedsięwzięcia w zakresie emisji odorów Kolegium stwierdziło, że przedsięwzięcie będzie źródłem oddziaływania zapachowego. Tego rodzaju oddziaływanie ma jednak charakter zindywidualizowany, subiektywny, zależny od wrażliwości na substancje złowonne. Z raportu wynika jednak, że największa koncentracja tych substancji będzie występowała tylko w bezpośredniej bliskości budynków inwentarskich i nie wykroczy poza obszar działki inwestycyjnej. Kolegium podało, że w toku postępowania nie przedłożono żadnego dowodu podważającego tę tezę, a okoliczności sprawy nie pozwalają na poddanie w wątpliwość wyników raportu w tej części. Oddziaływanie uciążliwości zapachowej, która może być wywoływana przez różnego rodzaju gazy, może być poddane ocenie prawnej tylko w odniesieniu do amoniaku i siarkowodoru. Te zaś gazy złowonne zachowują wartości odniesienia ustalone przepisami prawa. Zagadnienie oddziaływania odorowego nie zostało zatem w raporcie pominięte. Na inwestora nałożone zostały określone obowiązki, które zapobiegać mają rozprzestrzenianiu się odorów. Przewidziano, że kurniki zostaną wyposażone w szczelną, gładką betonową posadzkę, obornik nie będzie magazynowany w kurnikach po zakończeniu cyklu, ani gromadzony poza budynkami kurników, załadunek obornika odbywał się będzie na przyczepy wewnątrz kurników, albo bezpośrednio na zewnątrz budynku. W czasie transportu obornik będzie zabezpieczony brezentem, kurniki będą wyposażone w odpowiednio wydajny system wentylacji mechanicznej, zapewniający właściwe rozprzestrzenianie się odorów; częste sprawdzanie prawidłowości pracy urządzeń i instalacji, wykonanie pasa zieleni izolacyjnej wokół działki inwestycyjnej. Korzystne jest także usytuowanie inwestycji z uwagi na przeważający kierunek wiatrów zachodnich. Ponadto ograniczenie produkcji amoniaku i siarkowodoru osiągnięte będzie poprzez dodawanie do ściółki, a także do pasz odpowiednich preparatów zmniejszających emisję tych gazów.

W ocenie Kolegium w raporcie wystarczająco szczegółowo przedstawiono planowane sposoby usuwania i zagospodarowania obornika, który w pierwszej kolejności wykorzystywany będzie jako nawóz naturalny, ewentualnie inwestor będzie postępował z nim jak z odpadem. Organ uzgodnieniowy oceniając raport w tym zakresie nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania. W swoim postanowieniu RDOŚ wyjaśnił, że do przedmiotowego przedsięwzięcia nie znajduje zastosowania przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2017 r. poz. 668). Przepis ten dotyczy bowiem gnojówki i gnojowicy, a nie obornika ptasiego. Organ zwrócił uwagę, że ustawa o nawozach i nawożeniu reguluje warunki i tryb wprowadzania do obrotu nawozów z chowu lub hodowli zwierząt. Jednak na etapie postępowania w sprawie uwarunkowań środowiskowych przedsięwzięcia nie jest możliwe i wymagane przedłożenie umów na odbiór nawozu naturalnego (obornika), a także przygotowanie planów nawożenia, gdyż byłyby to wymogi przedwczesne. Nie jest bowiem wiadomo kiedy przedsięwzięcie zostanie zrealizowane, a tym samym kiedy obornik powstanie, w jakiej ilości i jakie w przyszłości będą możliwości jego odbioru.

W ocenie Kolegium, przy przestrzeganiu warunków określonych w decyzji, działalność projektowanego przedsięwzięcia nie będzie uciążliwa pod względem zanieczyszczenia powietrza, w tym zanieczyszczenia odorami, ponieważ emisje te nie będą powodować przekroczenia wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstotliwości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Ponadto będą dotrzymane standardy jakości powietrza określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 1031), a w związku z tym spełnione będą wymagania w zakresie ochrony powietrza, określone w przepisach prawa.

Raport analizuje też oddziaływanie inwestycji na klimat akustyczny (pkt 8.2.4.), związane z wprowadzaniem nowych źródeł emitujących hałas, tj. wentylatorów dachowych, wentylatorów szczytowych, agregatów prądotwórczych, pracy silników samochodów transportowych wykorzystywanych przy rozładunku paszy, przewożeniu brojlerów, obornika i odpadów. W otoczeniu inwestycji znajdują się niepodlegające ochronie tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz zabudowa zagrodowa. Dopuszczalne poziomy hałasu dla tych obszarów wynoszą 55dB w porze dziennej i 45dB w porze nocnej. Wyniki obliczeń przedstawione w raporcie wskazują, że funkcjonowanie instalacji w warunkach najniekorzystniejszych, tj. w warunkach pracy wszystkich urządzeń emitujących hałas, nie będzie stanowiło nadmiernej uciążliwości dla środowiska w zakresie emisji hałasu, zarówno w porze dziennej, jak i nocnej. Obszary, które powinny być chronione akustycznie znajdują się poza izofonami określającymi dopuszczalny poziom hałasu. Na terenie najbliższej zabudowy zagrodowej poziom hałasu wynosić będzie max. 42,ldB w dzień i 42,1 dB w nocy. Z załączonych do uzupełnienia raportu map akustycznych z naniesionymi izofonami określającymi wartości emitowanego hałasu, wynika, że nie zostaną przekroczone normy hałasu określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112 z późn. zm.).

W raporcie zanalizowano również gospodarkę odpadami (pkt 8.2.5.). W tabeli (str. 63-65 raportu) wskazano rodzaje odpadów, które mogą powstać w trakcie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, ich przewidywaną ilość, charakterystykę oraz sposoby postępowania z odpadami. W ocenie biegłego planowana gospodarka odpadami nie spowoduje zagrożenia środowiska. W toku postępowania kontrowersje wywoływała kwestia postępowania ze zwierzętami padłymi i ubitymi z konieczności. Raport przewiduje, że sztuki padłe i ubite z konieczności przechowywane będą w szczelnych workach z folii HDPE jednokrotnego użytku, w chłodziarce umieszczonej w pomieszczeniu magazynowym, a następnie przekazywane będą uprawnionym odbiorcom do utylizacji. W uwarunkowaniach decyzji zastrzeżono nadto, że opróżnianie chłodziarki będzie odbywało się z taką częstotliwością, aby stale zapewniona była możliwość przechowywania tam sztuk padłych i ubitych z konieczności, a martwe ptaki nie będą przechowywane poza chłodziarkami. Natomiast postępowanie z brojlerami padłymi lub ubitymi z konieczności w warunkach zagrażających bezpieczeństwu (np. w przypadku epidemii choroby zakaźnej) będzie zgodne z decyzjami Powiatowego Lekarza Weterynarii i w porozumieniu z centrum zarządzania kryzysowego.

W świetle powyższych okoliczności uzasadnione jest zdaniem Kolegium stwierdzenie, że raport zawiera opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym na powietrze, środowisko gruntowo-wodne, klimat akustyczny, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska i emisji wraz ze wskazaniem odpowiednich zastosowanych metod prognozowania, co spełnia warunki określone w art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy ooś. W toku postępowania odwoławczego, w oparciu o informacje podane przez Wójta Gminy G. (pismo z dnia 12 grudnia 2018 r.) ustalono zaś, że na terenie, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie i w obszarze jego oddziaływania nie znajdują się inwestycje o charakterze podobnym do wnioskowanego przedsięwzięcia. Inwestycje takie nie są również realizowane. Stąd też w sprawie nie wystąpiła konieczność oceny skumulowanego oddziaływania tej inwestycji.

W raporcie zanalizowano również wpływ inwestycji na ludzi (pkt 8.2.6.), na klimat (pkt 8.2.7.), na krajobraz, dobra materialne, dziedzictwo kulturowe oraz zabytki (pkt 8.2.8.), na rośliny, grzyby i siedliska przyrodnicze (pkt 8.2.9.), a także na faunę (pkt 8.2.10.). Z wniosków raportu wynika, że inwestycja nie będzie uciążliwa dla ludzi poza terenem inwestycji, gdyż spełnione będą kryteria jakości środowiska w najbliższym otoczeniu. Z raportu, ani z żadnych innych dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, że inwestycja będzie szkodliwie wpływać na zdrowie ludzi i warunki ich mieszkania. W szczególności wynika to z analizy zagrożenia inwestycji dla środowiska gruntowo-wodnego, dla powietrza i dla klimatu akustycznego, o czym była mowa wyżej. Inwestycja będzie oddziaływać na klimat poprzez emisję gazów cieplarnianych, ale przewidziane działania minimalizujące zniwelują ten negatywny wpływ np. poprzez wprowadzenie nasadzeń drzew i krzewów wzdłuż granic działki, zastosowanie energooszczędnych rozwiązań w projekcie budynków dot. oświetlenia wentylacji i izolacyjności termicznej, dbanie o czystość pomieszczeń kurników, optymalizację tuczu poprzez zautomatyzowanie zadawania pasz i wody; odpowiednie zorganizowanie transportu i korzystanie z niskoemisyjnych i energooszczędnych urządzeń, właściwy dobór pasz i dodawanie do obornika probiotyków.

Zdaniem Kolegium z uwagi na te działania i obiektywnie niedużą skalę inwestycji, jej wpływ na klimat nie będzie znaczący. Inwestycja nie będzie też wpływać negatywnie na krajobraz, co zostało szczegółowo opisane w załączonej do raportu "Ocenie wpływu przedsięwzięcia na krajobraz". Wszystkie zalecenia wynikające z tego opracowania związane z ochroną krajobrazu zostały uwzględnione w uwarunkowaniach tego przedsięwzięcia. W rejonie inwestycji nie ma zaś obiektów stanowiących dziedzictwo kultury narodowej i wpisanych do rejestru zabytków. Planowana inwestycja jest zlokalizowana poza obszarami objętymi ochroną na podstawie ustawy z dnia 14 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tj. poza granicami ustanowionych parków narodowych, krajobrazowych, rezerwatów przyrody i obszarów chronionego krajobrazu, a także poza obszarami NATURA 2000. Nie przewiduje się negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na istniejący stan roślin, grzybów i siedlisk przyrodniczych, w tym najbliższy Obszar Chronionego Krajobrazu "[...]" oraz Obszar NATURA 2000 Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk "[...]" PLH 140012. Dla przedsięwzięcia sporządzona została waloryzacja przyrodnicza, z której wynika, że kurniki wraz z niezbędną infrastrukturą zaplanowane zostały na terenie o niewielkiej różnorodności florystycznej, na którym prowadzona jest gospodarka rolna. Występują tutaj głównie zbiorowiska antropogeniczne i dominują pospolite gatunki synantropijne. Są to gatunki rodzime oraz gatunki obce w naszej florze naturalnej, zawleczone i związane także głównie z siedliskami synantropijnymi. Charakter roślinności świadczy o niewielkich walorach florystycznych analizowanego obszaru. Sąsiedztwo działki inwestycyjnej zdominowane jest przez pola uprawne i cechuje się niewielką bioróżnorodnością. Większa różnorodność florystyczna związana jest z sąsiadującymi zadrzewieniami, terenem wilgotnym oraz użytkami zielonymi głównie na działce nr ewid. [...]. Znajdują się one jednak poza strefą bezpośredniego wpływu planowanej inwestycji. Nie stwierdzono tutaj również siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, ani chronionych gatunków roślin. Nie ma także przeciwwskazań dla realizacji planowanej inwestycji z uwagi na ochronę fauny, w szczególności ptaków. Z waloryzacji przyrodniczej wynika, że w tym rejonie występują 24 gatunki ptaków. Na obrzeżach działki gniazdować mogą ptaki związane z zaroślami, zadrzewieniami i skrajami takie jak zięba, pokrzewki i gąsiorek. Z uwagi na fakt prawnej ochrony ewentualnie gniazdujących gatunków przewidziano, że prace budowlane będą wykonywane poza okresem lęgowym. Z uwagi zaś na stanowisko lęgowe gąsiorka w zakrzywieniach północnej części działki, zdecydowano o realizacji inwestycji w wariancie alternatywnym, przewidującym zmianę miejsca posadowienia budynków, tak aby pozostawić w stanie nienaruszonym siedlisko oraz miejsce gniazdowania gąsiorka Lanius collurio. Podczas inwentaryzacji nie zarejestrowano natomiast obecności ssaków chronionych, a inwestycja nie będzie stanowiła zagrożenia dla migracji zwierząt.

Reasumując powyższe rozważania Kolegium uznało, że raport spełnia wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś. Analizuje bowiem wpływ proponowanego przez wnioskodawcę wariantu na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, klimat i krajobraz, a także dobra materialne, zabytki i ich wzajemne oddziaływanie.

Ustawa ooś przewiduje też wymóg zawarcia w raporcie opisu przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru (art. 66 ust. 1 pkt 9). W ocenie Kolegium, przedłożony w sprawie raport spełnia ten warunek. Wskazania co do działań mających zminimalizować wpływ inwestycji na środowisko opisany został w kolejnych punktach raportu odnoszących się do wpływu wariantu inwestorskiego, a zarazem wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, na jego poszczególne elementy. Podsumowanie koniecznych działań minimalizujących zostało przedstawione w pkt 11 raportu. Kolegium podało, że wszystkie wynikające z raportu działania, których celem jest ograniczenie negatywnego wpływu inwestycji na środowisko, zostały uwzględnione w postanowieniu organu uzgadniającego, a następnie w uwarunkowaniach zawartych w sentencji niniejszej decyzji.

Raport spełnia też pozostałe wymogi, co do treści wskazane w art. 66 ust. 1 pkt 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19 i 20 ustawy ooś, a więc zawiera porównanie proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (pkt 12 raportu); wyjaśnia, że dla przedmiotowej inwestycji nie ma konieczności ustanawiania obszaru ograniczonego użytkowania (pkt 13 raportu), przedstawia zagadnienia w formie graficznej i kartograficznej (załączone do raportu wydruki wyników wyliczeń wraz z mapami rozprzestrzeniania się gazów i hałasu, zdjęcia). Autor raportu wypowiedział się także co do monitoringu jakości środowiska, który z uwagi na charakter inwestycji nie jest wymagany, wskazując jednocześnie na konieczność prowadzenia monitoringu technologicznego w zakresie prowadzenia pomiaru i rejestru ilości pobieranej wody, ilości zużycia paszy, ilości wywożonych do oczyszczalni ścieków, ilości spalanego gazu, ewidencji odpadów, ewidencji ilości obornika, ewidencji ilości zużytych surowców do produkcji oraz energii elektrycznej, rejestru ilości substancji pyłowo-gazowych emitowanych do powietrza (pkt 10 raportu). Wskazał na trudności jakie napotkał opracowując raport (pkt 15 raportu), zamieścił streszczenie raportu w języku niespecjalistycznym (pkt 18 raportu); podał nazwiska osób sporządzających raport i załączniki, a także źródła informacji stanowiące podstawę do sporządzenia raportu (pkt 2.2. i pkt 2.3. raportu).

W ocenie Kolegium raport wraz z uzupełnieniami zawiera wystarczającą analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem (art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy ooś). Początkowo w pkt 14 raportu biegły przewidywał, że z uwagi na korzystne wyniki przeprowadzonej analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie ma uzasadnionych podstaw do protestów i konfliktów społecznych, w szczególności związanych z oddziaływaniem zapachowym. Progi wyczuwalności węchowej odorantów nie zostaną bowiem przekroczone i nie ma obiektywnych przesłanek natury zdrowotnej do występowania konfliktów. Jednakże w toku postępowania społeczność lokalna zaprotestowała, kategorycznie opowiadając się przeciwko inwestycji. Głównym czynnikiem konfliktogennym okazała się obawa o emisję odorów. Zagadnienie oddziaływania odorowego zostało omówione w raporcie w pkt 8.2.3. Zdaniem Kolegium, o czym była mowa wyżej, stężenie odorantów nie przekroczy dopuszczalnych norm, ani progu wyczuwalności węchowej poza terenem inwestycji. W toku postępowania nie przedłożono żadnego dowodu podważającego tą tezę. Brak również przesłanek uzasadniających zastrzeżenia do tej części raportu.

Należy także mieć na względzie, że zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane, gdyż na chwilę obecną nie istnieją normy prawne, które by się do nich odnosiły. W takiej sytuacji za kryterium oceny przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru w powietrzu. Z raportu wynika zaś, że emisje te nie będą powodować przekroczenia dopuszczalnych wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstotliwości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny, oraz że będą dotrzymane standardy jakości powietrza określone w rozporządzeniu z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, a w związku tym spełnione będą wymagania w zakresie ochrony powietrza określone w przepisach prawa.

Kolegium podkreśliło, że raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora. Skoro w niniejszej sprawie takiego kontrraportu nie przedłożono, to brak jest podstaw do uznania, że przedłożony przez inwestora raport nie spełnia wymogów formalnych (ustawowych) oraz nie został sporządzony w sposób rzetelny, zaś jego wnioski nie są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych. W tej sytuacji raport przedłożony w sprawie został przyjęty przez Kolegium jako podstawowy dowód w postępowaniu w sprawie o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium przedłożony w przedmiotowym postępowaniu raport został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Właściwie charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy opisane powyżej, uwzględniające jego specyfikę. Nie ma zatem podstaw, by odmówić mu waloru wiarygodności i mocy dowodowej. Raport został sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, bowiem sporządził go biegły z listy Wojewody [...] w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko. W świetle powyższych okoliczności z przedstawionego raportu wynika, że przedsięwzięcie na żadnym z etapów inwestycyjnych (budowa, eksploatacja, likwidacja) nie wpłynie w znaczącym stopniu na pogorszenie się stanu środowiska i nie ma przeciwwskazań do jego realizacji w proponowanym zakresie, a przewidywane działania minimalizujące szkodliwe oddziaływanie na środowisko zebrano i opisano w pkt 11 raportu.

Kolegium również wskazało, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wydał opinię sanitarną, w której negatywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie w zakresie wymagań sanitarnych i epidemiologicznych. Jednakże pozytywne uzgodnienie wydał Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W., określając uwarunkowania środowiskowe dla objętej wnioskiem inwestycji. Kolegium wyjaśniło przy tym, że przepis art. 77 ust. 1 ustawy ooś wymaga uzyskania uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz opinii organu sanitarnego . To rozróżnienie pomiędzy uzgodnieniem a opinią organu współdziałającego w wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma wpływ na ocenę mocy wiążącej tych stanowisk dla postępowania głównego. Opinia, w przeciwieństwie do uzgodnienia, nie jest formą o znaczeniu stanowczym. Nie wiąże organu administracyjnego rozstrzygającego sprawę, w szczególności sama negatywna opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie może być podstawą odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz nie zwalniała organu I instancji prowadzącego postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej, od przeprowadzenia wymaganej przepisami prawa oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie Kolegium negatywne stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. zostało oparte na uciążliwości zapachowej (odorowej) przedmiotowego przedsięwzięcia dla otoczenia, w tym dla ludzi, co może prowadzić do powstania konfliktów społecznych. Jednakże organ sanitarny w sposób ogólnikowy odniósł się do tego zagadnienia i nie wziął zupełnie pod uwagę nałożonych na inwestora obowiązków, które spowodować mają minimalizację szkodliwego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Przepis art. 85 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm.) przewiduje, że ochrona powietrza polega na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości w szczególności przez utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych poziomów lub co najmniej na tych poziomach, zmniejszenie poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane oraz zmniejszanie i utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej poziomów docelowych albo poziomów celów długoterminowych lub co najmniej na tych poziomach. W ocenie Kolegium, mimo wynikającego z art. 85 Prawa ochrony środowiska obowiązku ochrony powietrza, ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną, zaś jego odczuwanie w każdym przypadku ma charakter subiektywny. Zapachy, pomimo, że są uciążliwe, nie mogą być badane, ponieważ w polskim systemie prawnym nie istnieją normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. Z raportu wynika zaś, czego nie uwzględnił PPIS w S., że stężenia te nie zostaną przekroczone. W tej sytuacji Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie na wynikach postępowania ocenowego, w szczególności na wynikach raportu wraz z uzupełnieniami, a także na uzgodnieniu RDOŚ w W.. Uwzględniło także wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, które aktywnie uczestniczyło w postępowaniu składając liczne pisma, sprzeciwy i protesty.

W toku postępowania organy informowały społeczeństwo w formie obwieszczeń o składanych uzupełnieniach raportu i stanowisku organu opiniującego oraz o wezwaniach do uzupełnienia raportu i uzgodnieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, a także o informacjach wskazanych w art. 33 ustawy ooś, w tym o możliwości składnia uwag i wniosków (obwieszczenie z dnia 16 stycznia 2017 r., 5 lipca 2017 r., 4 września 2017 r., 24 listopada 2017 r., 11 grudnia 2017 r., 3 stycznia 2018 r., 5 marca 2018 r. i 5 lipca 2018 r.). W ocenie Kolegium organ I instancji na każdym etapie postępowania umożliwił społeczeństwu udział w postępowaniu, a także zapewnił możliwość składania wniosków i uwag.

W toku postępowania strony postępowania i społeczność lokalna, w tym Stowarzyszenie [...], które zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu, sprzeciwili się realizacji planowanej inwestycji. Głównymi uwagami zgłaszanymi przez strony i mieszkańców była obawa o wystąpienie nadmiernych uciążliwości odorowych, które w ich ocenie wpłyną negatywnie na podejmowane we wsi inicjatywy społeczne, kulturalne, zwłaszcza związane z edukacją regionalną i ekologiczną dla dzieci i młodzieży, a nadto uniemożliwią korzystanie z nieruchomości sąsiednich, zagospodarowanie ich na cele mieszkaniowe i przez to przyczynią się do obniżenia wartości nieruchomości.

Kolegium odnosząc się do tego zagadnienia wskazało, że odory nie są normowane w polskim prawodawstwie, o czym była mowa wyżej, zatem nie można określić w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego o oddziaływaniu inwestycji na środowisko w zakresie uciążliwości zapachowych i zakazać z tego powodu realizacji przedsięwzięcia inwestorowi, który posiada tytuł prawny do nieruchomości. Z raportu oraz jego uzupełnień wynika zaś, że normy jakości powietrza nie zostaną przekroczone poza terenem inwestycji. Nie zostaną także przekroczone progi wyczuwalności węchowej siarkowodoru i amoniaku w powietrzu. Niemniej jednak inwestor zobowiązany został do podjęcia szeregu działań i wykonania szeregu obowiązków, które wymienione zostały wyżej, a które mają spowodować jak najdalej idącą minimalizację oddziaływania odorowego – wyposażenie kurników w szczelną betonową posadzkę, zakaz gromadzenia obornika poza budynkami kurników, nakaz prowadzenia załadunku obornika wewnątrz kurników lub bezpośrednio na zewnątrz budynków, zabezpieczenie obornika podczas transportu brezentem, wyposażenie kurników w odpowiednio wydajny system wentylacji mechanicznej, zapewniający właściwe rozprzestrzenianie się odorów; sprawdzanie prawidłowości pracy urządzeń i instalacji, wykonanie pasa zieleni izolacyjnej wokół działki inwestycyjnej, prawidłowe karmienie i pojenie kurcząt, prawidłowe czyszczenie i dezynfekowanie kurników po każdym cyklu, przechowywanie sztuk padłych w workach w lodówce, stosowanie probiotycznych dodatków do pasz i/lub do obornika, prowadzenie instalacji zgodnie z obowiązującymi przepisami i dobrą praktyką rolniczą, a także stosowanie się do zaleceń "Kodeksu przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" opracowanego przez Departament Ochrony Powietrza i Klimatu MŚ Warszawa 2016 r. Wszystkie te wymagania zostały uwzględnione w decyzji środowiskowej. Powyższe świadczy, że w toku postępowania uwzględnione zostały wnioski i uwagi społeczeństwa obawiającego się nadmiernej uciążliwości odorowej inwestycji.

Mieszkańcy zakwestionowali także ustalenia raportu co do postępowania z odpadami, w szczególności ze zwierzętami padłymi, a także zagospodarowania obornika. Uwagi te należy jednak uznać za nieuzasadnione. W uzupełnieniu raportu przedłożonym 11 stycznia 2017 r. zostały rozwinięte ustalenia dotyczące postępowania z ptakami padłymi, które będą przechowywane w workach w specjalnie do tego przeznaczonych chłodziarkach komorowych, które opróżniane będą w miarę potrzeb, najprawdopodobniej co kilka dni. Takie ustalenia należy uznać za wystarczające, bowiem nie sposób określić ścisłego harmonogramu wywożenia sztuk padłych z uwagi na to, że nie da się tego z góry przewidzieć. W tymże uzupełnieniu raportu rzeczoznawca opisał też szczegółowo sposób postępowania w przypadku wystąpienia epidemii ptasiej grypy o wysokiej zjadliwości, który opiera się o specjalne procedury weterynaryjne i zasady opracowane przez centra zarządzania kryzysowego. Postępowanie z obornikiem zostało opisane w raporcie oraz jego uzupełnieniu z dnia 16 lutego 2017 r. Inwestor potwierdził opisany tam sposób postępowania z obornikiem także w piśmie z dnia 21 grudnia 2018 r. podkreślając, że już w toku postępowania przed organem I instancji przedłożył oświadczenia rolników prowadzących uprawę roślinną, na odbiór obornika. Ponadto szczegółowo zasady postępowania z tego rodzaju nawozem reguluje ustawa o nawozach i nawożeniu, której zapisy inwestor będzie obowiązany przestrzegać. Może on w części zużyć obornik na własnych gruntach, przestrzegając terminów i dawek nawozu, a pozostałą część zbyć innym rolnikom, nawet spoza terenu gminy, natomiast nadwyżka będzie jako odpad przekazywana uprawnionym podmiotom. Brak jest jednak podstaw prawnych, aby na tym etapie postępowania wymagać od inwestora przedłożenia umów dotyczących zagospodarowania nadwyżek obornika. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia uzgadniającego RDOŚ w Warszawie. Stąd też uwagi społeczności lokalnej w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione.

Mieszkańcy zakwestionowali także ustalenia raportu dotyczące środowiska wodno-gruntowego wskutek pominięcia, że teren inwestycji bezpośrednio sąsiaduje z rowem melioracyjnym; zarzucili, że raport pomija fakt, że w rejonie tym znajdują się zarówno sztuczne, jak i naturalne zbiorniki wodne, a rowy odwadniające odprowadzają wodę do rzeki W., inwestycja jest zlokalizowana na obszarze źródliskowym rzeki W. – lewego dopływu S., a teren mimo melioracji jest podmokły i stanowi siedlisko roślin hydrofilnych, ptactwa i zwierząt leśnych. Z uwagi na te okoliczności zdaniem protestujących konieczna byłaby analiza przyrodnicza terenów otaczających planowaną inwestycję. Odnosząc się do tych uwag Kolegium zauważyło, że załącznikiem do raportu jest profesjonalna "Waloryzacja przyrodnicza" dla tego przedsięwzięcia. Wyniki inwentaryzacji wskazują, że teren inwestycji nie jest miejscem bytowania cennej fauny i występowania cennych gatunków roślin i zbiorowisk roślinnych, a potencjalne szkodliwe oddziaływanie inwestycji ograniczy się do działki inwestycyjnej o przeciętnych walorach przyrodniczych. Planowana inwestycja znajduje się ok. 800m od rzeki W. i 950m od jej źródeł, które znajdują się na terenach podmokłych stanowiących użytki ekologiczne o nr [...], [...], [...], [...]. Tereny te nie obejmują działki nr ewid. 66. Uwzględniając jednak uwagi i zarzuty społeczności lokalnej, na wezwanie RDOŚ w W. z dnia 7 lutego 2017 r. inwestor przedłożył uzupełniającą inwentaryzację przyrodniczą, przeprowadzoną w okresie wiosenno-letnim. Potwierdziła ona, że działka inwestycyjna nie jest miejscem występowania rzadkich, czy chronionych gatunków roślin oraz siedlisk przyrodniczych. Zauważono przy tym, że w północnej części działki znajdują się gęste zakrzewienia, tworzące siedliska chronionych gatunków ptaków, takich jak gąsiorek. Stąd też inwestor przedstawił wariant alternatywny przedsięwzięcia przewidujący przesunięcie zabudowy na południową część działki. W uzupełnieniu waloryzacji przyrodniczej zanalizowano też szczegółowo zarówno sztuczne, jak i naturalne zbiorniki wodne i rowy odwadniające, uznając za najbardziej wartościowy obszar obejmujący działkę ewid. nr [...]. Oceniono jednak, że realizacja inwestycji nie wpłynie negatywnie na jego stan. Jako większe zagrożenie zidentyfikowano regularne oborywanie tego terenu i przekształcanie go w łąkę lub pole.

W świetle tych okoliczności uzasadnione jest stwierdzenie, że wnioski i uwagi społeczności lokalnej zostały uwzględnione. W uwarunkowaniach decyzji zobowiązano inwestora jednoznacznie do pozostawienia w stanie nienaruszonym siedliska oraz miejsce gniazdowania gąsiorka Lanius collurio. Ponadto zastrzeżono, że prace przygotowawcze inwestycji, które ingerują w pokrywę glebową będą wykonywane poza sezonem lęgowym ptaków, w tym skowronka (alauda arvensis), tj. w terminie od 15 sierpnia do 15 lutego.

Pozostałe uwagi i wnioski społeczności lokalnej w szczególności dotyczące braku przedstawienia rzeczywistego wariantu alternatywnego, a także zagrożenia hałasem, zostały omówione wyżej i uznane za nieuzasadnione. Natomiast uwagi związane z obawami o stan dróg pozostają bez związku z toczącym się postępowaniem. Ochrona dróg rozumiana zgodnie z ustawą z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 z późn. zm.), a polegająca na podejmowaniu działań mających na celu niedopuszczenie do przedwczesnego zniszczenia drogi, pozostaje bez związku z przedmiotem niniejszego postępowania, jakim jest określenie parametrów inwestycji związanych z ochroną środowiska. Inwestor przedstawił też poszerzoną analizę możliwych konfliktów społecznych (uzupełnienie raportu z dnia 11 stycznia 2017 r.), przedkładał także wyjaśnienia i stanowiska w odpowiedzi na zgłaszane przez mieszkańców zastrzeżenia, np. pisma z dnia 16 lutego 2017 r., 7 sierpnia 2017 r., 3 października 2017 r. Strony i społeczność lokalna podniosła szereg zarzutów, których jednak nie poparła żadnymi dowodami podważającymi wiarygodność raportu. Zastrzeżenia nie zostały poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu i przeprowadzonej tam oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie Kolegium nie można uznać zarzutów za zasadne bez dowodów przeciwstawnych, zwłaszcza że raport podlegał ocenie specjalistycznego organu uzgadniającego (RDOS) i nie został przez ten organ zakwestionowany.

Ustawodawca precyzyjnie określił katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przyczyn, uzasadniających odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań analizowanego przedsięwzięcia.

Sprzeciw wobec planowanej inwestycji wywołany jest przede wszystkim obawami związanymi z uciążliwością odorową tego rodzaju hodowli. Takie oddziaływanie nie stanowi jednak zidentyfikowanego zagrożenia dla środowiska, czy zdrowia i życia ludzi. Z raportu wynika, że stężenia amoniaku i siarkowodoru nie przekroczą norm na terenach sąsiednich. Nieprzyjemny zapach powoduje duży dyskomfort, jednak w systemie prawa brak jest norm określających niedopuszczalne poziomy odoru. Stąd okoliczność ta nie może stanowić podstawy odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosło, że wyrażony w toku postępowania środowiskowego sprzeciw okolicznych mieszkańców wobec przedsięwzięcia, nie może stanowić podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej. Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia może nastąpić jedynie w prawem przewidzianych okolicznościach, natomiast sam sprzeciw okolicznych mieszkańców nie może decydować o odmowie wydania takiej decyzji. Celem postępowania, w którym wydaje się decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, jest możliwie najlepsze zabezpieczenie środowiska przed negatywnym oddziaływaniem inwestycji, a nie jej zablokowanie. Zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu nie może być rozumiane jako swego rodzaju plebiscyt, czy głosowanie nad dopuszczalnością proponowanej inwestycji. Wydanie uwarunkowań środowiskowych, pomimo protestów, nie stanowi automatycznego nieuwzględnienia interesu społecznego i przedłożenia interesu inwestora nad interesem lokalnej społeczności. Organ nie może bowiem kierować się subiektywnym przekonaniem o uciążliwości inwestycji, ale musi mieć na względzie konkretne parametry i regulacje prawne oraz powinien odnosić się do faktów, wyliczeń i norm.

W ustawie ooś enumeratywnie wyliczono przyczyny odmowy wydania decyzji środowiskowej, które potraktowano jako wyjątek od zasady pozytywnego określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Jest to związane z charakterem decyzji środowiskowej, która służy jedynie ocenie następstw realizacji danego przedsięwzięcia dla środowiska. Decyzja środowiskowa nie przesądza o przystąpieniu do realizacji przedsięwzięcia, ale otwiera inwestorowi drogę do ubiegania się o pozwolenie na budowę. Postępowanie środowiskowe służy zidentyfikowaniu negatywnych skutków wykonania i późniejszej eksploatacji przedsięwzięcia oraz określeniu działań, które mają zapobiec lub zminimalizować owe skutki do poziomu zgodnego z prawem.

Decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2019 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w O., które zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:

1. art. 19 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych w zw. z art. 7, 77 i 80 kpa poprzez brak dostatecznego rozpatrzenia materiału dowodowego;

2. art. 5 Konstytucji RP w zw. z art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska poprzez uznanie, że oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia nie zakłóci zrównoważonego rozwoju okolic wsi O.;

3. art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez brak dostatecznego wzięcia pod uwagę opinii Powiatowego Państwowego Inspektora sanitarnego w S. z dnia [...] grudnia 2016 r., w konsekwencji czego Kolegium dopuściło możliwość realizacji inwestycji, która niewątpliwie będzie negatywnie wpływać na środowisko, w tym zagrażać zdrowiu mieszkańców okolicznych nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie doprecyzowało, że Kolegium nie wyjaśniło w sposób dostateczny okoliczności związanych z występowaniem uciążliwości odorowych, a także pominęło, że w raporcie brak jest analizy możliwych konfliktów społecznych. Nadto zarzucono, że organ odwoławczy nie dokonał oceny opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i zawartych w tej opinii zastrzeżeń. Nie uwzględnił też zasady zrównoważonego rozwoju oraz zasady przezorności.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odniosło się do podniesionych w niej zarzutów i wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, na których została oparta, ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań przypomnieć należy, że przedmiotowa sprawa była już poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2581/18 uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. Element ten ma doniosłe znaczenie, bowiem w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy oraz orzekający aktualnie Sąd są więc związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku. W konsekwencji oznacza to, że organ odwoławczy był obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu powyższego wyroku z dnia 4 października 2018 r. Reguła wyrażona w przepisie art. 153 powołanej ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ustanie mocy wiążącej oceny prawnej może spowodować zmiana, po wydaniu orzeczenia, istotnych okoliczności faktycznych lub przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia, zmiana stanu prawnego oraz wzruszenia orzeczenia (zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym trybie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych m.in. z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także sądu administracyjnego. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego.

Z uwagi na treść art. 153 powołanej ustawy, skarżący nie może na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować kwestii przesądzonych już wcześniej przez Sąd. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane w skardze zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w tym przepisie mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu.

Nadto dodać należy, że zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tej regulacji polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego. Ani organ, ani sąd nie mogą inaczej i na nowo sformułować oceny prawnej, która już raz została sformułowana w sprawie i są zobowiązane podporządkować się jej w pełnym zakresie. Co więcej, sąd ponownie orzekający jest zobowiązany wskazać, czy organ do tej oceny się zastosował, co jest warunkiem legalności zachowania organu w sprawie. Natomiast niezastosowanie się przez organ czy sąd do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wydanym w tej samej sprawie prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa, tj. art. 153 powołanej ustawy.

Sąd ponownie orzekając w niniejszej sprawie miał za zadanie skontrolowanie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało się do zaleceń i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2581/18. Istota wykładni dokonanej przez Sąd we wskazanym wyroku sprowadzała się do wykazania braków przeprowadzonego przez Kolegium postępowania odwoławczego od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia opisanego na wstępie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zawarł zalecenia co do ustaleń, które powinien poczynić organ odwoławczy w toku ponownego postępowania odwoławczego. Sąd stwierdził, że z treści raportu wynika, jak również w toku postępowania administracyjnego skarżący wielokrotnie wskazywał, że w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia brak jest innych uwarunkowań stanowiących źródło oddziaływań skumulowanych, wymagających przeprowadzenia stosownej analizy. W obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie znajdują się inne instalacje, istniejące, realizowane lub planowane. Z treści przedłożonego raportu wynika, że zgodnie z zasadami metodyki referencyjnej, skompensowane oddziaływanie z innymi źródłami (dalszymi) uwzględniono poprzez zastosowanie istniejącego "tła zanieczyszczeń", określonego przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, a dla zanieczyszczeń technologicznych (amoniak i siarkowodór) w wysokości 10% ich wartości odniesienia uśrednionej do roku. Powyższa metodyka odpowiada dyspozycji przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Sąd stwierdził też, że w treści raportu odniesiono się również do analizy uciążliwości odorowej. Przedłożony raport obejmuje bowiem taką ocenę. W przedmiotowej sprawie – co wynika z raportu – podstawowe składniki odorotwórcze, tj. amoniak i siarkowodór, emitowane z planowanych budynków inwentarskich, mają spełniać wartości odniesienia w powietrzu. Ponadto, na co wskazuje również organ II instancji w treści raportu zaproponowano szereg rozwiązań mających na celu jak najdalej idące zminimalizowanie ewentualnego oddziaływania odorowego. W raporcie przewidziano bowiem stosowanie probiotycznych dodatków do pasz i/lub obornika, mających na celu zmniejszenie emisji gazów złowonnych nawet o 50%, wykonanie nasadzeń zieleni izolacyjnej oraz zastosowanie rozwiązań i działań określonych w "Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości zapachowej". Sporządzony w przedmiotowej sprawie raport określił tym samym – wbrew twierdzeniu Kolegium – możliwe oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko oraz wskazał środki, które będą stosowane celem wyłączenia negatywnych skutków funkcjonowania inwestycji. Analizy i badania przeprowadzane na etapie sporządzania raportu wykluczyły zaś możliwość negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na zdrowie i życie mieszkańców oraz na środowisko naturalne. W sytuacji zatem gdy w oparciu o przywołaną przez organ zasadę przezorności, przedłożony raport nadal budził wątpliwości organu, to dla właściwego załatwienia sprawy SKO winno w trybie art. 136 kpa, zażądać jego uzupełnienia o konkretne informacje, lub też jak sam organ wskazał, zwrócić się o opinię np. do biegłego z zakresu ochrony środowiska. W sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś., raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: a) istnienia przedsięwzięcia, b) wykorzystywania zasobów środowiska, c) emisji. Przytoczony przepis ustanawia wymóg umieszczenia w raporcie opisu metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opisu przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmującego m.in. skumulowane oddziaływania na środowisko. Taka konstrukcja przepisu rozwija treść zasady przezorności, wynikającej z art. 6 ust. 2 p.o.ś., zgodnie z którym kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Uwzględniając powyższe przyjmuje się, że raport powinien zawierać informację o potencjalnych zagrożeniach związanych z wystąpieniem efektu skumulowanego oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć, w stosunku do których inwestorzy lub jeden inwestor wystąpili z wnioskami o wydanie decyzji środowiskowych. Opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę powinien odpowiadać założeniu, na którym opiera się instytucja prawna ocen oddziaływania na środowisko. Założenie to przewiduje, że skutki ludzkiej ingerencji w środowisku oraz alokacji zagrożeń nie dadzą się nigdy dokładnie przewidzieć i opisać. Z tego powodu badanie oddziaływań skumulowanych powinno uwzględniać treść zasady przezorności. W świetle powyższego, Sąd stwierdził, że skumulowane oddziaływania na środowisko dotyczą zmian w środowisku, które są spowodowane wpływem danego przedsięwzięcia w połączeniu z innymi obecnymi i przyszłymi przedsięwzięciami. W konsekwencji inwestor, kierując się zasadą przezorności, powinien uwzględnić w raporcie informacje o potencjalnych zagrożeniach związanych z wystąpieniem efektu skumulowanego oddziaływania na środowisko nie tylko w stosunku do istniejących przedsięwzięć, ale i przedsięwzięć planowanych, o których powziął wiadomość.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w warunkach niniejszej sprawy, należało zwrócić się do inwestora o uzupełnienie raportu w tym zakresie tak, aby podnoszona przez stronę okoliczność braku innych przedsięwzięć nie budziła żadnych wątpliwości. To samo tyczy się kwestii związanej z wykazaniem możliwości zagospodarowania obornika we wskazany w raporcie sposób, który co istotne w sprawie nie jest kwestionowany przez organy, jako właściwy, ale wymaga doprecyzowania m.in. również pod względem ewentualnych kumulacji. Następnie odnieść się należy do wymogu wynikającego z art. 66 ust. 1 pkt 15 u.u.i.ś., zgodnie z którym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Mając na uwadze brzmienie przytoczonego przepisu nie budzi wątpliwości to, że niezbędnym elementem raportu jest analiza możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Zauważyć należy, że analiza w tym zakresie ma istotne znaczenie dla ostatecznego kształtu planowanego przedsięwzięcia. Jak już bowiem wskazano wyżej czynniki społeczne są jednym z kryteriów, do których powinny odwoływać się warianty realizacji przedsięwzięcia. W warunkach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości – wynika to wprost z akt sprawy, że w przypadku planowanej inwestycji istnieje konflikt społeczny. Lokalna społeczność, czemu daje wyraz w licznych protestach nie zgadza się na jej lokalizację. W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że wskazane przez organ braki raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zarówno z uwagi na ekonomikę postępowania, jak okoliczność, że nie jest to pierwsza decyzja kasatoryjna w sprawie powinny zostać uzupełnione w ramach art. 136 kpa przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy w tym stanowiska strony skarżącej, z którego wynika, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania zasady przezorności, nie można uznać, że istniały podstawy do podjęcia przez Kolegium decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa. Stwierdzone wady postępowania, wprawdzie pociągają za sobą konieczność dokonania stosownych wyjaśnień, ale w ocenie Sądu dopiero po ich wyjaśnieniu przez organ odwoławczy będzie można stwierdzić, czy faktycznie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w tym, czy istnieje konieczność przeprowadzenia ponownego uzgodnienia z RDOŚ i zaopiniowania przez PPIS.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 4 października 2018 r. W pierwszej kolejności zwróciło się do Wójta Gminy G. o ustalenie czy na terenie, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie znajdują się aktualnie lub są planowane inwestycje o podobnym charakterze (chów zwierząt) lub inne, które mogą doprowadzić do kumulacji negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z innymi już istniejącymi lub planowanymi obiektami, a także wystąpił do inwestora o uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko o:

1. informację czy na terenie, na którym ma być realizowane w/w przedsięwzięcie, a w szczególności w obszarze oddziaływania tego przedsięwzięcia, znajdują się aktualnie lub planowane są w przyszłości inwestycje o podobnym charakterze (chów zwierząt) lub inne, które mogą doprowadzić do kumulacji negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia objętego niniejszym postępowaniem z innymi już istniejącymi, czy też planowanymi obiektami, co do których toczyło się lub toczy postępowanie środowiskowe;

2. w przypadku ustalenia, że na terenie, na którym ma być realizowana inwestycja znajdują się lub planowane są inne inwestycje negatywnie oddziałujące na środowisko – ocenę skumulowanego oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym skumulowanego oddziaływania odorowego;

3. skonkretyzowaną ocenę możliwości zagospodarowania obornika, który może powstać w związku z funkcjonowaniem w/w przedsięwzięcia, zawierającą szczegółowy opis sposobu magazynowania i dalszego postępowania z obornikiem, w tym ocenę możliwości zagospodarowania obornika na konkretnych gruntach inwestora (wskazanie działek ewid., na których możliwe jest nawożenie obornikiem), a także uwzględnienie możliwości skumulowanego oddziaływania w tym zakresie;

4. analizę możliwych konfliktów społecznych, uwzględniającą, że taki konflikt w niniejszej sprawie występuje, wraz ze wskazaniem sposobów łagodzenia tych konfliktów.

W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy w piśmie z dnia 12 grudnia 2018 r. poinformował, że na terenie, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie nie znajdują się inwestycje o podobnych charakterze. Inwestycje tego rodzaju nie są również planowane i nie toczy się żadne postępowanie środowiskowe dotyczące tego rodzaju przedsięwzięć. Inwestor natomiast w piśmie z dnia 21 grudnia 2018 r. przedłożył wymagane wyjaśnienia, dotyczące skumulowanych oddziaływań, sposobu postępowania z obornikiem, a także analizy możliwych konfliktów społecznych.

Następnie organ odwoławczy szczegółowo opisał i ocenił ustalenia stanu faktycznego uznając, że zgromadzony materiał dowodowo-wyjaśniający jest wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie polegającego na ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, mając na względzie przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 z późn. zm.).

W przedmiotowym postępowaniu ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Z uwagi na swój charakter raport powinien być oceniany przez organ w świetle wymagań stawianych środkom dowodowym na gruncie art. 75 i nast. kpa. Raport ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowych, który chociaż nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa – a więc nie może zastąpić swobodnej oceny dowodów – zawiera jednak wiadomości specjalistyczne i podlega pełnej ocenie przez właściwy organ prowadzący postępowanie w świetle oceny całokształtu materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 kpa czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa i nie zwalnia organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych. Chociaż raport jest dokumentem prywatnym, nie oznacza to jednak, że musi być poddany ocenie przez biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Właściwe rzeczowo i miejscowo organy w tej sprawie, tj. Wójt Gminy G. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., są to bowiem wyspecjalizowane organy powołane przez ustawodawcę do orzekania w tego rodzaju sprawach. Raport chociaż jest dokumentem prywatnym, to powinien być opracowany przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raport powinien być także spójny, rzetelny i kompleksowy i tak też został oceniony przez Kolegium, wraz z jego uzupełnieniami. Ponadto skoro raport nie jest dokumentem urzędowym, a więc nie korzysta z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym (art. 76 kpa), a w zakresie jego ustaleń faktycznych i prawnych może być kwestionowany przez inne strony postępowania, czyli podlega ocenie na etapie postępowania wyjaśniającego. Oznacza to, że nie powinien być uznany za środek dowodowy raport niespełniający ustawowych wymagań ustalonych w art. 66 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie jednak taka sytuacja nie zachodzi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń raportu i nie dokonuje merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko, lecz jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Sąd może oceniać raport jedynie pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności jego treści z przepisami określającymi sposób sporządzenia, logiki wywodów oraz weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, raport wraz z uzupełnieniami organ odwoławczy poddał bardzo wnikliwej analizie i prawidłowej ocenie. Uzupełnienie raportu jest dopełnieniem raportu, wzbogacone o dodatkowe treści, dane i informacje, których brak w raporcie, czyniące kompletnym sporządzony raport. Organ odwoławczy z należytą atencją pochylił się nad lekturą raportu i jego uzupełnieniami i przeanalizował go w sposób dostatecznie wnikliwy i wszechstronny. Raport nie budził zastrzeżeń organu i nie zawierał niespójności. Kolegium prawidłowo oceniło, że przedłożony raport został sporządzony prawidłowo i odniosła się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Właściwie charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy, uwzględniające jego specyfikę. Brak jest więc podstaw, by odmówić mu waloru wiarygodności i mocy dowodowej. Raport został sporządzony profesjonalnie, przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia i zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Dotyczy to także oddziaływania odorowego, które zanalizowane zostało w ramach obowiązujących uregulowań. W wyniku tej analizy na inwestora nałożono szereg obowiązków, które zapobiegać mają rozprzestrzenianiu się odorów. Przewidziano, że kurniki zostaną wyposażone w szczelną, gładką betonową posadzkę, obornik nie będzie magazynowany w kurnikach po zakończeniu cyklu, ani gromadzony poza budynkami kurników, załadunek obornika odbywał się będzie na przyczepy wewnątrz kurników, albo bezpośrednio na zewnątrz budynku. W czasie transportu obornik będzie zabezpieczony brezentem, kurniki będą wyposażone w odpowiednio wydajny system wentylacji mechanicznej, zapewniający właściwe rozprzestrzenianie się odorów; częste sprawdzanie prawidłowości pracy urządzeń i instalacji, wykonanie pasa zieleni izolacyjnej wokół działki inwestycyjnej. Ponadto ograniczenie produkcji amoniaku i siarkowodoru osiągnięte będzie poprzez dodawanie do ściółki, a także do pasz odpowiednich preparatów zmniejszających emisję tych gazów. Wszystkie te okoliczności organ odwoławczy uwzględnił, ustalając konkretne wymogi i uwarunkowania. Kolegium uznało, że działania te w wystarczający sposób chronić będą otoczenie przedsięwzięcia przed oddziaływaniem odorowym. Według Kolegium przy przestrzeganiu warunków określonych w decyzji, działalność projektowanego przedsięwzięcia nie będzie uciążliwa pod względem zanieczyszczenia powietrza, w tym zanieczyszczenia odorami, i stanowisko to prawidłowo uzasadniło tym, że emisje te nie będą powodować przekroczenia wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstotliwości przekroczeń określonych w odpowiednich przepisach. Kolegium, jako wyspecjalizowany organ powołany przez ustawodawcę do orzekania w tego rodzaju sprawach, uznało te działania za wystarczające dla osiągnięcia efektu w postaci zmniejszenia uciążliwości inwestycji w szczególności uciążliwości odorowych.

Kolegium odniosło się także do analizy konfliktów społecznych wskazując, że raport wraz z uzupełnieniami zawiera wystarczającą analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Podkreśliło, że początkowo w pkt 14 raportu biegły przewidywał, że z uwagi na korzystne wyniki przeprowadzonej analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie ma uzasadnionych podstaw do protestów i konfliktów społecznych, w szczególności związanych z oddziaływaniem zapachowym. Progi wyczuwalności węchowej odorantów nie zostaną bowiem przekroczone i nie ma obiektywnych przesłanek natury zdrowotnej do występowania konfliktów. Jednakże w toku postępowania społeczność lokalna zaprotestowała z obawy przed odorami. Wówczas raport został uzupełniony na wezwanie RDOŚ, a oddziaływanie odorowe zostało omówione w pkt 8.2.3 raportu. Kolegium, jako wyspecjalizowany organ powołany przez ustawodawcę do orzekania w tego rodzaju sprawach, dokonując oceny uzupełnienia raportu doszło do przekonania, że stężenie odorantów nie przekroczy dopuszczalnych norm, ani progu wyczuwalności węchowej poza terenem inwestycji. W toku postępowania nie przedłożono zaś żadnego dowodu podważającego tę tezę.

Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy Sąd wziął pod uwagę przepis art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska, które formułują (art. 5 Konstytucji) i definiują (art. 3 pkt 50) zasadę zrównoważonego rozwoju. A mianowicie art. 5 Konstytucji strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska stanowi, że przez zrównoważony rozwój rozumie się taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Rozpatrując zatem miejsce zasady zrównoważonego rozwoju w Konstytucji RP należy przyjąć, że pełni ona przede wszystkim rolę dyrektywy wykładni. A to wtedy gdy pojawiają się wątpliwości co do zakresu obowiązków, rodzaju obowiązków i sposobu ich realizacji należy posiłkować się zasadą zrównoważonego rozwoju. Pełni ona zatem rolę podobną do zasad współżycia społecznego czy społeczno-gospodarczego przeznaczenia w prawie cywilnym. W pierwszej kolejności do uwzględniania zasady zrównoważonego rozwoju obowiązany jest ustawodawca w procesie stanowienia prawa, ale z drugiej zasadę tę powinny mieć na uwadze organy stosujące prawo. Niekiedy bowiem stan faktyczny wymaga rozważenia i wyważenia rozwiązań systemowych, stosując zasadę zrównoważonego rozwoju. Wymagania zrównoważonego rozwoju determinują bowiem treść zasady ochrony środowiska, czy też warunków korzystania z niego. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że przy ocenie wyników postępowania ocenowego, w szczególności w odniesieniu do zagrożenia odorowego Kolegium uwzględniło zarówno zasadę zrównoważonego rozwoju, jak i zasadę przezorności. W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja wyważa stosowne proporcje pomiędzy spornymi interesami inwestora oraz innych stron postępowania, a także uwzględnia cel i istotę udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań. W zaskarżonej decyzji środowiskowej, zgodnie z zaleceniami organu uzgadniającego, a także z uwzględnieniem zapisów raportu, zobowiązano inwestora do zastosowania wszelkich niezbędnych środków minimalizujących oddziaływanie inwestycji na środowisko. Stąd też zarzut w zakresie naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju uznać należy za bezzasadny. Zauważyć przy tym należy, że z raportu i postanowień organów uzgadniających wynika, że najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości 200m i 250m od inwestycji, a skarżący nie wyjaśnia w jakich sposób ustalił tę odległość na 77m, zwłaszcza, że w toku postępowania dane co do ustalonej odległości budynków mieszkalnych nie były podważane.

Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy również szczegółowo odniósł się do opinii PPIS w S. i wyjaśnił, że opinia ta nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Negatywne stanowisko PPIS w S. zostało bowiem oparte na uznaniu uciążliwości zapachowej (odorowej) przedmiotowego przedsięwzięcia dla otoczenia, w tym dla ludzi, co może prowadzić do powstania konfliktów społecznych. Kolegium zwróciło jednak uwagę, że organ sanitarny w sposób ogólnikowy odniósł się do tego zagadnienia i nie wziął zupełnie pod uwagę, że stężenia substancji odoroczynnych w powietrzu nie zostaną przekroczone, a także możliwości nałożenia na inwestora obowiązków, które powodują minimalizację szkodliwego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Kolegium zobowiązane było uwzględnić, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę udzielenia zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w sytuacjach określonych w przepisach art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy ooś. Wyliczenie to ma charakter enumeratywny, gdyż przyczyny odmowy wydania decyzji środowiskowe są traktowane jako wyjątek od zasady pozytywnego określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Jest to związane z charakterem decyzji środowiskowej, która służy jedynie ocenie następstw realizacji danego przedsięwzięcia dla środowiska. Kolegium ustaliło, że żadna z tych przesłanek w niniejszej sprawie nie występuje, a zatem brak było podstaw do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia objętego wnioskiem inwestora.

W okolicznościach niniejszej sprawy, także zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa poprzez brak dostatecznego rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest niezasadny. W świetle tego co przedstawiono wyżej, stan faktyczny ustalony przez organy, zaaprobowany przez Sąd w wyroku z dnia 4 października 2018 r. i materiał dowodowy zgromadzony po tym wyroku, był wystarczający do oceny wydania zaskarżonej decyzji, która przepisów prawa nie narusza.

W konsekwencji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.