Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 50/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33-37
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Gruntowej Wsi [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazania podjęcia działań w celu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. (dalej: "RDOŚ", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 33 i art. 37 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm., zwanej dalej "ustawą o ochronie przyrody") w związku z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm., zwanej dalej "ustawą

o udostępnianiu informacji o środowisku") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego terenu zlokalizowanego w miejscowości G., gmina N. na działce nr [...], przekształconego przez:

a/ odtworzenie drogi gruntowej na długości około 1000 m poprzez usypanie mas ziemnych i ich rozplantowanie, co spowodowało podniesienie rzędnych terenu,

b/ nawiezienie gruzu w postaci cegieł, betonowych elementów konstrukcji i innych odpadów budowlanych na działkę nr [...], stanowiącą pas drogowy, co spowodowało podniesienie rzędnych oraz zanieczyszczenie terenu,

c/ wykonanie obustronnych rowów odwadniających wzdłuż drogi o głębokości 1-1,5 m, co powoduje osuszanie znajdujących się w tym miejscu siedlisk przyrodniczych,

d/ zniszczenie roślinności, w tym wycięcie zarośli i drzew oraz wykarczowanie karp

i uszkodzenie systemu korzeniowego,

postanowił:

- nakazać Wspólnocie Gruntowej Wsi G. podjęcie – w terminie do [...] grudnia 2012 r. – działań mających na celu przywrócenie ww. terenu do stanu, jaki istniał przed dniem [...] sierpnia 2011 r., z wyłączeniem odtworzenia poprzedniego poziomu rzędnej działki nr [...] oraz stanu pokrycia szatą roślinną;

- powyższych czynności należy dokonać na podstawie projektu przywrócenia stanu pierwotnego, sporządzonego przy udziale specjalistów z dziedziny hydrologii

i siedliskoznawstwa, który winien zawierać następujące kwestie:

1. w zakresie ukształtowania powierzchni ziemi konieczność wybrania i wywiezienia nawiezionego z zewnątrz materiału, w szczególności gruzu, cegły i betonowych elementów konstrukcji;

2. przywrócenie stosunków wodnych charakterystycznych dla terenów sąsiadujących

z obszarem przekształconym, w szczególności przez zahamowanie odpływu wody

z siedliska przyrodniczego – łęgu w zakresie określonym w powyższym projekcie.

Sporządzony projekt należy przedstawić RDOŚ w celu jego zaopiniowania

i akceptacji. Ponadto:

1. Podczas robót należy zabezpieczyć okoliczne drzewa tak, aby prowadzenie prac nie spowodowało ich uszkodzeń.

2. Wszelkie prace winny być prowadzone pod nadzorem przyrodniczo-środowiskowym z dziedzin, o których mowa wyżej.

3. Celem umożliwienia kontrolowania prawidłowości nakazanych prac,

z przebiegu robót należy zdawać RDOŚ comiesięczne raporty wraz

z dokumentacją fotograficzną (może być film DVD). Należy również powiadomić pisemnie RDOŚ o terminie rozpoczęcia i zakończenia prac związanych

z przywróceniem do stanu poprzedniego omawianego terenu.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że podjął czynności na skutek pisma radnego Rady Miejskiej N. w sprawie prac wykonywanych w miejscowości G. w dolinie rzeki P. w obszarach Natura 2000. W dniu [...] listopada 2011 r. organ uzyskał pisemną informację z Urzędu Miasta i Gminy N., że prace, polegające na udrożnieniu drogi gminnej dochodzącej do mostu w G. przez wycięcie samosiejek, usunięcie starych karp i wyrównanie drogi, zostały wykonane przez Wspólnotę Gruntową Wsi G. Nie stwierdzono przy tym niszczenia siedliska flory i fauny, ani podejmowania czynności, które wymagałyby wydania przez organ administracji publicznej zezwoleń, czy innych decyzji administracyjnych. W dniu [...] listopada 2011 r. do RDOŚ wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w G. informujące, że na terenie wsi G., wzdłuż obydwu stron drogi gminnej na długości około 400-500 m, zostały wykonane nowe, bądź odnowione istniejące rowy melioracyjne. Na wykonanie tych prac nie wydawano zezwolenia, czy decyzji na wycinkę drzew w pasie drogi gminnej na rzecz wykonawcy robót – Wspólnoty Gruntowej Wsi G., ani na rzecz właściciela działki – Gminy N.

W dniu [...] grudnia 2011 r. organ I instancji dokonał oględzin na przedmiotowym gruncie, w trakcie których ustalono, że na działce nr [...] w miejscowości G. od mostu na rzece P. w kierunku południowym do Lasów Państwowych

w miesiącach sierpień – wrzesień 2011 r. została odtworzona droga na długości około 1000 m. W ramach jej odtworzenia wykonano obustronne rowy o głębokości

1-1,5 m z ujściem bezpośrednio do P. lub starorzecza P., a ziemia z wykopów została usypana i rozplantowana na przedmiotowej działce, co spowodowało podniesienie rzędnej odtworzonej drogi. Dodatkowo na odtworzoną drogę wysypany został gruz w postaci cegieł i betonowych elementów konstrukcji. Na odcinku około 1000 m po obu stronach drogi leżą razem z karpami wycięte drzewa w ilości około 20 sztuk (głównie olchy). Powyższe prace zostały wykonane przez Wspólnotę Gruntową Wsi G. bez wymaganych decyzji administracyjnych, zezwoleń i uzgodnień.

Organ I instancji ustalił, że teren, na którym wykonano przedmiotowe prace, zlokalizowany jest w obszarach europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000: [...] oraz [...] Uściślając, prace w miejscowości G. na działce ewidencyjnej numer [...] przeprowadzone zostały w obrębie priorytetowych siedlisk przyrodniczych w [...] ([...]) łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe oraz ([...]) niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie. W obszarze [...], gdzie wykonano przedmiotowe prace, mogą również występować chronione gatunki ptaków: derkacz, dzięcioł średni oraz gąsiorek.

Ponadto organ dokonał analizy mapy ewidencyjnej z przedmiotową działką

z 1984 r., złożonej przez Burmistrza Miasta i Gminy w N., z której wynika, że widniejące na niej droga i rowy nie pokrywają się z zastanym w dniu oględzin aktualnym stanem na gruncie. Zgodnie z powyższą mapą rowy nie biegną dalej obustronnie wzdłuż drogi, stanowiącej działkę nr [...]. Natomiast zgodnie ze stanem faktycznym około 1-1,5 metrowe rowy zostały poprowadzone obustronnie wzdłuż odtworzonej drogi na długości około 750 m, a urobek ziemi został usypany i rozplantowany na działce nr [...], co spowodowało podniesienie rzędnej przedmiotowej działki. Organ ustalił, że wycięte drzewa były w wieku powyżej 10 lat, dlatego też ich wycinka wymagała zezwolenia. Działka nr [...], na której wykonano przedmiotowe prace, znajduje się w obszarze terenów zalewowych, gdzie zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 9.1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy N., uchwalonego w dniu [...] października 2004 r., istnieje zakaz zmiany ukształtowania terenu, składowania materiałów oraz wykonywania innych robót, z wyjątkiem praz związanych z regulacją lub utrzymaniem wód. Zgodnie zaś z § 12 ust. 4 pkt 5 tego planu, w całym obszarze ustalony jest obowiązek zachowania walorów środowiska przyrodniczego, w tym rzeźby terenu, zachowania istniejącej zieleni, pojedynczych drzew i krzewów oraz ich skupisk, zieleni łęgowej, a także roślinności zielnej, rosnącej na terenie narażonym na erozję.

Organ I instancji ustalił, że przedmiotowe prace, z uwagi na zmianę

w ukształtowaniu terenu przez podniesienie rzędnej terenu na działce [...]

w miejscowości G. oraz zmianę stosunków wodnych danego terenu, wymagały

i nadal wymagają uzyskania w trybie art. 118 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody decyzji ustalającej warunki prowadzenia robót ziemnych, zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych, zwłaszcza na terenach, na których znajdują się skupienia roślinności o szczególnej wartości

z punktu widzenia przyrodniczego, terenach o walorach krajobrazowych

i ekologicznych, terenach masowych lęgów ptactwa (...). Ponadto zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, na usunięcie drzew lub krzewów z terenu działki nr [...], jej właściciel – Miasto i Gmina N., albo Wspólnota Gruntowa Wsi G., za zgodą właściciela, powinni uzyskać zezwolenie, wydawane przez Starostę G., natomiast zgodnie z art. 83 ust. 2 "b" tej ustawy, w przypadku wycinki drzew w pasie drogowym wymagane było uzgodnienie projektu decyzji na tę wycinkę z RDOŚ.

Jak wynika z powyższego, procedura oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 [...] była i jest możliwa do przeprowadzenia, jednak inwestor nie uzyskał na prowadzone przez siebie prace wymaganych prawem decyzji.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że w powyższym obszarze, w miejscu wykonania odtworzenia drogi gruntowej i rowów odwadniających, występują siedliska przyrodnicze, określane jako priorytetowe (lasy łęgowe, świeże łąki niżowe) z uwagi na zainteresowanie Wspólnoty Europejskiej i są przedmiotem ochrony. Odtworzona droga gruntowa przecięła ww. siedliska priorytetowe, a zmiana stosunków wodnych spowodowała osuszenie terenu z cennymi elementami środowiska przyrodniczego. Zarówno obniżanie poziomu wód gruntowych, jak i przesuszanie łąk i pastwisk są zagrożeniami obszaru Natura 2000 [...]

Zdaniem RDOŚ, zakres przekształceń, dokonanych przez Wspólnotę Gruntową Wsi G., dotyczy powierzchni około [...] ha, natomiast działania dotyczące wykonania obustronnych rowów odwadniających powoduje oddziaływanie na powierzchnię około [...] ha. Wykonane na przedmiotowym obszarze prace spowodowały pogorszenie się stanu siedlisk przyrodniczych przez: fizyczną degradację, zmniejszenie ich powierzchni oraz zmianę cech charakterystycznych siedlisk, zakłócenie funkcji ekosystemu

w krajobrazie oraz pogorszenie szans osiągnięcia właściwego stanu ochrony siedliska w przyszłości. Mając te okoliczności na uwadze oraz zasadę przezorności, wyrażoną

w art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, RDOŚ stwierdził, że przedmiotowe prace, podjęte bez wymaganych zezwoleń, stanowią działania znacząco negatywnie oddziałujące na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Wspólnota Gruntowa Wsi G. (dalej: "Wspólnota", "skarżąca"), reprezentowana przez Zarząd: M. R., B. S. i M. T. Skarżąca podniosła, że właścicielem działki nr [...], położonej w G., jest Miasto i Gmina N.

i to ona powinna zapewnić legalność inwestycji. Odtworzenie drogi Wspólnota traktowała jako wkład własny dla uzupełnienia inwestycji Gminy dotyczącej mostu na P. Zarząd Wspólnoty nie miał świadomości niedopełnienia przez Gminę obowiązków wynikających z prawa, a dotyczących prowadzonych prac. Ponadto skarżąca zarzuciła nieścisłości w decyzji organu I instancji przez bezpodstawne stwierdzenie o podwyższeniu rzędnej odtworzonej drogi, zawyżone wartości głębokości rowów przydrożnych, błędne przyjęcie w wyliczeniu zasięgu oddziaływania rowu melioracyjnego, zbyt wysoką ocenę wartości przyrodniczej siedlisk zdegradowanych przez wieloletni wpływ wysokiego poziomu wód gruntowych, stwierdzenie istnienia cennych siedlisk przyrodniczych w miejscu przebiegu odtworzonej drogi.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu podjęcia działań, mających na celu przywrócenie ternu do stanu, jaki istniał przed dniem [...] sierpnia 2011 r., w tym zakresie nakazał Wspólnocie podjęcie tych działań w terminie do [...] lutego 2013 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy, powołując się na przepisy art. 33 ust. 1 i 3 oraz art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w pierwszej kolejności wskazał, że tego rodzaju postępowania wszczynane są przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska

w stosunku do podmiotu, który podejmuje i wykonuje działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 bez stosownych zezwoleń. W związku z tym GDOŚ uznał, że w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte nieprawidłowo, bowiem w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2012 r. RDOŚ nie wskazał podmiotu, którego bezpośrednio ono dotyczy. Jednak w ocenie organu odwoławczego, uchybienie to nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które skutkowałoby wyeliminowaniem spornej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący brał udział

w czynnościach dowodowych, został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i miał możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym. Jednocześnie kontrolowana decyzja została prawidłowo skierowana do wykonawcy działań przeprowadzonych bez stosownych zezwoleń, tj. Wspólnoty.

GDOŚ, rozpoznając merytorycznie sprawę podniósł, że przedmiotowa działka położona jest w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty – [...] i jednocześnie w granicach specjalnej ochrony ptaków [...]. Do głównych zagrożeń obu ww. obszarów Natura 2000 należą: obniżanie poziomu wód gruntowych, przesuszanie łąk i pastwisk, zmiana użytków zielonych na rolne, zabudowa rekreacyjna oraz zaniechanie użytkowania łąk i pastwisk. Rejon przedmiotowej inwestycji zlokalizowany jest w obrębie siedlisk leśnych ([...]) i łąkowych ([...]), stanowiących przedmiot ochrony w obszarze Natura 2000 [...] zaś nizinne łąki użytkowane ekstensywnie mogą stanowić siedlisko gatunków ptaków, dla ochrony których wyznaczono obszar Natura 2000 [...] np. derkacza, czy błotniaka stawowego (żerowisko).

Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu w trybie art. 37 ustawy

o ochronie przyrody należy ustalić, czy przeprowadzone prace mogą wywierać znaczący negatywny wpływ na obszary Natura 2000, a zatem czy ich rozpoczęcie powinno być poprzedzone odpowiednią oceną oddziaływania oraz czy dla tego przedsięwzięcia została wydana decyzja poprzedzona taką oceną (w trybie art. 34 lub 35 "a" ww. ustawy).

Analizując powyższe przesłanki organ uznał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że żadne z podjętych robót nie były poprzedzone uzyskaniem zezwolenia, albo decyzji, o których mowa w art. 34 i art. 35 "a" ustawy o ochronie przyrody. Przedmiotowa inwestycja, polegająca na udrożnieniu drogi gruntowej, wymagała szeregu zezwoleń i decyzji administracyjnych (m.in.: decyzji na usunięcie drzew, ustalającej warunki prowadzenia robót melioracyjnych oraz innych robót ziemnych, zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych właściwościach przyrodniczych, pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, zgłoszenia przeprowadzenia robót budowlanych, w toku których możliwe było przeprowadzenie oceny oddziaływania inwestycji na obszary Natura 2000). Jednocześnie organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że przedmiotowe działania "udrożnienia drogi", podjęte spontanicznie przez Wspólnotę, mogą znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w szczególności na siedliska [...], dla ochrony których ten obszar został wyznaczony.

W szczególności budowa rowów odwadniających może przyczynić się do zmian stosunków wodnych na terenach przyległych, co - jak przyznał skarżący – jest celem tej inwestycji. Zmiana reżimu wodnego na terenach łęgów i przyległych łąk może wiązać się z pogorszeniem stanu ochrony i zniszczeniem tych siedlisk.

Nadto organ odwoławczy podniósł, że nie można jednoznacznie określić zakresu i skali oddziaływania przeprowadzonych prac na obszar Natura 2000. Jednak mając na uwadze charakter tych prac i siedliska przyrodnicze, które występują w sąsiedztwie podjętych działań oraz zasadę przezorności, należy nakazać podjęcie czynności mających na celu przywrócenie stanu poprzedzającego wykonane roboty odwadniające.

Odnosząc się do zarzutów odwołania GDOŚ wyjaśnił, że decyzja wydana na podstawie art. 37 ustawy o ochronie przyrody jest skierowana do podmiotu, który podjął działania. Skarżąca wykonała prace związane z udrożnieniem drogi gminnej jako wkład własny, więc należy ją traktować jako inwestora. Fakt istnienia w przeszłości w miejscu inwestycji drogi i rowów odwadniających nie zwalniało skarżącej z obowiązku zgłoszeń

i uzyskania zezwoleń wymaganych prawem. Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w trybie art. 37 ustawy o ochronie przyrody, nie jest zobowiązany do określenia zasięgu oddziaływania, czy procentu powierzchni zniszczenia danego siedliska. Jednak na podstawie wiedzy i dostępnych informacji może szacować skutki podjętych działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Nie jest też w danej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, istotne, czy rzędne terenu zostały podwyższone.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze podniosła, że Wspólnota nie była i nie jest inwestorem przedmiotowych prac wykonywanych na działce nr [...] we wsi G. Gmina N. planuje budowę drogi prowadzącej od nowo wybudowanego mostu na rzece P. wzdłuż działki gminnej o numerze [...]. Nie ma bowiem innej możliwości wyjazdu z mostu, aniżeli przez trakt drogowy, który został utwardzony przez członków Wspólnoty na prośbę i w porozumieniu z władzami samorządowymi. Udział Wspólnoty w przedmiotowym przedsięwzięciu polegał tylko na wniesieniu wkładu własnego w postaci robocizny dla uzupełnienia inwestycji Miasta i Gminy N. związanej z budową mostu na P. Zadanie zostało zaplanowane oraz zlecone ustnie pracownikom Wspólnoty przez władze samorządowe, które sprawowały nadzór nad pracami związanymi z remontem odtworzeniowym drogi na działce nr [...].

Zdaniem skarżącej to Miasto i Gmina N. miało interes prawny w przeprowadzeniu poczynionych działań, po uprzednim sprawdzeniu przepisów środowiskowych i administracyjno-prawnych dotyczących przedmiotowego przedsięwzięcia. Natomiast Wspólnota nie powinna być uznana za stronę postępowania, ponieważ nie była inwestorem, właścicielem, użytkownikiem wieczystym, ani zarządcą działki nr [...] we wsi G. Była jedynie wykonawcą robót, których realizacja nie została – jak się później okazało – właściwie przygotowana przez Gminę. Zatem w ocenie skarżącej, decyzja została skierowana do osoby, która była jedynie wykonawcą zadania, powierzonego w formie ustnej przez Gminę. Organ odwoławczy nie przeprowadził wnikliwie postępowania dowodowego w sprawie i oparł się (podobnie jak organ I instancji) na przepisach środowiskowych, bez uwzględnienia innych przepisów administracyjnych i cywilnych, w tym odnoszących się do interesu prawnego i obowiązku prawnego.

W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzekające organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 punkt 1 litera "a" i "c" p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34 lub decyzji z art. 35 "a" tej ustawy, regionalny dyrektor ochrony środowiska nakazuje ich natychmiastowe wstrzymanie i podjęcie w wyznaczonym terminie niezbędnych czynności w celu przywrócenia poprzedniego stanu danego obszaru, jego części lub chronionych na nim gatunków. Dla zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody muszą więc wystąpić kumulatywnie dwie przesłanki:

1/ podjęcie działań mogących znacząco oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 oraz

2/ podjęcie tych działań bez zezwolenia, o którym mowa w art. 34 lub decyzji,

o której mowa w art. 35 "a" ww. ustawy.

Należy zwrócić uwagę, że art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ma zastosowanie już wówczas, gdy istnieje tylko prawdopodobieństwo wystąpienia znaczącego negatywnego wpływu na cele ochrony obszaru Natura 2000, a nie jego pewność, co wynika z zasady przezorności, określonej w art. 191 ust. 2 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2010 C 83).

Ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym siedlisk przyrodniczych

i siedlisk zagrożonych wyginięciem rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt

i grzybów (art. 2 ust. 1 punkt 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody). W związku z tym nie powinny być podejmowane działania pozostające w sprzeczności z podstawowymi założeniami ochrony przyrody. Takie ograniczenia w stosunku do obszarów Natura 2000 oraz obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty Europejskiej potwierdzają postanowienia art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Unormowanie to wprowadza zakaz podejmowania działań, które w znaczący sposób mogą pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, czy też w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 zgodnie z celami ochrony tego obszaru.

Natomiast wyjątki od tego zakazu reguluje art. 34 ustawy o ochronie przyrody stanowiący, że wojewoda – w określonych sytuacjach, biorąc pod uwagę wymogi nadrzędnego interesu publicznego, może wydać zezwolenie na realizację takich działań. Z kolei w świetle art. 35 "a" tej ustawy, w odniesieniu do działań, które przewidziane są do realizacji w ramach planowanych przedsięwzięć, powyższe zezwolenie zastępuje się decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub uzgodnieniem z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, w rozumieniu ustawy

o udostępnianiu informacji o środowisku

Analiza dowodów, dokonana przez organ w przedmiotowej sprawie,

a w szczególności oględzin skutków działań podjętych na działce nr [...] we wsi G., standardowych formularzy danych obszarów Natura 2000 [...] ([...]) i [...] ([...]) oraz map inwentaryzacji siedlisk Natura 2000 (BULiGL, 2007) wykazała, że działania związane z odtworzeniem drogi na tej działce kwalifikują się jako działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na ww. obszary Natura 2000. Jak wynika z akt administracyjnych, w miejscu odtworzenia drogi gruntowej i wykonania rowów odwadniających występują dwa siedliska przyrodnicze stanowiące przedmiot ochrony, tj. łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, zlokalizowane po obu stronach drogi i rowów na długości około 600 m oraz niżowe i górskie łąki użytkowane ekstensywnie na odcinku o długości około 400 m. Funkcjonowanie lasów łęgowych uzależnione jest od poziomu wilgotności gleby, dlatego odwodnienie terenu i jego osuszenie przyczyni się do degradacji tych środowisk. Droga na działce nr [...], wprawdzie istniała w okresie II wojny światowej, ale od przełomu lat 80/90 XX wieku nie była użytkowana i naturalnie zarastała roślinnością krzewiastą. Brak na tym obszarze prac konserwacyjnych, w szczególności odnośnie rowów, miał istotny i korzystny wpływ na ukształtowanie się obszaru ochrony siedliskowej chronionych gatunków roślin i zwierząt (w tym przypadku lasów łęgowych oraz ptaków: derkacza, błotniaka stawowego).

Jak wynika z informacji Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia [...] marca 2012 r., w roku 2012 Gmina planowała przeprowadzić bieżący remont drogi poprzez nawiezienie żwiru. Gmina wiedziała również, że mieszkańcy wsi planują odtworzyć przepusty na swoje działki. Jednak to wszystko było tylko w planach Gminy, która nie podjęła jeszcze żadnych starań o uzyskanie stosownych, wymaganych ku temu pozwoleń, a akceptowała działania podjęte spontanicznie przez Wspólnotę na działce nr [...] na wniosek zebrania wiejskiego, które sfinansowało te prace.

Sąd podziela ocenę organów, że analiza mapy ewidencyjnej przedmiotowej działki z 1984 r. prowadzi do wniosku, że wykonany w 2011 r. rów jest w znacznej części nową inwestycją, a nie tylko odtworzeniem i uporządkowaniem terenu do stanu z lat poprzednich, jak to podnosi Gmina. Zgodnie z mapą rowy nie biegną dalej wzdłuż działki nr [...], tylko kończą się w miejscu zetknięcia się z tą działką, stanowiącą drogę gminną. Z informacji udzielonej przez Starostę Powiatu G. również wynika, że na długości 400 – 500 m zostały wykonane nowe, bądź odtworzone istniejące rowy odwadniające.

Dlatego głównie z uwagi na zmianę stosunków wodnych danego obszaru, wymagane było w tej sytuacji uzyskanie decyzji w trybie art. 118 ustawy o ochronie przyrody, ustalającej warunki prowadzenia robót ziemnych zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych. Wprowadzenie przez ustawodawcę obowiązku uzyskania takiej decyzji ma na celu ochronę terenów podlegających szczególnej ochronie ze względów ochrony środowiska przed negatywnymi skutkami, jakie mogą spowodować wykonywane na tych terenach roboty. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy, właściciel działki lub wykonawca robót (za zgodą właściciela) powinien również uzyskać decyzję właściwego organu zezwalającą na usunięcie drzew lub krzewów. Procedura oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] była możliwa do przeprowadzenia.

Zdaniem Sądu, należy zgodzić się z organami orzekającymi w przedmiotowej sprawie, że jej okoliczności faktyczne i prawne wypełniają dyspozycję normy prawnej

z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że skarżąca nie powinna być adresatem zaskarżonej decyzji, a nawet stroną postępowania, należy uznać, że zarzut ten jest niezasadny. Bezsporne jest w sprawie, że roboty na drodze gminnej wykonała Wspólnota na zlecenie zebrania wiejskiego, które finansowało te prace. Przepisy art. 33 – 37 ustawy o ochronie przyrody nie precyzują, że adresatem decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego stanu faktycznego musi być właściciel danej nieruchomości. Z konstrukcji art. 37 ustawy o ochronie przyrody wynika, że decyzja taka skierowana jest do każdego podmiotu, który podejmuje i wykonuje działania zagrażające chronionym składnikom środowiska przyrodniczego w obszarze Natura 2000 bez stosownych zezwoleń. Podmiotem, który podjął przedmiotowe działania

w obszarze chronionym, bez uwzględnienia przepisów o ochronie przyrody

w związku z objęciem terenu inwestycji ochroną obszaru Natura 2000, jest skarżąca Wspólnota.

W tym miejscu należy również podzielić ocenę organów, że brak wskazania

w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2012 r. o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie podmiotu, którego bezpośrednio ono dotyczy, nie stanowi istotnego uchybienia, mającego wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżąca od początku postępowania miała przymiot strony, brała udział we wszystkich czynnościach dowodowych, miała możliwość zapoznać się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją i nie została pozbawiona możliwości obrony swych praw.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.