Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 88/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 28 ust. 2, § 45 pkt 8
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi J. M. – W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu J. P. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w A. przy ul. [...] , kwotę 2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złote obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej J. M.-W. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu J. P. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 88/16

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z [...] (Nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., na podstawie:

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 10, art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r. poz. 1438 z późn. zm.) [dalej: ustawa o ARiMR], art. 28 ust. 1-3, art. 28 a ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173) [dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich]; § 2 ust. 1 pkt 3, § 28 ust. 2 pkt b, ust. 3, § 28, § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262 ze zm.) [dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe] w zw. § 46, § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.); art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, § 4, art. 56 § 1 i § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) [dalej: Ordynacja podatkowa]; art. 7 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L z dnia 31 lipca 2014 r.) [dalej Rozporządzenie Wykonawcze Komisji UE nr 809/2014]; art. 17 Rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. UE z 2009 r. Nr L 030 str. 16-99) [dalej: Rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009]; art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.) [dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006]; art. 3 ust. 1, ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich) Dz. Urz. UE L z 1995 r. Nr 312, poz. 1 ze zm.) [dalej: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95]; art. 54, art. 56 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dziennik Urz. Urzędowy Unii Europejskiej L 347/549 z 20.12.2013 r.) [dalej: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013]; art. 5a Rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171/90 z dnia 23.06.2006 r.) [dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 885/2006]; art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. U. UE L 171/1 z dnia 23.06.2006 r.) [dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 883/2006]; Obwieszczenie Ministra Finansów z 10 października 2014 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych M. P. 2014 r. poz. 905)

po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. M.-W. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, wydaną przez Kierownika Biura Powiatu Z. ARiMR z siedzibą w A.

Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, J. M.-W. (dalej: skarżąca) rozpoczęła realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w dniu 01.03.2009 r. W 2011 r. zaprzestała użytkowania działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: 94, 77/1, 156/2, 157, 175, tym samym zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych, na których powinna realizować 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Organ odwoławczy wskazał, że 14.03.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 w wysokości 8.004,60 zł. Przyznane środki zostały zrealizowane w dwóch transzach. Pierwsza - 06.04.2010 r. na mocy decyzji z 09.03.2010 r. Druga transza - 04.05.2011 r. na podstawie decyzji z 14.03.2011 r.

W 2009 r. na mocy decyzji z 14.03.2011 r. przyznano płatność rolnośrodowiskowa dla działek ewidencyjnych nr: 94, 77/1, 156/2, 157, 175 w ramach pakietu 2.2 Rolnictwo ekologiczne - uprawy rolnicze w okresie przestawiania dla działki ewidencyjnej nr 94 o deklarowanej powierzchni 1,86 ha płatność w wysokości 1.562,40 zł; dla działki ewidencyjnej nr 77/1 o deklarowanej powierzchni 0,93 ha płatność w wysokości 781,20 zł; dla działki ewidencyjnej nr 157 o deklarowanej powierzchni 2,02 ha płatność w wysokości 1.696,80 zł; dla działki ewidencyjnej nr 175 o deklarowanej powierzchni 2,77 ha płatność w wysokości 2.326,80 zł.

W ramach pakietu 2.4 - Rolnictwo ekologiczne - trwałe użytki zielone w okresie przestawiania: dla działki ewidencyjnej nr 94 o deklarowanej powierzchni 0,58 ha płatność w wysokości 191,40 zł; dla działki ewidencyjnej nr 77/1 o deklarowanej powierzchni 0,30 ha płatność w wysokości 99,00 zł; dla działki ewidencyjnej nr 156/2 o deklarowanej powierzchni 0,37 ha płatność w wysokości 122,10 zł; dla działki ewidencyjnej nr 157 o deklarowanej powierzchni 0,33 ha płatność w wysokości 108,90 zł.

W ramach pakietu 2.10 - Rolnictwo ekologiczne - uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania o powierzchni 0,10 ha w wysokości 180,00 zł, w tym: dla działki ewidencyjnej nr 175 o deklarowanej powierzchni 0,10 ha płatność w wysokości 180,00 zł. Łącznie: 7 068,60 zł.

Dodatkowo – jak wskazał organ - windykacji podlega płatność przyznana w roku 2009 za wariant 2.3, gdzie w roku 2012 stwierdzono zmniejszenie powierzchni, na której był on realizowany, a powierzchnia przedeklarowania wynosiła 0,21 ha.

Stawka płatności za wariant 2.3 wynosiła 260 zł/ha.

Kwota nienależnie pobranych płatności z tego tytułu za rok 2009, przyznana na mocy decyzji z dnia 14.03.2011 r., wynosi zatem 54,60 zł (0,21 ha x 260 zł/ha = 54,60 zł).

Kwota nienależnie pobranych płatności za rok 2009 wynosi łącznie: 7.123,20 zł (7 068,60 zł + 54,60 zł = 7 123,20 zł).

W dniu 29.04.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w wysokości 1 .116,00 zł. Przyznane środki zostały zrealizowane na rachunek bankowy wskazany przez stronę w dniu 09.06.2011 r.

W 2010 r. na mocy decyzji z 29.04.2011 r. przyznano płatność rolnośrodowiskowa dla działki ewidencyjnej nr 175: 2.10 - Rolnictwo ekologiczne - uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania: dla działki ewidencyjnej nr 175 o deklarowanej powierzchni 0,10 ha płatność w wysokości 180,00 zł.

Dodatkowo – jak wskazał organ - windykacji podlega płatność przyznana w roku 2010 za wariant 2.3, gdzie w roku 2012 w toku kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza o 0,21 ha od powierzchni deklarowanej we wniosku. Stawka płatności za wariant 2.3 wynosi 260 zł/ha.

Kwota nienależnie pobranych płatności z tego tytułu za rok 2010, przyznana na mocy decyzji nr 0098-2011-000735 z 29.04.2011 r., wynosi 54,60 zł (0,21 ha x 260 zł/ha = 54,60 zł).

Kwota nienależnie pobranych płatności za rok 2010 wynosi 234,60 zł (180,00 zł + 54,60 zł = 234,60 zł).

Organ wyjaśnił przy tym, że w myśl art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005, obecnie art. 54 i 56 Rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 Kierownik Biura Powiatowego Agencji, odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a Rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) Nr 885/2006, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006, który stanowi, iż w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin w sektorowych przepisach rolnych, stosowny kurs wymiany jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.

W analizowanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności za 2010 r. wynosiła 234,60 zł, czyli nie przekroczyła kwoty stanowiącej równowartości 100 euro, przeliczonej na złote zgodnie z powyższymi regulacjami.

W związku z powyższym organ odstąpił od dochodzenia zwrotu ww. kwoty 234,60 zł, przyznanej na mocy decyzji nr 0098-2011-000735.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. M.-W. wyjaśniła powody zaprzestania użytkowania działek ewidencyjnych nr: 94, 77/1, 156/2, 157, 175 stwierdzając: ,,(...) Kwota 7 123,20 zł stanowi płatność rolnośrodowiskowa za działki dzierżawione za lata 2009-2010 od p. A. B. na podstawie prawnej umowy dzierżawy. W 2011 r. zabrał mi dzierżawę działek nr: 94, 77/1, 156/2, 157, 175. Wyrwał mi dzierżawę ww. działek i pozwolił wjechać traktorem na te działki wydzierżawione innemu rolnikowi. Nie mogłam wiedzieć i przewidzieć z góry, że nie dotrzymam 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, bo przecież z przyczyny ode mnie niezależnej i niezawinionej zostałam pozbawiona ww. działek dzierżawionych.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie znajduje w zgromadzonym materiale dowodowym podstaw do zwolnienia skarżącej z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Rozwiązanie umowy dzierżawy przez wydzierżawiającego A. B., nawet wbrew woli skarżącej, nie stanowi bowiem przypadku siły wyższej, o którym mowa w art. 47 Rozporządzenia Komisji Nr 1974/2006

Zdaniem organu odwoławczego, fakt rozwiązania umowy dzierżawy przez wydzierżawiającego, nawet wbrew woli skarżącej, nie może być traktowany jako "siła wyższa". Oran zauważył, iż w doktrynie prawniczej brak jest pełnej definicji tego pojęcia. Niemniej jednak w odczuciu powszechnym przyjmuje się, że "siła wyższa" to ogólne określenie przyczyny sprawczej zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym, nie do uniknięcia, takiego, nad którym człowiek nie panuje. Termin "siła wyższa" nie obejmuje jednak sytuacji, które można było przewidzieć wiedząc o naturze zobowiązania, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Po drugie, jak skonstatował organ odwoławczy, w realiach tej konkretnej sprawy przesądzające znaczenie ma wymóg pisemnego powiadomienia organu o przyczynie zaprzestania realizacji podjętego programu rolnośrodowiskowego. Tego wymogu strona zaś nie spełniła, bowiem z akt administracyjnych sprawy wynika, że takie powiadomienie złożyła dopiero po zawiadomieniu jej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o możliwości dobrowolnego dokonania zwrotu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. M.-W. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniosła, że niewypełnienie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego wynikało z faktu odebrania jej prawa dzierżawienia gruntów, na których dotychczas prowadziła produkcję rolną, a które były zgłoszone do programu rolnośrodowiskowego. Podkreślała, iż dzierżawy została pozbawiona przez właściciela spornych działek, który te grunty przekazał innej osobie w dzierżawę, za co ona nie ponosi odpowiedzialności i nie były to czynności przez nią zawinione.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatu Z. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w A. nie naruszają prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1438) [dalej: ustawa o ARiMR], Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjne.

Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury. Wypłacone nienależnie skarżącej środki finansowe z tytułu programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy.

Zasady przyznawania płatności w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" regulowane są rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.) [dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe]. Zgodnie z § 28 ust. 2 pkt 1 lit. b powołanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Z akt sprawy wynika, iż w roku 2011 skarżąca zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w związku z utratą posiadania gruntów rolnych objętych tym zobowiązaniem, przy czym w sprawie nie nastąpiło przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z uwagi na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w wyniku utraty posiadania gruntów rolnych objętych tym zobowiązaniem, powstał obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych w wysokości 7.123,20 zł.

Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia przez organ, że okoliczności przedstawione przez skarżącą dotyczące konieczności zaprzestania działalności rolniczej nie stanowią o odstąpieniu od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazać należy, iż zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, s. 15) państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a. śmierć beneficjenta;

b. długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c. wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d. katastrofa naturalna poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa;

e. wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f. choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zgodnie zaś z § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Podkreślenia jednak wymaga, iż, w świetle powyższych regulacji, aby można było w ogóle rozważyć zaistnienie w sprawie wyżej wymienionych kategorii sił wyższych, a także innych wyjątkowych okoliczności podnoszonych przez beneficjenta, przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 wymaga ich zgłoszenia przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Należy w powyższym kontekście wskazać, iż skarżąca nie poinformowała w terminie o okolicznościach skutkujących zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zgodnie bowiem z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, w tym również oświadczeniami strony w przedmiotowej kwestii, zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, w wyniku utraty ich posiadania, nastąpiło w roku 2011. Natomiast skarżąca o wystąpieniu ww. okoliczności poinformowała organ dopiero po zawiadomieniu jej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o możliwości dobrowolnego dokonania zwrotu nienależnie pobranych środków. W praktyce zatem, najpierw organ wystąpił w dniu 10 stycznia 2013 r. z "Informacją o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności" wskazując stronie nieprawidłowości w zadeklarowanych działkach, którymi objęte były dopłaty z tytułu "programu rolnośrodowiskowego", a dopiero potem skarżąca poinformowała, iż nie użytkuje już tych działek, albowiem pozbawiono jej prawa dzierżawy tychże działek. Przy czym, jak wynika z akt administracyjnych informację o przyczynie utraty dzierżawy działek skarżąca przedstawiła dopiero w odwołaniu do decyzji Nr 1/2015 datowanym na dzień 12 lutego 2015 r. W ocenie Sądu, takie działanie, a właściwie długotrwałe zaniechanie w poinformowaniu o zaistniałym stanie faktycznym i niemożliwości dalszej prawidłowej realizacji programu rolnośrodowiskowego, przy jednoczesny pobieraniu płatności, stanowi przykład swoistego zaniedbania w prowadzeniu własnych interesów.

Należy zatem raz jeszcze podkreślić, iż samo zaistnienie "siły wyższej" lub "wyjątkowej okoliczności" nie jest wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności. Niezbędne jest również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej lub innej wyjątkowej okoliczności. Takie zawiadomienie było koniecznym wymogiem formalnym, aby możliwe było zbadanie, czy utrata posiadania gruntów rolnych w wyniku pozbawienia skarżącej przez właściciela gruntów dzierżawy tychże gruntów może być w ogóle potraktowane jako siła wyższa lub inna wyjątkowa okoliczność.

Niezasadne są zarzuty skargi wskazujące na niepodjęcie przez organy działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy zauważyć, iż informacje dotyczące okoliczności utraty posiadania przez skarżącą władztwa nad gruntami objętymi zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zostały podniesione dopiero w odwołaniu z 12 lutego 2015 r. Utrata prawa dzierżawy działek gruntu podlegających programowi rolnośrodowiskowemu w trakcie realizacji tego programu stanowi natomiast niewątpliwie o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej i w przypadku, gdy nie zostaną dochowane warunki związane z poinformowaniem organów o takowym zdarzeniu beneficjent winien liczyć się ze zwrotem pobranych należności. Niezbędnym było bowiem zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej lub innej wyjątkowej okoliczności, która spowodowała niemożność dalszego realizowania programu rolnośrodowiskowego. Nie może w tym względzie zasługiwać na aprobatę argumentacja strony skarżącej, iż właściciel działek "wyrwał jej dzierżawę i pozwolił wjechać na te działki innemu rolnikowi". Okoliczności utraty prawa dzierżawy działek nie mogą mieć w tym przypadku znaczenia, decydujące było bowiem niezachowanie terminu do zgłoszenia okoliczności utraty tych działek.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 205 § 2 i art. 250 powyższej ustawy.

R.A.