Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3021/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 464/13 w sprawie ze skargi E. K. na uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie opinii dotyczącej wniosku o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia od E. K. na rzecz Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 września 2013 r., II SA/Bk 464/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku z [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie opinii dotyczącej wniosku o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. W uzasadnieniu stwierdził, że zasadny jest zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, a mianowicie § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1271). Z przepisu tego wynika, że wnioski doktorantów są przedstawiane do zaopiniowania radzie podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - senatowi uczelni. Opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2. W § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia wskazano zaś, że stypendium może być przyznane doktorantowi, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) wykazał się postępami w pracy naukowej; 2) uzyskał wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim, klasyfikujące go wśród 5% najlepszych doktorantów w danej dziedzinie; 3) uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w okresie od dnia rozpoczęcia studiów doktoranckich do dnia 30 czerwca roku ubiegania się o stypendium.

Z wyciągu protokołu Rady Wydziału [...] w Białymstoku z [...] października 2012 r. wynika, że kandydatkę oceniono jako dobrą doktorantkę, która spełnia kryteria formalne do przyznania jej stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. Podkreślono natomiast, że doktorantka etycznie i lojalnościowo nie zasługuje na rekomendację, ponieważ w związku z nieprzyznaniem stypendium doktoranckiego, E. K. wystąpiła do sądu przeciwko Rektorowi. Wskazano ponadto, że doktorantka jest w pewien sposób promowana na Wydziale, gdyż jest zatrudniona na pół etatu, jest doktorantką, ma finansowane wyjazdy na konferencje, a zatem korzysta ze środków przysługującej jej ochrony prawnej.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej uchwale Rada rażąco naruszyła § 3 ust. 2 wskazanego rozporządzenia. W przepisie tym jest wyraźnie określone, że opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2. Tymczasem Rada przy podejmowaniu uchwały wyrażającej opinię oparła się na kryteriach innych. Do kryteriów wskazanych w § 2 ust. 2 rozporządzenia nie można bowiem zaliczyć kwestii korzystania przez doktorantkę ze środków przysługującej jej ochrony prawnej (zatrudnienie na pół etatu, finansowanie wyjazdów na konferencje) oraz postawy etycznej i lojalnościowej w stosunku do uczelni, czy też jej rektora. A to w oparciu o te kryteria podjęta została uchwała opiniująca negatywnie kandydaturę skarżącej. Bezsporne bowiem jest (sama Rada to przyznaje), że kandydatka formalnie spełnia kryteria przewidziane w rozporządzeniu Ministra. Także z opinii opiekuna prawnego skarżącej z 10 października 2012 r. wynika jednoznacznie, że opiniuje ona pozytywnie wniosek doktorantki o przyznanie przedmiotowego stypendium. Przyjęcie zatem przez Radę, że kandydatka spełnia kryteria przewidziane przez cyt. rozporządzenie, powodowało, że Rada nie mogła uwzględniać już innych dodatkowych kryteriów.

W skardze kasacyjnej Rada Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez rozstrzygnięcie poza granicami sprawy, z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], która to czynność w ogóle nie była zaskarżona przez E. K.,

art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez zastosowanie w odniesieniu do wskazanej wyżej uchwały nr [...] oraz w odniesieniu do uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku z [...] października 2012 r. nr [...], nieprzewidzianej w tym przepisie sankcji nieważności,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

błędną wykładnię § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia - zwanego dalej rozporządzeniem, polegającą na tym, że sformułowanie, zgodnie z którym opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 3 ust. 2 rozporządzenia w istocie oznacza, że podczas obrad Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku żaden z jej członków nie może przedstawić sylwetki doktoranta składającego wniosek, która zawierałaby inne wiadomości, niż określone w § 3 ust. 2 rozporządzenia,

niewłaściwe zastosowanie § 3 ust. 2 rozporządzenia polegające na tym, że Sąd uznał, że wypowiedzi poszczególnych członków Rady Wydziału [...], poprzedzające podjęcie uchwały i przedstawiające sylwetkę doktorantki, są w istocie opinią Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia.

Mając powyższe na względzie wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi [...] wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" - wyrok NSA z 20 listopada 1997 r. SA/Łd 2572/95). Rozstrzyganie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem badania legalności innej sprawy niż w ta, w której wniesiono skargę. W pewnym uproszczeniu, można zatem zająć stanowisko, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie może kontrolować aktu lub czynności innych niż zaskarżone przez uprawniony podmiot.

Należy szczególnie podkreślić, że 22 maja 2013 r. E. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na uchwałę Rady Wydziału [...] UwB z [...] października 2012 r., zarzucając jej rażące naruszenie prawa materialnego, tj. § 3 ust. 2 rozporządzenia i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Oznacza, że czynnością (aktem) administracji kontrolowaną przez Sąd I instancji winna być ww. uchwała. Tymczasem Sąd ten stwierdził nieważność aż dwóch aktów, a mianowicie uchwały Rady Wydziału [...] UwB z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] oraz uchwały tej Rady z [...] października 2012 r. nr [...]. Wyjaśniono, że uchwała z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] została podjęta w związku z wezwaniem jej przez skarżącą do usunięcia naruszenia prawa. Uchwała ta zatem była stanowiskiem tego organu w związku z ww. wezwaniem. Tym samym Sąd I instancji winien rozstrzygnąć wyłącznie w granicach przedmiotu zaskarżenia tj. uchwały Rady Wydziału z [...] października 2012 r.

Działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie mieściło się też w ramach uprawnień przewidzianych w art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd nie wykazał bowiem, że wyeliminowanie z obrotu prawnego uchwały z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na art. 135 p.p.s.a. "zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podkreślił, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Bk 1011/12 tj., że zaskarżona uchwała mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., i podlega kognicji sądów administracyjnych. W związku z powyższym, Sąd I instancji powinien orzekając i uznając, że narusza ona prawo, zastosować środki przewidziane ustawą, a więc stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a. powinien uchylić zaskarżoną uchwałę, a nie stwierdzać jej nieważność, gdyż powyższy "przepis nie przewiduje stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub czynności." (por. A. Kabat, Komentarz do art. 146 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2013). Podkreślenia wymaga, że w art. 146 § 1 p.p.s.a., ani też w żadnym innym przepisie prawa nie przewidziano sankcji stwierdzenia nieważności w odniesieniu do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W przypadku sądowej kontroli aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie znajdują zastosowania ani art. 145 § 1 p.p.s.a., który reguluje uprawnienia orzecznicze sądu wobec decyzji administracyjnych lub postanowień, ani także art. 147 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie miał podstaw do zastosowania sankcji nieważności w odniesieniu do zaskarżonej uchwały Rady Wydziału [...] UwB. Istnieją istotne różnice pomiędzy sankcją uchylenia aktu, a stwierdzeniem jego nieważności. Uchylenie powoduje wyłącznie skutek prawny pozbawienia mocy obowiązującej aktu i zdolności wywoływania skutków na przyszłość. Z kolei stwierdzenie nieważności, które na gruncie p.p.s.a. ma zastosowanie jedynie w odniesieniu do decyzji, postanowień oraz uchwal lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 tej ustawy oznacza, że określone działanie administracji nie było zdolne do wywołania skutków prawnych od samego początku, czyli od dnia jego podjęcia.

Zgodnie z postanowieniami § 3 ust. 2 rozporządzenia wnioski doktorantów są przedstawiane do zaopiniowania radzie podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - senatowi uczelni. Opinia nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2 rozporządzenia.

W języku potocznym, pod pojęciem "kryterium" rozumie się miernik służący za podstawę oceny. Oznacza to, że wydając opinię Rada Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku nie mogła wykorzystać jako takiego miernika, innych okoliczności niż związane z warunkami przedstawionymi w § 2 ust. 2 rozporządzenia. Jednakże z treści § 3 ust. 2 rozporządzenia, ani też z żadnego innego przepisu prawa nie wynika jednak zakaz przedstawiania na posiedzeniu Rady Wydziału sylwetki doktoranta wnioskującego o przyznanie stypendium, ani też zakaz wyrażania przez poszczególnych członków Rady, swojego stanowiska w kwestii wniosku o przyznanie stypendium.

Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że na posiedzeniu Rady Wydziału [...] w dniu [...] października 2012 r. "dziekan wydziału przedstawił wniosek m.in. E. K. (...) o przyznanie ww. stypendium. Kierownik studiów doktoranckich wskazała natomiast, że kandydatka jest dobrą doktorantką i spełnia kryteria formalne (tj. określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia). Prodziekan poinformowała zaś, iż w związku z nie przyznaniem stypendium doktoranckiego ww. doktorantka wystąpiła do sądu przeciwko Rektorowi, co powoduje, że etycznie i lojalnościowo nie zasługuje ona na rekomendację. Ponadto prodziekan wskazała, że doktorantka jest promowana na Wydziale, albowiem jest zatrudniona na ½ etatu, korzysta z finansowanych wyjazdów na konferencje, a zatem korzysta ze środków przysługującej jej ochronie prawnej. Wobec powyższego Kierownik studiów doktoranckich potwierdziła, iż E. K. spełnia formalne wymogi przewidziane w ww. rozporządzeniu. Ocenę wniosku doktorantki pozostawiono Radzie Wydziału, która w głosowaniu jawnym nie dokonała pozytywnego zaopiniowania przedmiotowego wniosku." Powyższy fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku przedstawia fragment przebiegu obrad Rady Wydziału [...], na których to poszczególni jej członkowie wypowiadają swoje stanowiska na temat doktorantki. Przedstawienia sylwetki doktorantki oraz wyrażania opinii na jej temat przez poszczególnych członków Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku w żadnej mierze nie można utożsamiać z oparciem się przez tę Radę, podczas wyrażania opinii, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia, na kryteriach innych niż przedstawione w § 2 tego rozporządzenia. Czym innym jest bowiem wyczerpujące przedstawienie sylwetki doktorantki na posiedzeniu Rady Wydziału oraz zaprezentowanie jej postawy przez członków tej Rady, a czym innym jest podejmowanie uchwały przez Radę Wydziału i wyrażenie opinii przez całą Radę Wydziału.

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku byłoby zasadne, gdyby w rozporządzeniu zawarto normę ograniczającą wyraźnie uprawnienia Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku np. poprzez wskazanie, że na posiedzeniu rady podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni w związku w wyrażaniem opinii, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia, nie przedstawia się sylwetki doktoranta w zakresie innym niż określony w § 2 rozporządzenia. Brak takiej regulacji oznacza, że podczas obrad Rady Wydziału [...] poszczególni jej członkowie mogą przedstawiać sylwetkę doktoranta, także z uwzględnieniem kryteriów innych niż wymienione w § 2 rozporządzenia oraz rekomendować wniosek doktoranta bądź też odmawiać takiej rekomendacji. Jednakże w dalszym ciągu są to działania i stanowiska podejmowane przez poszczególnych członków Rady Wydziału, nie stanowią o jej stanowisku, jako podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni.

Wskazane wyżej rozumienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowienia § 3 ust. 2 rozporządzenia powoduje również naruszenie, poprzez wadliwą wykładnię, art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Po pierwsze, bo ogranicza wyrażanie opinii przez społeczność akademicką podczas obrad Rady Wydziału. Po drugie, bo powoduje sytuację, w której dochodzi do uregulowania autonomiczności działania uczelni publicznej na zasadach przewidzianych nie w ustawie ale w przepisie hierarchicznie niższym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyjął, że przedstawienie sylwetki doktorantki przez poszczególnych członków na posiedzeniu Rady Wydziału [...] UwB, w tym także w zakresie nielojalnej postawy doktorantki, było równoznaczne z oparciem się przez Radę Wydziału na kryteriach innych, niż wymienione w § 2 rozporządzenia. Z powyższym stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić, gdyż stanowisk poszczególnych i tylko niektórych członków Rady Wydziału [...] nie można utożsamiać z oparciem się przez Radę Wydziału na kryteriach innych, niż wymienione w § 2 rozporządzenia. Ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku istotnej w sprawie okoliczności, a mianowicie że Rada Wydziału [...] przy podejmowaniu uchwały wyrażającej opinię oparła się na kryteriach innych niż wymienione w § 2 rozporządzenia wymagałoby poznania uzasadnienia takiej uchwały - stanowiska wszystkich głosujących jej członków. To uzasadnienie wyraża motywy, którymi kierował się organ kolegialny, jakim jest Rada Wydziału. W żadnej natomiast mierze przedstawienie sylwetki doktorantki przez niektórych członków Rady, podczas obrad Rady nie oznacza, że Rada Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku, przy podejmowaniu uchwały wyrażającej opinię, oparła się na kryteriach innych, niż wymienione w § 2 rozporządzenia. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawiera w istocie daleko idący skrót myślowy. To bowiem nie Rada Wydziału [...] UwB, ale poszczególni jej członkowie zabierali głos podczas obrad. Natomiast to, na jakich kryteriach oparła się Rada Wydziału [...] podczas podejmowania uchwały wymagałoby zapoznania się z ewentualnym uzasadnieniem takiej uchwały. Przy czym w odniesieniu do uchwały Rady Wydziału z [...] października 2012 r. nr [...] nie sporządzono takiego uzasadnienia, bo obowiązku takiego nie przewidują przepisy prawa. Głosowanie nad uchwałą było jawne, a Rada Wydziału nie sporządziła uzasadnienia do uchwały. Tym samym ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, że Rada Wydziału przy podejmowaniu uchwały wyrażającej opinię oparła się na kryteriach innych, niż wymienione w § 2 rozporządzenia, wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, na jakich kryteriach oparli się poszczególni członkowie Rady przy podejmowaniu wskazanej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku jednak takiego postępowania wyjaśniającego nie przeprowadził.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim dotyczy on naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz uwzględnienie kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną jako części kosztów postępowania. Podniesiono w niej w szczególności, że skarżąca podziela w pełni zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a., ponieważ przepis ten nie przewiduje stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub czynności w odniesieniu do aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 13 maja 2010 r., III SA/Wa 622/10). W odpowiedzi tej zawarto również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej. Jednocześnie skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wnioski, w szczególności, że zaskarżona uchwała nie istnieje w sensie prawnym, gdyż członkowie Rady Wydziału głosowali jedynie nad wnioskami do uchwały, nie zaś nad treścią uchwały, a sama uchwała znajdująca się w aktach sprawy została sporządzona samodzielnie, niezależnie i post factum przez dziekana Wydziału [...] UwB prof. E. W. P. Ponadto, skarżąca podtrzymała również stanowisko, że treść pisemnego protokołu nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu obrad Rady Wydziału z [...] października 2012 r. i powoływanych tam argumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. jest trafny. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W tych sprawach, sąd w wyroku może również uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Mówiąc innymi słowy art. 146 p.p.s.a. daje sądowi trojakiego rodzaju uprawnienia orzecznicze. Może on mianowicie: a) ustalić istnienie lub nieistnienie uprawnienia albo obowiązku wynikającego z ogólnych przepisów prawa; b) stwierdzić, że zaskarżony akt, czynność lub interpretacja są niezgodne z tymi przepisami albo c) uchylić ten akt lub interpretację albo stwierdzić bezskuteczność czynności.

W żadnym wypadku przepis ten nie daje podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały rady wydziału podjętej w przedmiocie opinii dotyczącej wniosku o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego jako aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe naruszenie art. 146 § 1 p.p.s.a. ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zaskarżony wyrok zawiera rozstrzygnięcie niedopuszczalne na gruncie obowiązujących przepisów p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. jest bezzasadny. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 28 marca 2013 r. skarżąca wezwała Radę Wydziału [...] UwB do usunięcia naruszenia prawa. Do chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tj. 21 maja 2013 r., Rada Wydziału nie udzieliła odpowiedzi na to wezwanie. Odpowiedź organu została przekazana skarżącej dopiero w dniu 27 maja 2013 r. i wynikało z niej, że organ w uchwale nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. postanowił podtrzymać swoje dotychczasowe stanowisko. Powyższe okoliczności faktyczne prowadzą do wniosku, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. wniesiona przez skarżącą skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku obejmowała również uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku z [...] kwietnia 2013 r., nr [...]. Jak bowiem stwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z 2 kwietnia 2007 r., II OPS 2/07 (ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60), która to wykładnia ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie - skarga na uchwałę jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, także wówczas, gdy wniesiono ją w terminie 60 dni od dnia wezwania, przed upływem terminu do załatwienia tego wezwania (art. 35 k.p.a.), jeżeli organ podtrzymał swoje stanowisko.

Wniesienie skargi administracyjnej przez skarżącą było pierwotnie ograniczone do uchwały z [...] października 2012 r., ponieważ w dacie wniesienia tej skargi nie wiedziała ona o wydaniu uchwały rozstrzygającej jej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. uchwały z [...] kwietnia 2013 r. Zatem WSA w Białymstoku nie wyszedł poza granice sprawy, a objęcie zaskarżonym wyrokiem również uchwały z [...] kwietnia 2013 r. znajduje uzasadnienie prawne w art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Odnosi się on m.in. do sytuacji, kiedy strona zmuszona jest przez organ do zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu wydanego "w pierwszej instancji", bo dalsze oczekiwanie na akt rozstrzygający wezwanie do usunięcia naruszenia prawa groziłoby uchybieniem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Jednocześnie zastosowanie przez Sąd I instancji przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w Białymstoku nr [...] było niezbędne dla końcowego załatwienia niniejszej sprawy, gdyż uchwała ta podtrzymywała wadliwe (sprzeczne z prawem) rozstrzygnięcie Rady Wydziału [...] zawarte w uchwale z [...] października 2012 r., nr [...].

Także zarzuty naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. należy uznać za chybione. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że opinia rady wydziału nie może uwzględniać innych kryteriów niż określone w § 2 rozporządzenia. Jeżeli więc z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca spełnia kryteria pozwalające jej ubiegać się o stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia, to wydanie przez Radę Wydziału [...] UwB uchwały odmawiającej pozytywnego zaopiniowania wniosku E. K. o przyznanie stypendium jest niezgodne z prawem (§ 3 ust. 2 rozporządzenia) niezależnie od tego, jakie motywy legły u podstaw podjęcia tej uchwały.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Mając na względzie szczególny charakter rozpoznawanej sprawy, Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a.