Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 231/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, 13 ust. 1
journal: Dz.U. 1962 nr 10 poz 49
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.
article: art. 184 w zw. z art. 1,2,7 Konwencja w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie...
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 87 ust. 1, 91 ust. 2, 241 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R.S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1159/09 w sprawie ze skargi R.S.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 października

2009 r. oddalił skargę R.S.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżąca urodziła się 30 grudnia 1958 r. w O. jako R.S.K. - obywatelka polska. Według niemieckiego poświadczenia rejestracji nr 360/7/78 wydanego w granicznym obozie przejściowym we Friedlandzie, wnioskodawczyni nabyła obywatelstwo niemieckie z dniem urodzenia. R.S.P. (zmiana nazwiska była skutkiem zawarcia związku małżeńskiego z H.G.P.; według polskich dokumentów R.S.P.) złożyła 30 czerwca 1980 r. w Wydziale Konsularnym Ambasady PRL w Bonn wniosek o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo RFN. Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Bonn udzielił wnioskodawczyni przedmiotowego zezwolenia decyzją z [...] września 1980 r. Obecnie wnioskodawczyni legitymuje się paszportem niemieckim.

Wojewoda Opolski decyzją z [...] czerwca 1998 r., po rozpatrzeniu wniosku R.S.P., odmówił wnioskodawczyni "wydania poświadczenia obywatelstwa polskiego".

Rozpatrując wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, organ nadzoru wskazał, że spełnione zostały oba warunki utraty przez wnioskodawczynię obywatelstwa polskiego z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), natomiast kontrolowana decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę R.S.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uznał, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania art. 7 Konwencji z dnia 12 kwietnia 1930 r. w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie oraz protokołu dotyczącego przypadku bezpaństwowości (Dz. U. z 1937 r. Nr 47, poz. 361; dalej jako Konwencja haska), zobowiązujący Państwa - strony tej umowy przede wszystkim do zagwarantowania osobie opuszczającej ich terytorium utrzymania jej dotychczasowego obywatelstwa tak długo, aż nie nabędzie obywatelstwa innego Państwa, by w ten sposób przeciwdziałać powstawaniu bezpaństwowców. Przepis ten jednakże miał zastosowanie do tych Państw - stron Konwencji, których prawodawstwa wiązały skutek w postaci utraty obywatelstwa z trwałym opuszczeniem ich terytorium za stosownym zezwoleniem. Sąd podniósł ponadto, że sprostowanie tłumaczenia art. 7 przedmiotowej Konwencji prowadzące do zastąpienia zwrotu "pozwolenia na opuszczenie kraju rodzinnego" zwrotem "pozwolenia na ekspatriację" w dalszym ciągu przesądza o zastosowaniu tego przepisu wobec Państw - stron tej Konwencji, których prawodawstwa przewidywały wydawanie swym obywatelom pozwoleń na opuszczenie ich terytorium. Polskie prawodawstwo powojenne nie normowało zasad udzielania takich pozwoleń. Artykuł zaś 13 ust. 1 ustawy

o obywatelstwie polskim skutek w postaci utraty obywatelstwa polskiego wiązał jedynie z uzyskaniem zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa oraz z posiadaniem obcego obywatelstwa. Mimo uprzedniego posiadania przez daną osobę obywatelstwa obcego w świetle prawa Państwa obcego (np. niemieckiego), wobec prawa polskiego obce obywatelstwo było nabywane przez wnioskującego dopiero po uzyskaniu zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obce, udzielonego przez właściwy organ polski. Stąd też regulacje ustawy o obywatelstwie polskim zastosowane przez Wojewodę Opolskiego nie pozostawały w sprzeczności z przedmiotową konwencją i kompleksowo regulowały to zagadnienie. Z tego też względu, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w świetle prawa polskiego nie miało znaczenia, czy wnioskujący dawno już posiadał obywatelstwo innego Państwa, zgodnie z prawodawstwem tego Państwa, czy też dopiero je nabywał. Rozważania w tym przedmiocie, które mogły prowadzić do utraty posiadanego obywatelstwa polskiego, rozpoczynały się dopiero z chwilą złożenia przez tę osobę wniosku o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego. Dopiero w tym momencie badaniu podlegało, czy wnioskujący legitymuje się również innym obywatelstwem, jeśli tak, to po otrzymaniu żądanego zezwolenia tracił obywatelstwo polskie.

Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd wskazał, iż w świetle prawa polskiego, mimo opuszczenia na trwałe Polski wraz z rodzicami i zamieszkania na stałe w RFN skarżąca nadal posiadała obywatelstwo polskie. Utraciła je nie w związku z trwałym opuszczeniem terytorium Państwa Polskiego, a nawet nie w związku z uzyskaniem od urodzenia obywatelstwa niemieckiego, który to fakt nie wywoływał skutku wobec prawa polskiego. O utracie przez nią obywatelstwa polskiego zadecydowało wystąpienie do władz polskich o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo RFN i otrzymanie stosownego zezwolenia decyzją z [...] września 1980 r. wydaną przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Bonn, działającego z upoważnienia Rady Państwa, która to decyzja nie była kwestionowana przez skarżącą, uwzględniała jej żądanie i stała się ostateczna.

Z tego względu nie można zarzucić decyzji Wojewody Opolskiego odmawiającej skarżącej poświadczenia posiadania obywatelstwa polskiego, iż dotknięta jest wadą nieważności. Wydano ją na podstawie obowiązujących przepisów prawa polskiego, pozostających w zgodzie z przedmiotową Konwencją. Skarżąca posiadała wówczas obywatelstwo niemieckie i złożyła stosowny wniosek o zezwolenie na zmianę obywatelstwa, co musiało skutkować utratą obywatelstwa polskiego.

W tym stanie rzeczy za trafne Sąd uznał ustalenia Ministra, iż rozstrzygniecie Wojewody znajduje pełne uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, a jakkolwiek sentencja decyzji odmownej Wojewody Opolskiego nie odpowiada ściśle treści art. 17 ust. 4 ustawy z 1962 r. o obywatelstwie polskim, to z jej uzasadnienia wynika wprost, iż Wojewoda odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą. Uchybienie to więc nie może być uznane za rażące naruszenie prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła reprezentowana przez pełnomocnika R.S.P. podnosząc zarzuty naruszenia:

1) prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 akapit 1 Konwencji haskiej w zw. z art. 7, 9, 91 Konstytucji RP oraz błędną wykładnię art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (w brzmieniu ustawy z 1 czerwca 1975 r.);

2) przepisów prawa procesowego poprzez naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej jako u.p.s.a.) w zw. z art. 6, 8 i 107 § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o:

1) uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2009 r.;

2) stwierdzenie nieważności, stosowanie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji Wojewody Opolskiego z [...] czerwca 1998 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ustawa o obywatelstwie polskim stanowi o wnioskowym trybie ekspatriacji (nabywania nowego obywatelstwa) przez zezwolenie właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa. Ustawa ta nie reguluje jednak (inaczej niż art. 7 Konwencji haskiej) statusu osób posiadających obywatelstwo państwa trzeciego już w momencie składania wniosku o pozwolenie na ekspatriację. Oznacza to, iż osoba posiadająca obywatelstwo obce od urodzenia albo która nabyła je przed złożeniem wniosku o zezwolenie na zmianę obywatelstwa (pojęcie posiadania obywatelstwa obcego) nie znajduje się w takiej samej sytuacji prawnej ani faktycznej jak osoba nabywająca obywatelstwo po uzyskaniu przedmiotowej zgody. Potwierdza to na gruncie Konwencji haskiej stosowanie dwóch różnych pojęć

w zakresie ekspatriacji: "mieć obywatelstwo" (posiadać je) oraz "uzyskać obywatelstwo" (nabyć je). Zapis art. 7 wskazuje zaś wyraźnie na sposób określania przepisów

o obywatelstwie przez użycie zwrotu "o ile jest to przewidziane przez dane ustawodawstwo". Tymczasem polska ustawa rozstrzyga jedynie expressis verbis kwestie "nabycia obywatelstwa", jednocześnie nic nie stanowiąc o "posiadaniu obywatelstwa państwa obcego". Skoro powołana ustawa nie stanowi w art. 13

o sytuacji osoby posiadającej obywatelstwo państwa obcego, to w zakresie nieuregulowanym organ winien odwołać się do zapisów Konwencji haskiej. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, rozstrzygnięcie powyższej relacji ma także skutki prawne w zakresie wykładni kolejności czynności objętych dyspozycją art. 13 powołanej ustawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 1 § 2 u.p.s.a.

w zw. z art. 6, 8 i 107 § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim, skarżący podniósł, że treść sentencji decyzji Wojewody Opolskiego w której odmówiono "wydania poświadczenia obywatelstwa polskiego" stoi w sprzeczności z art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim, stanowiącym o możliwości stwierdzenia posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego albo odmowy stwierdzenia posiadania lub utraty obywatelstwa przez Wojewodę. Formułowanie w osnowie decyzji rozstrzygnięć innych niż wskazano w przepisach ustawy, w tym przypadku ustawy o obywatelstwie polskim, stanowi nie tylko o naruszeniu art. 6, 8 k.p.a., ale przesądza także o bezpodstawności jej wydania (art. 107 § 1 k.p.a.). Takie uchybienie zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną należy kwalifikować jako rażące naruszenie wskazanych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na to, że niniejsza skarga kasacyjna czyni zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutu naruszenia przepisów o charakterze procesowym, tj. art. 1 § 2 u.p.s.a. w zw. z art. 6, 8 i 107 § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 1 § 2 u.p.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, która określa funkcje sądów administracyjnych wyjaśniając, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanego przepisu mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty niewłaściwego zastosowanie art. 7 akapit 1 Konwencji haskiej w zw. z art. 7, 9, 91 Konstytucji RP oraz błędnej wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Strona skarżąca wskazując na naruszenie powyższych przepisów podniosła, że skoro art. 13 ustawy o obywatelstwie polskim nie odnosi się do sytuacji w której obywatel polski w momencie składania wniosku o wydanie zezwolenia na zamianę obywatelstwa posiadał już obywatelstwo państwa obcego, to w zakresie nieuregulowanym organ winien odwołać się do art. 7 akapit pierwszy Konwencji haskiej dotyczącego dwóch przypadków - kiedy osoba ubiegająca się o wydanie pozwolenia na ekspatriację posiada już obywatelstwo państwa obcego oraz kiedy takie obywatelstwo nabywa po uzyskaniu pozwolenia. Przechodząc do oceny powyższych zarzutów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że bezspornym jest, iż Konwencja haska jako umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie będzie miała pierwszeństwo przed daną ustawą, ale tylko wtedy, gdy ustawy tej nie da się pogodzić

z umową (art. 241 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 2 Konstytucji RP). Dopiero bowiem wykładania przepisu prawa krajowego dokonana w duchu prawa międzynarodowego, która prowadzi do wniosku, że dana ustawa pozostaje w kolizji z umową międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodną wyrażoną w ustawie, upoważnia do bezpośredniego zastosowania umowy międzynarodowej. W przeciwnym razie brak jest podstaw do stosowania przepisów takiej umowy. Dokonując oceny relacji art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim do art. 7 akapit pierwszy Konwencji haskiej, skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że nie zachodzi sprzeczność między tymi przepisami.

Powołany w skardze kasacyjnej artykuł 7 Konwencji (w brzmieniu nadanym sprostowaniem dokonanym obwieszczeniem Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 4 października 1937 r. o sprostowaniu błędów w przekładzie polskim konwencji z dnia 12 kwietnia 1930 r. w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie oraz protokołu z tej samej daty dotyczącego przypadku bezpaństwowości (Dz. U. z 1937 r. nr 77, poz. 568) stanowi, cyt.: "pozwolenie na ekspatriację, o ile jest ono przewidziane przez dane ustawodawstwo, pociąga za sobą utratę obywatelstwa tego Państwa, którego udzieliło, jedynie o ile posiadacz pozwolenia ma już inne obywatelstwo, w przeciwnym zaś razie, tylko od chwili, kiedy uzyskuje nowe. Pozwolenie na ekspatriację staje się nieważne, jeśli posiadacz tego pozwolenia nie uzyska nowego obywatelstwa w terminie określonym przez Państwo, które to pozwolenie wydało. Przepis ten nie stosuje się do przypadku, gdy dana osoba w chwili otrzymania pozwolenia na ekspatriację, posiada już obywatelstwo inne niż obywatelstwo Państwa, które wydało pozwolenie". Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, jak słusznie podniósł autor skargi kasacyjnej, iż w sposób szczegółowy reguluje on dwie sytuacje - kiedy wnioskodawca posiadał obywatelstwo państwa obcego którego dotyczyło pozwolenie na ekspatriację przed złożeniem wniosku o pozwolenie na ekspatriację i kiedy obywatelstwo takie nabył (uzyskał) po otrzymaniu pozwolenia. Artykuł 7 dopuszcza również możliwość, aby osoba ubiegająca się o pozwolenie na nabycie nowego obywatelstwa posiadała oprócz obywatelstwa, którego pozwolenie dotyczy, także obywatelstwo państwa trzeciego.

W tym miejscu należy podnieść, że uregulowanie kwestii posiadania obywatelstwa danego państwa, Konwencja haska pozostawiła w gestii jego ustawodawcy. W myśl bowiem wyrażonej w art. 1 zasady, każde państwo władne jest określić w swym ustawodawstwie, kto jest jego obywatelem, ustawodawstwo to winno być przyjęte przez inne Państwa, byleby było zgodne z umowami międzynarodowymi, zwyczajem międzynarodowym i zasadami prawnymi ogólnie uznanymi w przedmiocie obywatelstwa. Artykuł 2 Konwencji stanowi zaś, iż wszelka kwestia, dotycząca tego, czy ktoś posiada obywatelstwo danego Państwa, winna być rozstrzygnięta zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa. W polskim porządku prawnym problematykę nabycia i utraty obywatelstwa polskiego reguluje powoływana wyżej ustawa o obywatelstwie polskim. Artykułu 13 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) tj. do dnia 31 grudnia 1998 r., stanowił, cyt.: "z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych obywatel polski może nabyć obywatelstwo obce jedynie za zezwoleniem właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa. Nabycie obywatelstwa obcego pociąga za sobą utratę obywatelstwa polskiego". Jedną z ogólnych zasad polskiego prawa regulującą kwestię obywatelstwa jest natomiast wyrażona w art. 2 powołanej ustawy zasada wyłączności obywatelstwa polskiego, zgodnie z którą obywatel polski w myśl prawa polskiego nie może być równocześnie uznawany za obywatela innego państwa. Oznacza to, że obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa do momentu utraty obywatelstwa polskiego jest traktowany przez władze polskie wyłącznie jako obywatel polski. Zasada ta, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 947/06 (publ. LEX nr 506956) wyklucza uznanie na gruncie prawa polskiego obywatela polskiego za obywatela innego państwa. W praktyce oznacza to, że Rzeczypospolita nie uznaje obcych obywatelstw własnych obywateli, gdy wchodzą w stosunki z polskimi organami państwowymi lub dokonują czynności na podstawie prawa polskiego.

Z omawianą zasadą ściśle związany jest powołany wyżej art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. W kontekście bowiem treści art. 2 ustawy, uzyskanie zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa oznaczało, że w stosunku do państwa polskiego określona osoba przestała być obywatelem polskim, została "zwolniona z polskiego obywatelstwa". Od dnia uzyskania tego zezwolenia osoba taka mogła legitymować się w stosunku do państwa polskiego obywatelstwem innego państwa, o ile je wcześniej nabyła, gdyż posiadanie obywatelstwa obcego z tym dniem zyskało znaczenie prawne również na gruncie prawa polskiego. Jednocześnie tylko skuteczne w świetle prawa polskiego nabycie obywatelstwa obcego powodowało utratę obywatelstwa polskiego.

Z treści art. 13 ust. 1 ustawy wynika, że obywatel polski mógł nabyć obywatelstwo obce jedynie za zezwoleniem właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa. Nie chodzi tu jednak zezwolenie na nabycie obywatelstwa innego państwa skuteczne na gruncie prawa tego państwa, lecz zezwolenie na zmianę obywatelstwa skutkujące nabyciem obywatelstwa obcego w świetle prawa polskiego. Państwo polskie nie mogło bowiem decydować, kiedy następuje nabycie obywatelstwa innego państwa w świetle prawa tego państwa, gdyż oznaczałoby to wkraczanie

w kompetencje wewnętrzne tego państwa wbrew przepisom art. 1 i 2 Konwencji haskiej. Przewidziane w art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim zezwolenie właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa miało więc decydujące znaczenie, jeżeli chodzi o skuteczność w świetle prawa polskiego nabycia przez obywatela polskiego obywatelstwa innego państwa. Brak takiego zezwolenia oznaczał, że nabycie obywatelstwa obcego nie miało znaczenia dla sytuacji prawnej jednostki w płaszczyźnie polskiego obywatelstwa i nie powodowało zmiany obywatelstwa. Natomiast jego uzyskanie i jednoczesne posiadanie lub późniejsze nabycie obywatelstwa obcego powodowało, że obywatel polski tracił obywatelstwo polskie i był uważany przez państwo polskie wyłącznie za obywatela obcego państwa. Skoro nabycie obywatelstwa obcego było skuteczne na gruncie prawa polskiego dopiero od dnia uzyskania zezwolenia na zmianę obywatelstwa, to nie ma istotnego znaczenia czy w świetle prawa obcego państwa obywatel polski nabył jego obywatelstwo przed, czy po uzyskaniu tego zezwolenia. Nawet jeżeli obywatel polski w myśl przepisów prawa obcego nabył obywatelstwo obce przed uzyskaniem zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa, to i tak dopiero z chwilą uzyskania tego zezwolenia nabycie obywatelstwa obcego odnosiło skutek prawny na gruncie prawa polskiego. Utrata obywatelstwa polskiego następowała w takim przypadku z dniem udzielenia zezwolenia, ponieważ w tym dniu zostały spełnione obie przesłanki określone w art. 13 ust. 1 ustawy (uzyskanie zezwolenia na zmianę obywatelstwa oraz skuteczne na gruncie prawa polskiego nabycie obywatelstwa obcego). Natomiast w przypadku nabycia obywatelstwa innego państwa już po uzyskaniu zezwolenia, utrata obywatelstwa polskiego następowała z dniem nabycia obywatelstwa obcego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 903/07, (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdził, że z art. 13 ustawy o obywatelstwie polskim nie wynika, iż zezwolenie na zmianę obywatelstwa mogło być udzielone tylko wówczas, gdy obywatel polski nie nabył jeszcze obywatelstwa obcego. Nabycie obywatelstwa obcego bez zezwolenia powodowało ten skutek, że obywatel polski w myśl prawa polskiego nie był uznawany za obywatela innego państwa (art. 2 ustawy o obywatelstwie polskim). Tak więc dopiero udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa w stosunku do takiej osoby pociągało za sobą utratę obywatelstwa polskiego, jeżeli ta osoba nabyła obywatelstwo obce. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela.

Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że zezwolenie właściwego organu na zmianę obywatelstwa, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r.) mogło być udzielone obywatelowi polskiemu także ex post, a więc już po nabyciu przez niego obywatelstwa innego państwa w świetle prawa tego państwa. W takim przypadku utrata obywatelstwa polskiego następowała w dniu uzyskania przez obywatela polskiego tego zezwolenia (zob. W. Ramus, Instytucje prawa o obywatelstwie polskim, Warszawa 1980, s. 247, s. 251-252). Za słuszne należy więc uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż

w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia powołanego wyżej przepisu. Organ nadzorczy właściwie bowiem wskazał, że skarżąca spełniła warunki utraty obywatelstwa określone w art. 13 ust. 1 powołanej ustawy z dniem wydania przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Bonn zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego, tj. [...] września 1980 r. Bezspornym jest, że skarżąca według prawa niemieckiego nabyła obywatelstwo niemieckie z dniem urodzenia. Jednak w świetle prawa polskiego obywatelstwo to nabyła dopiero z dniem uzyskania zezwolenia na zmianę obywatelstwa. Z tym dniem skarżąca zgodnie z art. 13 ust. 1 zdanie drugie ustawy o obywatelstwie polskim, utraciła także obywatelstwo polskie.

W związku z powyższym, nie można zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim pozostaje w sprzeczności z art. 7 akapit pierwszy Konwencji haskiej, co wyklucza zastosowanie w przedmiotowej sprawie pierwszego z powołanych przepisów. Wykładania powołanego przepisu ustawy krajowej, uwzględniająca zapisy Konwencji nie pozwala bowiem na akceptację powyższego twierdzenia. Mając więc na uwadze zaprezentowane wyżej stanowisko o braku znaczenia prawnego określonej kolejności spełnienia przesłanek z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, skład orzekający nie dopatrzył się kolizji między powołanym przepisem a art. 7 akapit pierwszy Konwencji. Wobec wyczerpującego uregulowania zagadnienia utraty obywatelstwa polskiego w ustawodawstwie krajowym, bezpodstawnym byłoby - z uwagi na treść art. 241 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP - zastosowanie przez Wojewodę Opolskiego powołanego przepisu Konwencji. Z tej przyczyny art. 7 akapit pierwszy Konwencji haskiej nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza, by w rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej uzasadniały przyjęcie, iż zaskarżony wyrok narusza prawo.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.