Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 780/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. F. (dalej także: Strona, Podatnik, Skarżąca) wnioskiem zawartym w zażaleniu z dnia 14 października 2019 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej także: organ I instancji) z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za rok 2016 w wysokości 21.065 zł wraz z odsetkami, wystąpiła do tego organu o "Zwrot nadpłaty podatku od osób fizycznych za 2016 rok w kwocie 20.065,00 zł z odsetkami od dnia 8 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty".

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku za 2016 rok w kwocie 20.065 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że Skarżąca w piśmie z dnia 5 września 2017 r. zawarła m.in. wniosek o zwrot podatku zapłaconego do zeznania PIT-36 za 2016 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. odmówił zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065 zł zapłaconego do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok.

W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji, która nie została przez Stronę zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z tym w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiającą zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065 zł zapłaconego do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok.

Organ I instancji zauważył, że sprawa w zakresie której Strona złożyła wniosek z dnia 14 października 2019 r. o zwrot podatku od osób fizycznych za 2016 rok wraz z odsetkami, została już wcześniej ostatecznie rozstrzygnięta co do istoty decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. W związku z tym brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przez organ I instancji przedmiotowego wniosku, a procesowym następstwem ustalenia, że wniosek Podatnika dotyczy kwestii, która nie może być rozstrzygana przez organ podatkowy, jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu I instancji istnienie ostatecznej decyzji podatkowej odmawiającej zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065 zł zapłaconego do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok stanowi przeszkodę do rozpatrzenia wniosku Strony z dnia 14 października 2019 r. zgodnie z żądaniem.

Strona pismem z dnia 23 listopada 2019 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji wnosząc o:

1. Uchylenie postanowienia z dnia [...] listopada 2019 r. w całości, z braku podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania w przedmiotowej sprawie,

2. Zwrot nadpłaty podatku od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie 21.065 zł z odsetkami od dnia 8 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty,

3. Stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji i postanowień wydanych w sprawie przez Organ Podatkowy I i II instancji z doręczeniem ich kopii Skarżącej wraz ze sporządzonym wykazem,

4. Stwierdzenie nieważności Indywidualnej Interpretacji Podatkowej z dnia 20 grudnia 2016 r. w niniejszym postępowaniu i przekazanie sprawy do rozpoznania we właściwym trybie, właściwemu miejscowo i rzeczowo organowi administracji publicznej,

5. Przekazanie ponowne tej interpretacji Skarżącej,

6. Przeprowadzenie dowodu z korespondencji skierowanej do Ministra Rozwoju i Finansów.

W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazuje, że organ I instancji popełnił błąd polegający na tym, że pomimo jej wniosku nie wszczął z urzędu postępowania o naliczenie podatku oraz o jego umorzenie, co skutkuje obecną sytuacją.

Ponadto Strona zadała pytanie, dlaczego nie mogła skorzystać z prawa do umorzenia kwoty podatku 21.065 zł, gdy w dniu 8 marca 2017 r. zwróciła się z wnioskiem do Ministra Finansów i Rozwoju. W ocenie Strony także zaskarżone obecnie postanowienie stwierdza o możliwości podjęcia działań w tym zakresie z urzędu.

Zdaniem Strony postanowienie jest niezgodne z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/18. Według Strony nie ma przeszkód formalnych, prawnych, faktycznych i innych do zwrotu podatku. Podatek powinien zostać zwrócony, a postępowanie umorzone.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (Dyrektor, Organ II instancji") postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiającą zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065 zł zapłaconego do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja wydana stosownie do art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, rozstrzyga sprawę co do istoty i kończy postępowanie w danej instancji. Po wydaniu decyzji i jej doręczeniu stronie, organ podatkowy i strona są nią związane. Stronie przysługuje wówczas prawo złożenia środka zaskarżenia w postaci skargi do sądu administracyjnego. Jednak, jak wynika z powyższego, Strona z tego prawa nie skorzystała.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podkreślił, że wniosek Strony zawarty w piśmie z dnia 14 października 2019 r., będący przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy, jest tożsamy z wnioskiem Strony zawartym w piśmie z dnia 5 września 2017 r., który to wniosek został rozstrzygnięty decyzją organu I instancji z dnia [...] stycznia 2018 r., utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zakaz ponownego orzekania merytorycznego w sprawie zakończonej już ostateczną decyzją jest wyrazem zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej, zaś w praktyce ma na celu zapobieganie sytuacji, w której w obrocie prawnym znajdowałyby się dwa rozstrzygnięcia dotyczące tej samej sprawy, czasem mogące pozostawać ze sobą w kolizji. O tożsamości spraw można przy tym mówić wówczas, gdy dotyczą one tych samych podmiotów, przedmiotu oraz gdy występuje w nich ten sam stan faktyczny, obejmujący te same fakty prawotwórcze. Pozostawanie w obrocie ostatecznej decyzji stanowi zatem przeszkodę procesową do ponownego orzekania w tej samej sprawie. Podjęcie i prowadzenie postępowania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną oraz wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie jest kwalifikowanym naruszeniem przepisów procedury podatkowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podkreślił, że w celu uniknięcia dwukrotnego czy też wielokrotnego orzekania w tej samej sprawie w przypadku postępowań, których wszczęcie następuje na wniosek podatnika, organ podatkowy jest obowiązany za każdym razem poddać złożony wniosek ocenie, pod kątem tego, czy sprawa, której rozstrzygnięcia domaga się podatnik, nie została już rozstrzygnięta inną decyzją. Potwierdzenie, że istnieje już w obrocie prawnym decyzja, wydana wobec tego samego podatnika w tożsamej sprawie, obliguje organ podatkowy do wydania na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z treścią ww. przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Inną przeszkodą do wszczęcia i prowadzenia postępowania, o jakiej mowa w tym przepisie, jest m.in. sytuacja, gdy w tej samej sprawie toczy się już postępowanie podatkowe lub gdy ta sprawa została już rozstrzygnięta.

Dyrektor podkreślił, że w niniejszej sprawie po raz kolejny w różnych pismach Strony został złożony wniosek o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok w kwocie 20.065 zł (lub w kwocie 21.065 zł) wraz z odsetkami (jako niesłusznie zapłaconego-nadpłaconego za rok 2016), który został już wcześniej ostatecznie rozstrzygnięty co do istoty decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2018 r. W rezultacie brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przez organ I instancji ww. wniosku. Procesowym następstwem ustalenia, że wniosek podatnika dotyczy kwestii, która w realiach danej sprawy nie może być rozstrzygana przez organ podatkowy jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle powyższego organ I instancji trafnie przyjął, że istnienie ostatecznej decyzji podatkowej odmawiającej zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065 zł z odsetkami, zapłaconego do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok stanowi przeszkodę w prowadzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu w tym podatku.

W świetle powyższego, zarzut Strony, że postanowienie organu I instancji z dnia [...] listopada 2019 r. powinno zostać uchylone, gdyż brak jest podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, jest nieuzasadniony. Dyrektor podniósł, że organ I instancji wydając zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku za 2016 rok w kwocie 20.065 zł wraz z odsetkami, szczegółowo omówił przesłanki zawarte w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, które uniemożliwiają podjęcie rozstrzygnięcia zgodnie z żądaniem Podatnika.

Strona w zażaleniu stawia zarzut wydania ww. postanowienia niezgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/18, który to zarzut w ocenie organu odwoławczego jest nieuzasadniony. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/18 oddalił skargę A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. wraz z odsetkami, z uwagi na fakt, iż na dzień wszczęcia postępowania nie występowała zaległość podatkowa za 2016 rok.

Natomiast przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku za 2016 rok w kwocie 20.065 zł wraz z odsetkami, a nie umorzenia zaległości podatkowej, które było przedmiotem ww. wyroku.

W świetle powyższego, złożenie przez Stronę - po raz kolejny - wniosku o zwrot nadpłaty podatku dochodowego za 2016 r. (wpłaconego w dniu 8 czerwca 2017 r.) w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna wydana dla Skarżącej w tym właśnie zakresie, stanowi przeszkodę procesową do orzekania ponownie w tym samym przedmiocie.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie zostało wydane stosownie do obowiązujących przepisów prawa, a sam fakt, iż materiał dowodowy sprawy został przez organ I instancji oceniony odmiennie niż oczekiwała tego Strona nie świadczy o naruszeniu przepisów. Dyrektor podniósł, że Sąd w wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r. orzekał w zakresie prawidłowości pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku Strony o umorzenie zaległości podatkowej, z uwagi na fakt zapłaty tej zaległości przez Podatnika przed wniesieniem wniosku. WSA w uzasadnieniu wyroku wskazał jedynie na ewentualny, inny sposób dochodzenia przez Podatnika zwrotu zapłaconego podatku, przy czym Sąd działał tylko w granicach tej sprawy, tj. legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. orzekającego ostatecznie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek z 8 stycznia 2018 r. w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. wraz z odsetkami.

Biorąc powyższe pod uwagę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że organ I instancji prawidłowo postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku za 2016 rok w kwocie 20.065,00 zł wraz z odsetkami.

Organ II instancji zaznaczył również, że w pismach złożonych przez Stronę, tj. w zażaleniu z dnia 23 listopada 2019 r. jak i w piśmie z dnia 9 listopada 2019 r. stanowiącym załącznik do pisma z dnia 9 grudnia 2019 r. skierowanego do Ministra Finansów Strona wskazuje na pismo z dnia 8 marca 2017 r., w którym wystąpiła z wnioskiem do Ministra Finansów o umorzenie podatku od otrzymanej kwoty darowizny na leczenie od Państwa Finlandia, który Jej zdaniem pozostał bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdza, że ww. kwota otrzymana z Finlandii przez Podatnika stanowiła jednorazowe świadczenie pieniężne (pomoc finansową), a nie darowiznę jak to sugeruje Strona w piśmie z dnia 9 listopada 2019 r. W Polsce jednorazowe świadczenie pieniężne (pomoc finansowa) wypłacone z Finlandii w związku z długotrwałą chorobą korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm., dalej także "updof", do kwoty określonej w tym przepisie, tj. do kwoty 2.280 zł. Natomiast nadwyżka ponad tę kwotę, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód "z innych źródeł" zgodnie z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Organ odwoławczy podkreślił także, że wbrew twierdzeniom Strony o pozostawieniu wniosku z dnia 8 marca 2017 r. bez rozpatrzenia przez organ I instancji, został on rozpatrzony przez ten organ. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "umorzenia zaległości podatkowej za rok 2016 w wysokości 2 500 euro, tj. 4,2557 zł x 2 500 euro = 10 639,25 zł wraz z odsetkami. Skarżąca nie wniosła zażalenia na ww. postanowienie.

Końcowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. odnosząc się do zarzutu Strony, że zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r. za A. F. wypełniono korzystając ze sprzętu służbowego pracownika Urzędu Skarbowego W. i przymuszono Podatnika do wpłaty podatku stwierdził, iż kwestia ta była już podnoszona przez Stronę w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiającej zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065 zł zapłaconego do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok. Do podniesionych zarzutów i twierdzeń Strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyczerpująco odniósł się w decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymującej w mocy ww. decyzję organu I instancji. Przytoczona przez Organ II instancji w decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. argumentacja w powyższym zakresie pozostaje w pełni aktualna.

Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając rozpatrzenie sprawy niezgodnie ze stanem prawnym i faktycznym, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia i wnosząc o:

1. Uchylenie postanowienia w całości,

2. Zwrot sprawy do ponownego rozpatrzenia,

3. Zwolnienie od kosztów postępowania w całości,

4. Ustanowienie pomocy prawnej z urzędu, w osobie doradcy podatkowego,

5. Ewentualnie zwrot kwoty podatku w kwocie 21.065 zł z odsetkami jako nadpłaty podatku. Strona nie zrzeka się tego roszczenia.

6. Wznowienie postępowań objętych obecnie zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. oraz wymienionych w skardze decyzji i postanowień I i II instancji.

7. Nieobciążanie kosztami postępowania strony na wypadek oddalenia lub odrzucenia skargi,

8. Stwierdzenie nieważności wskazanych w skardze decyzji i postanowień,

9. Z daleko idącej ostrożności procesowej o przywrócenie terminu do złożenia czynności.

Zdaniem Strony ma ona prawo w świetle faktów otrzymać zwrot podatku za 2016 rok z uwagi na wystosowane pismo z dnia 8 marca 2017 r. do Ministra Finansów, gdzie na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej wnosiła o umorzenie zaległości podatkowej.

Skarżąca stwierdziła, że tylko naciski pracownicy Urzędu Skarbowego, oraz pismo z maja 2017 r. o unikaniu wpłaty zaległego podatku dochodowego za rok 2016 wpłynęły na to, że wpłaciła ona kwotę 21.065 zł w dniu 8 czerwca 2017 r. Kwota powyższa została wpłacona z "zastrzeżeniem zwrotu'", co jednoznacznie wskazuje, że o zwrot tej kwoty Strona ubiegała się od dnia 8 marca 2017 r. i dalej będzie się ubiegać. Zdaniem Strony organ podatkowy winien wszcząć postępowanie na wniosek skierowany do Ministra Finansów z dnia 8 marca 2017 r., przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać materiał dowodowy wraz ze stanowiskiem strony np. forma oświadczenia lub zeznania, wydać decyzję administracyjną ustalającą kwotę podatku, następnie dopuścić wniosek A. F. o umorzenie zaległości podatkowej, wydać w tym przedmiocie decyzję, a w braku zgody organu podatkowego zażądać dopiero wpłaty tak ustalonej kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2016 od Skarżącej.

Strona stwierdza, że kwota podatku 21.065 zł została naliczona błędnie na skutek bezprawnego pominięcia faktu, że jest to darowizna, od której nie pobiera się podatku, wskazując na wyroki NSA sygn. akt II FSK 1525/16 i II FSK 1526/16, gdzie zwolniona jest z podatku osoba, która darowiznę spożytkuje na wskazany przez darczyńcę cel. Ponadto jej zdaniem pominięto postanowienie wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/18 wraz z wyrokiem II instancji w tej sprawie, sygn. akt II FSK 844/19, np. w związku z orzeczeniem NSA II FSK 1525/16, II FSK 1526/16.

Skarżąca wskazała, że w dniu 4 grudnia 2018 r. WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku wskazał, że art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania podatkowego. Po pierwsze, gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną. Druga podstawa odmowy wszczęcia postępowania podatkowego została przez ustawodawcę określona poprzez wskazanie "jakichkolwiek innych przyczyn", na skutek istnienia których postępowanie nie może być wszczęte. W rozpatrywanej sprawie uznano, że zachodzi druga z powyższych przesłanek wyłączających możliwość wszczęcia postępowania, tj. istnienie "jakichkolwiek innych przyczyn" z powodu których postępowanie nie może zostać wszczęte.

Skarżąca wskazuje, że z posiadanych informacji wynika, iż odpis odpowiedzi na skargę nie został Skarżącej doręczony. Jeżeli rzeczywiście tak było, to doszło do naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie drugim.

Skarżąca złożyła też wniosek z art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1302 ze zm., dalej także "ppsa"). W ocenie Strony, zasadnym jest dokonanie prawidłowej wykładni art. 165a Ordynacji podatkowej w kontekście art. 59 Ordynacji podatkowej. Dlatego też, uzyskanie uchwały NSA jest uzasadnione. Rozwiałoby to wszelkie wątpliwości.

Zdaniem Strony celowym jest także rozważenie przez NSA możliwości skorzystania z uprawnienia z art. 193 Konstytucji RP i wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o następującej treści: "Czy art. 165 a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm.), w zakresie pojęcia "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", obejmującym sytuacje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zapłaty w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 ww. ustawy jest zgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 217 Konstytucji?". W ocenie Skarżącej, interpretacja taka jak powyżej, czyli zaprezentowana w zaskarżonym wyroku, może naruszać wskazane przepisy Konstytucji RP, albowiem dochodzi w takim przypadku do ograniczenia stosowania instytucji umorzenia z art. 67a Ordynacji podatkowej.

Skarżąca twierdzi, że organy I i II instancji ustaliły, że bezspornie PIT za rok 2016 za A. F. wypełnił w sposób niedozwolony pracownik Urzędu Skarbowego oraz że jednorazowa wypłata środków była przeznaczona dla poratowania zdrowia. Organy podatkowe stwierdziły wprost, że przedmiotowa sporna kwota jest darowizną. Zdaniem Strony, jak wynika z zaskarżonego postanowienia, organy podatkowe w swych postępowaniach dopuściły się: braku rozpoznania wniosków strony, zachowań niezgodnych z prawem, działań sprzecznych z prawem, zasadami współżycia społecznego, słusznym interesem pracownika (podatnika), postępowania służącego obejściu prawa, celowego pomijania wskazań uzasadnienia do wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/18. Zdaniem Skarżącej wyrok ten zgodnie z jego uzasadnieniem znosi stan faktyczny opisany w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Skarżącej w obecnej sytuacji należy rozpoznać sprawę stosując tryb i postanowienia w procesie cywilnym. Jeśli WSA w Warszawie nie ma takich prerogatyw winien z urzędu skierować sprawę do takiego rozpoznania - nie tylko stosować wąską zasadę legalności, zgodności z prawem decyzji, postanowień organów podatkowych.

Skarżąca zarzuca postanowieniu z dnia [...] lutego 2020 r. rozpatrzenie sprawy niezgodnie ze stanem prawnym i faktycznym, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa.

Na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Mając na uwadze art. 134 § 1 p.p.s.a. należy zauważyć, że sprawą sądowo-administracyjną jest weryfikacja legalności wydanego wobec Skarżącej postanowienia odmawiającego merytorycznego rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r.

Z uwagi na powyższe Sąd w niniejszym postępowaniu obowiązany jest zweryfikować czy wskazane przez organy przeszkody do wszczęcia postępowania mieszczą się w katalogu zawartym w art. 165a § 1 O.p., uniemożliwiającym organowi prowadzenie postępowania w zakresie objętym żądaniem strony. Zgodnie bowiem z treścią wspomnianego przepisu, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcie postępowania. Istotą normy prawnej objętej przez ten przepis jest istnienie przeszkody prawnej uniemożliwiającej merytoryczne załatwienie sprawy.

Wskazać należy, że zgodnie z 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Jednakże zgłoszenie przez stronę żądania wszczęcia postępowania nie oznacza bezwzględnej konieczności jego przeprowadzenia. Zgodnie bowiem z 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w powyższej normie prawnej zasada legalizmu oznacza przede wszystkim obowiązek organów podatkowych działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi. Organy podatkowe mogą zatem podejmować tylko takie działania, w takich formach i w takim zakresie, w jakim zostały upoważnione przez ustawodawcę. Sposób postępowania organu podatkowego w sytuacji żądania od niego wszczęcia postępowania w zakresie nie mieszczącym się w kompetencji organu został uregulowany w 165a § 1 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Na podstawie 165a oraz 165 § 3 O.p. można wskazać, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści 165 § 3 O.p. - z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego. Użyty w powyższym przepisie zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoją na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2207/06). Zgodzić należy się, że zwrot ten nie może być interpretowany rozszerzająco, gdyż oznaczałoby to ograniczenie prawa do procesu i w konsekwencji wykluczenia merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w szczególności jeżeli zasadność wniosku wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - nie można wydać postanowienia na podstawie 165a O.p. Zawarte w 165a O.p. wyrażenie "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" dotyczy m.in. sytuacji braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, a więc braku kompetencji organu podatkowego do działania w określonym zakresie. Czym innym jest jednakże brak przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji, a czym innym jest zaistnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 618/17).

Zarówno w piśmiennictwie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2010, s. 741; R. Dowgier "Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego". Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych z 2011 r., nr 3, s. 21), jak i w orzecznictwie (por. wyroki NSA z 6 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1097/07; z 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 180/07), za ugruntowany można uznać pogląd, że druga z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania została określona bardzo szeroko. Przyjmuje się, że przyczyną, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, może być: brak w przepisach podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego; toczące się już w tożsamej sprawie postępowanie podatkowe; istnienie w tej sprawie decyzji.

W kontekście ostatniej z wymienionych przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania należy zauważyć, że stosownie do treści art. 212 O.p. organ podatkowy który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Z kolei, zgodnie z art. 247 § 1 pkt 4 O.p. dwukrotne orzekanie w tej samej sprawie stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i odmówił zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych zapłaconego przez Podatnika do zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 rok w kwocie 21.065 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że kwota zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych wykazana przez A. F. w zeznaniu PIT-36 za 2016 rok [od dochodu osiągniętego w tym roku z tytułu emerytury/renty krajowej oraz z tytułu jednorazowego świadczenia pieniężnego (pomocy finansowej) wypłaconego z Finlandii] została obliczona w prawidłowej wysokości, a następnie podatek został wpłacony przez Stronę w dniu 8 czerwca 2017 r. Wobec tego nie wystąpiła sytuacja, w której podatek zostałby uiszczony przez Podatnika nienależnie bądź w wysokości wyższej od należnej stanowiąc, zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nadpłatę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. A. F. nie zaskarżyła przedmiotowej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W kontrolowanej sprawie, w związku z wcześniejszym ostatecznym i prawomocnym rozpatrzeniem wniosku Skarżącej o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r., organ nie mógł wszcząć postępowania na podstawie kolejnego wniosku Skarżącej z dnia 14 października 2019 r. o zwrot ww. podatku. Oba wnioski zostały złożone przez ten sam podmiot, dotyczą zwrotu tego samego podatku, zawierają analogiczne żądania, zostały też oparte na tej samej podstawie prawnej i argumentacji, dotyczą tego samego stanu faktycznego.

Z uwagi na powyższe, organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r., z uwagi na to, że sprawa ta została zakończona ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Zgodnie z przepisem art. 128 § 1 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne.

W ocenie Sądu istnienie w sprawie ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy Skarżącej zwrotu podatku za 2016 r. stanowi inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania z wniosku o umorzenie postępowania w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r.

Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której Skarżąca wielokrotnie występowała z tym samym wnioskiem o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok w kwocie 21.065 zł [w związku z niesłusznym jak twierdzi opodatkowaniem wypłaconego jej w 2016 r. jednorazowego świadczenia pieniężnego (pomocy finansowej) z Finlandii], który został już wcześniej ostatecznie rozstrzygnięty co do istoty decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Wcześniejsze złożone przez stronę skarżącą wnioski o zwrot podatku (z dnia 25 maja 2018 r., z dnia 28 grudnia 2018 r., 28 czerwca 2019 r.) dotyczyły podatku dochodowego zapłaconego w związku z wypłaconym jej jednorazowym świadczeniem pieniężnym wypłaconym w Finlandii.

W zakresie wskazanego świadczenia wystąpiła zatem okoliczność powagi rzeczy osądzonej, uniemożliwiająca wszczęcie postępowania podatkowego i rozpatrzenie wniosku Skarżącej o zwrot podatku od przedmiotowego świadczenia.

W świetle powyższego postanowienie wydane przez organ I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oraz utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez DIAS, należało uznać za prawidłowe.

Wskazać należy, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie może oceniać zarzutów podniesionych w treści skargi, a odnoszących się do postępowania i decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu podatku za 2016 r., albowiem tego typu czynności wykraczają poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej, która ogranicza się do skontrolowania czy organ miał podstawy do odmowy wszczęcia postępowania.

W zakresie wskazanego przez Skarżącą wyroku WSA z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1425/18 stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga została złożona na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] lutego 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od osób fizycznych za 2016 rok w kwocie 21 065 zł wraz z odsetkami. Natomiast omawiany wyrok, oddalający skargę Skarżącej, dotyczy innego postępowania i postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. wraz z odsetkami. W ww. wyroku Sąd wyjaśnił, że granice sprawy wyznaczone zostały wyłącznie postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. orzekającym ostatecznie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek Skarżącej z 1 stycznia 2018 r.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że wbrew twierdzeniom Skarżącej powyższy wyrok nie wskazuje, że wyrok ten "znosi stan faktyczny opisany w zaskarżonym postanowieniu". Przedmiotowa skarga została złożona na postanowienie z [...] lutego 2020 r., więc jej zarzuty mogą dotyczyć wyłącznie tego postanowienia. Natomiast zarzuty co do decyzji z [...] stycznia 2018 r. oraz ostatecznej decyzji organu drugiej instancji z [...] kwietnia 2018 r., są błędnie podnoszone na etapie niniejszej sprawy, a tym samym są nieuzasadnione.

Sąd nie mógł również wystąpić z pytaniem prawnym Strony w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a., bowiem uprawnienie z niego wynikające adresowane jest do Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, zgodnie z którą Sąd ten ma możliwość odroczenia rozpoznania sprawy i przedstawienia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Wobec wyraźnej treści art. 187 p.p.s.a. uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem nie przysługuje zatem wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu.

Końcowo Sąd wskazuje, że niezasadny jest również zarzut dotyczący niedoręczenia Stronie odpowiedzi na skargę, bowiem jak wynika z akt sprawy, odpowiedź na skargę została doręczona Skarżącej 23 czerwca 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 29 akt sądowych).

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.