Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 533/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 10, art. 4 ust. 2, art. 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 9, art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2, art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 ust. 1, art. 20, art. 27
journal: Dz.U. 1991 nr 120 poz 526
law: Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.
article: art. 96 ust. 1, art. 1121 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.
article: art. 31 ust. 1, art. 35 ust. 1, art. 39 ust. 1, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 149 poz 887
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 16 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda –Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2018 roku przy udziale Rzecznika Praw Dziecka sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego - uchyla zaskarżoną decyzję. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. K. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr: [...], w sprawie świadczenia wychowawczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257, dalej jako k.p.a.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 1, art. 2, art. 4, art. 5,art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017r., poz. 1851, dalej jako ustawa) oraz art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017r., poz. 1952, dalej jako u.ś.r.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr: [...] orzekł o odmowie przyznania E. K. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: P. K., A. K., N. K. w okresie od 1 grudnia 2017 roku.

Od powyższej decyzji E. K. złożyła odwołanie.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. w sprawie świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, przywołując treść art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 2 pkt 5, pkt 10 i pkt 16 ustawy wyjaśnił, iż E. K. w dniu 28 grudnia 2017roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczego na dzieci – P. K., A. K. i N. K.. Na podstawie złożonego wniosku oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, iż postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z dnia 21 stycznia 2015 roku w sprawie [...] ograniczono władzę rodzicielską M. K. nad małoletnimi P. i A. K. przez nadzór kuratora. Następnie urodziła ona kolejne dziecko N. K.. M. K. wspólnie z dziećmi przebywała w Schronisku dla Samotnych Kobiet w Ł. przy ul. A. Nadzorowana, niewłaściwie wywiązywała się z obowiązków rodzicielskich. Matka dzieci pozostawiała małoletnich pod opieką osób postronnych, nie przestrzegała regulaminu placówki, nie wracając o wyznaczonych godzinach, zabierała dzieci do hotelu, gdzie spotykała się z nowym partnerem, nie dbała o czystość pokoju, ani nie stymulowała rozwoju dzieci. Podczas wizyty kuratora w dniu 29 listopada 2017 roku. M. K. dziwnie się zachowywała, deklarowała chęć popełnienia samobójstwa. W związku z powyższym na miejsce wezwano pogotowie ratunkowe, które przewiozło M. K. do Centralnego Szpitala Klinicznego w Ł., gdzie aktualnie przebywa.

Kurator nawiązał kontakt z babcią macierzystą małoletnich – E. K. i postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z dnia 4 grudnia 2017 roku sygn. akt [...] postanowiono na czas trwania postępowania umieścić małoletnich: P. K., A. K. i N. K. u E. K., której powierzono sprawowanie bieżącej pieczy nad dziećmi.

Dalej Kolegium stwierdziło, że E. K. wprawdzie sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi, wobec umieszczenia ich na mocy postanowienia sądu pod jej bieżącą pieczą, to jednak strona nie jest opiekunem faktycznym dzieci w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy. Zgodnie bowiem z definicją legalną opiekuna faktycznego dziecka zawartą w art. 2 pkt 10 ustawy, opiekunem faktycznym jest osoba faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Z przedmiotowych akt sprawy nie wynika, by E. K. z wnioskiem takim wystąpiła.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, iż powołane powyżej normy prawne zawarte w art. 2 pkt. 10 i art. 4 ust. 2 ustawy, w sposób jednoznaczny wskazują na przesłanki, których spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia wychowawczego.

W ocenie Kolegium, organ I instancji szczegółowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia wychowawczego oraz zasady jego wypłaty. Normy prawne zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci są normami bezwzględnie obowiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy, w kwestii określonej w art. 4 nie mogą działać w granicach uznania administracyjnego i wbrew obowiązującym w tym zakresie uregulowaniom prawnym, przyznać stronie świadczenie wychowawcze.

Kolegium podkreśliło, iż rozumie trudną sytuację materialną odwołującej się, jednakże wskazało, iż przyznanie świadczenia wychowawczego na podstawie powołanej powyżej ustawy następuje wyłącznie w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek w niej określonych.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła E. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a to art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016r. poz. 195) w zw. art. 72 ust.1 zd.1 i ust.2 Konstytucji RP oraz art. 20 Konwencji Praw Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 roku, a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 roku ( Dz.U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526) poprzez uznanie, że opiekunowi faktycznemu przysługuje świadczenie tylko wtedy, gdy wystąpi z wnioskiem o przysposobienie dziecka, mimo iż stanowi to nieuzasadnione ograniczenie w zakresie dostępności do świadczeń wychowawczych osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka, godząc tym samym w dobro dziecka, stanowiąc naruszenie zasady równości wobec prawa, o której mowa w art.32 ust. 2 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe, skarżaca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 7 czerwca 2018 roku Rzecznik Praw Dziecka zgłosił swój udział w postępowaniu sądowoadminstracyjnym. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego,

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego - art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy w zw. z art. 72 ust. 1 zd. 1, art. 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483 ze zm.) w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. poz. 526), polegające na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dziećmi nie przysługuje świadczenie wychowawcze.

Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy i niewłaściwe uznał, że skarżąca - nie jest podmiotem uprawnionym i w konsekwencji pozbawił ją prawa do świadczenia wychowawczego, podczas gdy małoletnie dzieci: P. K., A. K. i N. K. pozostają pod wyłączną pieczą odwołującej, która od dnia 1 grudnia 2017 roku ponosi ciężar związany z utrzymaniem dzieci, sprawuje nad nimi wyłączną opiekę bez jakiegokolwiek wsparcia ze strony matki dzieci.

Rzecznik Praw Dziecka wskazał, że nie jest możliwe zaakceptowanie przedstawionej przez organ interpretacji art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z pominięciem charakteru i celu ww. świadczenia, która w konsekwencji prowadzi do uznania, że osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dziećmi nie przysługuje świadczenie wychowawcze.

Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.

Istotną dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest ocena, czy orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że osobie sprawującej bieżącą pieczę na dziećmi nie przysługuje świadczenie wychowawcze.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ich przyznawania i wypłacania.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy, opiekunem faktycznym dziecka, jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka.

Podkreślić należy, że świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem rzeczywiście sprawują. Zauważyć należy, że co do zasady bieżącą pieczę nad osobą dziecka sprawują rodzice, co wynika z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788; zwanej dalej w skrócie "k.r.o."). W myśl tego przepisu rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

W realiach niniejszej sprawy zasada ta nie ma zastosowania, bowiem władza rodzicielska matki wnucząt skarżącej została ograniczona (postanowienie z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt [...] oraz postanowienie z dnia 4 grudnia 2017 roku sygn. akt [...]). Ponadto na podstawie ww. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z dnia 4 grudnia 2017 roku sygn. akt [...] dzieci umieszczone zostały pod bieżącą pieczą babki ojczystej. Jednocześnie należy wskazać, że postanowienie to nie jest podstawą, aby uznawać skarżącą za opiekuna prawnego, którego sąd opiekuńczy ustanawia na podstawie przepisów art. 145-153 k.r.o.

Obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym. Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka (art. 1121 § 1 k.r.o.). Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, skarżąca nie została ustanowiona rodziną zastępczą, a matka dzieci, mimo że tylko ograniczona w swoich prawach wynikających z władzy rodzicielskiej, nie sprawuje jej w istocie w żadnym zakresie. Regulacja art. 1121 § 1 k.r.o. nie może więc mieć w tej sprawie zastosowania, tak jak i dalsze przepisy oddziału 2a rozdziału II k.r.o. dotyczące pieczy zastępczej.

Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887 ze zm.), które przewidują umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1), w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1). Piecza zastępcza, w myśl art. 34 ust. 1 tej ustawy, jest sprawowana w formie rodzinnej (rodziny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka - art. 39 ust. 1) i instytucjonalnej (placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - art. 93 ust. 1). Na gruncie niniejszej sprawy oczywiste jest, że babka dzieci nie realizuje żadnej z przewidzianych tą ustawą form pieczy zastępczej, gdyż sąd rodzinny powierzył jej pieczę bieżącą.

Zgodnie z art. 8 ustawy, świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko; 4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W stanie faktycznym sprawy żadna z okoliczności wyłączających prawo do świadczenia wychowawczego, wymienionych w tym przepisie, nie zachodzi.

Należy podkreślić, że wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenia wychowawcze ustawa nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej, która sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Ustawa ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 2 pkt 10). Tym samym pozbawiła opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie. Uznać więc należy, że przepisy tej ustawy w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to na mocy rozstrzygnięcia sądu rodzinnego, a przed wszystkim nie chronią praw dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane. W tej sytuacji, poszukując lepszej ochrony interesów dzieci, a przy tym i ich opiekuna sprawującego pieczę bieżącą, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, jako najwyższe prawo w strukturze źródeł prawa, należy stosować bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (na co wskazuje jej art. 8), także w sferze praw i wolności jednostki (prof. Janusz Trzciński, "Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne, wykład). W art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP zapisano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (patrz: Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP, LEX).

Zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji).

Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania. Zgodnie bowiem z Konwencją o Prawach Dziecka, formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą. Pogląd taki wyrażony w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 567/17, LEX nr 2358370 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 421/14, LEX nr 1510896, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1160/17, LEX nr 2464796. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, przyjmuje tenże pogląd jako własny, podzielając jednocześnie analogiczne wywody przedstawione w przedmiotowej sprawie przez Rzecznika Praw Dziecka.

Jak przedstawiono wyżej, na podstawie postanowienia z dnia 4 grudnia 2017 roku sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. umieścił małoletnich: P. K., A. K. oraz N. K., na czas trwania postępowania, pod bieżącą pieczą babki ojczystej. Powyższe nastąpiło z urzędu. Ograniczenie uprawnień w dostępności do świadczenia wychowawczego w tym czasie (co w warunkach przedmiotowej sprawy trwa już wiele miesięcy) stanowi istotne naruszenie praw, wynikających wprost z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Państwo ma bowiem obowiązek uznawać prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie (w ramach swych możliwości, także finansowych) warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Natomiast Państwo, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, ma obowiązek podejmować właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz udzielać, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy (...) - art. 27 Konwencji.

Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, za nieuzasadnione należy uznać ograniczenie ustawowe w dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym zasiłku rodzinnego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem. Ojciec uprawnionych, ograniczony w swoich prawach rodzicielskich (chociaż w rzeczywistości wyłączony z bieżącej opieki nad dziećmi), może podejmować zasadnicze, długofalowe decyzje w ich sprawach, np. wyjazdu za granicę.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uwzględniając skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy dla osoby sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego godzą bowiem w interes osoby dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Podobne stanowisko w tym przedmiocie zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r. w sprawie IV SA/GL 695/13 (Lex nr 1451533).

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozszerzającą prokonstytucyjną wykładnię art. 2 pkt 10 ustawy.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

ał