Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1298/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 28a ust 2 i. 3, art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. sprawy ze skargi C. z siedzibą w B., Rumunia na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), nałożył na C. z siedzibą w B., Rumunia – karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia. W dniu [...] lipca 2013 r. zatrzymano bowiem do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] (wraz z naczepą o nr rej. [...]), będący w dyspozycji przedsiębiorcy rumuńskiego C., który prowadziła dwuosobowa załoga. Pojazdem tym wykonywano międzynarodowy transport drogowy rzeczy, przewożąc ładunek z Turcji do odbiorcy w Polsce, co potwierdzono na podstawie okazanego do kontroli dokumentu przewozowego CMR. Do kontroli drogowej kierowca okazał m.in. wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, nie okazał natomiast żadnego innego zezwolenia, uprawniającego do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy do/z krajów trzecich, które wymagane jest zgodnie z art. 28 ww. ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten stanowi, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Kierujący pojazdem samochodowym, wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ww. ustawy o transporcie drogowym. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu (art. 28a ust. 3 tej ustawy), międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Organ wskazał przy tym, że nie uwzględnił złożonych w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśnień strony co do tego, że zezwolenie znajdowało się w pojeździe, gdyż zgromadzona w sprawie dokumentacja jednoznacznie wskazuje, iż strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku okazania ważnego zezwolenia, a w przypadku nieokazania podczas kontroli ważnego zezwolenia, przewóz taki – w świetle art. 28a ust. 3 ww. ustawy o transporcie drogowym – uznaje się za wykonywany bez posiadania w pojeździe ważnego zezwolenia.

C. z siedzibą w B. powyższą decyzję uczyniła przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Strona zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych oraz niezasadną odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych złożonych w postępowaniu. Wskazała, że protokół kontroli nie może stanowić dowodu w sprawie, a podpisy pod nim złożone nie potwierdzają poprawności jego treści, a to z tego względu, że kierowcom niewładającym językiem polskim został przedstawiony do podpisu protokół kontroli sporządzony w całości w języku polskim, bez udziału tłumacza. Strona podniosła, że w pojeździe znajdowało się zezwolenie CEMT/ECMT wraz z załącznikiem wyszczególniającym przejazd między I. (Turcja) a M. (Polska).

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 22 lit. "y", art. 28, art. 28a ust. 3, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6, art. 94 ust. 3 oraz art. 95 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414) oraz lp. 3.1 załącznika nr 3 do tej ustawy, a także art. 10 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych, zawartej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Socjalistycznej Republiki Rumunii w dniu 29 stycznia 1968 r. w Bukareszcie (M. P. z 2003 r. Nr 4, poz. 38), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podczas kontroli drogowej kontrolujący posłużyli się wzorem zezwolenia CEMT/ECMT, użyczonym przez kierowców innego pojazdu, celem wytłumaczenia kontrolowanym, jakiego dokumentu się od nich oczekuje. Specyfika kontroli drogowych, podczas których nie ma możliwości skorzystania z pomocy tłumacza, wymaga zastosowania wszelkich środków mających na celu porozumienie się z kontrolowanymi nieposługującymi się językiem polskim. W tej sprawie potwierdzeniem, że kontrolowani właściwie zrozumieli, jaki dokument powinni okazać do kontroli, jest podpisanie protokołu bez zastrzeżeń. Kontrolowani nie okazali do kontroli zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ww. ustawy o transporcie drogowym, dlatego też – zdaniem organu odwoławczego – decyzja o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł jest prawidłowa, bowiem w przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego C. z siedzibą w B. wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2.400 zł. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 68 § 1 i 2, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa, wskazując na niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, polegającą na pominięciu przedłożonego w postępowaniu zezwolenia CEMT/ECMT, z którego wynikało, że realizowany przewóz z Turcji został w tym dokumencie odnotowany ze wskazaniem załadunku w dniu [...] lipca 2013 r. w Turcji i wyładunku w Polsce w dniu [...] sierpnia 2013 r., zaś kontroli dokonano w dniu [...] lipca 2013 r., czyli podczas wykonywania tego przewozu. W dokumencie tym podano nr rej. kontrolowanego pojazdu ([...]) i jego treść potwierdza, że przewóz wykonywany był w oparciu o ważne zezwolenie, natomiast przedsiębiorca nie miał żadnego motywu, ażeby dokument ten nie znajdował się w pojeździe. Dokument ten nie został przez organ uwzględniony w postępowaniu, gdyż zgłoszony wniosek dowodowy został oddalony, pomimo że okoliczność ta ma istotne znaczenie. Organ bowiem nie zapewnił warunków do właściwego porozumiewania się z kontrolowanymi w czasie kontroli i nie wskazał im w sposób wyraźny, jakich dokumentów oczekuje, co w sytuacji nieznajomości języka polskiego przez kierowców świadczy o wadliwości czynności kontrolnych i samego protokołu, który nie odzwierciedla rzeczywistego stanu świadomości kontrolowanych. Ponadto, strona skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego, a to: art. 28 ust. 1 w związku z art. 28a ust. 3 ww. ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że przepisy te znajdują zastosowanie do przewoźników z Rumunii w sytuacji, gdy przedsiębiorcy ci mają siedzibę na terytorium Unii Europejskiej, co oznacza, że hipotezy ww. przepisów, w oparciu o które wydano w sprawie decyzje, nie zostały wyczerpane, skoro od dnia 1 stycznia 2007 r. Rumunia jest członkiem Unii Europejskiej; lp. 3.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego wadliwe zastosowanie na skutek nieprzeprowadzenia postępowania potwierdzającego brak tego zezwolenia w pojeździe w sytuacji, gdy kierowcom nie zapewniono możliwości właściwego porozumiewania się z kontrolującymi, a z treści zezwolenia CEMT/ECMT wynika, że zostało ono wypełnione przed rozpoczęciem przewozu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot mający siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym stosuje się przepisy rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, z tym że w przypadku wykonywania przewozu do lub z państwa trzeciego zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, jest wymagane, jeżeli umowy międzynarodowe tak stanowią (ust. 1a). Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może być udzielone na okres nieprzekraczający danego roku kalendarzowego (ust. 2).

W myśl art. 10 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych, zawartej między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Socjalistycznej Republiki Rumunii w dniu 29 stycznia 1968 r. w Bukareszcie (M. P. z 2003 r. Nr 4, poz. 38), wykonywanie przewozów:

a) osób lub ładunków przez przewoźników jednej umawiającej się strony z terytorium drugiej umawiającej się strony na terytorium kraju trzeciego lub odwrotnie;

b) pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi na terytorium jednej umawiającej się strony, które przekraczają z ładunkiem lub bez ładunku najwyższe wymiary lub ciężary dopuszczone na terytorium drugiej umawiającej się strony;

c) materiałów niebezpiecznych,

wymaga specjalnych zezwoleń, wydawanych przez właściwy organ drugiej umawiającej się strony.

W rozpoznawanej sprawie podczas kontroli drogowej w dniu [...] lipca 2013 r. ustalono, że kontrolowanym zespołem pojazdów, pozostającym w dyspozycji C. z siedzibą w B., Rumunia, wykonywano międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Turcji do Polski. Załoga kierująca pojazdem nie okazała wymaganego w trakcie przewozu przez terytorium RP zezwolenia na kraje trzecie.

Z art. 28a ust. 3 ww. ustawy o transporcie drogowym wynika, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Stosownie do art. 92a ust. 1 ww. ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Natomiast w świetle lp. 3.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy o transporcie drogowym, naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W analizowanym przypadku podczas kontroli załoga kierująca pojazdem nie okazała zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1a ww. ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 10 lit. "a" ww. umowy, toteż decyzję o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł należy uznać za prawidłową.

Przedstawionej oceny Sądu nie może zmieniać argumentacja strony skarżącej, która twierdzi, że nieznajomość języka polskiego spowodowała, iż kontrolowani nie okazali podczas kontroli wymaganego zezwolenia na przewóz rzeczy przez terytorium RP. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), język polski jest językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa, organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, terenowych organów administracji publicznej, instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, organów, instytucji i urzędów podległych organom ww. wymienionym, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W świetle art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy o języku polskim, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Organ Inspekcji Transportu Drogowego nie jest więc zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca zagraniczny, zatrudniając osobę, która nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa.

Gdyby nawet przyjąć – jak twierdzi strona skarżąca – że zezwolenie znajdowało się w pojeździe, to jednak podczas kontroli nie zostało okazane kontrolującym, jak tego wymaga art. 28a ust. 3 ww. ustawy o transporcie drogowym. Natomiast w przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia, co uprawnia do nałożenia sankcji finansowej.

Z drugiej zaś strony, trudno jednak uznać, by osoby realizujące międzynarodowy przewóz drogowy nie wiedziały, że podczas kontroli zobowiązane są do okazania wymaganego zezwolenia, jeśli – jak twierdzi strona skarżąca – dokument ten w pojeździe się znajdował. W takiej sytuacji, biorąc za podstawę twierdzenia strony skarżącej, skoro zezwolenie pozostawało w pojeździe w momencie kontroli, a mimo obowiązku okazania, nie zostało przedstawione kontrolującym, to pojawia się domniemanie, że blankiet zezwolenia mógł nie zostać wypełniony przed wjazdem na terytorium RP, co w konsekwencji mogło być rzeczywistym powodem nieokazania tego dokumentu w trakcie kontroli. Zgodnie bowiem z art. 28a ust. 1 i 2 ww. ustawy o transporcie drogowym, zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Obie sytuacje wymienione w art. 28a ust. 2 i 3 ww. ustawy o transporcie drogowym są zatem sankcjonowane i traktowane jednakowo jako przewóz drogowy rzeczy bez zezwolenia.

Jeśli – jak podaje strona skarżąca – dokument zezwolenia znajdował się w pojeździe podczas kontroli, to powstaje pytanie, dlaczego pismo strony w postępowaniu administracyjnym, zawierające wnioski dowodowe, w tym także wniosek o przeprowadzenie dowodu z przedmiotowego zezwolenia, zostało skierowane do organu I instancji dopiero w dniu [...] września 2013 r. w sytuacji, gdy kontrola drogowa miała miejsce w dniu [...] lipca 2013 r. Skoro strona skarżąca – jak wskazuje – posiadała zezwolenie podczas kontroli, to niezrozumiałym jest, dlaczego z okazaniem tego dokumentu zwlekała aż półtora miesiąca. Uzasadnionym może być więc powyższe domniemanie, że zezwolenie istotnie mogło znajdować się w pojeździe, ale blankiet zezwolenia mógł być niewypełniony przed wjazdem na terytorium RP. Jednakże dla rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma fakt nieokazania wymaganego dokumentu podczas kontroli drogowej, wszak to ta okoliczność determinuje podjęte w niej rozstrzygnięcie o nałożeniu kary pieniężnej.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.