Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3341/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Sędziowie : WSA Barbara Pasternak WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 4 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] czerwca 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego M. P. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

IISA/Kr 3341/01

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] .06.2001 r Nr [...] , wydaną na podstawie art.,25 ust.2 pkt Mit. "a" w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.) , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. P. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...]. 01.1984r z tytułu działalności w Ruchu Oporu od [...].03.1941r do [...].01.1945r oraz udziału w walce zbrojnej o "utrwalenie władzy ludowej" w okresie od [...].04.1945r do [...].04.1947r , łącznie 5 lat, 10 miesięcy. W uzasadnieniu decyzji wskazał , że M. P. w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej i w ramach tej służby brał udział w walkach z oddziałem Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" T. Z. ps. "[...]". Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBOWiD.

W związku z tym stwierdził , że w myśl art.25 ust.2 pkt 4 lit. c ustawy , stanowiącego , że uprawnienia nie przysługują osobie, która w latach 1944 - 56 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Osoby takie na podstawie art. 25 ust.2 pkt l lit. "a" ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. P. powołał się na swoją działalność w ruchu oporu. Podniósł, że pełnił służbę w MO na posterunku w Górnie , skąd raz wezwano go na komendę i na akcję.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy , decyzją z dnia 4 października 2001 r Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l , art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.) , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 06.2001 r Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. P. był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami urzędów bezpieczeństwa publicznego i w tym czasie wykonywał zadania związane ze zwalczaniem niepodległościowego podziemia , co w świetle art.21 ust.2 pkt 4 lit. c ustawy oznacza , że nie może posiadać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję M. P. podtrzymał zarzuty wymienione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie , powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił , że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 7.05.1992r sygn. II UZP 7/91 MO należała do aparatu bezpieczeństwa, pozostając poza strukturami UBP.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do przepisu art. 25 ust.2 pkt l ustawy , pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3.

W myśl przepisu art.21 ust.2 pkt.4 lit. c) ustawy uprawnienia nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić należy , że cytowana w odpowiedzi na skargę uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.1992r sygn.II UZP 7/91OSNC 1992/10/174 , w której podano , że "określenie "aparat bezpieczeństwa publicznego", o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75) oznacza wszystkie jednostki organizacyjne resortu bezpieczeństwa publicznego, które z formalnoprawnego punktu widzenia były określane jako służby bezpieczeństwa publicznego" , zapadła na gruncie innego stanu prawnego.

Uchwała dotyczyła zakresu podmiotowego działania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75) w pierwotnym brzmieniu ustawy. Przepis ten miał wówczas brzmienie:

Uprawnienia, o których mowa w ust. l, nie przysługuj ą osobie, która:

4) a) była zatrudniona w aparacie bezpieczeństwa publicznego lub informacji wojskowej,

b) w latach 1944-1956 była zatrudniona lub pełniła funkcje w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej:

- w organach prokuratury i w prokuraturze wojskowej,

- w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,

- w służbie więziennej.

Orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.02.1994r K 15/93 (OTK 1994/1/4) stwierdzono , że "nieprzyznanie uprawnień kombatantom i represjonowanym na mocy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. 8 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 z późn. zm.) osobom spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej jest niezgodne z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426)".

Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że pojęcie "aparat bezpieczeństwa publicznego", zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNC APU Nr 10/92 p. 174), podzielaną przez Trybunał Konstytucyjny, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Przepis art.21 ust.2 pkt 4 a) ustawy w jej brzmieniu pierwotnym obejmował swoim zakresem także te osoby, które były zatrudnione w jednostkach służących dobru społecznemu. Do takich jednostek zaliczyć trzeba służby MO zajmujące się utrzymaniem porządku, zwalczaniem przestępstw, ochroną bezpieczeństwa obywateli. Jednostkami, które mogą być zaliczone do "komunistycznego aparatu represji w Polsce" były struktury Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

Trybunał uznał, że zaliczenie do tej samej grupy osób zatrudnionych w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz osób spoza tych struktur, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości. Pozbawienie szczególnych uprawnień kombatanckich osób spoza struktur komunistycznego aparatu represji, które nie wykonywały także, działając w innych strukturach aparatu bezpieczeństwa publicznego, zadań związanych z komunistycznym aparatem represji jest niesprawiedliwym traktowaniem w taki sam sposób osób istotnie różniących się z punktu widzenia przyjętego kryterium. W powyższym zakresie , zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego , omawiany przepis utracił moc z dniem 21 września 1994r , a z dniem 31 lipca 1997r uzyskał nowe brzmienie.

Wobec powyższego , nieuzasadnionym było powoływanie się przez Kierownika Urzędu do spraw Osób represjonowanych na treść uchwały SN z dnia 7.05.1992r.

Przepis art.21 ust.2 pkt 4 lit.c ustawy , będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji , tworzący prawną podstawę pozbawienia uprawnień kombatanckich, wbrew stanowisku przyjętemu przez organ administracji, wymaga spełnienia nie jednej, lecz dwóch przesłanek. Nie wystarcza tu ustalenie, iż weryfikowany kombatant wykonywał poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości. Art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) wymaga jednoczesnego spełnienia także drugiej przesłanki, a to wykonywania także zadań śledczych. Cytowany przepis, powołany przez organy administracji jako podstawa rozstrzygnięcia, wymienia osoby działające poza strukturami UB, SB i Informacji Wojskowej, które "wykonywały zadania śledcze i operacyjne". Ustawodawca użył tu koniunkcji, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia obu rodzajów działalności łącznie.

W niniejszej sprawie organ administracji ustalił jedynie, iż służba M. P. w milicji wiązała się z udziałem w walkach z oddziałami WiN. Nie poczyniono jednakże żadnych ustaleń dotyczących jednoczesnego wykonywania przez skarżącego czynności śledczych. Tak więc brak jest ustalenia w sprawie przesłanek materialnoprawnych wymaganych w celu negatywnej weryfikacji uprawnień kombatanckich męża skarżącej. Jej zaś uprawnienia, o pochodnym charakterze, także w tej sytuacji nie mogą być kwestionowane.

Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też , na podstawie powołanego przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.