Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1466/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Włodzimierz Ryms Sędziowie Zygmunt Niewiadomski Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Protokolant Joanna Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 463/04 w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku


UZASADNIENIE

II OSK 1466/05 U z a s a d n i e n i e

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 463/04 po rozpoznaniu skargi T. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] marca 2004 r. nie stwierdzającą u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 19, 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz. U. Nr 132, poz. 1115/, to jest przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Gdańsku o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, oraz orzeczenie lekarskie nr 290/03 wystawione przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi i kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną w dniach 8 i 12 lutego 2004 r. Stwierdzone u skarżącej rozpoznanie choroby - przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej, w świetle zakresu czynności wykonywanych na stanowisku motorniczego nie może być uznane jako następstwo sposobu wykonywania pracy i zakwalifikowana do chorób zawodowych, inne zaś choroby stwierdzone u skarżącej nie figurują w normatywnym wykazie chorób zawodowych, nie mogą więc być za takie uznane. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wprost stwierdzono, że zmiany zwyrodnieniowe układu kostno-stawowego nie znajdują się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, natomiast praca skarżącej nie miała charakteru pracy monotypowej i obciążającej narząd ruchu. Stwierdzone przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej zostało spowodowane przebytym urazem ręki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. D. podniosła, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji. Wskazała, iż urazu prawej ręki doznała w 1999 r. w trakcie przekładania zwrotnicy i od tego czasu mimo przebytego leczenia oraz rehabilitacji sprawność ręki nie uległa poprawie, lecz stwierdzono u niej zapalenie nadkłykcia bocznej kości ramiennej. Cierpi ponadto na silne bóle kręgosłupa i stan zapalny stawów kolanowych na co miały wpływ warunki wykonywanej pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za niezasadną. Podkreślił w uzasadnieniu, iż orzekając w kwestii czy działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" miały wpływ na powstanie choroby zawodowej uwzględnia się przede wszystkim fakt, iż ocena w tym zakresie została dokonana w formie orzeczeń lekarskich dotyczących rozpoznania choroby zawodowej, będących opiniami w rozumieniu art. 84 kpa /por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r. I SA 1200/98, LEX nr 45833/. Bez tych opinii bądź sprzecznie z nimi organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu I instancji opinie wyrażone w obu orzeczeniach lekarskich, na których oparto się w zaskarżonej decyzji są spójne, zasadne oraz należycie uzasadnione. Stwierdzono w nich jednoznacznie, uwzględniając wywiad, dokumentację lekarską oraz wyniki badań ortopedycznych i neurologicznych, iż przy urazie ręki prawej mogło dojść do naderwania czy naciągnięcia przyczepu bliższego mięśnia prostowników palców, a w rezultacie do rozwoju obrazu chorobowego odpowiadającego zapaleniu nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Oba orzeczenia lekarskie zgodnie i jednoznacznie stwierdzają, iż brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. O negatywnym więc dla skarżącej wyniku sprawy przesądził oczywisty fakt, iż nie można uznać związku przyczynowego przedmiotowego schorzenia z rodzajem wykonywanej pracy. Do powstania ujawnionego schorzenia przyczynił się doznany w 1999 r. uraz ręki, który stanowił podstawę rozwoju obrazu chorobowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. D. reprezentowana przez adwokata S. R., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest przez niesłuszne i nieuzasadnione uznanie, że w świetle ( 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach oraz stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia wykazu chorób zawodowych brak jest podstaw do uznania u skarżącej choroby zawodowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż jest bezsporne, że u skarżącej stwierdzono przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej jak też, że schorzenie to figuruje w wykazie chorób zawodowych. Dla uznania za chorobę zawodową musi być jeszcze spełniony warunek spowodowania schorzenia działaniem czynników szkodliwych, występujących w środowisku pracy. Według skarżącej nie budzi wątpliwości fakt, że stwierdzone u niej schorzenie powstało w wyniku szkodliwych oddziaływań środowiska pracy. Objawy chorobowe stwierdzono u skarżącej już co najmniej w 1997 roku, o czym świadczy załączona do skargi kasacyjnej dokumentacja medyczna, schorzenie powstało więc przed wypadkiem przy pracy, który miał miejsce w 1999 r. Okoliczność tę pominęły organy obu instancji oraz Sąd I instancji. Błędnie też zostały ocenione warunki pracy skarżącej jako motorniczego tramwaju.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Stosownie do przepisu ( 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. Nr 132, poz. 1115/ rozstrzyganie w sprawach stwierdzania chorób zawodowych należy do właściwego państwowego inspektora sanitarnego, który wydając decyzję administracyjną posługuje się stosownym materiałem dowodowym, którym w szczególności są "dane zawarte w orzeczeniu lekarskim" oraz "oceny narażenia zawodowego pracownika".

W niniejszej sprawie Sąd I instancji przyjął, iż zaskarżona decyzja państwowego inspektora sanitarnego została oparta na orzeczeniach lekarskich stanowiących opinie "spójne, zasadne oraz należycie uzasadnione", w których stwierdzono "jednoznacznie, uwzględniając wywiad, dokumentację lekarską oraz wyniki badań ortopedycznych i neurologicznych, iż przy urazie ręki prawej mogło dojść do naderwania czy naciągnięcia przyczepu bliższego mięśnia prostowników palców a w rezultacie do rozwoju obrazu chorobowego odpowiadającego zapaleniu nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej". Nie może budzić wątpliwości, iż do właściwości organów wydających orzeczenia lekarskie należy stwierdzenie choroby, która tak jak w przypadku wnoszącej skargę kasacyjną, została ujęta w normatywnie określonym wykazie chorób zawodowych /przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej/. Nie można natomiast uznać za bezsporne w sprawie, a przede wszystkim za oczywiste i jednoznaczne /jak to uczynił Sąd I instancji/, iż choroba ta powstała u skarżącej jedynie w wyniku doznanego wypadku przy pracy, któremu uległa ona w 1999 roku, jak też niewątpliwie nie jest możliwe przyjęcie, że zaistniała u skarżącej jako choroba zawodowa.

Już tylko okoliczność, że skarżąca pełniąc funkcję motorniczego tramwaju doznała wypadku przy pracy, rezultatem którego w ocenie lekarzy mogło dojść do "rozwoju obrazu chorobowego odpowiadającego" przedmiotowej chorobie zawodowej, mogłoby przemawiać za tym, że warunki pracy skarżącej narażały ją na powstanie omawianego schorzenia. Załączona do skargi kasacyjnej dokumentacja medyczna zawiera ponadto wpis świadczący o tym, iż skarżąca już w 1997 roku, a więc przed wypadkiem przy pracy, który miał miejsce w 1999 roku, zgłaszała lekarzowi objawy odpowiadające schorzeniu przedramienia prawego.

Mając na uwadze unormowanie ( 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia należy stwierdzić, iż to właściwy organ administracji publicznej, a więc państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po zajęciu stanowiska przez organ lekarski w wymaganym przepisami orzeczeniu, powinien we własnym zakresie, na podstawie tego orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia zawodowego pracownika, w której określa się warunki pracy rozstrzygnąć, czy choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, a więc w wyniku narażenia zawodowego. Stosownie do ( 2 ust. 5 pkt 3 ww. rozporządzenia państwowy powiatowy inspektor sanitarny przeprowadza ocenę narażenia zawodowego w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Niewątpliwie w myśl ( 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W niniejszej sprawie stwierdzona u skarżącej choroba jest ujęta w wykazie chorób zawodowych. Problem istnieje natomiast w kwestii, czy można stwierdzić, że choroba ta "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" została spowodowana warunkami pracy skarżącej jako motorniczego tramwajów.

Oczywiste jest, iż organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie przepisów cytowanego rozporządzenia. Pogląd taki jest powszechnie przyjmowany, co podkreśla się też w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. sygn. akt OPS 3/02, ONSA 2003, z. 1 poz. 4. Istnienie natomiast związku przyczynowego stwierdzonej choroby zawodowej z warunkami pracy określa się przy uwzględnieniu oceny narażenia zawodowego jak też opinii zawartej w orzeczeniu lekarskim. Zarówno orzeczenia lekarskie jak i ocena narażenia zawodowego stanowią materiał dowodowy, podlegający ocenie organu inspekcji sanitarnej wydającego rozstrzygnięcie w sprawie /decyzję administracyjną/.

Zaskarżony wyrok został wydany bez dokonania dogłębnej oceny co do tego, czy organ orzekający w sprawie administracyjnej wywiązał się należycie z powyższego obowiązku, czy też jedynie bezkrytycznie, pomijając te fragmenty orzeczeń lekarskich, które mogłyby świadczyć o związku choroby skarżącej z narażeniem zawodowym, ograniczył się do stwierdzeń zawartych we wnioskach tych opinii, wskazujących na brak związku przyczynowego warunków pracy z chorobą zawodową.

W znajdującej się w aktach administracyjnych opinii /orzeczenie lekarskie nr [...] mowa jest o tym, że stwierdzone u skarżącej przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej będące niewątpliwie chorobą zawodową mogło zostać spowodowane przebytym urazem ręki, któremu uległa skarżąca podczas pracy jako motorniczy tramwaju w 1999 roku. W fragmencie opinii zawartej w orzeczeniu lekarskim nr [...] mowa jest o tym, iż uszkodzenie narządu ruchu skarżącej w wypadku przy pracy mogło się przyczynić do rozwoju obrazu chorobowego. Wątpliwe jest w tej sytuacji przyjęcie w zaskarżonym wyroku, iż decyzja o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej została oparta na "jasnym i nie budzącym wątpliwości" materiale dowodowym. Choroba zawodowa mogła bowiem wystąpić jeszcze przed wypadkiem przy pracy, zaś jego zaistnienie tylko przyczyniło się do rozwoju tej choroby. Choroba zawodowa mogła także wystąpić niezależnie od wypadku przy pracy, a warunki pracy, w których doszło do wypadku, mogą mieć znaczenie przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego zarówno co do zaistnienia choroby zawodowej jak i wypadku przy pracy, w wyniku którego skarżąca doznała urazu prawej ręki. Tego nie wyjaśniono jednak w postępowaniu administracyjnym w stopniu wystarczającym, odpowiadającym wymogom przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz pomimo to Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zasadne oddalenie skargi powołując się na "jednoznaczne i zgodne" opinie lekarskie, nie dostrzegając natomiast potrzeby uzupełnienia przez organ administracji publicznej właściwy do wydania rozstrzygnięcia materiału dowodowego tak w zakresie dopuszczenia nowych opinii lekarskich jak i oceny narażenia zawodowego w celu stwierdzenia, jaki związek miały warunki pracy skarżącej z powstaniem u niej choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.