Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 363/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Katarzyna Stuła - Marcela, Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik M. O. (dalej: "skarżącego", "zobowiązanego", "abonenta") w osobie żony A. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej także: "wierzyciela", "organu II instancji") z dnia [...] r. nr [...]. W rozstrzygnięciu tym, w wyniku rozpoznania zażalenia pełnomocnika zobowiązanego utrzymano w mocy postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w B. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie uznania za niezasadny zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku, wniesionego pismem z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej także: "organ egzekucyjny") na podstawie wystawionego w dniu [...] r. tytułu wykonawczego o numerze [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 4 stycznia 1996 r. skarżący dokonał rejestracji odbiornika radiowego oraz telewizyjnego, co potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych uwierzytelniona kserokopia wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia. W przedmiotowym dokumencie jako swoje miejsce zamieszkania abonent wskazał mieszkanie położone przy ul. [...] w K.. Fakt rejestracji odbiorników nie był w toku postępowania kwestionowany.

Na podstawie zawiadomienia z dnia 10 września 2008 r. zobowiązanemu nadano indywidualny numer identyfikacyjny [...] - jako użytkownikowi odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - w miejsce dotychczas posiadanej imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...]. W treści zawiadomienia powołano się na rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342; dalej w skrócie: "rozporządzenie Ministra Transportu"). Stosownie do treści wygenerowanego w dniu 1 marca 2021 r. z systemu elektronicznego wierzyciela duplikatu, przedmiotowe zawiadomienie wysłano na adres skarżącego, który wskazał on we wniosku z dnia 4 stycznia 1996 r.

W dniu [...] r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od września 2017 r. do sierpnia 2019 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Następnie w dniu 8 lipca 2020 r. abonent przedłożył w placówce pocztowej zgłoszenie zmiany danych rejestracyjnych, w którym wskazał, że z uwagi na zaprzestanie używania odbiorników dokonuje ich wyrejestrowania. Zgłoszenie zostało przyjęte przez pracownika operatora wyznaczonego.

Pismem opatrzonym tą samą datą pełnomocnik zobowiązanego złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia [...] r., podnosząc nieistnienie obowiązku. Wskazał, że indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika został nadany na adres mieszkania, które w dniu [...] r. zostało sprzedane. Nadto pismem z dnia 3 października 2017 r., skarżący zawiadomił wierzyciela, że nie używa żadnych odbiorników w lokalu przy ul. [...] w K., o czym uprzednio informował również w piśmie ze stycznia 2014 r., wobec czego powinny one zostać wyrejestrowane. Pomimo tego opłata abonamentowa w dalszym ciągu jest naliczana. Do zarzutów dołączono m. in. wspomniane pismo z dnia 3 października 2017 r., adresowane do Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w B. wraz ze stosownym potwierdzeniem nadania przesyłki poleconej. Końcowo pełnomocnik abonenta oświadczył, że zobowiązany pozostaje zameldowany w jego mieszkaniu przy ul. [...] w K. od dnia [...] r. i w związku z tym zakwestionował zasadność dochodzenia należności wynikających z numeru identyfikacyjnego dotyczącego dawnego mieszkania skarżącego.

Za pismem z dnia 22 lipca 2020 r. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi pismo zawierające zarzuty z dnia 8 lipca 2020 r. celem zajęcia stanowiska i wydania postanowienia w przedmiotowej sprawie.

W dniu [...] r. wierzyciel wydał postanowienie, w którym uznał za niezasadny zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, wierzyciel odwołał się do ustawowych przepisów kształtujących obowiązek uiszczania opłat abonamentowych za używanie zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zaznaczył, że trwa on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji, do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania - w związku z zaprzestaniem korzystania z urządzeń - lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat, względnie uzyskano takie zwolnienie z mocy prawa.

W dalszej kolejności organ stwierdził, iż zobowiązany dokonał formalności dotyczących rejestracji odbiorników, w związku z czym otrzymał książeczkę radiofoniczną, w której miejsce nadano mu indywidualny numer identyfikacyjny, z uwagi na wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu. Zawiadomienie o jego nadaniu stanowi przy tym obecnie jedyny i wyłączny dowód rejestracji w przypadku abonentów zarejestrowanych w chwili wejścia w życie ww. aktu wykonawczego.

Następnie wierzyciel zaznaczył, że fakt korzystania z odbiorników nie jest związany z prawem własności lokalu czy konkretnym miejsce zamieszkania. Jednocześnie powołał się na wynikające z ustawy domniemanie, że osoba posiadająca odbiornik RTV w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów używa tego odbiornika. W przypadku zaś zaprzestania używania abonent ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia operatora wyznaczonego o tej okoliczności poprzez dokonanie formalnego zgłoszenia w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej. Dowodami dopełnienia formalności są: wydany przez pracownika operatora wyznaczonego, potwierdzony datownikiem i swoim podpisem dokument "Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych", a także podpisane "Zawiadomienie o potwierdzeniu przeprowadzonej zmiany danych". W przypadku niedopełnienia procedury zachodzi konieczność dalszego uiszczania opłat abonamentowych.

W dalszej części uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wierzyciel potwierdził złożenie przez zobowiązanego pism z dnia 16 stycznia 2014 r. oraz z dnia 3 października 2017 r. w przedmiocie wyrejestrowania odbiorników, zaznaczając jednak, że w odpowiedzi na nie skarżącemu udzielono informacji o formalnościach, których należy dopełnić w celu dokonania skutecznego wyrejestrowania. Organ podkreślił przy tym, iż nie dysponuje dokumentem, który potwierdzałby dokonanie tychże czynności przez skarżącego w okresie, którego dotyczy kwestionowany tytuł wykonawczy. W takiej sytuacji to na zobowiązanym spoczywa ciężar udowodnienia, że dokonał wyrejestrowania odbiornika. Równocześnie wierzyciel uwzględnił, że w dniu 8 lipca 2020 r. skarżący dokonał formalnego wyrejestrowania, wobec czego status abonenta zobligowanego do uiszczania opłat abonamentowych posiadał do dnia 7 lipca 2020 r.

Końcowo wierzyciel wyjaśnił, że aktualny adres stałego pobytu zobowiązanego ustalony został na podstawie danych zgromadzonych w bazie PESEL, do czego był uprawniony na mocy przepisów ustawy abonamentowej. Jednocześnie zaznaczył, iż obowiązek aktualizacji danych adresowych spoczywa na użytkowniku odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy umieszczone zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 30 stycznia 2014 r. oraz z dnia 7 listopada 2017 r., stanowiące odpowiedzi na kolejne wnioski skarżącego o wyrejestrowanie odbiorników RTV. W obu przypadkach poinformowano zobowiązanego, że dokonanie formalnego wyrejestrowania wymaga złożenia odpowiedniego formularza w urzędzie pocztowym lub za pomocą strony internetowej operatora wyznaczonego.

W dniu 7 grudnia 2020 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela z dnia [...] r., kwestionując istnienie oraz wymagalność dochodzonego w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego obowiązku. W piśmie tym powtórzono dotychczas podnoszone twierdzenia o sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w K. i zameldowaniu skarżącego w mieszkaniu przy ul. [...] w dniu poprzedzającym. Wyrażono również przekonanie, że skoro żona skarżącego, u której ten pozostaje aktualnie zameldowany, jest zwolniona z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych z uwagi na status osoby bezrobotnej, to również i zobowiązany takiemu zwolnieniu podlega, co oznacza nieistnienie obowiązku stwierdzonego spornym tytułem wykonawczym. Równocześnie podniesiono, iż wbrew twierdzeniom wierzyciela korzystanie z odbiorników jest związane z prawem do lokalu, gdyż w przeciwnym razie każdy mógłby dokonać rejestracji w mieszkaniu pełnomocnika skarżącego. Nadto ustalenie z urzędu aktualnego adresu zamieszkania abonenta przez organ uznano za dokonanie samowolnej zmiany adresu rejestracji.

Rozpoznawszy opisane wyżej zażalenie, wierzyciel wydał postanowienie z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] r.

Na wstępie wskazano, iż kwestia braku wymagalności obowiązku została podniesiona dopiero na etapie zażalenia, co wyklucza jej zbadanie przez organ w ramach postępowania w drugiej instancji. Z ostrożności wypowiedziano się w tym przedmiocie w końcowej części uzasadnienia ww. postanowienia, stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności mogące wpływać negatywnie na wymagalność należności, takie jak wstrzymanie wykonania aktu, odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności.

Przechodząc zaś do wypowiedzenia się w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku, ponownie zwrócono uwagę na dokonanie przez skarżącego zgłoszenia rejestracji odbiorników RTV, a następnie nadanie mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Podkreślono, że rejestracja odbiorników jest przypisana do abonenta, a nie do adresu, w konsekwencji czego pozostaje bez związku z prawem własności lokalu. W przypadku zaś zmiany miejsca zamieszkania na użytkowniku spoczywa obowiązek zaktualizowania danych adresowych i kontynuowania opłat abonamentowych. Z kolei w razie zaprzestania korzystania z odbiorników abonent ma obowiązek dokonania niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego. Tylko podjęcie działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Następnie wierzyciel zaznaczył, że przepisy rozporządzenia w sposób wiążący wszystkich abonentów i operatora wyznaczonego ustalają zasady rejestracji odbiorników oraz zmian zgłoszonych wcześniej danych na specjalnych formularzach. W konsekwencji powołanie się przez zobowiązanego na pisemne wyrejestrowanie odbiorników w 2014 r. zostało ocenione jako nieznajdujące uzasadnienia, szczególnie że w odpowiedzi na nadesłaną korespondencję skarżący uzyskał informacje na temat formalności koniecznych do dopełnienia w ramach procedury wyrejestrowania odbiorników. Tymczasem wierzyciel nie dysponuje dokumentem, który potwierdzałby dokonanie skutecznego wyrejestrowania przed datą 7 lipca 2020 r., a skarżący nie przedłożył takich dowodów w toku postępowania.

W kontekście podnoszonej w zażaleniu okoliczności, że żona skarżącego jest zwolniona z opłat abonamentowych, organ wyjaśnił, iż samo tylko zaistnienie przesłanek do zwolnienia nie powoduje co do zasady zmiany stanu prawnego. Konieczne jest bowiem zgłoszenie uprawnień przez abonenta w placówce pocztowej. W analizowanym przypadku A. O. dopełniła formalności w związku ze zwolnieniem w dniu 6 września 2019 r., w konsekwencji czego zwolnienie obowiązuje od października 2019 r. Kwestionowany tytuł wykonawczy dotyczy zaś zaległości za okres od września 2017 r. do sierpnia 2019 r., dlatego też przysługujące pełnomocnikowi skarżącego uprawnienie pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę.

Następnie wierzyciel stwierdził, iż na podstawie ustawy abonamentowej pozostaje uprawniony - jako operator wyznaczony - do otrzymywania danych z rejestru PESEL i z wykorzystaniem tej właśnie drogi uzyskał informacje na temat aktualnego adresu stałego pobytu zobowiązanego.

Finalnie przyjęto, że zarzut nieistnienia obowiązku został w kontrolowanym postanowieniu z dnia [...] r. słusznie oceniony jako nieuzasadniony, w związku z czym rozstrzygnięcie to utrzymano w mocy.

W drodze pisma z dnia 17 lutego 2021 r. pełnomocnik abonenta wniósł skargę do tut. Sądu na wskazane wyżej postanowienie wierzyciela z dnia [...] r. Wyraził w nim pogląd, iż organ usiłuje doprowadzić w toku postępowania wyłącznie do korzystnego dla siebie rozwiązania.

Uzasadniając skargę, ponownie podniesiono okoliczność, że żona skarżącego, u której pozostaje zameldowany od [...] r., korzysta ze zwolnienia z opłat abonamentowych, w związku z czym on również nie ma obowiązku ich uiszczania. Zwrócono uwagę, że w dniu [...] r. doszło do sprzedaży mieszkania położonego przy ul. [...] w K., co w ocenie pełnomocnika zobowiązanego powinno skutkować stwierdzeniem nieważności dokumentu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wreszcie powtórzono zarzut przypisania numeru abonamentowego z ul. [...] do lokalu przy ul. [...] w K.

Pismem z dnia 1 marca 2021 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując zarazem dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

W kolejnym piśmie datowanym na dzień 17 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego: 15 marca 2021 r.) pełnomocnik skarżącego wskazał, że w marcu 2020 r. zawiadomił wierzyciela oraz organ egzekucyjny o przysługującym mu zwolnieniu i konsekwencjach z tego płynących w stosunku do skarżącego. Do pisma dołączono rzeczone pisma z dnia 23 marca 2020 r. zaadresowane do Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej - Wydział Abonamentu RTV w B., jak również zaświadczenie z dnia [...] r. o rejestracji A. O. jako bezrobotnej wraz z wydrukiem potwierdzenia przyjęcia przez pracownika operatora wyznaczonego zgłoszenia z dnia 9 września 2019 r. o przysługującym jej uprawnieniu.

Następnie w piśmie z dnia 22 marca 2021 r. pełnomocnik abonenta zauważył, że wierzyciel rozróżnia zarzut nieistnienia obowiązku od zarzutu braku jego wymagalności. Wyraził przekonanie, iż skoro obowiązek nie istnieje, to tym samym nie jest wymagalny, natomiast brak precyzji składanych oświadczeń tłumaczył z powołaniem na nieznajomość fachowych pojęć prawniczych. Żona skarżącego podniosła przy tym okoliczność dalszego pozostawania osobą bezrobotną w związku z niemożnością uzyskania zatrudnienia wskutek problemów zdrowotnych, z czego wynika zwolnienie od uiszczania opłat abonamentowych odnotowane przez operatora wyznaczonego we wrześniu 2019 r., rozciągające się także na małżonka. Podniosła zarazem, że organ niezasadnie domaga się zapłaty przez zobowiązanego opłaty abonamentowej za okres od września 2017 r. do sierpnia 2019 r., w którym mieszkał już w lokalu przy ul. [...] w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.; dalej w skrócie: "P.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 P.u.s.a.).

Szczegółowy zakres przedmiotowy kontroli sądowoadministracyjnej został sformułowany w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.) Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem, nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 11.09.2019 r., zmieniającej P.p.s.a. (Dz. U z 2019 r., poz. 2070), które weszło w życie z dniem 30.07.2020 r., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wypada w tym względzie zauważyć, że przed nowelizacją przepis nie dopuszczał zaskarżenia postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Aktualnie przepis takich wyłączeń nie przewiduje.

W rozpoznawanej sprawie została złożona skarga na postanowienie wierzyciela oddalające zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Ponieważ skargę wniesiono po dacie wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, nie ulega wątpliwości, że jest ona dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez tut. Sąd.

Przystępując do merytorycznej analizy sprawy wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. - wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Z kolei procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty.

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, objętego tytułem wykonawczym z [...] r. o numerze [...], a to z tego powodu, że po pierwsze indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika został nadany na adres mieszkania, które w dniu [...] r. zostało sprzedane. Po drugie skarżący wskazywał, że pismem z dnia 3 października 2017 r., zawiadomił wierzyciela, że nie używa żadnych odbiorników w lokalu przy ul. [...] w K., o czym uprzednio informował również w piśmie ze stycznia 2014 r., wobec czego powinny one zostać wyrejestrowane. Z kolei wierzyciel stanął na stanowisku, że po pierwsze skarżący zarejestrował odbiornik telewizyjny, a następnie nadano mu indywidualny numer identyfikacyjny. Jak podniósł, rejestracja odbiorników jest przypisana do abonenta, a nie do adresu, w konsekwencji czego pozostaje bez związku z prawem własności lokalu. W przypadku zaś zmiany miejsca zamieszkania na użytkowniku spoczywa obowiązek zaktualizowania danych adresowych i kontynuowania opłat abonamentowych. Z kolei w razie zaprzestania korzystania z odbiorników abonent ma obowiązek dokonania niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego. Tylko podjęcie działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Zatem pismo skarżącego złożone w 2014 r. w trybie zwykłym, nie zaś na formularzu, nie mogło odnieść zamierzonego skutku, zwłaszcza, że skarżący uzyskał informacje na temat formalności koniecznych do dopełnienia w ramach procedury wyrejestrowania odbiorników.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu wymaga przypomnienia, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych znalazły swoją podstawę prawną w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja". W dniu 1 marca 1993 r. weszła z kolei w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązek rejestracji odbiorników - odpowiednio w art. 48 oraz art. 49. Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy m. in. o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1204 ze zm. - dalej ustawa abonamentowa lub u.o.a.), której przepisy - z racji braku istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów intertemporalnych - zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa znalazły zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, lecz także do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Tym samym obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy abonamentowej, jak i na osobach, które w dniu wejścia w życie tej regulacji spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, czyli posiadały zarejestrowany odbiornik RTV.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami poprzednich regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy abonamentowej obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Jak stanowią art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, a obowiązek ich uiszczania powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji takiego odbiornika. Na mocy art. 2 ust. 2 odnośnej ustawy domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik RTV w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej stanowi obowiązek wynikający z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.03.2010 r., sygn. akt K 24/08, wyrok tut. Sądu z dnia 26.06.2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13). Jeżeli więc organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por.: wyroki tut. Sądu w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13).

W niniejszej sprawie konieczna jest zatem ocena skutków (lub ich braku) złożenia przez skarżącego pisma z dnia 16 stycznia 2014 r.

Należy zatem zauważyć, że w 2014 r. ustawa o opłatach abonamentowych zawierała regulacje dotyczące celu pobierania opłat abonamentowych (art. 1), powstania i zakresu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych (art. 2), stawek i terminów uiszczania opłat abonamentowych (art. 3), osób zwolnionych od opłat abonamentowych (art. 4), rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych dla celów pobierania opłat abonamentowych (art. 5) oraz poboru opłat abonamentowych (art. 6). Jednocześnie w żadnym z ww. przepisów (obowiązujących w 2014 r.) nie zawarto uregulowań dotyczących zasad wyrejestrowania odbiornika, co nie oznacza, że w przypadku jego braku (np. na skutek zbycia) na abonencie miałby ciążyć obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Sprzeczne byłoby to z treścią art. 2 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy. Zatem zawiadomienie wierzyciela o braku odbiornika w formie pisemnej już tylko z tej przyczyny należało uznać za skuteczne.

Wierzyciel wskazuje na obowiązek złożenia takiego wniosku na formularzu w placówce bądź przez stronę internetową, co ma wynikać z aktu wykonawczego do ww. ustawy. Tymczasem istotnym jest, że rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676 ze zm.) zostało wydane na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, który stanowił, że minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Zatem delegacja ustawowa nie zawierała upoważnienia do określenia w drodze rozporządzenia warunków wyrejestrowania odbiorników RTV.

Sąd dostrzega, że pomimo braku upoważnienia ustawowego w § 11 rozporządzenia wskazano, że o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez: złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika (pkt 1), przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia (pkt 2). Jednocześnie w § 13 uregulowano tryb dokonywania zmian dotyczących abonentów poprzez stronę internetową jaką operator wyznaczony miał obowiązek udostępnić. Jednakże przepisy te nie mogą przesądzać o skuteczności bądź jej braku zgłoszenia wyrejestrowania ww. odbiornika w formie zwykłej pisemnej, bowiem jak to już wskazano, regulacje te nie znajdują uzasadnienia ani w samych przepisach ustawy o opłatach abonamentowych, ani też w delegacji ustawowej. Co istotne, żaden w powołanych przepisów nie zawiera takiego rygoru odnoszącego się do formy wyrejestrowania odbiorników RTV. Należy też zwrócić uwagę, że nałożenie na abonentów obowiązku dokonywania czynności wyrejestrowania poprzez stronę internetową bądź to osobiści , nie uwzględnia okoliczności, że dla osób "wykluczonych" technicznie (nie posiadających komputera czy dostępu do internetu, przy jednoczesnym braku ich zapewnienia przez Państwo, jak również osób z niepełnosprawnościami) jest niemożliwe.

Zatem w świetle powyższego należało uznać, że w sposób nieprawidłowy wierzyciel ocenił kwestię zgłoszenia przez skarżącego okoliczności wyrejestrowania odbiornika, a tym samym zasadność zgłoszonego przez niego zarzutu.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 oraz art. 210 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 100 zł złożył się uiszczony wpis.