Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 607/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 28 ust. 2,  art. 44 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2004 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 28 maja 2009r. Nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r.

Z akt sprawy wynika, że w dnu 28 maja 2004 r. J. S. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W ramach wszczętego postępowania została przeprowadzona kontrola kompletności oraz kontrola administracyjna tego wniosku.

W dniu 5 sierpnia 2004 r. J. S. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W dniu 15 grudnia 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR złożył Akt Notarialny Rep. A Nr [...] z dnia 7 grudnia 2004., na mocy którego posiadanie gospodarstwa rolnego zostało przeniesione na G. i S. małż. S., oraz oświadczenie informujące, iż z dniem 7 grudnia 2004 r. całkowicie zaprzestał działalności rolniczej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 8 marca 2005 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności do gruntów rolnych, a w dniu 22 marca 2005 r. decyzję o przyznaniu renty strukturalnej.

Decyzją z dnia 7 kwietnia 2009r. stwierdzona została nieważność decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, bowiem ww. decyzja rażąco naruszała przepis art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zmianami). W związku z tym, w dniu 28 maja 2009r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wydał nową decyzję o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podniosła, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest dla niej krzywdzące

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa podniósł, iż podstawę przyznania płatności bezpośrednich stanowi art. 2 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz oddzielnej płatności z tytułu cukru, zgodnie z którym płatność może być przyznana tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawą. Przeniesienie posiadania przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności bezpośrednich. Z aktu notarialnego z dnia 7 grudnia 2004 r. wynika, że przeniesione zostało posiadanie gospodarstwa rolnego. W dniu 8 marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. Tym samym należy stwierdzić, że strona w dniu wydania decyzji nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z czym decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Na powyższą decyzję J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zgłosił zarzut naruszenia:

1. art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie, wyrażającą się w uznaniu, iż skarżący nie spełnił warunków dla otrzymania bezpośredniej płatności do gruntów rolnych na rok 2004 w sytuacji, gdy ustawa nie precyzowała jaki okres posiadania działek rolnych spełniających wymogi do uzyskania dopłaty uprawniał do jej otrzymania przez rolnika oraz uznania, na podstawie ogólnych reguł postępowania administracyjnego, że dla uzyskania dopłaty bezpośredniej wymagane jest posiadanie działek rolnych w chwili wydania decyzji, mimo tego, że decyzje o przyznaniu lub odmowie przyznania płatności bezpośrednich wydawane są przez upoważnione organy ze znacznym opóźnieniem, z pogwałceniem reguł wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 53 k.p.a.,

2. art. 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a wyrażające się w nie rozpatrzeniu przez organy obu instancji całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś nie zbadaniu okoliczności, w jakich doszło do przekazania gospodarstwa rolnego, pominięciu w decyzjach, jakie nieruchomości zostały przekazane przez skarżącego umową z dnia 7 grudnia 2004 r., czy są to te same nieruchomości, które były objęte wnioskiem o dopłaty z dnia 28 maja 2004 r.,

3. naruszenia przepisów prawa unijnego poprzez odmowę udzielenia dotacji bezpośrednich do gruntów w sytuacji, gdy zgodnie z art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady WE nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, nr 1452/2001, nr 1453/2001, nr 1454/2001, nr 1868/94, nr 2358/71 i 2529/2001, warunkiem zgłoszenia uzyskania pomocy (przyznania dopłaty do gruntów rolnych) jest, by działki pozostawały w dyspozycji rolnika co najmniej przez 10 miesięcy.

W piśmie procesowym z dnia 6 stycznia 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty i argumentację przedstawioną w skardze. Wskazał, iż jak wynika z przepisów unijnych, dla uzyskania dopłaty wystarczające jest posiadanie gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej 10 miesięcy. Przepisy krajowe, tj ustawa z 18 grudnia 2003 r., nie precyzowały jaki okres posiadania działek uprawnia do dopłaty, wskazywały jedynie że dopłaty przysługują za rok kalendarzowy. Skarżący posiadał gospodarstwo rolne w okresie od 1 stycznia do 7 grudnia 2004 r. W ocenie skarżącego w tej sytuacji odmowa przyznania płatności za rok 2004 jest nieuzasadniona i sprzeczna z przepisami wspólnotowymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż skarżący w dniu wydania decyzji nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, co uzasadniało wydanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zaszły w sprawie okoliczności, o których mowa wyżej..

Nie było w sprawie sporne, iż skarżący w dniu 28 maja 2004 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. Wniosek przeszedł kontrolę kompletności oraz kontrolę administracyjną.

W dniu 15 grudnia 2004 r. do ww. Biura Powiatowego wpłynął wypis aktu notarialnego z dnia 7 grudnia 2004 r., z którego wynikało, iż skarżący i jego żona G. darowali działki objęte wnioskiem na rzecz syna i synowej G. i S. małż. S., a fakt ten był podstawą odmowy przyznania skarżącemu płatności na 2004 rok.

Trafnie wskazał organ administracji, iż podstawę przyznania płatności bezpośrednich w 2004 r. stanowił art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz oddzielnej płatności z tytułu cukru, zgodnie z którym osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa.

Stosownie do art. 2 ust. 4 powołanej ustawy, wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego, a stosownie do art. 3 ust. 1 płatność jest przyznawana, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Przyznana płatność jest wypłacana, zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE.L 03.270.1) w terminie od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (tj. "z dołu").

Z powyższych uregulowań wynika, iż płatności bezpośrednie przyznawane są w systemie rocznym. Prawo do płatności ma ścisły związek z gospodarstwem rolnym. Służy ono realizacji określonych celów, dotyczących gospodarstwa rolnego i przysługuje każdemu posiadaczowi tego gospodarstwa, który spełnia określone wymagania, przede wszystkim o charakterze przedmiotowym.

Wskazuje to, w ocenie Sądu, iż dla przyznania płatności na podstawie wniosku producenta rolnego złożonego na dany rok kalendarzowy istotne było ustalenie stanu posiadania gruntów rolnych i utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy objęty wnioskiem o płatność. W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2008r. II GSK 559/08.

W przedstawionym wyżej stanie faktycznym uznać należy, iż skoro skarżący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego przez cały rok 2004, to nie spełnił warunków do otrzymania płatności bezpośrednich na ten rok.

Powyższemu stanowisku nie stoi na przeszkodzie treść wskazywanego w skardze art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, zgodnie z którym działki, do których rolnik domaga się dopłat powinny pozostawać w jego dyspozycji przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska Agencji, iż spełnienie warunku uzyskania płatności, jakim jest posiadanie przez producenta rolnego gruntów rolnych, ocenia się na dzień wydania decyzji w sprawie płatności. Stanowisko takie jest bardzo formalistyczne i pomija cel realizowania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a jego przyjęcie oznaczałoby, iż to nie posiadanie gruntów, a sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie.

Nie zasługują na uwzględnienie podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a wyrażające się w nie rozpatrzeniu przez organy obu instancji całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś nie zbadaniu okoliczności, w jakich doszło do przekazania gospodarstwa rolnego oraz pominięciu w decyzjach, jakie nieruchomości zostały przekazane przez skarżącego umową z dnia 7 grudnia 2004 r.

Podstawą ustaleń faktycznych, a następnie wydania decyzji odmawiających przyznania wnioskowanych płatności była umowa darowizny z dnia 7 grudnia 2004r oraz oświadczenie skarżącego z dnia 15 grudnia 2004 r. Jak wynika z § 3 umowy darowizny, J. i G. małż. S. wobec zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego i darowali synowi i synowej G. i S. małż. S. należące do nich działki gruntu. W piśmie z dnia 15 grudnia 2004 r. J. S. oświadczył, iż z dniem 7 grudnia 2004 r. przekazał gospodarstwo rolne umową z dnia 7 grudnia 2004 r. i z tym dniem zaprzestał wraz z żoną prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu, w świetle tych dokumentów zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy przedmiotem darowizny były te same działki rolne, które zostały zgłoszone we wniosku o dopłaty, tym bardziej, że w trakcie postępowania administracyjnego okoliczności te nie były sporne a i w skardze nie są kwestionowane.

Jak wyżej wskazano jednym warunków uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest posiadanie działek gruntu przez cały rok kalendarzowy, przy czym - za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych ( art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003) - nie jest istotne z jakich powodów warunek ten nie został przez wnioskodawcę spełniony. Przedstawione przez skarżącego okoliczności związane z przekazaniem gospodarstwa rolnego nie są nadzwyczajne ani nie wynikają z działania siły wyższej, stąd też organy nie miały obowiązku ich badania.

Wbrew twierdzeniu skarżącego przedstawionym w piśmie procesowym z dnia 6 stycznia 2010 r. w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz oddzielnej płatności z tytułu cukru nabywcy gospodarstwa rolnego - syn i synowa wnioskodawcy - mogli przejąć płatności na rok 2004, zgodnie z art. 4 ust.1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, iż w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Uprawnieni w zakreślonym terminie wniosku takiego nie złożyli.

W konsekwencji uznać należy, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.