Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1447/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(4) ust. 1 i 2, art. 36(5) ust. 1, art. 36(6) ust 2, art. 36(8) ust. 11, art. 36(1) ust. 2,
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2011 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

A. C. (skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę z [...] kwietnia 2011 r. znak [...] Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr 1 w W. o uzyskaniu przez skarżącą negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Powyższe uchwały zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna Nr 1 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdziła, że A. C., córka E. i Z., uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdająca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną, z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu ocenę dobrą, a z piątej części egzaminu ocenę dobrą.

Odwołanie od w/w uchwały wniosła zdająca i w zakresie dotyczącym pierwszej części zakwestionowała pytanie nr 25, 44, 55 i 84 z testu. Odnośnie pracy z zakresu prawa cywilnego zarzuciła natomiast naruszenie art. 366 ust. 1 w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędną wykładnię tych przepisów, tj. przyjęcie przez egzaminatorów takich wymogów co do sporządzonej przez nią apelacji powoda cywilnego, w zakresie konieczności powołania konkretnych przepisów prawa materialnego w treści zarzutu apelacyjnego oraz wątpliwości co do "redakcji" zarzutów i wniosków apelacji oraz długości samego uzasadnienia, które nie mają oparcia w przepisach postępowania cywilnego. Żaden bowiem przepis prawa, nie określa ani "poprawnego i jedynie słusznego wzoru" w którym winny być formułowane zarzuty i wnioski apelacji ani nie określa maksymalnej lub minimalnej długości prawidłowego uzasadnienia. W związku z czym egzaminatorzy bezzasadnie przyjęli, iż mimo dokonania przez nią poprawnej klasyfikacji prawnej umowy z dnia 21 stycznia 2006 r., poprzez przyjęcie, iż strony łączyła umowa nienazwana tzw. umowa deweloperska, a nie umowa przedwstępna, jak również wypełnieniu wszystkich wymogów formalnych określonych w art. 368 k.p.c. w zw. z art. 126 k.p.c. dla pism procesowych, przygotowana apelacja jako zawierająca niepoprawnie (zbyt krótko sformułowane zarzuty, wnioski i uzasadnienie), byłaby nieskuteczna, co skutkowało negatywną oceną z tej części egzaminu.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, iż zarzuty skarżącej wobec oceny z zakresu prawa cywilnego są zasadne. Po przedstawieniu swojego stanowiska odnośnie stwierdzonych przez organ I instancji nieprawidłowości Komisja II stopnia wskazała, że ogólny poprawny poziom apelacji uzasadnia wniosek, iż Egzaminowana w wystarczający sposób opanowała materiał prawniczy i umiejętność stosowania prawa w praktyce, wykazując się kwalifikacjami do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej, a osoba oczekująca takiej pomocy ma prawo wymagać od radcy prawnego takich kwalifikacji. Z tego względu podwyższyła niedostateczną ocenę z tego przedmiotu na ocenę dostateczną.

Jednocześnie Komisja II stopnia nie podzieliła zarzutów skarżącej dotyczących oceny z testu.

Za nietrafny uznała zarzut, że pytanie Nr 25 zostało wadliwie sformułowane. Nie zgodziła się, że pytanie to nie zawiera żadnej prawidłowej odpowiedzi.

Pytanie nr 25 brzmiało następująco:

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu, sąd wydaje:

A. wyłącznie po przeprowadzeniu rozprawy;

B. wyłącznie na posiedzeniu niejawnym;

C. po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym.

W wykazie prawidłowych odpowiedzi trafnie wskazana została odpowiedź C, zaś jako podstawa prawna art. 169 § 5 Kodeksem postępowania cywilnego.

Odwołująca błędnie wskazała, jako prawidłową odpowiedź, odpowiedź B. W odwołaniu podniosła, że w pytaniu nr 25 nie ma żadnej prawidłowej odpowiedzi. Podała, że prawidłowa odpowiedź C powinna brzmieć: "po zamknięciu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym". Powołała się na przepis art. 316 § k.p.c., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, nadto wskazując na art. 361 k.p.c., zgodnie z którym do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej.

Stanowisko skarżącej nie jest trafne. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 i 2 k.p.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Przepis ten wprowadza więc zasadę, że sprawy rozpoznawane są na rozprawie, a także na posiedzeniu niejawnym, gdy przepis szczególny tak stanowi. Takim szczególnym przepisem jest właśnie art. 169 § 5 k.p.c., zgodnie z którym postanowienie w przedmiocie wniosku (a więc zarówno postanowienie uwzględniające wniosek jak i oddalające wniosek) o przywrócenie terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Może również - w myśl zasady ogólnej określonej w 148 § 1 i 2 k.p.c. - po przeprowadzeniu rozprawy.

I choć w wykazie prawidłowych odpowiedzi należało nadto podać art. 148 § 1 i 2 k.p.c. to nie zmienia to faktu, iż pytanie nr 25 zostało sformułowane prawidłowo, gdyż odpowiedź C i tylko odpowiedź C jest prawidłowa. Skarżąca zaś na karcie odpowiedzi wskazała błędnie odpowiedź B, co pozbawiło ją punktu za to pytanie.

Komisja II stopnia nie zgodziła się również z zarzutem, że pytanie Nr 44 zostało wadliwie sformułowane przez co, zdaniem skarżącej, zarówno odpowiedź A jak i C są odpowiedziami prawidłowymi.

Pytanie Nr 44 brzmiało następująco:

Zgodnie z ustawą o własności lokali, jeżeli zarząd lub zarządca nieruchomości wspólnej, któremu zarząd powierzono w umowie, nie zwoła corocznego zebrania ogółu właścicieli w ustawowym terminie, zebranie to może zwołać:

A. każdy z właścicieli;

B. wyłącznie grupa właścicieli, którzy posiadają łącznie co najmniej 1/5 udziału w nieruchomości;

C. sąd na wniosek każdego właściciela.

Zdaniem organu w wykazie prawidłowych odpowiedzi trafnie wskazana została odpowiedź A oraz jako podstawa prawna art. 30 ust. 1a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Zgodnie z tym przepisem w wypadku gdy zarząd lub zarządca, któremu zarząd nieruchomością wspólną nie zwoła zebrania ogółu właścicieli lokali w terminie zebranie coroczne może zwołać każdy z właścicieli.

Odwołująca wskazuje, iż prawidłowa jest również odpowiedź C (którą błędnie zakreśliła, jako prawidłową), powołując się na art. 24 wskazanej ustawy oraz komentarz do przedmiotowej ustawy z 2010 r. autorstwa Romana Dziczek. Wymieniony przepis dotyczy jednak rozstrzygania, na żądanie zarządu lub zarządcy, przez sąd sporu w sytuacji, gdy uchwała nie została podjęta z uwagi na brak zgody wymaganej większości właścicieli. Tak więc sąd rozstrzygając sprawę nie zwołuje na podstawie tego przepisu zebrania, ale rozstrzyga o istotnych i ważnych dla wspólnoty sprawach.

Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu nieprawidłowego sformułowania pytania Nr 55 polegające na tym, że zarówno odpowiedź B jak i C są prawidłowe.

Pytanie Nr 55 brzmiało:

Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji, za jej zobowiązania:

A. nie odpowiada;

B. odpowiada solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu, do wartości nieniesionego wkładu na pokrycie objętych akcji;

C. odpowiada solidarnie ze spółką i osobami, które działały w jej imieniu, całym swoim majątkiem.

Organ wskazał, że w wykazie prawidłowych odpowiedzi trafnie wskazana została odpowiedź B oraz jako podstawa prawna art. 13 § 1 i § 2 Kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z art. 13 § 1 za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu. W myśl § 2 wspólnik albo akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji odpowiada solidarnie z podmiotami, o których mowa w § 1, za jej zobowiązania do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów lub akcji.

Komisja II stopnia zauważyła, że prawidłowa odpowiedź B stanowi wręcz dosłowne przytoczenie treści przepisu § 2 art. 13 Kodeksu spółek handlowych (dalej: K.s.h.) i nie może budzić wątpliwości.

W odpowiedzi C zastąpiono słowa "do wartości wniesionego wkładu na pokrycie objętych akcji" słowami "całym swoim majątkiem". Zmiana ta radykalnie zmienia znaczenie odpowiedzi. W miejsce bowiem odpowiedzialności ograniczonej co do wysokości (wartości nieniesionego wkładu) wprowadzono niczym nieograniczoną odpowiedzialność "całym swoim majątkiem".

Należy mieć na uwadze, podkreśla organ, że odpowiedzialność cywilna za dług przyjmuje co do zasady postać odpowiedzialności osobistej (majątkowej), której istota - w odróżnieniu od odpowiedzialności rzeczowej - wyraża się w tym, że dłużnik odpowiada wobec wierzyciela całym swoim majątkiem, przy czym odpowiedzialność ta jest nieograniczona.

Odpowiedzialność osobista dłużnika (całym swoim majątkiem) na zasadzie wyjątku - w wypadkach enumeratywnie wskazanych w ustawie lub z woli stron - może zostać ograniczona do pewnej wyodrębnionej masy majątkowej lub do pewnej wysokości ograniczonej liczbowo (jak w § 2 art. 13 K.s.h., art. 1030 k.c., art. 55 (4) k.c.).

Skoro odpowiedź C nie zawierała jakiegokolwiek zwrotu wskazującego na ograniczenie odpowiedzialności osobistej, to odwołująca, nie może czynić dodatkowego założenia (co w istocie ma miejsce), że w odpowiedzi tej może chodzić również o odpowiedzialność ograniczoną, o której mowa w art. 13 § 2 K.s.h.

Skoro w odpowiedzi C pytania nr 55, użyto pojęć wskazujących na nieograniczoną odpowiedzialność wymienionych podmiotów (co świetle prawidłowej odpowiedzi B wynikającej z brzmienia art. 13 § 2 K.s.h.) jest oczywiście błędne, to dodanie innego zwrotu nie było konieczne. Jego dodanie pozbawiłoby pytanie jakiejkolwiek trudności, co mając na uwadze rangę egzaminu radcowskiego, nie może być uznane za pożądane.

W związku powyższym stwierdzić trzeba, że prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 55 była tylko odpowiedź B. Podkreślić zaś trzeba, że skarżąca na karcie odpowiedzi wskazała odpowiedź A, która była oczywiście błędna.

Skarżąca nadto zarzuciła, że pytanie nr 84 nie powinno się znaleźć w zestawie pytań testowych z uwagi na niewłaściwy zakres i meritum pytania. W ocenie odwołującej, pytanie to wykracza poza zakres art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z treścią załącznika do uchwały Nr 504/VI/2006 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 10 czerwca 2006 r. w przedmiocie ustalenia Regulaminu aplikacji radcowskiej, ponieważ dotyczy instytucji, która ani w dniu egzaminu radcowskiego, ani też w dniu pisania odwołania nie była powołana do życia, nie istniała w obrocie prawnym. Dodatkowo skarżąca podniosła, że zakwestionowane pytanie wykracza poza wiedzę wymaganą od radcy prawnego do samodzielnego i merytorycznego wykonywania zawodu. Ze względu na ograniczoną możliwość występowania radcy prawnego w procesie karnym, pytanie to nie powinno znaleźć się na egzaminie radcowskim, co najwyżej na egzaminie adwokackim.

Zawarte w teście na egzamin radcowski pytanie nr 84 brzmi następująco:

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w celu zwalczania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, Rada może ustanowić:

A. Eurogrupę,

B. Prokuraturę Europejską,

C. Komitet Regionów ds. zwalczania przestępczości.

W wykazie prawidłowych odpowiedzi trafnie wskazana została odpowiedź B.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy między innymi z prawa Unii Europejskiej.

Podstawę opracowania pytań testowych, w myśl art. 36 ust. 6 ustawy o radcach prawnych, stanowi wykaz tytułów aktów prawnych, ustalony według stanu prawnego obowiązującego w dniu ogłoszenia przez zespół do przygotowania pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski i zatwierdzony przez Ministra Sprawiedliwości.

W podanym do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz w Biuletynie Informacji Publicznej wykazie tytułów aktów prawnych, z których wybrane stanowiły podstawę opracowania pytań na egzamin radcowski w 2010 roku zamieszczony jest Traktat z dnia 25 marca 1957 r. o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm.). Zatem sporne pytanie testowe mieści się zdaniem organu w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu radcowskiego. Pytanie to zostało sformułowane w sposób jednoznaczny, a odpowiedź na nie wynika wprost z art. 86 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Dla jego poprawności merytorycznej nie ma znaczenia okoliczność, czy przewidziana tym przepisem instytucja została utworzona.

Jak wynika z zakresu przedmiotowego egzaminu, od kandydata na radcę prawnego wymaga się znajomości materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego. W związku z tym za niezasadne należy uznać kwestionowanie merytorycznej treści pytania nr 84.

Konkludując organ stwierdził, że przedmiotowe pytanie, mieściło się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu radcowskiego i zostało sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a wskazana odpowiedź B, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Natomiast odwołująca oczywiście wadliwie zakreśliła jako prawidłową odpowiedź C.

Również pozostałe pytania testowe zostały sformułowane przejrzyście, a ich materia mieści się w zakresie określonym w wykazie tytułów aktów prawnych, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Ponadto w każdym przypadku - z trzech wskazanych odpowiedzi - zawsze jedna i tylko jedna odpowiedź okazała się prawidłowa. Bez błędu został też przygotowany wykaz prawidłowych odpowiedzi.

Z testu odwołująca uzyskała 59 punków, co oznacza ocenę niedostateczną. Skoro zakwestionowane pytania oraz pozostałe pytania zostały sformułowane prawidłowo, to brak podstaw do zmiany oceny z części pierwszej.

W skardze do Sądu na powyższą uchwałę A. C. podniosła zarzut

I. rażącego naruszenia prawa materialnego, tj.;

1. art. 36 ust. 6 i ust. 7 w zw. z art. 36[6] ust. 1 oraz w zw. z art. 36[5] ust. 1 i art. 36[4] ust. 9 pkt 1 lit. a-d) ustawy o radcach prawnych poprzez naruszenie zasad sporządzania i publikowania wykazu tytułów aktów prawnych oraz zasad oceny pierwszej części egzaminu radcowskiego, czego wynikiem było niewłaściwe ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego jako negatywny, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zawartych w przepisach tych kryteriów sprowadzających się do przyjęcia, że przygotowany na egzamin radcowski w 2010 r. zestaw 100 pytań zawierający po trzy propozycje odpowiedzi został sformułowany w oparciu o prawidłowy wykaz tytułów aktów prawnych, a opracowane na tej podstawie pytania zawierają tylko jedną prawidłową odpowiedź, a uzyskana odpowiedź pozwala na sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania,

2. art. 36[4] ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez nieprawidłowe i nieprecyzyjne sformułowanie pytań nr 25, 44, 55 co spowodowało, że niemożliwe było udzielenie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi wobec możliwości udzielenia innych równie poprawnych,

3. art. 36[4] ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z treścią Załącznika do uchwały nr 504/VI/2006 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 10 czerwca 2006 r. w przedmiocie ustalenia Regulaminu Aplikacji Radcowskiego w odniesieniu do planów zajęć szkoleniowych przeprowadzanych przez Okręgowe Izby Radców Prawnych w trakcie 3,5 letniej aplikacji oraz istoty wykonywania zawodu radcy prawnego, poprzez umieszczenie w przygotowanym teście pytania nr 84, które wykraczało poza zakres w/w przepisu prawa oraz uchwały samorządu,

4. art. 36[8] ust. 12 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego przejawiające się w uznaniu, że "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. wyłącza stosowanie przepisów tego kodeksu wprost, co doprowadziło do zignorowania przez Komisję II stopnia wszelkich możliwych zasad postępowania administracyjnego w zakresie terminów na rozpatrzenie odwołania, ustalania stanu faktycznego i postępowania dowodowego,

II. rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 7, 8, 10, 77 § 1, 80, 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez;

- niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej,

- niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie wzięcie pod uwagę, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej narusza przepisy art. 36 ust. 6 i ust. 7 w zw. z art. 36[6] ust. 1 oraz w zw. z art. 36[5] ust. 1 i art. 36[4] ust. 9 pkt 1 lit. a-d), art. 36[4] ust. 3 ustawy o radcach prawnych i art. 36[4] ust. 1 ustawy o radcach prawnych,

- brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej,

- dowolność w wydaniu uchwały przez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie i brak odniesienia się do zarzutów skarżącej przedstawionych w odwołaniu,

- błędne uzasadnienie wydanej uchwały,

- błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim Komisja II stopnia uznała, iż ocena z części pierwszej egzaminu nie dawała podstaw do wystawienia oceny pozytywnej z egzaminu,

- niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego,

- utrzymanie w mocy błędnej uchwały Komisji Egzaminacyjnej, podczas gdy w toku postępowania odwoławczego Komisja II stopnia winna była tę uchwałę uchylić i orzec, że skarżąca uzyskała dodatkowy 1 punkt i ten sposób uzyskała wymagane minimum 60 punktów z części pierwszej egzaminu radcowskiego.

Mając na względzie wymienione wyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia oraz poprzedzające ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi ponowiła dotychczasową argumentację wobec zakwestionowanych pytań testowych.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wobec podniesionych przez skarżącą zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga A. C. nie zasługuje na uwzględnienie.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 r. pr. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. nr 70, poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 r. pr. Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 r. pr.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji II stopnia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 r. pr.). Natomiast od uchwały Komisji II stopnia służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 r. pr.).

Egzamin radcowski, w którym uczestniczyła skarżąca przeprowadziła Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego w składzie zgodnym z przepisem art. 36(1) ust. 2 u.r.p. Członkowie Komisji złożyli stosowne do art. 36(1) ust. 7 i ust. 8 u.r.p. oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich z pracy Komisji.

Egzamin radcowski polegał, zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

Egzamin składał się z pięciu części (art. 36(4) ust. 2 u.r.p., z których pierwsza część polegała na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi, za każdą prawidłową odpowiedź uzyskując 1 punkt (art. 36(4) ust. 3 u.r.p.), a prawidłowość odpowiedzi oceniano według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu radcowskiego (art. 36(4) ust. 4).

Ostatecznie, jedynie z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną, uzyskując 59 punktów, podczas gdy dla otrzymania oceny pozytywnej należało uzyskać minimum 60 punktów.

Egzaminatorzy dokonują bowiem oceny za część pierwszą egzaminu radcowskiego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6) - 95-100 punktów,

b) bardzo dobra (5) - 85-94 punktów,

c) dobra (4) - 75-84 punktów,

d) dostateczna (3) - 60-74 punktów;

2) ocena negatywna - niedostateczna (2) - 0-59 punktów.

Zgodnie z art. 365 ust. 1 powołanej ustawy test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzili niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

Zdaniem Sądu Egzaminatorzy prawidłowo ustalili, że skarżąca odpowiedziała prawidłowo na 59 pytań.

Odnosząc się do zakwestionowanych przez skarżącą pytań z pierwszej części egzaminu (testu) należy stwierdzić brak podstaw do podważania stanowiska Komisji w zakresie tych pytań tj. pytania nr 25, 44, 55 i 84. Należy przy tym dodać, że w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca nie podniosła zarzutów wobec innych pytań testowych natomiast Sąd przeprowadzając kontrolę legalności podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie dostrzegł żadnych uchybień, które powinien uwzględnić z urzędu.

Ze względu na przytoczenie treści zakwestionowanych pytań w pierwszej części niniejszego uzasadnienia nie ma potrzeby ponownego ich przywoływania w tym miejscu. Wystarczy zatem ograniczenie się do wskazania motywów jakimi kierował się Sąd uznając zarzuty skarżącej za niezasadne.

Pytanie Nr 25 odwoływało się do art. 169 § 5 kpc – postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Zatem już sama treść odpowiedzi "A" i "B", zakreślając warunek wyłączności orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu, wykluczała poprawność tych odpowiedzi.

Komisja zasadnie wskazywała na pomocniczy charakter przepisu art. 148 k.p.c. do udzielenia odpowiedzi na to pytanie, który w powiązaniu z art. 169 § 5 k.p.c. określał możliwość orzekania sądu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu pytanie to, było skonstruowane w świetle przepisów ustawy o radcach prawnych jasno, a jedyna poprawna odpowiedź była wskazana zgodnie z kluczem.

W tym stanie rzeczy zakreślenie przez A. C. w kluczu odpowiedzi jako poprawną odpowiedź "B" zamiast "C" było wadliwe, co zasadnie pozbawiło ją punktu za to pytanie.

Odnosząc się z kolei do pytania Nr 44 należy podzielić pogląd organu, iż nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że zarówno odpowiedź A i C to odpowiedzi prawidłowe. Pytanie dotyczyło kwestii "podmiotu" uprawnionego do zwołania corocznego zebrania ogółu właścicieli w sytuacji gdy w ustawowym terminie zarząd lub zarządca nieruchomości wspólnej, któremu zarząd powierzono w umowie nie zwołał wzmiankowanego zebrania.

Odpowiedź na powyższe pytanie zawiera się wprost w treści art. 30 ust. 1a) ustawy o własności lokali – "każdy z właścicieli" i jest wymieniona w odpowiedzi "A" wskazanej jako prawidłowa w kluczu odpowiedzi.

Udzielając odpowiedzi "C" ("sąd na wniosek każdego właściciela") jako prawidłowej, skarżąca popełniła błąd. Przepis art. 24 w/w ustawy na który powołuje się A. C. uzasadniając swoje stanowisko wskazujące na prawidłowość zarówno odpowiedzi A jak i C dotyczy rozstrzygania przez sąd o istotnych i ważnych dla wspólnoty sprawach, ale nie zwołuje na podstawie tego przepisu zebrania ogółu właścicieli.

W odniesieniu do pytania nr 55 za prawidłową uznano odpowiedź "B" podczas, gdy skarżąca zaznaczyła odpowiedź "C" uznając w skardze (a wcześniej w odwołaniu) obie te odpowiedzi za poprawne.

Tymczasem odpowiedź na to pytanie opierała się na treści art. 13 § 1 i § 2 Kodeksu spółek handlowych - za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu (§ 1). Wspólnik albo akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji odpowiada solidarnie z podmiotami, o których mowa w § 1, za jej zobowiązania do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów lub akcji (§ 2).

W ocenie Sądu, Komisja II Stopnia zasadnie argumentowała w zaskarżonej uchwale inny zakres odpowiedzialności wspólnika określany w odpowiedzi "B" i w odpowiedzi "C". Odpowiedzialność wspólnika wskazana w odpowiedzi "B", jako odpowiedzialność ograniczona do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych akcji, wprost odpowiada podstawie prawnej podanej w art. 13 § 2 k.s.h., z której wywodziła się poprawna odpowiedź na to pytanie. Odpowiedzialność wspólnika podana w odpowiedzi "C" jest oczywiście dużo szersza i nie jest przewidziana tym przepisem. Zatem pytanie to i odpowiedź wskazana jako poprawna spełniały wymagania z art. 36(4) ust. 3 u.r.p.

Nie ma także racji skarżąca podnosząc zarzuty wobec pytania nr 84.

Zdaniem Sądu sporne pytanie mieści się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu.

W wykazie aktów prawnych stanowiących podstawę opracowania pytań na egzamin radcowski w 2010 r. (v. art. 36 ust. 6 ustawy o radcach prawnych) zamieszczony jest Traktat z 25 marca 1957 r. o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a prawidłowa (B) odpowiedź na omawiane pytanie wynika wprost z art. 86 ust. 1 tego aktu.

W tym stanie rzeczy wskazanie przez skarżącą odpowiedzi "C" jako prawidłowej było oczywiście wadliwe.

Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie egzaminu A. C. zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych określonych przepisami ustawy o radcach prawnych.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym obie komisje prawidłowo przeprowadziły postępowanie z zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego nie przekraczając swoich właściwości. Nie doszło więc w rozpoznawanej sprawie po stronie Komisji do naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w tym wskazywanych w skardze.

W myśl art. 36(6) ust. 1 ustawy o radcach prawnych, wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego uzyskuje zdający, który z każdej części tego egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Wobec uzyskania przez skarżącą oceny negatywnej z pierwszej części egzaminu (testu) organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr 1 w Warszawie o uzyskaniu przez A. C. negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, pomimo podwyższenia przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia oceny za zadanie z zakresu prawa cywilnego do oceny dostatecznej.

Odpierając zarzut naruszenia przez organ art. 10 kpa (v. str. 5 skargi) należy stwierdzić, że faktycznie w nadesłanych aktach administracyjnych brak jest pouczenia organu o możliwości zaznajomienia się skarżącej z aktami sprawy przed wydaniem zaskarżonej uchwały z dnia 6 kwietnia 2011 r.

Jednakże powyższe uchybienie nie mogło mieć zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy bowiem w zaskarżonej uchwale ujęto stanowisko osób opiniujących przedmiotowe odwołanie skarżącej a skarżąca nie wykazała istotności wpływu wzmiankowanego uchybienia na wynik sprawy.

Dodatkowo należy wskazać, że na stronie 14 skargi A. C. sformułowała wniosek o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z prac egzaminacyjnych skarżącej od części 2 do 5.

Sąd nie uwzględnił powyższego wniosku, gdyż dotyczy on przeprowadzenia dowodów z dokumentów stanowiących materiał dowodowy zgromadzony w sprawie natomiast przepis art. 106 § 3 ppsa nie może mieć zastosowania do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.