Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 521/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, 1a-1b, 2, art. 6 ust. 1, 3 pkt 2, 3, 3a, 6, art. 7, art. 9 ust. 1-2, art. 10, art. 11, art. 13, art. 15 ust. 3, art. 19 ust. 5, art. 26, art. 27, art. 28 ust. 2 pkt 2, ust. 4a, 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1437
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Mielcu na uchwałę Rady Miejskiej w Przecławiu z dnia 22 sierpnia 2019 r. Nr VIII/85/2019 w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Przecław I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 3 pkt 2 w zakresie zdania "Jakość wody stwierdza się na wylocie wodomierza głównego lub w miejscu przeznaczonym na jego umieszczenie", § 5 i § 6; II. oddala skargę w części żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie § 3 pkt 2 w pozostałej części oraz § 3 pkt 4.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Mielcu (Prokurator) jest uchwała Nr VIII/85/2019 Rady Miejskiej w Przecławiu (Rada Miejska) z dnia 22 sierpnia 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Przecław.

Stan faktyczny i prawny ze skargi na powyższą uchwałę, przedstawia się następująco.

W dniu 22 sierpnia 2019 r. Rada Miejska działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) i art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (u.z.z.w.) uchwaliła Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Przecław (Regulamin) stanowiący załącznik do uchwały.

W dniu 22 marca 2021 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga Prokuratora na ww. uchwałę.

Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. poprzez przekroczenie oraz niezrealizowanie delegacji ustawowej:

1) w § 3 ust. 2 Rozdziału 2 Regulaminu przez brak określenia minimalnego poziomu usług w zakresie jakości dostarczanej wody i odesłanie w tym zakresie do treści innego aktu prawnego podczas, gdy art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. upoważnia Radę do dokładnego uregulowania tej kwestii;

2) w § 3 ust. 4 Rozdziału 2 Regulaminu przez brak określenia minimalnej ilości odprowadzanych ścieków podczas, gdy art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. nakazuje Radzie dokładne określenie minimalnego poziomu usług;

3) w § 5 i § 6 Rozdziału 2 Regulaminu przez wskazanie obowiązków i praw odbiorców usług podczas, gdy art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. określa minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków i nie przewiduje nałożenia obowiązków i praw na odbiorców.

Wobec powyższego Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie § 3 ust. 2, § 3 ust. 4, § 5 i § 6 Rozdziału 2 Regulaminu.

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że przedmiotowy Regulamin określa szczegółowe zasady dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Przecław dotyczące:

- minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,

- warunków i trybu zawierania umów z odbiorcami usług,

- sposobu rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, warunków przyłączania do sieci, warunków technicznych określających możliwości dostępu do usług kanalizacyjnych,

- sposobu dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza,

- sposobu postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków,

- standardów obsługi odbiorców usług w tym sposobów załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzania ścieków,

- warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Rozdział 2 Regulaminu dotyczy minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W § 3 ust. 2 Rozdziału 2 Regulaminu Rada Miejska wskazała, że przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić należytą jakość dostarczanej wody, odpowiadającą wymaganiom określonym w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ustawy. W § 3 ust. 4 Regulaminu Rada Miejska wskazała, że przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne ma obowiązek odbierać od odbiorcy usług ścieki na podstawie pisemnej umowy o treści ustalonej według zasad określonej przepisami obowiązującego prawa szczególności ustawą i regulaminem, a w § 5 i § 6 Regulaminu wskazała obowiązki i prawa odbiorców usług. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego.

W pierwszej kolejności Prokurator wskazał, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, na co wskazuje art. 19 ust. 3 u.z.z.w. zawierający delegację dla rady gminy do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Równocześnie zgodnie z art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prokurator nie jest ograniczony żadnymi terminami w zakresie zaskarżania aktów prawa miejscowego i może zaskarżyć niniejsze akty w każdym czasie.

Prokurator stwierdził, że Regulamin jako akt prawa miejscowego regulujący prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, winien realizować powołaną w jego podstawie prawnej delegację ustawową zawartą w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Upoważnienie to nie daje Radzie podstaw do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących materie inne, niż wymienione w przytoczonym przepisie ani też pomijania kwestii, które powinny być obligatoryjnie uregulowane w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Natomiast analiza Regulaminu uchwalonego przez Radę Miejską prowadzi do wniosku, że we wskazanej części w istotny sposób narusza on prawo poprzez brak regulacji, które winny stanowić kompleksowe wypełnienie delegacji ustawowej, jak też poprzez zawarcie regulacji wykraczających poza zakres delegacji ustawowej.

W ocenie Prokuratora zapisy Regulaminu w zakwestionowanym zakresie nie stanowią realizacji przepisu kompetencyjnego z art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. i wynikającego z niego obowiązku określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzenia ścieków, albowiem nie odnoszą się do kwestii jakości wody oraz minimalnej ilości odprowadzonych ścieków. Zasadne jest więc twierdzenie, że pod pojęciem minimalnego poziomu usług należy rozumieć zarówno ilość dostarczonej wody, jej ciśnienie, ciągłość dostaw, a także jakość wody. Tymczasem w Regulaminie nie określono parametrów takich jak jakość wody oraz minimalna ilość odprowadzonych ścieków. Przekroczono też w Rozdziale 2 upoważnienie ustawowe wskazując obowiązki i prawa odbiorców usług. Precyzyjne określenie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne daje mieszkańcom gminy wskazówkę, jakiego co najmniej poziomu usług mogą spodziewać się po dostarczającym świadczeń w zakresie objętym regulaminem przedsiębiorstwie. Przy czym to rada daje w regulaminie przedsiębiorstwu wodno- kanalizacyjnemu wiążące wytyczne, które przedsiębiorstwo ma obowiązek przestrzegać i dostosować się zawierając umowy z odbiorcami usług.

Na poparcie swojego stanowiska Prokurator przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 257/18, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2033/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 118/18, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Op 388/19.

Reasumując Prokurator uznał, że tego rodzaju zapisy w zaskarżonej uchwale jak wyżej wskazano są sprzeczne z przepisami ustawowymi, a sprzeczność ta ma charakter istotnego naruszenia prawa z uwagi na brak wypełnienia delegacji ustawowej oraz brak realizacji w treści uchwały upoważnienia ustawowego. Zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Podstawą do stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa, zgodnie z przepisem art. 91 ust. 4 u.s.g.

Rada Miejska nie ustosunkowała się do zarzutów skargi, przedkładając jedynie kopię postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej nr [...] z dnia 9 lipca 2019 r. dotyczącego pozytywnego zaopiniowania projektu Regulaminu oraz stanowisko A. Sp. z o. o z siedzibą w [...], które opracowało projekt Regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga prokuratora została oparta co do zasady o usprawiedliwione podstawy, co skutkowało stwierdzeniem nieważności uchwały Rady Miejskiej w Przecławiu z dnia 22 sierpnia 2019 r. Nr VIII/85/2019 w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Przecław w części obejmującej: § 3 pkt 2 w zakresie zdania "Jakość wody stwierdza się na wylocie wodomierza głównego lub w miejscu przeznaczonym na jego umieszczenie", § 5 i § 6. Sąd oddalił natomiast skargę prokuratora w części żądania stwierdzenia nieważności § 3 pkt 2 w pozostałej części oraz § 3 pkt 4 zaskarżonej uchwały, uznając że w tym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W granicach kryterium legalności oraz zasady niezwiązania zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) sąd administracyjny jest upoważniony do uwzględnienia z urzędu wszelkich stwierdzonych naruszeń prawa oraz do ich sankcjonowania na podstawie art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisów szczególnych. Uwzględnienie skargi na akt prawa miejscowego organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego polega zasadniczo na stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu w całości albo w części, chyba że przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności (art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności – w odniesieniu do gminnych aktów prawa miejscowego – wynika przede wszystkim z art. 91 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 1 p.p.s.a. Powyższe przepisy stanowią, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W takich wypadkach sąd administracyjny uwzględnia skargę przez stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa w całości albo w części.

Ocena legalności zaskarżonych przepisów aktu prawa miejscowego przedstawia się następująco.

Po pierwsze stwierdzono, że § 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały w zakresie zdania "Jakość wody stwierdza się na wylocie wodomierza głównego lub w miejscu przeznaczonym na jego umieszczenie" istotnie narusza przepis § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

W zgodzie z porządkiem hierarchicznym źródeł prawa ustanowionym w art. 87 Konstytucji RP akty prawa miejscowego jako źródła prawa obowiązujące powszechnie jedynie na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 1), muszą być zgodne z źródłami prawa obowiązującego powszechnie na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, czyli z Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami.

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt. 1 ww. rozporządzenia punktem, w którym woda musi spełniać jakościowe wymagania mikrobiologiczne i chemiczne (określone w § 3), zwanym "punktem zgodności", jest w przypadku wody dostarczanej z urządzeń wodociągowych - punkt czerpalny, który został zlokalizowany najbliżej przed wodomierzem głównym lub przyłączem wodociągowym, a w przypadku braku możliwości poboru wody w tym miejscu, z zaworu używanego zwykle do pobierania wody, w szczególności w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach zamieszkania zbiorowego lub budynkach mieszkalnych, w stosunku do którego przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zadeklarowało spełnienie wymagań określonych w załącznikach nr 1 i 4 do rozporządzenia - ustalony w porozumieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym. Ponadto zgodnie z § 4 ust. 2 punkt zgodności może być ustalony przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w porozumieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym, w strefie zaopatrzenia lub zakładzie uzdatniania, jeżeli wykaże ono, że nie powoduje to niekorzystnej zmiany mierzonej wartości parametrów w toku dystrybucji wody, oraz w stosunku do którego przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zadeklarowało spełnienie wymagań dla badanych parametrów, określonych w załącznikach nr 1 i 4 do rozporządzenia. W rozporządzeniu ustalono także, że w § 4 ust. 3, że miejsca pobierania do badania próbek wody, równomiernie rozmieszczone w strefie zaopatrzenia, są zlokalizowane w: 1) urządzeniach wodociągowych: a) ujęciach wody, b) miejscach, w których woda jest wprowadzana do sieci, c) sieci wodociągowej, d) punktach czerpalnych znajdujących się najbliżej przed wodomierzem głównym lub przyłączem wodociągowym, łączącym sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług - w przypadku braku możliwości poboru wody w tym miejscu z zaworów używanych zwykle do pobierania wody, w szczególności w budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego oraz budynkach mieszkalnych; 2) pompach lub innych używanych punktach czerpalnych, jeżeli woda jest dostarczana z indywidualnych ujęć wody. Jeżeli natomiast chodzi o miejsca pobierania do badania próbek wody pozwalające na ocenę wewnętrznej instalacji wodociągowej, poza siecią wodociągową, oraz jakości wody w budynku użyteczności publicznej, budynku zamieszkania zbiorowego oraz budynku mieszkalnym, to rozporządzenie w § 4 ust. 4 postanawia, że są one zlokalizowane w: 1) punktach czerpalnych - z zaworów używanych zwykle do pobierania wody zainstalowanych najbliżej i najdalej wodomierza głównego lub przyłącza wodociągowego łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług, na stałe używanych do pobierania wody przez odbiorcę usług oraz wybranych punktach pośrednich, których liczba zależy od wielkości systemu; 2) punktach czerpalnych - z zaworów używanych zwykle do pobierania wody wykorzystywanej w zakładach prowadzących działalność związaną z produkcją lub obrotem żywnością. Odrębnie w § 4 ust. 5 uregulowano zagadnienie miejsc pobierania do badania próbek ciepłej wody pozwalających na ocenę wewnętrznej instalacji wodociągowej, poza siecią wodociągową, w celu wykrywania bakterii Legionella sp., w budynku użyteczności publicznej oraz budynku zamieszkania zbiorowego. Miejsca te mają być zlokalizowane w: 1) wypływie ze zbiornika ciepłej wody lub najbliższym punkcie czerpalnym; 2) punkcie czerpalnym najdalej położonym od zbiornika ciepłej wody; 3) miejscu powrotu wody do podgrzewacza; 4) wybranych punktach pośrednich, których liczba zależy od wielkości systemu.

Odnosząc powyższą regulację rozporządzeniową do treści § 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały w zakresie zdania "Jakość wody stwierdza się na wylocie wodomierza głównego lub w miejscu przeznaczonym na jego umieszczenie", należy stwierdzić, że kontrolowany prawodawca lokalny w sposób niedopuszczalny uregulował zasady wyboru punktów oceny spełnienia jakościowych wymagań mikrobiologicznych i chemicznych wody (tzw. punktów zgodności) oraz miejsca pobierania do badania mikrobiologicznego i chemicznego próbek wody przeznaczonej do spożycia dla ludzi. Zasady te – w doniesieniu do sieci wodociągowej – zostały bowiem wyczerpująco uregulowane w § 4 ust. 1 pkt. 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a skarżony organ stanowiący nie był upoważniony w zaskarżonej uchwale do wprowadzania odmiennych zasad lub ich ograniczającej konkretyzacji zasad ustalonych w powyższym rozporządzeniu. W związku z powyższym kontrolowany przepis we wskazanej powyżej części podlega stwierdzeniu nieważności.

Po drugie, nie stanowi naruszenia prawa regulacja zawarta w pierwszej części § 3 pkt. 2 zaskarżonej uchwały.

Stwierdzenie, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków ma obowiązek "zapewnić należytą jakość dostarczanej wody, odpowiadającą wymaganiom określonym w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ustawy", jakkolwiek konkretyzujące w istocie przepis art. 5 ust. 1 u.z.z.w. przez odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 13 tej ustawy, można uznać za dopuszczalne. Przepis art. 5 ust. 1 cyt. ustawy stanowi bowiem ogólnie, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Zapewnienie należytej jakości dostarczanej wody jest zatem jednym z zasadniczych obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Zakres, szczegółowa treść oraz sposób realizacji powyższego obowiązku są określone w przepisach rozporządzeń wydanych na podstawie art. 13 u.z.z.w. Zgodnie z powyższym przepisem minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej, określi, w drodze rozporządzenia: 1) wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w tym wymagania bakteriologiczne, fizykochemiczne, organoleptyczne, 2) sposób oceny przydatności wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 3) minimalną częstotliwość i miejsca pobierania do badania próbek wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 4) zakres badania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 5) program monitoringu jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 6) sposób nadzoru nad materiałami i wyrobami stosowanymi w procesach uzdatniania i dystrybucji wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 7) sposób nadzoru nad laboratoriami wykonującymi badania jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 8) sposób informowania konsumentów o jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, 9) sposób postępowania przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przypadku, gdy woda przeznaczona do spożycia przez ludzi nie spełnia wymagań jakościowych - biorąc pod uwagę bezpieczeństwo i zdrowie ludzi. Rozporządzeniem stanowiącym wykonanie kompetencji prawodawczej przewidzianej w cyt. art. 13 jest powołane wyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Odesłanie w § 3 pkt. 2 zaskarżonej uchwały do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 w zw. z art. 5 ust. 1 u.z.z.w. nie jest zatem naruszeniem prawa, a żądanie skargi w tym zakresie podlega oddaleniu.

Po trzecie, nie jest sprzeczna z prawem regulacja wynikająca z § 3 pkt. 4 zaskarżonej uchwały.

Stwierdzenie, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków ma obowiązek "odbierać od odbiorcy usług ścieki na podstawie pisemnej umowy o treści ustalonej według zasad określonych przepisami obowiązującego prawa, w szczególności ustawą i niniejszym regulaminem", jakkolwiek potwierdza ustawowe zasady ustalania zakresu obowiązków przedsiębiorstwa w zakresie świadczenia usługi odbioru ścieków, to jednak nie można uznać, że tego rodzaju uchybienie stanowi istotne naruszenie prawa. Kontrolowany prawodawca lokalny wyraził w tym zakresie treść normatywną wynikającą z łącznego zestawienia treści wynikających z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.z.z.w., a ponadto zastrzegł – co jest zgodne z prawem – że sama treść zawartej umowy musi być zgodna tak z prawem obowiązującym na terytorium RP, jak i prawem lokalnym (sformułowanie "w szczególności z ustawą i niniejszym regulaminem"). Właściwa interpretacja kontrolowanego przepisu pozwala zatem na utrzymanie jego mocy obowiązującej, co skutkuje oddaleniem skargi w tym zakresie.

Po czwarte, istotnie narusza przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków treść § 5 zaskarżonej uchwały.

1) Przepis § 5 pkt 1) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "korzystać z instalacji wodociągowej w sposób uniemożliwiający występowanie zakłóceń w funkcjonowaniu sieci, a w szczególności eliminować możliwości wystąpienia skażenia wody w sieci, w tym wskutek cofnięcia się wody z instalacji wodociągowej lub powrotu ciepłej wody z instalacji centralnego ogrzewania, jak również utrzymywać urządzenia będące w jego posiadaniu w należytym stanie" istotnie narusza przepisy art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3, 3a i 6 w zw. z art. 19 ust. 5 u.z.z.w.

Kontrolowany prawodawca gminny nie był upoważniony do wprowadzania w zaskarżonej uchwale postanowień uzupełniających lub konkretyzujących obowiązki odbiorcy usług w sytuacji, gdy zasadnicza część tych obowiązków została określona w ustawie lub zgodnie z regulacją ustawową powinna znaleźć konkretyzację w umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Punktem wyjścia w tym zakresie jest treść art. 5 ust. 2 ustawy, który statuuje zasadę, że jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Jeżeli więc przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zmierza do modyfikacji (ograniczenia) powyższego obowiązku odbiorcy usług, to zgodnie z art. 6 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 u.z.z.w. powinno w samej umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków wprowadzić szczegółowe postanowienia ograniczające lub konkretyzujące ustawową zasadę w zakresie praw i obowiązków stron umowy, w tym co do warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług albo odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy (art. 6 ust. 3 pkt. 3, 3a i 6 w zw. z art. 5 ust. 2 u.z.z.w.).

2) Przepis § 5 pkt 2) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "korzystać z instalacji kanalizacyjnej w sposób uniemożliwiający występowanie zakłóceń w funkcjonowaniu sieci oraz nie wprowadzać do urządzeń kanalizacyjnych odpadów i substancji wskazanych w art. 9 ust. 2 ustawy, a w przypadku dostarczania ścieków przemysłowych spełniać warunki wskazane w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 11 ustawy" istotnie narusza przepisy art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3, 3a i 6 w zw. z art. 19 ust. 5, art. 9 ust. 1-2 i art. 10 u.z.z.w.

Kontrolowany organ gminny niezgodnie z zasadą wyrażoną w art. 5 ust. 2 u.z.z.w. uregulował kwestie, które mogą zostać ewentualnie określone w umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Zasada powyższa stanowi, że jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może zatem wprowadzić w samej umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków wprowadzić szczegółowe postanowienia ograniczające lub konkretyzujące ustawową zasadę w zakresie praw i obowiązków stron umowy, w tym co do warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług albo odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy (art. 6 ust. 3 pkt. 3, 3a i 6 w zw. z art. 5 ust. 2 u.z.z.w.).

Kontrolowany organ powinien był także uwzględnić, że skierowane przede wszystkim do odbiorcy usług zakazy związane z korzystaniem z urządzeń kanalizacyjnych zostały bezpośrednio ustanowione w art. 9 ust. 1-2 u.z.z.w. i w tym zakresie tak regulamin, jak i umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie mogą prowadzać odmiennych lub niespójnych uregulowań. Jeżeli nawet prawodawca lokalny zmierzał do odesłania do szczegółowych zakazów w rozważanej materii regulacyjnej, to powinien był uczyć to w sposób precyzyjny i wyczerpujący. Zakazy ustawowe zostały ustanowione nie tylko w art. 9 ust. 2, lecz także w art. 9 ust. 2 cyt. ustawy. Ponadto wadliwa jest także dalsza część § 5 pkt. 2 uchwały. Obowiązki dostawy ścieków przemysłowych zostały bowiem szczegółowo unormowane w art. 10 u.z.z.w., natomiast przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 11 u.z.z.w. dotyczą nie samych obowiązków, lecz sposobu ich realizacji oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych. Zagadnienia te są regulowane obecnie w rozporządzeniu Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych. Z tych względów oceniana regulacja aktu prawa miejscowego została oceniona jako sprzeczna z prawem. Trzeba również pamiętać, że naruszenie obowiązków ustawowo określonych w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny do 10 000 zł na podstawie art. 28 ust. 4a u.z.z.w. Opis czynu zabronionego określonego w art. 28 ust. 4a odwołuje się zatem bezpośrednio do treści art. 9 ust. 1 i 2 ustawy i w tym zakresie prawodawca lokalny nie może wprowadzać w akcie prawa miejscowego jakichkolwiek uzupełnień lub powtórzeń.

3) Przepis § 5 pkt 3) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "umożliwiać realizację uprawnień przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, o których mowa w art. 7 ustawy" istotnie narusza przepisy art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3, 3a i 4 w zw. z art. 19 ust. 5 i art. 7 u.z.z.w.

Zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3, 3a, 4 w zw. z art. 7 pkt 6 u.z.z.w. umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków może wprowadzać określone postanowienia szczególne, także w zakresie warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych oraz związanych z nimi praw i obowiązków stron umowy. Ogólne ustawowe upoważnienie osób reprezentujących przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego podmiotów, które zawarły umowę o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, w celu wykonania określonych czynności związanych z urządzeniami pomiarowymi, wodomierzami głównymi lub wodomierzami zainstalowanymi przy punktach czerpalnych, przyłączami wodociągowymi, przyłączami kanalizacyjnymi lub innymi urządzeniami, wynika bezpośrednio z art. 7 u.z.z.w. Powyższy przepis stanowi, że osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego należących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4-7 ustawy, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego; 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo; 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci; 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi. Nie jest zatem dopuszczalne ustanowienie w regulaminie jako akcie prawa miejscowego odrębnego od powyższego "prawa" obowiązku odbiorcy usług w zakresie "umożliwienia realizacji" uprawnień przedstawicieli przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego celem dokonania przewidzianych w art. 7 ustawy czynności. Obowiązki odbiorcy usług w tym zakresie wynikają bowiem z samej ustawy i są korelatem ustanowionego wyżej upoważnienia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Ponadto – co trzeba wyraźnie podkreślić – ustawa nie stanowi w tym wypadku o obowiązku "umożliwienia realizacji" uprawnień przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, o których mowa w art. 7 ustawy, lecz o niedopuszczeniu przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności określonych w tym przepisie. Właśnie w art. 28 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 6 u.z.z.w. ustawodawca przez uregulowanie sankcji naruszenia praw przedsiębiorstwa z art. 7 ustawy (odpowiedzialność za wykroczenie) wprost unormował zakres obowiązku odbiorcy usług, wskazując że karze grzywny podlega ten, kto "nie dopuszcza przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności określonych w art. 7.". Prawodawca lokalny nie może zatem odrębnie definiować lub opisywać zakresu obowiązku, którego naruszenie stanowi podstawę ustawowej odpowiedzialności za popełnienie czynu zabronionego (w tym wypadku wykroczenia).

4) Przepis § 5 pkt 4) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "prawidłowo utrzymywać i zabezpieczać wodomierz główny (łącznie z pomieszczeniem przewidzianym do lokalizacji wodomierza głównego), pozostałe wodomierze oraz urządzenie pomiarowe, a także zapewnić łatwy dostęp do tych przyrządów" istotnie narusza przepisy art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3-6 w zw. z art. 19 ust. 5, art. 7 w zw. z art. 28 ust. 2 pkt 2 i art. 28 ust. 6 oraz art. 15 ust. 3 u.z.z.w.

Już z treści art. 5 ust. 2 u.z.z.w. wynika, że co do zasady odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Obowiązki odbiorcy usług zostały zatem uregulowane bezpośrednio w ustawie, a ich ograniczenie jest możliwe jedynie w umowie zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Umowa ta może zmienić zakres powyższej zasady przez obciążenie częścią odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 3 umowa tego rodzaju, w granicach prawa powszechnie obowiązującego (w tym przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków), może zawierać postanowienia dotyczące m.in. szczegółowych praw i obowiązków stron umowy (art. 6 ust. 3 pkt 3), warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług (art. 6 ust. 3 pkt 3a), procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych (art. 6 ust. 3 pkt 4), odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia (art. 6 ust. 3 pkt 6). Materie te nie mogą być zatem regulowane w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie ma jednak zbyt szerokiej swobody w zakresie kształtowania rozważanych obowiązków odbiorcy usług, a prawodawca lokalny nie może ingerować w reżim umowny na niekorzyść odbiorcy usług. Z art. 15 ust. 3 u.z.z.w. wynika bowiem, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług. Przepis ten wyraźnie wyznacza zakres odpowiedzialności odbiorcy usług za należyte utrzymanie wodomierza głównego lub związanych z nim pomieszczeń, natomiast niewątpliwie przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane do przeprowadzania regularnych kontroli, przeglądów napraw i usuwania awarii (art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3 pkt 4, art. 7 u.z.z.w.). Obowiązkowi temu towarzyszy prawo osób reprezentujących przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego podmiotów, które zawarły umowę o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, w celu wykonania określonych czynności związanych z urządzeniami pomiarowymi, wodomierzami głównymi lub wodomierzami zainstalowanymi przy punktach czerpalnych, przyłączami wodociągowymi, przyłączami kanalizacyjnymi lub innymi urządzeniami, co wynika z art. 7 u.z.z.w. Niewykonanie obowiązku dopuszczenia przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności określonych w art. 7 ustawy naraża natomiast odbiorcę usług na odpowiedzialność karnoprawną wynikającą z art. 28 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 6 u.z.z.w. Nie ma więc podstaw do wprowadzania w regulaminie jako akcie prawa miejscowego dodatkowych obowiązków w postaci nakazu "zapewnienia łatwego dostępu" do wodomierza głównego, pozostałych wodomierzy i urządzeń pomiarowych.

5) Przepis § 5 pkt 5) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "niezwłocznie zawiadamiać przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o wszelkich awariach na sieci i przyłączu wodociągowym i kanalizacyjnym oraz uszkodzeniu i zaborze wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego, w tym o uszkodzeniu i zaborze plomb montażowych i legalizacyjnych" nie znajduje podstaw prawnych, istotnie naruszając przepisy art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3 w zw. z art. 19 ust. 5 i art. 7 u.z.z.w.

Prawodawca gminny nie był upoważniony do ustanowienia w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków nieprzewidzianych ustawowo obowiązków informacyjnych odbiorców usług. Tego rodzaju obowiązki w świetle postanowień art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt 3 mają charakter kontraktowy i mogą zostać uregulowane jedynie w umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Nie można natomiast z ogólnego obowiązku odbiorcy usług w zakresie odpowiedzialności za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie (art. 5 ust. 2) wyprowadzać dalszych i oderwanych od istoty zasadniczego obowiązku ustawowego nakazów administracyjnoprawnych. Nakazy te byłyby zresztą niekomplementarne względem obowiązków kontrolno-naprawczych (art. 7) przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Odmienną sprawą jest kwestia odpowiedzialności prawnej za bezprawne zachowania związane z celowym uszkodzeniem albo pominięciem urządzenia pomiarowego lub za nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych (art. 8 ust. 1 pkt 3-4, art. 28 u.z.z.w.).

6) Przepis § 5 pkt 6) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "zawiadamiać przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o planowanych zmianach technicznych w instalacji wewnętrznej, które mogą mieć wpływ na działanie sieci oraz ilość pobieranej wody i odprowadzanych ścieków, a także przeznaczenie wody" nie znajduje podstaw prawnych z przyczyn wskazanych powyżej, istotnie naruszając przepisy art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3 w zw. z art. 19 ust. 5 u.z.z.w.

Obowiązki informacyjne odbiorcy usług mają w świetle postanowień art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt 3 charakter kontraktowy i mogą zostać uregulowane jedynie w umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może natomiast służyć jako źródło obowiązków kontraktowych odbiorcy usług i strony umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków.

7) Przepis § 5 pkt 7) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "powstrzymywać się od dokonywania jakichkolwiek czynności mogących mieć wpływ na zmianę stanu technicznego urządzeń i przyłączy wodociągowych lub kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, bez uzgodnienia tego z tym przedsiębiorstwem, w tym nasadzeń drzew i krzewów oraz zabudowy w pasie terenu, w którym zlokalizowana jest sieć wodociągowa lub kanalizacyjna" nie znajduje podstawy ustawowej, prowadząc do oczywistego i istotnego naruszenia art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 3 w zw. z art. 19 ust. 5 u.z.z.w.

Nie znajduje żadnych podstaw normatywnych wprowadzenie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązków w zakresie niedokonywania "jakichkolwiek czynności mogących mieć wpływ na zmianę stanu technicznego urządzeń i przyłączy wodociągowych lub kanalizacyjnych" bez uzgodnienia z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Tego rodzaju obowiązek, nie może być wyprowadzany z ogólnego obowiązku odbiorcy usług w zakresie odpowiedzialności za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie (art. 5 ust. 2). Nie można natomiast wykluczyć kontraktowego zobowiązania się odbiorcy usług w umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków do niepodejmowania określonych działań związanych z urządzeniami i przyłączami wodociągowymi lub kanalizacyjnymi należącymi do przedsiębiorstwa bez uzgodnienia warunków tych działań z tym przedsiębiorstwem (art. 6 ust. 3 pkt 3).

8) Przepis § 5 pkt 8) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "zawiadamiać przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o posiadanych własnych ujęciach wody w celu umożliwienia prawidłowego obliczenia należności z tytułu odprowadzania ścieków" jest oczywiście sprzeczny z przepisami art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 2-3 w zw. z art. 19 ust. 5, art. 19 ust. 5 pkt 3, art. 26 i art. 27 u.z.z.w., przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody.

Zagadnienia związane z ustaleniem sposobu rozliczeń między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym oraz odbiorcami usług, w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach powinny zostać uregulowane w regulaminie (art. 19 ust. 5 pkt 3 u.z.z.w.). Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt. 2) u.z.z.w. umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków powinna zawierać postanowienia dotyczące sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń stron umowy. Powyższe unormowania ustawowe dotyczą sytuacji uregulowanych szczegółowo w art. 26 i 27 ustawy oraz w rozporządzeniach wykonawczych wydanych na podstawie tych przepisów. Poza zakresem tych regulacji nie ma podstaw do wprowadzania obowiązków informacyjnych lub sprawozdawczych odbiorców usług w zakresie "posiadanych własnych ujęć wody".

Zgodnie z art. 26 u.z.z.w. rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków są prowadzone przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne z odbiorcami usług na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków (ust. 1). Jeżeli odbiorcą usług jest wyłącznie właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych, jest on obowiązany do rozliczenia kosztów tych usług. Suma obciążeń za wodę lub ścieki nie może być wyższa od ponoszonych przez właściciela lub zarządcę na rzecz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (ust. 2). Właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych dokonuje wyboru metody rozliczania kosztów różnicy wskazań, o której mowa w art. 6 ust. 6 pkt 3. Należnościami wynikającymi z przyjętej metody rozliczania obciąża osobę korzystającą z lokalu w tych budynkach (ust. 3). Przepis art. 27 ust. 1 ustawy wprowadził natomiast zasadę, że ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku - w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. Jednocześnie na podstawie art. 27 ust. 2 u.z.z.w. Minister Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej wydał rozporządzenie z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Przepis § 16 ww. rozporządzenia stanowi, że należności za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków ustala się jako iloczyny cen i stawek opłat oraz odpowiadających im ilości świadczonych usług (ust. 1). Jeżeli taryfa zawiera stawkę opłaty abonamentowej, należności wynikające z wysokości tej stawki są regulowane niezależnie od tego, czy odbiorca usług pobierał wodę lub odprowadzał ścieki w okresie rozliczeniowym (ust. 2). Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne świadczy wyłącznie usługę odprowadzania ścieków oraz brak jest urządzenia pomiarowego, ilość odprowadzonych ścieków ustala się w oparciu o przeciętne normy zużycia wody, a w przypadku braku odniesienia w tych normach - jako równą ilości ścieków określonej w umowie (ust. 3). Przepis ten pozostaje w korelacji z art. 27 ust. 4-6 u.z.z.w. Zgodnie z tymi przepisami ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych, natomiast w razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie (art. 27 ust. 4-5). Trzeba również uwzględnić, że w rozliczeniach ilości odprowadzonych ścieków ilość bezpowrotnie zużytej wody uwzględnia się wyłącznie w przypadkach, gdy wielkość jej zużycia na ten cel ustalona jest na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy usług (art. 27 ust. 6). Rozporządzenie z dnia 27 lutego 2018 r. określa również, że w rozliczeniach z osobami korzystającymi z lokali w budynku wielolokalowym oraz z właścicielem lub zarządcą tego budynku należności za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki mogą być regulowane na podstawie prognozy ilości usług, które mają być świadczone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Prognoza powyższa wynika z umowy i jest ustalana w oparciu o przeciętne normy zużycia wody lub na podstawie średniego zużycia wody w ubiegłym okresie rozliczeniowym (§ 16 ust. 4-5). Powyższe rozporządzenie określa więc wyczerpująco zasady ustalania należności za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Nie ma więc podstaw do wprowadzania pozaustawowego obowiązku informacyjnego po stronie odbiorcy usług. Organ gminny powinien zatem uwzględnić, że zgodnie z § 16 ust. 3 cyt. rozporządzenia z dnia 27 lutego 2018 r. w razie świadczenia jedynie usługi odprowadzania ścieków oraz braku urządzenia pomiarowego, ilość odprowadzonych ścieków ustala się w oparciu o przeciętne normy zużycia wody, a w przypadku braku odniesienia w tych normach - jako równą ilości ścieków określonej w umowie, natomiast zgodnie z art. 27 ust. 1 u.z.z.w. ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku - w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. Powyższe przeciętne normy zużycia zostały określone w załączniku do wydanego na podstawie art. 27 ust. 3 u.z.z.w. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody.

9) Przepis § 5 pkt 9) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "pokryć koszty ponownego wykonania czynności przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego w przypadku braku możliwości wykonania uprawnień wymienionych w pkt 3 z winy odbiorcy usług, gdy poprzedni termin został uzgodniony z odbiorcą usług" jest oczywiście sprzeczny z przepisami art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt. 2-3 w zw. z art. 19 ust. 5, art. 7 i art. 15 ust. 3 u.z.z.w.

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może dochodzić roszczeń z tytułu odpowiedzialności odszkodowawczej kontaktowej odbiorcy usług za naruszenie obowiązku ustawowego i umownego (dodatkowo uregulowanego w umowie na podstawie art. 6 ust. 3 pkt. 2-3 u.z.z.w.) w zakresie "niedopuszczenia przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności określonych w art. 7" (zob. art. 28 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w.) albo może dochodzić tego rodzaju roszczeń odszkodowawczych w trybie odpowiedzialności deliktowej odbiorcy usług. Prawodawca gminny nie jest zatem upoważniony do regulowania obowiązków odszkodowawczych w powyższym zakresie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków.

10) Przepis § 5 pkt 10) stanowiący, że odbiorca usług ma obowiązek "pokryć koszty wykonanej na zlecenie odbiorcy usługi ekspertyzy wodomierza głównego w przypadku, gdy wykonana ekspertyza potwierdziła jego prawidłowe działanie" jest oczywiście sprzeczny z art. 19 ust. 5, art. 27 ust. 3 i § 18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków.

Kontrolowany organ gminny wprowadzając własne unormowanie zagadnienia zasad ustalania kosztów sprawdzenia prawidłowości działania wodomierza głównego przekroczył zakres upoważnienia ustawowego i wkroczył w zakres regulacji określony w § 18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków.

Przepis § 18 cyt. rozporządzenia stanowi, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem nieprawidłowego działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza (ust. 1). Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na wniosek odbiorcy usług jest ponadto zobowiązane wystąpić do uprawnionych podmiotów o sprawdzenie prawidłowości działania wodomierza głównego (ust. 2). Jeżeli jednak sprawdzenie prawidłowości działania wodomierza nie potwierdza zgłoszonych przez odbiorcę usług zastrzeżeń, pokrywa on koszty sprawdzenia (ust. 3).

Po piąte, sprzeczna z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest treść § 6 zaskarżonej uchwały.

Powyższy przepis powtarza jedynie fragmenty regulacji ustawowej co jest niedopuszczalne. O ile bowiem można pod pewnymi warunkami zaakceptować powtórzenie pełnej treści określonych unormowań ustawowych, o tyle prawodawca lokalny nie jest upoważniony do fragmentarycznego cytowania lub powtarzania uregulowań ustawowych. Tego rodzaju operacje stwarzają bowiem pozory nowości normatywnej, a ich odtwórczy charakter dodatkowo wprowadza adresatów aktu prawa miejscowego w błąd co do zakresu lub treści ich obowiązków lub uprawnień ustawowych.

Nie było zatem dopuszczalne uregulowanie w § 6 zaskarżonej uchwały, że odbiorca usług ma prawo do: 1) odbierania wody o odpowiednim ciśnieniu i jakości, 2) nieprzerwanego odprowadzania ścieków, 3) bezpłatnego korzystania z zastępczych punktów poboru wody w przypadku przerw w dostawie wody, wskazanych w Rozdziale 8 regulaminu, 4) zgłaszania przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu reklamacji, o których mowa w Rozdziale 9 regulaminu. Uprawnienia wskazane w § 6 pkt. 1-2 nie odpowiadają treści art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1a-1b u.z.z.w. Z przepisów tych wynikają obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, którym korelacyjnie odpowiadają uprawnienia odbiorców usług. Odbiorcy ci mają więc prawo do "dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem" oraz do "dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny", a także "do należytej jakości dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków" (art. 5 ust. 1 z uwzględnieniem art. 5 ust. 1a-1b). Nie jest dopuszczalne fragmentaryczne powtórzenie lub zniekształcenie treści uregulowań ustawowych. Podobnie wadliwa jest regulacja zawarta w § 6 pkt. 3 zaskarżonej uchwały. Z regulacji tej zdaje się wynikać, że to właśnie regulamin jest źródłem prawa do bezpłatnego korzystania z zastępczych punktów poboru wody w przypadku przerw w dostawie wody. Tymczasem prawo to wynika już z art. 5 ust. 1 u.z.z.w. Przepis ten wyraźnie przewiduje, że odbiorca usług ma prawo do dostaw wody i odprowadzania ścieków "w sposób ciągły i niezawodny". Przedłużeniem tego unormowania jest art. 19 ust. 5 pkt 7) ustawy, który nakazuje określić w regulaminie sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków. Kontrolowany organ gminy wykonał ten obowiązek, wprowadzając do regulaminu przepisy § 12-14. Również przepis § 6 pkt. 4 zaskarżonej uchwały może wprowadzać w błąd adresatów regulaminu co do źródeł prawa do składania reklamacji w określonej przepisami powszechnie obowiązującymi procedurze. Prawo to wynika bowiem z art. 19 ust. 5 pkt 8) u.z.z.w. Przepis ten nakazuje określić w regulaminie standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków. Kontrolowany organ gminny wykonał powyższy obowiązek w przepisach § 15-16 zaskarżonej uchwały.

Mając na uwadze wyłożone wyżej argumenty i przesłanki, Sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 i art. 151 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., jak w sentencji.