Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 325/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref.staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi K.W.B. "K" w K. S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...], 2.zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz K.W.B. "K" w K. S.A. kwotę 255 / dwieście pięćdziesiąt pięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 325/06

U Z A S A D N I E N I E :

Decyzją z dnia [...] nr [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.), art. 104 kpa i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115- dalej rozporządzenie) stwierdził u A.M. chorobę zawodową- przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół bolesnego barku prawego, zapalenie nadkłykci kości ramieniowych obustronne wymienioną w pozycji 19 pkt 5, 6 rozporządzenia.

W uzasadnieniu Powiatowy Inspektor wskazał, że A.M. zatrudniony był w K.W.B. " K" SA w K. (dalej Kopalnia) od: 16 listopada 1971 do 31 sierpnia 1973r. na stanowisku operatora spycharki; 1 września 1987 do 31 stycznia 2002 r. na stanowisku kierowcy. Na podstawie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] Centrum Medycyny Pracy - Ośrodka w K. ( dalej WCMP) i orzeczenia z dnia [...] nr [...] Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (dalej IMP) i pozostałego materiału dowodowego, Powiatowy Inspektor stwierdził, że A. M. ma przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół bolesnego barku prawego, zapalenie nadkłykci kości ramieniowych obustronne. Okoliczności dotyczące sposobu wykonywania pracy A.M. Powiatowy Inspektor ustalił w oparciu o wyjaśnienia Kopalni, A. M.; zeznania świadków: Z.M., J.M., T.P., T.C. W całym okresie zatrudnienia na stanowisku kierowcy Zainteresowany był kierowcą samochodów szosowych typu "Star", skrzyniowych, o ładowności do 6,5 t. W latach 1987- 1999- w okresie zatrudnienia w dziale zaopatrzenia, czas pracy A. M. wynosił od 6-11 godzin/dobę, a dzienny przebieg na trasach wynosił od 200- 500 km. A. M. w latach 1999- 2000 r. pracował w dziale rekultywacji jako kierowca- w tym czasie Jego dobowy czas jazdy wynosił od 2- 5 godzin. Nadto do zadań Zainteresowanego należał odbiór i zdanie ładunku, załatwienie formalności dokumentacyjnych, nadzór nad ładunkiem; brał udział w czynnościach za i wyładunkowych. Z zeznań świadków wynika, że A. M. dokonywał rozładunku towarów wspólnie z wydawcą lub sam po godzinach urzędowania magazynu. Były to m.in. gazy techniczne w butlach, oleje i smary w beczkach, farby, kleje( w pojemnikach od 20 do 50 l), materiały do wulkanizacji taśm, środki czystości. Beczki i butle były przewożone w pozycji leżącej- należało je podnieść i przetoczyć do boksu. Zainteresowany przewoził gazy techniczne i smary, które ze względów bezpieczeństwa rozładowywano ręcznie. Prace te wykonywano każdego dnia, bowiem gazy rozwożono po odkrywkach. Schorzenie narządu ruchu A. M. jako zespół bolesnego barku prawego i zapalenie nadkłykci kości ramieniowych obustronne, były rozpoznane przez lekarza ortopedę w 1993 r.- w okresie wykonywania przez Zainteresowanego pracy zawodowej. Orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Centrum Medycyny Pracy Ośrodka w K. (dalej WCMP) z dnia [...] i [...] określają schorzenie A.M. jako: zespół bolesnego barku prawego, zapalenie nadkłykci kości ramieniowych obustronne; ze względu na ocenę charakteru pracy, dokonaną przez zakład pracy, nierozpoznano choroby zawodowej. W orzeczeniu nr [...] Instytut Medycyny Pracy (dalej IMP) poddał analizie wyniki przeprowadzonych badań i orzeczono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej; stwierdzono, że odnotowane jeszcze w okresie zatrudnienia zmiany pod postacią zapalenia nadkłykcia przyśrodkowego obustronnie i zespołu bolesnego barku po stronie prawej ( dokumentacja z Poradni Rejonowej w K i Poradni Ortopedycznej) z uwagi na przebieg kliniczny i zapis dotyczący chronometrażu czynności, nie mogą być uznane za następstwo zawodowej ekspozycji- sposobu wykonywania pracy, w związku z zatrudnieniem na stanowiskach operatora spycharki, dźwigu i kierowcy. Rozpoznane uogólnione zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa i stawów, potwierdzone badaniami radiologicznymi, przemawiają za pozazawodową etiologią. W opinii z dnia [...] (k. 15, 16, 19) IMP podał, że wyniki przeprowadzonych badań, uzupełnione konsultacją radiologiczną, na podstawie analizy dokumentacji dołączonej do skierowania i przedłożone przez A. M. w dniu badania, nie potwierdziły czynnego zapalenia w obrębie nadkłykci kości ramiennych i stawów barkowych. Powiatowy Inspektor "na podstawie zebranego materiału dowodowego" uznał, że w charakterze pracy A. M. na stanowisku kierowcy dominowały ruchy robocze kończyn górnych, w mniejszym stopniu kończyn dolnych, postawa ciała siedząca (obciążenie statyczne mięśni kręgosłupa, przedramion). Nie można wykluczyć, że w trakcie prac za i wyładunkowych zainteresowany narażony był na długotrwałe przeciążenia mechaniczne, co sprawia, że nie można wykluczyć związku przyczynowego stwierdzonych schorzeń z warunkami pracy. Inspektor Sanitarny związany jest treścią orzeczenia w "okresie rozpoznania kreślonej jednostki chorobowej". W pozostałym zakresie obowiązują go zasady wyrażone w kpa, nakazujące podjęcie decyzji w oparciu o całokształt materiału dowodowego i posiadaną wiedzę. Z tego powodu Inspektor Powiatowy nie uwzględnił zawartych w orzeczeniu WCMP sugestii co do wiarygodności zeznań świadków. Stwierdzone u A. M. schorzenia wyszczególnione są pod poz. 19 pkt 5 i 6 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. Fakt diagnozowania choroby i podjęcia leczenia jeszcze w trakcie czynnego wykonywania pracy zawodowej daje szczególny powód do wiązania etiologii schorzeń z warunkami pracy. Nie zgłoszenie choroby zawodowej w ciągu roku od ustania stosunku pracy nie może skutkować negatywnie dla A. M., bowiem lekarze prowadzący Go winni byli po zdiagnozowaniu rodzaju schorzenia zgłosić ten fakt właściwej jednostce medycznej uprawnionej do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

W odwołaniu Kopalnia wniosła o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora. Odwołująca zarzuciła decyzji wbrew orzeczeniom lekarskim WCMP i IMP; zasadnicze różnice między stanowiskami WCMP i IMP; sprzeczność istotnych ustaleń Powiatowego Inspektora z zeznaniami świadków, którzy nie potwierdzili jednoznacznie udziału i zakresu A. M. w czynnościach za i wyładunkowych; w wynikach badań okresowych od 1994 r. do zakończenia pracy przez Zainteresowanego brak wzmianki o ograniczeniach w pełnieniu obowiązków na stanowisku kierowcy pojazdów samochodowych, w związku z dolegliwościami układu ruchu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.) w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewódzki Inspektor podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Wskazał, że za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy ( § 2 ust. 1 rozporządzenia). Wojewódzki Inspektor ustalił, że A. M. w latach 1971-2002 pracował jako operator spycharki, kierowca i operator dźwigu. Charakter pracy na stanowisku kierowcy cechowało obciążenie statyczne mięśni grzbietu i przedramion, a w trakcie prac za- i wyładunkowych z dużym prawdopodobieństwem A. M. narażony był długotrwale na przeciążenia mechaniczne. Rozpoznana przez uprawnione jednostki służby zdrowia przewlekła choroba narządu ruchu w postaci zespołu bólowego barku prawego i obustronnego zapalenia nadkłykci kości ramiennej figuruje w wykazie w pkt 19.5 i 19.6, i w związku z ustaleniami dochodzenia epidemiologicznego uznano, że istnieje związek przyczynowy rozpoznanych schorzeń ze sposobem wykonywania pracy przez A. M. Istnienie związku przyczynowego nie zawsze może być pewne; wystarczające jest wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa (orzeczenie SN III CZP 85/86- OSNC 9/89/109). Orzeczenia lekarskie wydane w ramach postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej mają charakter opinii i podlegają ocenie organu państwowej inspekcji sanitarnej na równi z innymi dowodami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kopalnia zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię: § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. przez przyjęcie, że u A. M. występuje choroba zawodowa mimo, że orzeczenia specjalistycznych jednostek medycznych nie znalazły podstaw do stwierdzenia u Zainteresowanego choroby zawodowej, a także na uznaniu zeznań świadków T. P., J. M., Z. M., Z. B. za wiarygodne wobec sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym, że niemożliwe było załadowanie i rozładowanie beczek oleju do 200 kg i butli z gazem technicznym o wadze od 70 do 100 kg bez wykorzystania odpowiednich maszyn i urządzeń; § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z wykazem chorób zawodowych- pkt 19.5 i 19.6 przez rozpoznawanie choroby zawodowej po upływie 2 lat od ustania stosunku pracy mimo, że przy jednostkach chorobowych określonych w wykazie chorób zawodowych pkt. 19.5 i 19.6 okres zgłaszania i rozpoznawania choroby zawodowej nie może nastąpić później niż w okresie 1 roku po zakończeniu pracy narażeniu zawodowym. Kopalnia wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

1. Mimo, że Kopalnia, reprezentowana w postępowaniu skargowym przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, podniosła zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r.), w istocie w toku postępowania doszło do naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

2. Stanowisko obu organów państwowej inspekcji sanitarnej opierało się na trafnym odczytaniu podziału ról pomiędzy WCMP i IMP z jednej strony, a organami administracji publicznej I i II instancji z drugiej strony. Jednakże sposób realizacji zadań jednostek orzeczniczych I i II stopnia, jak i organów państwowej inspekcji sanitarnej, okazał się być wadliwy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3. Już pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 65/83/294 ze zm.- dalej rozporządzenie z 1983 r.) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej w rozumieniu § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyroki NSA z: 15.3.1994- SA/Wr 147/94- Prok. i Pr.- dodatek- 2/95/53; 19.2.1999- II SA/Wr 1452/97- ONSA 2/00/63; 30.6.1981- II SA 33/81- ONSA 1/81/65, 6.8.1998- II SA/Wr 1980/98 niepubl., akceptowane przez B. Gudowską "Choroby zawodowe" PiZS 4/03/18, 23; wyrok NSA z: 5.11.1998- I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 80 kpa). Pogląd ów jest w pełni aktualny pod rządem rozporządzenia z 2002 r. W wyniku tej oceny decydent procesowy (organ administracji publicznej I i II instancji), może ową opinię uznać, bądź też nie (odpowiednio- Tadeusz Widła "Ocena dowodu z opinii biegłego" Wyd. UŚ 1992 s. 82 i nast.). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości- z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego- rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (odpowiednio- orz. SN z: 3.11.1976- IV CR 481/76- OSNC 5-6/ 77/102, akceptowane przez E. Wengerka w: "Kpc z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 461 uw. 12; 15.6.1970- I CR 224/70- Biul. SN 11/70/203, akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2002 t. 1 s. 558 uw.21; postanowienie SN z 7.11.2000- I CKN 1170/98- OSNC 4/01/64).

Pomiędzy decydentem procesowym a biegłym istnieje zasadniczy podział ról - biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi procesowemu wiadomości specjalnych; do biegłego nie należy jednak ustalanie stanu faktycznego ani rozstrzyganie zagadnień prawnych (orz. SN z: 26. 11.1949- WaC 167/47- DPP 6/50/56; 17.11.1967- I PR 355/67- OSNC 6/68/ 109, akceptowane przez T. Erecińskiego- op.cit. s. 554 uw.5, s.559 uw. 23; E. Wengerek- op.cit. s. 460 uw. 9 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo SN). W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych ( odpowiednio- wyrok SN z: 25.4.1997- I CKN 60/97- OSNC 11/97/173; 6.6.1997- II CKN 213/97- OSNC 1/98/5), tym bardziej, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie ( wyrok SN z: 19.7.1984- II PRN 9/84- OSNC 4/85/53; 4.6.1998- III RN 36/98- OSNAP 6/99/192; 11.3.1999- III RN 128/98- OSNAP 24/99/771; wyrok NSA- OZ w Łodzi, omówiony przez G. Romanowskiego "Wystarczy praca w hałasie"- Rzeczpospolita z 4.11.2002 s. C1). Ustalenie listy chorób zawodowych w rozporządzeniu z 2002 r. ma doniosłe skutki prawne, polegające na domniemaniu zawodowego pochodzenia choroby wymienionej w wykazie; jeśli u pracownika stwierdzono wymienioną w wykazie chorobę i wykonywał on prace w warunkach narażających na jej powstanie, zbędny jest dowód na istnienie wpływu warunków pracy na zachorowanie (B. Gudowska- op. cit. s. 16- 17, 23 i przytoczone przez Autorkę orzecznictwo i piśmiennictwo).

4. Zgromadzone w aktach sprawy odpisy dokumentów i zeznania świadków dawały organom administracji publicznej podstawę dla dokonania ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które winny były znaleźć szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji (art. 107 § 1 i 3 kpa). W doktrynie trafnie wskazuje się, że obowiązki organu administracji publicznej są w tej materii nie mniejsze, niż sądu cywilnego ( Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 297 uw. 7d). Jednakże Powiatowy Inspektor błędnie wymienił jako podstawę ustalenia okoliczności dotyczących sposobu wykonywania pracy "wyjaśnienia Kopalni..., A.M., zeznania świadków: Z.M., J.M., T.P., T.C." (k.77v akt administracyjnych). A. M. trafnie wskazywał na sprzeczność twierdzeń o faktach, podnoszonych w pismach Kopalni z 15 kwietnia 2004 r. i 14 września 2004 r.( k.3- pkt II lit. a in fine; k. 28- pkt 1 akt administracyjnych). W piśmie z 15.4.2004 r. Kopalnia wskazywała, że "udział A. M. w czynnościach z i wyładowczych miał wymiar sporadyczny a jego zakres był minimalny" (nie precyzując, co Kopalnia rozumie pod pojęciami "sporadyczny", "minimalny", a w piśmie z dnia 14.9.2004 r. Kopalnia stwierdiła, że "Pracownik brał udział w czynnościach za i wyładunkowych na podstawie odrębnej umowy i za te czynności otrzymywał dodatkowe wynagrodzenie", przy czym Kopalnia nie przedkłada takiej umowy ani nie podaje, że z A. M. takie umowy nie zawarła mimo, że powołuje się na "posiadaną dokumentację (dowody zarobkowe, karty pracy kierowców)" (k. 28- pkt 2 in princ.). Owej dokumentacji źródłowej Kopalnia nie przedkłada, a Powiatowy Inspektor, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa owych dokumentów nie żąda.

Zeznania świadków Z.M. (k. 35), J.M. (k. 36) i T.P. (k. 37) mogły posłużyć do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz w różnym stopniu świadkowie ci przedstawiali zakres prac wykonywanych przez Zainteresowanego. Nie ulega wątpliwości, że diametralnie różny obraz pracy A. M. jawi się w świetle zeznań śwd. T.C. (k. 44). Organ procesowy, dysponując dwoma grupami przeciwstawnych dowodów, ma obowiązek w granicach swobodnej oceny dowodów nie dać wiary pewnym dowodom, bądź uznać je za nieistotne. Stanowisko swe organ procesowy ma obowiązek uzasadnić zgodnie z intencją art. 80 kpa ( odpowiednio- na tle art. 233 § 1 kpc- J. Krajewski w: "Kpc z komentarzem" W.Pr. 1989 t. 2 s. 607 uw. 19 i 20; orzeczenie SN z 8.8.1967- I CR 58/67- PUG 1/68/22, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 485 uw. 25 ). Takiej oceny zeznań każdego ze świadków organy procesowe obu instancji nie dokonały, popadając w sprzeczność z częścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i naruszając art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa.

Mimo że ocena dowodów z zeznań świadków należy do Powiatowego Inspektora i do Wojewódzkiego Inspektora, to biegły może wskazać organowi procesowemu, czy w świetle wiedzy specjalnej biegłego oraz w świetle zasad doświadczenia życiowego, możliwy jest przebieg zdarzeń, wynikający z zeznań świadka. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają bowiem z wielką ostrożnością podejść do zeznań świadka czy twierdzeń Strony, że przeciętnie silny mężczyzna notorycznie, samodzielnie wtaczał dwustulitrowe beczki bądź podnosił 70-100 kilogramowe butle. Powiatowy Inspektor winien był w tej sytuacji zwrócić się do Kopalni o dokonanie z udziałem stron oględzin miejsc, w których takie zdarzenia miały mieć miejsce i ewentualne przeprowadzenie eksperymentu procesowego z udziałem przeciętnie silnego pracownika- czy możliwe jest, w ramach normalnie dokonywanych za- i wyładunków, wykonywanie tego typu prac. W świetle twierdzeń Kopalni konieczne było zobowiązanie Skarżącej do wykazania, czy i jakie urządzenia w latach 1971-2002 używane były na terenie Kopalni do za- i wyładunku towarów z samochodów ciężarowych w miejscach, w których pracował Zainteresowany (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

5. W niniejszej sprawie organy obu instancji z naruszeniem art. 80 kpa nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów i z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa nie zaprezentowały owej oceny w uzasadnieniu decyzji obu instancji; nie ustaliły w oparciu o dowody, którym dały wiarę, stanu faktycznego w zakresie istotnym z punktu widzenia normy prawa materialnego; z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie dokonały koniecznych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego pracownika- § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r.

To do organów administracji publicznej należało dokonanie ustaleń, czy i w jakim okresie Skarżący był narażony na nadmierne obciążenie układu ruchu. Ustalenia dotyczące faktów w tej materii, jest obowiązkiem decydenta procesowego; także tylko decydent procesowy może ocenić, czy stwierdzone natężenie hałasu było ponadnormatywne, czy też nie ( odpowiednio- wyrok SN z 11.7.1969- I CR 140/69- 0SNC 5/70/85 z omówieniem E. Wengerka i J. Sobkowskiego NP 5/71/743, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 522 uw. 19).

6. Żaden z organów nie ocenił dowodów z dokumentów i odpisów dokumentów, dostarczonych przez Zainteresowanego.

Wykaz chorób z 2002 r. odszedł od tradycyjnego sposobu równoległego wymieniania choroby i wskazywania stanowisk lub rodzajów prac, których wykonywanie naraża na chorobę zawodową. Istotne zatem są warunki, w jakich świadczy się pracę ( wyrok NSA z 16.11.1999- II SA/Kr 72/99- Pr. Pracy 6/00/39; B. Gudowska- op. cit. s,16, 22).

7. Wojewódzki Inspektor nietrafnie uznał orzeczenie lekarskie IMP z dnia [...] nr [...], uzupełnione pismami z dnia 30 lipca 2004 i 9 sierpnia 2004 r., jak i orzeczenie WCMP z dnia [...] nr [...]. Orzeczenia te- jak trafnie zauważyła Kopalnia- są niespójne. Nadto nie odnoszą się merytorycznie do zaświadczeń lekarskich, odpisów historii choroby i wyników badań, dostarczonych przez Zainteresowanego.

Rolą lekarza spełniającego odpowiednie wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych, jest wydanie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowe j- na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego. Istotą orzeczenia lekarskiego jest ustalenie na podstawie aktualnej wiedzy medycznej, czy u badanego pracownika są charakterystyczne dla danej jednostki chorobowej objawy, które ze względu na występujące jej symptomy, zmiany w organizmie i ich skutki, czynią możliwym medyczną identyfikację i nazwanie choroby (wyrok SN z 7.5.1998- I PKN 72/98- OSNAP 9/99/303, akceptowany przez B. Gudowską- op. cit. s. 17, 23). Orzeczenie to winno spełniać cechy opinii biegłego ( art. 84 § 1 kpa)- nie może ograniczać się do lakonicznych stwierdzeń, lecz winno zawierać wszechstronne wyjaśnienie wątpliwości i uzasadnienie przekonujące i dostępne dla stron i organów prowadzących postępowanie.

IMP w żaden sposób nie odniósł się do orzeczenia WCMP z dnia [...] mimo, że istotnie różni się w rozpoznaniu. Mimo ogólnikowego przywołania "dokumentacji medycznej" w orzeczeniu lekarskim z [...], nie wiadomo, jakimi dokumentami źródłowymi dysponował IMP przy pracy nad orzeczeniem (w aktach administracyjnych owych dokumentów źródłowych brak).

Organy obu instancji nie poddały owych orzeczeń ocenie z punktu widzenia sposobu motywowania każdego z nich, zgodności z zasadami logiki i wiedzy. Zgodnie bowiem z regułami wnioskowania dedukcyjnego, tylko wówczas możemy oczekiwać niezawodnego rezultatu wnioskowania w postaci prawdziwego wniosku, gdy prawdziwe były przesłanki wniosku ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s.155- 156).

Takie uzasadnienie wykluczało uznanie orzeczenia IMP. W szczególności to do organów administracji publicznej należało dokonanie ustaleń, czy i w jakim okresie Skarżący podlegał narażeniu zawodowemu . Ustalenia dotyczące faktów, jest obowiązkiem decydenta procesowego; także tylko decydent procesowy może ocenić, czy sposób wykonywania pracy z wysokim prawdopodobieństwem był przyczyną stanu zdrowia pracownika (odpowiednio- wyrok SN z 11.7.1969- I CR 140/69- 0SNC 5/70/85 z omówieniem E. Wengerka i J. Sobkowskiego NP 5/71/743, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 522 uw. 19).

Tymczasem, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, o których mowa w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia z 1983 r., obowiązane były przesyłać państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu orzeczenie lekarskie w r a z z posiadaną niezbędną dokumentacją. Rozporządzenie z 2002 r. nie zawiera wprost takiego przepisu, lecz nie ulega wątpliwości, że skoro właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, to taką samą normę należy wyprowadzić z art. 80 i art. 81 kpa w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. Żaden z lekarzy, opracowujących orzeczenia lekarskie, nie zwrócił się o uzupełnienie źródłowej dokumentacji medycznej Zainteresowanego w trybie § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.; ani WCMP, ani IMP nie przesłał Powiatowemu Inspektorowi wraz z orzeczeniami lekarskimi dokumentacji przeprowadzonych przez siebie badań. Organy administracji państwowej nie uzupełniły w tej materii zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Uchybienia te są tym bardzie istotne, że w postępowaniu przed Sądem powszechnym strona może odnosić się do owych dokumentów źródłowych, zadawać w oparciu o nie pytania biegłym; w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest owych możliwości pozbawiona (art. 106 § 3 i 5 ppsa), zatem to na organach administracji publicznej spoczywa ciężar zapewnienia stronie w tej materii aktywnego udziału w postępowaniu ( art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 kpa).

W aktach administracyjnych brak dokumentów badań dokonanych w IMP (choć mieszczą się w pojęciu wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych- § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r.), brak ich analizy i prezentacji sposobu dochodzenia Biegłych do wniosku, zawartego w rozpoznaniu. Brak nadto rozważań, czy A.M. poddany został wszystkim dostępnym w Instytucie metodom badań, pozwalających na ustalenie bądź wykluczenie choroby zawodowej.

Rozpoznanie objawów choroby winno być obiektywne, jednoznaczne i niezmienne- w szczególności w żaden sposób niezależne od zmian w regulacji prawnej zawartej w rozporządzeniach z: 1983 r. i 2002 r. Dopiero organ administracji publicznej winien owe obiektywne wskazania medyczne poddać subsumcji, przy uwzględnieniu pozostałych elementów normy materialnoprawnej, opisującej chorobę zawodową jak i związek przyczynowy między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem. Z tych względów nie można uznać, iż powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczenia lekarskie są wystarczające do dokonania jednoznacznej oceny, czy u A. M. wystąpiła choroba zawodowa. W chwili wydawania zaskarżonej decyzji obie specjalistyczne placówki służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości nasuwających się po analizie badań rentgenograficznych i rezonansowych, a zatem zaskarżona decyzja została wydana przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy.

8. Upływ czasu - w szczególności 2 lat od zaprzestania pracy (31.1.2002 r.) nie wyklucza stwierdzenia związku przyczynowego między chorobą a wcześniejszą pracą zawodową ( wyrok SN z 7.6.1995 r.- sygn. II PRN 4/95- OSNAP 3/96/44). Postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u Zainteresowanego rozpoczęło się dnia 3 lutego 2004 r. (k. 7 akt administracyjnych; w aktach brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania). Wobec rozpoczęcia niniejszego postępowania po dniu 3 września 2002 r. (wejścia w życie rozporządzenia z 2002 r.- § 10 i 12), zastosowanie w sprawie mają przepisy rozporządzenia z 2002 r.

9. Rozporządzenie z 2002 r. wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy. Rada Ministrów zobowiązana została do określenia w drodze rozporządzenia, wykazu chorób zawodowych (pkt 2) i szczegółowych zasad postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (pkt 3). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że upoważnienie do wydania aktu wykonawczego winno być szczegółowe, w celu wykonania ustawy; winno zawierać szczegółowe wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego ( art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U.78/97/483, sprost. 28/01/319; orzeczenie TK z: 19.X.1988- Uw 4/88- OTK 1988 s. 79; 23.X.1995- K 4/95- OTK 2/95/s.100; 22.9.1997- K 25/97- OTK3-4/97/s.304; 25.5.1998- U. 19/97- OTK 4/98/s.262-263; wyrok z: 14.3.1998- K 40/97- OTK 2/98/s.72; 26.X.1999- K. 12/99 s.682-685 i przywołane piśmiennictwo; K. Działocha w: "Konstytucja RP. Komentarz“ Wyd. Sejmowe 2001 t. II s.10-14, 16-35 do art. 92). Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca w żaden sposób nie upoważnił Rady Ministrów do ograniczenia w czasie możliwości zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej i jej rozpoznania. Takie ograniczenie uprawnień pracownika wymaga niewątpliwie regulacji ustawowej. Nie mieści się to bowiem w "szczegółowych zasadach postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych“ (pkt 3), ani w "wykazie chorób zawodowych“ (pkt 2). Przemawia za tym także porównanie normatywnej treści art. 231 pkt 2 i 3 kp z daty wydania rozporządzenia z 1983 r. (art. 72 ust. 2 KN w zakresie szczegółowości wytycznych dotyczących treści aktu niczego nie zmienia), zarówno w warstwie normatywnej, jak i merytorycznej. Taka regulacja pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego ( art. 2 Konstytucji) i zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), bowiem bez dostatecznego uzasadnienia różnicuje sytuację prawną pracowników, którzy przez kilkanaście lub kilkadziesiąt lat pracowali w takich samych warunkach faktycznych i prawnych, doznali takiego samego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, a tylko od tego, czy postępowanie w sprawie rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej rozpoczęło się przed, czy w dniu 3 września 2002 r., będą mogli skutecznie dochodzić swych praw z tytułu choroby zawodowej.

Z art. 8 ust. 2 i art. 178 Konstytucji wynika, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, stosując przepisy Konstytucji wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Sąd uprawniony i obowiązany jest do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie ( wyrok SN z 9.6.2005- V KK 41/05- OSNKW 9/05/83). W niniejszej sprawie Sąd odmawia zastosowania § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. i poz. 21 załącznika do tego rozporządzenia w części, w której określiły one okres uprawniający do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznania. Wobec powyższego nie mogły pozostać w obrocie prawnym decyzje, w których jako podstawę prawną rozstrzygnięć wskazano zakwestionowane przez Sąd przepisy.

10. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzyskać orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w S. (odpowiednio- wyrok NSA z 15.1.1999- I SA 1734/98)- poprzedzone ponownymi, specjalistycznymi badaniami Skarżącego i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań w WCMP i IMP, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku.

W szczególności należy wyjaśnić w tym trybie, czy schorzenia Zainteresowanego miało zawodową bądź/i niezawodową etiologię; istotne w tej materii mogą okazać się porównania obrazu schorzenia w zależności od upływu czasu. Gdyby okazało się, że sposób wykonywania pracy w środowisku zawodowym nie był jedyną przyczyną aktualnego stanu zdrowia badanego, ustalenie istnienia związku przyczynowego z pracą nie byłoby wykluczone. Nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone tylko na niekorzyść byłego pracownika.

Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. 153/02/1270 ze zm., należało orzec jak w sentencji.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/M. Dybowski

MK