Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2673/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 912/14 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. prostuje omyłkę pisarską w zaskarżonym wyroku, w ten sposób, że w miejsce numeru zaskarżonej decyzji "[...]" wpisuje nr " [...]"; 2. oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania L. S. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2014 r. znak: [...] w sprawie naruszenia stosunków wodnych, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że przyczyną umorzenia postępowania odwoławczego było stwierdzenie, że wnoszący odwołanie L. S. nie posiada interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony. Kolegium podkreśliło, że pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny co oznacza, że dla wykazania takiego interesu konieczne jest wskazanie normy prawa materialnego przewidującej w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji administracyjnej bądź podjęcia innej czynności. Odwołującemu przysługuje służebność osobista do działki nr [...] w miejscowości Sabaudia, a właścicielem tej działki jest jego syn D. S. Służebność ta nie daje L. S. interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych pomiędzy nieruchomościami, których nie jest właścicielem, a tym samym do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej właścicielowi wykonanie murku oporowego na granicy działki nr [...] oraz działki nr [...].

W skardze na powyższą decyzję L.S. zażądał jej uchylenia i podniósł, że przekazał synowi działkę nr [...] w celu uniknięcia rozdrobnienia tej nieruchomości, a jego interes prawny w niniejszej sprawie wynika z przysługującej mu służebności osobistej do tej działki. Jego zdaniem pozbawienie go w tej sytuacji prawa do obrony narusza przepisy o gospodarowaniu nieruchomościami oraz art. 64 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 912/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, oddalił skargę oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd I instancji podniósł, że stronami postępowania w sprawie, o której mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego są co do zasady właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz właściciele działek sąsiednich, na które wskazane zmiany oddziałują.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że Wójt Gminy [...], po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nakazał właścicielowi działki nr [...] wykonanie murku oporowego od południowej strony budynku mieszkalnego znajdującego się na opisanej działce, przy granicy z działką sąsiednią nr [...]. Nie budzi wątpliwości, że postępowanie to zostało wszczęte na skutek pisma L. S. z dnia 29 stycznia 2013 r., który wówczas był współwłaścicielem (wraz z żoną J. S.) działki nr [...]. Jednakże w toku tego postępowania, w dniu 12 czerwca 2013 r. skarżący wraz z żoną przekazali tę nieruchomość synowi D. S. w drodze umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego nr rep. [...], zaś syn ustanowił na ich rzecz dożywotnią, nieodpłatną służebność osobistą polegającą na prawie zamieszkiwania na całej pierwszej kondygnacji domu mieszkalnego oraz na prawie współkorzystania z budynków gospodarczych, a także na prawie użytkowania nieruchomości o obszarze 0,10 ha w działce oznaczonej nr [...] w miejscu dowolnie wybranym.

Wskutek zawarcia wspomnianych umów darowizny oraz ustanowienia służebności osobistej stroną postępowania – jako właściciel działki nr 279 – stał się, na mocy art. 30 § 4 K.p.a. D. S. Zbycie cywilnego prawa podmiotowego, jakim jest przeniesienie własności nieruchomości, z którą związane są określone uprawnienia czy obowiązki administracyjnoprawne rozstrzygane w drodze postępowania administracyjnego, z mocy art. 30 § 4 K.p.a. wywołuje taki skutek, że nabywca tej nieruchomości wstępuje w sytuację procesową poprzedniego właściciela, bez potrzeby wydania w tej kwestii odrębnego aktu. Przekształcenia podmiotowe mające miejsce w trakcie postępowania nakładają na organ obowiązek zawiadomienia "nowej" strony o toczącym się postępowaniu w celu zapewnienia jej czynnego udziału w tym postępowaniu. Taka sytuacja miała miejsce w rozstrzyganej sprawie.

Zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z przepisu tego wynika, że naruszenie przez właściciela nieruchomości stosunków wodnych powodujące szkodę na gruntach sąsiednich rodzi skutek w postaci nałożenia sankcji nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody. Organ pierwszej instancji uznając, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki określone w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, wydał decyzję z dnia [...] 2014 r. nakazującą D. W. przywrócenie stanu poprzedniego na działce poprzez podjęcie określonych w sentencji tej decyzji działań. W postępowaniu zakończonym powyższą decyzją organ uznał za strony właściciela nieruchomości, który dopuścił się szkodliwej zmiany stanu wody na gruncie, to jest D. W. oraz poszkodowanego właściciela działki nr [...] – D. S.

Zdaniem Sądu I instancji z przepisów prawa materialnego nie wynika interes prawny skarżącego. W szczególności w świetle dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przymiotu strony nie sposób przypisać podmiotowi, na rzecz którego ustanowiono służebność obejmującą część nieruchomości względem której dokonano szkodliwej zmiany stanu wody na gruncie. Nie budzi wątpliwości, że osobie takiej nie przysługuje odrębny, istniejący niezależnie od uprawnień właściciela tejże nieruchomości, interes prawny uzasadniający uznanie jej za stronę w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 29 Prawa wodnego. Przemawia za tym cel całej regulacji określonej w art. 29 Prawa wodnego, zgodnie z którym to właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zakaz ten wynika z ogólnej zasady polegającej wykonywaniu prawa bez uszczerbku dla innych osób. Przewidziane w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego sankcje mają za zadanie przeciwdziałać praktykom polegającym na dokonywaniu zmian stanu wody na nieruchomościach gruntowych, którym towarzyszy szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie. Przy czym stronami postępowania w sprawie, o której mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, są zasadniczo jedynie właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz właściciele działek sąsiednich, na które wskazane zmiany oddziałują. Skarżący nie wykazał istnienia okoliczności świadczących, że wobec niego zasadne było uznanie, że posiada on nie tylko interes faktyczny, ale i interes prawny, który uzasadniałby uznanie go za stronę tego postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu uprawniony z umowy o ustanowienie służebności osobistej ma wyłącznie interes faktyczny w sprawie o zmianę stanu wody i nie korzysta z ochrony wynikającej z przepisów prawa materialnego. Wykonanie obowiązków przez właścicielki działki nr [...] w żaden sposób nie kwalifikuje więc interesu skarżącego jako interesu prawnego. To oznacza, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do skutecznego złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nakazującej wykonanie właścicielowi działki nr [...] murku oporowego na jego działce.

Ubocznie zauważono, że w toku postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, D. S. obecny na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez Kolegium w dniu [...] 2014 r. działając jako właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], po "przyjęciu propozycji" właściciela działki nr [...] co do planowanego sposobu przywrócenia prawidłowego stanu wody na gruncie, wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie. W tym samym dniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołań D. W. i D. S. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2014 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzją znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

Z tych względów, Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 912/14, wywiódł L. S. zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie zakwestionowanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 244 § 1 w związku z art. 251 w związku z art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie przy dokonywaniu oceny co do tego, czy skarżący L. S. uprawniony z umowy o ustanowienie służebności osobistej mieszkania i użytkowania części działki nr [...] ma interes prawny do działania w sprawie dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie, rozstrzyganej na podstawie art. 28 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i uwzględnienie jej w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo ustalił, że skarżący L. S. jest posiadaczem ograniczonego prawa rzeczowego tj. służebności mieszkania i użytkowania części nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z gruntami na których dokonano zmian wody w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Pominięcie przez Sąd pierwszej instancji norm wynikających z przepisów prawa cywilnego, a zwłaszcza pominięcie art. 251 K.c. sprawiło, że powyższe ustalenie faktyczne nie przełożyło się na uznanie skarżącego za posiadającego interes prawny do brania udziału w sprawie zmiany wody na gruncie.

Podniesiono, że nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i piśmiennictwie, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a. może być także prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe (wyrok NSA z 20 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 2016/06). Zgodnie z art. 244 § 1 K.c. służebność stanowi jedno z ograniczonych praw rzeczowych. Cechą ograniczonych praw rzeczowych, tak jak wszystkich praw rzeczowych, jest to, że są one skuteczne przeciwko wszystkim (erga omnes). Zgodnie z art. 251 K.c. do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Na gruncie prawa cywilnego ograniczone prawa rzeczowe chronione są podobnie jak prawo własności. Skoro w sprawie rozstrzyganej w trybie art. 29 Prawa wodnego przyjmuje się, że interes prawny służy poszkodowanemu właścicielowi gruntów sąsiadujących z gruntami na których dokonano zmian wody (w celu umożliwienia temu właścicielowi ochrony prawa własności), to tak samo należy uznać, że również posiadacz służebności korzystania z gruntu ma interes prawny do brania udziału w tego typu sprawie (w celu umożliwienia mu ochrony ograniczonego prawa rzeczowego).

Nadto zwrócono uwagę, że w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu przyjmuje się, że postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu, to postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 K.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że podmiot ograniczonego prawa rzeczowego ma interes prawny w każdym postępowaniu administracyjnym, które potencjalnie może wywrzeć bezpośredni wpływ na byt lub treść tego ograniczonego prawa rzeczowego, to jest bezpośrednio doprowadzić do jego zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia (wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1697/09). Kwestię tę wyłożył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów w której wyjaśnił, że najemca wywłaszczonej nieruchomości ma interes prawny być stroną postępowania o jej zwrot, skoro w razie ostatecznego zwrotu tej nieruchomości, po upływie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna, jego prawo najmu wygasa mocy prawa niezależnie od woli stron co do dalszego trwania tego stosunku po zmianie właściciela nieruchomości. Ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej i wynajętej nieruchomości wpływa bezpośrednio i wprost na dotychczasową sytuację prawną najemcy takiej nieruchomości, ponieważ z mocy art. 138 ust. 2 powyższej ustawy pozbawia najemcę przysługującego mu i podlegającego dotąd ochronie prawa najmu bez możliwości przeciwdziałania temu na jakiejkolwiek innej drodze prawnej niż w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. To przeciwdziałanie nie może zniweczyć żądania zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, ale może polegać na wykazywaniu w tym postępowaniu, że nie zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 137 analizowanej ustawy lub występuje przeszkoda dla zwrotu, o jakiej mowa w art. 229 tej ustawy Taki jest zakres interesu prawnego najemcy w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wynikający z omawianego art. 138 ust. 2. (uchwała składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2003 r. sygn. akt OPS 6/03).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zwrócono uwagę, że zmiana wody na gruncie spowodowana przez D. W. w dużym stopniu ograniczyła, a nawet zniweczyła uprawnienia L. S. do swobodnego korzystania z działki nr [...] zgodnie z przysługującym mu prawem wynikającym z posiadanej służebności. Jak obrazowo wskazywał skarżący ciągłe zalewanie działki nr [...] wodami spływającymi z działki D. W. całkowicie uniemożliwia mu jakąkolwiek uprawę na działce [...]. Zatem oczywiste jest, że działania D. W. godzą bezpośrednio w prawa właściciela, a pośrednio także w prawa L. S. do swobodnego korzystania z nieruchomości zgodnie z przysługującą mu służebnością. Postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie zakłóconych stosunków wodnych na gruncie, niewątpliwie ma na celu takie ukształtowanie stosunków wodnych, aby zapobiegać dalszym szkodom. Decyzja wydana w toku tego postępowaniu będzie miała wpływ na sposób wykonywania przez L. S. praw wynikających z posiadanej przez niego służebności. Tym samym L. S. posiada nie tylko interes faktyczny ale i interes prawny do występowania w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczy błędnego, zdaniem strony skarżącej, poglądu Sądu pierwszej instancji o braku posiadania w tej sprawie przez L. S. przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalenie stron postępowania w sprawie dotyczącej zmian stosunków wodnych wobec braku stosownej regulacji w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469) odbywa się na zasadach ogólnych, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ administracji zarówno I jak i II instancji obowiązany był z urzędu ustalić krąg stron postępowania. Stosownie do art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc przymiot strony przysługuje podmiotowi, któremu przepisy prawa przyznają interes prawny. Interes prawny musi być konkretny, indywidualny i sprawdzalny obiektywnie. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że decyzja administracyjna jako akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 4000/01).

Skoro interes prawny ma dotyczyć danej osoby, to powinien on być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Tylko taki interes może zaspokoić organ administracji przez decyzję administracyjną, a więc przez skierowany do określonej osoby indywidualny akt administracyjny wpływający na sytuację prawną tej osoby, gdyż wydanie tylko takiego aktu może być wynikiem postępowania administracyjnego. Akt taki powinien zatem wywierać bezpośrednie skutki prawne wobec osoby, do której się odnosi.

Jak już wskazano, interes prawny oparty jest na normie prawa materialnego, przy czym nie musi to być norma prawa administracyjnego, bardzo często interes ten wynika z normy prawa cywilnego, np. z prawa własności. Wystarczy, jeżeli konkretne skutki wywodzone z tego interesu będą wywołane w obrębie tej gałęzi prawa, tj. prawa administracyjnego.

Stronami w postępowaniu w sprawie, o której mowa w art. 29 Prawa wodnego są co do zasady właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz właściciele działek sąsiednich, na które ww. zmiany oddziałują. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie także w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1053/15 w którym wprost stwierdzono, że stronami w postępowaniu w sprawie, o której mowa w art. 29 Prawa wodnego są co do zasady właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz właściciele działek sąsiednich, na które ww. zmiany oddziałują (tak też NSA w wyroku z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 1463/15; WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 19/14).

W ocenie NSA skarżący kasacyjnie L. S. nie posiada w tej sprawie interesu prawnego. Takie prawidłowe stanowisko zaprezentował Sąd pierwszej instancji i w tym zakresie nie można temu Sądowi zasadnie postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że interes prawny ma D. S. jako właściciel nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], który od chwili uzyskania statusu właściciela tej nieruchomości brał udział w postępowaniu w sprawie. Od chwili utraty prawa własności skarżącemu L. S. przysługuje jedynie interes faktyczny tzn. taki interes, który ma charakter subiektywnego poglądu samej strony domagającej się określonego działania organu administracji będącej w przekonaniu, że taki obowiązek ciąży na organie administracyjnym (por. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Kraków 2005, s. 317). Nie zmienia charakteru tego interesu podnoszona przez skarżącego kasacyjnie okoliczność przysługiwania mu prawa użytkowania nieruchomości o obszarze 0,10 ha na działce nr [...] w dowolnym miejscu tej działki oraz prawa służebności osobistej obejmującej prawo do zamieszkiwania na całej pierwszej kondygnacji domu mieszkalnego oraz prawie do współkorzystania z budynków gospodarczych. Naruszenie stosunków wodnych skutkujące kierowaniem wody na działkę nr [...] w okolicznościach tej sprawy nie powoduje zniesienia, zmiany ani też innej modyfikacji przysługujących skarżącemu L. S. ograniczonych praw rzeczowych. Nie ingeruje ani w prawo służebności osobistej ani także w prawo użytkowania. Poprzez podejmowanie czynności faktycznych może skarżący w pełni wykorzystywać prawo użytkowania, skoro na działce nr [...] o powierzchni 0,48 ha może wykonywać prawo użytkowania dowolnej części tej działki o powierzchni 0,10 ha.

Ponadto to właściciel działki nr [...] ma obowiązek podejmowania działań, które umożliwią prawidłowe wykonywania ograniczonych praw rzeczowych przysługujących skarżącemu. W przypadku, gdy działania lub zaniechania właściciela tej działki doprowadziłyby do ograniczenia prawa użytkowania lub służebności osobistej przysługującej skarżącemu kasacyjnie, to wówczas mógłby skarżący domagać się ochrony swojego prawa przed sądem powszechnym.

Także poniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 244 § 1 K.c. w związku z art. 251 K.c. i art. 222 § 2 K.c. jest niezasadny. Art. 241 § 1 K.c. jedynie wylicza ograniczone prawa rzeczowe, a art. 251 stanowi, że do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Żadnego z tych przepisów Sąd pierwszej instancji nie stosował ani też nie powinien w tej sprawie stosować. Art. 222 § 2 K.c. stanowi zaś, że przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Jest to roszczenie nazywane roszczeniem negatoryjnym, które przysługuje przeciwko każdemu, kto narusza czyjąś własność w sposób bezprawny bez wyzucia właściciela z władania rzeczą (corpus), a więc nawet nie koniecznie z jej posiadania (wymagającego animus possidendi). Takie roszczenie, o ile byłoby uzasadnione, może być dochodzone w postępowaniu cywilnym, a nie administracyjnym.

Nietrafne jest także powołanie się przez skarżącego kasacyjnie na wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1697/09, który dotyczył zupełnie innej sprawy, w której to przepis prawa bezpośrednio regulował skutki prawne związane z przeniesieniem prawa własności. Nie była to sprawa chociażby podobna do rozstrzyganej w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Na podstawie art. 156 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował z urzędu omyłkę w rubrum wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w zakresie oznaczenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Nie budzi bowiem najmniejszych wątpliwości, że przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji była decyzja z [...] 2014 r. znak [...], a nie znak [...].

Natomiast o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należnym za wykonaną pomoc prawną od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) orzekać będzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a