Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 676/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art.37 ust. 5 i 7
journal: Dz.U. 2007 nr 59 poz 404
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON") z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...] odmawiającą Skarżącej - Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o. o. w W. wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za październik 2012 r.

Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca przekazała za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji do PFRON wniosek [...] o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2012 r.

W formularzach informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc w rolnictwie i rybołówstwie, pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, dołączonych do wniosków [...] za ww. miesiąc wnioskodawca oświadczył w części A pkt 6, że należy do kategorii średnich przedsiębiorstw.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o. o. w W. - wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za październik 2012r.

Zdaniem Funduszu analiza przesłanych przez stronę sprawozdań finansowych wykazała, iż zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pomoc ze środków Funduszu (w formie dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych) nie może zostać stronie udzielona ze względu na jej trudną sytuację ekonomiczną. Organ pierwszej instancji wskazał bowiem, że na podstawie analizy przedstawionego przez stronę sprawozdania finansowego za 2011 r. ustalono, że wartość zobowiązań i rezerw na zobowiązania przewyższyła wartość aktywów ogółem Spółki. Organ powołując się na art. 1 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 wyjaśnił, iż z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że zobowiązania Spółki przewyższały wartość jej aktywów, a co się z tym wiąże kapitał własny przyjął wartość ujemną. Nadto na dzień złożenia wniosku [...] za miesiąc wrzesień 2012 r. wartość niepokrytych strat przewyższyła 50% wartości zarejestrowanego kapitału spółki, z tym, że wartość straty w ciągu 12 m-cy poprzedzających dzień złożenia wniosku nie przewyższyła 25% wysokości kapitału. Organ stwierdził ponadto, że na dzień 31 października 2012 r. wskaźnik ogólnego zadłużenia Spółki wynosił 2,04. Wskaźnik ten obrazuje stosunek zobowiązań przedsiębiorstwa ( kapitałów obcych) do posiadanego przez spółkę majątku. Wysokość tego wskaźnika ( powyżej 0,5) oznacza duży udział długu w działalności firmy i przez to ryzyko upadłości. Wskaźnik bieżącej płynności Spółki wynosił 0,39 i obrazuje on zdolność przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań środkami obrotowymi. Powinien on wynosić od 1,2 do 2,0. Wskaźnik poniżej 1 oznacza, że przedsiębiorstwo ma kłopoty z utrzymaniem płynności finansowej.

Biorąc pod uwagę sytuację Spółki i uznając, że na dzień złożenia wniosku spełniła ona przesłanki wynikające z art. 1 ust. 6 lit. c i art. 1 ust. 7 lit. c rozporządzenia Komisji nr 800/2008 należało odmówić jej dofinansowania.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Podnosiła, że bilansowe zmniejszenie kapitału nastąpiło na skutek utworzenia w bilansie spółki rezerw na zobowiązania w 2010 r. co spowodowało obniżenie wyniku finansowego za ten rok. Zdaniem strony strata powstała w ten sposób posiada charakter wirtualny i nie jest stratą rzeczywistą, która powstaje na skutek uzyskiwania przychodów niższych od kosztów Spółki. Rezerwy faktycznie nie obciążają prowadzonej działalności, a Spółka za 2012 r. i 2013 r. odnotowała zysk. Skarżący wskazuje, że zgodnie z art. 1 ust. 7 lit. a i c rozporządzenia Komisji (nr 800/2008 dop. Sądu) dla celów tego rozporządzenia w odniesieniu do średnich przedsiębiorstw, za przedsiębiorstwo zagrożone , w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – uważa się przedsiębiorstwo, jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy( złożenia wniosku). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, co w sprawie nie miało miejsca. Nie został spełniony warunek utraty kapitału, a w szczególności nie został spełniony warunek utraty ponad jednej czwartej kapitału w okresie 12 miesięcy, gdyż w okresie ostatnich 12 miesięcy, zarówno przed złożeniem wniosku, jak i przed wydaniem decyzji przez Prezesa Zarządu PFRON kwota kapitału wzrosła.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, iż pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wynika to z treści art. 48a ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.).

Z kolei kryteriów niezbędnych dla ustalenia, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy szukać w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) – Dz. Urz. WE L 214 z 9.08.2008, str. 3 (dalej: "Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z motywem 15 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. pomoc przyznawana przedsiębiorstwom zagrożonym w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw powinna być oceniana na podstawie tych wytycznych, aby uniknąć ich obchodzenia. Pomoc na rzecz tych przedsiębiorstw należy zatem wyłączyć z zakresu obowiązywania rozporządzenia. Aby ograniczyć swoje obciążenie administracyjne, państwa członkowskie przyznając pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw, do której stosuje się rozporządzenie, powinny zastosować uproszczoną w porównaniu z wytycznymi, definicję zagrożonego przedsiębiorstwa. Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że strona jest średnim przedsiębiorstwem, zatem przy ocenie sytuacji finansowej, zastosowanie będzie miała uproszczona definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w rozporządzeniu Komisji.

Zgodnie z art. 1 ust. 7 ww. rozporządzenia Komisji za zagrożone przedsiębiorstwo uznaje się przedsiębiorstwo spełniające następujące warunki:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - jeżeli ponad polowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy: lub

b) w przypadku spółki, której przynajmniej niektórzy członkowie są w sposób nieograniczony odpowiedzialni za długi spółki - jeżeli ponad połowa jej kapitału według sprawozdania finansowego została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub

c) bez względu na rodzaj spółki, jeżeli zgodnie z prawodawstwem krajowym podlega zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności.

Dalej organ wskazał, że z załączonych na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji dokumentów wynika, że kapitał zakładowy Spółki na dzień wystąpienia z wnioskiem [...] za miesiąc wrzesień 2012 r. wyniósł 50.000.00 zł.

Wartość aktywów Spółki na dzień 31.10.2012 r. wynosiła 2.746.493,40 zł, wartość zobowiązań wynosiła 5.596.330,40 zł a zatem kapitał własny przyjął wartość ujemną i wynosił za październik 2012 r. - 2.849.837 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania przewyższały aktywa Spółki.

Zdaniem Ministra ujemny kapitał własny wskazuje na zagrożenie kontynuacji działalności strony i tym samym zagrożenie upadłością.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ponadto zgodnie z ust. 2 w/w artykułu dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Zdaniem Ministra analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że w dniu składania wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2012 r. Spółka była "przedsiębiorstwem zagrożonym"- zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ust. 7 lit. c Rozporządzenia Komisji, zatem organ I instancji nie mógł więc wypłacić stronie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że oceniając sytuację ekonomiczną Wnioskodawcy za miarodajny przyjął stan na datę złożenia wniosku o dofinansowanie. Podkreślił, że wynika to z treści art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o pomocy publicznej oraz z ukształtowanego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w W. na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie:

prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz.721 ze zm. ) oraz przepisu art. 1 ust. 7 lit. a i c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych (Dz. Urz. UE seria L z 2008 r. Nr 214 str. 3),

- poprzez ich błędne zastosowanie, tj. zastosowanie wyżej wymienionych przepisów do przedsiębiorcy nie znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik spraw, tj. przepisu art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie oraz pominięcie znacznej części materiału dowodowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie.

Strona domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Spółka nie była przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu Wytycznych Wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw" (2004/C 244/02 - Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z dnia 1 października 2004 r.), obowiązujących w okresie składania wniosków o dofinansowanie. Strona podniosła, że zgodnie z Wytycznymi , Komisja uważa przedsiębiorstwo za zagrożone, jeżeli ani przy pomocy środków własnych, ani środków, które mogłoby uzyskać od właścicieli/akcjonariuszy lub wierzycieli, nie jest ono wstanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych prawie na pewno doprowadzą to przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko lub średnioterminowej. Wyjaśniła, że sytuacja taka nie miała miejsca w przypadku Spółki [...].

Ponadto Spółka przypomniała, że przepis art. 1 ust. 7 lit. a i c rozporządzenia Komisji stanowi, iż dla celów tego rozporządzenia, w odniesieniu do średnich przedsiębiorców, za przedsiębiorstwo zagrożone, w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - uważa się przedsiębiorstwo, jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy. W celu zastosowania powyższego przepisu konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek występujących łącznie. Pierwsza przesłanka stanowi o utracie co najmniej połowy zarejestrowanego kapitału, a druga o utracie ponad jednej czwartej zarejestrowanego kapitału w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Oznacza to, iż w celu zastosowania powyższego przepisu sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa powinna ulec znaczącemu pogorszeniu w okresie ostatnich 12 miesięcy. Tymczasem w przypadku Wnioskodawcy nie jest spełniona żadna z powyższych przesłanek.

I tak Spółka podkreśliła, że wysokość kapitałów własnych według zatwierdzonych sprawozdań finansowych przedstawiała się następująco:

- na dzień 31.12.2011 r.: - 3.006.685,61 zł

- na dzień 31.12.2012 r.: - 2.919.363,70 zł

- na dzień 31.12.2013 r.: + 387.957,27 zł.

W okresie składania przez Stronę wniosków o wypłatę dofinansowania nie występowało zatem zjawisko utraty kapitału, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, ale wręcz przeciwnie, wartość kapitałów własnych wzrastała, co wyklucza zastosowanie przedmiotowego przepisu.

Ponadto w ocenie Skarżącej, w jej przypadku sytuacja, o której mowa w powyższym przepisie nie występuje, gdyż ze złożonych do Funduszu sprawozdań finansowych wynika, iż sytuacja finansowa przedsiębiorcy w dniach składania wniosków o dofinansowanie była dobra, a ponadto ulegała i ulega stałej poprawie. W składanych do Funduszu pismach Spółka wyjaśniała, iż bilansowe zmniejszenie kapitału nastąpiło na skutek utworzenia w bilansie spółki rezerw na zobowiązania w 2010 r., co spowodowało obniżenie wyniku finansowego ze ten rok. Powstała w ten sposób strata znajduje swoje odzwierciedlenie w kolejnych bilansach za lata 2011 i 2012 jako strata z lat ubiegłych. Zdaniem Skarżącej, strata powstała na skutek utworzenia rezerw w bilansie spółki posiada charakter wirtualny i nie jest stratą rzeczywistą, która powstaje na skutek uzyskiwania przychodów niższych od kosztów Spółki. Rezerwy faktycznie nie obciążają prowadzonej działalności, a Spółka za 2012 r. i 2013 r. odnotowała zysk.

Na dzień 31 grudnia 2012 r. zysk brutto wyniósł 775.249,47 zł, a na dzień 31 grudnia 2013 r. zysk brutto wyniósł 501.413,97 zł. Zatem zarówno w okresie składania wniosków o wypłatę dofinansowania, jak i w okresie prowadzenia postępowania przez organy działalność spółki prowadziła do zwiększenia kapitałów oraz uzyskiwania zysków.

Spółka powołała się także na fakt, iż decyzją właścicieli kapitał zakładowy został podniesiony o kwotę 3.000.000,00 zł z dniem 5 lipca 2013 r., przy czym okoliczność, iż sądowa rejestracja podwyższonego kapitału nastąpiła w dniu 3 grudnia 2013 r. wynikała wyłącznie z czasu postępowania przed sądem rejestrowym. Wyjaśniła również, iż na wysokość zobowiązań Spółki wpływały również rozliczenia wierzytelności z właścicielami, które wykazywane w sprawozdaniu finansowym w zakresie zobowiązań i rezerw na zobowiązania wpływały na wartości księgowe wykazane w sprawozdaniu, w tym na wskaźniki finansowe, o których mowa w uzasadnieniu decyzji Funduszu, tj. wskaźnik wysokości zobowiązań do wysokości aktywów, wskaźnik ogólnego zadłużenia i wskaźnik bieżącej płynności. Faktycznie jednak niskie wartości powyższych wskaźników nie wynikały z trudnej sytuacji ekonomicznej Spółki, ale z decyzji właścicielskich, przy czym właściciele w jakimkolwiek okresie działalności Spółki nie rozważali likwidacji Spółki. Sposób badania sytuacji finansowej przez Fundusz spowodował zmianę decyzji właścicielskich odnośnie wysokości kapitałów oraz wzajemnych rozliczeń ze Spółką, a decyzje właścicielskie mogły zostać podjęte w dowolnym momencie, zaś istnienie Spółki w okresie ubiegania się przez nią o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie było zagrożone w jakimkolwiek momencie, o czym świadczą między innymi decyzje związane z jej dokapitalizowaniem.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Skarżącej nie ma wątpliwości, iż w jej przypadku nie został spełniony warunek utraty kapitału, a w szczególności nie został spełniony warunek utraty ponad jednej czwartej kapitału w okresie ostatnich 12 miesięcy, gdyż w okresie ostatnich 12 miesięcy, zarówno przed złożeniem wniosku, jak i przed wydaniem decyzji przez Prezesa Zarządu PFRON, kwota kapitału wzrosła. Aktualnie wysokość zarejestrowanego kapitału wynosi 3.050.000,00 zł, a wysokość kapitału własnego jest dodatnia.

W Spółce występuje zatem sytuacja odwrotna od sytuacji określonej w ww. przepisie dotyczącym zakazu udzielania pomocy publicznej, tzn. wartość kapitałów wzrasta, a sytuacja ekonomiczna przedsiębiorcy ulega stałej poprawie.

Spółka wyraziła pogląd, iż jej sytuacja ekonomiczna w miesiącach składania wniosków o wypłatę dofinansowania nie może być rozpatrywana w oderwaniu od działań właścicielskich dokonanych przez nią w 2013 r. oraz analizy struktury zobowiązań, z której wynika, iż znaczna część jej zobowiązań posiadała charakter wewnętrzny, tj. zadłużenia wobec właścicieli Spółki, co faktycznie powoduje, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania dotyczące możliwej upadłości Spółki oraz wyniki analiz wskaźnikowych sporządzonych przez Fundusz nie powinny znaleźć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Działania podjęte przez właścicieli w 2013 r., w tym podniesienie kapitału zakładowego, mogły zostać podjęte w dowolnym momencie, co jednoznacznie wskazuje na okoliczność, iż Spółka samodzielnie powstrzymała straty i nie doszło do zagrożenia zniknięcia jej z rynku w perspektywie krótko- bądź średnio-terminowej, o czym stanowią przepisy unijne. Również groźba upadłości w przypadku Spółki nie zaistniała. Organ rozpatrując sprawę wniosku za wrzesień 2012 r. powinien brać pod uwagę dokumenty i wyjaśnienia, które potwierdzały, iż Spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a czego potwierdzeniem są jej wyniki w kolejnych miesiącach i latach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia Ministra Pracy i Polityki Społecznej orzekającego jako organ II instancji w sprawie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc wrzesień 2012 r. były przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 312) dalej: "rozporządzenie RM", przepis art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t. jedn. Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 ze zm.), przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz.U.UE.L.08.214.3) dalej "rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008".

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2012 r. Należy wyjaśnić, że wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi niewątpliwie pomoc publiczną. Pomoc publiczna co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy, do których zastosowanie ma rozporządzenie 800/2008. Kategorie dozwolonej pomocy publicznej zostały określone w art. 1 rozporządzenia 800/2008, gdzie w ust. 1 lit. i) wskazano, że rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych. W rozporządzeniu wskazane zostały sytuacje, w których nie ma ono zastosowania, pomimo że dana kategoria pomocy została nim objęta. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji pomoc jako pomoc publiczna niezgodna ze wspólnym rynkiem nie może być udzielona.

Stosownie do przepisów art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, które stanowią, że środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a (dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych), art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej.

Zgodnie z motywem 15 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, pomoc przyznawana przedsiębiorstwom zagrożonym w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw powinna być oceniana na podstawie tych Wytycznych, aby uniknąć ich obchodzenia. Pomoc na rzecz tych przedsiębiorstw należy zatem wyłączyć z zakresu obowiązywania rozporządzenia. Państwa członkowskie przyznając pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw, do której stosuje się rozporządzenie, powinny zastosować uproszczoną definicję zagrożonego przedsiębiorstwa. Natomiast do dużych przedsiębiorstw jako przedsiębiorstw zagrożonych stosuje się pełną definicję zawartą w Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Nie jest sporne między stronami, że skarżąca Spółka jest średnim przedsiębiorstwem, co oznacza, że ma do niej zastosowanie definicja zagrożonego przedsiębiorstwa określona w art. 1 ust. 7 Rozporządzenia Nr 800/2008.

Zgodnie z powyższym przepisem średnie przedsiębiorstwo uważa się za zagrożone, jeżeli spełnia następujące warunki:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub

b) w przypadku spółki, której przynajmniej niektórzy członkowie są w sposób nieograniczony odpowiedzialni za długi spółki - jeżeli ponad połowa jej kapitału według sprawozdania finansowego została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub

c) bez względu na rodzaj spółki, jeżeli zgodnie z prawodawstwem krajowym podlega zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, zaś zgodnie z art.11 ust. 2 dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Z przedłożonych przez samą Spółkę dokumentów wynika, że jej kapitał zakładowy na dzień wystąpienia z wnioskiem [...] za miesiąc październik 2012 r. wyniósł 50.000.00 zł., kapitał własny przyjął wartość ujemną i wynosił na dzień złożenia wniosku Wn-D za ten miesiąc 2.849.837 zł.

Powyższe oznacza, że w chwili składania wniosku [...] za powyższy miesiąc Spółka była przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu art. 1 ust. 7 lit. c Rozporządzenia Nr 800/2008.

Wyżej omówione uwarunkowania prawne, w ramach których należy oceniać kondycję przedsiębiorstwa uniemożliwiają wzięcie pod uwagę takiej okoliczności, jak np. podnoszone przez Stronę działanie w ramach grupy kapitałowej czy też wyłącznie księgowy, niejako "wirtualny" charakter straty, związany z utworzeniem w bilansie Spółki rezerwy na zobowiązania w 2010 r.

W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał rezerwę utworzoną w 2010 r. za utratę kapitału. Zasadnie organ wywiódł, że utworzona rezerwa ma bezpośredni wpływ na jej bieżący wynik finansowy. Tworzenie rezerw jest ściśle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki i jest wynikiem świadomych decyzji podjętych przez Zarząd Spółki.

Zgodnie z art. 35d ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U.2013.330 j.t.) - dalej: "ustawa o rachunkowości" rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować, a w szczególności na straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, operacji kredytowych, skutków toczącego się postępowania sądowego. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego przepisu, rezerwy zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych lub strat nadzwyczajnych, zależnie od okoliczności, z którymi przyszłe zobowiązania się wiążą. Tak więc utworzenie rezerwy powoduje określony skutek finansowy i tym skutkiem finansowym jest przede wszystkim koszt bieżącego okresu. Utworzenie rezerw wpłynęło na wyniki finansowe spółki, a więc na jej sytuację finansową. Obowiązek tworzenia rezerw wynika z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem w wyniku finansowym należy uwzględnić rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń.

Ustawa o rachunkowości jednoznacznie określiła rezerwę, jako zobowiązanie, o wartości oszacowanej, którego kwota musi wynikać z określonego obowiązku wykonania świadczeń w przyszłości – zastępuje ona przejściowo pozycję zobowiązania, aż do momentu, w którym jednostka uzyskuje pewność, co do terminu i/lub kwoty bieżącego zobowiązania. Uzyskanie tej pewności jest możliwe dopiero w momencie realizacji świadczenia. Rezerwa powinna, zatem spełniać wszystkie warunki definicji zobowiązań, a więc na dzień bilansowy musi istnieć obowiązek wykonania świadczeń w przyszłości, ich wartość musi być określona wiarygodnie, a jedyną przesłanką do utworzenia rezerwy, a nie zobowiązania, powinna być niepewność, co do kwoty świadczenia lub terminu wymagalności. Przyczyną niepewności, co do kwoty mogą być zmieniające się warunki otoczenia zewnętrznego lub wewnętrznego, czyli zmieniająca się rzeczywistość gospodarcza. To ona powoduje, że zmieniać się może kwota czy termin wymagalności (patrz Agnieszka Wencel Komentarz do art. 35(d) ustawy o rachunkowości Lex 2013).

Rezerwy na zobowiązania są tworzone na ściśle określony okres, po upływie, którego powinny zostać wykorzystane lub rozwiązane. Są to rozwiązania alternatywne, co oznacza, że jeżeli rezerwa nie została wykorzystana to musi zostać, po upływie określonego czasu, rozwiązana, Zgodnie z treścią art. 35d pkt 3 ustawy o rachunkowości, w momencie powstania zobowiązania, na które rezerwa została utworzona, następuje zmniejszenie rezerwy. Natomiast rozwiązanie rezerwy ma miejsce, gdy utworzona rezerwa stanie się bezprzedmiotowa, ponieważ nie wystąpiły przewidywane operacje gospodarcze lub wysokość rezerwy przekracza ich rzeczywistą wartość. Rozwiązanie rezerwy zwiększa zgodnie z art. 35d ust 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości pozostałe przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne.

Druga kwestia sporna między stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, która data jest miarodajna dla oceny spełnienia przez przedsiębiorcę ustawowych wymagań dla ubiegania się i przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w tym także oceny, istotnego z punktu widzenia spełniania wymienionych wymagań ustawowych, statusu przedsiębiorstwa - przedsiębiorstwo znajdujące/nieznajdujące się w trudnej sytuacji według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej (przedsiębiorstwo zagrożone/niezagrożone) – a mianowicie, czy jest to data złożenia wniosku, jak przyjął to organ administracji publicznej, czy też, jest chce tego Skarżąca, data podejmowania przez organ ostatecznej decyzji w sprawie z wniosku o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych obligująca do uwzględniania stanu rzeczy istniejącego w czasie podejmowania tego rozstrzygnięcia.

Zagadnienie prawne rysujące się na tle wykładni (oraz zastosowania) przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, zarzut naruszenia których postawiony został w skardze, stanowiło już przedmiot analizy i oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w sprawach o sygn. akt: II GSK 1044/12, II GSK 1107/12, II GSK 1170/12, II GSK 2078/12, II GSK 765/12, a także w sprawie II GSK 1683/13.

W tej mierze, przede wszystkim podnieść należy, że już z treści art. 26a ust. 1 i art. 48a ust. 3 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika, że logika przyjętych na ich gruncie rozwiązań prawnych wskazuje na to, że udzielana na ich podstawie pomoc, po spełnieniu wymogów jej przyznania i wypłaty, udzielana jest w formie comiesięcznych transz dopłat ze środków Funduszu na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Znajduje to swoje potwierdzenie w treści rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Nie dość, że wprost wiązać to należy z tytułem przywołanego rozporządzenia, to również z określonym w jego § 1 przedmiotem jego regulacji. Określa ono między innymi terminy składania i wzory: a) miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych, z uwzględnieniem pracowników, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję, oraz pracowników niewidomych, b) wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dany miesiąc, wraz z danymi i dokumentami załączanymi do wniosku (§ 1 pkt 2). Co nie mniej istotne, z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2009 r. wynika, że pracodawca składa wniosek i informację w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą, zaś z § 10 tego rozporządzenia, że dofinansowania na warunkach i w trybie określonym w rozporządzeniu udziela się, począwszy od wynagrodzeń za miesiąc styczeń 2009 r.

Uwzględniając treść przywołanej regulacji prawnej, w tym również prezentowany na gruncie przywołanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd prawny odnośnie do podejścia do sposobu wykładni, a w konsekwencji również stosowania wymienionych przepisów ustawy oraz rozporządzenia, stwierdzić należy, że zarówno względy normatywne, jak i uwarunkowania gospodarcze, przemawiają za trafnością stanowiska Ministra Pracy i Polityki Społecznej, że ubiegając się o dofinansowanie do wynagrodzenia niepełnosprawnych pracowników, w odniesieniu do ściśle określonego miesiąca, Spółka zobowiązana była za ten właśnie miesiąc wykazać spełnienie ustawowych wymogów dla ubiegania się o wnioskowaną dopłatę. Decydujące znaczenie miał więc w tym względzie stan faktyczny z daty złożenia wniosku. Wprawdzie dopiero w dacie wydania decyzji, w tym także ostatecznej, organ dokonuje oceny wniosku, w szczególności zaś, czy zostały spełnione wymogi dla ubiegania się o wspomnianą pomoc za konkretny miesiąc, to jednak zawsze dla takiej oceny - co wymaga podkreślenia - miarodajny jest stan faktyczny z daty złożenia wniosku, nie zaś z daty wydania decyzji przez organ.

W analizowanym zakresie, nie można również tracić z pola widzenia i tego, że zgodnie z art. 37 ust. 7 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1, 2 i 5, pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi. Uwzględniając szczegółową treść tego przepisu, zwłaszcza zaś to, że nie funkcjonuje on w próżni prawnej, zwrócić należy uwagę na znaczenie regulacji zawartej w art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z treści tego przepisu wywieść można bowiem, że zarówno w dacie przyznania pomocy publicznej, jak i w dacie jej wypłacenia pracodawca nie może znajdować się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach Unii Europejskiej. Biorąc pod uwagę specyfikę realizacji uprawnień pracodawcy do dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, wykładnia omawianego przepisu – w relacji do przywołanego art. 35 ust. 7 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. – gdy chodzi o datę dokonywania oceny kondycji ekonomicznej pracodawcy, nie może pomijać treści rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych). Z motywu 36 przywołanego rozporządzenia unijnego wynika bowiem wprost, że zgodnie z zasadami regulującymi kwestie pomocy objętej zakresem art. 87 ust. 1 Traktatu, za datę przyznania pomocy należy uznać dzień, w którym beneficjent nabył prawo przyjęcia pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Odnosząc powyższe do przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przyjąć należy więc, że pracodawca nabywa prawo do dofinansowania do wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych z dniem złożenia kompletnego i prawidłowo wypełnionego wniosku o dofinansowanie (art. 26c ust. 3 ustawy o rehabilitacji). W związku z tym trzeba przyjąć, że sytuacja ekonomiczna pracodawcy podlega badaniu na datę złożenia wniosku, z tym zastrzeżeniem, że obejmuje to datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku. Ocena zasadności przyznania pomocy następuje więc na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, według danych (w tym danych o sytuacji ekonomicznej) z dnia jego złożenia. Skoro bowiem, pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy.

Tym samym, pozytywna prognoza odnośnie do poprawy kondycji przedsiębiorcy, czy też poprawa jego sytuacji ekonomicznej po dacie złożenia wniosku, nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków uprawniających do otrzymania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2078/12 oraz wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 591/14).

Powyższy pogląd uniemożliwia wzięcie pod uwagę podwyższenia kapitału zakładowego Spółki w dniu 5 lipca 2013 r. Podwyższenie to zostało zarejestrowane dopiero w dniu 3 grudnia 2013 r. , a jak słusznie zwraca uwagę organ , zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o rachunkowości kapitał zakładowy spółek kapitałowych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, towarzystw reasekuracji wzajemnej, fundusz udziałowy spółdzielni wykazuje się w wysokości określonej w umowie lub statucie i wpisanej w rejestrze sądowym.

W tej kwestii jednoznaczne są także unormowania Kodeksu Spółek Handlowych. Zgodnie z art. 262 § 4 podwyższenie kapitału zakładowego następuje z chwilą wpisania do rejestru.

Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji dokonały wszechstronnego zebrania i szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Natomiast to, że doszły do odmiennych wniosków, niż domaga się tego skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów prawa.

Konkludując, w ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie po zebraniu materiału dowodowego oraz przeprowadzeniu jego oceny, a jego wyniki odzwierciedlić w treści wydanego orzeczenia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.