Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1172/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 6 , 7 , 61 , 77 , 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A.L. , H.L. na decyzję Wojewody [....] z dnia 1 października 2008 r. nr [....] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżących A.L. i H.L. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta N. decyzją z dnia 30 lipca 2008 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz.U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 ze zm.), odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz H.L. i A.L. , za nieruchomość" położoną w N. , stanowiącą parcelę gruntową 1 gm. kat. Z. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, że wnioskodawcy A. i H.L. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2008 r. wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość stanowiącą parcelę gruntową 1 , zajętą pod drogę publiczną. Art. 73 w/w ustawy stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z przepisem ust. 3 tego artykułu, nabycie mienia stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Termin składania wniosków w sprawie ustalenie i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne został w ustawie ściśle określony. Odszkodowanie wypłacane jest na wniosek osoby będącej jej właścicielem (bądź spadkobiercą) w dniu 31 grudnia 1998 r. złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Ponieważ wniosek A. i H.L. został złożony po terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy- roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasło. W odwołaniu od powyższej decyzji H. i A. L. zarzucili, że ich pismo z dnia [...] czerwca 2008 r. nie jest wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania, lecz "poprawieniem" wniosku, który złożyli [...] grudnia 2005 r. Zgodnie ze swoją wiedzą opartą na odpisie z ksiąg wieczystych, we wniosku złożonym w ustawowym terminie podali, że domagają się ustalenie i wypłaty odszkodowania za działki nr 2 i 3 w obrębie [...], dlatego że parcela nr 1 nie została wpisana przez zarząd Dróg Publicznych w N. do księgi wieczystej a błąd ten został naprawiony przez odwołujących się w czerwcu 2008 r. Błąd ten jest skutkiem omyłki pisarskiej osoby dokonującej wpisu, co Postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. potwierdził Sąd Rejonowy w N. . Składając wniosek odwołujący nie mogli wiedzieć, że przejęty grunt będzie miał odrębny numer. Dlatego wydaną decyzję uważają za bezpodstawną.

Wojewoda decyzją z dnia 1 października 2008 r., [...] wydaną podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w związku z art. 9a, 132 i 134 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz.

2603 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. i H.L. , utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta N. z dnia 30 lipca 2008 r. znak [...]. Powołując się na treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., Wojewoda wskazał, że sprawa odszkodowania może być merytorycznie rozstrzygana w przypadku zaistnienia następujących wymogów :

-została wydana i posiada walor ostateczności decyzja Wojewody potwierdzająca uzyskanie własności nieruchomości przez odpowiednia jednostkę, a tym samym jednocześnie utratę własności przez dotychczasowego właściciela,

-został zgłoszony wniosek o odszkodowanie przez właściciela nieruchomości, zachowaniem ustawowego terminu, tj. w okresie między 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r.

-odszkodowanie ustalane jest przez starostę w drodze decyzji administracyjnej po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości.

Organ stwierdził, że badanie zgromadzonej w sprawie dokumentacji wykazało, iż wniosek o odszkodowanie za nieruchomość stanowiąca parcelę 1 gm. kat. Z. złożony został po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy, a obowiązująca regulacja nie daje podstaw do odstąpienia od tej zasady. Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony przez odwołujących się w dniu [...] grudnia 2005 r. dotyczy działek gruntu o numerach ewidencyjnych 4 , 5 , 2 i 3 , obręb [...]. Po wykonaniu pomiarów geodezyjnych w stosunku do działek ewid. 2 i 3 stwierdzono, że nie zostały one zajęte pod drogę, w związku z czym Miejski Zarząd Dróg w N. odmówił złożenia wniosku o przejście na własność gminy ich części. Odnośnie natomiast działek o nr. ewid. 4 i 5 MZD zwrócił się do Wojewody o wydanie decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa na własność Gminy N. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia 1 października 2008 r.,[...] A. i H.L. zarzucili naruszenie przez organ przepisów art. 7, art. 8 , art. 9, art. 75 ust. 1 i art. 77 ust. 4 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie dowodu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w N. Wydział Ksiąg Wieczystych, dotyczącego sprostowania usterki wpisu powstałej na skutek oczywistej omyłki pisarskiej osoby dokonującej wpisu, Podnieśli, że okoliczność, jaki pas gruntu jest zajęty pod drogę jest powszechnie znany, oraz zakwestionowali, aby organ dokonywał pomiarów geodezyjnych działek nr 2 i 3 . Skarżący wskazali, że działki ewid. nr. 2 i 3 przylegają do siebie, oraz, że byli przekonani, że ulica [...] z nimi graniczy. We wniosku z [...] grudnia 2005 r. nie mogli podać prawidłowego numeru, ponieważ nie był on wpisany do ksiąg wieczystych ani uwidoczniony na mapie sytuacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu polega na badaniu jego zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Skargę należało uznać za uzasadnioną, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przepis art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organ obowiązany jest działać w oparciu o obowiązujące normy prawne, w sposób prawidłowy ustalać znaczenie tych norm, niewadliwie dokonać subsumcji i w sposób prawidłowy ustalić następstwa prawne. Powyższe dotyczy stosowania zarówno norm prawa materialnego jak i norm prawa procesowego. Zgodnie natomiast z art. 7 kpa , organy administracji stojąc na straży praworządności mają obowiązek podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W toku postępowania organy obowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie regułami wynikającymi z przepisów art. 75-88 kpa. Z kolei art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej zwanej ustawą, stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

W sprawie jest niesporne, że skarżący w dniu [...] grudnia 2005 r. złożyli wniosek o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działki gruntu o nr. ewid. 2 , 3 , 4 i 5 obr. [...], zajęte od drogę publiczną - jak wskazano we wniosku ul. [...] i [...], oraz o wypłatę odszkodowania z tego tytułu. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, do dnia 30 czerwca 2008 r. nie zapadła żadna decyzja administracyjna dotycząca ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości objęte wnioskiem, o którym mowa. Należało więc uznać, że postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem skarżących z [...]. 12. 2005 r. nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Z akt administracyjnych wynika także, że decyzje właściwego organu, stwierdzające przejście na własność Gminy N. z dniem 1 stycznia 1999 r. działki ewid. nr 6 powstałej z podziału działki ewid. nr 4 (wskazanej przez skarżących we wniosku z [...].12.2005 r.), oraz działki ewid. nr 7 powstałej z podziału działki ewid. Nr 5 (wskazanej w tym wniosku) wydane zostały w dniu 22 lipca 2008 r. (k. [...] akt adm.), oraz że pismem z marca 2008 r. (kopia niewyraźna, k. [...] akt adm) Miejski Zarząd Dróg w N. poinformował skarżących, że działki ewid. nr 2 i 3 nie zostały zajęte pod drogę publiczną i wobec tego wniosek o przejście ich na rzecz Gminy nie zostanie złożony. W dniu 30 czerwca 2008 r. wnioskodawcy skierowali do organu prowadzącego postępowanie pismo, z którego wynika, że numery działek 2 i 3 zostały we wniosku z [...]. 12. 2005 r. podane przez nich błędnie i dlatego proszą o sprostowanie tegoż wniosku w ten sposób, że dotyczy on parceli nr 1 a nie nr. 2 i 3 . W piśmie tym wnioskodawcy wyjaśnili, że pierwotna treść wniosku wynikała z pominięcia parceli nr 1 przy dokonywaniu wpisu w księgach wieczystych. Do pisma powyższego skarżący dołączyli kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w N. Wydział Ksiąg Wieczystych, z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. Z jej treści wynika, że Sąd postanowił sprostować oczywistą omyłkę wpisu poprzez wpisanie w kw [...] w dziale [...] w polu [...] wpisu w brzmieniu "1", oraz wykreślenie w polu [...] wpisu 0,3695 ha wpisanie 0,3803 ha. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że na skutek oczywistej omyłki pisarskiej osoby dokonującej wpisu pominięto parcelę gruntową 1 powstałą z podziału pgr. 8 , oraz błędnie obliczono powierzchnię przedmiotowej nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2008 r. (k. [...] akt adm.) organ poinformował skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji w trybie art. 73 ustawy odnośnie parceli nr ewid. 1 , jednocześnie informując o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 kpa., w szczególności o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań, a następnie w dniu 30 lipca 2008 zapadła decyzja organu l instancji. Z powyższego wynika, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania mającego na celu wyjaśnienie, której nieruchomości dotyczy pismo skarżących, jaka była treść złożonego przez nich wniosku z [...]. 12. 2005 r. , a także jakie dowody i na jaką okoliczność przedkładają, oraz czy rzeczywiście chodzi o nieruchomość objętą wnioskiem z grudnia 2005 r. Podkreślenia wymaga w szczególności, że pismo z dnia 30 czerwca 2008 r. to zostało skierowane przez skarżących do organu w toku postępowania wszczętego wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania z dnia [...] . 12. 2005 r., a więc wniosku złożonego w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Pomimo, iż w aktach administracyjnych brak zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania zainicjowanego powyższym wnioskiem, to daty wydanych decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa na własności działek stanowiących części nieruchomości skarżących, oraz data pisma skierowanego do skarżących przez MZD w N. (nie będącego przecież organem prowadzącym postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania), jak i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji świadczą o tym, że postępowanie z wniosku skarżących złożonego [...]. 12. 2005 r. nie zostało na dzień wydania zaskarżonej decyzji zakończone. Organ orzekający nie miał więc żadnych podstaw aby na tym etapie postępowania uznać pismo skarżących z dnia 30 czerwca 2008 r. , za nowy wniosek, złożony po upływie ustawowego terminu. Z treści pisma wynika jasno, że skarżący nie domagają się ustalenia odszkodowania za inną, dodatkową jeszcze nieruchomość, stanowiącą ich własność w dniu 31 grudnia 1998 r. i zajętą pod drogę publiczną, ale że wyjaśniają kwestię numeracji nieruchomości, co do których wniosek złożyli w dniu [...].12. 2005r. Składając ten wniosek opierali się na treści odpisu z księgi wieczystej, z czego nie można czynicie zarzutu, skoro z art. 73 ust. 4 ustawy wynika, że prawo skutecznego złożenia wniosku o odszkodowanie przysługuje właścicielowi Nadto, zarówno w tym wniosku, jak i w piśmie z [...]. 06. 2008 r. mowa jest o nieruchomościach zajętych pod ul. [...].

Wniosek, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy wszczyna postępowanie administracyjne, w toku którego organy obowiązane są stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z zasady prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 kpa wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Z treści art. 73 ust. 4 ustawy wynika, że odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 - a więc za nieruchomości - będzie ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r. Treść ta wskazuje, że koniecznym, a zarazem wystarczającym wymogiem skutecznego złożenia takiego wniosku jest złożenie go w ustawowym terminie, oraz wykazanie przysługującym w dniu 1 stycznia 1998 r. prawem własności nieruchomości, która została zajęta pod drogę publiczną. Prawa tego nie może oczywiście niweczyć fakt dokonania w toku postępowania sprostowania dotyczącego właściwej numeracji nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, jeżeli w wymaganej przez ustawodawcę dacie wnioskodawca był jej właścicielem. Wniosek skarżących złożonego w ustawowym terminie wskazuje, iż podali oni nie tylko numery działek zajętych pod drogę publiczną, ale i wskazali nazwę ulicy, w skład której nieruchomości stanowiące ich własność weszły.

Niewątpliwie zatem intencją skarżących było uzyskanie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę, wskazane i określone także przez podanie nazwy ulicy. Przeprowadzenie natomiast postępowania dowodowego zmierzającego do ostatecznego ustalenia numeracji dziełek ewidencyjnych i powierzchni faktycznie zajętej pod drogę publiczną należy do obowiązku organu prowadzącego postępowanie, przy czym zagadnieniem wstępnym jest w tym przypadku decyzja stwierdzająca przejście na własność nieruchomości zajętych pod drogę publiczną (por. Wyrok'WSA z 18. 05. 20078 r., l SA/Wa 1405/06, lEX. nr 346967). Odmawiając zatem skarżącym ustalenia i wypłaty odszkodowania organ naruszył przepis art. 61 kpa poprzez błędne zakwalifikowanie pisma wyjaśniającego jako nowego wniosku dotyczącego innej nieruchomości niż objęta wnioskiem z [...]. 12. 2005 r., oraz przepisy art. 6, 7, 77 i art. 80 kpa z przyczyny wyżej wskazanych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została także wydana z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13. 10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajęta parcelę nr 1 organy winny mieć na uwadze treść wskazanych przepisów postępowania i prawa materialnego, które zostały naruszone, oraz wskazaną wyżej ich wykładnię.

Wobec powyższego, należało w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.