Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 637/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 3, art. 43 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Policji.
article: par. 22, par. 26
journal: Dz.U. 1991 nr 79 poz. 349
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
Teza: Jeżeli stwierdzone inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji, to datą powstania trwałej niezdolności do służby jest data wydania orzeczenia przez komisję lekarską I stopnia.

TEZY

Jeżeli stwierdzone inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji, to datą powstania trwałej niezdolności do służby jest data wydania orzeczenia przez komisję lekarską I stopnia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Grzegorza W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 marca 2005 r., II SA/Wr 1624/03 w sprawie ze skargi Grzegorza W. na decyzję (...) Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia 23 czerwca 2003 r. w przedmiocie funkcjonariusza policji - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Opolu; (...).


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym z dnia 28 kwietnia 2003 r. Komendant Powiatowy Policji w O. zwolnił Grzegorza W. ze służby w Policji z dniem 31 lipca 2003 r., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./. Komendant jednocześnie stwierdził, iż zwolniony policjant jest uprawniony do nagrody rocznej za 2003 r. w wysokości 7/12 jednomiesięcznego uposażenia, jakie policjantowi przysługuje na dzień zwolnienia ze służby, ekwiwalentu pieniężnego za 56 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego za lata 2001-2003 i odprawy w wysokości pięciomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym przysługującym w dniu zwolnienia.

Organ ustalił, że Grzegorz W. zaprzestał służby od dnia 31 lipca 2002 r. z powodu choroby i orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O., z dnia 4 października 2002 r. oraz orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej ZOZ MSWiA w K. z dnia 12 grudnia 2002 r., został uznany za niezdolnego do służby w Policji.

W ocenie organu, okoliczności te, zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, stanowią przesłanki obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby w policji, po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, o ile policjant wcześniej nie zgłosi pisemnego wystąpienia ze służby.

Nawiązując do zarzutu skarżącego Komendant przypomniał, że bezpośredni przełożony zgodził się na urlop Grzegorza W. w okresie od 7 października 2002 r. do 29 października 2002 r., gdyż policjant wnioskując o urlop nie powiadomił go o orzeczeniu trwałej niezdolności do służby, a kopia orzeczenia stwierdzającego tę niezdolność dotarła do Komendy Powiatowej Policji w O. w dniu 11 października 2002 r.

Organ I instancji przywołał także przepis par. 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów /Dz.U. nr 81 poz. 740/, według którego policjantowi nie może być udzielony urlop wypoczynkowy w okresie niezdolności do służby wskutek choroby.

W rezultacie Komendant przyjął, że skarżący nie korzystał z urlopu wypoczynkowego. Uprawnienie do nagrody rocznej ustalono w oparciu o par. 1 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg /Dz.U. nr 86 poz. 789/. Uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przyznano na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, a wysokość odprawy ustalono stosownie do art. 115 ust. 1 tej ustawy.

W odwołaniu Grzegorz W. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego wydanego w pierwszej instancji, w części dotyczącej terminu zwolnienia, poprzez jego przesunięcie na dzień 30 października 2002 r., oraz zmianę wysokości nagrody rocznej do 10/12 jednomiesięcznego uposażenia, a także zmianę ustaleń w przedmiocie ilości dni urlopu wypoczynkowego i wysokości równoważnika z tego tytułu. Podniósł, że zaprzestał służby z powodu choroby, w dniu 30 października 2002 r. Zarzucił podanie błędnej daty wydania orzeczenia przez Okręgową Komisję Lekarską w K. Jak dowodził, orzeczenie to wydano 17 grudnia 2002 r., a nie 12 grudnia 2002 r. Wskazał, iż jego inwalidztwo istnieje właśnie od tej daty. W rezultacie, zdaniem skarżącego, wadliwie wyliczono okres jego służby oraz uprawnienie do nagrody rocznej, ekwiwalent pieniężny za urlop oraz odprawę. Skarżący podkreślił, iż dopiero w dniu 29 października 2002 r., telegramem skierowanym do KPP w W., powiadomiono go aby nie stawiał się do służby w dniu 30 października 2002 r. Jego zdaniem, dopiero to pismo stanowiło formalne niedopuszczenie go do służby. Od tej daty zatem należy liczyć dwunastomiesięczny okres, o którym mowa w ustawie. Odwołujący zaprzeczył jakoby zataił fakt dysponowania orzeczeniem WKL przed Komendantem Policji w P. Zauważył, iż był stroną "niejako" przeciwną wobec jednostki zatrudniającego go. Obowiązkiem Komendanta Powiatowego było dochowanie szczególnej staranności i badanie stanu faktycznego na każdym etapie postępowania. Nawet przyjmując nieprawdziwe twierdzenie o zatajeniu czegokolwiek przez skarżącego, to po dniu 11 października 2002 r. Komendant powinien zająć stanowisko. Uczynił to zaś w dniu 30 października 2002 r. na wniosek skarżącego.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2003 r., Komendant Wojewódzki Policji w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaakceptował ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji. Nawiązał do przepisu par. 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, zgodnie z którym w razie orzeczenia całkowitej niezdolności policjanta do służby, bezpośredni przełożony niezwłocznie zwalnia go z zajęć służbowych, na okres do dnia zwolnienia ze służby. Wskazał, iż według przepisu par. 3 ust. 4 ww. rozporządzenia do udzielania urlopu i do zwolnienia od zajęć służbowych nie stosuje się formy rozkazu służbowego. Przypomniał, iż w okresie zwolnienia od zajęć służbowych policjantowi nie udziela się urlopu wypoczynkowego. Skoro skarżącemu nie można było udzielić urlopu wypoczynkowego, to urlop ten został anulowany.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto wskazał, że w dniu 4 października 2002 r. Przewodniczący WKL w O. poinformował go o nieprawomocnym charakterze orzeczenia o niezdolności do służby. Skarżący zgłosił ten stan rzeczy bezpośredniemu przełożonemu i wniósł o udzielenie mu urlopu wypoczynkowego w okresie od 7 października 2002 r. do 29 października 2002 r. Przełożony udzielił skarżącemu urlopu w ww. terminie. Zdaniem skarżącego udzielenie mu urlopu wypoczynkowego było równoznaczne z dopuszczeniem go do pełnienia służby. Zatem termin, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 7 i art. 43 ust. 1 ustawy o Policji zaczął biec po zakończeniu urlopu, tj. w dniu 30 października 2002 r.

Skarżący podsumował, że podjęcie decyzji o anulowaniu urlopu już po terminie jego biegu, a wykorzystywanego przez skarżącego w naturze, jest niezgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w O. wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 17 marca 2005 r. /II SA/Wr 1624/03/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpatrujący skargę na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/, oddalił skargę.

WSA w uzasadnieniu podniósł, iż orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w K. było orzeczeniem wydanym w trybie odwoławczym, przewidzianym przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych /Dz.U. nr 79 poz. 349 ze zm./. Polegało na zatwierdzeniu, w myśl par. 4 pkt 1 tego rozporządzenia, orzeczenia WKL w O., po rozpatrzeniu odwołania Grzegorza W. od orzeczenia tej Komisji.

Jak stwierdził WSA, mimo określenia, w treści orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej /OKL/, że inwalidztwo istnieje od dnia 17 grudnia 2002 r., OKL nie zmieniła orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w żadnym zakresie, w tym także co do daty od której trwała niezdolność do służby u badanego wystąpiła, gdyż zaakceptowano opinię psychologiczną i wyniki badania psychiatrycznego, będące podstawą orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Opolu o trwałej niezdolności Grzegorza W. do służby od dnia 4 października 2002 r. Jak stwierdził WSA, orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej nie określiło daty powstania trwałej niezdolności do służby /która to niezdolność ustalana jest w trybie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, wydanego na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 40 i art. 86 ustawy o Policji/, ale datę powstania inwalidztwa, w rozumieniu ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) - /Dz.U. nr 53 poz. 214 ze zm. - obecnie: Dz.U. 2004 nr 8 poz. 67 ze zm./.

WSA podkreślił, iż w zakresie daty powstania trwałej niezdolności do służby Okręgowa Komisja Lekarska nie wypowiedziała się wprost i nie uchyliła orzeczenia komisji lekarskiej pierwszego szczebla. WSA przyjął, iż do dnia 6 października 2002 r. Grzegorz W. był czasowo niezdolny do służby wskutek choroby, ale już od 4 października 2002 r. ta niezdolność nabrała trwałego charakteru. Zarówno z przepisów par. 23 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, jak i z przepisu par. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów /Dz.U. nr 81 poz. 740 ze zm./ wynika, że nie ma podstaw prawnych do podjęcia przez przełożonego policjanta czynności polegającej na udzieleniu urlopu wypoczynkowego policjantowi, wobec którego w okresie czasowej niezdolności do służby wskutek choroby orzeczono trwałą niezdolność do służby.

Dodatkowo, także z istoty urlopu wypoczynkowego oraz przepisu art. 83 ustawy o Policji można odczytać normę, według której urlopu wypoczynkowego udzielić można policjantowi zdolnemu do pełnienia służby. Udzielenie urlopu i zwolnienie od zajęć służbowych jest sprawą osobową policjanta, w rozumieniu par. 3 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, załatwianą w drodze postępowania administracyjnego, z tym że do tych spraw osobowych nie stosuje się formy rozkazu służbowego /par. 3 ust. 4 rozporządzenia/. Czynność ta powinna być zgodna z przepisami prawa o charakterze bezwzględnie obowiązującym i wiążącym organ, bez względu na to, czy jest podejmowana na wniosek policjanta, czy z urzędu przez przełożonego, a do takich przepisów zaliczyć należy przywołane przepisy par. 23 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów oraz par. 6 rozporządzenia w sprawie urlopów policjantów. Podjęta w sposób sprzeczny z przepisami, czynność przełożonego udzielająca policjantowi niezdolnemu do służby urlopu wypoczynkowego, zamiast zwolnienia policjanta od zajęć służbowych, powinna być wyeliminowana w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia ze służby i postępowania regulującego roszczenia pieniężne policjanta zwolnionego ze służby.

Jak stwierdził WSA konwalidacja w pierwszym zakresie została dokonana przez prawidłowe ustalenie w rozkazie personalnym o zwolnieniu skarżącego ze służby, rzeczywistego stanu faktycznego co do zaprzestania służby z powodu choroby i trwania okresu 12 miesięcy, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji. W przedmiocie zaś skutku w postaci niewykorzystania urlopu wypoczynkowego, na mocy art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w związku z par. 22 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, można było w rozkazie personalnym o zwolnieniu ze służby, określić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Według WSA w odniesieniu do zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, organy administracyjne prawidłowo przyjęły datę zaprzestania służby z powodu choroby i trwanie okresu tej niezdolności i jednocześnie konsekwentnie określiły ekwiwalent należny zwalnianemu policjantowi za niewykorzystany w rzeczywistości urlop w okresie od 7 października 2002 r. do 29 października 2002 r. Dodatkowo w zaskarżonych rozkazach prawidłowo określono wysokość nagrody rocznej i odprawy. W ocenie WSA zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa materialnego, a uchybienia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy, i w tym stanie rzeczy skarga została oddalona.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz W. zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 marca 2005 r. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy oraz art. 43 ust. 1 z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niezaliczenie do okresy służby okresu urlopu, który został prawidłowo udzielony w okresie od 7 do 29 października 2002 r., oraz poprzez przyjęcie, że orzeczenie WKL MSWiA w O. z dnia 4 października 2002 r. jest orzeczeniem ostatecznym w sytuacji naruszenia dyspozycji par. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych z jednoczesnym nie uznaniem terminu ustalenia inwalidztwa od dnia 17 grudnia 2002 r., stosownie do orzeczenia OKL MSWiA w K.

Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi, ewentualne uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz o zwolnienie Grzegorza W. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w całości.

Skarżący wniósł również o rozważenie przez NSA czy orzeczenie organu I instancji - Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, w sytuacji zaskarżenia jej decyzji do Okręgowej Komisji Lekarskiej i nie zmienienia, jak również zmienienia decyzji Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej powoduje, iż data inwalidztwa jest równoznaczna z decyzją Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej czy też z datą orzeczenia prawomocnie o tym fakcie przez Okręgową Komisję Lekarską.

W uzasadnieniu skargi, Grzegorz W. podniósł, iż w obowiązującym systemie prawnym dopiero orzeczenie prawomocne korzysta z powagi rzeczy osądzonej, bądź to w sytuacji uprawomocnienia się orzeczenia I instancji wobec jego niezaskarżenia bądź w sytuacji orzeczenia II instancji w sytuacji zaskarżenia orzeczenia I instancji.

W opinii skarżącego WSA w Opolu wydając orzeczenie zapomniał o jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 Kpa. Skarżący podniósł również, iż WSA w ogóle, niezależnie od powziętego rozstrzygnięcia, nie badał innej kwalifikacji prawnej schorzeń, a tym bardziej nie przyjął istotnego okresu pomiędzy terminami wydania orzeczeń Komisji Lekarskich. Zdaniem skarżącego w obydwu orzeczeniach jest mowa o zupełnie innych schorzeniach, co winno w skutkach prowadzić WSA do zakwestionowania orzeczenia I instancji.

Skarżący podniósł również, iż w orzeczeniu WSA wbrew jakimkolwiek zasadom przyjęto, iż do okresu służby nie zalicza się urlopu wypoczynkowego prawomocnie udzielonego przez przełożonego.

Skarżący zarzucił także, iż wyrok WSA narusza interes strony, w ten sposób, iż do okresu służby nie zaliczono okresu służby od dnia 31 lipca do 30 października 2002 r., co spowodowało pozbawienie skarżącego uprawnień emerytalnych.

Dodatkowo wniósł o zwolnienie od obowiązku wniesienia wpisu, powołując się na trudną sytuację materialną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje skargi kasacyjne od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega złożony w skardze kasacyjnej wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotyczy sporu z zakresu stosunku służbowego.

W zarządzeniu WSA w Opolu z dnia 2 czerwca 2005 r. trafnie wskazano, iż skarżący ustawowo zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z przepisami art. 239 ust. 1 lit. "d" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunku pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Istnienie obligatoryjnego ustawowego zwolnienia od obowiązku poniesienia kosztów sądowych, mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, powoduje bezcelowym rozpatrzenie wniosku skarżącego w tym zakresie.

Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że Skarżący zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 43 ust. 1, art. 41 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./ oraz naruszenie przepisu par. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych /Dz.U. nr 79 poz. 349 ze zm./.

Skarżący kwestionuje również możliwość cofnięcia udzielonego mu przez przełożonego urlopu w dniach od 7 do 29 października 2002 r. oraz podnosi, iż okres ten powinien być zaliczony do okresu służby.

W sprawie bezspornym jest, iż Grzegorz W. na mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia 4 października 2002 r. oraz orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. z dnia 17 grudnia 2002 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji. Bezspornym jest również, iż został mu udzielony urlop wypoczynkowy w okresie od 7 do 29 października 2002 r.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii momentu powstania trwałej niezdolności skarżącego do służby w Policji oraz związanej z tym daty zwolnienia Grzegorza W. ze służby w Policji.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 40 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji policjant może być skierowany z urzędu lub na jego prośbę do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą.

Przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji przewiduje obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Zwolnienie takie nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby /art. 43 ust. 2 ustawy o Policji/.

Tryb postępowania przed komisjami lekarskimi podległymi Ministrowi Spraw Wewnętrznych określony został przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych /Dz.U. 1991 nr 79 poz. 349 ze zm./.

Zgodnie z przepisem par. 26 rozporządzenia prawo odwołania przysługuje od każdego nieprawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej.

Komisjami orzekającymi w rozumieniu rozporządzenia są wojewódzkie komisje lekarskie jako organy I stopnia, oraz okręgowe komisje lekarskie /organy odwoławcze/.

Orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej, od których nie wniesiono odwołania lub sprzeciwu, i orzeczenia, do których okręgowa komisja lekarska nie ma zastrzeżeń - zostają przez nią zatwierdzone /par. 28 pkt 3 ww. rozporządzenia/.

Jednocześnie w przypadku, gdy organ odwoławczy nie zatwierdza orzeczenia komisji I stopnia, zobowiązany jest je uchylić oraz wydaje nowe orzeczenie, które jest ostateczne lub zarządza ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez wojewódzką komisję lekarską albo - jeśli orzeczenie dotyczy spraw, o których mowa w par. 22 rozporządzenia - zwraca je wraz ze swoją opinią co do zasadności ustaleń wojewódzkiej komisji lekarskiej w celu ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowego orzeczenia /przepis par. 28 ww. rozporządzenia/.

Ze względu na brak decyzji Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. w przedmiocie uchylenia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. należy przyjąć, iż Wojewódzka Komisja Lekarska podzieliła ocenę wyrażoną w zaskarżonym orzeczeniu. Wskazuje na to również wyraźne stwierdzenie o zgodności orzeczenia OKL z zaskarżonym orzeczeniem WKL. Kwestie te jednak dodatkowo muszą podlegać zbadaniu w toku ponownego rozpoznania sprawy przez sąd I instancji. Należy również podkreślić, iż w orzeczeniu OKL potwierdzono wystąpienie u badanego sytuacyjnej reakcji dezadaptacyjnej upośledzającej zdolności przystosowawcze, jako schorzenia powodującego całkowitą niezdolność do służby. Orzeczenie OKL jedynie dodatkowo wskazało, iż oprócz wskazanego przez WKL schorzenia, u badanego stwierdzono wystąpienie schorzenia współistniejącego - okresowego zespołu szyjnego - po przebytym urazie tego odcinka powodujące ograniczoną zdolność do służby w Policji.

Takiego ustalenia nie zmienia również fakt określenia w orzeczeniu Okręgowej Komisji Lekarskiej innej niż w decyzji organu I stopnia daty powstania inwalidztwa.

Zarówno w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O., jak i w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. wskazano, że stwierdzone u skarżącego inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji - określenie daty powstania inwalidztwa nie ma więc znaczenia dla rozstrzygnięcia co do momentu powstania całkowitej niezdolności skarżącego do służby.

Trafnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyjął, iż datą powstania trwałej niezdolności do służby skarżącego jest data wydania orzeczenia przez komisję lekarską I stopnia, tj. 4 października 2002 r.

Data ta ma znaczenie dla określenia okresu zwolnienia ze służby w Policji, o którym mowa w art. 43 ust. 2 ustawy o Policji, o ile policjant nie złoży w tej sprawie stosownego wniosku.

Dla prawidłowego określenia daty zwolnienia policjanta ze służby w rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie ma ustalenie skuteczności dokonania czynności udzielenia Grzegorzowi W. urlopu w okresie od 7 do 29 października 2002 r.

W tym zakresie, WSA w Opolu nietrafnie przyjął, iż "podjęta w sposób sprzeczny z przepisami, czynność przełożonego udzielająca policjantowi niezdolnemu do służby urlopu wypoczynkowego, zamiast zwolnienia policjanta od zajęć służbowych, powinna być wyeliminowana w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia ze służby i postępowania regulującego roszczenia pieniężne policjanta zwolnionego ze służby", oraz iż "konwalidacja ta została dokonana przez prawidłowe ustalenie, w rozkazie personalnym o zwolnieniu skarżącego ze służby, rzeczywistego stanu faktycznego co do daty zaprzestania służby z powodu choroby i trwania dwunastomiesięcznego okresu, o którym mowa w art. 43 ustawy o Policji", zaś w zakresie roszczeń pieniężnych określono prawidłową wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Jak wynika z akt sprawy, udzielając urlopu Grzegorzowi W. przełożony policjanta nie posiadał wiadomości o stwierdzeniu przez Wojewódzką Komisję Lekarską w dniu 4 października 2002 r. trwałej niezdolności do służby w Policji skarżącego. Stwierdzona przez WKL trwała niezdolność Grzegorza W. została zatwierdzona w trybie odwoławczym orzeczeniem OKL MSWiA w K. z dnia 7 grudnia 2002 r.

Podkreślić należy, iż po uzyskaniu orzeczenia komisji lekarskiej I stopnia w dniu 11 października 2002 r. przełożony nie podjął żadnych działań /w stosunku do skarżącego/, mających na celu wypełnienie obowiązków nałożonych na przełożonego policjanta przepisami prawa. Zgodnie bowiem z przepisem par. 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów /Dz.U. nr 151 poz. 1261/, przełożony właściwy w sprawach osobowych po otrzymaniu orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby policjanta niezwłocznie zwalnia go od zajęć służbowych do dnia zwolnienia ze służby. Dodatkowo, przepis par. 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów /Dz.U. nr 81 poz. 740 ze zm./ zakazuje udzielania urlopu wypoczynkowego w określonych w tym przepisie wypadkach, a mianowicie w okresie: czasowej niezdolności od służby, zwolnienia od zajęć służbowych lub zawieszenia w czynnościach służbowych.

Istniały więc prawne przesłanki do zwolnienia Grzegorza W. od zajęć służbowych, a przełożony zobowiązany był to uczynić niezwłocznie po uzyskaniu orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. w dniu 11 października 2002 r.

Tymczasem Grzegorz W. o braku możliwości stawiennictwa do służby został zawiadomiony pisemnie w dniu 30 października 2002 r., a więc po upływie przyznanego mu okresu urlopu wypoczynkowego.

W rozpatrywanej sprawie organ dokonał odpowiedniej konwalidacji dopiero w rozkazie personalnym z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie zwolnienia ze służby. W rozkazie tym anulowano Grzegorzowi W. urlop wypoczynkowy w dniach 7-29 października 2002 r., odpowiednio zwiększając kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe.

Trudno zgodzić się ze stwierdzeniem WSA w Opolu, iż tego rodzaju działanie przełożonych dążące do stwierdzenia rzeczywistego stanu rzeczy można uznać za prawidłowe. Nie istniały bowiem żadne przeszkody, by Grzegorz W. został zwolniony od zajęć służbowych, niezwłocznie po uzyskaniu przez przełożonego informacji o wydaniu przez komisję lekarską orzeczenia o trwałej niezdolności do służby policjanta, a więc w czasie jego przebywania na urlopie wypoczynkowym. Brak jakichkolwiek działań przełożonego powodował, iż Grzegorz W. zakładał, iż pełnoprawnie wykorzystuje przyznany mu urlop wypoczynkowy. Dodatkowo należy podkreślić, iż zgodnie z przepisem art. 83 ustawy o Policji, policjant może zostać odwołany z urlopu wypoczynkowego z ważnych względów służbowych, co powoduje, iż potencjalnie nawet w przypadku przebywania na urlopie wypoczynkowym policjant musi być przygotowany do pełnienia służby, w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności. Tym bardziej w stosunku do Grzegorza W. wskazane było niezwłoczne zwolnienie go od zajęć służbowych, w sytuacji podjęcia wiadomości o przesłankach uniemożliwiających dalsze pełnienie przez niego służby w Policji.

Należy zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym pełnoprawnie wykorzystał on udzielony mu przez przełożonego urlop w dniach 7-29 października 2002 r.

Okoliczność wykorzystania przez skarżącego urlopu wypoczynkowego ma, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem /zob. wyrok NSA z dnia 12 marca 2001 r., II SA 3145/00 - Lex nr 55049, wyrok NSA z dnia 16 maja 2001 r., II SA 704/01 - Lex nr 55005/, wpływ na ustalenie ochronnego okresu dwunastu miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.

Ustalenie to powoduje, iż zaskarżony wyrok WSA w Opolu został wydany z naruszeniem przepisu art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy Policji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej, które obejmują koszty zastępstwa procesowego skarżącego, Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.