Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1173/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par.3, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. L. i J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 436/15 w sprawie ze skargi A. L., H. M. L., J. L. i M. I. L. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 8 grudnia 2015 r., II SA/Bk 436/15 oddalił skargę A. L., H. M. L., J. L. i M. I. L. na decyzję Wojewody P. z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zgodnie z art. 112 ust. 2 i 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej u.g.n.) wywłaszczenie nieruchomości polega albo na decyzyjnym całkowitym pozbawieniu prawa własności nieruchomości (użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości) albo na ograniczeniu takiego prawa, o ile cele publiczne na nieruchomości osób trzecich nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż poprzez pozbawienie lub ograniczenie uprawnień właścicielskich, a prawa do nieruchomości nie mogą być nabyte w drodze umowy. Przewidziane zatem art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez zezwolenie na założenie na takiej nieruchomości, między innymi, przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, jest jednym z rodzajów wywłaszczenia, które nastąpić może jedynie za odszkodowaniem, o czym wprost stanowi art. 128 ust. 1 u.g.n. Art. 128 ust. 4 u.g.n. powtarzając zasadę objęcia odszkodowaniem również szkód powstałych wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n., wskazuje, że takie odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, powinno być powiększone o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zatem, wysokość odszkodowania za szkody wynikłe z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości powinna obejmować dwa elementy: wartość poniesionych szkód (pieniężne wyrównanie zniszczeń) oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek trwałego usytuowania na niej urządzeń przesyłowych. Treść tego przepisu wyraża konstytucyjną zasadę "słusznego" odszkodowania za wywłaszczenie, wynikającą z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP ("wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem"). Słuszne odszkodowanie jest obok celu publicznego, drugą podstawową przesłanką dopuszczalności wywłaszczenia. Odszkodowanie słuszne to odszkodowanie ekwiwalentne do wartości wywłaszczonej nieruchomości, co w odniesieniu do odszkodowań za wywłaszczenie polegające na ograniczeniu uprawnień właścicielskich do gruntu usytuowaniem na nim urządzeń przesyłowych, oznacza odszkodowanie za szkody na gruncie wyrządzone wybudowaniem urządzeń, jak i równowartość ubytku wartości nieruchomości wskutek konieczności znoszenia trwałej obecności urządzeń na gruncie.

Szczegółowe zasady określania wartości poniesionych szkód na nieruchomości oraz określania zmniejszenia wartości nieruchomości, o których to elementach odszkodowania mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., zawarte są w § 43 Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Przepis ten w ust. 1 i 2 stanowi, że przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości uwzględniać należy, rozumiany jako przeznaczenie nieruchomości, stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie decyzji (zakończenia inwestycji) a także utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej do dnia zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji (zakończenia inwestycji). W ust. 3 przepis stanowi zaś, że przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości uwzględnia się: zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej nieruchomości, trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości oraz skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., przy czym oszacowanie szkód w tym ostatnim elemencie, następuje dopiero po wystąpieniu szkody w tym zakresie, co wynika z § 43 ust. 4.

Zatem, zarzut skarżących objęcia kwotą ustalonego odszkodowania następstw trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskutek zlokalizowania na niej urządzeń przesyłowych wraz ze słupami jest bezzasadny. Wbrew obawom skarżących, nie zostali oni pozbawieni domagania się ustalenia wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, o ile do ustanowienia tego ograniczonego prawa rzeczowego w przyszłości dojdzie. Obecnie obowiązujące przepisy art. 3051 – 3054 Kodeksu cywilnego, pozwalają bowiem obciążyć nieruchomość służebnością przesyłu na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować urządzenia, jak i na rzecz tego przedsiębiorcy, którego własność stanowią urządzenia już wybudowane (vide: art. 3051 k.c.), i pozwalają także na ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu (vide: art. 3052 k.c.). Wszelkie spory na tle prawa korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe, rozstrzygane być winny w drodze stosownych postępowań cywilnych (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2014 r., II CSK 573/13 i uchwała SN z 24 lipca 2013 r., III CZP 36/13). Na ustalenie kwoty odszkodowania nie mogło mieć wpływu postępowanie w sprawie zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych skarżących, na których usytuowano urządzenia do przesyłu energii. Z dopuszczonego przez Sąd z urzędu dowodu z akt sprawy II SA/Bk 436/15 z wcześniejszej skargi A. L. i H. M. L. na decyzję ostateczną w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, wynika bowiem, że wybudowanie na nieruchomości skarżących urządzeń przesyłowych bezspornie nastąpiło bez uprzedniego uzyskania przez inwestora zgody na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Ta bezsporna okoliczność – jak wynika z tezy wyroku II SA/Bk 254/12 – świadcząca, że doszło do faktycznego wyłączenia użytków rolniczych z produkcji rolniczej, nie pozwala na późniejsze wydanie na wniosek inwestora decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, a z faktycznym wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej wiązać się może tylko odpowiedzialność pieniężna sprawcy wyłączenia. Konsekwencją tego wyroku Sądu jest decyzja Starosty B. z [...] listopada 2015 r., której kopię przedłożył skarżący na rozprawie o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych skarżących z produkcji rolniczej. Nawet jeżeli ta decyzja nie uzyskała waloru ostateczności, to w świetle bezspornego faktu zakończenia realizacji inwestycji w sierpniu 2011 r. (nie podważanego przez strony i obiektywnie potwierdzonego ustaleniami Sądu w sprawie II SA/Bk 254/12), nie można przyjmować, że wydanie decyzji w sprawie wyłączenia mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na treść decyzji o ustaleniu odszkodowania. Ustalone odszkodowanie uwzględnia bowiem faktyczny fakt wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, do którego to wyłączenia doszło na skutek zrealizowania inwestycji. Nie istniały zatem podstawy do wnioskowanego przez skarżących zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Nie można też uznać, że ustalenie odszkodowania nastąpiło przedwcześnie. Odszkodowanie oparte na art. 128 ust. 4 u.g.n. jest następstwem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości a obowiązek jego ustalenia powstaje z momentem zrealizowania inwestycji. Z akt administracyjnych wynika, że sekwencja zdarzeń prawnych poprzedzających wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania objęła: decyzję Wójta Gminy B. Nr [...] z [...] marca 2011 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w zakresie budowy napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji: stacja [...] B. – nowoprojektowana stacja [...] – stacja [...] H. miedzy innymi na nieruchomości oznaczonej numerami ewidencyjnymi [...], [...] położonej w obrębie W., gmina B., decyzję Starosty Powiatowego z [...] maja 2011 r. o ograniczeniu uprawnień właścicielskich skarżących do wymienionej nieruchomości dla potrzeb zrealizowania inwestycji celu publicznego, decyzję Starosty B. z [...] maja 2011 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie opisanej wyżej nieruchomości dla potrzeb zrealizowania inwestycji oraz oświadczenie kierownika budowy z 5 sierpnia 2011 r. o zakończeniu robót budowlanych realizowanych na podstawie dwóch decyzji Starosty B. o pozwoleniu na budowę z 14 kwietnia 2011 r. [...] i z 27 czerwca 2011 r. [...]. Ustalenie odszkodowania oparte zostało na wycenie szkód dokonanej przez uprawnionego rzeczoznawcę i poprzedzone oględzinami nieruchomości, w których czynnie uczestniczyli: skarżący oraz przedstawiciel wykonawcy robót. Do protokołu oględzin opisany został zakres zniszczeń w uprawach, uzgodniony – jak wynika z treści protokołu – przez właścicieli nieruchomości z przedstawicielem wykonawcy robót, a rzeczoznawca przed sporządzeniem operatu dysponował mapami pozwalającymi na dokładne obliczenie powierzchni zniszczeń i zakresu zajęcia nieruchomości. Do operatu szacunkowego skarżący nie zgłaszali zastrzeżeń.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli A. L. i J. L., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o "zmianę zaskarżonego wyroku poprzez odmienne orzeczenie co do istoty sprawy w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej przez pominięcie odszkodowania za usytuowanie siedmiu słupów elektroenergetycznych oraz podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej bowiem nie jest to odszkodowanie lecz wynagrodzenie z tytułu służebności przesyłu i przepisy kpa nie mają tu zastosowania lecz należy stosować obowiązujące przepisy art. 3051 – 3054 kodeksu cywilnego i uregulować w drodze postępowań cywilnych", ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

a) art. 106 § 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających żądanych przez skarżących w przedmiocie: 1) zażądania i dołączenia w celach dowodowych akt Starostwa Powiatowego w B. nr [...] dotyczących postępowania w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej działek nr [...] i [...] i decyzji umarzającej postępowanie w tym przedmiocie obecnie uchylonej w całości decyzją SKO w B. z [...] stycznia 2016 r. znak [...], a także 2) akt Starostwa Powiatowego w B. w tym decyzji Starosty B. w B. z [...] czerwca 2011 r. znak [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielający pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej – wydanego na podstawie decyzji w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z [...] maja 2011 r. znak [...], a w których to aktach znajduje się pismo P. Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., zgodnie z którym II etap procesu inwestycyjnego umiejscowionego na działkach nr geod. [...] i [...] wciąż trwa, gdyż [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda P. uchylił decyzję Starosty B. o pozwoleniu na budowę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, który umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę linii zaskarżone przez organy nadzoru budowlanego i zakończone ostateczną decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] lipca 2013 r., [...] obecnie zaskarżone do WSA w Białymstoku na okoliczność wzruszenia pozwolenia budowlanego, czego skutkiem może być przywrócenie nieruchomości do stanu pierwotnego na skutek wyroku Sądu i decyzji organów budowlanych, co będzie miało wpływ także na prawa i obowiązki inwestora w zakresie odszkodowania,

b) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz nierozpoznanie przez Sąd I instancji podniesionego przez skarżących zarzutu, że odszkodowanie za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia przez nieruchomości nr geod. [...] i [...] napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej i usytuowanie siedmiu słupów elektroenergetycznych zostało naliczone od nieuprawnionego podmiotu P. SA zamiast od inwestora S. Sp. zo.o. w B., który decyzją Starosty B. nr [...] w sprawie znak [...] z [...] czerwca 2011 r. a nie decyzją Starosty B. o pozwoleniu na budowę z 14 kwietnia 2011 r. nr [...] uzyskał zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] relacji stacja [...] B. – nowoprojektowana stacja [...] – stacja [...] H. Etap II/ obecnie zaskarżonego przez władze nadzoru budowlanego do WSA w Białymstoku (decyzja znak [...]), a w związku z tym inwestycja nie była inwestycją celu publicznego lecz komercyjną na rzecz S. Sp. z o.o., a wszystkie decyzje będące następstwem tej decyzji zostały wydane z naruszeniem prawa i miały na celu obejście prawa również w zakresie odszkodowania za usytuowanie siedmiu słupów elektroenergetycznych i podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej, a który to stan faktyczny wyczerpuje znamiona służebności przesyłu uregulowane art. 3051 – 3054 k.c., przy czym należy podnieść, iż Sąd ograniczył sekwencję zdarzeń prawnych poprzedzających wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania do decyzji Wójta Gminy B. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji Starosty Powiatowego z [...] maja 2011 r. o ograniczeniu uprawnień właścicielskich realizowanych na podstawie decyzji Starosty B. w B. z [...] czerwca 2011 r. nr [...], [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej S. Polska Sp. z o.o. B. pozwolenia na budowę napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] relacji stacja [...] B. – nowoprojektowana stacja [...] – stacja [...] H. Etap II/ uchylonej [...] sierpnia 2011 r. decyzją Wojewody P. i umorzonej przez organ I instancji, a w której to wszczął postępowanie z urzędu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zakończone ostateczną decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] lipca 2013 r., [...] w związku z prowadzonym postępowaniem przez organy nadzoru budowlanego w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a które to rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do WSA w Białymstoku, gdyż wciąż toczy się postępowanie w zakresie wzruszenia pozwolenia budowlanego, czego skutkiem może być przywrócenie nieruchomości do stanu pierwotnego i wznowienia postępowania administracyjnego w zakresie wydanego pozwolenia na budowę, wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, ograniczenia uprawnień właścicielskich skarżących, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej i ustalenia służebności za usytuowanie siedmiu słupów elektroenergetycznych, a więc odszkodowanie będzie również przedwczesne,

c) art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz § 43 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego przez objęcie wyceną szkód z tytułu trwałego posadowienia 7 słupów kratowych, podczas gdy odszkodowanie winno dotyczyć wyłącznie szkód na gruncie a nie z tytułu budowy słupów i wnoszenia służebności przesyłu, tym bardziej iż dla potrzeb budowy słupów nie zyskano pozwolenia na budowę, jak również nie uzyskano decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej, a organy nadzoru budowlanego prowadzą postępowanie w celu przywrócenia nieruchomości do stanu pierwotnego, więc w tej sytuacji wypłata odszkodowania jest pozbawiona podstawy prawnej.

W związku z powyższym wniesiono o uzupełnienie postępowania dowodowego przez:

1. zażądanie i dołączenie w celach dowodowych akt SKO w B. nr [...], a w szczególności decyzji SKO z [...] stycznia 2016 r. uchylającej decyzję Starosty B. z [...] listopada 2015 r. znak [...] umarzającego postępowanie w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej działek nr [...], [...] położonych w obrębie W. oraz akt Starostwa Powiatowego w B. znak [...] dotyczących wyłączenia gruntów nr [...] i [...] z produkcji rolniczej,

2. zażądanie i dołączenie do sprawy niniejszej akt WSA w Białymstoku w sprawie skargi na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] lipca 2013 r., [...] w zakresie wzruszenia pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej oraz akt Starosty B. nr [...] w zakresie pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej – na okoliczność braku podstawy prawnej do wydania decyzji o odszkodowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie są trafne. Ponadto, skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił, na czym miałaby polegać błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie wskazanych przez niego przepisów prawa materialnego. Tym samym, postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz § 43 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego nie można uznać za podstawę kasacyjną w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających żądanych przez skarżących jest bezzasadny. Regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej. Przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów jest zatem wyjątkiem dopuszczalnym tylko w przypadku, gdy ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesądzającym o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu administracji budzą istotne wątpliwości. Tymczasem skarżący zażądali od Sądu I instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego sprawy innego niż ustalony w postępowaniu administracyjnym. Jest to niedopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. i dlatego odmowa przeprowadzenia żądanych dowodów znajduje uzasadnienie w przywołanym przepisie.

Mówiąc innymi słowy, zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. ocenę z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności – por. K. Sobieralski: Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2002, nr 7–8, s. 51, czy A. Hanusz, Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PiP 2009, nr 2, s. 45. Dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest zatem dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podkreślano, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji – wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., V SA 671/00 (Lex nr 50129).

Ta linia orzecznicza jest kontynuowana również pod rządem p.p.s.a. Jak trafnie ujął to NSA w wyroku z 7 lutego 2006 r., II GSK 359/05, LEX nr 216130 "Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne zatem wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu, np., gdy przedmiotem dowodu będzie okoliczność, czy podpis osoby, która podpisała decyzję jest podpisem osoby do tego upoważnionej. Por. także wyrok NSA z 6 października 2005 r., II GSK 164/05, (ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 45) i wyrok NSA z 3 marca 2006 r., I OSK 544/05, LEX nr 198149. Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. ma na celu umożliwienie sądowi skonfrontowanie z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeśli w sprawie istnieją istotne wątpliwości – por. wyrok NSA z 18 listopada 2005 r., I FSK 288/05, LEX nr 187883.

Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić, ponieważ artykuł 106 § 3 nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza – wyrok NSA z 17 stycznia 2006 r., I FSK 508/05, LEX nr 187511, ale w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, ponieważ ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w aktach sprawy, a także z dopuszczonego przez Sąd z urzędu dowodu z akt sprawy II SA/Bk 436/15 z wcześniejszej skargi A. L. i H. M. L. na decyzję ostateczną w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz nierozpoznanie przez Sąd zarzutu, że odszkodowanie za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia przez nieruchomości nr geod. [...] i [...] napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej i usytuowanie siedmiu słupów elektroenergetycznych zostało naliczone od nieuprawnionego podmiotu P. SA.

Należy tu wyjść od przypomnienia, że stosownie do art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Zatem sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma więc obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi, odpowiadają prawu – por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31. Jeżeli więc – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – stan faktyczny sprawy znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym zawartym w administracyjnych aktach sprawy, tzn. że Sąd I instancji wydał wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, a więc zgodnie z art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a.

Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem, do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, prawidłowo wyjaśniające przesłanki podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W szczególności, Sąd I instancji wyjaśnił, dlaczego uznał P. SA za podmiot uprawniony do wypłaty odszkodowania. "Wbrew twierdzeniu skarżących akta postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę spornej inwestycji, nie były konieczne dla ustalenia odszkodowania, bo jest ono skutkiem samego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a takie ograniczenie uprawnień właścicielskich skarżących jest faktem bezspornym. Akta administracyjne oraz akta sądowe w sprawie II SA/Bk 254/12 nie potwierdzają też słów skarżących, jakoby ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego nastąpiło na rzecz innego podmiotu niż P. Spółka Akcyjna w L.." – s. 8 uzasadnienia.

Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny jest logiczny i znajdujący oparcie w aktach sprawy oraz pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie norm prawnych wynikających z art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz § 43 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.