Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 189/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2005-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "DPV" M.Z., W.Z. spółka jawna na decyzję Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] marca 2004r. II. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 116 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. III. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 13 g oraz art. 40 b ust. I i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.), w związku z art. 64 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr z 2003 r. Nr 32, poz. 262) i art. 104 § l Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98: poz. 1071) w związku z ustaleniami zawartymi w protokole Nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obciążył Spółkę jawną działającą pod firmą DPV M.Z., W.Z. Spółka Jawna, karą pieniężną w wysokości 2880.00 (słownie: dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt) zł, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z przepisem art. 64 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Karę ustalono za stwierdzony w dniu [...] marca 2004 r. o godz. 11:33 przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, co zostało wykazane w protokole nr [...] z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP, który stanowi integralną część decyzji.

W odwołaniu z dnia 6 kwietnia 2004 r. (data stempla pocztowego) DPV M.Z., W.Z. Spółka Jawna wniosła o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie przepisu art. 61 § 4 KPA przez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, przepisu art. 10 § l KPA przez niezapełnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i ni e wy słuchani e strony przed wydaniem decyzji, przepisu art. 81 KPA przez niezapełnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów oraz art. 75 § l i art. 77 § l KPA przez niedopuszczenie wszystkich dowodów i zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego .

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że dokonujący kontroli stwierdzając przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś napędową ciągnika marki [...] nr rej. [...] nie stwierdził przy tym przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Pomiaru dokonano wagą stacjonarną posiadającą legalizację nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Strona zarzuciła, że ponieważ w trakcie kontroli pojazdu dokonano dwukrotnego ważenia na tej samej wadze, przy czym uzyskane wyniki przekroczenia nacisku osi napędowej ciągnika były całkowicie różne (różnica zgodnie z zapisem kierownika zmiany 550 kg), należało zgodnie z wnioskiem kierującego pojazdem, dokonać trzeciego kontrolnego ważenia przy użyciu innej wagi osiowej. Organ celny nie dokonał tych czynności, a ponadto nie podał który wynik ważenia przyjęty został za podstawę wydania decyzji. Jednocześnie podniesiono, ze kierujący pojazdem oraz strona otrzymali protokół ważenia zawierający tylko jeden wynik ważenia, co uniemożliwiło zapoznanie się z wynikiem drugiego i ustosunkowanie się do tego dowodu.

Odwołująca się spółka uzasadniła ponadto swoje zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego regulujących prawo strony do uczestniczenia w postępowaniu we wszystkich jego etapach oraz umożliwienie zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego przed wydaniem decyzji, a także nakazujących organowi administracji wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz odniesienie się do rozbieżnych wyników dokonanych pomiarów i wyjaśnienie powstałych rozbieżności.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie przepisów art. 138 § l pkt l, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r.. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 13 ust. l pkt 2, art. 13cust. l pkt 1, art. 13g ust. l, ust. 2 art. 40 b ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 71. poz. 838 z późn. zm.) oraz § 4 ust. l i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika wraz z naczepą o nr rej. [...], należącego do DPV Sp.j. M.Z. \V.Z.. w dniu [...] marca 2004 r. przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego i dokonanego pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego wymiarów oraz masy całkowitej — stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugą oś pojedynczą ciągnika o 15,37 kN. Osoba wykonująca transport nie posiadała zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu, którego masa, naciski osi lub wymiary są większe od dopuszczalnych, wymaganego przez przepisy art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dlatego też organ celny pierwszej instancji, w oparciu o przepisy art. 13 ust 2a, ust 2b ustawy o drogach publicznych, ustalił karę pieniężną w wysokości 2880.00 zł. za przejazd jednorazowy pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Odnośnie wysokości kary wymierzonej przez organ pierwszej instancji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych oraz do załącznika stanowiącego integralną część ustawy kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN. wynosi dla osi pojedynczej przy nacisku osi powyżej 115 kN-125 kN - 2880,00 zł.

Organ odwoławczy szczegółowo opisał także przebieg czynności pomiarowych i zasady działania urządzeń stosowanych do dokonywania pomiarów podkreślając, że urządzenia te posiadały ważne świadectwa legalizacyjne i w chwili dokonywania pomiaru były sprawne technicznie. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie proces ważenia przeprowadzony był prawidłowo, gdyż w przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości urządzenie pomiarowe sygnalizuje je a proces ważenia jest powtarzany, tym samym zdaniem organu nie zachodziła konieczność dokonania powtórnego ważenia pojazdu. W trakcie tworzenia protokołu z ważenia pojazdu mierzone naciski na poszczególne osie są dodatkowo pomniejszane o 200 kg i 2% co korzystnie oddziałuje na wyniki ważenia i tym samym jest korzystniejsze dla strony. Dalej organ wskazał, że przyjęcie takiego błędu w pomiarze wynika

z treści § 6 ust. 3 i ust. 4 zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzania przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu.

Odnosząc się do zarzutu strony odwołującej się naruszenia przepisów art. 10 § l i art. 61 § 4 KPA organ odwoławczy uznał je za bezzasadne, gdyż za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć pierwszą czynność wobec strony, którą w przedmiotowej sprawie było sporządzenie protokołu nr [...] r. z dnia [...] marca 2004 r. z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ nie zgodził się też z zarzutem uniemożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na specyfikę miejsca przeprowadzenia kontroli i jego oddalenie od siedziby przedsiębiorstwa oraz konieczność zapewnienia przez funkcjonariuszy celnych maksymalnego upłynnienia ruchu transgranicznego. Organ podniósł, że trudno jest zapewnić stronie czynny udział w czynnościach polegających na przejeździe przez pomost wagi. a decyzja wraz załącznikami przesłana została do siedziby przedsiębiorstwa (czego dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru).

W ocenie organu bezpodstawne są także zarzuty skarżącej spółki o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego określonych w art. 75 § l, art. 77 § l i art. 81 KPA, gdyż w niniejszej sprawie organ celny pierwszej instancji przeprowadził badanie pomiaru nacisków osi i masy pojazdu przy pomocy stacjonarnej wagi posiadającej ważną legalizację, dane zawarte w decyzji potwierdza wydruk z ważenia jak i protokół z kontroli pojazdu. Organ celny dokonał analizy tych dowodów i ustalił stosowna karę w oparciu o powołane w decyzji przepisy.

Wskazano także, że błędne wskazania wagi, tj, wskazanie którego błąd przekracza wartość błędu dopuszczalnego może wystąpić w przypadku niezachowania odpowiednich warunków pomiaru, co powinno być sygnalizowane przez wagę i pomiar w takim wypadku jest powtórzony. Brak sygnalizacji oznacza, że nie ma podstaw do kwestionowania wyników pomiarów i powtórzenie pomiarów nie jest potrzebne. Jednakże po złożeniu w dniu [...] marca 2004 r. pisemnego wniosku z uzasadnieniem o ponowne przeważenie pojazdu, zgodnie z decyzja nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2004 r. umożliwiono przewoźnikowi ponowny przejazd przez wagę dynamiczną typu [...], który potwierdził przekroczenie normy nacisku ustalonej dla osi napędowej. Organ stwierdził, że ponieważ oba pomiary mieściły się w granicach błędu dopuszczalnego wagi, kolejny trzeci pomiar nie był potrzebny, a jako podstawę obciążenia karą pieniężną przyjęto wynik uzyskany podczas drugiego ważenia, ponieważ był bardziej korzystny dla strony.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu, iż w protokole z kontroli pojazdu uwidoczniony jest tylko jeden wynik ważenia organ wskazał, opierając się na wyjaśnieniu organu pierwszej instancji zawartym w piśmie przewodnim, że do protokołu przenoszone są zawsze dane uzyskane w wyniku bardziej korzystnego dla strony pomiaru nacisków osi, które stanowią podstawę wydania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej. Natomiast z wynikiem ważenia, który nie został uwzględniony zapoznano kierowcę przed nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej, a dokument włączono do akt sprawy.

Organ odwoławczy podniósł także, iż bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że masa całkowita nie została przekroczona, bowiem gdyby to nastąpiło to organ celny byłby zobowiązany do obciążenia z tego tytułu dodatkowa opłatą.

Organ odwoławczy wywiódł ponadto, iż w gestii organu celnego leży ustalenie, czy pojazd, który zjechał z drogi publicznej i bezpośrednio po tym jest ważony, faktycznie spełnia normy przewidziane przepisami prawa. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów takich jak nacisk osi, masa całkowita, czy wymiary pojazdów, organy te mają obowiązek pobierania opłaty drogowej w wysokości określona w załączniku do ustawy o drogach publicznych. Przepis art. 61 ust. 2 pkt l ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że ładunek na pojeździe powinien być tak rozmieszony i zabezpieczony przed nierównościami na drodze, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Ponadto na podstawie obowiązujących przepisów przedsiębiorca prowadzący działalność przewozową powinien tak organizować transport by spełniał on ustawowe normy. Na przeciążenie osi wpływ ma także stan techniczny samochodu, którym dokonywany jest przewóz gdyż rzeczywisty ciężar przenoszony przez poszczególne osie zależy od sposobu rozmieszczenia towaru, stanu technicznego zawieszenia ciągnika i naczepy w tym także ich pneumatycznego wyregulowania, co mogło być w danym dniu przyczyną przeważenia osi - stąd odmówiono kierowcy ponownego wjazdu na wagę.

W dniu [...] czerwca 2004 r. (data stempla pocztowego), DPV Sp.j. M.Z., W.Z., zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu celnego nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., jako naruszających przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca wniosła także o zwrot kosztów postępowania przed tym sądem.

W uzasadnieniu podniesiono, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił zarzutów zawartych w odwołaniu a jedynie dokonał analizy zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, których treści skarżąca nie kwestionowała. W szczególności nie kwestionowano wysokości kary pieniężnej, ani faktu że obciążenie tymi karami jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdem nienormatywnym. Skarżąca spółka kwestionował natomiast naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych przepisami art. 61 § 4. art. 10 § l, art. 81, art. 75 § l i art. 77 § 1 KPA i w tym zakresie podtrzymała wszystkie zarzuty zgłoszone w odwołaniu od decyzji organu celnego pierwszej instancji. W ocenie strony skarżącej zaistniały w przedmiotowej sprawie brak zawiadomienia jej o wszczęciu postępowania, uniemożliwienie udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, zaniechania przeprowadzenia trzeciego ważenia kontrolnego na innej wadze osiowej (w sytuacji różnych wyników dwóch badań), a także nie wysłuchanie strony przed wydaniem decyzji, stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania, co ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Organ prawidłowo wskazał przepisy prawa materialnego, na podstawie których uprawniony był do wymierzenia przedmiotowej kary. Dalej wskazano, że z treści przepisu wynika, iż kontrola pojazdu wykonującego międzynarodowy transport drogowy jest czynnością materialno-techniczna, która nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego w znaczeniu wynikającym z art. 61 § l KPA. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 § 4 KPA organ wskazał, ze w przypadku braku powiadomienia o wszczęciu postępowania, za datę wszczęcia postępowania z urzędu uznaje się pierwszą czynność procesową jaką podjął organ wobec strony (w niniejszej sprawie jest to dzień [...] marca 2004 r.- data w której sporządzono wynik pierwszej kontroli. Organ wskazał, że dokument stanowiący podstawę do wydania decyzji, w wyniku dwukrotnego ważenia odpowiada wymogom art. 68 § l i 2 KPA, a kierowca brał udział w tych czynnościach, stąd też okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy mają pełną wartość dowodową bowiem utrwalone zostały w formie protokołu zgodnie z art. 67 KPA, stanowiąc podstawowy i zarazem jedyny dowód na podstawie którego podjęto decyzję. Ponownie wskazano, że kontrola pojazdu odbywa się podczas jego przejazdu przez urządzenie pomiarowe, i tylko w sytuacji przekroczenia dopuszczalnych norm następuje wydruk raportu ważenia na wadze dynamicznej, stąd nie ma możliwości wzywania strony, by była obecna przy tej czynności.

Odnosząc się do zarzutu, że żądanie kolejnego, trzeciego wrażenia pojazdu było uzasadnione nie tylko wnioskiem kierowcy, ale i faktem, że uzyskano różnicę 550 kg w dokonanych już pomiarach organ odwoławczy wywiódł, że pomiarów dokonano na wadze klasy dokładności 2, gdzie wartości bezwzględne błędów granicznych dopuszczalnych przy ważeniu całego pojazdu w ruchu są równe 2% masy pojazdu. Jednocześnie organ przedstawił sposób dokonywania obliczeń prowadzący do ustalenia, że wyniki dokonanych pomiarów mieściły się w podanej granicy błędu. Organ wskazał także, iż przyjęcie dla ustalenia wymiaru kary korzystniejszego wyniku drugiego ważenia pozostaje, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, w zgodzie z art. 75 § l oraz 77 § l KPA.

Ponadto podniesiono, iż wszystkie osie pojazdu były mierzone w taki sam sposób, przy użyciu tego samego sprzętu i w tym samym czasie, skoro więc cztery osie wykazywały mniejszy od dopuszczalnego nacisk na jezdnię, a tylko jedna oś przekraczała dopuszczalny nacisk, to w ocenie organu brak jest podstaw do uznania, iż do ustalenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku tej osi użyto niewłaściwego sprzętu lub zastosowano niewłaściwą metodę pomiaru.

Organ powołując się na twierdzenia skarżącej wskazał także, że jeżeli w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą ciężar udowodnienia spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, zatem do Spółki należy wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tym, iż gdyby organ celny nie naruszył przepisów wskazanych w treści skargi, to nie wystąpiłoby przekroczenia nacisku na drugą oś pojazdu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § l pkt l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w; sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia l lipca 2005 roku zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem l lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie tylko z przyczyn podnoszonych przez stronę skarżącą. Przystępując do rozpoznania skargi należy podkreślić, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując te kontrolę w zakresie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz,U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § l ww. ustawy). Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień organów administracji związanych z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy podkreślić, iż organ pierwszej instancji w rozstrzygnięciu decyzji ani też jej uzasadnieniu nie sprecyzował w związku z jakim naruszeniem przepisów prawa nałożono skarżącemu karę pieniężną w wysokości 2880 zł, ani też nie podał podstawy prawnej określającej wysokość kary w konkretnym, przyjętym przez niego stanie faktycznym. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono wprawdzie, że przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Jednakże dalej wskazano, że "karę ustala się za stwierdzony w dniu [...] marca 2004 r. godz. 11:33 przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu", bez przytoczenia podstawy prawnej tego obciążenia. Takie ewentualne i lakoniczne sformułowanie podstawy obciążenia obywatela daniną publiczną jest niedopuszczalne. Ustawodawca w przepisie art. 13 g ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji, uregulował przesłanki wymierzenia i tryb uiszczenia kar pieniężnych za:

1. przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonymi przepisami o ruchu drogowym,

2. przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu.

Należy zatem wskazać, że powyższa norma prawna sankcjonuje nałożenie kary za dwie odrębne formy naruszenia przepisów obowiązujących w zakresie poruszania się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Wymierzając stosowną karę, w drodze decyzji

administracyjnej organ zobowiązany był w dostateczny sposób sprecyzować, przedmiot naruszenia tak, aby nie pozostawiał on żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Ponadto analiza treści decyzji Naczelnika Urzędu Celnego prowadzi do stwierdzenia, że jest ona niezgodna z ustawowymi wymogami formalnymi decyzji administracyjnej (zwłaszcza prawidłowości wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i wprowadzenia rygoru natychmiastowej wykonalności oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego) określonymi w przepisie art. 107 § 3 KPA.

Należy zatem wskazać, że już tylko z tych powodów organ odwoławczy winien uchylić wadliwą decyzję organu pierwszej instancji oraz w zależności od oceny stanu sprawy. orzec w sprawie merytorycznie bądź przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania (art. 138 § l pkt 2 lub art. 138 § 2 KPA).

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie zwrócił uwagi na powyższe uchybienia, utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, z naruszeniem art. 138 § l pkt l KPA. Jednocześnie treść jego decyzji z uwagi na przyłączanie podstaw prawnych zarówno uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym, jaki i kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych tych pojazdów bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwolenia (art. 13 ust. I pkt 2, art. 13c ust. l pkt l, art. 13 g ust. l, ust 2. art 40 b ustawy o drogach publicznych) może budzić uzasadnione wątpliwości dotyczące podstawy wymierzenia i charakteru nałożonej na skarżącego daniny publicznej oraz jej wysokości.

Organ pierwszej instancji zaniechał jakiegokolwiek uzasadnienia wysokości wymierzonej stronie skarżącej kary. Organ odwoławczy natomiast przyjmując w ustaleniach faktycznych, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojedynczą o 15,37 kN wskazał, że organ pierwszej instancji wymiaru należnej kary dokonał na podstawie przepisu art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych oraz załącznika stanowiącego integralną część ustawy. Dalej wywiódł, że przy dopuszczalnym nacisku osi do 100 kN dla osi pojedynczej przy nacisku osi powyżej 115 kN - 125 kN wynosi 2880,00 zł.

Odnosząc się do powyższego należy po pierwsze wskazać, że ustalenia te nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż decyzja organu pierwszej instancji zawiera w podstawie prawnej przepisy art. 13 g i art 40 b ust. l i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., z U. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.). Podkreślenia wymaga także fakt, iż przepisem art l pkt 13 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 200, poz. 1953) zmieniono brzemiennie dotychczasowego przepisu art. 13 ustawy o drogach publicznych, między innymi uchylony został także przepis art. 13 ust. 2b dotyczący pobierania i wymiaru kary za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. W dniu wydania decyzji z dnia [...] marca 2004 r. podstawę do ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowił przepis art. 13 g ust. 2 odsyłający do załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Ponadto należy stwierdzić. iż wymierzając karę pieniężną dla określonego podmiotu, na podstawie ustalonego w indywidualnej sprawie stanu faktycznego organ winien bezwzględnie określić ją powołując się na szczegółowe ustawowe oznaczenie systematyki tegoż wielopunktowego załącznika (tj. punkt, podpunkt i literę).

Takie działanie organów administracji publicznej jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej (art. 8 KPA).

Przechodząc do dalszych rozważań należy podkreślić, że zanim organ administracji publicznej w drodze władczego rozstrzygnięcia orzeknie o obciążeniu podmiotu ww. karą, winien przede wszystkim podjąć wszelkie kroki niezbędne do prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, co z kolei uzależnione jest od właściwego i wyczerpującego zebrania dowodów, a następnie ich wszechstronnego rozważenia i oceny, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego określonymi w przepisach art. 7, art. 77 § l oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] przeprowadzone zostało z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, czyli zasady prawdy obiektywnej znajdującej realizację przede wszystkim w przepisach regulujących postępowanie dowodowe.

Po pierwsze jak wynika to z akt postępowania administracyjnego, w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przejazdu po drodze publicznej pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości określone w przepisach organ ograniczył postępowanie dowodowe jedynie do dowodu z pomiaru wielkości fizycznej - obciążenia jaki wywierały osie pojazdu na pomost wagi. Wynik tego pomiaru został przez urządzenie elektroniczne sterujące jego przebiegiem uwidoczniony na dokumencie - wydruku komputerowym, który zawiera informacje miedzy innymi o dacie i numerze ważenia, numerze pojazdu, jego masie, naciskach poszczególnych osi pojazdu. W przedmiotowej sprawie dwukrotny pomiar obciążenia, jak podnosi organ odwoławczy, dokonany został przy użyciu wagi samochodowej służącej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu znak typu [...], posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2002 r. nr dziennika zgłoszeń [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar.

Powyższe nie przesądza jednakże o prawidłowości przeprowadzenia dowodu z pomiaru obciążenia, jakie wywierały osie pojazdu na pomost wagi, bowiem ów pomiar powinien spełniać inne wymogi określone powszechnie obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi między innymi wymagań metrologicznych. Konkluzja taka wynika jednoznacznie z analizy treści przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2001 r. Nr 63, poz. 636 z późn.zm.) oraz treści wskazanego wyżej świadectwa legalizacji wagi stosowanej do dokonania pomiarów nacisku na osie pojazdu. Zgodnie z przepisem art. l ww. ustawy jej celem jest zapewnienie jednolitości miar i wymaganej dokładności pomiarów wielkości fizycznych w Rzeczypospolitej Polskiej. W przepisie art. 8 ust. l ustawodawca wskazał kategorie przyrządów pomiarowych, które ze względu na szczególne przeznaczenie podlegają obligatoryjnej prawnej kontroli metrologicznej, na zasadach określonych w tej ustawie. Wśród nich wyróżniono m.in. przyrządy stosowane przy pobieraniu podatków i nieopodatkowanych należności budżetowych oraz ustalaniu upustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń a także przy dokonywaniu kontroli celnej (art. 8 ust. I pkt 3 i 4). Z kolei w art. 9 zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowego trybu wykonywania prawnej kontroli metrologicznej oraz wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegającej prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniając rodzaje dowodów tej kontroli, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania (art. 9 pkt 3 ww. ustawy). Wskazane wyżej przepisy wskazują wyraźnie, iż ustawodawca mając świadomość znaczenia pomiarów dokonywanych na podstawie opisanych wyżej urządzeń pomiarowych dążył przede wszystkim do zapewnienia jednolitości i wymaganej dokładności dokonywanych pomiarów na która wpływ mają parametry urządzeń pomiarowych ale także warunki ich użytkowania i sposób przeprowadzania jednostkowych pomiarów. Z tych powodów, zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, nie jest możliwa jakakolwiek dowolność w interpretowaniu przepisów (ustawy oraz aktów wykonawczych wydanych na podstawie zawartych w niej delegacji) regulujących wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej. Jednocześnie, w ocenie Sądu, jedynie pomiary dokonane z zachowaniem ustanowionych tymi przepisami wymogów mogą stanowić dla właściwych organów wystarczającą podstawę do wiążącego ustalania na ich podstawie okoliczności mogących stanowić o prawach lub obowiązkach obywateli.

Powyższe wymagania metrologiczne w odniesieniu do urządzeń pomiarowych stosowanych do ważenia pojazdów w ruchu, skonkretyzowane zostały w akcie wykonawczym do cytowanej ustawy - rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. Nr 35. poz. 316). które - co Sądowi wiadome z urzędu - weszło w życie z dniem 13 marca 2004 r.

Jednocześnie należy zauważyć, że w dacie dokonywania pomiaru tj. [...] marca 2004 r. nie obowiązywało już zarządzenie Nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz.Miar i Probiernictwa Nr 6. póz. 40), wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt l ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (Dz.U. Nr 56, poz. 248 z późn.zm.), które co prawda nie należało do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, jednakże miało charakter aktu wewnętrznego obowiązującego jednostki podległe organowi je wydającemu. Na skutek nowelizacji uprzednio obowiązującej ustawy o miarach z 1993 r., upoważnienie do wydania odpowiednich przepisów' wykonawczych w drodze rozporządzenia zostało przyznane Radzie Ministrów, a następnie ministrowi właściwemu do spraw gospodarki. Jakkolwiek w ustawie z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów' oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 154, poz. 1800) zawarty został przepis przejściowy, zgodnie z którym do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych tą ustawą, zachowały moc przepisy dotychczasowe, o ile nie były sprzeczne z tą ustawą, jednakże nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. Oznacza to, że na skutek zawartej w tym przepisie derogacji pośredniej, zarządzenie Nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] grudnia 2000 r. utraciło moc najpóźniej z dniem 30 czerwca 2002 r.

Na marginesie powyższych rozważań podkreślenia wymaga także fakt, że świadectwo legalizacji nr [...] z dnia [...] października 2002 r. dla wagi nr fabr. [...] typu [...], wskazane jako dowód legalności dokonanego ważenia pojazdu strony, zostało wydane w oparciu o wymagania oraz metodę sprawdzenia ustalone na podstawie nieobowiązujących przepisów metrologicznych wskazanego wyżej zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2002 r.

W ustalonym powyżej stanie prawnym należy podkreślić, iż realizując ustawowy obowiązek kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi i wymiarów określonych przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym

oraz nakładania i pobierania w drodze decyzji kar pieniężnych w razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów właściwe organy winny dołożyć szczególnej staranności dla prawidłowego i obiektywnego ustalania rzeczywistych parametrów kontrolowanych pojazdów.

Uwzględniając specyfikę postępowania administracyjnego mającego na celu kontrole przestrzegania określonych odrębnymi przepisami norm w zakresie masy, nacisków osi i wymiarów pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy, prowadzonego przez funkcjonariuszy celnych podczas przekraczania granicy Kraju, Sąd zważył że organy te przeprowadzając postępowanie administracyjne winny dążyć, w miarę możliwości do zapewnienia jego stronom jak najpełniejszej realizacji podstawowych praw obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasad określonych przepisami metrologicznymi oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.

Orzekając na podstawie akt przedmiotowej sprawy nie jest możliwym ustalenie czy organy dokonując pomiarów uwzględniały obowiązujące przepisy metrologiczne i wynikające z nich warunki niezbędne do prawidłowych i wiążących pomiarów, a także dopuszczalnych błędów w pomiarach. Organ pierwszej instancji mimo odmawiając na protokole pisemnie dokonania trzeciego ważenia w związku z rozbieżnymi wynikami dwóch poprzednich pomiarów uzasadnił odmowę, tym że "różnica 550 kg tj. 1,5 % mieści się w granicach tolerancji". Jednakże nie odniesiono tego stwierdzenia do jakichkolwiek przepisów prawa regulujących owe granice tolerancji, co uniemożliwia zarówno stronie, jak i sądowi weryfikację prawidłowości tej decyzji. Nie jest także możliwa jednoznaczna ocena czy organy celne zastosowały dla oceny działania i wyników pomiarów przyrządów pomiarowych obowiązujące w tym zakresie nowe przepisy metrologiczne, tym bardziej, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu odnosząc się do zarzutów skarżącego kwestionujących prawidłowość ustalenia przekroczenia dopuszczalnych nacisków decyzji przyznał, że wyniki pomiarów weryfikowano na podstawie przepisów nieobowiazującego od kilku lat zarządzenia nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzania przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu.

Zgodnie z przepisem art. 7 KPA, organ administracji w toku postępowania administracyjnego przede wszystkim winien stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Faktem powszechnie znanym jest częste dokonywanie przez przewoźników transportu drogowego z przekroczeniem dozwolonych parametrów pojazdu a zapobieganie takim praktykom poprzez dążność do zmniejszenia degradacji dróg publicznych, leży w interesie społecznym. W związku z tym uprawnione organy zobowiązane są do kontroli przestrzegania obowiązujących w tym zakresie norm prawnych oraz pobierania właściwych opłat lub kar pieniężnych związanych z ich naruszeniem. Jednakże, w myśl wskazanej wyżej zasady ogólnej, w toku całego postępowania należy także uwzględniać słuszny interes indywidualny stron tego postępowania, który z reguły nie pokrywa się z interesem społecznym. Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie ustaleń stanowiących podstawę do władczego rozstrzygania o prawach lub obowiązkach podmiotów stosunku administracyjno-prawne go. w sposób dowolny i arbitralny, z pominięciem kodeksowych reguł postępowania dowodowego.

W myśl art. 77 KPA organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zmierzając do ustalenia rzeczywistego stany faktycznego wszelkimi dopuszczalnymi dowodami. Wobec opisanego wyżej braku odpowiedniej regulacji prawnej dotyczącej sposobu dokonywania oraz warunków pomiarów metrologicznych (w tym wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu), w ocenie Sądu. zgodnie ze wskazanymi zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego organ winien przeprowadzić niezbędne postępowanie dowodowe, czyli w razie zgłoszenia stosownego wniosku dokonać ponownego ważenia pojazdu. Organ administracji publicznej obowiązany był rozpatrzyć i dokonać oceny zgłoszonego żądania przeprowadzenia dowodu ze szczególną starannością, zwłaszcza dlatego, że ustalenie stanu faktycznego było podstawą do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony. Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w doktrynie oraz orzecznictwie sądów; administracyjnych (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 grudnia 1985 r. II SA 1139/85 oraz z 21 czerwca 1988 r. , SA/Lu 151/88, opubl. ONSA 1988, Nr 2, poz. 72).

Podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powoływała się na określone ważkie dla sprawy okoliczności, jest oczywistym uchybieniem, skutkującym wadliwość decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § I i 80 KPA - podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne go z 29 września 1997 r., I SA/Wr 700/97, opubl. Lex nr 30873).

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie i doktrynie pogląd, zgodnie z którym niedopuszczalnym jest pozbawienie strony jej uprawnień do pełnego udziału w całym postępowaniu administracyjnym (zwłaszcza związanym z negatywnymi dla niej konsekwencjami), także poprzez żądanie przeprowadzenia określonych dowodów. Takie działanie organu administracji publicznej jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą praworządności i narusza wskazane wyżej kodeksowe zasady postępowania administracyjnego. Dlatego też należy podzielić zarzut skarżącego, dotyczący ograniczania jego praw strony także w zakresie przeprowadzenia zgłoszonych dowodów, lub tez szczegółowo uzasadnionej odmowy ich przeprowadzenia. Na uwzględnienie zasługuje w tym kontekście także podniesiony zarzut dowolnego, nieuzasadnionego we właściwy sposób pominięcia w protokole dwukrotnego ważenia i porównania uzyskanych wyników z uwzględnieniem dopuszczalnych przez przepisy metrologiczne granic błędów pomiarów.

Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym posiadanie aktualnych świadectw legalizacyjnych stosowanych urządzeń pomiarowych (przy braku odpowiednich przepisów metrologicznych), oraz wyposażenie tego urządzenia w specjalny program komputerowy, monitorujący i sygnalizujący nieprawidłowości w procesie ważenia, stanowiło wystarczającą podstawę do arbitralnego uznawania jednokrotnych wyników ważenia dokonanego tymi urządzeniami za wiążące dla ustalenia rzeczywistego nacisku na oś w każdej sytuacji. Nie sposób także zgodzić się z zawartym w odpowiedzi na skargę stwierdzeniu organu, że skoro cztery osie wykazywały mniejszy od dopuszczalnego nacisk, a tylko jedna go dopuszczała, to brak jest podstaw do uznania, iż do ustalenia przekroczenia nacisku osi użyto niewłaściwego sprzętu lub zastosowano niewłaściwą metodę pomiaru. Skarżący nie kwestionował bowiem pomiaru nacisku jedynie na drugą oś ale wyniku i sposób przeprowadzenia całego ważenia kontrolnego i uwzględnionych w nim parametrów pojazdu (m.in. masy własnej naczepy). Zwłaszcza, że sposób informowania kierowcy, o sposobie wykonywania prawidłowego przejazdu przez pomost wagi podczas pomiaru, był także kwestionowany. Organ odwoławczy zarówno w uzasadnieniu swojej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę nie ustosunkował się szczegółowo do zarzutów podnoszonych we wskazanym wyżej zakresie przez skarżącego, twierdząc jedynie, że kierowca jest pouczany jak wjeżdżać na wagę. przed wjazdem na nią stoją także znaki drogowe.

Z tych powodów na podstawie przepisu art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Po myśli art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponadto zgodnie z art. 210 ww. ustawy, zgodnie z wnioskiem strony skarżącej orzeczono o zwrocie na jej rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, na które złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 116 zł.