Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1988/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi Centrum [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania Instytutu [...], decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez C. [...], którego następcą prawnym jest C. [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...] wraz z nieodpłatnym nabyciem własności [...] budynków znajdujących się na tym gruncie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774) – zwanej dalej "ugn" oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 12 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem", decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez C. [...], którego następcą prawnym jest C. [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego, jako działka nr [...] z obrębu [...] wraz z nieodpłatnym nabyciem, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. własności [...] budynków znajdujących się na tym gruncie.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa z zachowaniem terminu ustawowego złożył Instytut [...] podnosząc, iż organ I instancji naruszył w toku postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, polegających na uznaniu że C. [...] przysługiwało w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy prawidłowa ocena tego materiału, tj. decyzji, zarządzeń, uchwał i protokołów wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w kontekście przepisów prawa, na podstawie których zostały one wydane i które obowiązywały w dacie ich wydania, powinna prowadzić do konkluzji, że podmiotowi temu nie przysługiwało prawo zarządu do tejże nieruchomości. Ponadto skarżąca zarzuciła Wojewodzie [...] naruszenie art. 6, art. 8, art. 10 i art. 107 § 3 Kpa, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, polegające w szczególności na niewskazaniu, które z dokumentów wymienionych w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowią dokumenty w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia, a przede wszystkim poprzez brak oceny tychże dokumentów w kontekście przepisów prawnych, na podstawie których zostały wydane i które obowiązywały w dacie ich wydania. Poza tym, w ocenie skarżącego, organ I instancji nie ustosunkował się do rozważań prawnych strony skarżącej o braku podstaw do stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez C. [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zdaniem skarżącego, Wojewoda [...] nie wskazał przyczyn odmowy wiarygodności dokumentom w postaci wypisu z rejestru gruntów prowadzonego przez Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 766/98, chociaż z wymienionych dowodów wprost wynika przeciwna wersja stanu faktycznego do wersji ustalonej przez organ i ta sprzeczność nie została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, w ocenie skarżącego, uniemożliwiło to właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób. Oprócz tego, zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja została wydania z naruszeniem § 4 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wymienione w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji dokumenty stanowią dokumenty wymienione w treści tegoż przepisu, a w konsekwencji błędne uznanie, że C. [...] przysługiwało w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do działki nr [...]. Ponadto skarżący podniósł, że wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 200 ugn poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez C. [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, mimo braku spełnienia przez ten podmiot przesłanki w postaci przysługiwania w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do wyżej opisanej nieruchomości.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Według art. 200 ust. 4 ugn uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy grunt na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) przeszedł na własność Gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Powyższa okoliczność nie budzi wątpliwości organu orzekającego i nie została zakwestionowana przez żadną ze stron niniejszego postępowania.

Kwestią sporną jest natomiast to, czy przedmiotowy grunt, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., znajdował się w zarządzie C. [...], czy też Instytutu [...].

Minister zauważył, że oba podmioty zostały wyodrębnione w wyniku przekształceń organizacyjnych z N. [...], które zostało utworzone na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu Maszynowego Nr [...] z dnia [...] maja 1970 r. W tym samym roku przy tej jednostce utworzono O. [...] oraz Zakład [...] (zarządzenie nr 4 Dyrektora N. [...] z dnia [...] lipca 1970 r. oraz zarządzenie nr [...] Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] lipca 1970 r.).

Z akt sprawy wynika, że Prezydium Rady Narodowej [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1970 r. wyraziło zgodę na przekazanie z dniem [...] stycznia 1971 r. Ministerstwu Przemysłu Maszynowego na rzecz N. [...] terenu zabudowanego wraz z urządzeniami elektroenergetycznymi [...] Zakładów [...], położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w załączniku nr [...] do uchwały. Zgodnie z treścią tego załącznika na terenie przedmiotowej działki o pow. [...] m2 znajdował się budynek produkcyjny, budynek biurowy, budynek warsztatu mechanicznego, budynek magazynu materiałów łatwopalnych, budynek portierni, szopa-magazyn opakowań, budynek magazynu maszyn, wiata rowerowa oraz pojemnik na odpady.

Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] stycznia 1971 r. [...] Zakłady [...] w [...] przekazały z dniem [...] stycznia 1971 r. N. [...] w [...] na rzecz O. [...] przedmiotowy grunt wraz ze znajdującymi się na nim budynkami.

Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lutego 1971 r., nr [...] przekazało w użytkowanie N. [...] teren zabudowany, położony przy ul. [...] o pow. [...] ha.

Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lutego 1971 r., nr [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium [...] przekazało na rzecz N. [...] teren o pow. [...] ha przy ul. [...] z przeznaczeniem pod rozbudowę Fabryki [...].

Minister Przemysłu Maszynowego zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. przekształcił O. [...], działający dotychczas w ramach N. [...] w ośrodek badawczo-rozwojowy pod nazwą O. [...]. Jednocześnie ośrodkowi podporządkowano Zakład [...].

Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] września 1971 r. N. [...] przekazało pod bezpośredni nadzór O. [...] - Zakład [...].

Minister Przemysłu Maszynowego zarządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. wyłączył O. [...] z N. [...] i podporządkował Z. [...]. Nadzór nad O. sprawował Minister Przemysłu Maszynowego przez Z. [...].

Minister Przemysłu Maszynowego zarządzeniem nr [...] z dnia [...] października 1978 r. utworzył przedsiębiorstwo państwowe C. [...]. C. przejęło majątek, zadania, środki i zobowiązania Z. [...] w [...]. Jednocześnie w ugrupowaniu C. działa jako jednostka wiodąca w zakresie jego rozwoju O. [...].

Prezes Rady Ministrów zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lutego 1979 r. utworzył Instytut [...] w drodze przekształcenia ośrodka badawczo-rozwojowego pod nazwą O. [...]. Instytut na podstawie tego zarządzenia przejął majątek oraz prawa i zobowiązania O. [...].

Minister Przemysłu Maszynowego zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. dokonał zmian w zarządzeniu nr [...] m.in. w ten sposób, że w ugrupowaniu C. działa Instytut [...] jako jednostka organizacyjnie podporządkowana. Dyrektor C. jest jednocześnie dyrektorem Instytutu [...].

Minister Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 1985 r. m.in. zmienił nazwę przedsiębiorstwa państwowego C. [...] na C. [...]. Jednocześnie zostało określone, że Instytut [...] został podporządkowany C. [...].

Następnie nastąpiła zmiana nazwy przedsiębiorstwa C. [...] na C. [...].

Aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1991 r., Rep. A nr [...] C. [...] zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa.

Mając na uwadze powyższe przekształcenia nie ulega wątpliwości, że Instytut [...] podlegał w dniu 5 grudnia 1990 r. C. [...]. Jednakże z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, aby przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie któregokolwiek z wyżej wymienionych podmiotów.

Zarząd jest prawną formą władania, która uprawnia do władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) – zwana dalej "uggwn" przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 uggwn państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 uggwn grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie uggwn, tj. dnia 1 sierpnia 1985 r. w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.

Zatem zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać (por. wyroki NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97, z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05).

Minister podkreślił, że wyposażenie przez organ założycielski nowo tworzonego przedsiębiorstwa państwowego w takie składniki mienia, jak zabudowane grunty Skarbu Państwa, mogło nastąpić w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień 5 grudnia 1990 r. wyłącznie na podstawie przepisów uggwn (zob. uchwałę SN z dnia 9 czerwca 1995 r., sygn. akt III CZP 70/95). Sam akt założycielski przedsiębiorstwa nie tworzył po stronie nowo powstałego przedsiębiorstwa prawa zarządu (wcześniej użytkowania) do gruntu. W cytowanej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że wyposażanie przedsiębiorstw państwowych w grunty niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej odbywało się począwszy od wejścia w życie tego aktu prawnego na podstawie przepisów uggwn. Pozwalał on na oddawanie gruntów państwowych niezbędnych przedsiębiorstwom państwowym odpłatnie w zarząd (art. 4 ust. 1 pkt 1). Oddawanie tych gruntów w zarząd odbywało się w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 240), tj. na podstawie decyzji ostatecznej terenowego organu administracji państwowej, która stwarzała pomiędzy przekazującym í przejmującym stosunek zobowiązaniowy (§ 3 i 5 rozporządzenia). Potwierdza to również orzecznictwo sadów administracyjnych, zgodnie z którym akt erekcyjny przedsiębiorstwa nie może być równoznaczny z oddaniem w zarząd nieruchomości gruntowej (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1768/96).

Zatem, o ile można przyjąć istnienie prawa użytkowania do spornej działki nr [...] po stronie N. [...], które to prawo powstało na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 1971 r., nr [...] o tyle nie zostało w sposób przekonujący wykazane na gruncie niniejszej sprawy, że takim samym prawem (przekształconym w zarząd z dniem wejścia w życie uggwn) dysponowało w dniu 5 grudnia 1990 r. uwłaszczone przedsiębiorstwo – C. [...].

W dniu [...] lutego 1971 r. w zakresie gospodarowania nieruchomościami państwowymi obowiązywała ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.). W świetle art. 18 ust. 1 tej ustawy państwowe jednostki i organizacje społeczne winny legitymować się decyzją właściwego organu administracji państwowej o oddaniu im gruntu państwowego w użytkowanie, bądź w odniesieniu do jednostek państwowych przekazujących sobie grunt bez zmiany sposobu jego użytkowania, decyzją jednostki nadrzędnej nad jednostką przekazującą, wydaną po zasięgnięciu opinii właściwego organu administracji państwowej [§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19)]. W orzecznictwie przyjmuje się także, że zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów, co do gospodarowania terenami państwowymi, wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości" (zob. wyrok SN z dnia 9 kwietnia 1992 r., sygn. akt III ARN 15/92).

Tak więc powstanie użytkowania (zarządu) mogło nastąpić na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1971 r., nr [...], jednakże z akt sprawy nie wynika, aby prawo to przeszło w sposób przewidziany w ustawie z dnia 14 lipca 1961 r. na rzecz jego bezpośredniego następcy prawnego.

W ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa, dowodem na istnienie prawa zarządu nie mogą być akty, na podstawie których dokonywano zmian organizacyjnych N. [...].

Mając na uwadze, iż sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1907/10) należy stwierdzić, że bez szczegółowego zbadania dokumentów dotyczących podziału majątku dzielonego przedsiębiorstwa nie można potwierdzić w sposób niewątpliwy, że działka nr [...] została przekazana tej części przedsiębiorstwa, z której zostało następnie utworzone przedsiębiorstwo [...]. Brak jest również w aktach sprawy innych dokumentów potwierdzających, że przedmiotowa działka faktycznie była przekazana odpowiednim podmiotom przy kolejnych przekształceniach. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnych wyrokach z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 493/12 oraz z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1348/15, zapadłych w podobnym stanie faktycznym, gdzie również pojawiły się wątpliwości, któremu z podmiotów wydzielonych z przedsiębiorstwa państwowego przysługiwało prawo zarządu, co do konkretnego gruntu.

Powyższe wskazuje, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Orzeczenie organu I instancji wydane bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i uzupełnienia materiału dowodowego pozbawione jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot kontroli organu II instancji. Zatem bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, tj. w zakresie ustalenia, czy istniało w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu spornym gruntem oraz pozyskania dodatkowego materiału dowodowego potwierdzającego przekazanie prawa użytkowania na kolejne podmioty nie jest możliwa ocena, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia C. [...] bądź Instytutu [...].

Minister wskazał, że samo następstwo prawne podmiotów nie potwierdza przejęcia wszystkich praw im przysługujących.

Mając powyższe na uwadze - zdaniem organu odwoławczego - niezbędnym jest uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r., nr [...] C. [...]. z siedzibą w [...] – zwane dalej [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze C. wniosło o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania odwoławczego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania odwoławczego; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosło, że na skutek wniosku [...] z dnia [...] listopada 1994 r., Wojewoda [...], w trybie art. 200 ugn, orzekł o uwłaszczeniu wnioskodawcy z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...] w [...]. Odnosząc się do zarzutów nr 1-3 skargi wskazał, że organ odwoławczy nie zbadał legitymacji Instytutu [...] – zwanego dalej "I. [...]", do wniesienia odwołania. I. [...] złożył w dniu [...] stycznia 1995 r. wniosek o dopuszczenie na prawach strony do postępowania uwłaszczeniowego, a następnie w piśmie z dnia [...]listopada 2015 r. Instytut wskazał, że nie legitymuje się dokumentami o przekazaniu spornej nieruchomości w sposób prawem przewidzianymi i nie nabył prawa zarządu do nieruchomości (był jedynie w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadaczem części nieruchomości). Stanowisko to nie zostało zmienione w odwołaniu. Brak statusu strony winien zatem skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. W sprawach uwłaszczenia prowadzonych w trybie art. 200 ugn posiadacz nie ma interesu prawnego do bycia stroną postępowania. Zdaniem skarżącej Spółki, przyszła możliwość występowania o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy jednostkach badawczo-rozwojowych przesądza o braku interesu I. [...] do bycia stroną postępowania uwłaszczeniowego w sprawie zainicjowanej przez [...].

Skarżąca Spółka uważa, że I. [...] nie miał też przymiotu strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Nigdy nie spełniał przesłanek z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) – zwanej dalej "zuggwn". I. [...] nie był bowiem następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego pn. N. [...].

Jeżeli chodzi o zarzut z pkt 4 skargi [...] wskazała, że organ odwoławczy niezgodnie z art. 61 Kpa rozszerzył zakres postępowania odwoławczego. Niedopuszczalne było bowiem to, że organ odwoławczy wskazał organowi I instancji, że konieczne jest zbadania, czy I. [...] nabył prawo użytkowania wieczystego na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych. Roszczenia [...] z art. 200 ugn mają bowiem pierwszeństwo. Kwestia roszczeń I. [...] powinna być rozstrzygana w odrębnym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów z pkt 5-7 skargi [...] wskazała, że organ odwoławczy nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego. Pominął stanowisko I. [...] zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. o braku prawa zarządu do spornej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Organ odwoławczy nie wskazał dlaczego odmówił mocy dowodowej dokumentom, które uznał organ I instancji. Błędnie organ odwoławczy odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych, dotyczących uggwn. C. [...] (poprzednik prawny [...]) powstało na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu Maszynowego nr [...] z dnia [...] października 1978 r. i organ odwoławczy nie powinien powoływać się na przepisy uggwn, do zdarzeń z 1978 r.

Odnosząc się do zarzutów nr 8-10 skargi [...] wskazała, że organ odwoławczy całkowicie pominął stanowisko wnioskodawcy zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. (odpowiedzi na odwołanie), w zakresie braku legitymacji I. [...], braku zarządu I. [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., argumentacji potwierdzającej prawidłowość uwłaszczenia poprzednika prawnego [...].Organ odwoławczy nie odniósł się do tego, że po ustanowieniu na rzecz N. [...] prawa użytkowania terenu nieruchomości przy ul. [...], na mocy decyzji z dnia [...] lutego 1971 r. PRN [...] przedmiotem przekazania nie uczyniło prawa użytkowania (prawa zarządu), ale zakład w skład którego wchodziła sporna nieruchomość. Zgodnie z § 2 ust. 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych nieruchomość mogła być składnikiem majątkowym zakładu (zorganizowany gospodarczo zespół obiektów majątkowych nieposiadający odrębnej osobowości prawnej lub niebędący odrębną jednostką budżetową). [...] wskazywała, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach regulowały wyłącznie przekazywanie samych nieruchomości, nie odnosiły się do sytuacji, gdy dana nieruchomość wchodziła w skład zakładu. [...] powoływała się także na orzecznictwo (I OSK 1956/10), wskazujące, że prawo zarządu mogło także powstać na mocy przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie państwowej jednostki organizacyjnej, a zatem akt prawny regulujący powstanie konkretnego podmiotu kreował zarząd tego podmiotu do niezindywidualizowanego mienia.

Poza tym organ odwoławczy nie odniósł się do dowodów potwierdzających prawo zarządu poprzednika prawnego [...] w dniu 5 grudnia 1990 r.,tj.: 1) pisma dyrektora poprzednika prawnego [...] z dnia [...] grudnia 1984 r., z którego wynika, że I. [...] nie przysługiwało prawo użytkowania nieruchomości i że nieruchomości przysługują C. [...]; 2) decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1987 r., z której wynika, że poprzednik prawny [...]., któremu przysługiwało prawo zarządu do spornej nieruchomości był adresatem tej decyzji, która była bezskutecznie podważana przez I. [...] (sprawa zakończona wyrokiem NSA z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2560/00); 3) oświadczenia A. S. z dnia [...] lutego 1997 r. ostatniego dyrektora p.p. [...] i pierwszego prezesa [...]., które stwierdza, że prawo zarządu do spornej nieruchomości przysługiwało [...]; 4) postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 1995 r., sygn. akt [...], z którego wynikało, że N. [...] nie przysługiwało prawo do nieruchomości w dacie wydawania tego postanowienia.

[...] wskazała, że organ odwoławczy nie powiadomił pełnomocnika wnioskodawcy przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, mimo, że od złożenia przez [...]. pisma z dnia [...] czerwca 2016 r. do wydania zaskarżonej decyzji minęły ponad 4 miesiące, co narusza art. 10 § 1 Kpa, ponieważ strona nie mogła wiedzieć, czy organ odwoławczy w tym czasie zebrał dodatkowe dowody lub czy I. [...] nie złożył dodatkowych pism w sprawie.

Jeżeli chodzi o zarzut nr 11 skarżący wskazał, że wydanie decyzji kasacyjnej naruszało art. 200 ugn. [...] nabyła bowiem prawo użytkowania wieczystego do spornego gruntu będąc następcą prawnym C. [...], które w dniu 5 grudnia 1990 r. legitymowało się prawem zarządu do spornej nieruchomości, a które to prawo C. [...] wywodzi od N. [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

W piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. ustosunkowującym się do odpowiedzi organu na skargę [...] podtrzymała wnioski i argumentację skargi.

W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. I. [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że jeżeli chodzi o interes prawny I. [...] wskazał, że obydwa podmioty złożyły wiele konkurencyjnych wniosków o uwłaszczenie się na spornej nieruchomości: 1) I. [...] – wniosek z dnia [...] kwietnia 1991 r. i z dnia [...] grudnia 1993 r. w trybie art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych oraz w piśmie z dnia 12 stycznia 1995 r. o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu uwłaszczeniowym, w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. w trybie art. 2 zuggwn, alternatywnie w trybie art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych; 2) [...] – wniosek z dnia [...] listopada 1994 r. w trybie art. 2 zuggwn, wniosek z dnia 20 grudnia 1998 r. w trybie art. 207 ugn. I. [...] wskazał, że regulacja z art. 64 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych jest szczególną w stosunku do art. 2 zuggwn. W orzecznictwie panuje pogląd, że skoro od dnia 11 marca 1991 r. jednostki badawczo-rozwojowe, którym przysługiwało prawo zarządu, zostały objęte dyspozycją dwóch przepisów regulujących tę samą kwestię, nabycie prawa następuje z datą wcześniejszą – 5 grudnia 1990 r.

I. [...] wskazał, że we wnioskach wywodzi swoje prawo zarządu z treści zarządzenia Prezesa Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] lutego 1979 r. o utworzeniu I. [...] w drodze przekształcenia O. [...], na mocy którego I. [...] przejął majątek oraz prawa tego O., który – zdaniem I. [...] – posiadał tytuł prawny do spornej nieruchomości.

Zdaniem uczestnika postępowania w niniejszej sprawie miał zastosowanie przepis art. 62 Kpa – sprawy z wniosków [...] i I. [...] zostały połączone do wspólnego rozpoznania. Organ prowadzący postępowanie nie jest związany podstawą prawną żądania strony. Jeżeli organ prowadzi jedno postępowanie z udziałem wielu stron złożenie odwołania przez jedną stronę powoduje, że zakresem postępowania odwoławczego objęta jest cała sprawa. I. [...] wskazało, że pismem z dnia [...] listopada 2015 r. nie cofnięto wniosku o uwłaszczenie w trybie art. 200 ugn, a jedynie przedstawiono argumentację prawną odnośnie alternatywnie złożonego wniosku na podstawie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o jednostkach badawczo–rozwojowych.

I. [...] uważa też, że jego interes prawny może wynikać z tzw. prawa refleksowego. Uwłaszczenie [...] w trybie art. 200 ugn może prowadzić do tego, że decyzja uwłaszczeniowa dotycząca skarżącego będzie oddziaływać pośrednio na prawa i obowiązki I. [...] w sprawie o uwłaszczenie w trybie art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych wobec powiązania sytuacji prawnej obu tych podmiotów. W zakresie przesłanki z art. 2 ust. 2 tej ustawy (nienaruszania praw osób trzecich) odpowiedź da postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone z wniosku [...]. w trybie art. 200 ugn. Dopóki to postępowanie się nie zakończy, dopóty nie można stwierdzić, czy I. [...] nabyło prawo użytkowania wieczystego w trybie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych. Interes prawny w niniejszej sprawie uwłaszczeniowej I. [...] wywodzi z tego ostatniego przepisu, który był podstawą alternatywnego wniosku uwłaszczeniowego.

Jeżeli chodzi o podstawy do uwłaszczenia [...] uczestnik postępowania podzielił stanowisko organu odwoławczego, że brak jest przejścia prawa użytkowania spornej nieruchomości przysługującego N. [...] na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1971 r. w dniu 5 grudnia 1990 r. na rzecz C. [...], w trybie przepisów wówczas obowiązujących. I. [...] nie podzieliło stanowiska [...], że w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych. Zdaniem I. [...], w granicach administracyjnych miast i osiedli zastosowanie miała ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Założeniem tej ustawy było bowiem zrealizowanie zasady jednolitej dyspozycji terenami przez prezydia rad narodowych na podstawie decyzji administracyjnej przyznającej jednostce państwowej określony teren. Stosownie do treści § 30 pkt 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach do spraw unormowanych w tym rozporządzeniu nie miały zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 4 października 1958 r. Rozporządzenie to obowiązywało jedynie w granicach gromad.

I. [...] zwróciło też uwagę, że powoływane przez skarżącą judykaty nie są adekwatne do niniejszej sprawy – nie dotyczą ustawy z 1961 r., jak też szczególnych podmiotów [...] Parku Narodowego, [...], które nie podlega działaniu art. 200 ugn. Nie można też porównywać rozporządzenia z zarządzeniem Ministra Przemysłu Maszynowego stanowiącego podstawę wyposażenia w określony majątek. W pozostałym zakresie I. [...] odwołało się do stanowiska zaprezentowanego w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. i odwołania.

Podsumowując, uczestnik postępowania stwierdził, że [...] nie nabył żadnych praw do nieruchomości przy ul. [...]. W aktach nie znajdują się żadne dokumenty potwierdzające prawo, o którym mowa w przepisie § 4 ust. 1 rozporządzenia. I. [...] uważa, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił sytuację prawną skarżącej, nie uchybiając istotnym dla sprawy przepisom procesowym i przepisom prawa materialnego. Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej było konieczne i uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie kontrola sądowoadministracyjna dotyczy decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 Kpa. Wobec tego rolą Sądu jest ocena, czy Minister Infrastruktury i Budownictwa miał podstawy do tego, aby uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z tego powodu, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i czy przekazując sprawę, organ wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zacząć należało od tego, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu to, że wnioskodawca uwłaszczenia [...], na skutek przekształceń organizacyjno-prawnych, stał się następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego N. [...], utworzonego zarządzeniem z dnia [...]maja 1970 r. w zakresie przejętego O. [...] i Z. [...]. Utworzony zarządzeniem z dnia [...] lipca 1970 r. przy N. [...] Z. [...], został podporządkowany zarządzeniem z dnia [...] lipca 1971 r. O. [...], który został powołany przy N. [...] zarządzeniem z dnia [...] lipca 1970 r. i przekształcony w ośrodek badawczo-rozwojowy o tej samej nazwie (zarządzenie z dnia [...] lipca 1971 r.). Utworzone zarządzeniem z dnia [...] października 1978 r. przedsiębiorstwo państwowe C. [...] przejęło wskazane wyżej jednostki państwowe – O. i Z. Zarządzeniem z dnia [...] czerwca 1985 r. C. [...] zmieniło nazwę na C. [...], które zmieniło następnie nazwę na C. [...], które w 1991 r. (akt notarialny z dnia [...] lutego 1991 r.) przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa – C. [...]. [...] we wniosku z dnia [...] listopada 1994 r. domagała się wydania decyzji uwłaszczeniowej w oparciu o przepis art. 2 zuggwn (obecnie przepis art. 200 ugn).

Poza sporem jest to, że Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lutego 1971 r. przekazało w trybie art. 3,4 i 8 ustawy z dnia 14 lipca 1971 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) teren położony przy ul. [...] o pow. [...] ha w użytkowanie N. [...].

Wojewoda [...] nie wyjaśnił natomiast, czy prawo użytkowania odnoszące się do spornego gruntu, pierwotnie przysługujące N. [...], przeszło na nowoutworzone C. [...] (po zmianie nazwy C. [...], a później C. [...]), a jeżeli tak, to czy to przekazanie nastąpiło na mocy decyzji administracyjnej (art. 8 ust. 1 tej ustawy), czy też w trybie przekazania terenu bez zmiany sposobu użytkowania, o którym mowa w art. 8 ust. 4 tej ustawy. W konsekwencji nie wiadomo z jakich dokumentów to przejęcie wynika, tak aby można było stwierdzić, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe C. [...] legitymowało się (po przekształceniu prawa użytkowania w prawo zarządu z mocy samego prawa) prawem zarządu do przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...].

W tym miejscu należy jedynie zasygnalizować, że do terenów państwowych położonych w granicach administracyjnych Miasta [...] (a takim terenem był niewątpliwie teren przy ul. [...]) nie miały zastosowania przepisy wydane lub utrzymane w mocy na podstawie art. 57 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz na podstawie art. 85 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych - z wyłączeniem przypadków wymienionych w art. 8 ust. 4 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (art. 43 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach). To wyłączenie dotyczy także trybu przekazywania poprzez wydanie decyzji nieruchomości stanowiących składniki majątkowe zakładów, o których mowa w przepisie § 2 w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych. To ostatnie rozporządzenie było bowiem wydane na podstawie art. 85 ustawy o radach narodowych i art. 57 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Sąd podziela – co do zasady - stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że w sprawach z zakresu nieruchomości samo wyposażenie państwowej jednostki przez organ założycielski w mienie nieruchome w akcie założycielskim nie kreowało określonego prawa do nieruchomości. Uzyskanie określonego tytułu prawnego do gruntu wymagało bowiem działania w trybie przepisów o gospodarce gruntami. W uchwale z dnia 9 czerwca 1995 r., sygn. akt III CZP 70/95 Sąd Najwyższy stwierdził, że wyposażanie przedsiębiorstw państwowych w grunty niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej odbywało się począwszy od wejścia w życie uggwn na podstawie przepisów tej ustawy. Pozwalała ona na oddawanie gruntów państwowych niezbędnych przedsiębiorstwom państwowym – odpłatnie –w zarząd (art. 4 ust. 1 pkt 1). Oddawanie tych gruntów w zarząd odbywało się w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 240), tj. na podstawie decyzji ostatecznej terenowego organu administracji państwowej, która stwarzała pomiędzy przekazującym i przejmującym stosunek zobowiązaniowy (§ 3 i § 5 tego rozporządzenia). Potwierdza to również orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym akt erekcyjny przedsiębiorstwa nie może być równoznaczny z oddaniem w zarząd nieruchomości gruntowej (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 1998 r. I SA 1768/96). Miało to potwierdzenie w art. 38 ust. 2 uggwn, w brzmieniu sprzed 5 grudnia 1990 r., zgodnie z którym państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przy czym przepis ten odnosił się do państwowych jednostek organizacyjnych w ogólności, bez względu na to, czy posiadały osobowość prawną, czy też nie.

Sąd zwraca jednak uwagę, że w sprawach z zakresu uwłaszczenia uregulowanych w późniejszym przepisie art. 200 ugn znajduje zastosowanie szczególna procedura wynikająca z przepisów rozporządzenia. Rozporządzenie określa szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu osób prawnych do nieruchomość, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach (§ 1 ust. 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu osób prawnych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: np. decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn (§ 4 ust. 1 pkt 1-3,5-9, ust. 3 i 4 rozporządzenia).

Jeżeli zatem właściwy organ rozpoznający sprawę uwłaszczenia z art. 200 ugn ustali, że są dowody w postaci decyzji, umów, uchwał, zarządzeń, protokołów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia potwierdzających prawo zarządu określonej jednostki państwowej do konkretnego gruntu, z których wywodzi swe prawo użytkowania wieczystego wnioskodawca uwłaszczenia, to w tej sytuacji będą podstawy do wydania decyzji korzystnej dla wnioskującej strony.

Zgodzić należało się z organem odwoławczym, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane prawo zarządu przysługujące w dniu 5 grudnia 1990 r. C. [...]. Pewne jest jedynie to, że inne przedsiębiorstwo państwowe N. [...] zostało w 1971 r. użytkownikiem gruntu przy ul. [...]. Organ I instancji nie wyjaśnił przy tym z jakich konkretnych dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia wynikało prawo użytkowania, a później w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do spornego gruntu dla wskazanego wyżej przedsiębiorstwa państwowego C. [...].

Wbrew temu co twierdzi organ odwoławczy na gruncie przepisów wykonawczych do art. 200 ugn mogła – co do zasady - wystąpić sytuacja, że prawo zarządu wynika z aktu kreującego zmiany organizacyjno-prawne jednostki państwowej. Jak wynika z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia uchwały, zarządzenia lub decyzje wydane w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia jednostek organizacyjnych mogą potwierdzać prawo zarządu, pod warunkiem, że z treści tych dokumentów wynika oznaczenie konkretnej nieruchomości. Nie chodzi przy tym o wymienione w tych dokumentach budynki (środki trwałe), ale o grunt.

Słusznie natomiast wskazał Minister Infrastruktury i Budownictwa, że sam fakt posiadania gruntu nie świadczy o legitymowaniu się prawem zarządu.

Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak wyjaśnienia opisanych wyżej zagadnień świadczy o istotnym naruszeniu przez Wojewodę [...] przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. W niniejszej sprawie zachodzi bowiem konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części w zakresie ustalenia, czy miało miejsce przejście prawa użytkowania, (które później przekształciło się na mocy art. 87 ust. 1 uggwn w prawo zarządu) z N. [...] na inną jednostkę państwową, a jeżeli tak, to na jaką. W niniejszej sprawie nie wiadomo, czy w ogóle doszło do utraty przez N. [...] prawa użytkowania do terenu przy ul. [...], a jeżeli tak to, czy nastąpiło to na rzecz: 1) O. [...] (z którego następstwo prawne wywodzi utworzony w 1979 r. I. [...]), 2) Z. [...], 3) C. [...] (z którego następstwo prawne wywodzi [...]) i czy w tym przypadku nastąpiło to bezpośrednio na rzecz tego przedsiębiorstwa państwowego, czy też poprzez włączenie w jego strukturę Z. [...] albo O. [...], 4) jeszcze innej jednostki państwowej.

Samo powołanie się przez Wojewodę [...] na następstwo wynikające ze zmian organizacyjno-prawnych (ustrojowych) nie jest bowiem wystarczające do wykazania przesłanek uwłaszczenia z art. 200 ugn, odnoszących się do konkretnych praw do gruntu. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zwłaszcza, że konkurencyjne roszczenia do spornej nieruchomości zgłosił w niniejszej sprawie inny podmiot – I. [...].

Wobec tego Sąd uznał, że Minister Infrastruktury i Budownictwa miał podstawy do zastosowania w sprawie przepisu art. 138 § 2 Kpa. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 Kpa) sprawa musi być rozpatrzona i rozstrzygnięta dokładnie i wszechstronnie w jej całokształcie przez dwa organy orzekające w administracyjnym toku instancji. Nie może być tak, że dopiero na etapie postępowania odwoławczego wyjaśniane są podstawowe, istotne dla sprawy okoliczności, zwłaszcza gdy w sprawie występują strony o spornych interesach.

Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie wymaga też wyjaśnienia przez Wojewodę [...] możliwość dalszego procedowania w trybie art. 200 ugn. Istotne znaczenie mogą mieć roszczenia zgłoszone przez I. [...] w trybie art. 206 ugn (pismo z dnia [...] sierpnia 1999 r.), w trybie art. 207 ugn (pismo z dnia [...] sierpnia 1999 r.), 64 ustawy z 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (pismo z dnia [...] kwietnia 1991 r.). Nie można pominąć także tego jakie są losy zgłoszonego przez [...]. roszczenia z art. 207 ugn (pismo z dnia [...] grudnia 1998 r.). Znaczenie roszczeń zgłoszonych na podstawie powołanych wyżej przepisów należy rozpatrzyć w aspekcie wzajemnych relacji tego typu roszczeń, w szczególności pierwszeństwa ich zaspokojenia, co ma przełożenie na wyjaśnienie sprawy pod kątem wystąpienia w niniejszej sprawie tzw. zagadnienia wstępnego, o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Nie można bowiem pominąć, że uwłaszczenie z art. 200 ugn nie może naruszać praw osób trzecich.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie I. [...] ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Sąd zwraca uwagę, że zarządzeniem z dnia [...] lipca 1970 r. przy N. [...] powołano O. [...], który przekształcono w ośrodek badawczo-rozwojowy o tej samej nazwie (zarządzenie z dnia [...] lipca 1971 r.). Zarządzeniem z dnia [...] października 1978 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe C. [...], a jego ramach działał O. [...]. Z przekształcenia tego O. utworzono Instytut [...], który przejął majątek i prawa O. [...] (zarządzenie z dnia [...] lutego 1979 r.). Następnie I. [...] włączono do przedsiębiorstwa państwowego C. [...] (zarządzenie z dnia [...] czerwca 1979 r.), które zmieniło nazwę na [...] (zarządzenie z dnia [...] czerwca 1985 r.), a następnie na [...], które w 1991 r. przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa [...]. Jak z powyższego wynika I. [...] wywodzi swoje prawa do uwłaszczenia się prawem użytkowania wieczystego na spornym gruncie z następstwa prawnego po drugiej jednostce państwowej (tj. [...]), funkcjonującej w ramach struktury organizacyjnej pierwotnego użytkownika spornego gruntu – N. [...], włączonej później (tak jak [...]) w strukturę p.p. [...], późniejszego [...]. Z akt sprawy wynika, że I. [...] zgłosiło udział w niniejszym postępowaniu (pisma z dnia [...] stycznia 1995 r. i [...] września 2012 r.) i również domaga się uwłaszczenia w trybie art. 200 ugn (wniosek z dnia [...] listopada 2012 r.). Wobec tego udział w niniejszym postępowaniu Instytutu zgłaszającego konkurencyjne roszczenie o uwłaszczenie się na przedmiotowym gruncie świadczy o istnieniu po stronie tego uczestnika postępowania sądowego interesu prawnego do bycia stroną niniejszego postępowania uwłaszczeniowego w rozumieniu art. 28 Kpa w zw. z art. 200 ust. 4 ugn. To zaś, czy I. [...] przysługiwało w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do spornej nieruchomości wymaga wyjaśnienia w toku postępowania uwłaszczeniowego, czego Wojewoda [...] nie uczynił. Organ nie może w tym zakresie opierać się wyłącznie na pisemnym stanowisku I. [...], ale winien ustalić tzw. prawdę obiektywną (art. 7 Kpa).

Wbrew temu co twierdzi [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa nie wskazał, że w niniejszej sprawie konieczne jest zbadanie nabycia przez I. [...] prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych. Przepis ten przewiduje inne przesłanki uwłaszczenia jednostki badawczo-rozwojowej i stwierdza nabycie prawa użytkowania wieczystego z datą późniejszą (29 lipca 1997 r.), niż art. 200 ugn. Wobec tego jest to odrębna sprawa administracyjna od niniejszej, która podlega odrębnemu procedowaniu i kończy się odrębną decyzją.

Jeżeli chodzi o zarzut niewzięcia pod uwagę m.in. oświadczenia A.S. z dnia [...] lutego 1997 r. dyrektora p.p. [...] odnośnie przysługiwania temu przedsiębiorstwu prawa zarządu Sąd zwraca uwagę, że oświadczenie świadka lub strony, złożone zgodnie z przepisem art. 75 Kpa mogą stanowić dowód stwierdzający prawo zarządu (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Trzeba jednak mieć na uwadze, że tego rodzaju dowód wchodzi w grę wówczas, gdy zostanie w sposób pewny ustalone, że konkretne dokumenty potwierdzające prawo zarządu jednostki państwowej istniały (zostaną ustalone ich dane umożliwiające ich identyfikację), ale nie zachowały się (np. zostały zniszczone, zaginęły). Samo oświadczenie dyrektora jednostki państwowej bez wyjaśnienia powyższych kwestii nie może stanowić samodzielnego dowodu potwierdzającego istnienie prawa zarządu.

W niniejszej sprawie organ I instancji nie wyjaśnił okoliczności pozwalających na poparcie twierdzenia [...], że prawo użytkowania przysługujące p.p. N. [...] przeszło na p.p. C. [...], a później z dniem [...] sierpnia 1985 r. przekształciło się w prawo zarządu, które w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało C. [...]. Wojewoda [...] nie wskazał żadnego dowodu, w szczególności aktu, o którym mowa w przepisie § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, z którego wynikałoby wskazywane przez [...]. następstwo prawne, co do prawa do gruntu przy ul. [...].

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.