Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 907/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 lit. a i art. 9 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 nr 284 poz 22
law: Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiające dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki  wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw.
article: par. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1468
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w  związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...]z dnia [...] lutego 2019 roku; 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego A. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ odwoławczy) z [...] października 2019 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ I instancji)

z [...] lutego 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu wsparcia.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

W dniu [...] listopada 2015 r. A. P. (dalej: skarżący, strona, beneficjent, wnioskodawca) złożył do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: Dyrektor OT ARR) powiadomienie o zamiarze wycofania z rynku jabłek w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (Dow III)". W formularzu zaznaczył, że wniosek składany jest przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. W dniu składania powiadomienia strona była członkiem organizacji producentów "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w [...][...], gmina [...].

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] (sygn. akt. [...]) od dnia [...] grudnia 2015 r. członkowie spółki "[...]" (w tym także skarżący) zostali członkami i współudziałowcami uznanej organizacji producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...][...], gmina [...]. W powiadomieniu producent zdeklarował zamiar dokonania operacji wycofania jabłek (z przeznaczeniem na bezpłatną dystrybucję) w łącznej ilości 304.164 kg z powierzchni 9,94 ha.

Na podstawie złożonego powiadomienia producent przeprowadził operacje wycofania z rynku produktu, co dało mu podstawę do złożenia w dniu [...] lipca 2016 r. wniosku o przyznanie wsparcia, który obejmował wycofanie z rynku na bezpłatną dystrybucję 94.240 kg jabłek z powierzchni 3,09 ha w terminach: 18 stycznia 2016 r., 28 stycznia 2016 r., 4 lutego 2016 r., 15 marca 2016 r. i 24 maja 2016 r. Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem przez Dyrektora OT ARR decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie udzielenia wsparcia w kwocie [...] EUR, tj. [...] zł (dalej: decyzja ostateczna z 2016 r.). Na tej podstawie w dniu [...] września 2016 r. została zrealizowana płatność na rzecz producenta.

Jednocześnie w przedmiotowym mechanizmie embargo DOW III brała udział spółka "[...]" Sp. z o.o., na rzecz której Dyrektor OT ARR wydał dwie decyzje

w sprawie udzielenia wsparcia: jedną [...] września 2016 r. nr [...] na kwotę [...] EUR ([...] zł), a drugą [...] września 2016 r. nr [...] na kwotę [...] EUR ([...] zł). Kwoty wsparcia z obu decyzji zostały wypłacone "[...]" Sp. z o. o. [...] września 2016 r.

W dniu [...] października 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) zwrócił się do Prezesa ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z 2016 r. z uwagi na przyznanie płatności skarżącemu, pomimo że był on członkiem uznanej organizacji producentów "[...]" Sp. z o.o., która także otrzymała środki finansowe w ramach tego samego wsparcia, tj. mechanizmu embargo DOW III, co powoduje, że orzeczenie w tym zakresie zostało wydane na rzez strony

z rażącym naruszeniem prawa.

Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm., dalej: ustawa o Agencji) oraz art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców

i warzyw (Dz. Urz. UE L 284 z 30.09.2014 r., str. 22 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1031/2014) w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468 ze zm., dalej: rozporządzenie RM z 2014 r.), stwierdził nieważność decyzji ostatecznej z 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wniosek o wsparcie pochodził od osoby nieuprawnionej, ponieważ skarżący już od 17 grudnia 2015 r. był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o., która brała udział w mechanizmie wsparcia DOW III. Zdaniem organu I instancji producent, który przed przeprowadzeniem operacji wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji stał się członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów, stracił prawo do otrzymania wsparcia przyznawanego na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r., bowiem kluczową datą istotną do weryfikacji uprawnień beneficjenta jest data przeprowadzenia operacji wycofania produktu, na co wskazuje § 4 ust. 2 rozporządzenia RM z 2014 r. Ponadto wypłata z tytułu przedmiotowego wsparcia zarówno dla skarżącego, jak i dla spółki "[...]" nosi znamiona podwójnego finansowania, na co wskazuje art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, zarzucając organowi

I instancji wydanie rozstrzygnięcia bez dogłębnej i pełnej analizy stanu faktycznego. Zdaniem strony mechanizm wsparcia polegający na wycofaniu owoców i warzyw na bezpłatną dystrybucję miał za zadanie wsparcie, a nie wykluczenie producentów

w tym trudnym dla nich okresie.

Decyzją z [...] października 2019 r. znak: [...] Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

w związku art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014 oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r., po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister, po powołaniu treści przepisów prawnych, mających zastosowanie w niniejszej sprawie, przedstawił stan faktyczny tożsamy

z ustaleniami Prezesa ARiMR.

Organ odwoławczy uznał, że w przepisach unijnych ani krajowych nie przewidziano obligatoryjnego wymogu zrealizowania zaplanowanej operacji w ilości wskazanej w powiadomieniu, a rozporządzenie RM z 2014 r. nie przewiduje zmiany statusu podmiotu w trakcie realizacji mechanizmu. Oznacza to, że status podmiotu rozpoczynającego działania w ramach tego mechanizmu musi pozostać taki sam na każdym etapie postępowania w tym przedmiocie. Tym samym skarżący nie mógł we wniosku o przyznanie wsparcia zaznaczyć, że jest producentem indywidualnym, bowiem już od 17 grudnia 2015 r. był członkiem i udziałowcem organizacji producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o. realizującej program operacyjny. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. § 4 ust. 1 pkt 2 i § 7 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz art. 5 ust. 1 lit. a i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014. Jednocześnie Minister nie stwierdził innych naruszeń prawa objętych przepisem art. 156 § 1 k.p.a.

Od decyzji Ministra skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., pomimo że wskazane w zaskarżonej decyzji uchybienia nie stanowią rażącego naruszenia prawa, ponieważ skarżący był podmiotem uprawnionym do otrzymania wsparcia od dnia złożenia powiadomienia do dnia wydania decyzji ostatecznej z 2016 r. Wynika to z pominiętych przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy następujących przepisów: art. 29 w związku z art. 78 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.Urz.UE.L 157/1, dalej: rozporządzenie nr 543/2011), art. 494 § 1, 2 i 4 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505, dalej: k.s.h.), § 5 ust. 2, 3 i 5 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz art. 5 ust. 5 i 7 rozporządzenia nr 1031/2014.

W konsekwencji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu skargi jej autor nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżący otrzymał wsparcie finansowe jako podmiot nieuprawniony. Zdaniem strony Minister nie przeanalizował skutków prawnych połączenia spółek, przyjmując ad hoc, że sukcesja generalna rozciąga się na uprawnienia wszelkich podmiotów, a także na uprawnienia wspólników - członków organizacji producentów. Brak oceny w powyższym zakresie powoduje uchybienia

w zaskarżonej decyzji, które winny skutkować jej uchyleniem.

Skarżący w skardze podniósł, że art. 494 k.s.h. wprowadza ogólną zasadę sukcesji uniwersalnej, polegającej na przejęciu wszelkich praw i obowiązków spółki przejmowanej przez spółkę przejmującą. We wskazanym przepisie została również uregulowana sukcesja administracyjnoprawna, zgodnie z którą na spółkę przejmującą przechodzą wszelkie prawa i obowiązki administracyjnoprawne spółki przejmowanej, chyba że z decyzji lub z wyraźnego przepisu ustawy wynikają inne skutki. Nadto ustawodawca wprost w przepisie ustawowym uregulował kwestie statusu prawnego wspólników spółki przejmowanej, którzy wraz z wpisem połączenia w rejestrze stają się wspólnikami spółki przejmującej, niezależnie od swojej woli

i podjęcia jakichkolwiek czynności w tym zakresie.

Nie ulega więc żadnej wątpliwości, że skarżący z dniem 17 grudnia 2015 r. stał się wspólnikiem "[...]" Sp. z o.o. i jednocześnie jako producent owoców również członkiem tej samej organizacji producentów owoców i warzyw. Jednakże nie oznacza to, że wraz z wpisem połączenia do rejestru skutki prawne połączenia również rozciągają się automatycznie na uprawnienia wszelkich podmiotów, mających jakikolwiek związek z łączącymi się spółkami. Połączenie przez przejęcie przede wszystkim wpływa na sytuację prawną spółki przejmującej, która nabywa wraz z połączeniem wszelkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, jednakże sukcesja uniwersalna nie dotyczy uprawnień i obowiązków innych osób, nawet wspólników spółki przejmowanej, którzy wskutek połączenia stają się wspólnikami spółki przejmującej. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż połączenie spółek w stosunku do wspólnika spółki przejmowanej dotyczy jedynie jego praw i obowiązków związanych z udziałami w spółce, a nie wszelkich praw i obowiązków jako podmiotu indywidualnego. Nie istnieje przepis, z którego by wynikało, że wraz z wpisem połączenia do rejestru członek organizacji przejmowanej nabywa prawa i obowiązki członka organizacji przejmującej w pełnym zakresie.

Prawidłowa wykładnia art. 29 rozporządzenia Komisji (UE) 543/2011

w okolicznościach przedmiotowej sprawy powinna brać pod uwagę, że skutki prawne wynikające z realizacji programu operacyjnego nie mogą automatycznie przechodzić wraz z połączeniem na członków organizacji przejmowanej, ponieważ do przejścia tych skutków niezbędna jest zmiana programu operacyjnego, która następuje decyzją właściwego organu. Po połączeniu organizacji producentów należy przyjmować fikcję prawną, że powstała po połączeniu organizacja składa się z dwóch bytów, tj. części organizacji realizującej program i części przejętej nierealizującej programu operacyjnego. W przedmiotowej sprawie zmiana programu operacyjnego organizacji "[...]" Sp. z o.o. nastąpiła 17 października 2016 r., a więc po dokonaniu operacji wycofania z rynku owoców przez skarżącego. Na tej podstawie nie można przyjmować w stosunku do skarżącego, że organizacja producentów, której jest członkiem, realizowała program operacyjny na dzień dokonywania operacji wycofania z rynku.

Poza tym skarżący wskazał, że status prawny producenta indywidualnego należy oceniać na dzień złożenia powiadomienia, a nie na dzień składania wniosku

o przyznanie wsparcia. Należy zauważyć, że w treści powiadomienia wskazane zostały wszelkie informacje dotyczące samego producenta, jak również przedmiotu powiadomienia.

Niezasadne jest również stwierdzenie, że wypłata środków finansowych dla skarżącego oraz dla spółki "[...]" nosi znamiona podwójnego finansowania,

o którym mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014. Grunty oraz produkty skarżącego były zgłoszone do wsparcia tylko przez niego, a nie przez spółkę "[...]". Zdaniem skarżącego nie jest prawidłowa interpretacja organów, że utracił on prawo do otrzymania wsparcia na bezpłatną dystrybucję z powodu uzyskania członkostwa w spółce "[...]". Pozbawia ona bowiem prawa do uczestniczenia

w mechanizmie pomocowym, pomimo wypełnienia przesłanek do jego uczestnictwa z powodu przyszłego irrelewantnego zdarzenia, na które skarżący nie mógł mieć wpływu.

Jeśli przepisy regulujące mechanizm pomocowy nie przewidują sytuacji zmiany statusu skarżącego w trakcie postępowania, to należy uznać, że istnieje swoista luka prawna w tym zakresie, która nie może skutkować konsekwencjami dla skarżącego. Należy więc przyjąć, że oba postępowania w niniejszej sprawie, tj. postępowanie zainicjowane powiadomieniem strony i postępowanie zainicjowane powiadomieniem organizacji "[...]" Sp. z o.o. toczyły się oddzielnie, aż do wydania decyzji o udzieleniu wsparcia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny decyzji w zakresie zgodności

z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.; działa więc jako organ kasacyjny

i w oparciu o materiał dowodowy, który posłużył do wydania badanego orzeczenia. Charakter postępowania uniemożliwia bowiem gromadzenie nowych dowodów

i czynienie nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Stąd też organ orzekający w tym trybie oceny legalności decyzji dokonuje na podstawie akt postępowania zwykłego i nie może prowadzić postępowania w takim zakresie, w jakim ma to miejsce

w postępowaniu zwykłym.

Z treści art. 156 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną

w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Nie każde jednak naruszenie prawa zasługuje na to, aby zakwalifikować je jako "rażące". Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyroki NSA: z 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, z 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10, z 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 453/16, wszystkie publ. cbosa).

Należy przy tym zaznaczyć, że przy ocenie przesłanki rażącego naruszenia prawa nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny

i niedwuznaczny. Ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2013 r., II GSK 190/12, publ. Lex 1337107).

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a., a służącej ochronie takich wartości jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność

i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego powodu tryb ten może być zastosowany tylko w przypadku bezspornego ustalenia wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji, określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki – z racji ich wyczerpującego wyliczenia – nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Poza tym do wzruszenia trwałości decyzji ostatecznej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wystarcza stwierdzenie jakiegokolwiek naruszenia prawa, lecz musi to być rażące uchybienie normie prawnej (oczywiste i wyraźne "na pierwszy rzut oka").

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wprawdzie organy nadzoru miały na uwadze w.cyt. orzecznictwo sądowe w zakresie interpretacji pojęcia "rażące naruszenie prawa" (vide: strona 17-18), jednak - zdaniem Sądu - nie wyciągnęły prawidłowych wniosków z oceny decyzji ostatecznej z 2016 r. pod kątem spełnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W postępowaniu dotyczącym wniosku strony o przyznanie wsparcia RDK_1031/2014 (bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie) DOW III zastosowanie miały przepisy rozporządzenia RM z 2014 r. oraz rozporządzenia nr 1031/2014 -

w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji ostatecznej z 2016 r.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców

i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów

i zielonych zbiorów. Pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców

i warzyw, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów, zgodnie

z niniejszym artykułem m.in. na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, o których mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 (art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1031/2014).

Z przepisu art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014 wynika z kolei, że do wniosku o wypłatę pomocy finansowej dołącza się pisemne oświadczenie, że

w odniesieniu do operacji kwalifikujących się do otrzymania pomocy finansowej Unii na mocy niniejszego rozporządzenia wnioskodawca nie otrzymał i nie otrzyma żadnego podwójnego finansowania unijnego lub krajowego ani odszkodowania w ramach polisy ubezpieczeniowej.

Stosownie zaś do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. wsparcie przysługuje:

1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1308/2013);

2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który:

a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej

w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, na której prowadzi dana uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub

b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Należy zatem uznać, że w aspekcie podmiotowym w mechanizmie mogą brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny i których uznanie nie zostało zawieszone oraz producenci indywidualni, którzy nie są członkami takich organizacji producentów, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r.

Wyłącznie te dwie kategorie podmiotów mogą zgłosić akces do mechanizmu embargo DOW III poprzez złożenie do dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę powiadomienia

o zamiarze dokonania operacji, nie później niż na 7 dni przed dniem planowanego przeprowadzenia operacji (§ 4 ust. 3 rozporządzenia RM z 2014 r.). Powiadomienie jest pierwszym etapem realizacji przedmiotowego mechanizmu. Operacja wycofania produktów z rynku na bezpłatną dystrybucję, zgodnie z § 6 rozporządzenia RM z 2014 r., jest drugim etapem tego mechanizmu. Natomiast wsparcie (trzeci etap) udzielane jest na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r.,

w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwego dyrektora oddziału terenowego Agencji (§ 7 rozporządzenia RM z 2014 r.).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w dacie składania powiadomienia, tj.

2 listopada 2015 r., beneficjent był członkiem organizacji producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o., która nie brała udziału w przedmiotowym mechanizmie. Miał więc prawo złożyć powiadomienie o zamiarze dokonania operacji jako indywidualny producent. Na kolejnych etapach mechanizmu skarżący był już członkiem grupy producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o., bowiem w dniu 17 grudnia 2015 r. doszło do prawnego połączenia spółki "[...]" ze spółką "[...]", wskutek czego wszyscy członkowie spółki "[...]" (w tym i skarżący) stali się członkami uznanej organizacji owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o., która z kolei brała udział

w mechanizmie embargo DOW III. Tak więc zarówno pięciokrotne wycofanie z rynku owoców na bezpłatną dystrybucję w okresie od 18 stycznia 2016 r. do 24 maja 2016 r., jak i złożenie wniosku w dniu 21 lipca 2016 r., nastąpiło w sytuacji, kiedy skarżący nie miał już statusu indywidualnego producenta.

W związku z powyższym organy orzekły, że przy wydaniu decyzji ostatecznej

z 2016 r. na rzecz skarżącego doszło do rażącego naruszenia przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. Jednak nie były zgodne co do wskazania, która data jest kluczowa i istotna podczas weryfikacji uprawnień beneficjenta. Organ I instancji uznał, że jest nią data wycofania produktu z rynku (por. strona 6 decyzji Prezesa ARiMR), natomiast Minister uznał, że wsparcie przysługuje, jeśli na każdym etapie realizacji mechanizmu podmiot pozostawał albo organizacją producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny, albo indywidualnym producentem niebędącym członkiem takiej organizacji (por. strona 12 i 16 zaskarżonej decyzji).

W ocenie Sądu wprawdzie powiadomienie nie wszczyna postępowania administracyjnego i nie pociąga za sobą obowiązku złożenia wniosku o wsparcie, to jednak jest ono koniecznym warunkiem ubiegania się o to wsparcie. Bez realizacji tego etapu beneficjent nie mógłby wycofać produktu z rynku i złożyć wniosku o wsparcie. Poza tym należy zauważyć, że wraz z wpisem w KRS połączenia spółek "[...]"

i "[...]" wspólnicy spółki przejmowanej stają się wspólnikami spółki przejmującej niezależnie od swojej woli i podjęcia jakichkolwiek czynności w tym zakresie (por. art. 494 § 4 k.s.h.).

W sytuacji więc zmiany statusu strony w trakcie trwania mechanizmu pomocowego w okolicznościach badania przesłanek stwierdzenia nieważności,

w szczególności rażącego naruszenia § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r., odnośnie do wydanej decyzji ostatecznej z 2016 r. organy orzekające w tej sprawie nie przedstawiły jednoznacznego i przekonującego uzasadnienia przesłanki "rażącego" naruszenia prawa. Jak już wyżej wskazano, "rażące" naruszenie to oczywiste, jasne, jednoznaczne i niewymagające wykładni przekroczenie przepisów prawa.

Zdaniem Sądu wskazane w zaskarżonej decyzji uchybienia przepisom rozporządzenia RM z 2014 r. i rozporządzenia nr 1031/2014 podczas wydawania decyzji ostatecznej z 2016 r. nie stanowią rażącego naruszenia prawa w powyższym rozumieniu. Oczywistość naruszenia § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. winna być wykazana niewątpliwie, a skarżący nie był przecież podmiotem nieuprawnionym w dacie powiadomienia, które jest niezbędną czynnością do uzyskania decyzji o wsparciu w ramach omawianego mechanizmu. Rację ma organ odwoławczy, że procedura wycofania produktów z rynku rozłożona jest w czasie (od momentu złożenia powiadomienia do udzielenia wsparcia może upłynąć kilka miesięcy). W tym czasie może zmienić się status podmiotu biorącego udział w procedurze. Ale w sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym nie wystarczy stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Konieczne jest wykazanie "rażącego" naruszenia prawa w wyżej wskazanym rozumieniu. Tymczasem przepisy dotyczące wsparcia nie są jednoznaczne w sytuacji zmiany statusu producenta między powiadomieniem

a wycofaniem owoców z rynku i wnioskiem o wsparcie w kontekście uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa. Należy więc uznać, że naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. nie jest oczywiste w okolicznościach niniejszej sprawy,

a przynajmniej nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Niejednoznaczne i nieoczywiste jest również naruszenie przepisów dotyczące podwójnego finansowania (art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014). Organy orzekające w tym zakresie oparły się jedynie na formalnym wskazaniu, że wsparcie finansowe w ramach mechanizmu wsparcia DOW III w 2015 r. otrzymał skarżący oraz "[...]" Sp. z o.o., której jest on członkiem od 17 grudnia 2015 r.

Jednak z wyjaśnień skarżącego wynika, że w dacie składania przez niego powiadomienia (2 listopada 2015 r.) organizacja producentów owoców i warzyw "[...]" Sp. z o.o. nie mogła złożyć powiadomienia uwzględniającego powierzchnię działek rolnych strony. Poza tym działki skarżącego były wyłączone z obszaru pomocowego, jaki wskazała "[...]" Sp. z o.o., ze względu na fakt, że był on nowym członkiem tej organizacji (pismo skarżącego z [...] listopada 2015 r.). Sąd

w okolicznościach niniejszej sprawy nie podziela więc stanowiska organów co do rażącego naruszenia w decyzji ostatecznej z 2016 r. art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014. Tym samym nie znajduje również należytego uzasadnienia ocena organów, że wypłata skarżącemu wsparcia finansowego ze środków budżetowych nie jest możliwa do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją).

W odniesieniu do zarzutów skargi Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową, a nie prawa materialnego, a organy nadzoru nie wykazały dostatecznie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czym naruszyły ten przepis w związku z art. 16 k.p.a. (zasada trwałości decyzji), art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uwzględnił wniosek dowodowy zawarty w skardze i na podstawie art. 106

§ 3 p.p.s.a. dopuścił dowód z decyzji Dyrektora OT ARR z [...] października 2016 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia zmian programu operacyjnego (k. 8-10 akt sądowych). Zdaniem Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy nadzoru będą zobowiązane ocenić ten dowód w ramach rozważań nad przesłanką rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do decyzji ostatecznej z 2016 r., a w szczególności na jaką datę należy oceniać status prawny indywidualnego producenta w sytuacji połączenia organizacji producentów. W tym zakresie należy dodatkowo przeanalizować art. 29 rozporządzenia nr 543/2011 oraz skutki prawne połączenia spółek handlowych wynikające z art. 494 k.s.h. Odnośnie do wykładni "rażącego" naruszenia prawa organy będą zobowiązane uwzględnić wywody zawarte w niniejszym uzasadnieniu Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku). Do kosztów tych zalicza się wpis w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony (wraz z opłatą od pełnomocnictwa) w wysokości 497 zł.