Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 45/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] do załatwienia pkt [...] ppkt [...] wniosku M. P. z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku, 2. stwierdza, że Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu pkt [...] ppkt [...] wniosku M. P. z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, 3. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej skargi na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w rozpoznaniu pkt [...] ppkt [...] wniosku M. P. z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, 5. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] na rzecz M. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. skarżący M. P. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego (AŚ) w B. o udostępnienie informacji publicznej określonej w pkt 1-4 wniosku, w tym informacji objętej pkt 3 wniosku, w ramach której zwrócił się do organu o wskazanie:

- czy administracja AŚ w B. na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowań osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w AŚ w B. – na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności (dalej powoływanej jako "Instrukcja nr [...]) –środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorującego zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi; jeżeli tak, to wobec ilu osadzonych środki były stosowane w: 2015 r. (ppkt 1), 2016 r. (ppkt 2), 2017 r. (ppkt 3), 2018 r. (ppkt 4), 2019 r. (ppkt 5), na dzień sporządzenia informacji (ppkt 6).

W udzielonej pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. odpowiedzi na ww. wniosek, Dyrektor AŚ w B. – odnosząc się do pkt 3 wniosku - poinformował wnioskodawcę, że administracja jednostki nie gromadzi danych liczbowych, o których mowa w pkt 3 wniosku. Organ wskazał też na regulacje i wymogi związane z zapewnieniem szczególnej ochrony, bezpieczeństwa i indywidualnych oddziaływań wobec osób osadzonych.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Dyrektora AŚ w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z nieudostępnieniem informacji objętej pkt 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., zarzucając organowi naruszenie:

1) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., aktualnie: t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176; dalej jako powoływanej jako "ustawa o dostępie do informacji publicznej" lub "udip") przez nieudostępnienie skarżącemu w terminie 14 dni żądanej informacji publicznej,

2) art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a udip przez stwierdzenie, że żądana w pkt 3 wniosku informacja publiczna nie jest w posiadaniu administracji AŚ w B. z uwagi na nie gromadzenie danych liczbowych o których mowa we wniosku, w sytuacji gdy żądana informacja jest w posiadaniu administracji AŚ w B., gdyż wynika z decyzji wydawanych przez organy postępowania karnego wykonawczego, w tym decyzji Dyrektora AŚ w B. lub Komisji Penitencjarnej przy AŚ w B.,

3) art. 14 ust. 1 udip przez nieudostępnienie żądanej przez skarżącego informacji publicznej w sposób i w formie zgodnej z treścią wniosku z dnia [...] maja 2020 r.

Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora AŚ w B. do udostępnienia w terminie 7 dni od daty ogłoszenia rozstrzygnięcia w sprawie informacji publicznej w zakresie wskazanym w pkt 3 wniosku oraz stwierdzenia, że organ dopuścił się w tym zakresie bezczynności.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Dyrektor AŚ w B. jest w posiadaniu żądanej w pkt 3 wniosku informacji, która wynika wprost z decyzji wydawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 523 ze zm., dalej powoływanej jako "kodeks karny wykonawczy" lub "kkw") przez Dyrektora AŚ w B. lub przez Komisję Penitencjarną przy AŚ w B. (lub inny organ postępowania karnego wykonawczego wymieniony w art. 2 pkt 5 kkw) w zakresie monitorowania zachowania osadzonego przebywającego w AŚ w B.. Opisał przy tym przewidziane w kkw przesłanki podjęcia decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego, a także podstawę monitorowania zachowań osadzonego z § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr [...]. Wskazał, że decyzje w zakresie monitorowania zachowania osadzonego podlegają zaskarżeniu, kontroli i nadzorowi penitencjarnemu oraz złożeniu m.in. do akt osobowych osadzonego. Podkreślił, że decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego wydawane przez Dyrektora AŚ w B. lub przez Komisję Penitencjarną przy AŚ w B. stanowią dokument urzędowy, o którym mowa w art. 6 ust. 2 udip. Stwierdził, że w tych okolicznościach, uznać należy, że Dyrektor AŚ w B. nie uwiarygodnił faktu nieposiadania żądanej informacji publicznej. Skarżący przyznał, że Dyrektora AŚ w B. mógł rozważyć, czy zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip musiałby podjąć szczególne czynności, które znacznie utrudniłyby normalne funkcjonowanie jednostki, aby udzielić informacji w żądanym zakresie, bowiem nie posiada gotowych danych żądanych we wniosku i musiałby dopiero ustalić na podstawie posiadanych akt osobowych osób pozbawionych wolności i zwolnionych z jednostki, czy decyzje w zakresie monitorowania zachowania osadzonego w sposób określony we wniosku skarżącego były stosowane przez administrację AŚ w B., ale może to dotyczyć jedynie okresu od 2015 do 2019 roku. W takim jednak wypadku organ byłby zobligowany wezwać skarżącego w terminie 14 dni od otrzymania wniosku, do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia wnioskowanych informacji - czego nie dokonał. Informacja w zakresie wskazania, czy na dzień sporządzenia odpowiedzi takie środki są stosowane i wobec ilu osadzonych, nie jest natomiast – zdaniem skarżącego – na tyle skomplikowana, aby nie udostępnić jej w żądanym zakresie w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 udip. Nadto skarżący podniósł, że żądana przez niego informacja publiczna nie będzie podlegała ograniczeniom na podstawie art. 5 ust. 1, 2 i 2a udip., albowiem jej zakres obejmuje tylko czynności podejmowane przez organy postępowania karnego wykonawczego i stosowane przez nie środki profilaktyczne względem osób osadzonych. Żądanie nie odnosi się natomiast do konkretnej osoby fizycznej (skazanego bądź tymczasowo aresztowanego), a tym samym nie może naruszać czyjejkolwiek prywatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor AŚ w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko o niedysponowaniu informacją objętą pkt 3 wniosku. Organ podkreślił, że żądanie skarżącego nie dotyczyło udzielenia informacji o liczbie osadzonych w celach monitorowanych w trybie art. 116 § 5a kkw, lecz wyłącznie o liczbie osadzonych, wobec których administracja AŚ w B. "stosowała lub stosuje (...), na podstawie § 4 ust. 9 i 10 Instrukcji (...), środki profilaktyczne polegające na stałej całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego (...), przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi" - dla których nie wydaje się decyzji. Wskazana Instrukcja nr [...] określa, że w przypadku podejrzenia występowania u osadzonego skłonności samobójczych, skazanemu zakłada się kartę osadzonego zagrożonego samobójstwem, stanowiącą załącznik do Instrukcji (§ 7 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 1 Instrukcji nr [...]). Na karcie umieszcza się uwagi i zalecenia odnośnie postępowania z osadzonym, po czym dołącza się ją do karty identyfikacyjnej osadzonego. Po ustaniu potrzeby objęcia osadzonego nasilonymi oddziaływaniami profilaktycznymi, kartę umieszcza się w teczce osobopoznawczej osadzonego (§ 8 ust. 3 Instrukcji nr [...]), którą w razie wytransportowania przekazuje się wraz z osadzonym do innej jednostki penitencjarnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, jak pokreślił organ, sporządzenie ww. zaleceń nie jest decyzją, o której mowa w art. 7 § 1 kkw, a administracja AŚ w B. nie prowadzi rejestrów ani zestawień związanych z stosowaniem ww. oddziaływań, a monitorowanie liczebności i rozmieszczenia osadzonych, którzy zostali zaliczeni do wymagających nasilonych oddziaływań profilaktycznych ze względu na wzmożone ryzyko samobójcze, dokonywane jest jedynie na bieżąco (§ 9 ust. 1 Instrukcji nr [...]). Administracja jednostki nie dysponuje zatem, jak stwierdził organ, wnioskowanymi przez skarżącego danymi, wobec czego udzielenie odpowiedzi o liczbie wskazanych we wniosku oddziaływań stosowanych w ubiegłych latach było niemożliwe. Jednocześnie organ zaznaczył, że zawarte we wniosku sformułowanie "na dzień sporządzenia informacji", w odniesieniu do poprzedzających lat: 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019, sugeruje iż wnioskującemu chodziło o dane dotyczące 2020 roku, tj. od dnia 1 stycznia, do dnia sporządzenia informacji. Takich danych więc administracja AŚ w B. również nie posiada. Natomiast, jak wskazał organ, w dniu [...] czerwca 2020 r. (tj. w dniu sporządzenia odpowiedzi) nie stosowano opisywanych przez skarżącego, oddziaływań wobec żadnego z osadzonych.

W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący oświadczył, że cofa skargę w części dotyczącej bezczynności Dyrektora AŚ w B. w udostępnieniu informacji żądanej w 3 ppkt 1-5 wniosku. Jednocześnie skarżący podtrzymał wniosek o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji objętej pkt 3 ppkt 6 przedmiotowego wniosku oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się w tym zakresie bezczynności. Skarżący wskazał przy tym, że informacja, której udostępnienia się domaga, oparta jest na dwóch łącznych aspektach faktycznych tj. osadzeniu osoby pozbawionej wolności w celi monitorowanej na podstawie decyzji dyrektora lub komisji jednostki penitencjarnej w trybie odpowiednio art. 116 § 5a, § 6 kkw i art. 88a § 1 lub 212a § 1 kkw oraz zastosowaniu przez dyrektora jednostki penitencjarnej w oparciu o § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr [...] środka profilaktycznego polegającego na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorującego zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Organ zaznaczył, że zgodnie z Instrukcją nr [...] administracja jednostki penitencjarnej zakłada osobie pozbawionej wolności zagrożonej samobójstwem kartę osadzonego zagrożonego samobójstwem, w której zawarte są zalecenia jakie funkcjonariusze mają dokonywać wobec osadzonego, wobec którego zastosowano środki profilaktyczne wskazane w Instrukcji nr [...], a także że dane pochodzące z tego dokumentu podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji pubilcznej. Zdaniem skarżącego na dzień sporządzania informacji publicznej, organ jest w posiadaniu wnioskowanej informacji, gdyż posiada zarówno decyzje o monitorowaniu zachowań osadzonego, jak i karty osadzonego zagrożonego samobójstwem, z których jednoznacznie wynika, jakie środki profilaktyczne są wobec osoby pozbawionej wolności stosowane. Udzielenie wnioskowanej informacji znajduje też oparcie, jak wskazał skarżący, w art. 6 ust. 1 pkt 3 udip. Skarżący stwierdził również, że administracja jednostki penitencjarnej musi posiadać wiedzę, czy w dniu w którym dokonuje ustaleń w żądanym zakresie, ww. środki profilaktyczne są stosowane w jednostce i wobec ilu osadzonych, wskazując że takie informacje nie wymagają nawet gromadzenia, gdyż zapytanie dotyczy sytuacji faktycznej w danym dniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako "ppsa") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się zaś z sytuacją, gdy organ administracji publicznej będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.

W kontrolowanej sprawie skarżący, po cofnięciu skargi w części dotyczącej bezczynności Dyrektora AŚ w B. w udostępnieniu informacji żądanej w 3 ppkt 1-5 wniosku, domagał się ostatecznie udostępnienia informacji objętej pkt 3 ppkt 6 wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej powoływanej jako "udip"). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Niesporne jest, że adresat wniosku skarżącego, tj. Dyrektor AŚ w B. jest podmiotem zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 udip obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym jak stanowi art. 4 ust. 1 pkt 5 udip m.in. podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. W myśl art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 848 ze zm., dalej powoływanej jako "usw") Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną. Służba Więzienna realizuje na zasadach określonych w kodeksie karnym wykonawczym zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 2 ust. 1 kkw). Art. 7 pkt 3 usw stanowi, że organem Służby Więziennej jest m.in. dyrektor aresztu śledczego. Zarazem, art. 8 ust. 1 pkt 3 usw stanowi, że jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są m.in. areszty śledcze. Z art. 6 usw wynika natomiast, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 usw aresztem śledczym kieruje dyrektor. Do zakresu działania dyrektora aresztu śledczego należy w szczególności realizacja zadań wynikających z innych ustaw (art. 13 ust. 2 pkt 7 usw). Powyższe uregulowania prawne prowadzą do wniosku, że dyrektor aresztu śledczego, jako jeden z organów Służby Więziennej, czyli formacji powołanej do realizacji zadań publicznych ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 udipp.

Analiza wniosku skarżącego ostatecznie ukształtowanego zakresem zaskarżenia (bezczynność organu w udostępnieniu informacji objętej pkt 3 ppkt 6 wniosku) z punktu widzenia przedmiotowego również nie budzi wątpliwość, że przedmiot żądania skarżącego stanowi informację publiczną. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 udip każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 udip, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Wśród przykładowych informacji publicznych wskazano w m.in. informacje o organizacji oraz przedmiocie działalności i kompetencjach organów władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c udip), a także o zasadach funkcjonowania takich podmiotów, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a udip). Nadto informacją publiczną są dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze udip). Zatem informacja o tym, czy Areszt Śledczy stosuje i wobec ilu osadzonych środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - na dzień sporządzenia informacji, posiada walor informacji publicznej. Informacja ta bezpośrednio bowiem dotyczy działalności i organizacji tej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, podejmowanej w ramach ustawowo powierzonych jej zadań (art. 2 usw). Stanowi ona informację o działalności i organizacji podmiotu publicznego, w tym sposobie realizacji przez niego zadań publicznych oraz dotyczy sfery faktów. Informacja ta – na dzień jej sporządzenia – znajduje też swoje źródło w indywidulanych decyzjach organów dotyczących monitorowania zachowań osadzonego (art. 88c, art. 116 § 5a, art. 212b § 2 kkw) oraz zastosowanych oddziaływaniach mających na celu zapobieganie samobójstwom osadzonych w oparciu o § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr [...].

Wobec powyższego, skoro wniosek skarżącego został skierowany do podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a jego przedmiot stanowiła informacja publiczna, Dyrektor AŚ w konsekwencji wniesionego przez skarżącego wniosku, zobowiązany był do podjęcia określonego działania, które zgodnie z przepisami udip, mogło przybrać formę:

1) czynności materialno - technicznej, jaką jest udostępnienie informacji publicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ud.p);

2) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 udip - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji;

3) udzielenia informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 udip, wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie;

4) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej, czy tez że podmiot zobowiązany nie posiada wnioskowanej informacji - ze wskazaniem podstaw i przesłanek tej oceny.

W przedmiotowej sprawie organ w terminie określonym w art. 13 ust. 1 udip poinformował skarżącego, odnośnie objętej przedmiotem zaskarżenia bezczynność w udostępnieniu informacji objętej pkt 3 ppkt 6 wniosku, że nie gromadzi danych liczbowych, o których mowa w pkt 3 wniosku. Podkreślić należy, że taka zdawkowa odpowiedź była niewystarczająca, aby uznać, iż organ nie dopuścił się bezczynności. Informacja podmiotu zobowiązanego o nieposiadaniu wnioskowanych danych nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia ich nieposiadania, lecz konieczne jest również wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy. Powiadomienie o nieposiadaniu żądanej informacji powinno zawierać wskazanie dlaczego organ nie posiada żądanych informacji, stosowne uwiarygodnienie twierdzenia organu, pozwalające na ocenę jego rzetelności i prawdziwości. Gdyby bowiem przyjąć, że samo takie twierdzenie zwalnia od zarzutu bezczynności, wnioskodawca byłby faktycznie pozbawiony realnej ochrony (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 851/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 248/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 265/17 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W sprawie organ dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w odpowiedzi na skargę przedstawił w tym zakresie rozbudowaną argumentację. Odpowiedź na skargę, będąca pismem procesowym skierowanym do sądu, nie zastępuje zaadresowanego do wnioskodawcy pisma informującego o tym, że organ nie jest w posiadaniu żądanych informacji wraz ze szczegółowym wskazaniem przyczyn (patrz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Go 280/20 i przywołane w nim wyroki – dostępny jw.).

Ponadto organ w udzielonej odpowiedzi na skargę wskazał, że w dniu [...] czerwca 2020 r., tj. w dniu udzielenia odpowiedzi na skargę, nie stosowano opisanych we wniosku oddziaływań wobec żadnego z osadzonych. Tym samym organ, wbrew wcześniejszym twierdzeniom co do nie gromadzenia danych objętych pkt 3 wniosku skarżącego (a więc nie tylko danych określonych w pkt 3 ppkt 1-5 wniosku, ale też w pkt 3 ppkt 6 wniosku), wskazał że na dzień sporządzenia informacji w AŚ w B. nie stosuje opisanych we wniosku oddziaływań wobec żadnego z osadzonych, co tym samym oznacza, że był on w posiadaniu informacji określonych w pkt 3 ppkt 6 wniosku, które ostatecznie objęte zostały wyłącznie przedmiotem skargi. Skarżący cofnął bowiem skargę co do zarzutu nieudostępnienia informacji co do stosowanych i wobec ilu osadzonych "w ubiegłych latach" wskazanych we wniosku oddziaływań, ograniczając skargę tylko do zarzutu bezczynności organu w załatwieniu pkt 3 ppkt 6 wniosku, a więc zarzutu nieudostępnienia informacji czy i wobec ilu osadzonych "na dzień sporządzenia informacji" administracja AŚ w B. na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowań osadzonego, stosuje wobec osób przebywających w AŚ w B. – na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr [...] – środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorującego zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Informacja o stosowaniu powyższych oddziaływań wobec osób osadzonych, na dzień jej sporządzenia, niewątpliwie dotyczy sfery faktów i odnosi się do samej okoliczności faktycznej stosowania aktualnie (na dzień sporządzenia informacji) w danym areszcie śledczym określonych środków profilaktycznych wobec osadzonych, o których wiedzę z tej choćby przyczyny musi posiadać podmiot, który kieruje aresztem śledczym. W żaden sposób nie usprawiedliwia braku udostępnienia skarżącemu informacji objętych pkt 3 ppkt 6 wniosku, wyrażona w odpowiedzi na skargę argumentacja, iż zawarte we wniosku sformułowanie "na dzień sporządzenia informacji", w odniesieniu do poprzedzających lat: 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019, sugeruje iż wnioskującemu chodziło o dane dotyczące 2020 roku, tj. od dnia 1 stycznia, do dnia sporządzenia informacji, których to administracja AŚ w B. nie posiada. Po pierwsze skarżący wyraźnie wskazał w pkt 3 ppkt 6 wniosku, że domaga się udzielenia informacji wobec ilu osadzonych były stosowane opisane środki profilaktyczne - "na dzień sporządzenia informacji", a nie w 2020 roku, tj. od dnia 1 stycznia do dnia sporządzenia informacji. Po drugie, jeżeli organ miał jakiekolwiek wątpliwości co do wniosku skarżącego, to powinien był w okolicznościach sprawy dopytać skarżącego o treść jego wniosku, a nie nadać mu określone znacznie i to nieodpowiadające literalnej treści wniosku.

W tych okolicznościach, mając na uwadze fakt, że w kontrolowanej sprawie Dyrektor AŚ w B. nie udostępnił skarżącemu, w skierowanym do niego piśmie, informacji żądanych w pkt 3 ppkt 6 wniosku, pomimo że organ ten jest bezspornie podmiotem zobowiązanym do udzielania posiadanej informacji publicznej, że taki charakter (informacji publicznej) mają informacje żądane w pkt 3 ppkt 6 wniosku, że Dyrektor AŚ nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, że nie dysponuje danymi pozwalającymi udzielić informacji, których dotyczył pkt 3 ppkt 6 wniosku, a wręcz przeciwnie w odpowiedzi na skargę potwierdził, iż posiada informację objętą pkt 3 ppkt 6 wniosku, wskazując że na dzień sporządzenia informacji w AŚ w B. nie stosuje opisanych we wniosku oddziaływań wobec żadnego z osadzonych, a ponadto że nie zaszły w sprawie inne okoliczności, które pozwoliłyby uznać, że wniosek w zakresie pkt 3 ppkt 6 został we właściwy sposób przez organ załatwiony – Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Dyrektora AŚ w B. do załatwienia pkt 3 ppkt 6 wniosku skarżącego, w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).

Konsekwentnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, Sąd stwierdził, że Dyrektor AŚ dopuścił się zarzucanej bezczynności w załatwieniu pkt 3 ppkt 6 wniosku (pkt 2 sentencji wyroku).

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a ppsa – Sąd, po analizie okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa, w ocenie Sądu, oznacza wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Stanowi je zatem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, ale i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być rażące i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała takich cech.

Wyrażając taką ocenę Sąd miał przede wszystkim na względzie okoliczność, że Dyrektor AŚ w B. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2020 r. w 14-dniowym terminie zakreślonym ustawą (w art. 13 ust. 1 udip). Natomiast sam fakt niezałatwienia w sposób prawidłowy pkt 3 ppkt 6 wniosku skarżącego, a więc żądania objętego kontrolą Sądu, nie wynikał w ocenie Sądu z lekceważenia ustawowych obowiązków organu władzy publicznej, lecz z błędnej interpretacji odnośnych przepisów prawa i związanej z tym, wadliwej oceny okoliczności faktycznych sprawy.

Mając natomiast na względzie, że skarżący w złożonym w toku postępowania sądowego piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. jednoznacznie oświadczył, że cofa skargę w części, w jakiej zarzuca ona Dyrektorowi AŚ w B. bezczynność w załatwieniu pkt 3 ppkt 1-5 wniosku z dnia 24maja 2020 r., natomiast Sąd uznał cofnięcie skargi w tej części za dopuszczalne z punktu widzenia art. 60 ppsa (brak jest bowiem podstaw by uznać, że czynność ta zmierza do obejścia prawa, a tym bardziej – mając na względzie przedmiot skargi, którym jest bezczynność organu – że spowoduje utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności), postępowanie w tej części należało umorzyć stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 4 sentencji wyroku). W tej sytuacji bezprzedmiotowe stało się dokonywanie przez Sąd oceny charakteru również tej części informacji objętych żądaniem skarżącego.

Cofnięcie skargi jedynie w części nie dawało podstaw do zwrotu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa – w całości ani w części. Wartość należnego wpisu od skargi na bezczynność organu nie jest bowiem zależna od zakresu zarzucanej tą skargą bezczynności (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535). Wobec uwzględnienia skargi w pozostałej – podtrzymanej części, zasadne było natomiast zasądzenie zwrotu tej należności na rzecz skarżącego od organu, w ramach poniesionych kosztów postępowania, na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa (pkt 5 sentencji wyroku).

Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.