Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 716/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie dniu 8 listopada 2006 roku sprawy ze skargi E.D. i M.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 12 kwietnia 2006 roku B. i K.S. wystąpili do Urzędu Miasta P. z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki o nr ewid. 147 obr. [...] przy ul. A 13 w P..

E. i M.D., właściciele nieruchomości sąsiedniej, w piśmie z dnia 8 maja 2006 roku, powołując się na ochronę interesów osób trzecich, w tym prawo dostępu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, sprzeciwili się wydaniu pozwolenia na budowę oraz nie wyrazili zgody na wejście na teren ich nieruchomości w celu wykonania prac budowlanych.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta pełniący funkcję Starosty Miasta P., na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016) oraz art. 104 k.p.a. zatwierdził projekt budowlany i wydał B. i K. małżonkom S. pozwolenie na budowę polegającą na zabudowie istniejącej wnęki w północno-zachodnim narożniku budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej na działce przy ul. A 13 w P.

Organ I instancji ustalił, że inwestorzy wykazali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a projekt budowlany jest zgodny z decyzją o ustaleniu warunków zabudowy z dnia [...] znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...]. Zdaniem organu spełnienie wymogów określonych w § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) przemawiało za uznaniem, iż w projekcie wykazano, że nie nastąpi zacienianie pomieszczeń budynku sąsiada. Projektant złożył oświadczenie, że projekt budowlany jest sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zawarł ekspertyzę techniczną, z której wynika, że projektowane roboty budowlane na etapie wykonania, a potem eksploatacji nie spowodują zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników lub obniżenia przydatności do użytkowania budynku przebudowywanego oraz bezpośrednio sąsiadujących.

W ocenie Prezydenta Miasta P. postępowanie administracyjne uregulowane w art. 47 ustawy – Prawo budowlane, dotyczące warunków korzystania z terenu działki sąsiadującej w przypadku konieczności wejścia na ten teren w celu przeprowadzenia robót budowlanych, jest postępowaniem odrębnym i kwestia ta nie może być rozstrzygana na etapie pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i E.D., zarzucając naruszenie:

- art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane przez uznanie, iż nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich,

- art. 144 Kodeksu cywilnego przez uznanie, że rozbudowa budynku mieszkalnego zgodnie z planem rozbudowy nie będzie stanowiła działania zakłócającego korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętna miarę,

- art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady równego traktowania obywateli.

Zdaniem odwołujących się Prezydent Miasta P. nie uwzględnił treści § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, albowiem z treści tego przepisu wynika, że ściana dobudowywanego budynku nie może być dłuższa od ściany budynku istniejącego. Natomiast, według zatwierdzonego projektu, ściana zabudowywanego tarasu będzie wystawać poza istniejącą ścianę domu wnoszących odwołanie.

Nie wzięto także pod uwagę interesów osób trzecich w postaci zapewnienia dostępu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W ocenie odwołujących się zabudowa istniejącej wnęki balkonowej zatamuje dostęp światła słonecznego od północy, czego konsekwencją będzie utrata możliwości odpoczynku na balkonie oraz brak osuszania budynku przez słońce. Organ administracji wydając pozwolenie na budowę powinien jako podstawę prawną takiej decyzji przyjąć art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane. Nie jest on związany wyłącznie przepisami określającymi warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale również winien uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania wszystkich obywateli i przepisy o ochronie własności. Organ wydając decyzję administracyjną obowiązany kierować się określoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania słusznych interesów obu stron postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie weryfikując w obiektywny sposób prywatnej ekspertyzy inwestora organ administracji I instancji nie rozważył interesu osób trzecich.

M. i E.D. podnieśli także, że budynki w zabudowie bliźniaczej charakteryzują się podobieństwem konstrukcyjnym, a zabudowa istniejącej wnęki doprowadzi do zniekształcenia tego podobieństwa, co negatywnie wpłynie na walory estetyczne budynków.

Podniesiono ponadto, iż uwzględnienia wymagały unormowania prawa cywilnego dotyczące obowiązku powstrzymywania się przez właścicieli nieruchomości od wykonywania działań, które zakłóciłyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Strona wnosząca odwołanie dokonała wykładni pojęcia "uzasadnionych interesów osób trzecich" przytaczając stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 7 marca 1996 roku (opubl. OSNAPiUS 1996/18/260). Zdaniem strony wnoszącej odwołanie rozbudowa istniejącej wnęki zakłóci ponad przeciętną miarę korzystanie z nieruchomości w zakresie użytkowania pomieszczenia mieszkalnego, tj. balkonu. Jako jedno ze źródeł uprawnienia w postaci dostępu światła dziennego wskazano przepis § 57 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji II instancji podał, że przez ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, należy rozumieć przede wszystkim możliwość zabudowy własnej działki. Z opisu do projektu zagospodarowania terenu wynika, że stan zagospodarowania działki inwestora nie zmienia się. Rozbudowę istniejącego budynku inwestora w zabudowie bliźniaczej przewidziano poprzez zabudowę wnęki od strony zachodniej. Zauważono przy tym, że część fundamentów i rozbudowywana ściana piwnic ściśle przylega do istniejących w granicy ścian nośnych budynków bliźniaczych inwestorów i odwołujących się. Powstałe nad tą granicą ściany rozbudowywanych pokoi parteru i piętra nie spowodują ograniczeń w zabudowie działki odwołujących się. W świetle obowiązujących przepisów technicznych ściany te nie są ścianami przesłaniającymi dopływ światła naturalnego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały w budynku odwołujących się.

E.D. i M.D. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podnosząc, że rozbudowa domu bliźniaczego nie powinna w ogóle mieć miejsca, ponieważ budynki w zabudowie bliźniaczej charakteryzują się podobieństwem konstrukcyjnym, a rozbudowa zmieni wygląd budynku. Ściana, na którą powołuje się Wojewoda [...], nie jest ścianą budynku mieszkalnego i nie jest naniesiona na zatwierdzonym projekcie, albowiem jest to pozbawiona fundamentów, wchodząca w skład ogrodzenia, ściana w granicy o długości 2 m i wysokości 2 m. Zdaniem skarżących Prezydent Miasta P. wydając decyzję o pozwoleniu na budowę nie wziął pod uwagę interesów osób trzecich, tj. właścicieli sąsiedniej nieruchomości, mimo że w piśmie z dnia 8 maja 2006 roku wskazali oni swoje zastrzeżenia do projektu rozbudowy. Zabudowa istniejącej wnęki ograniczy czas nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych przeznaczonych na pobyt ludzi z 2 godzin do 1 godziny, gdy czas nasłonecznienia winien wynosić 3 godziny. Nieuwzględnienie, iż zabudowa tarasu spowoduje pogorszenie warunków mieszkalnych doprowadziło do naruszenia interesów osób trzecich, konstytucyjnego obowiązku równego traktowania obywateli i przepisy o ochronie własności.

Skarżący dodali, że prowadzenie prac budowlanych narazi ich na kolejne niedogodności, związane z koniecznością korzystania z balkonu należącego do nich budynku w celu otynkowania nowo wybudowanej ściany, na co nie wyrażają zgody.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wskazał, iż § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczy czasów nasłonecznienia danego pomieszczenia, jeśli ma ono okna wychodzące na różne strony świata, jednakże z wyjątkiem kierunku północnego. Zaznaczył także, że bez znaczenia jest czy w ściana istniejąca w granicy jest elementem ogrodzenia, czy elementem zabudowy wnęki i domu bliźniaczego, skoro inwestor swoją rozbudowę opiera na dodatkowych fundamentach i ścianach, bez wykorzystywania istniejących w granicy elementów budowlanych.

Podczas rozprawy w dniu 8 listopada 2006 roku skarżący podtrzymali swoje zarzuty oraz wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżących przedłużenie w głąb działki ściany znajdującej się w granicy na poziomie garaży jest niezgodne z projektem. W celu potwierdzenia powyższej okoliczności złożyli do akt sprawy zdjęcia z poszczególnych etapów budowy. Skarżący oświadczyli, iż prace budowlane naraziły ich na szereg dolegliwości oraz wyrazili obawę, że wyburzenie pierwotnej ściany zewnętrznej spowoduje naruszenie konstrukcji budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest jedynie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W myśl art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t.j. – Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 ze zm.) każdy, kto dysponuje nieruchomością gruntową na cele budowlane ma prawo do jej zabudowania pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Wolność budowlana, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, jest prawem podmiotowym, którego źródła należy poszukiwać zarówno w prawie administracyjnym, jak i w prawie cywilnym. W tych także gałęziach prawa wolność zabudowy znajduje swoje ograniczenia. Jednym z przepisów ograniczających wolność zabudowy jest art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, który nakazuje projektować i budować obiekt budowlany z poszanowaniem, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Wśród interesów, których rozważenia należy wymagać od organu administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę znajdują się również uprawnienia wynikające z prawa własności przysługującego właścicielom nieruchomości sąsiednich oraz wynikający z tego prawa zakaz zakłócania korzystania z nieruchomości ponad przeciętną miarę (art. 144 Kodeksu cywilnego). Pamiętać przy tym należy, iż art. 144 Kodeksu cywilnego dopuszcza zakłócenie korzystania z nieruchomości sąsiednich, uznając za bezprawne jedynie działania wykraczające ponad przeciętną miarę. Miarę tych zakłóceń w procesie budowlanym związanym budową, przebudową lub rozbudową budynku określają przepisy prawa budowlanego a w szczególności przepisy regulujące warunki techniczne i usytuowanie budynków.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zakłócenie korzystania z nieruchomości sąsiedniej poprzez pogorszenie warunków mieszkalnych wynikające z zacienienia balkonu w budynku skarżących nie może decydować o pozbawieniu uczestników postępowania B. i K. małżonków S. prawa zabudowania należącej do nich nieruchomości, jeżeli zamierzona przez nich inwestycja nie narusza przepisów prawa budowlanego regulujących oświetlenie pomieszczeń mieszkalnych w budynku skarżących ani innych norm regulujących usytuowanie obiektu.

Żaden z przepisów ustawy – Prawo budowlane nie chroni prawa właściciela nieruchomości w postaci dostępu światła dziennego do terenu działki czy całego obiektu budowlanego. Ochronie podlega jedynie dostęp światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Przedmiotowy balkon umiejscowiony jest od strony północnej budynku, we wnęce przesłanianej od wschodu przez budynek skarżących. Okoliczności te powodują, że jeszcze przed rozbudową budynku sąsiadów dostęp światła dziennego był ograniczony. Projektowana inwestycja niewątpliwie pogorszy komfort korzystania przez skarżących z ich nieruchomości. Nie mniej jednak nastąpi to w granicach dopuszczalnych prawem.

Organy administracji obydwu instancji prawidłowo uznały, iż w wyniku zabudowy wnęki budynku uczestników, nie dojdzie do niezgodnego z prawem pozbawienia oświetlenia dziennego w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi położonych w budynku skarżących. Zauważyć należy, iż z przedłożonego przez inwestorów projektu wynika, iż zamierzona przez nich rozbudowa może oddziaływać negatywnie wyłącznie na pomieszczenia usytuowane w budynku skarżących od strony północnej. Jednocześnie na etapie projektowania ustalono jednoznacznie, iż rozbudowa nie będzie naruszała wymogów określonych w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Nie można zatem mówić, by planowana inwestycja naruszała przepis § 60 wymienionego rozporządzenia, w odniesieniu do pomieszczeń, na które może oddziaływać. Nie można oczywiście się zgodzić z zawartą w odpowiedzi na skargę sugestią Wojewody [...], iż wymieniony § 60 rozporządzenia, w zakresie, w jakim reguluje czas nasłonecznienia pomieszczeń nie dotyczy kierunku północnego. Przepis ten nie zawiera bowiem takiego ograniczenia. Kwestia ta nie ma jednak istotnego znaczenia w sprawie, wobec wskazanego wyżej ograniczonego zakresu oddziaływania zamierzonej inwestycji na nieruchomość skarżących.

Ustawodawca w art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane zadecydował, że decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę określonych przesłanek organ administracji obowiązany jest takiego pozwolenia udzielić. Z tych też względów zakres postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jest ograniczony do zbadania przesłanek wydania pozwolenia na budowę uregulowanych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. Na etapie pozwolenia na budowę nie bada się ewentualnych odstępstw od podlegającego zatwierdzeniu projektu budowlanego.

Przedłożone przez skarżących na etapie postępowania przed sądem zdjęcia placu budowy wskazują na możliwość (co wymaga jednak odpowiednich ustaleń) odstąpienia przez uczestników postępowania od projektu budowlanego, zatwierdzonego zaskarżoną decyzją. Jednakże niezgodne z prawem działania adresatów decyzji o pozwoleniu na budowę, podjęte po jej wydaniu, nie mogą skutkować podważeniem legalności decyzji. Zauważyć także należy, iż kwestia zgodności budowy z pozwoleniem na budowę może być wyłącznie przedmiotem odrębnego postępowania, które zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 w związku z art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane należy do właściwości organów nadzoru budowlanego (powiatowego inspektora nadzoru budowlanego), a nie organów administracji architektoniczno-budowlanej właściwych w sprawie pozwolenia na budowę.

Wpływu na treść zaskarżonej decyzji nie mogła mieć również zmiana walorów architektonicznych budynku w zabudowie bliźniaczej. Walory architektoniczne i krajobrazowe są bowiem chronione na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm./). Ustalenie, iż projekt budowlany, co do walorów architektonicznych obiektu budowlanego, jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu wyłącza ingerencję organu administracji w projekt budowlany w tym zakresie.

Jak trafnie zauważyły organy administracji kwestia wkroczenia na teren nieruchomości skarżących w celu wykonania prac budowlanych jest przedmiotem odrębnego postępowania (art. 47 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane), a zgoda skarżących w tym zakresie nie należy do przesłanek wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Na legalność decyzji o pozwoleniu na budowę nie mają także wpływu szkody

wywołane wykonaniem robót budowlanych. Roszczenie o naprawienie szkody z tego tytułu ma charakter cywilnoprawny i może być ewentualnie przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym.

Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.