Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1392/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 21 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf – Mendecka, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maria Grabowska, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 283/08 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 31 marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 31 marca 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.

Z przyjętego do rozpoznania stanu faktycznego sprawy wynika, że postępowanie restrukturyzacyjne zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 15 listopada 2002 r. Restrukturyzacji podlegać miały zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994 r. Organ restrukturyzacyjny określił skarżącemu warunki restrukturyzacji w zakresie zaległej należności podatkowej, ustalił opłatę restrukturyzacyjną a następnie rozłożył opłatę restrukturyzacyjną na 10 rat. Organ restrukturyzacyjny uznał, że skarżący spełnia warunki określone przepisami ustawy o restrukturyzacji niektórych zaległości podatkowych od przedsiębiorców w zakresie objęcia go procesem restrukturyzacji zaległości podatkowych w celu pomyślnego kontynuowania działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że postępowanie restrukturyzacyjne umożliwi mu odzyskanie płatności finansowej przez zwiększenie obrotów surowcem rybnym oraz połowy własne na Morzu Bałtyckim, odzyska wiarygodność kredytową i płatniczą oraz zatrudni 5 pracowników stałych.

W decyzji o warunkach restrukturyzacji organ restrukturyzacyjny podał, że przesłanką wydania pozytywnej decyzji o zakończeniu restrukturyzacji jest m.in. informacja zawierająca podstawowe dane o bieżącej sytuacji przedsiębiorcy, w tym o zdolności do konkurowania na rynku.

W udzielonej w dniach 15 czerwca 2004 r. i 4 października 2005 r. informacji podatnik przedstawił przychody za poszczególne okresy. Na podstawie wyniku kontroli skarbowej w zakresie rzetelności podstaw opodatkowania za 2003 r. ustalono, że skarżący nierzetelnie przedstawił przebieg zdarzeń gospodarczych, wskazując w ewidencji przychody fikcyjne oraz zaniżając przychód. Ustalono też, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu, gdyż ujawniono faktury nieodzwierciedlające rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych.

Na podstawie aktu oskarżenia organ restrukturyzacyjny uzyskał informacje z których wynikało, że skarżący w okresie od 19 września 2002 r. do 8 grudnia 2003 r. oraz w dniu 12 grudnia 2002r., posiadając uprawnienia do wystawienia dokumentów w postaci kwitów bunkrowych, poświadczał nieprawdę na wskazanych dokumentach, doprowadzając do wystawienia dokumentów stwierdzających nierzeczywisty stan faktyczny co do przeznaczenia zakupionego oleju napędowego dla celów żeglugowych, podczas gdy paliwo to zostało użyte niezgodnie z przeznaczeniem. Skutkiem tego wprowadził w błąd właściwe miejscowo urzędy skarbowe co do okoliczności będących podstawą naliczenia świadczeń publicznych.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz wyniki działalności w latach 2005 i 2006, organ restrukturyzacyjny uznał, że skarżący nie osiągnął wymiernych efektów ekonomiczno–finansowych w działalności gospodarczej, w postaci poprawy sytuacji finansowej, stworzenia perspektyw rozwoju tej działalności oraz tworzenia nowych miejsc pracy i w dniu 21 grudnia 2007 r. wydał decyzję umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne.

Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał, że pomyślna restrukturyzacja należności publicznoprawnych uzależniona jest od spełnienia przez przedsiębiorcę warunków wymienionych w art. 10 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) i określonych w decyzji wydanej na podstawie art. 18 tej ustawy. Po upływie 15 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, nie później jednak niż do dnia 30 kwietnia 2004 r. (po uprzednim przedłożeniu przez przedsiębiorcę informacji o spełnieniu warunków restrukturyzacji), jednak nie wcześniej, niż po upływie roku od doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji organ wydaje decyzję o zakończeniu restrukturyzacji, w której umarza postępowanie, jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy nie zostaną spełnione.

Jak stwierdził Organ odwoławczy, skarżący wywiązał się z formalnych warunków restrukturyzacji tj. uregulował w całości opłatę restrukturyzacyjną ustaloną decyzją z dnia 7 lutego 2003 r. oraz na dzień wydania zaskarżonej decyzji tj. 21 grudnia 2007 r. nie posiadał zaległości z tytułów wynikających z art. 6 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nieobjętych restrukturyzacją. Jednakże na podstawie zebranych w sprawie materiałów ustalono brak podstaw do zastosowania restrukturyzacji. Z zeznań podatkowych za lata 2002–2006 wynika, że skarżący wykazuje straty z prowadzonej działalności gospodarczej tj. 2002 r. — 361.238,71 zł, 2003r. — strata wyniosła 41.880,92 zł, za 2005r. — 319.833,95 zł, za 2006r. — 678.671,08 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił cel restrukturyzacji którym nie jest jedynie zwykłe "pozbycie" się długów, lecz udzielenie pomocy przedsiębiorcom dla poprawy ich sytuacji finansowej, stworzenie perspektyw ich rozwoju, polepszenie warunków ekonomicznych, zwiększenia zdolności rozwojowych czy przywrócenia im zdolności do konkurowania na rynku i stworzenia miejsc pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S., zarzucając naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie podstawy prawnej. W ocenie skarżącego podana przez organ podstawa prawna nie stanowi w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Skarżący wskazał też na naruszenie art. 21 ust. 1 i 1a tej ustawy poprzez wydanie decyzji z naruszeniem terminów w nich określonych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. W uzasadnieniu wyroku, zgadzając się ze stanowiskiem przedstawionym przez organy podatkowe, odwołał się do celu, jaki ustawodawca wyznaczył ustawie o restrukturyzacji. Powołując się na uzasadnienie projektu ustawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że adresowana jest ona do tych przedsiębiorców którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywy rozwoju i są w stanie określić działania, jakie powinny być zrealizowane w celu ustabilizowania kondycji finansowej oraz dalszego rozwoju, a także stwarzają warunki do wzrostu zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skarżącego w kwestii błędnego zastosowania art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców jako podstawy umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Przepis ten służył organom do dokonania interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3. Nie był natomiast samoistną podstawą podjętego rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organy wykazały, że na przestrzeni lat 2002–2006 za wyjątkiem 2004 r. podatnik wykazywał znaczne straty w działalności gospodarczej. Zaznaczył przy tym należy, że wymienione lata to okres pomiędzy wydaniem decyzji określającej warunki restrukturyzacji, a wydaniem decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne. Brak dochodu, zdaniem Sądu, świadczy zaś o braku poprawy sytuacji ekonomicznej co jest równoznaczne z niespełnieniem przez skarżącego celu jakiemu służyć miała restrukturyzacja. Odnosząc się na koniec do zarzutu przekroczenia terminu do wydania decyzji, wskazał, że nastąpiło to w dużej mierze na skutek wniosków skarżącego o przedłużeniu terminów do przedstawienia organowi restrukturyzacyjnemu informacji o bieżącej sytuacji ekonomicznej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

— art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poprzez stwierdzenie, że przesłanką do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego przy spełnieniu warunków restrukturyzacji precyzyjnie wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy (zwanych przez sąd I instancji "warunkami formalnymi") jest niezrealizowanie celu cytowanej ustawy jaki ustawodawca zawarł, w ocenie Sądu, w jej art. 1 ust. 2.

— art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poprzez stwierdzenie, że określa on cel jaki ustawodawca wyznaczył ustawie o restrukturyzacji, którym jest — zdaniem sądu — poprawa sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy w okresie od wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji do daty wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, a jego realizacja jest podstawowym warunkiem umorzenia należności publicznoprawnych na podstawie w/w ustawy

Mając na uwadze powyższe wnoszący skargę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Stosowanie do art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych, postępowanie restrukturyzacyjne kończy się decyzją umarzającą to postępowanie, jeżeli nie zostały spełnione warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy. Rozumienie powyższego przepisu nie wymaga zabiegów interpretacyjnych bowiem z kategorycznego brzmienia tej normy wynika, że organ restrukturyzacyjny zobowiązany jest wydać decyzję umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne w przypadku stwierdzenia, że przedsiębiorca nie uiścił opłaty restrukturyzacyjnej lub na dzień wydania decyzji o zakończeniu postępowania posiada zaległości znane organowi nieobjęte restrukturyzacją.

W art. 21 ust. 1a ustawy normodawca wprowadził dodatkowy wymóg, którym jest obowiązek przedłożenia przez przedsiębiorcę informacji o spełnieniu warunków restrukturyzacji o których mowa w art. 10 lub art. 10a (przepis art. 10a nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania) nie wcześniej niż po upływie roku od doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji.

Oznacza to, że przedsiębiorca ma obowiązek dodatkowo przedstawić informację zawierającą dane o jego bieżącej sytuacji finansowej, w tym dane wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy, potwierdzające utratę zdolności konkurowania na rynku w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 60 poz. 704 ze zm.). W toku postępowania dane powyższe winny być przez przedsiębiorcę aktualizowane o informacje dotyczące jego bieżącej sytuacji finansowej.

Z niekwestionowanych przez przedsiębiorcę ustaleń organów restrukturyzacyjnych wynika, że decyzją z dnia 7 lutego 2003 r. organ określił przedsiębiorcy warunki restrukturyzacji.

W dniach 15 czerwca 2004 r. i 4 października 2005 r. przedsiębiorca poinformował organ o rezultatach restrukturyzacji, o sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz planach na przyszłość. Powyższa informacja, w szczególności dotycząca sytuacji finansowo-ekonomicznej przedsiębiorcy okazała się nieprawdziwa. W wyniku kontroli skarbowej dotyczącej rzetelności opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2003–2004 ustalono, że przedsiębiorca prowadził ewidencje w sposób nierzetelny, wykazując fikcyjne przychody (zaniżając przychody i zawyżając koszty uzyskania przychodów). Kwoty ujawnione przez organ kontroli to za 2003 r. — przychód wynikający z faktur nieodzwierciedlających rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych w wysokości 2.347.290, 32 zł; za 2004 r. — przychody zawyżone o kwotę 4.240.348, 57 zł a koszty uzyskania przychodów o kwotę 3.269.505, 78 zł.

Przedstawione zestawienie i wyprowadzona konkluzja, że przedsiębiorca nie wykonał obowiązku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy jest jednoznaczna i z wszech miar trafna.

Wobec tego, że niewykonanie przez skarżącego obowiązku z art. 10 ust. 1 ustawy jest niewątpliwe, zaskarżony wyrok, przy częściowo błędnym uzasadnieniu zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, gdyż organ restrukturyzacyjny, uzyskując informacje o zatajeniu przez przedsiębiorcę jego fatalnej aktualnej sytuacji finansowo-ekonomicznej zobowiązany był umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne, stwierdzając niespełnienie przez niego wszystkich ustawowych przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 306/07).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.