Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 2/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W., ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 ( pięćdziesiąt dwa, 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

B. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie nie wydania decyzji w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]", prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn.akt IV SA/Wa 312/04 uchylającego decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w/w wyrok uprawomocnił się w dniu 27 stycznia 2005 r., a akta zostały przesłane z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do organu w dniu 14 lutego 2005 r. W następstwie powyższego wyroku Minister Gospodarki prowadził korespondencję w celu zdobycia dokumentów niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, m.in. z Urzędu Wojewódzkiego w L., Archiwum Państwowego w L., Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w L. czy też z Urzędu Miasta L., ale do dnia wniesienia skargi na bezczynność tj. 25 listopada 2005 r. decyzji nie wydał.

Nadto w uzasadnieniu skargi B. P. odniósł się do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie, sygn.akt IV SA/Wa 312/04..

W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie oraz szczegółowo opisał swoje działania prowadzące do rozpatrzenia sprawy po w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T. K. uchylił decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. o nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2003 r. o nr [...]. Odpis wyroku, po jego uprawomocnieniu został doręczony organowi administracji dnia 14 lutego 2005 r. Wraz z odpisem orzeczenia zwrócono Ministrowi Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej akta postępowania administracyjnego, co umożliwiło podjęcie czynności zmierzających do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie z następujących przyczyn.

Przede wszystkim zauważyć należy, że w związku ze wskazaniami zawartymi

w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., Minister Gospodarki na nowo zakreślił przedmiot postępowania - jako wniosek o stwierdzenie nieważności:

1/ orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn.[...];

oraz odrębnie

2/ orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1953 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedmiotowego przedsiębiorstwa w części dotyczącej parceli zabudowanej willą jednopiętrową otoczoną ogródkiem, objętej księgą wieczystą Nr hip. [...], Rep. hip. [...] oraz nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr hip. [...], Rep. hip. [...] /ogród za kanałem/.

W kontekście na nowo określonego przedmiotu sprawy niezbędne było uzyskanie dodatkowej dokumentacji i wyjaśnień od stron i innych instytucji. Minister Gospodarki wystąpił pismami z dnia 5 kwietnia 2005 r. do:

1/ Archiwum Państwowego w L. o odszukanie i nadesłanie do akt niniejszej sprawy dokumentów archiwalnych, mogących się znajdować w zasobach Archiwum mających znaczenie w niniejszej sprawie, m.in. organów władzy państwowej oraz innych podmiotów dotyczących wskazanego na wstępie przedsiębiorstwa i jego nacjonalizacji;

2/ [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w L. z prośbą o odszukanie i nadesłanie dokumentów będących podstawą wpisu własności Państwa dla nieruchomości usytuowanych przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. [...], Rep. hip. [...] oraz Nr hip. [...], Rep. hip. [...], a także wszelkich map geodezyjnych i sytuacyjnych mogących pomóc w ustaleniu wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z jego nacjonalizacją;

3/ Urzędu Miasta L. o udzielenie dodatkowych, szczegółowych wyjaśnień /obejmujących okres pomiędzy rokiem 1948 a dniem dzisiejszym odnośnie aktualnego stanu prawnego oraz faktycznego mienia ruchomego (maszyn i urządzeń) oraz całości mienia nieruchomego przejętego na własność Państwa w/w przedsiębiorstwa.

W odpowiedzi na te pisma, Urząd Miasta L. przesłał dnia 19 kwietnia 2005 r. wyjaśnienia oraz dokumentację odnoszącą się do losów prawnych składników majątkowych w/w znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Archiwum Państwowe w L. także nadesłało w dniu 4 maja 2005 r. posiadaną w sprawie dokumentację. Również [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w L. przesłał w dniu 14 czerwca 2005 r. wnioskowane przez Biuro wyjaśnienia oraz liczne dokumenty.

Niemniej jednak, biorąc pod uwagę konieczność wyjaśnienia wszystkich aspektów sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz obowiązek organu zawiadomienia wszystkich osób uprawnionych do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze stron ( obecni użytkownicy wieczyści i właściciele znacjonalizowanych parcel), konieczne były jeszcze bardziej precyzyjne wyjaśnienia ze strony Urzędu Miasta L. oraz zebranie brakujących jeszcze dokumentów.

Minister zwrócił się kolejnym pismem z dnia 22 czerwca 2005 r. do Urzędu Miasta L. z prośbą o udzielenie dodatkowych, szczegółowych wyjaśnień losów prawnych działki: nr [...] o pow. 3309 m2 , działki nr [...] o pow. 1044 m2, placów o numerach nr [...] i nr [...], działki nr [...], podstawy prawnej włączenia działki nr [...] do działki nr [...] o ogólnej pow. 1178 m2 i zagospodarowania jej pod ulicę [...], nadesłanie umowy sprzedaży działki nr [...] W. i M. małż. K., zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1996 r., Rep. A nr [...], nadesłanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1995 r., Nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską L. działki nr [...], nadesłanie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków na rzecz Zakładów [...] sp. z o.o., z dnia [...] listopada 1994 r., Rep. A Nr [...], sporządzenie i nadesłanie wypisu rejestru gruntów, obrazującego zmiany numerów i powierzchni działek w/w znacjonalizowanego przedsiębiorstwa od dnia objęcia ich przez Zakłady Przemysłu [...] im. [...] do dnia dzisiejszego.

Niezależnie od prowadzonych czynności gromadzenia materiału dowodowego, pismem z dnia 5 kwietnia 2005 r., w związku z powziętą informacją o śmierci strony postępowania - T. K. (zwrot adresowanej do niego korespondencji - z adnotacją, iż adresat nie żyje), Minister Gospodarki zwrócił się z prośbą do B. P. oraz A. P. o przedłożenie postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po T. K., bądź o ustalenie i wskazanie brakujących adresów zamieszkania spadkobierców po nim. Odpowiedzi na pismo udzielił A. P., pismem z dnia 18 kwietnia 2005 r. (data wpływu 29 kwietnia 2005 r.), informując ogólnie, o wszczęciu postępowania spadkowego po T. K., bez wskazania adresów zamieszkania spadkobierców po zmarłym. Organ ponowił swoje wystąpienie w tej sprawie, kierując kolejne pismo z dnia 28 czerwca 2004 r., do B. P. oraz A. P. z prośbą o przedłożenie do akt sprawy adresów zamieszkania spadkobierców po T. K., nadesłanie w formie oryginału lub uwierzytelnionej kopii odpisu skróconego aktu zgonu T. K.

Na podstawie informacji uzyskanych z treści skargi z dnia 4 maja 2005 r. o toczącym się, przed Sądem Rejonowym w P. z wniosku V. D. postępowaniu spadkowym po zmarłym, organ zwrócił się z prośbą do Sądu o potwierdzenie powyższej informacji oraz o nadesłanie do akt sprawy adresu V. D., w celu wezwania jej do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony.

Pismem z dnia 8 lipca 2005 r., sygn. akt [...], które wpłynęło do Ministerstwa w dniu 20 lipca 2005 r. Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Cywilny potwierdził, iż w sądzie toczyła się sprawa z wniosku V. D. z udziałem B. P. i J. P. o stwierdzenie nabycia spadku, która została zakończona postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. Wskazano również adres V. D.. Fakt ten umożliwił organowi zwrócenie się bezpośrednio do niej z prośbą o potwierdzenie prawa do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, a także o wskazanie adresów innych spadkobierców zmarłego (w przypadku gdyby V. D. nie była jedyną sukcesorką). Jednocześnie organ zwrócił się z prośbą o udzielenie wyczerpujących wyjaśnień odnośnie okoliczności nacjonalizacji przedsiębiorstwa, a także przedłożenie do akt sprawy wszelkiej, będącej w posiadaniu V. D. dokumentacji, mogącej mieć znaczenie w sprawie. Postanowienie spadkowe po T. K. zostało nadesłane przez V. D. dopiero w dniu 5 sierpnia 2005 r., wraz z informacją, iż nie posiada ona żadnych dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie.

Ministerstwo podejmowało opisane wyżej czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego potrzebnego do ostatecznego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mimo to B. P., w dniu 4 maja 2005 r. złożył pierwszą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o wymierzenie Ministrowi Gospodarki i Pracy stosownej grzywny za bezczynność organu administracji po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt IV S.A./Wa 312/04.

Pismem z dnia 28 czerwca 2005 r. Minister Gospodarki i Pracy zobowiązany był i udzielił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie odpowiedzi na tę skargę, przesyłając jednocześnie całość akt administarcyjnych sprawy.

W dniu 7 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nadesłał do Ministerstwa odpis nieprawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 936/05, którym odrzucił skargę z dnia 4 maja 2005 r.

Nadto wskazać należy, że w dniu 14 listopada 2005 r. B. P. wystosował do Ministerstwa pismo zatytułowane "zażalenie", zawierające wniosek o natychmiastowe stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...].

Niezależnie od powyższego należy podnieść, że dopiero w dniu 23 listopada 2005 r. Prezydent Miasta L., w odpowiedzi na pismo Ministra Gospodarki z dnia 22 czerwca 2005 r. zawierające prośbę o wyjaśnienie licznych nieścisłości związanych ze stanem prawnym nieruchomości nadesłał wyjaśnienia Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. w przedmiocie losów prawnych znacjonalizowanej nieruchomości wraz z obszerną dokumentacją potwierdzającą udzielone informacje, co pozwoliło na uzupełnienie materiału dowodowego. Jednakże, brak akt uniemożliwia organowi w znacznym stopniu porównanie dokumentacji z wcześniejszymi wyjaśnieniami Prezydenta Miasta L. oraz z dokumentacją z okresu nacjonalizacji /zawierającą m.in. mapy i odpisy ksiąg wieczystych/ a tym samym na zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie oraz nadania jej dalszego biegu.

Z uwagi na fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 312/04, (którego wskazania co do dalszego postępowania są wiążące dla Ministra Gospodarki) wskazał między innymi, iż organ "nie dokonując oceny legalności w tym zakresie przedmiotowego orzeczenia, dowolnie, bez poparcia konkretnymi dowodami dokonał własnych ustaleń uznając, iż sporny obiekt mieszkalny oraz ogród były składnikami znacjonalizowanego przedsiębiorstwa", Minister musiał dokonać ustalenia nie tylko tego, co wchodziło w skład znacjonalizowanego mienia ruchomego i nieruchomego, lecz również powierzchni jaką zajmował ww. ogród i obiekt mieszkalny, które mogły nie być składnikami przedsiębiorstwa oraz ustalenia kto jest obecnie użytkownikiem tych nieruchomości. Są to okoliczności czasochłonne i niezmiernie złożone, a do tego niemożliwe do wyjaśnienia bez współpracy ze stroną i terenowym organem administracji publicznej. Tym samym, jedną z kluczowych kwestii, które dotychczas nie zostały wyjaśnione jest ustalenie, przy współpracy z Urzędem Miasta L., jaką część nieruchomości stanowił dawny ogród oraz budynek mieszkalny, a jaka zabudowana była budynkami fabrycznymi i była niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Rozgraniczenia tych działek nie dokonano ani przed nacjonalizacją, ani w jej trakcie, zatem stanowiły one jedną całość, na której również usytuowane były budynki fabryczne. W tym stanie rzeczy okoliczność ta musi być wyjaśniona przez dokonanie stosownych operacji geodezyjnych. O przeprowadzenie takich czynności Minister zwrócił się do Urzędu Miasta L. pismem z dnia 22 grudnia 2005 r. Aktualnie - jak wskazał Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę - oczekuje na odpowiedź.

Rozpatrując skargę na bezczynność Sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa.

Wskazać należy, iż bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego, ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Okresy opóźnień spowodowane mogą być działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu. Są to m.in. działania lub zaniechania innych organów, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić także, gdy organ w ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, iż bieg terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. przerwany został zarówno z winy strony, jak i z przyczyn niezależnych od organu, a wobec tego nie był w niniejszym postępowaniu przekroczony. Podjęcie zaś decyzji w przedmiotowej sprawie, jak tego żąda skarżący, bez dokonania stosownych szczegółowych ustaleń faktycznych i prawnych oraz bez zawiadomienia o toczącym się postępowania wszystkich jego stron, stanowiłoby o kwalifikowanej wadliwości skutkującej w konsekwencji uchyleniem decyzji, bądź koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można czynić organowi tego zarzutu, bowiem podjął on działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, będąc jednocześnie związanym wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sygn.akt IV SA/Wa 312/04. Okoliczności sprawy pozwalają przyjąć, iż postępowanie przed organem - Ministrem Gospodarki wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organy administracji bowiem obowiązane są do działania zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 i 77 k.p.a.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Minister Gospodarki podejmował działania bez zbędnej zwłoki zgodnie z art. 12 k.p.a. Działanie "bez zbędnej zwłoki" należy rozumieć jako zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im biegu oraz obowiązek przeprowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w działaniu. Podkreślić jednakże należy, iż obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów w szczególności wynikających z art. 7, 9, 77 k.p.a.

W świetle przedstawionych materiałów i obowiązujących przepisów prawa Sąd nie dopatrzył się znamion bezczynności organu - Ministra Gospodarki.

W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).