Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 435/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77 oraz art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasterniak Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 lutego 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania T. S. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2016 r., znak: [...] w sprawie odmowy:

1/ umorzenia 50 % należności powstałych z tytułu wypłaconych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, tj. D. S., A. S., K. S. oraz O. S. reprezentowanych przez M. S.;

2/ umorzenia 50 % należności powstałych z tytułu wypłaconej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zaliczki alimentacyjnej na rzecz osób uprawnionych, tj. D. S., A. S., K. S. oraz O. S. reprezentowanych M. S.;

3/ umorzenia 50 % należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym tj. D., A., K. oraz O. S. reprezentowanym przez M. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

Organy administracyjne ustaliły następujący stan faktyczny sprawy.

Wskazały, że T. S. spełnia przesłanki umorzenia określone w art. 30 ust.1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy, ponieważ od grudnia 2010 r. do grudnia 2015r. dokonywał miesięcznych wpłat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, niejednokrotnie płacąc "z góry" alimenty zasądzone wyrokiem. Wpłat tytułem alimentów na rzecz dzieci dokonywał bezpośrednio do rąk matki M. S. jak i do organu właściwego wierzyciela. Natomiast oceniając sytuację dochodową i rodzinną wnioskodawcy organ l instancji uznał ostatecznie, iż umorzenie należności skutkowałoby bezpowrotną utratą dochodów budżetu państwa i przesądziłoby o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych. Organ wskazał, że umorzenie należności wiązałoby się z nieuzasadnionym przerzuceniem na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dzieci dłużnika, czemu sprzeciwia się interes społeczny, wskazując, iż T. S. nie poczynił żadnych starań celem spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Zgodnie z pismami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zadłużenie wobec Skarbu Państwa w okresie od lipca 2013 do grudnia 2016 nie zmniejszyło się, co oznacza, iż wnioskodawca nie dokonuje dobrowolnych wpłat na poczet spłaty istniejącego zadłużenia.

T. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że jest osobą przewlekle chorą, a aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z doznanym wypadkiem w pracy. Do odwołania przedłożył między innymi kartę informacyjną z leczenia szpitalnego w okresie 11 – 13 lutego 2014 r., kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z dnia 26.03.2010 r., z dnia 18.02.2009 r. oraz z dnia 21.11.2008 r. Dołączył także skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne ze stycznia 2016 r., oraz orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z datą ważności do dnia 31.03.2004 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniesionego odwołania stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Kolegium wskazało na następujące okoliczności sprawy. T. S. został zobowiązany do płacenia alimentów wyrokami:

Wyrokiem Sądu Rejonowego -Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt. [...] z dnia 30 kwietnia 2001 r. został do płacenia alimentów na rzecz dzieci: D. S. w kwocie po 300 zł miesięcznie, A. S. w kwocie po 250 zł miesięcznie, K. S. w kwocie po 250 zł miesięcznie oraz O. S. w kwocie po 200 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Rejonowego - Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt. [...] z dnia 17 grudnia 2009 r. alimenty na rzecz O. S. zostały podwyższone do kwoty po 300 zł miesięcznie oraz na rzecz K. S. do kwoty po 350 zł miesięcznie, począwszy od dnia 30 września 2009 r. W trakcie prowadzonego postępowania Sąd Rejonowy - Wydział III Rodzinny i Nieletnich poinformował organ, iż na rzecz małoletniego O. S. w dniu 18 lutego 2014 r., w sprawie [...] zostały zasądzone alimenty w wysokości 450 zł miesięcznie, płatne od 30 stycznia 2014 r.

Organ stwierdził, że Burmistrz Miasta na skutek bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych wypłacał zaliczkę alimentacyjną w okresie od 1 grudnia 2005 r. do 30 września 2008 r. na rzecz D., A., K. oraz O. S. reprezentowanych przez M. S. Stan zadłużenia wnioskodawcy z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wynosi 21.410,20 zł.

Ponadto Burmistrz Miasta jako organ właściwy wierzyciela w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2012 r. wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz ww. osób uprawnionych i z tego tytułu zadłużenie wynosi 18.311,89 zł.

Z pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 2015 r. zaległość T. S. z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci na dzień 10 grudnia 2015 r. wynosiła 26.689,70 zł.

W dniu 27 listopada 2015 r. T. S. złożył wniosek w organie pomocowym o umorzenie 50 % "zadłużenia wynikającego z niepłacenia wcześniejszych zobowiązań alimentacyjnych", podnosząc, że w nie pracował i był na bezrobociu oraz utrzymywał się z prac dorywczych. Do wniosku skarżący dołączył: wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt. [...], znoszący obowiązek alimentacyjny na rzecz syna D., począwszy od 1 września 2009 r. oraz na rzecz córki K. począwszy od 1 lipca 2013r., wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt. [...], znoszący obowiązek alimentacyjny na rzecz syna A. począwszy od 30 czerwca 2009 r.

Kolegium wskazało, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Z brzmienia przywołanego unormowania jednoznacznie wynika, iż organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń. To zaś oznacza uznaniowy charakter decyzji, z tym jednak zastrzeżeniem, iż nie może to oznaczać dowolności podjętego rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi, bowiem zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, do czego w sposób wyraźny obliguje organy administracji cytowany wyżej art. 30 ust. 2 ustawy. Przede wszystkim mieć należy na uwadze, że instytucja umorzenia przedmiotowych "należności jest wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma bowiem charakter obligatoryjny. System zabezpieczenia społecznego nie ma zaś na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości (wyrażoną w preambule Konstytucji RP), stosownie do której państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane (por. rozważania w pkt 4.2 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06). Nie jest zatem uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego z tytułu alimentów.

Wyjątkowość instytucji zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego oznacza również konieczność interpretowania przepisów ją regulujących w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Jak zatem wskazano umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organ wskazał, że wnioskodawca jest osobą w wieku 52 lat, mieszka razem z matką, która pozostaje na swoim utrzymaniu, partycypując w kosztach utrzymania mieszkania. Skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, w związku z tym jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia. Nie zgłasza także problemów zdrowotnych, na tyle istotnych, aby uniemożliwiałyby podejmowanie zatrudnienia. Skarżący ponosi następujące koszty związane z utrzymaniem mieszkania: czynsz 150 zł, energia elektryczna w wysokości 30 zł - 40 zł, gaz w granicach 30 zł - 40 zł, telefon 30,00 zł - 40,00 zł. Ponadto wskazał, iż potrącenia z tytułu prowadzonych egzekucji komorniczych wynoszą 290 zł miesięcznie, a kwota ok. 50 zł - 60 zł miesięcznie ponoszona jest na inne stałe wydatki. Nie posiada nieruchomości ani wartościowych ruchomości. Jak wynika z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 26 stycznia 2016 r. T. S. posiada okres aktywności od 22 grudnia 2014 r. do 23 stycznia 2015 r. Natomiast od 24 stycznia 2015 r. widnieje zapis: podjęcie pracy lub innego zatrudnienia.

W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie organu l instancji nie przekracza granic uznania administracyjnego, a istotną w sprawie jest okoliczność, że w/w nie jest osobą niezdolną do pracy, ponieważ nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ani też decyzji organu rentowego o niezdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji zawodowych, a co za tym idzie ma możliwość podejmowania zatrudnienia. W związku z powyższym uzasadnione jest twierdzenie, że po podjęciu przez wnioskodawcę starań celem polepszenia sytuacji materialnej może ona w przyszłości ulec zmianie w wyniku podjęcia zatrudnienia, ponieważ konieczność ponoszenia wydatków związanych z codziennym utrzymaniem nie czyni sytuacji w/w dłużnika alimentacyjnego wyjątkową i nadzwyczajną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Za sytuację wyjątkową, powodującą możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych uznaje się bowiem okoliczności powstałe niezależnie od zobowiązanego w następstwie których jego sytuacja uległa takiemu pogorszeniu, że nie jest w stanie spłacać swoich zobowiązań, a ponadto nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji.

Zdaniem Kolegium organ l instancji zasadnie, zatem wywiódł, iż obecna sytuacja majątkowa skarżącego ma charakter czasowy i istnieje realna szansa na jej zmianę, a sama trudna sytuacja materialna dłużnika w dacie orzekania w przedmiocie umorzenia należności nie musi oznaczać umorzenia owych należności. Kwoty udostępniane przez organy administracji publicznej wierzycielom w celu ratowania ich bieżącej sytuacji bytowej mają bowiem charakter warunkowy i winny zostać zwrócone organowi przez dłużnika alimentacyjnego, który nielegalnie zwlekał z wykonaniem obowiązku alimentacyjnego (W. Maciejko "Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczka alimentacyjna. Komentarz" C.H. Beck 2007 s. 349). Umorzenie zaległości alimentacyjnych skutkuje bowiem bezpowrotną utratą dochodów budżetu Państwa i przesądza o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych.

Zdaniem Kolegium organ l instancji w prawidłowy sposób dokonał analizy sytuacji dochodowej i życiowej skarżącego i słusznie przyjął, że oceniając możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy mieć na względzie fakt, że w/w jest zdolny do podjęcia odpowiedniego zatrudnienia lub pracy dorywczej, co może mu umożliwić dokonywanie spłat istniejącego zadłużenia.

T. S. w skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organów obu instancji podnosząc, iż lekceważą jego sprawę, nie podał jednak żadnych argumentów na tą okoliczność.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta jest wadliwa, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim w ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie jest jasny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera sprzeczne ustalenia. Kolegium wskazało, że T. S. spełnia przesłanki umorzenia określone w art. 30 ust.1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy, ponieważ od grudnia 2010 r. do grudnia 2015 r. dokonywał miesięcznych wpłat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, niejednokrotnie płacąc "z góry" alimenty zasądzone wyrokiem. Równocześnie dalej stwierdza, że Burmistrz Miasta, jako organ właściwy wierzyciela w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2012 r. wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych.

Wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego od grudnia 2010 r. do 30 września 2012 r. rzeczywiście znajduje potwierdzenie w piśmie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 30 lipca 2013r. Dołączono do tego dokumentu informacje ze T. S. dokonywał wpłat miesięcznych od 12 grudnia 2010 r. bezpośrednio do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ jednak nie wyjaśnił, dlaczego przyjmował wpłaty od T. S. skoro egzekucje należności alimentacyjnych przeprowadzał komornik sądowy.

Brak jest informacji czy w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt. [...], znoszącym obowiązek alimentacyjny na rzecz syna D., począwszy od 1 września 2009 r. oraz na rzecz córki K. począwszy od 1 lipca 2013 r. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt. [...], znoszący obowiązek alimentacyjny na rzecz syna A. począwszy od 30 czerwca 2009r. organ właściwy dla wierzycielki zmienił lub uchylił ostateczne decyzje na mocy, której nabyli prawo do świadczeń. Z zaskarżonej decyzji nie wynika czy kwoty wpłat, których T. S. dokonywał od 12 grudnia 2010 r. bezpośrednio do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zaliczano na poczet zaległości, czy na bieżące alimenty.

Skarżący wobec ustania obowiązku alimentacyjnego na niektóre dzieci wpłacał pieniądze do rąk matki dzieci w wysokości wyższej niż to wynikało z wyroków. Nie dokonywał dobrowolnych wpłat na poczet spłaty istniejącego zadłużenia, co ma istotne znaczenie do oceny skarżącego, jako dłużnika, który przejawia chęć regulowania swoich zobowiązań wobec Funduszu Alimentacyjnego czy też nie.

Obowiązkami nałożonymi na dłużnika alimentacyjnego, są w szczególności: obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1); obowiązek zwrotu odsetek ustawowych, naliczanych od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 27 ust. 1 in fine i ust. 1a); obowiązek poddania się dłużnika alimentacyjnego środkom dyscyplinującym (art. 5 ust. 1-4a); obowiązek poddania się kolejności zaspokajania wierzycieli (art. 28). Oznacza to, że w sposób oczywisty wydanie przez właściwy organ decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nakłada na dłużnika obowiązek w rozumieniu art. 28 k.p.a. W szczególności w doktrynie trafnie wskazuje się, że system publicznego kredytowania wierzyciela alimentacyjnego za pomocą środków publicznych, opiera się na postulacie samofinansowania. Kwoty udostępniane przez organy administracji publicznej wierzycielom w celu ratowania ich bieżącej krytycznej sytuacji bytowej mają charakter warunkowy i winny zostać zwrócone organowi przez dłużnika alimentacyjnego, który nielegalnie zwlekał z wykonaniem własnego obowiązku alimentacyjnego.

Zgodnie z powyższym kwoty wpłat od 12 grudnia 2010 r. bezpośrednio do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej powinny być zaliczane na poczet najwcześniejszych zaległości. Brak jest przede wszystkim informacji o dacie ustania uprawnienia M. S. do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci. W aktach natomiast znajdują się oświadczenia M. S. o wpłatach alimentów bezpośrednio na jej ręce, często są to kwoty wyższe niż zasądzone alimenty. Należy wskazać, że są to dowody podlegające ocenie organu, szczególnie, że skarżący powinien wpłacać alimenty za pośrednictwem organu egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Powyższe oznacza, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe we wszystkich trzech sytuacjach, to jest: z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Wyrażoną w art. 30 ust. 1 ustawy przesłanką warunkującą umorzenie jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w okresach wskazanych w tym przepisie jest nieprzekonywująca. Warunkiem koniecznym by mogło nastąpić umorzenie należności, jest skuteczność egzekucji w okresach wskazanych w art. 30 ust. 1, to skoro decyzja wydana w oparciu o podaną podstawę, jest decyzją uznaniową ("organ właściwy dłużnika może umorzyć należność") wydanie takiej decyzji poprzedzone być musi stosownym postępowaniem dowodowym, a decyzja zawierać powinna przekonujące uzasadnienie. W przeciwnym razie decyzja taka oceniona byłaby jako dowolna. Trzeba, zaznaczyć, że w przypadkach wskazanych w art. 30 ust. 1 przed podjęciem decyzji koniecznym jest wyjaśnienie przez organ aktualnej sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego (zdrowotnej, rodzinnej i dochodowej).

W ocenie Sądu organy nie zgromadziły niezbędnego materiału dowodowego w zakresie koniecznym dla wydania rozstrzygnięcia. Przede wszystkim nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego i nie przesłuchano skarżącego w charakterze strony. Zatem nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy. W aktach sprawy znajduje się bardzo skromny materiał dowodowy niedostatecznie obrazujący sytuację majątkową, bytową i zawodową skarżącego. Ponadto należy zauważyć, że zgromadzony materiał dowodowy dotyczył sprawy już wcześniej rozstrzygniętej, a więc w przedmiotowej sprawie mógł stracić aktualność. Nieustalenie prawidłowego aktualnego stanu faktycznego jest niewątpliwie uchybieniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd dodatkowo zwraca uwagę na interpretacje art. 30 ust. 1 ustawy. Egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3, 5, 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; organ może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, w łącznej wysokości odpowiednio 30 %,50 %, 100 %. W tym przypadku zdaniem Sądu przepis należy rozumieć w ten sposób, że umorzenie zaległych należności może dotyczyć dziecka, co, do którego dłużnik wywiązał się skutecznie z obowiązków alimentacyjnych przez wskazany okres w ustawie. Nie będą to, zatem należności wynikające ze wszystkich świadczeń wypłacanych z funduszu na wszystkie dzieci, na które dłużnik nie wywiązywał się skutecznie przez wskazany okres w ustawie. Umorzenia należności wynikające z nie alimentacji tych dzieci, wobec których nie wywiązał się dłużnik skutecznie przez wskazany okres w ustawie mogłoby nastąpić tylko w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ustawy.

Należy podnieść, że zgodnie z podejściem powszechnie przyjętym w orzecznictwie administracyjnym, zasada prawdy obiektywnej odnosi się do sposobu prowadzenia postępowania, ale ponadto pełni rolę pomocniczą w interpretacji przepisów prawa materialnego. Należy zauważyć, że zasada prawdy obiektywnej jest szczególnie silnie zaakcentowana w przepisach postępowania administracyjnego dotyczących dowodów. Można tu wskazać choćby na art. 77 § 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek organu administracji publicznej, aby w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Jednolita linia judykatury wskazuje, że ze spoczywającego na organach obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego wyinterpretować należy również ich obowiązek do odniesienia się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów uwzględniając przy tym wzajemne powiazania między nimi. Wszystkie te działania organu powinny mieć na celu jednoznaczne ustalenie okoliczności faktycznych i prawnych analizowanej sprawy.

W dalszej kolejności przypomnieć należy o zasadzie oficjalności w postępowaniu wyjaśniającym, która jest ściśle powiązana z omawianą zasadą prawdy obiektywnej. Według tej zasady to na organie administracji spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych powyższy obowiązek należy rozumieć, jako powinność organu do zbierania materiału dowodowego z własnej inicjatywy, jak również gromadzenie materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Podkreślić trzeba, że w zgodzie z zasadą oficjalności strona zainteresowana, tj. skarżący, powinien podjąć działania w celu chociażby uprawdopodobnienia stawianej przez siebie tezy, jak np. przedstawienie dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a które nie są w dyspozycji organów publicznych. Należy, bowiem zauważyć, że nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji niekorzystnej dla skarżącego.

Za ustalenia dowolne uznaje się ustalenia faktyczne, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, jednakże materiał ten jest niekompletny bądź nie w pełni rozpatrzony. Wprost wynika z tego, że dowolność oceny dowodów nie zajdzie, jeżeli organ administracji publicznej podejmie wszystkie kroki w celu jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie będącej przedmiotem prowadzonego postępowania.

Konfrontując wszystkie przedstawione powyżej zasady postępowania administracyjnego z działaniami organów w przedmiotowym postępowaniu należy wskazać, że organy te nie podjęły wszelkich kroków w celu wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego spraw. Organy oparły swoje decyzję na twierdzeniach komornika sądowego, i oświadczeniach skarżącego i matki dzieci. Organy nie miały dostatecznych dowodów do oceny sytuacji majątkowej skarżącego bez przeprowadzenia własnych ustaleń, w tym wywiadu środowiskowego. Nie wyjaśniono, z czego skarżący się utrzymuje skoro nie pracuje. Charakter przedmiotowej sprawy wymaga takiego ustalenia, co wydaje się oczywiste, szczególnie, że skarżący posiada dochody skoro w ostatnich latach płacił alimenty. Organy orzekające w obu instancjach naruszyły przepisy art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę powyższe rozważania. W szczególności powinny mieć na względzie ustalenie stanu faktycznego, w oparciu o dokładną analizę zebranego w sprawie całego materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.