Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1701/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 3 w zw. z art. 112 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 153, art.151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 października 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 24 października 2017 r. (znak: [...]) po ponownym, w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 38/17, rozpatrzeniu odwołania J. C., A. G., A. L. i C. P. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. (znak: [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta K. orzekł w pkt 1 o odmowie wypłaty na rzecz J. C. zwaloryzowanego odszkodowania za udział przypadający z tytułu dziedziczenia po J. S. - ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].09.1951 r. Nr [...] na rzecz M. P. za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1951 r. Nr [...] nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 3425 m2 obj. Lwh [...], w pkt 2 o odmowie wypłaty na rzecz A. L. i C. P. zwaloryzowanego odszkodowania za udział przypadający z tytułu dziedziczenia po K. P. ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].09.1951 r. Nr [...] na rzecz M. P. za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1951 r. Nr [...] nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 3425 m2 obj. Lwh [...], w pkt 3 o umorzeniu

postępowania w sprawie o wypłatę na rzecz A. G., M. S. i J. S. zwaloryzowanego odszkodowania - za udział przypadający z tytułu dziedziczenia po J. S. - ustalonego orzeczeniem Prezydium

Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].09.1951 r. Nr [...] na rzecz M. P. za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1951 r. Nr [...] nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 3425 m2 obj. Lwh [...].

Od w/w decyzji Prezydenta Miasta K. odwołanie złożyła J. C., reprezentowana przez A. G. zarzucając m. in. nienależyte wyjaśnienie sprawy i bezzasadne uznanie, iż roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu wskazując, że w postępowaniu nie ujawniono dokumentów świadczących o tym, aby wypłacono odszkodowanie za w/w nieruchomość M. P..

Wojewoda decyzją z dnia 18 listopada 2016 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy punkt 1 decyzji Prezydenta Miasta K., uznając, że odwołująca się kwestionuje decyzję jedynie w części dotyczącej bezpośrednio jej interesu prawnego.

W wyniku wniesionej przez J. C., reprezentowaną przez A. G. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 38/17 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. W uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja, w zakresie w jakim odwołanie zostało rozpoznane, w sposób prawidłowy i zgodny z zasadami postępowania administracyjnego (zwłaszcza z zasadami postępowania dowodowego) rozstrzygnęła kwestię odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Z uwagi zaś na nierozpoznanie całości odwołania wniesionego od decyzji Prezydenta Miasta K., tj. nierozpoznanie środka prawnego skierowanego przeciwko punktom 2 i 3 tej decyzji, zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona.

W następstwie wydania wyroku sądowego, Wojewoda ponownie rozpatrzył sprawę z odwołania J. C., pozyskując najpierw od odwołującej się wyjaśnienia co do zakresu zaskarżenia decyzji. W wyniku tych czynności organ ustalił, że intencją J. C. było kwestionowanie decyzji Prezydenta Miasta K. w całości.

Organ przytoczył najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy wywody Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w uzasadnieniu wyroku, wskazując na związanie nimi organu. Podał również ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, wymieniając orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., mocą których wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcelę 1. kat. [...] stanowiącą własność M. P. oraz parcele: 1. kat. [...] i 1 kat. [...], stanowiące własność M. P. z N. i W. P., jak również wskazując orzeczenia, mocą których ustalono odszkodowanie za wywłaszczenie na rzecz ww. osób. Wojewoda podał również krąg spadkobierców M. P. oraz ich następców prawnych, wśród których wymienił J. C., A. L. i C. P..

Odnosząc się do punktu 3 decyzji organu I instancji Wojewoda podał, że umorzenie postępowania w stosunku do A. G., M. S. oraz J. S. było uzasadnione brakiem legitymacji procesowej wymienionych osób do ubiegania się o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za udział przypadający z tytułu dziedziczenia po J. S..

Co się natomiast tyczy pozostałych punktów decyzji, Wojewoda podkreślił, że w postępowaniu zostało ustalone, iż z tytułu wywłaszczenia parceli l. kat. [...] i 1. kat. [...] kwoty odszkodowania zostały przyjęte przez Sąd Powiatowy dla miasta K. do depozytu sądowego, gdyż M. P. i W. P. odmówili przyjęcia należnego im świadczenia. W repetytoriach w/w sądu nie ujawniono natomiast postępowania dotyczącego złożenia do depozytu sądowego kwoty odszkodowania za wywłaszczoną parcelę l. kat. [...] (stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania), lecz z pisma przekazanego przez [...] S.A. Oddział w K. wynika, że odszkodowanie za tę ostatnią zostało wypłacone.

Organ zauważył również, że przesłane przez wnioskodawczynię A. G. pismem z dnia 19 czerwca 2017 r. - pisma Archiwum Narodowego w K. z dnia [...] maja 2017 r. - w którym zawarto informacje, iż nie odnaleziono akt sprawy wywłaszczeniowej [...] i innych dokumentów stwierdzających podjęcie przyznanej kwoty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie mają wpływu na dokonane w sprawie ustalenia, skoro odnaleziono dowody pośrednie wskazujące na wypłatę omawianego odszkodowania.

W ocenie organu odwoławczego, przy uwzględnieniu przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozytywnie został oceniony w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt. II SA/Kr 38/17 uznać należało, iż ustalone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1951 r. Nr [...] odszkodowanie zostało wypłacone osobie uprawnionej tj. M. P..

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła skarżąca J. C., (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) domagając się jej uchylenia, jak również punktu 1 i 2 poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] czerwca 2016 r. Alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I lub II instancji. Zarzuciła obrazę art. 7, 8, 9 i 12 k.p.a., obrazę art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej i dowolnej analizy i oceny dowodów oraz błędne uznanie, że roszczenie skarżącej jest przedawnione.

W uzasadnieniu rozwinęła zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz powołując się na związanie organu oceną materialnoprawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 38/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Dz.U.2017.1369 t.j.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje, z mocy art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a., orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem obecnej oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie jest skarga na decyzję Wojewody z dnia 24 października 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o odmowie wypłaty: J. C., A. L. i C. P., zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną parcelę 1 kat. [...]; a także odpowiednio o umorzeniu postępowania. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 132 ust. 3 w zw. z art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Na wstępie należy przypomnieć, że kluczowym w niniejszej sprawie jest fakt uprzedniego orzekania, w przedmiocie zasadności odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, prawomocnym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Kr 38/17). W orzeczeniu tym Sąd przeprowadził kompleksową materialnoprawną kontrolę wypowiedzi organu II instancji w kwestii nieprzysługiwania wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie parceli 1 kat. [...] na rzecz odwołującej się J. C.. Ocena ta, z mocy art. 153 p.p.s.a., wiązała i wiąże zarówno Wojewodę rozpoznającego odwołanie, jak i orzekający w obecnym składzie Sąd. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę nie mógł formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany był do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Odstąpienie od tego nakazu byłoby natomiast naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Jak podkreśla się w piśmiennictwie, ocena prawna odnosi się zarówno do wykładni prawa materialnego, jak i prawa procesowego, w tym ustalenia okoliczności stanu faktycznego. Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą ocena prawna uznająca wyodrębnioną część stanu faktycznego sprawy za prawidłową, zgodną z normami prawa procesowego i materialnego, w istocie zwalnia organy administracji od ponownego prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, stronie skarżącej zaś uniemożliwia skuteczne jej zakwestionowanie w drodze kolejnej skargi złożonej do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2010 r., II FSK 537/2009, LexPolonica nr 2371818).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że Sąd w obecnym składzie przyjmuje za własne oceny prawne i stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2017 r. w kwestii zasadności wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną parcelę 1 kat. [...], tak w odniesieniu do J. C., jak i w odniesieniu do A. L. i C. P.. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że jest to uzasadnione tym, że zarówno podstawa faktyczna jak i prawna rozstrzygnięcia w stosunku do wszystkich odwołujących się jest tożsama – dotyczy bowiem tej samej, wywłaszczonej tym samym orzeczeniem nieruchomości oraz tego samego podmiotu pierwotnie uprawnionego do zwaloryzowanego odszkodowania, tj. M. P., której spadkobiercami są wyżej wymienieni. Dlatego też, w ocenie Sądu I instancji obecnie orzekającego, należało stwierdzić zasadność i zgodność z prawem stanowiska Wojewody oraz poprzedzającej go decyzji organu I instancji co do odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za parcelę l kat. [...] z powodu spełnienia świadczenia poprzez wypłacenie go uprawnionej M. P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 10 kwietnia 2017 r. stwierdził bowiem, że organy administracji ustaliły na jakiej podstawie nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości, kto był wówczas jej właścicielem, komu przyznane zostało odszkodowanie i kto obecnie jest następcą prawnym osób uprawnionych do odszkodowania. Ustalenia te zostały dokonane prawidłowo i nie budzą wątpliwości. Sporne pomiędzy stronami jest natomiast ustalenie, czy doszło do wypłaty osobom uprawnionym odszkodowania za parcelę l. kat. [...]. Zdaniem Sądu, organy prowadzące postępowanie podjęły wszelkie starania celem ustalenia, czy odszkodowanie za parcelę l. kat. [...] zostało wypłacone bądź przekazane do depozytu sądowego. Prezydent Miasta K. przed wydaniem decyzji prowadził bardzo szeroko zakrojone poszukiwania dokumentów archiwalnych. Na skutek tych działań zebrano część dokumentacji, zaś co do pozostałej części ustalono, że nie istnieje - z uwagi na znaczny upływ czasu (od wydania decyzji ustalającej odszkodowanie do wydania decyzji w niniejszej sprawie minęło 65 lat).

Jak dalej wywodzi WSA we wskazanym wyroku, zebrane dowody zostały szczegółowo omówione i przeanalizowane przez organ l i II instancji. Przeprowadzonemu procesowi myślowemu nie można zarzucić wadliwości. Niewątpliwie brak jest dowodu bezpośredniego wskazującego na wypłacenie przedmiotowego odszkodowania M. P.. Kopie dokumentacji przekazanej przez [...] są mało czytelne, ponadto nie wiadomo kto poczynił odręczne adnotacje na tych dokumentach. Jednakże fakt przekazania odszkodowania za dwie pozostałe wywłaszczone nieruchomości do depozytu sądowego i brak dokumentów wskazujących na przekazanie do depozytu sądowego odszkodowania za parcelę 1. kat. [...] (wywłaszczoną tą samą decyzją co dwie pozostałe nieruchomości) może sugerować, że to odszkodowanie zostało odebrane przez osobę uprawnioną. Również zeznania A. G. zostały ocenione w sposób prawidłowy - jako oparte na przekazach rodzinnych, które mogą być niewiarygodne. W kwestii tzw. "dowodów pośrednich", Sąd powołał się na art. 80 k.p.a. kreujący zasadę swobodnej oceny dowodów oraz przywołał orzecznictwo w tym zakresie (wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 201 6 r., sygn. l OSK 484/15, LEX nr 2118772). Wypowiedział pogląd, że istota zasady swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do rodzaju poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Niewątpliwie swobodna ocena nie oznacza oceny dowolnej, gdyż organ w uzasadnieniu decyzji musi wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swego rozstrzygnięcia. Przepis art. 80 k.p.a. nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Dalej, wywiódł, powołując się na orzecznictwo, że dopuszcza się czynienie ustaleń faktycznych na podstawie tzw. dowodów pośrednich w sytuacji, gdy przeprowadzenie dowodu bezpośredniego jest niemożliwe: m. in. wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r, sygn. l OSK 552/14 (LEX nr 1985946), wyrok NSA z 14 maja 2013 r, sygn. lI OSK 991/12 (LEX nr 1328871). Zdaniem Sądu, wobec tego, że w rozpatrywanej sprawie dowody bezpośrednie, z których jednoznacznie wynikałby fakt wypłacenia odszkodowania osobie uprawnionej nie zostały odnalezione, mimo usilnych starań Prezydenta Miasta K., dopuszczalne było poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o te dowody, które organowi l instancji udało się zgromadzić w sprawie.

Jednocześnie WSA podkreślił, że w pełni podziela pogląd przedstawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. II SA/Lu 568/14 (który został powołany w decyzjach organów obu instancji)podnoszący, że: "W sytuacji, gdy tego rodzaju dokumentacja, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu nie można przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji księgowej (bankowej) i zniszczeniu dowodów wypłaty. Jakkolwiek zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie były w stanie zgromadzić tylko dowody pośrednie, to nie można im zarzucić, że nie zebrały one pełnego materiału dowodnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy".

Wobec powyższego, w ocenie obecnie orzekającego Sądu, prawidłowy jest wniosek organu drugiej instancji, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, prawidłowo opartego na dowodach pośrednich, i oceny tego postępowania zawartej w ww. prawomocnym wyroku WSA w Krakowie wynika, iż odszkodowanie za parcelę l. kat. [...] zostało wypłacone osobie uprawnionej.

W związku z tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w cytowanym powyżej wyroku, zawarł również wskazania co do dalszego postępowania dla organu odwoławczego, Sąd orzekający w obecnym składzie dokonał kontroli wykonania tychże wskazań proceduralnych przez kontrolowany obecnie organ. Sąd uprzednio polecił bowiem Wojewodzie ustalenie woli odwołującej się strony co do zakresu zaskarżenia decyzji Prezydenta Miasta K. oraz przeprowadzenie postępowania odwoławczego zgodnie z nią. Organ II instancji z zadania tego wywiązał się poprawnie: w porozumieniu ze skarżącą zweryfikował zakres kwestionowanego przez nią rozstrzygnięcia, rozszerzając go również na punkty drugi oraz trzeci decyzji Prezydenta Miasta K., a następnie przeprowadził kompletne postępowanie odwoławcze, które jednak w żaden sposób nie mogło doprowadzić do oczekiwanych przez skarżącą rezultatów. Wojewoda, będąc bowiem w sposób bezwzględnie związany wypowiedzianą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 10 kwietnia 2017 r. materialnoprawną oceną zasadności wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, nie mógł orzec sprzecznie z nią i zobligowany był do przyjęcia, że odszkodowanie zostało wypłacone osobie uprawnionej i jako takie nie może być obecnie przyznane. Kwestia ta została (co było przedmiotem powyższych rozważań) przesądzona w trybie art. 153 p.p.s.a., a ze względu na wspólność okoliczności faktycznych i prawnych, stanowiących o zasadności zarówno punktu pierwszego, jak i drugiego decyzji Prezydenta Miasta K., musiała znaleźć zastosowanie również w stosunku do żądań zgłoszonych przez A. L. i C. P.. Mając na uwadze treść ww. wyroku WSA w Krakowie, kontrolowany organ II instancji trafnie i zgodnie z prawem ustalił, w ocenie Sądu obecnie orzekającego, że organ I instancji prawidłowo orzekł umorzeniu postępowania w sprawie o wypłatę zwaloryzowanego przedmiotowego odszkodowania wobec A. G., M. S. i J. S., gdyż te osoby, jak wynika z akt sprawy, nie są spadkobiercami J. S.. Kontrolowany organ na zakończenie prowadzonych rozważań prawidłowo zauważył, że jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr [...]: "Na marginesie można jednak zauważyć, że nawet gdyby przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone, to roszczenie o jego wypłatę uległoby przedawnieniu z dniem 1 lutego 1955 roku, na mocy szczególnego przepisu art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Podsumowując należy stwierdzić, że skarga okazała się bezzasadna i jako taka podlegała, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddaleniu.