Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 124/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka –Duda WSA Mirosław Bator Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Słomniki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 listopada 2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku skargę oddala


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. znak: [...] Marszałek Województwa Małopolskiego, na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 kpa odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów na składowisku odpadów w Polanowicach przez Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Słomnikach za pierwsze półrocze 2008 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 kwietnia 2009 r. Burmistrz Gminy Słomniki wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności w/w opłaty podwyższonej. Podał, że w sprawie prawidłowości wymierzenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów na składowisku w Polanowicach bez wymaganego pozwolenia za pierwsze półrocze 2006 r. od dnia 26 września 2006 r. toczyło się postępowanie administracyjne, które zakończyło się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2008 r., sygn. II SA/Kr 699/08, na mocy którego oddalono skargę Gminy Słomniki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 maja 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia 2 października 2007 r. o wymierzeniu opłaty podwyższonej. Do czasu wydania tego wyroku strona była przekonana, że opłaty podwyższone są nienależne, w związku z czym nie składała wniosków o odroczenie terminu płatności podwyższonych opłat.

Organ l instancji wskazał, że zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 r., Nr 62, poz. 627 ze zm.) wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien być złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. Stosownie do treści art. 285 ust. 2 cyt. ustawy podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłaty do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza. Opłaty za korzystanie ze środowiska za pierwsze półrocze 2008 r. powinny być zatem uiszczone do końca lipca 2008 r. W tym też terminie należało złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za wskazany okres. W ocenie organu nawet gdyby przyjąć, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu

wydania przez WSA w Krakowie wyżej opisanego wyroku, to wniosek został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 58 § 2 kpa.

Zażalenie na wyżej opisane postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła Gmina Słomniki, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła, że organ nie wziął pod uwagę faktu, że od 2006 r. toczyło się postępowanie administracyjne przed Starostą Krakowskim w przedmiocie wydania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów komunalnych w Polanowicach, wszczętego na wniosek ZGKiM w Słomnikach. Postępowanie to toczyło się niezgodnie z prawem, co zostało stwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który uchylił decyzje l i II instancji wydane w tej sprawie. W ocenie strony odwołującej się, gdyby którekolwiek z toczących się równolegle postępowań zakończyło się zgodnie z wnioskiem ZGKiM w Słomnikach, wniosek o odroczenie terminu płatności byłby bezzasadny z uwagi na brak uzasadnienia dla naliczenia opłaty podwyższonej.

Postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r. (znak: [...] ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 w zw. z art. 123 kpa w zw. z art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie organu l instancji jest prawidłowe, jakkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia. W ocenie organu odwoławczego termin do dokonania czynności z art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska ma charakter materialnoprawny, gdyż decyduje o sytuacji materialnoprawnej podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty • lub kary. Uchybienie terminu materialnoprawnego powoduje skutek wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym lub powoduje skutek prawny materialnej trwałości ukształtowanych praw przez wyłączenie dopuszczalności lub zmiany rozstrzygnięcia. Do tych terminów przepisy dotyczące przywracania terminów zawarte w art. 58-60 kpa nie mają zastosowania. Zachowanie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty, ó którym mowa w art.318 ust.1 ustawy jest warunkiem materialnoprawnym odroczenia płatności.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Słomniki. Zarzuciła wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację przepisu art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oparcie stanowiska organu na niewłaściwych dowodach, a w związku z tym naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu strona skarżąca podała, że organy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie oparły swoje rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym stanie faktycznym, gdyż organ l instancji odwołał się do wyroku WSA z dnia 28 października 2008 r. sygn. II SA/Kr 699/08, który dotyczył innego okresu. Podkreśliła również, że zawieszone z urzędu postępowanie w sprawie naliczenia podwyższonych opłat podjęte zostało dopiero w dniu 3 marca 2009 r. , a decyzja o wymierzeniu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w Polanowicach za pierwsze półrocze 2008 r. zapadła w dniu 2 lipca 2009 r. Dlatego też wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej złożony został w terminie. W związku z tym organ winien pominąć wniosek strony o przywrócenie terminu do jego wniesienia i z urzędu rozpatrzyć sprawę w przedmiocie odroczenia płatności.

W ocenie strony skarżącej organ błędnie uznał, iż jednym z warunków wydania decyzji o odroczenie terminu płatności jest zachowanie terminu przewidzianego w ustawie, co powoduje, że termin ten ma charakter materialny, podczas gdy warunki zawarte w art. 318 ust. 6 są warunkami formalnymi, wymienionymi enumeratywnie w art. 318 ust. 3 ustawy. Zarzuciła również, że złożenie wniosku jest typową czynnością procesową, natomiast przepis art. 318 ustawy nie stanowi do tej regulacji lex specialis.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Podkreśliło, że postanowienie odnosi się do kwestii formalnej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności

opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, a nie do wniosku o odroczenie płatności. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze, że w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o odroczenie płatności powinien w rozważanej sprawie pominąć wniosek o przywrócenie terminu wobec zachowania tego terminu. Wskazał, że złożenie takiego wniosku obligowało organ do jego rozpatrzenia. Nadto strona skarżąca pominęła brzmienie art. 285 ust. 2 w zw. z art. 318 ust. 1 ustawy. Zasadą jest ponoszenie przez podmioty korzystające ze środowiska opłat z tym związanych. Obowiązek ten wynika z samego prawa. Bez znaczenia jest fakt, że w sytuacji gdy konkretny podmiot we właściwym czasie nie ustali samodzielnie i nie uiści stosownej opłaty lub opłaty podwyższonej wówczas jej określenie następuje w decyzji marszałka województwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie jest akt o charakterze procesowym, rozstrzygający wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku.

Kontrola Sądu ograniczona jest zatem tylko do oceny zgodności z prawem tego postanowienia a nie innych aktów administracyjnych podejmowanych w sprawie strony skarżącej.

Dla rozstrzygnięcia sprawy podstawową kwestią jest zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy termin do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów, określony w art.318 ust.1 ustawy o ochronie środowiska, jest terminem procesowym, do którego znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu, czy też terminem materialno-prawnym, do którego przepisy art.58 i 59 kpa nie znajdują zastosowania.

Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tym przedmiocie jednolite. O materialnoprawnym charakterze terminu z art.318 ust.1 p.o.ś. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24.02.2005 r. (OSK 1192/04). W wyroku z dnia 11.04.2001 r (IV SA 359/99), w wyroku z dnia 23.01.2001 r (IV SA 2470/98) oraz w wyroku z dnia 21.09.2007 r. (II OSK 1231/06) stwierdził z kolei, że termin odroczenia płatności administracyjnej kary pieniężnej ma charakter materialnoprawny. Identyczne stanowisko odnośnie charakteru prawnego terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 2.04.2009 r.(ll SA/Po 952/08).

Przeciwny pogląd - o procesowym charakterze tego terminu -zaprezentowany został w wyroku NSA z dnia 24.02.2005 r. (OSK 1192/04), w komentarzu Krzysztofa Gruszeckiego do art.318 p.o.ś. (K.Gruszecki. Prawo ochrony środowiska. Komentarz 2008 , wyd. II) oraz w piśmiennictwie (B. Draniewicz artykuł, PUG 2006/2/19, B. Draniewicz, glosa Prawo i Środowisko 2008/1/96, K. Gruszecki artykuł, Glosa 2003/7/4, Glosa 2006/1/142).

Dla rozstrzygnięcia tego problemu koniecznym jest wskazanie podstawowych zasad uregulowanych ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.08.25.150 j.t.) i jej rozwiązań w przedmiocie środków finansowo-prawnych za korzystanie ze środowiska.

Zasadami ogólnymi wynikającymi z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. są w szczególności "zasada zapobiegania" (art.6) i "zasada zanieczyszczający płaci" (art.7). Środkami finansowo-prawnymi ochrony środowiska są m.in. opłaty za

korzystanie ze środowiska i administracyjne kary pieniężne (art. 272). Opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona między innymi za składowanie odpadów (art. 273 ust. 1 pkt 4). Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Stosownie do ogólnej zasady wynikającej z art.276 ustawy korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną.

Stosownie do art. 281 ust.1 pkt 1 ustawy, zamieszczonego w dziale l "Przepisy ogólne" tytułu V "Środki finansowo-prawne", do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, czyli przepisy art. 21 - 119. Jednakże, jak wynika z art. 281 ust.2 p.o.ś., do ponoszenia opłat podwyższonych, w części przewyższającej opłatę podstawową (czyli taką , jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję) nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa dotyczących odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę, chyba że przepisy działu IV ustawy - Prawo ochrony środowiska stanowią inaczej.

Dla określenia zakresu tego odesłania na wstępie wskazać należy, że odroczenie terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę uregulowane jest w ordynacji podatkowej w przepisie art.67a § 1 zamieszczonym w rozdziale 7a "Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych".

Oznacza to, że co do zasady, przepis ten, w zakresie dotyczącym ponoszenia opłat podwyższonych, w części przewyższającej opłatę podstawową, nie znajdzie zastosowania.

Stosownie natomiast do treści omawianego odesłania do ordynacji podatkowej, jej przepisy, w szczególności w zakresie: powstawania zobowiązania podatkowego (art.21), terminów płatności (art.47), odsetek za zwłokę, wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, przedawnienia - znajdą zastosowanie.

Zgodnie z przepisem art.21 ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe mogą powstać: z mocy samego prawa, z chwilą zajścia zdarzenia, z którym ustawa ta łączy

powstanie zobowiązania podatkowego albo dopiero z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Rozważenia w związku z tym wymaga w jakim terminie powstał po stronie skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej.

Według przepisu art. 284 ust.1 ustawy o ochronie środowiska, zamieszczonego w dziale II "Opłaty za korzystanie ze środowiska", rozdziale 1 "Wnoszenie opłat" podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Zgodnie zaś z treścią art. 285 ustawy opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, a podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany jest wnieść opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza. Zgodnie z art. 286 ust.1 ustawy podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2, przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat.

Stosownie do treści załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych (Dz.U.05.252.2128) w wykazie w tabeli A należało wskazać decyzję zatwierdzającą instrukcję eksploatacji składowiska i termin jej obowiązywania. Tabelę wypełniał również posiadacz odpadów obowiązany do ponoszenia opłat podwyższonych, podając w niej współczynnik różnicujący, zgodny z art.293 ustawy.

Stosownie zaś do treści art.288 ust.1 ustawy, zamieszczonego w rozdziale 1 "Wnoszenie opłat", jeżeli podmiot korzystający ze środowiska:

1) nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 2 - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;

2) zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora

ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.

Z powyższego wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej, tak jak i obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości podstawowej, powstawał z mocy samego prawa z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po upływie każdego półrocza.

Dlatego też w rozpatrywanej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 47 § 1 ordynacji podatkowej, stanowiący, że termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Natomiast odpowiednie zastosowanie ma § 3 tego przepisu, zgodnie z którym, jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, wpłata powinna nastąpić.

Wreszcie, przytoczenia wymaga przepis art.318 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska. Zgodnie z nim wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. Złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłat nie zwalnia z obowiązku ich uiszczenia w części, w jakiej nie mogą podlegać odroczeniu.

Powyższe prowadzi do konstatacji, że wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, o którym mowa w przepisie art.318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 r.. Nr 62. póz. 627 ze zm.) powinien być złożony do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce.

Przechodząc do rozstrzygnięcia postawionego na wstępie rozważań problemu wskazać należy, że podział terminów na materialne i procesowe wprowadziła nauka prawa opierając go zasadniczo na kryterium umiejscowienia normy prawnej określającej termin: w ustawie materialnej albo w ustawie procesowej. Jednak ze względu na fakt, że ustawodawca nie przestrzega w systemie prawnym rozdziału regulacji prawnej materialnej i regulacji procesowej, nie jest to wystarczające kryterium dla rozróżnienia tych terminów.

W doktrynie przyjmuje się, że termin prawa materialnego związany jest z pojęciem prawa podmiotowego. Źródłem prawa podmiotowego jest taka norma

prawna, której realizacja tworzy konkretne stosunki prawne, a w ich ramach konkretne prawa i obowiązki stron. Można zatem powiedzieć, że prawo podmiotowe to przyznana przez normę prawną na rzecz podmiotu stosunku prawnego sfera możności postępowania w sposób określony w tej normie, czyli zgodnie z treścią prawa przedmiotowego. Z prawa podmiotowego wypływają uprawnienia, którym odpowiadają ciążące na inny podmiotach obowiązki. Terminem materialnym jest więc okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie autorytatywnej konkretyzacji norm prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa. Innymi słowy termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych (por. także: uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, póz. 56 , wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.01.2008 r., sygn. VI SA/Wa 1845/07, LEX nr 463923).

Terminy procesowe dotyczą dokonywania czynności procesowych.

Różnicy pomiędzy wskazanymi rodzajami terminów należy poszukiwać w skutkach uchybienia danego terminu.

Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, względnie wywołuje skutek prawny w postaci materialnej trwałości ukształtowanych już praw. W razie uchybienia terminu materialnego, odnośnie którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. Nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, co powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte, a już wszczęte - jako bezprzedmiotowe -podlega umorzeniu (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowanie administracyjnego. Komentarz", wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1996 r. str. 288).

Z kolei uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu (tak m.in. A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l, Zakamycze 2005, s. 563-564). Bezskuteczny upływ takiego terminu pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej (np. odwołania w postępowaniu administracyjnym).

Jedynie w przypadku terminów procesowych możliwe jest uchronienie się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej poprzez wniosek o jego przywrócenie. Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego, co oznacza, że na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94, LEX nr 26528). Instytucji tej nie można zatem stosować do przywrócenia terminów materialnoprawnych.

Wobec powyższego uznać należy, że termin określony w przepisie art.318 ust.1 ustawy o ochronie środowiska jest terminem materialnym . Określa on bowiem termin, w którym podmiot korzystający ze środowiska może wykonać uprawnienie odmiennego ukształtowania swoich obowiązków finansowych.

Wniosek z art.318 ust.1 ustawy tylko wtedy spowoduje wszczęcie postępowania administracyjnego, jeżeli złożony będzie w terminie. Wniosek złożony po upływie terminu nie spowoduje nawiązania administracyjnego stosunku materialnoprawnego, co powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte.

Stosownie do przepisów art.58 i 59 kpa, przywróceniu podlegają terminy procesowe, dotyczące czynności procesowych dokonywanych w toku postępowania administracyjnego. Ponieważ wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty, złożony po upływie terminu do jego złożenia, nie wszczyna takiego postępowania, regulacja ta nie może mieć do niego zastosowania.

W nawiązaniu do zarzutów skargi podnieść należy, że użycie w przepisie art.318 ust.1 p.o.ś. sformułowania "powinien" samo przez się nie może świadczyć o procesowym charakterze tego terminu. Czasami norma prawna, przez zastosowanie zwrotów "wygasa", "dla zachowania prawa", "jeżeli zgłosił swe roszczenie najpóźniej w chwili", wprost określa charakter materialny terminu, l tak przykładowo w art.344 § 2 kc (Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia); art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Zezwolenie wygasa w przypadku niedokonania opłaty określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminie, o którym mowa w art. 111 ust. 7); art.73 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Odszkodowanie, o

którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa) - określony został termin materialny. Często jednak, mimo braku określenia w przepisie prawa takiego skutku uchybienia terminu, norma prawna statuuje termin materialnoprawny. Dla przykładu można wskazać: art.37 ust.3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Roszczenia, o których mowa w art.

6 ust. 3, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące); art. 15 b ust.3 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka...); art.59 kc (W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia).

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że termin złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów na składowisku odpadów w Polanowicach przez Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Słomnikach za pierwsze półrocze 2008 r. upłynął w dniu 31 lipca 2008 r. W związku z powyższym, wniosek z dnia 6 kwietnia 2009 r. złożony został po upływie terminu.

Ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej za pierwsze półrocze 2008 r powstał z mocy prawa, opłata powinna być uiszczona do końca lipca 2008 r., ewentualny wniosek o odroczenie płatności opłaty podwyższonej powinien być złożony również do 31 lipca 2008 r., to data wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za pierwsze półrocze 2008 r. (w dniu 2 lipca 2009 r.) , fakt wydania w dniu 28.10.2008 r. (sygn. II SA/Kr 699/08) przez WSA w Krakowie wyroku, którym oddalono skargę na decyzję w przedmiocie wymierzenia opłaty za pierwsze półrocze 2006 r., nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Również przyczyny, dla których strona skarżąca nie złożyła

wcześniej wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej (sądziła, że

opłaty podwyższone są nienależne) są prawnie obojętne.

Istotnym było bowiem jedynie ustalenie, że wniosek o odroczenie terminu płatności

opłaty podwyższonej za pierwsze półrocze 2008 r. złożony został po dniu 31 lipca

2008 r.

Przepisy postępowania przewidują tylko dwie formy załatwienia wniosku

strony o przywrócenie terminu: przywrócenie terminu albo odmowę jego

przywrócenia (bez względu na to , czy są to przyczyny merytoryczne czy formalne). Dlatego też zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem Wobec powyższego, na podstawie art.151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.