Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2791/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 65 pkt 1, art. 68, art6. 69
journal: Dz.U. 2015 poz 615
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 68 par. 4, art. 178a par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego G. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości (dalej również: organ), na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: k.p.a. w zw. z art. 69a ust. 1 oraz w zw. z art 66 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615), dalej p.a., sprzeciwił się wpisowi G. S. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał, że podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto:

• jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

• korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

• odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy.

Oceniając sytuację prawną G. S. organ wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 1995 r. ukończył on wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], uzyskując tytuł magistra prawa. Następnie odbył aplikację prokuratorską i w dniach [...]-[...] września 1997 r. złożył egzamin prokuratorski. W dniu [...] listopada 1997 r. G. S. został mianowany asesorem, a następnie z dniem [...] listopada 1999 r. powołany na stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej w L.. Jednocześnie w okresie od dnia [...] czerwca 2011 r. do dnia [...] kwietnia 2013 r. pełnił funkcje kierownika Działu Śledztw Prokuratury Rejonowej w L..

Z dniem [...] kwietnia 2013 r. G. S. został odwołany ze stanowisko prokuratora, w związku ze zrzeczeniem się stanowiska. Z załączonego zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. wynika, że G. S. nie figuruje w Kartotece Karnej tego rejestru.

2. Minister Sprawiedliwości ustalił z urzędu, że G. S. w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożył wniosek i uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. został wpisany na listę adwokatów. Organ w dniu [...] sierpnia 2013 r. zwrócił akta osobowe w celu uzupełnienia materiału dowodowego o całokształt okoliczności zrzeczenia się funkcji prokuratora przez wnioskodawcę oraz prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. Okręgowa Rada Adwokacka w W. stwierdziła brak podstawy prawnej do uzupełnienia postępowania o żądane informacje.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] lipca 2013 r., wskazując jako podstawę prawną art. 65 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, a jako podstawę faktyczną - prowadzenie przeciwko G. S. postępowania karnego o czyn z art. 178a § 1 k.k. G. S. wniósł skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości, załączając do niej kopię pierwszej strony wyroku Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Karny z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], warunkowo umarzającego na okres próby 1 roku postępowanie karne.

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3177/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S.. Wyrok uprawomocnił się w dniu 8 maja 2014 r. W opinii Sądu, nie ulegało wątpliwości, że zawinione popełnienie czynu zabronionego rzutuje na etyczno-moralną ocenę postawy danej osoby. Zatem fakt prowadzenia pojazdu samochodowego pod wpływem alkoholu nawet w okolicznościach, które nie skutkowały poważnymi następstwami, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny przesłanki z art. 65 pkt 1 P.a. Należy wskazać, że Skarżący, w chwili przypisywanego mu zdarzenia zajmował stanowisko prokuratora, a więc funkcjonariusza publicznego, którego zadaniem jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Wobec tego, standardy i wymogi w zakresie przestrzegania przepisów prawa przez Skarżącego, są z całą pewności zaostrzone i z tych powodów Sąd skargę oddalił.

3. Minister Sprawiedliwości wskazał, że w toku obecnie trwającego postępowania o wpis na listę adwokatów z wniosku Skarżącego z dnia [...] maja 2015 r., Okręgowa Rada Adwokacka w W. uznała, że G. S. daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, natomiast organ nie zgadził się z tą oceną.

Jak już zaznaczono na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. o nr [...] Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], wskazując jako podstawę prawną art. 65 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, a jako podstawę faktyczną - prowadzenie przeciwko G. S. postępowania karne o czyn z art. 178a § 1 kk.

Uzasadniając powyższe Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że za okolicznościami przemawiającymi za brakiem nieskazitelności charakteru i brakiem wiarygodności, było zachowanie G. S., który w dniu [...] kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości kierował po drodze publicznej samochodem osobowym, co skutkowało zawieszeniem w czynnościach prokuratora i wyczerpywało znamiona czynu z art. 178a § 1 k.k. Powyższe dyskwalifikuje kandydata w sferze etyczno-moralnej i podważa jego wiarygodność. Ponadto istotną przeszkodę stanowi fakt zbyt krótkiego okresu, jaki upłynął od zdarzenia z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz od zakończenia pełnienia przez G. S. funkcji prokuratora. Wyrok Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Karny z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], uprawomocnił się w dniu [...] października 2013 r. Z uwagi na upływ okresu próby oraz wykonanie w dniu [...] listopada 2013 r. świadczenia pieniężnego, zgodnie z art. 68 § 4 kk, po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, usunięto z Krajowego Rejestru Karnego dane G. S..

Organ, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zaakcentował, że brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości naraża na niebezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego i stanowi rażącą oznakę lekceważenia porządku prawnego. W związku z powyższym trudno uznać takie zachowanie za świadczące pozytywnie o nieskazitelności charakteru kandydata. G. S. prowadził pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, zajmując stanowisko prokuratora, a więc w sytuacji, gdy jego obowiązkiem było stać na straży praworządności. Ujawniony czyn zagraża poczuciu zaufania do pełnienia zawodu, czy to prokuratora, czy też adwokata i godzi w porządek prawny. Organ wskazał również, że fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego, w związku z usunięciem wzmianki o nim z rejestru, nie został ujawniony w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. Z tego faktu nie można wywodzić, iż okoliczności i zachowania będące przedmiotem postępowania nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych. Zatarcie skazania nie usuwa bowiem zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru i nie oznacza anulowania treści wyroku z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że osoby wykonujące zawód zaufania publicznego muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe wykonywanie tego zawodu, a sam fakt zatarcia skazania, czy usunięcia z Krajowego Rejestru Karnego informacji o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie strona posiadała przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru.

W konkluzji Minister negatywnie ocenił dotychczasową postawę G. S. i w jego ocenie nie jest on osobą wiarygodną i odpowiedzialną za własne czyny, a więc swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmii prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

4. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, G. S. - zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze i dokonania niewłaściwej oceny jego osoby poprzez uwzględnienie tylko jednej negatywnej okoliczności dotyczącej skarżącego, a pominięcie szeregu innych okoliczności wskazujących, że skarżący daję rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze w toku postępowania o wpis na listę adwokatów ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie osoby ubiegającej się o wpis zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu, przy czym o posiadaniu przymiotów ujętych w cytowanym przepisie mogą świadczyć między innymi opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia.

Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie szczególnie istotna jest opinia wydana przez przełożonego służbowego, która wskazuje, że skarżący posiada takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Opinia powyższa oparta została na wiedzy o wieloletnim przebiegu pełnienia funkcji prokuratora przez skarżącego i była wyrazem oceny jego całokształtu zachowań dokonanej już po zdarzeniu z dnia [...] kwietnia 2013 roku.

Skarżący podkreślił, że przez ponad [...] lat pracy w organach prokuratury osiągał bardzo dobre wyniki w pracy, podnosił swoje kwalifikacje, prowadził najpoważniejsze postępowania m.in. w ramach delegacji do Prokuratury Okręgowej w L., a w ostatnim czasie pełnił funkcję kierowniczą. W jego ocenie, organ administracji nie uwzględnił faktu, że skarżący w celu poddania się odpowiedzialności karnej zrzekł się funkcji prokuratora, nie oczekując na uchylenie immunitetu.

W jego opinii powyższe świadczy o odpowiedzialności skarżącego za własne czyny i odwadze cywilnej. Skarżący wyjaśnił, że efektem prowadzonego postępowania był wyrok warunkowo umarzający postępowanie przeciwko skarżącemu, tym samym Sąd powszechny dał wyraz swojemu przekonaniu, że właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia skarżącego w pełni uzasadniają takie rozstrzygnięcie. Warunkowo umorzyć postępowanie karne można bowiem jedynie w sytuacji, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa. Tym samym Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę tej okoliczności, że wobec skarżącego nie został wydany wyrok skazujący i powoływanie przez organ argumentacji dotyczącej zatarcia skazania, jest zabiegiem chybionym.

Wg skarżącego zdarzenie będące przedmiotem postępowania karnego miało charakter incydentalny i nie może rzutować na całokształt oceny jego osobowości. W żadnej mierze nie świadczy, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Przesłanka wymieniona w art. 65 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze ma charakter uznaniowy, lecz nie może nosić cech dowolności, a organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego. W niniejszej sprawie organ nie dopełnił tego obowiązku opierając się na okoliczności o charakterze incydentalnymi, nie mogącej być jednak podstawą budowania całokształtu ustaleń faktycznych.

5. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości, wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

4. W wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. (sygn. II SA 1888/98) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 65 pkt 1 p.a. ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony do tego organ w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Uznanie administracyjne stanowi bowiem uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Tak więc organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego.

W konsekwencji, istota niniejszej sprawy dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości oceny osoby skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o kryteria wymienione w art. 65 pkt 1 p.a. w kontekście zachowania wymienionych powyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej.

Przy czym ocena czy skarżący spełnia warunek, o którym mowa w art. 65 pkt 1 p.a. należy do organów adwokatury i Ministra Sprawiedliwości, a zadaniem sądu administracyjnego jest ocena, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II GSK 1958/12).

5. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 65 pkt 1 p.o.a, zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Powodem powyższego rozstrzygnięcia było niespełnienie przez skarżącego przesłanki określonej w tym przepisie. Sąd nie przyznał racji skarżącemu, iż brak owej przesłanki organ określający w sprawie ustalił bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie.

Odnośnie interpretacji pojęcia "nieskazitelność charakteru i rękojmia należytego wykonywania zawodu adwokata" wypowiedziały się sądy administracyjne w szeregu orzeczeń. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 324/09 "o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności na własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 p.a. posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie" to zachowanie, postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Oznacza to, że ocena zachowania, postępowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres kandydata na adwokata.

6. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r., który wyraził sprzeciw wobec uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] maja 2015 r.

Zdaniem organu, dotychczasowa postawa skarżącego nie może być uznana za uzasadniającą nieskazitelność charakteru i dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Istotne znaczenie w tej kwestii ma postawa oraz zachowania skarżącego wypełniające znamiona czynów będących przedmiotem postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.a. składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.

O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem.

Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu adwokata.

Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Sąd orzekający podziela poglądy w powyższym zakresie wyrażone m.in. w wyrokach NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00 i WSA w Warszawie z 30 maja 2011 r., VI SA/Wa 444/11.

Zgodzić się należy z organem, że popełnione przez skarżącego przewinienia, ich charakter, muszą być ocenione negatywnie. Skarżący sprzeniewierzył się przecież zasadom swego dotychczasowego zawodu. Nie mniej jednak Sąd odmiennie niż organ ocenia kwestię okresu próby na jaki powinien być poddany skarżący i okresu, po którym można stwierdzić, że odzyskał on cechę posiadania nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

7. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że za okoliczność przemawiającą za brakiem nieskazitelności charakteru i brakiem wiarygodności, uznać należy zachowanie G. S., polegające na tym, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości kierował po drodze publicznej samochodem osobowym, co skutkowało zawieszeniem w czynnościach prokuratora i wyczerpywało znamiona czynu z art. 178a § 1 k.k. Powyższe dyskwalifikowało kandydata w sferze etyczno-moralnej i podważało jego wiarygodność. Organ wskazywał ponadto, że istotną przeszkodę stanowi fakt zbyt krótkiego okresu, jaki upłynął od zdarzenia z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz od zakończenia pełnienia przez G. S. funkcji prokuratora.

Organ przypomniał, że Wyrok Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Karny z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], uprawomocnił się w dniu [...] października 2013 r. Z uwagi na upływ okresu próby oraz wykonanie w dniu [...] listopada 2013 r. świadczenia pieniężnego, zgodnie z art. 68 § 4 k.k, po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, z dniem [...] maja 2014 r. usunięto z Krajowego Rejestru Karnego dane G. S..

Organ, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zaakcentował, że brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości naraża na niebezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego i stanowi rażącą oznakę lekceważenia porządku prawnego. W związku z powyższym trudno uznać takie zachowanie za świadczące pozytywnie o nieskazitelności charakteru kandydata. G. S. prowadził pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości zajmując stanowisko prokuratora, a więc w sytuacji, gdy jego obowiązkiem było stać na straży praworządności. Ujawniony czyn zagrażał poczuciu zaufania do pełnienia zawodu, czy to prokuratora, czy też adwokata i godzi w porządek prawny. Organ wskazał również, że fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego, w związku z usunięciem wzmianki o nim z rejestru, nie został ujawniony w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego.

Z tego faktu nie można wywodzić, iż okoliczności i zachowania będące przedmiotem postępowania nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych. Zatarcie skazania nie usuwa bowiem zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru i nie oznacza anulowania treści wyroku z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego.

8. Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.a. wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.

Z rozwiązania prawnego przyjętego w art. 68 i art. 69 p.a. wynika, że sprawa wpisu na listę adwokatów jest sprawą administracyjną. Kompetencja do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wpisu na listę adwokatów przyznana została organowi samorządu zawodowego: okręgowej radzie adwokackiej oraz organowi administracji rządowej: Ministrowi Sprawiedliwości, przy czym kompetencje tych organów zostały powiązane prawnie w tym znaczeniu, że skuteczność prawna pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy wpisu wymaga uchwały okręgowej rady adwokackiej i milczenia prawnego Ministra Sprawiedliwości. Wyrażenie sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości pozbawia uchwałę o wpisie skuteczności prawnej.

W postępowaniu o wpis, organ wpisowy ocenia, stosownie do art. 65 pkt 1 p.a., postawę moralną wnioskodawcy i jego dotychczasowe postępowanie. Okoliczność ukarania skarżącego w postępowaniu karnym powinna mieć w postępowaniu wpisowym głównie znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów. Dokonał oceny zachowania Skarżącego w aspekcie przesłanki z art. 65 pkt 1 p.a.

9. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 p.a. posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie", to zachowanie/postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Oznacza to, że ocena zachowania/postępowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres życia kandydata na adwokata. Obowiązkiem organu jest branie pod uwagę i ocenianie wszelkich dostępnych danych dotyczących osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, a nie tylko jednej okoliczności (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., LEX nr 596756).

W ocenie Sądu o tym, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w myśl art. 65 p.a., winno być ocenione na podstawie całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Jest to niezwykle istotny warunek poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. Jest wskazówką uniwersalną w wykładni terminu dawania rękojmi prawidłowego zawodu, co do wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego.

9. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ w skarżonej decyzji nie miał prawa uznać za nieprawidłowe stanowiska samorządu adwokatów. Co do zasady organ nie może opierać się na selektywnie wybranych dowodach, ale ma obowiązek rzetelnie zebrać i ocenić cały materiał dowodowy. Tego natomiast w sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, nie uczynił stąd stwierdzona została wadliwość zaskarżonej decyzji. Pogląd ten znajduje swoje odzwierciedlenie m.in. w wyroku NSA z dnia 5 maja 2008 r., II GSK 325/07 gdzie wskazano, że "decyzję o sprzeciwie podważa każda jej arbitralność - w tym wynikającą np. z braku rozważenia całokształtu istotnych w sprawie okoliczności"

Liczne dowody i okoliczności w sprawie przemawiają na korzyść skarżącego. Istotna jest z pewnością opinia wydana przez przełożonego służbowego, która wskazuje, że skarżący posiada takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Opinia powyższa oparta została na wiedzy o wieloletnim przebiegu pełnienia funkcji prokuratora przez skarżącego i była wyrazem oceny jego całokształtu zachowań dokonanej już po zdarzeniu z dnia [...] kwietnia 2013 roku.

Skarżący przez ponad [...] lat pracy w organach prokuratury osiągał bardzo dobre wyniki w pracy, podnosił swoje kwalifikacje, prowadził najpoważniejsze postępowania m.in. w ramach delegacji do Prokuratury Okręgowej w L., a w ostatnim czasie pełnił funkcję kierowniczą. Skarżący w celu poddania się dobrowolnie odpowiedzialności karnej zrzekł się funkcji prokuratora, nie oczekując na uchylenie immunitetu. W jego opinii, którą Sąd podziela, powyższe świadczy o odpowiedzialności skarżącego za własne czyny i odwadze cywilnej.

Efektem prowadzonego postępowania był wyrok warunkowo umarzający postępowanie przeciwko skarżącemu, tym samym Sąd powszechny dał wyraz swojemu przekonaniu, że właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia skarżącego w pełni uzasadniają takie rozstrzygnięcie. Warunkowo umorzyć postępowanie karne można bowiem jedynie w sytuacji, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa. Powyższa konstatacja oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę tej okoliczności, że wobec skarżącego nie został wydany wyrok skazujący i powoływanie przez organ argumentacji dotyczącej zatarcia skazania, jest zabiegiem chybionym.

10. Wg skarżącego zdarzenie będące przedmiotem postępowania karnego miało charakter incydentalny i nie może rzutować na całokształt oceny jego osobowości. W żadnej mierze nie świadczy, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Przesłanka wymieniona w art. 65 ust. 1 ustawy p.a. ma charakter uznaniowy, lecz nie może nosić cech dowolności, a organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego.

Ponadto w doktrynie podkreśla się, że dokonując oceny nieskazitelności charakteru kandydata na adwokata, nie należy brać uwagę jednostkowych czynów; w ocenie powinno się uwzględnić całokształt jego postawy i zachowań. Tym samym ocena kandydata nie powinna odnosić się do krótkiego wycinka z jego życiorysu, bowiem w takim przypadku stałaby się niemiarodajna. Ocena nieskazitelności charakteru jest trudnym zadaniem postawionym przed organem samorządu zawodowego i Ministrem Sprawiedliwości, gdyż nakłada na niego obowiązek dokonywania oceny w sposób wyjątkowo obiektywny i wszechstronny (zob. A. Szyszka, Uwagi o samorządzie adwokackim, PPP, LEX nr 124174/1).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie dopełnił tego obowiązku opierając się na okoliczności o charakterze incydentalnymi, nie mogącej być jednak podstawą budowania całokształtu ustaleń faktycznych. Nie zgromadził też żadnego materiału, z którego wynikało by, że poza zdarzeniem z [...] kwietnia 2013 r. skarżący miał inne sprawy karne, czy też naruszył prawo w inny sposób. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że spełnił on kryteria ustawowe z art. 65 u.p.a. Wyrażenie stawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Brak naruszeń prawa po stronie skarżącego jest niewątpliwy, gdyż takich dowodów w aktach sprawy nie ma.

Znaczny upływ czasu od zdarzenia z [...] kwietnia 2013 r., ponad 2 lata do daty wydania zaskarżonej decyzji, brak kolejnych zdarzeń tego rodzaju świadczą, że okres próby zakończył się pomyślnie i skarżący daje obecnie rękojmie należytego wykonania zawodu adwokata.

Okręgowa Izba Adwokacka w W. przed dokonaniem wpisu miała wiedzę o zaistniałym zdarzeniu oraz przyczynach złożenia skarżącego z urzędu prokuratora i pomimo to uznała, że ujawnione uchybienie nie dyskwalifikuje skarżącego należy zauważyć, że sprzeciw od wpisu na listę adwokatów stanowi w istocie środek korygujący o charakterze władczym, a zatem organ ten ma całkowitą autonomię w zakresie oceny okoliczności faktycznych sprawy.

Nie mniej jednak trudno odmówić racji skarżącemu, gdy wskazuje na tak daleką rozbieżność ocen: Ministra i organu korporacyjnego. Trudno bowiem a priori założyć, że działanie organu samorządu zawodowego podejmującego uchwałę o wpisie na listę adwokatów nie było racjonalne oraz nakierowane na pełną realizację normy zawartej w art. 17 Konstytucji RP, która stanowi, iż samorząd zawodowy ma sprawować pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Trzeba to rozumieć jako obowiązek sprawowania nadzoru, który może mieć nie tylko charakter bieżący (korygujący działania w toku ich wykonywania) ale i prewencyjny, a więc zapobiegający niekorzystnym z punktu widzenia interesu publicznego zachowaniom, jeszcze przed ich podjęciem. Chroni się w ten sposób dobra, którym w wyniku rachunku aksjologicznego przyznano wyższą wartość niż zachowanie swobody działalności jednostek w danej dziedzinie (szerzej na ten temat patrz: M. Szydło Nabywanie uprawnień do wykonywania wolnych zawodów Państwo i Prawo 2002 nr 7, s. 51 i nast.).

Ponieważ z istoty sprzeciwu wynika, że Minister Sprawiedliwości dokonuje oceny całkowicie odmiennej niż uczynił to organ samorządu korporacyjnego, decyzja wydana w tym przedmiocie powinna być, zdaniem Sądu, uzasadniona w sposób szczególnie staranny tzn. ocena całego materiału dowodowego winna zostać dokonana w sposób wyjątkowo dogłębny i wyważony. Sprzyja to poszanowaniu zasady ogólnej pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa sformułowanej w art. 8 k.p.a.

Zasada ta ma fundamentalne znaczenie dla siły państwa i skuteczności jego działania. Z uwagi na występujące w rozpatrywanej sprawie sprzeczne interesy stron, organ nie mógł bezkrytycznie uwzględnić tylko jednego z wchodzących w grę interesów, tj. interesu publicznego. W niniejszej sprawie, dając bezwzględny prymat interesowi publicznemu, bez rozważenia interesu strony Minister Sprawiedliwości naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy (vide: powołany art. 8 k.p.a.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że konieczność skrupulatnego wyważenia przez organy reglamentujące dostęp do wolnych zawodów dwóch sprzecznych racji: z jednej strony - interesu indywidualnego w nieskrępowanym rozwijaniu działalności zawodowej (art. 65 Konstytucji RP), z drugiej – interesu publicznego, obejmującego m.in. ochronę potencjalnych klientów jest wymuszona m.in. konstrukcją decyzji uprawniającej do wykonywania wolnego zawodu w której nie zamieszcza się zleceń ani warunków.

Sterowanie zatem zachowaniem osób uprawnionych do wykonywania zawodu – w tym przypadku – zawodu adwokata, będzie mogło mieć miejsce dopiero na etapie wykonywania obowiązków. Stąd skonkretyzowany wymiar procesu wzajemnego wyważania wartości i przyznawania jednej z nich silniejszej ochrony dokonuje się w toku indywidualnego wartościowania sytuacji każdej z osób, która aspiruje do tego, aby wykonywać wolny zawód.

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku.

11. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a.