Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 91/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 4art. 4 ust. 1, art. 21, art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych (dalej także: GIJHARS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 2 i art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz art. 40a ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] września 2009 r. wniesionego przez "P." Sp. z o.o. (dalej także: skarżąca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (dalej także: WIJHARS) z dnia [...] września 2009 r. znak: [...], wymierzającej skarżącej karę pieniężną w wysokości 3.737,60 zł (trzy tysiące siedemset trzydzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniach [...] kwietnia 2009 r., [...] maja 2009 r., [...] maja 2009 r., [...] czerwca 2009 r. oraz [...] lipca 2009 r. inspektorzy WIJHARS przeprowadzili kontrolę w "P." Sp. z o.o., która swoim zakresem przedmiotowym obejmowała kontrolę jakości handlowej przetworów rybnych.

W dniu [...] maja 2009 r. dokonano oceny prawidłowości oznakowania 6 partii konserw rybnych, z których w dniu [...] kwietnia 2009 r. zostały pobrane próby do badań laboratoryjnych, w tym 1168 szt. opak. ă 170 g tj. 198,56 kg, "P. ă 170 g", oznaczonej datą minimalnej trwałości "najlepiej spożyć przed końcem: 07.2010" oraz numerem partii: [...], w cenie zbytu netto 3,20 zł/opakowanie. W protokole kontroli Nr [...] "P. Sp. z o.o. z dnia [...] maja 2009 r. inspektorzy kontroli podali, że analiza treści oznakowań wykazała nieprawidłowości, gdyż nazwa wyrobu "P. ă 170 g" nie informowała precyzyjnie konsumentów co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji, tj. brak było określenia: "konserwa sterylizowana". W związku z powyższym kontrolerzy stwierdzili naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych w brzmieniu nadanym przez art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w znakowaniu, zaliczonymi do średniego stopnia szkodliwości czynu, w dniu [...] maja 2009 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zakazu wprowadzania do obrotu ww. partii "P. ă 170 g" do czasu jej prawidłowego oznakowania. W dniu [...] maja 2009 r. w czasie kontroli, wszczęte postępowanie zakończone zostało wydaniem decyzji administracyjnej przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...] na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 21 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych zakazującej wprowadzenia do obrotu ww. partii artykułu o nazwie: "P. ă 170 g" do czasu zmiany oznakowania na prawidłowego poprzez sprecyzowania odnośnie charakterystyki środka spożywczego, w tym jego rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji, poprzez podanie określenia "konserwa sterylizowana".

Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 19 maja 2009 r.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2009 r. ustalono, że na stanie magazynowym znajdowała się partia 1144 szt. opakowań jednostkowych "P. ă 170 g" o masie 194,48 kg. Na opakowaniach jednostkowych umieszczona była etykieta samoprzylepna, która nie informowała precyzyjnie konsumentów co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji, tj. brak było określenia "konserwa sterylizowana". Stwierdzona okoliczność stanowiła naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowo artykułów rolno-spożywczych w brzmieniu nadanym przez art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W protokole kontroli z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] skarżącej Spółki inspektorzy kontroli odwołali się do ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach [...] kwietnia 2009 r., [...] maja 2009 r. i [...] maja 2009 r., w trakcie której wniesiono zastrzeżenia do prawidłowości znakowania opakowań jednostkowych ww. wyrobu gotowego. Kontrolujący w dniu [...] lipca 2009 r., że oznakowanie "P. ă 170 g" nie zostało uzupełnione o brakujące informacje zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z wyjaśnień udzielonych przez I. G. - laborantkę wynikało, że zostały zamówione nowe etykiety zawierające wszystkie wymagane przepisami informacje. W dniu kontroli [...] lipca 2009 r. na stanie magazynowym nie posiadano ww. etykiet.

W dniu [...] lipca 2009 r. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...]. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia "P." Sp. z o.o. kary pieniężnej.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...] wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w wysokości 3.737,60 zł (słownie: trzy tysiące trzydzieści siedem złotych, sześćdziesiąt groszy).

Ustalając wysokość kary pieniężnej [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], stosownie do treści art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność kontrolowanego podmiotu na rynku artykułów rolno-spożywczych, a także wielkość jego obrotów.

Wziąwszy pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiar wyrządzonej lub grożącej szkody, wagę naruszonych obowiązków, MWIJHARS w [...] uznał, że szkodliwość przedmiotowego czynu była średnia.

Organ I instancji podał, że prawidłowe oznakowanie artykułów rolno-spożywczych stanowi podstawę informacji konsumenckiej, która jest elementem bezpieczeństwa żywności, a także ma na celu umożliwienie konsumentom dokonania wyboru zakupu produktu zgodnego z oczekiwaniami. Stąd też waga naruszonego obowiązku w zakresie znakowania (poprzez niepodanie na etykiecie rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji, tj. brak określenia "konserwa sterylizowana"), jest istotna. Użyty przez stronę sposób oznakowania wprowadza konsumenta w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym sposobu produkcji i wytworzenia, co zniekształca proces decyzyjny konsumenta, narusza jego interes poprzez brak rzetelnej informacji o produkcie.

Biorąc pod uwagę rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości, wielkość (198,56 kg) oraz wartość (3.737,60 zł) kwestionowanej partii organ I instancji uznał, iż rozmiar wyrządzonej i grożącej szkody nie jest znaczny.

Równocześnie organ I instancji podkreślił, że w wyniku poprzedniej kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIJHARS w [...] oraz na podstawie protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. ustalono, iż sytuacja niepodania określenia "konserwa sterylizowana" na konserwach miała już miejsce. W związku z powyższym w MWIJHARS w [...] w dniu [...] maja 2008 r. wydał decyzję zakazującą wprowadzanie do obrotu partii konserw rybnych z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie.

Dokonując oceny stopnia zawinienia ze strony skarżącej, MWIJHARS w [...] stwierdził, iż producent był informowany o konieczności podawania na etykietach rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji, mimo tego nie wykonał zaleceń i nie dostosował informacji podawanych na etykietach wyrobów gotowych do obowiązujących przepisów. Wskazane okoliczności, w ocenie organu, wskazują, że skarżąca Spółka miała pełną świadomość ciążącego na niej obowiązku. Organ wskazał na wyjaśnienia skarżącego przedsiębiorcy, z których wynikało, iż motywacją decydującą o niezastosowaniu prawidłowych etykiet była chęć uniknięcia dodatkowych nakładów finansowych związanych z wydrukowaniem nowych etykiet. Stąd też MWIJHARS w [...] uznał, że działanie przedsiębiorcy miało charakter umyślny.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2009 r. skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno –spożywczych oraz naruszenie art. 80a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 10 k.p.a. poprzez przedłużanie i przeprowadzanie kontroli przez WIJHARS po godzinach pracy pracowników Spółki.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że fakt nieprzerwanego magazynowania kwestionowanej partii produktu bez przeznaczenia jej do sprzedaży, tj. niewprowadzania do obrotu oznacza, że decyzja z dnia [...] września 2009 r. została wydana bez podstawy prawnej i faktycznej. Ukaranie było skutkiem nieuzupełnienia w dowolnie określonym przez organ I instancji oznakowania produktu, który nie został wprowadzony do obrotu.

Skarżąca podkreśliła, że kwestionowany produkt w dalszym ciągu jest składowany przez Spółkę w magazynie. Nie jest przeznaczony do wprowadzania do obrotu bez uprzedniego prawidłowego oznakowania.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny spawy, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wskazał, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości konsumenta. W związku z powyższym brak charakterystyki środka spożywczego, w tym jego rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji, poprzez nie podanie określenia "konserwa sterylizowana" w oznakowaniu przedmiotowej partii artykułu o nazwie "P. ă 170 g" musiało być uznane za naruszenie ww. art. 4 ust 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 01.02.2002 str. 1), wprowadzanie do obrotu oznacza stan mający miejsce przed przeniesieniem towaru ze sfery produkcji do sfery konsumpcji, a więc, np. oferowanie do sprzedaży, który to stan kończy się wraz z wprowadzeniem towaru do obrotu, a więc z chwilą, gdy dokonana została pierwsza transakcja wyrobem (zob. uchwała SN z dn. 24 maja 2005 r., IKZP 13/05).

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z ustaleniami Protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., partia artykułu o nazwie: "P. ă 170 g" znajdowała się w dniu przeprowadzenia kontroli na stanie magazynowym "P." Sp. z o.o., a dla kwestionowanego artykułu w celu zbycia została ustalona cena sprzedaży (cena zbytu netto 3,20 zł opakowanie).

Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, jak również treść decyzji z dnia [...] maja 2009 r., organ II instancji uznał jako niezasadne stanowisko skarżącej, iż powodem nałożenia kary było niedopełnienie obowiązku w postaci uzupełnienia oznakowania produktu, którego skarżąca nie wprowadziła do obrotu.

Organ II instancji w odniesieniu do zarzutu strony o naruszeniu art. 80a z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004 r. Nr 173 poz. 1807 ze zm.) uznał, że przedłużenia w czasie pracy skarżącej nie zostały spowodowane z winy inspektorów przeprowadzających kontrolę, zaś strona odwołująca się została pouczona o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w terminie 7 dni od podpisania protokołu kontroli.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. Strona odwołująca się nie wniosła sprzeciwu do organu podejmującego i wykonującego kontrole, tj. do WIJHARS w [...].

Dokonując kontroli decyzji organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że przy wydawaniu decyzji ustalającej wysokość kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, organ I instancji wziął pod uwagę rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości, wielkość (198,56 kg) oraz wartość (3.737,60 zł) kwestionowanej partii, uznając, że rozmiar wyrządzonej i grożącej szkody nie jest znaczny. Wziął również pod uwagę kryteria takie, jak stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz szkodliwość przedmiotowego czynu, tj. rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiar wyrządzonej lub grożącej szkody, wagę naruszonych obowiązków, jak również dotychczasowa działalność Spółki na rynku.

Podjęte przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] działania i dokonane ustalenia Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uznał za w pełni znajdujące oparcie w przepisach prawa.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżąca Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] listopada 2009 r., wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 40a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych w związku z art. 3 pkt. 8 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa i Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 01.02.2002 str. 1 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że samo przeniesienie produktu z hali produkcyjnej do magazynu stanowi wprowadzenie do obrotu artykułu spożywczego, bez uwzględnienia okoliczności, że Spółka umieściła zakwestionowane produkty w specjalnie wydzielonym do tego miejscu w hali magazynowej, bez zamiaru wprowadzenia produktu do obrotu, co wynika bezspornie z materiału zgromadzonego w toku postępowania kontrolnego, a tym samym Spółka nie wypełniła hipotezy ww. przepisu dotyczącego ukarania producenta za wprowadzenie produktu do obrotu, co w konsekwencji świadczy o bezpodstawności wymierzenia kary utrzymanej w zaskarżonej decyzji;

2. naruszenie art. 17 w zw. z art. 40a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych polegające na przekroczeniu przez stronę przeciwną uprawnień kontrolnych wynikających z ustawy poprzez nałożenie na spółkę finalnie kary nie za wprowadzenie nieprawidłowo oznakowanego produktu do obrotu, a za nieoznakowanie produktu w terminie dowolnie określonym przez GIJHARS nie wynikającym z przepisów prawa;

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w trakcie kontroli WIJHARS ustalił, że na opakowaniu produktów z partii 198,56 kg (1168 szt. opak. ă 170 g) o nazwie "P." z datą minimalnej trwałości "najlepiej spożyć przed końcem" 07.2010 oraz numerem partii [...] tj. nie podano określenia "konserwa sterylizowana". Na podstawie tego ustalenia WIJHARS w dniu [...] maja 2009 r. wydał decyzję zakazującą wprowadzenia do obrotu ww. produktu do czasu prawidłowego oznakowania. Spółka zastosowała się do tej decyzji.

W trakcie kontroli WIJHARS w dniu [...] lipca 2009 r. WIJHARS ustalił, że ww. produkt, którego dotyczył zakaz wprowadzenia do obrotu, nadal znajduje się na stanie magazynowym spółki w ilości 194,48 kg (drobne różnice tej ilości do ilości produktu ustalonej w trakcie kontroli z dnia [...] maja 2009 r. wynikały głównie z pobrania próbek do badań w zakładowym laboratorium). Jednakże WIJHARS nie wskazał, czy zakwestionowany produkt został sprzedany lub w jakikolwiek inny sposób przekazany konsumentom. Pomimo braku wspomnianych ustaleń WIJHARS decyzją z dnia [...] września 2009 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną za wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanego produktu.

Spółka odwołała się od decyzji WIJHARS z dnia [...] września 2009 r., zarzucając m.in. naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, podnosząc, że kwestionowany produkt nie został wprowadzony do obrotu, ponieważ był składowany w wyodrębnionym miejscu w magazynie, bez zamiaru sprzedaży lub innego przekazania konsumentom, a według decyzji Spółki, celem optymalizacji kosztów, opakowanie produktu miało być poprawione przy okazji produkcji kolejnej partii kwestionowanego produktu. Odwołanie nie zostało uwzględnione przez GIJHARS, który podkreślił, że wprowadzenie do obrotu oznacza stan mający miejsce przed przeniesieniem towaru ze sfery produkcji do sfery konsumpcji. Skarżąca potwierdziła, że w rozstrzyganej sprawie sytuacja taka miała miejsce, gdyż zakwestionowane produkty znajdowały się w stanie magazynowym Spółki.

Zdaniem Spółki, jej działania polegające na składowaniu w wydzielonym miejscu magazynu zakwestionowanego produktu, celem prawidłowego oznakowania towaru wraz z kolejną produkowaną partią produktu, przy uwzględnieniu, że przez okres składowania produkt ten nie był przeznaczony do wprowadzenia na rynek (ilość produktu pomiędzy kontrolami WIJHARS nie uległa zmianie, poza kilkoma sztukami produktu przeznaczonymi do badań, tj. do użytku wewnętrznego Spółki) nie wypełnia definicji wprowadzenia do obrotu. Spółka, w związku z decyzją organu z dnia [...] maja 2009 r. zakazującą wprowadzenie kontrolowanego produktu do obrotu, zastosowała się do tej decyzji i składowała produkt w magazynie bez przeznaczenia do sprzedaży. WIJHARS nie dopatrzył się nieuzasadnionych różnic ilościowych w składowanym towarze. Co więcej, Spółka składując w magazynie zakwestionowane produkty, umieściła je w wydzielonym miejscu, zgodnie z zatwierdzoną procedurą HACCP, której standardy dopuszczają możliwość, aby każdy produkt, który nie spełnia wymagań (np. brak odpowiedniej etykiety) był składowany na hali magazynowej w specjalnie wydzielonym do tego miejscu; wyrób niezgodny opuszcza to wydzielone miejsce dopiero z chwilą nadania mu pełnej identyfikacji.

Zdaniem Spółki, wobec powszechnego stosowania HACCP i koherencji tych standardów z przepisami prawa żywnościowego, za niezasadne należało uznać stwierdzenie GIJHARS, że każde opuszczenie przez towar sfery produkcji (opuszczenie przez towar hali produkcyjnej) jest tożsame z wprowadzeniem towaru do obrotu. Spółka ma prawo zorganizować swoją działalność w taki sposób - opierając się w tym zakresie na międzynarodowych standardach - aby towar niezgodny, pomimo, że opuścił halę produkcyjną, był składowany w określonym miejscu w magazynie z przeznaczeniem do usunięcia niezgodności. Towar nie został oznakowany (w terminie 3 miesięcy od poprzedniej kontroli) celem optymalizacji kosztów (towar ma długi termin ważności, jak najbardziej mógł zostać oznakowany przy okazji etykietowania kolejnej partii produkcyjnej).

Skarżąca wskazała również, że zastosowała się do zakazu nałożonego decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Naruszenie tej decyzji przez Spółkę nie zostało ustalone przez organ. W tym stanie rzeczy Spółka została ukarana za to, że w przeciągu ok. 3 miesięcy nie uzupełniła oznakowania towarów, mimo, że taki termin nie wynikał ani z decyzji WIJHARS z dnia [...] maja 2009 r. ani z przepisów prawa. Tym samym, zdaniem spółki, WIJHARS przekroczył granice kompetencji wynikające z art. 17 w zw. z art. 40a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, ponieważ finalnie ukarał spółkę nie za wprowadzenie produktu do obrotu, lecz za nieoznakowanie produktu w terminie dowolnie określonym przez ten organ. Zaskarżona decyzja wyraźnie ignoruje uprawnienie (swobodę) producenta przy podejmowaniu decyzji o określeniu momentu wprowadzeniu do obrotu. Zdaniem spółki, zaskarżona decyzja doprowadziła do tego, że organy nie tylko kontrolują producentów, ale również wyznaczają im terminarz działań w produkcji, zabraniając przyjęcia przez producenta możliwości składowania produktów we własnych magazynach bez przeznaczenia do wprowadzenia do obrotu, co jest oczywiście sprzeczne z podstawowymi regulacjami prawnymi.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podaną w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] marca 2010 r. skarżąca Spółka odniosła się do zarzutów i twierdzeń organu administracji zawartego w odpowiedzi na skargę.

Skarżąca uznała, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy powinien pozostać fakt, że skarżąca wyznaczyła cenę dla produktu, którego jedna z partii była objęta zaskarżoną decyzją. Cena została ustalona przez skarżącą w jej firmie ogólnie dla tego produktu, a nie szczególnie dla tej partii produktu, która posiadała niepełne oznakowanie. Systemowe i ogólne ustalenie ceny sprzedaży dla danego produktu nie oznacza, że celem skarżącej było oferowanie przedmiotowej partii produktu do sprzedaży, ponieważ z innych ustalonych przez organ okoliczności (np. składowanie partii produktu w wyodrębnionym miejscu w niezmienionej ilości) wynikało, że celem skarżącej nie było wprowadzenie tak oznaczonej partii do obrotu.

Dodatkowo, skarżąca uznała jako nieporozumienie, że z decyzji z dnia [...] maja 2009 r. zakazującej wprowadzenia zakwestionowanej partii produktu do czasu jej prawidłowego oznakowania, wynikało, że skarżąca miała obowiązek natychmiastowego oznakowania produktu. Oczywistym powinno być, że przedmiotem decyzji zakazującej wprowadzenie do obrotu partii produkcyjnej do czasu jej prawidłowego oznakowania, był zakaz wprowadzania do obrotu i w tym zakresie decyzja była natychmiast wykonalna. Decyzja ta nie nakazywała jednak Spółce oznakowania produktu. Spółka zastosowała się do zakazu wynikającego z decyzji z dnia [...] maja 2009 r., tj. zakazu wprowadzania produktu do obrotu, ponieważ na kolejnej kontroli, która miała miejsce po ok. 3 miesiącach, zakwestionowana partia towaru w całości nadal znajdowała się w magazynie spółki. Organ jednak w sposób nieuzasadniony przyjął, że strona nie oznakowała produktu, pomimo obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] maja 2009 r. o zakazaniu wprowadzenia produktu do obrotu. Błędne zastosowanie przepisów przez stronę przeciwną polega na oparciu rozstrzygnięcia na ustaleniu nieoznakowania towaru przez skarżącą w terminie dowolnie określonym przez organ, a nie – jak powinno być zgodnie z brzmieniem decyzji z [...] maja 2009 r. – ustaleniu faktu wprowadzenia do obrotu tego produktu.

Ponadto, skarżąca wskazała, że stosowane przez nią zasady HACCP wprowadzają specjalną procedurę nadzoru nad produktami niespełniającymi wymagań. Procedury te nie wymagają składowania niezgodnych partii produktów ani w specjalnym pomieszczeniu, ani na hali produkcyjnej, pozwalając składować je na hali magazynowej. Niezgodna z przepisami prawa partia może znajdować się na magazynie, ale musi być wydzielona w sposób gwarantujący zapewnienie przez producenta kontroli. Spółka nie powoływała się na procedury HACCP wcześniej, gdyż WIJHARS nie brał ich pod uwagę, uwzględniając jedynie fakt nieoznakowania produktu w terminie przez niego określonym.

Skarżąca podkreśliła, że definicja wprowadzenia do obrotu opiera się na ustaleniu "celu" działania przedsiębiorcy (art. 3 pkt. 8 ww. rozporządzenia), który stanowi, że "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania"). Wprowadzenie do obrotu winno być traktowane jako celowe działanie przedsiębiorcy związane z jego decyzją, że posiadany produkt jest już gotowy do "oferowania" do zbycia.

GIJHARS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Podkreślił, iż przedsiębiorca miał obowiązek niezwłocznej zmiany oznakowania zakwestionowanego artykułu, czego nie uczynił.

Nadto organ wskazał, iż strona dopiero w skardze powołała się na argumentację związaną ze stosowaniem procedur HACCP. W aktach sprawy, w szczególności w protokole kontroli brak jest jakiejkolwiek wzmianki o specjalnym wydzieleniu miejsca składowania produktu. Strona w toku postępowania nie powoływała się na stosowanie specjalnych procedur składowania zakwestionowanego towaru.

Skarżąca pismem z [...] marca 2010 r. ustosunkowała się do treści odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada przy tym celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Badając sprawę pod kątem powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga P. Sp. z o.o. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja jak również decyzja organu I instancji nie naruszają - zdaniem Sądu - przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa i Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, definiującego pojęcie "wprowadzenie na rynek", które w myśl powołanego przepisu oznacza posiadanie żywności lub paszy w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Powyższą definicję pojęcia "wprowadzenie na rynek" w rozumieniu art. 3 pkt 8 cyt. rozporządzenia należy mieć na uwadze, przy definiowaniu pojęcia "obrót", o którym mowa w art. 3 pkt 4 z dnia 21 grudnia 2000 r. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. W myśl art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 ze zm.), oznakowanie artykułów rolno – spożywczych wprowadzanych do obrotu nie może wprowadzać konsumenta w błąd w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż przepisy prawa o jakości handlowej oraz przepisy prawa o żywności sprzeciwiają się każdej praktyce, w tym dotyczącej oznakowania środka spożywczego, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Należy podkreślić, że obowiązkiem producenta jest wprowadzenie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości.

Jak wynika z niekwestionowanego przez stronę protokołu z dnia [...] maja

2009 r., oględziny magazynu wyrobów gotowych należących do skarżącej Spółki wykazały składowanie partii konserw rybnych (1168 szt. opakowań, tj. 198,56 kg "P. ă 170 g" oznaczonej datą minimalnej trwałości "najlepiej spożyć przed końcem" 07.2010 r. oraz numerem partii [...], w cenie zbytu netto 3.20 zł/opakowanie) nieprawidłowo oznakowanych, gdyż nazwa wyrobu "P. ă 170 g", nie informowała precyzyjnie konsumentów co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego rodzaju i metod wytwarzania lub produkcji poprzez określenie "konserwa sterylizowana". W dniu [...] maja 2009 r. w związku z wykazanymi nieprawidłowościami, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 21 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w [...] wydał decyzję zakazującą wprowadzania do obrotu ww. partii artykułu o nazwie "P. ă 170 g" do czasu prawidłowego oznakowania produktu poprzez sprecyzowanie charakterystyki środka spożywczego. Decyzja stała się ostateczna w dniu 19 maja 2009 r.

Kolejna kontrola w przedsiębiorstwie przeprowadzona w dniu [...] lipca 2009 r. wykazała, że na stanie magazynowym, a więc w obrocie, nadal znajduje się zakwestionowana partia artykułu o nazwie: "P. ă 170 g", bez prawidłowego oznakowana poprzez podanie określenia "konserwa sterylizowana".

Poza dyskusją pozostaje stwierdzenie, że skarżąca Spółka, jako podmiot profesjonalnie trudniący się produkcją artykułów żywnościowych, zdając sobie sprawę z ciążących na niej obowiązków winna zadbać o to, aby ich wykonanie było rzetelne i odpowiadało normom ustawowym. Skoro skarżąca powzięła wiadomość o stwierdzonych nieprawidłowościach, jej obowiązkiem było niezwłoczne podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do usunięcia stwierdzonych naruszeń dotyczących produktów wprowadzonych do obrotu.

W świetle zarzutów skargi dotyczących niewłaściwego zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych stanowiącego o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno – spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, należy zauważyć, że "obrót" w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oznacza wprowadzenie na rynek, przez co należy rozumieć posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania (vide: art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.).

Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż próbki artykułu "P. ă 170 g", pobrano z magazynów logistycznych (magazynów wyrobów gotowych) skarżącej, w których produkt znajdował się w opakowaniach jednostkowych (w aluminiowych puszkach), o jednakowej wadze (opak. ă 170 g) oraz z ustaloną ceną za sztukę (cena zbytu netto 3,20 zł/opakowanie) z przeznaczeniem dla ogółu konsumentów (v. protokół nr [...] z pobrania próbek z dnia [...] kwietnia 2009 r.). Produkt posiadał zatem wszelkie cechy pozwalające uznać go za produkt przeznaczony do opuszczenia magazynu wyrobów gotowych celem dalszej dystrybucji. W tym stanie rzeczy, w momencie kontroli ocenie zgodności z obowiązującymi przepisami podlegał gotowy produkt będący w posiadaniu producenta, którego cechy wskazywały, iż może on być oferowany do sprzedaży. Stanowi zatem produkt będący już w obrocie w myśl art. 3 pkt 8 cyt. zarządzenia. Fakt, iż nie odpowiadał on przepisom o jakości handlowej (brak oznakowania właściwego środka spożywczego) został stwierdzony na mocy prawomocnej decyzji z dnia [...] maja 2009 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z treścią wyżej powołanej decyzji, przedsiębiorca miał obowiązek niezwłocznie poddać zabiegowi prawidłowego oznakowania partię produktu o nazwie "P. ă 170 g", który to obowiązek nie został wykonany, na co wskazują ustalenia protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Skarżąca Spółka nadal posiadała jednak na stanie magazynowym nieoznakowaną partię wytworzonego produktu, który został przeznaczony do obrotu z naruszeniem obowiązujących przepisów o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych i w tym zakresie została nałożona na nią decyzją z dnia [...] września 2009 r. kara pieniężna.

W ocenie Sądu zatem sam fakt nie wykonania decyzji z dnia [...] maja 2009 r., opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, do daty kolejnej kontroli ([...] lipca 2009 r.) poprzez nieoznakowanie partii towaru w sposób odpowiadający prawu, uzasadniał nałożenie kary z tytułu wprowadzenia do obrotu.

Przedmiotowa partia towaru nie znajdowała się już bowiem na hali produkcyjnej, lecz w magazynie, z którego pobierany był towar bezpośrednio do sprzedaży. Miejsce to odpowiada definicji wprowadzania produktu na rynek rozumianego jako "posiadanie w celu sprzedaży".

Ciężar dowodu wykazania odmiennego, aniżeli wynikający z tak rozumianej definicji legalnej obrotu towarami rolno-spożywczymi, celu posiadania kwestionowanej partii tych artykułów – spoczywał na skarżącej Spółce.

Należy podkreślić, iż podnoszona w skardze okoliczność zastosowania w przedmiotowej sprawie procedury HACCP poprzez umieszczenie zakwestionowanej partii produktu w specjalnie wydzielonym miejscu w hali magazynowej – nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. System HAACP (Hazard Analisis and Critical Control Point – analiza zagrożeń i krytycznych punktów kontroli) jest to system zarządzania jakością produktów spożywczych. Umożliwia on przewidywanie zagrożeń, ocenę ryzyka oraz pomaga (już w trakcie produkcji) wyeliminować produkty nie spełniające norm jakościowych. Jest więc systemem prewencyjnym, pozwalającym panować nad ryzykiem wpuszczenia na rynek produktów niebezpiecznych i złych jakościowo. Wdrażanie systemu HACCP wiąże się z identyfikacją krytycznych punktów kontroli. Są to takie miejsca, punkty, etapy lub procedury, które muszą pozostawać pod szczególną kontrolą w celu zapobiegania, eliminowania lub ograniczenia zagrożenia. Krytyczne punkty kontroli podlegają stałemu monitorowaniu w celu ograniczenia ryzyka wprowadzenia do obrotu produktu niebezpiecznego dla zdrowia konsumenta. Wdrożenie systemu HACCP w zakładzie produkcyjnym wymaga stosownej dokumentacji. Fakt wydzielenia specjalnego miejsca dla przechowywania partii towaru nie przeznaczonego do wprowadzenia do obrotu musiałby być w tej dokumentacji odzwierciedlony. Miejsce, o którym mowa winno być natomiast w sposób widoczny oznakowane, co uniemożliwiłoby wprowadzenie towaru do obrotu. Nadto fakt ten zostałby z pewnością odnotowany w protokole przeprowadzonej kontroli.

Wobec nie podniesienia powyższej kwestii przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym i nie wykazania jej jakimikolwiek środkami dowodowymi – Sąd uznał powyższy zarzut za bezzasadny.

Na marginesie należy zauważyć, że w stosunku do skarżącej stwierdzono już uprzednio brak właściwego oznakowania produktu poprzez podanie na opakowaniu oznaczenia "konserwa sterylizowana". MWIJHARS w [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. wydał zakaz wprowadzania do obrotu partii konserw rybnych z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie.

W świetle powyższych ustaleń bez znaczenia dla oceny sprawy pozostają deklaracje producenta o niewprowadzaniu produktu do obrotu, tj. nieudostępnianiu go konsumentom bez uprzedniego usunięcia stwierdzonych niezgodności.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.