Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 370/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i  2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3; art. 134 § 1; art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1, 2, 3 (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173)
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 6; art. 7; art. 8; art. 9; art. 81; art. 77; art. 107 § 1, 3; art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1; art. 149 § 1; art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 31 § 1; art. 33 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania premii zalesieniowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 kwietnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR lub Agencja), po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 23 listopada 2012 r.

Tą ostatnią decyzją, wydaną po wznowieniu postępowania, Kierownik Biura Powiatowego Agencji w [...] uchylił swoją decyzję ostateczną nr [...] z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie przyznania A. P. pomocy na zalesianie - w części dotyczącej przyznania premii zalesieniowej oraz odmówił A. P. przyznania premii zalesieniowej.

Z ustaleń organów obydwu instancji oraz akt sprawy wynika, że A. P. w dniu 28 września 2007 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów, w którym zadeklarowała do zalesienia grunt o powierzchni [...] ha (działka A) na działce nr 190 w obrębie [...], gmina [...]. Do wniosku zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.), dalej powoływanego także jako "rozporządzenie w sprawie pomocy na zalesianie" lub "rozporządzenie", wnioskodawczyni dołączyła: a/ wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczący działek ewidencyjnych, na których są położone grunty przeznaczone do zalesienia; b/ kopię części mapy ewidencji gruntów i budynków obejmującą grunt przeznaczony do zalesienia z naniesionymi granicami gruntu do zalesienia; c/ pisemną zgodę małżonka rolnika na zalesienie gruntu; d/oświadczenie rolnika o uzyskiwanych dochodach z rolnictwa oraz e/ zaświadczenie o dochodach wydane przez Urząd Skarbowy w [...].

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku w dniu 9 stycznia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w [...] wydał postanowienie o spełnieniu przez A. P. niezbędnych warunków do przyznania pomocy na zalesianie. Następnie w dniu 2 maja 2008 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia oraz zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające ten fakt.

Decyzją z dnia 13 czerwca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał wnioskodawczyni pomoc na zalesianie w postaci:

a/ płatnego jednorazowo po wykonaniu zalesienia wsparcia na zalesienie w wysokości 2.526,40 zł;

b/ premii pielęgnacyjnej w wysokości 574,40 zł, płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

c/ premii zalesieniowej w wysokości 821,60 zł, płatnej corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Podstawą ustalenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] że jest spełniona przesłanka przyznania rolnikowi premii zalesieniowej określona § 7 ust. 6 rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie (to jest uzyskiwanie co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa) było złożone przez A. P. w dniu 28 września 2007 r. "Oświadczenia rolnika o uzyskanych dochodach", stanowiące załącznik do wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. W dokumencie tym wnioskodawczyni oświadczyła, że jest właścicielką nieruchomości o powierzchni odpowiadającej [...] hektarów przeliczeniowych i że w związku z tym jej dochód z pracy w gospodarstwie rolnym wynosi 5.532 zł (3 x 1844 zł). Ponadto z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 30 sierpnia 2007 r. wynikało, że A. P. w zeznaniu podatkowym za rok 2006 r. wykazała dochód brutto w wysokości 14 846,23 zł.

W latach 2009 – 2011 A. P. składała wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie i otrzymywała tę pomoc w wysokości po 1.396,00 zł rocznie z tytułu premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej.

Po złożeniu przez A. P. w dniu 23 marca 2013 r. kolejnego wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie za rok 2012 Kierownik Biura Powiatowego Agencji w [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące wysokości dochodów z rolnictwa uzyskiwanych przez A. P., przedstawionych w oświadczeniu złożonym w 2007 roku razem z wnioskiem o przyznanie pomocy na zalesienie. Następnie postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wznowił postępowanie zakończone jego ostateczną decyzją z dnia 13 czerwca 2008 r. Powodem przeprowadzenia postępowania zmierzającego do weryfikacji oświadczenia o wysokości dochodów z rolnictwa była potrzeba ustalenia poprawności przyznania premii zalesieniowej wywołana wynikami Raportu Komisji Europejskiej z kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli Komisji Europejskiej Dyrekcji Generalnej Do Spraw Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich w działaniu "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne PROW 2007-2013", sprawdzającej zgodność wdrażania działania z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji wyjaśnił, że zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie przez dochody z rolnictwa rozumie się dochody z pracy w gospodarstwie rolnym oraz dochody z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej. Beneficjenci, którzy złożyli wnioski w 2007 r. nie mieli obowiązku dostarczenia zaświadczeń od organu gminy, które potwierdzałyby wysokość uzyskanego przez nich dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym, w tym liczbę hektarów przeliczeniowych będących własnością rolnika według stanu na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Zgodnie z treścią § 9 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie w roku 2007 dochody z pracy w gospodarstwie rolnym były ustalane w oparciu o oświadczenie rolnika. Informację o liczbie hektarów przeliczeniowych, która była podstawą do wyliczenia dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym, rolnicy podawali w "Oświadczeniu rolnika o uzyskanych dochodach", dołączanym do wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. Na podstawie uzyskanych z oświadczenia danych o liczbie hektarów przeliczeniowych oraz informacji o wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 hektara przeliczeniowego, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, był wyliczany dochód z pracy w gospodarstwie rolnym. Natomiast dochód z rolnictwa był wyliczany jako suma dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym oraz dochodu z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc. W przypadku działów specjalnych produkcji rolnej rolnik był zobowiązany dołączyć do wniosku o pomoc zaświadczenie z urzędu skarbowego, o uzyskaniu takich dochodów. Ponadto rolnik miał obowiązek dostarczyć dokumenty potwierdzające uzyskanie dochodów spoza rolnictwa zgodnie z § 9 ust 4 pkt 4 rozporządzenia, o ile takie dochody uzyskał w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o pomoc. Na podstawie powyższych danych weryfikowano czy dochód z rolnictwa nie jest niższy niż 25% ogółu dochodów uzyskanych przez beneficjenta.

W obecnym postępowaniu w celu zweryfikowania poprawności wyliczenia dochodów z pracy w gospodarstwie rolnym (na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych podanych w oświadczeniu dołączonym do wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] oraz do Burmistrza Miasta [...] o przekazanie danych dotyczących powierzchni nieruchomości (gruntów) położonych na terenie gminy Serniki oraz gminy [...], przeliczonych na liczbę hektarów przeliczeniowych, będących przedmiotem własności A. P. na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie w 2007 roku.

Z informacji uzyskanych od Burmistrza Miasta [...] wynikało, że A. P. na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie w 2007 r. była właścicielką lub współwłaścicielką gruntów o powierzchni odpowiadającej [...] hektarów przeliczeniowych. Natomiast według informacji Wójta Gminy [...] A. P. w 2007 roku nie była i nadal nie jest podatnikiem podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa na terenie tej gminy.

Na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w toku obecnego postępowania, A. P. złożyła oświadczenie, w którym twierdziła, że wspólnie z mężem M. P. jest współwłaścicielką gruntu w gminie [...] o powierzchni [...] ha, że razem z nim prowadzi gospodarstwo rolne od roku 1990 oraz że mąż jest "płatnikiem" podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa na terenie gminy [...]. Ze złożonego przez wnioskodawczynię zaświadczenia od Wójta Gminy [...] z dnia 17 lipca 2012 r. wynika, że M. P. jest podatnikiem podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego na terenie gminy [...] o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych). Ponadto wnioskodawczyni złożyła kopię odpisu aktu notarialnego z dnia 21 grudnia 1990 r. stwierdzającego zawarcie umowy przekazania gospodarstwa rolnego, na mocy której małżonkowie A. P. i L. P. przekazali synowi M. P. działki nr [...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha położone we wsi [...].

Na podstawie przedstawionych dokumentów organy ustaliły, że podatnikiem podatku rolnego, jak też właścicielem gospodarstwa rolnego w gminie [...] o powierzchni [...] ha, jest M. P. - mąż wnioskodawczyni. Według obydwu organów grunty te nie były przedmiotem własności A. P., według stanu na dzień złożenia wniosku to jest 28 września 2007 r., a zatem nie mogły być podstawą do wyliczenia wysokości dochodu wnioskodawczyni z rolnictwa.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 3 pkt 1 lit.a rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczane są jako iloczyn powierzchni gruntów rolnych będących własnością rolnika według stanu na dzień złożenia wniosku o pomoc, stanowiących podstawę opodatkowania podatkiem rolnym, oraz wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, ze zm.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2006 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2005 r. (Dz. Urz. GUS Nr 9 poz. 60) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł 1.844 zł.

Według omówionych wyżej ustaleń organu drugiej instancji A. P. w 2007 roku była podatniczką podatku rolnego z tytułu posiadania gruntów rolnych o powierzchni [...] hektarów przeliczeniowych, stanowiących jej własność oraz współwłasność. Nie była natomiast właścicielką gruntów rolnych położonych w gminie [...] o powierzchni [...] hektarów ([...] hektarów przeliczeniowych). W związku z tym organ obliczył dochód z rolnictwa w 2007 roku (równoważny w tym przypadku dochodowi z pracy w gospodarstwie rolnym) na kwotę 3.977,508 zł (2,157 x 1 844 zł). Dochód uzyskany przez A. P. poza rolnictwem wyniósł 14.846,23 zł, natomiast łączny dochód uzyskany przez stronę wyniósł 18.823,738 zł. Ostatecznie organ ustalił, że dochód uzyskany prze wnioskodawczynię z rolnictwa wynosił 21,13% (3.977,508 zł z 18.823,738 zł).

Zatem według organu drugiej instancji nie zostało potwierdzone uzyskanie przez wnioskodawczynię dochodu z rolnictwa w wysokości uprawniającej do przyznania premii zalesieniowej, to jest co najmniej 25 %, zgodnie z § 7 ust. 6 rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie, według którego premia zalesieniowa jest przyznawana rolnikowi, który uzyskał co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. W związku z powyższym prawidłowe było uchylenie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzji ostatecznej w sprawie przyznania pomocy na zalesianie z dnia 13 czerwca 2008 r. w części dotyczącej przyznania A. P. premii zalesieniowej oraz odmowa przyznania tej premii.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. P., wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i umorzenie postępowania, zarzuciła zaskarżonej decyzji mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

a/ art. art. 6, 7 i 8 K.p.a. przez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

b/ art. 9 K.p.a. przez niedopełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i narażenie strony na szkodę na skutek wprowadzenia jej w błąd co do istotnych okoliczności faktycznych;

c/ art. 77 K.p.a. przez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

d/ art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało naruszeniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. art. 8, 9 i 11 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz nie zgadzając się ze sformułowanymi w skardze zarzutami naruszenia przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to obowiązek sądu wzięcia z urzędu pod uwagę stwierdzonych naruszeń prawa, które nie zostały podniesione w skardze.

W niniejszej sprawie jedynie niektóre zarzuty są okazały się częściowo uzasadnione, co jednak po zbadaniu sprawy w jej granicach (art. 134 § 1 P.p.s.a.) dało podstawę do uwzględnienia skargi.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczność, że przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173), dalej powoływanej także jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", wprowadziły w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy istotne modyfikacje w stosunku do przepisów K.p.a., nie wyłączając zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (to jest w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Według art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W związku z tym oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ udziela stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania – ale tylko na żądanie stron. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca kiedykolwiek takie żądanie sformułowała. Dodać należy, że z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca dopatruje się naruszenia art. 9 K.p.a. w tym, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji ostatecznej nie poinformował jej, że potrzebny jest dokument potwierdzający jej prawo własności gruntów rolnych. Stwierdzić należy, że zarzut ten nie dotyczy postępowania wznowieniowego, a ponadto jest bezzasadny także w kontekście postępowania prowadzącego do wydania decyzji ostatecznej z dnia 13 czerwca 2008 r., ponieważ w tamtym postępowaniu według ówcześnie obowiązujących przepisów dla wykazania dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym wystarczające było oświadczenie wnioskodawcy. W postępowaniu wznowieniowym organ próbował zweryfikować zgodność tego oświadczenia ze stanem faktycznym.

Uzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. chociaż z innej przyczyny niż zarzuca skarżąca. Według art. 107 § 1 K.p.a. elementem decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zarzut skarżącej, że organ naruszył art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jest bezzasadny, ponieważ elementy te w potrzebnym zakresie decyzja zawiera. W decyzji nie rozważa się natomiast przyczyn odmowy dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, ponieważ ten problem w ogóle w sprawie nie występował. Wydaje się, że w tej części zarzuty skarżącej są schematyczne i oderwane od realiów sprawy.

Przepis art. 107 § 3 K.p.a. naruszony został natomiast w inny sposób, a mianowicie przez zaniechanie wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej wznowienia postępowania. Podstawy wznowienia postępowania określone są w art. art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 K.p.a. Okoliczność, że wznowienie postępowania nastąpiło, zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a., przed wydaniem zaskarżonej decyzji w drodze niezaskarżalnego postanowienia, nie zwalnia organu od wyjaśnienia w decyzji wydanej na podstawie art. 151 K.p.a. podstawy faktycznej i prawnej wznowienia. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 151 K.p.a. bada zgodność z prawem samego wznowienia postępowania, w tym wystąpienie przesłanek określonych w art. art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 K.p.a.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja w ogóle nie wyjaśnia podstawy faktycznej i prawnej wznowienia postępowania. Natomiast w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji powołany został przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że powodem wznowienia postępowania z urzędu było pojawienie się nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Organ nie wyjaśnił jakie to były dowody, a z akt sprawy nie wynika, aby przed wznowieniem postępowania organ dysponował nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, za wyjątkiem kopii odpisu aktu notarialnego z dnia 21 grudnia 1990 r. stwierdzającego zawarcie umowy przekazania gospodarstwa rolnego między małżonkami A. P. i L. P. oraz ich synem M. P. Takimi nowymi dowodami nie są z pewnością zaświadczenia Burmistrza Miasta [...] oraz Wójta Gminy [...], a także oświadczenie skarżącej. Wszystkie te dowody zostały wytworzone w roku 2012, a organ nie wyjaśnił jakie znaczenie dla wznowienia postępowania miała umowa przekazania gospodarstwa rolnego, którego stroną nie była skarżąca. Można przypuszczać, że w rzeczywistości podstawą wznowienia postępowania było przede wszystkim ujawnienie się istotnych dla sprawy - według oceny organu – nowych okoliczności faktycznych. Jednakże sąd administracyjny nie może wyręczyć organu we właściwym przedstawieniu podstawy faktycznej i wyjaśnieniu podstawy prawnej wznowienia postępowania administracyjnego. Należy to do organu administracji po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia. W związku z tym naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. przez zaniechanie przedstawienia podstawy faktycznej i wyjaśnienia podstawy prawnej wznowienia postępowania kwalifikuje się jako naruszenie przepisu postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Już samo stwierdzenie tej okoliczności nakazywałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednakże Sąd uznał za konieczne ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi oraz wskazanie na uchybienia w postępowaniu prowadzącym do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W tym zakresie należy uznać za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. W pierwszym przypadku naruszenie przepisu miałoby polegać na nie podjęciu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W drugim przypadku skarżąca nie wskazała, który przepis art. 77 K.p.a., składającego się z czterech paragrafów, został jej zdaniem naruszony. Jednak z rozwinięcia tego zarzutu wynika, że chodziło skarżącej o art. 77 § 1 K.p.a., który miałby być naruszony przez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Jednak w ocenie Sądu organy nie mogły naruszyć wymienionych wyżej przepisów, ponieważ ich nie stosowały. Stosowanie w sprawach dotyczących przyznania pomocy przepisu art. 7 K.p.a. wyłączone jest przez szczególne uregulowanie wynikające z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, według którego w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ stoi na straży praworządności. Natomiast stosowanie art. 77 § 1 K.p.a. wyłącza przepis art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, według którego organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W związku z powyższym bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 6 i art. 8 K.p.a., sformułowane przez skarżącą w kontekście naruszenia art. 7 K.p.a.

Jednakże mimo nietrafnego sformułowania zarzutów dotyczących wymienionych wyżej poszczególnych przepisów postępowania skarżąca ma rację o tyle, o ile zarzuca brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione rozważania należy stwierdzić, że takie uchybienie oznacza naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Omawiane naruszenie jest skutkiem błędnej lub przynajmniej nie wystarczająco wnikliwej oceny znaczenia dokumentów zgromadzonych w sprawie w toku postępowania wyjaśniającego przed wznowieniem postępowania oraz po wznowieniu postępowania. Podstawowym ustaleniem niezbędnym do rozstrzygnięcia istoty sprawy jest stwierdzenie, czy skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie uzyskiwała co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Wynika powyższe z konieczności ustalenia spełnienia przez skarżącą jednej z przesłanek przyznania premii zalesieniowej, sformułowanej w § 7 ust. 6 rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie. Występowanie innych przesłanek nie było przez organ kwestionowane i nie było przedmiotem dodatkowych ustaleń w postępowaniu wznowieniowym. Ustalenie jaką część dochodów skarżąca uzyskiwała z rolnictwa (które to dochody w przypadku skarżącej, ze względu na brak dochodów z działów specjalnych, są równoznaczne z dochodami z pracy w gospodarstwie rolnym) wymaga ustalenia jaką powierzchnię przeliczoną na hektary przeliczeniowe miały nieruchomości (grunty) będące własnością skarżącej według stanu na dzień złożenia wniosku o pomoc na zalesianie. Wynika powyższe z treści § 3 pkt 1a rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie według pierwotnego brzmienia tego przepisu, obowiązującego także w dacie wydania decyzji z dnia 13 czerwca 2008 r. Według tego przepisu dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczane są jako iloczyn powierzchni gruntów będących własnością rolnika według stanu na dzień złożenia wniosku o pomoc oraz wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.).

Według ustaleń obydwu organów A. P. w 2007 roku była właścicielką lub współwłaścicielką gruntów rolnych o powierzchni [...] hektarów przeliczeniowych, położonych w gminie [...]. W związku z tym dochód skarżącej z rolnictwa obliczony został na kwotę 3.977,508 zł, stanowiącą jedynie 21,13 % jej całego dochodu.

Ustalenie to jest co najmniej przedwczesne, a z pewnością nie ma wystarczającego oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Skarżąca prowadzi bowiem z mężem gospodarstwo rolne położone nie tylko na terenie gminy [...], ale także na terenie gminy [...], we wsi [...], gdzie małżonkowie posiadają nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha, w tym działkę nr [...], której cześć została zalesiona przez skarżącą. Według ustaleń organów skarżąca nie była właścicielką tych nieruchomości. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody nie dają wystarczającej podstawy do takiego ustalenia, a przeciwnie - mogą dawać podstawę do stwierdzenia, że skarżąca razem z mężem jest właścicielką nieruchomości jako rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego. Okoliczność, że według zaświadczeń Wójta Gminy [...] skarżąca nie była w roku 2007 i nadal nie jest podatnikiem podatku rolnego na terenie gminy [...] oraz, że takim podatnikiem jest jej mąż z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, nie ma w sprawie przesądzającego znaczenia w konfrontacji z treścią podstawowego dowodu w niniejszej sprawie, to jest umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej w formie aktu notarialnego. Wynika z tego dokumentu, że mąż skarżącej M. P., będąc wówczas żonaty, zawarł w dniu 21 grudnia 1990 r. ze swoimi rodzicami A. P. i L. P. umowę przekazania gospodarstwa rolnego w trybie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.). Na skutek tej umowy rodzice męża skarżącej przekazali mu nieodpłatnie nieruchomości rolne oznaczone jako działki nr nr [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Z aktu notarialnego wynika, że złożony został wniosek o wpisanie M. P. jako właściciela nieruchomości w księdze wieczystej KW nr [...].

Stwierdzić w związku z tym należy, że okoliczność, że stroną umowy przekazania gospodarstwa rolnego był jedynie mąż skarżącej i że tylko on został wpisany jako właściciel w księdze wieczystej nie wyjaśnia jeszcze kto w rzeczywistości został właścicielem nieruchomości. Zależy to bowiem od ustroju majątkowego istniejącego między małżonkami w dacie zawarcia umowy. Jeżeli tym ustrojem był ustawowy ustrój majątkowy w postaci wspólności majątkowej (wspólności ustawowej), to wówczas nabycie przez M. P. gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania zawartej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, miało taki skutek, że nabyte nieruchomości weszły w skład majątku wspólnego małżonków. Jest tak, bowiem w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nabycie przez jednego z małżonków, pozostających w ustroju wspólności majątkowej, gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, ma taki skutek, że gospodarstwo to wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków.

Zagadnienie jaki jest skutek dla majątku małżonków zawarcia przez jednego z nich umowy przekazania gospodarstwa rolnego i nabycia w wyniku tej umowy gospodarstwa, było przedmiotem rozbieżności poglądów w piśmiennictwie i w orzecznictwie już na tle wcześniejszej ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Ostatecznie przeważył pogląd, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego jest unormowaną poza kodeksem cywilnym umową nazwaną o swoistym charakterze, ściśle określoną co do przedmiotu, podmiotów i formy, której celem nie jest obdarowanie następcy, lecz uzyskanie świadczenia od państwa. Ten charakter nie pozwalał na stosowanie do niej, także w drodze analogii, w zakresie w jakim kolidowałoby to z istotą i celami przekazania gospodarstwa rolnego następcy, przepisów kodeksu cywilnego oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczących darowizny. Przekazane na jej podstawie gospodarstwo rolne nie jest więc objęte wyłączeniem przewidzianym w art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.), dalej powoływanej jako K.r.o. - i wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków pozostających w ustroju wspólności majątkowej, zgodnie z zawartą w art. 31 § 1 K.r.o. regułą nabywania praw do tego majątku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podsumowaniem szeregu orzeczeń dotyczących tego zagadnienia była uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 25 listopada 2005 г. w sprawie III CZP 59/05, (publ. w OSNC Nr 5/2006, poz. 79), w której Sąd Najwyższy przyjął, że gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej należy do majątku wspólnego małżonków.

Pogląd wyrażony w uchwale z dnia 25 listopada 2005 r. utrzymał się jako dominujący, mimo pewnych wahań w orzecznictwie, także na gruncie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, której przepisy przewidywały umowę przekazania gospodarstwa rolnego skonstruowaną podobnie (wyłączając formę) jak we wcześniejszej ustawie z 1977 r. W ostatniej dotyczącej tego zagadnienia uchwale z dnia 28 listopada 2012 r. w sprawie III CZP 68/12 (publ. OSNC Nr 5/2013, poz. 59) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Jak wcześniej wspomniano Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ drugiej instancji wyszedł z odrębnego założenia co do skutków dla składu majątku wspólnego zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego, bowiem bez ustalania jaki ustrój majątkowy obowiązywał między skarżącą i jej mężem organ ustalił, że nieruchomości nabyte przez M. P. na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej w dniu 21 grudnia 1990 r. stanowią składniki jego majątku osobistego i nie są przedmiotem własności A. P.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności należy stwierdzić, że w badanej sprawie organ naruszył art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyczyną tego zaniechania była nie wystarczająco wnikliwa ocena znaczenia dokumentów zgromadzonych w sprawie, w szczególności zawartej przez męża skarżącej umowy przekazania gospodarstwa rolnego, i pominięcie możliwych skutków prawnych zawarcia tej umowy dla składu majątku wspólnego małżonków. Wskazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie, czy nieruchomości położone we wsi [...] wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków A.. P. i M. P. jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem, gdyby okazało się, że skarżącą jest właścicielką tych nieruchomości, zwiększeniu o [...] hektarów przeliczeniowych ulegnie podstawa obliczenia dochodu skarżącej z pracy w gospodarstwie rolnym. Wówczas w odpowiedni sposób wzrośnie także całkowity dochód skarżącej i procentowy udział dochodu z rolnictwa. Należy zauważyć, że tak obliczona powierzchnia gruntów skarżącej ([...]ha przeliczeniowych) byłaby zbieżna z powierzchnią zadeklarowaną w roku 2007 ([...] ha przeliczeniowe). Obliczenia z uwzględnieniem zwiększonej podstawy, a także ustalenia organu pierwszej instancji przed wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 13 czerwca 2008 r. pozwalają na stwierdzenie, że w takiej sytuacji dochód skarżącej z rolnictwa przekroczyłby 25 %, co w oczywisty sposób wpłynęłoby na rozstrzygnięcie sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien w pierwszej kolejności ustalić jaka jest podstawa faktyczna i prawna wznowienia postępowania. W razie ponownego wydania decyzji w jej uzasadnieniu powinno znaleźć się jasne przedstawienie podstawy faktycznej i wyjaśnienie podstawy prawnej wznowienia postępowania. Dokonując badania przyczyn wznowienia organ powinien zwrócić uwagę na różnicę między ujawnieniem istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych oraz ujawnieniem nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, różnica ta nie była wystarczająco rozpoznana.

W postępowaniu prowadzącym do rozstrzygnięcia istoty sprawy organ będzie związany oceną prawną sądu administracyjnego co skutków nabycia przez jednego z małżonków, pozostających w ustroju wspólności majątkowej, gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Rozstrzygnięcie sprawy z zastosowaniem tego poglądu wymaga jednoznacznych ustaleń co do tego czy małżonką M. P., żonatego w dniu zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego, była skarżąca; jeżeli tak – jaki ustrój majątkowy panował wówczas między małżonkami; a jeżeli był to ustrój wspólności majątkowej, czy nieruchomości położone we wsi [...] utrzymały się w majątku wspólnym skarżącej i jej męża do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe będzie obliczenie dochodu skarżącej z pracy w gospodarstwie rolnym i w rezultacie prawidłowe ustalenie, czy skarżąca spełniała przesłankę przyznania premii zalesieniowej, przewidzianą w § 7 ust. 6 rozporządzenia w sprawie pomocy na zalesianie.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.

Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem skarżąca nie zgłosiła ani w skardze, ani na rozprawie wniosku o zwrot kosztów.