Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 527/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 85 ust. 2 i 3, art. 33, art. 79 ust. 1, art. 63 ust. 1 pkt a - c, art. 66
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 33 par. 1, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. L. i L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Po 527/17

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M. S. i M. S. wystąpili do Wójta Gminy [...] o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni tuczników na około 1600 sztuk na rusztach żelbetowych, zbiornika na gnojowicę pod budynkiem oraz dwóch silosów paszowych. We wniosku wskazano, że jest to przedsięwzięcie, które zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 43 z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573) kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest wymagane.

Do wniosku dołączono kartę informacyjną, mapę oraz wypis z rejestru gruntów dotyczący działki inwestorów - [...] w miejscowości B.. Do akt złożono także mapę zasadniczą z oznaczonym terenem inwestycji, mapę ewidencyjną z oznaczeniem działek, na które przedsięwzięcie może oddziaływać ([...]) oraz wypisy uproszczone z rejestru gruntów dotyczące tych działek.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy C. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni tuczników na około 1600 szt. na rusztach żelbetowych, zbiornika na gnojowicę pod budynkiem oraz dwa silosy paszowe, to jest 224 DJP (łączna obsada w gospodarstwie wynosić będzie 2000 szt., to jest 280 DJP). Organ wskazał, że brał pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, uzgodnienia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz w uzupełnieniach wniesionych do raportu oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.

W podstawie prawnej decyzji powołano między innymi art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 oraz art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: u.u.i.ś.) oraz § 2 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.

W części rozstrzygającej decyzji ustalono szczegółowe warunki realizacji przedsięwzięcia. W szczególności wskazano, że planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie chlewni tuczników na ok. 1600 sztuk na rusztach żelbetowych, zbiornika na gnojowicę pod budynkiem i silosów paszowych w ilości 2 szt. Projektowana chlewnia ma mieć powierzchnię około 1500 m2 i będzie oddalona od istniejącej już chlewni o ok. 15 m. Zbiornik na gnojowicę pod rusztami zostanie zagłębiony na ok. 1,5 m. W projektowanym budynku prowadzony będzie chów trzody chlewnej na rusztach o obsadzie łącznej 224 DJP. Całkowita obsada tuczników w gospodarstwie po zakończeniu przedsięwzięcia (istniejąca i nowa chlewnia) wynosić będzie łącznie 2000 szt. (280 DJP). Zastosowana technologia chowu trzody to chów bezściółkowy (rusztowy), w cyklu produkcyjnym otwartym, nieciągłym, przez cały rok. Gnojowica będzie okresowo gromadzona w zbiornikach bezodpływowych. Powstałe w gospodarstwie rolnym nawozy naturalne wykorzystywane będą do nawożenia gruntów inwestora oraz gruntów innych właścicieli. Nowoprojektowany budynek inwentarski będzie składał się z 6 komór, a każda z komór będzie miała 4 kojce. W każdym z kojców będzie trzymane 66 tuczników. W konsekwencji w jednej komorze będzie 264 sztuk tuczników o średniej wadze około 105 kg. Planowane przedsięwzięcie realizowane będzie na działce nr [...] położonej w obrębie miejscowości B., w gminie C.. Obecnie na przedmiotowej działce znajduje się budynek inwentarski o łącznej obsadzie ok. 56 DJP.

W bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji występują tereny zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej. Działka, na której realizowane będzie przedsięwzięcie nie jest objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. W sąsiedztwie lub w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie znajdują się zabytki chronione na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Planowana inwestycja zlokalizowana będzie w odległości około 3 km od potencjalnego specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 [...] w [...]. Ze względu na lokalizację planowanej inwestycji poza chronionym obszarem, nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji na spójność obszaru, a także na chronione siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt.

Wskazano, że w pomieszczeniach inwentarskich należy utrzymywać sprawny system wentylacji oraz odpowiednią temperaturę i wilgotność powietrza. Należy w nich zamontować po 8 szt. wentylatorów ściennych o poziomie mocy akustycznej do 77,9 dB oraz po 4 szt. wentylatorów szczytowych o poziomie mocy akustycznej do 91 dB. Zalecono zastosowanie technologii, urządzeń i materiałów, które zapewnią ograniczenie oddziaływania przedsięwzięcia na stan środowiska w fazie realizacji i eksploatacji oraz przestrzeganie przepisów prawnych z zakresu ochrony środowiska. Należy także zapewnić minimalizację uciążliwości zapachowych poprzez zastosowanie specjalnych urządzeń oczyszczających powietrze usuwane z budynku chlewni (np. biofiltry lub inne urządzenia o podobnym działaniu), a wszystkie materiały i urządzenia muszą posiadać atesty i certyfikaty dopuszczające do użytkowania dla tego typu obiektów.

Ustalono, że planowane przedsięwzięcie nie podlega rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 roku w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku, albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnych awarii przemysłowej (Dz. U. Nr 58 poz. 535 ze zm.). Rodzaj przedsięwzięcia i jego lokalizacja wyklucza również jakiekolwiek oddziaływanie transgraniczne. W oparciu o art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) nie stwierdzono konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Ze względu na zakres przedłożonego raportu nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz uwagi zgłoszone w toku postępowania z udziałem społeczeństwa. Następnie organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynika, iż działalność zakładu M. S. i M. S. nie będzie powodowała przekroczenia dopuszczalnych wartości odniesienia oraz poziomów substancji w powietrzu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87) oraz z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2008 r. Nr 47 poz. 281, ze zm.). W wyniku działalności rolniczej związanej z hodowlą zwierząt, do powietrza uwalniane są związki zapachowe, tzw. "odory". Emisja z systemu wentylacyjnego to głównie emisja "odorów", których typowymi składnikami są amoniak i siarkowodór. Utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności wewnątrz budynków inwentarskich pozwoli zapewnić stężenia niższe niż dopuszczalne w zakresie amoniaku i siarkowodoru. W decyzji ustalono warunki realizacji przedsięwzięcia mające na celu minimalizację powstawania substancji odorowych w pomieszczeniach inwentarskich oraz ich uwalniania do powietrza systemem wentylacyjnym, poprzez zastosowanie specjalnych urządzeń oczyszczających powietrze (np. biofiltry lub inne urządzenia o podobnym działaniu). Organ dodał też, że w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się substancji odorowych i niezorganizowanej emisji towarzyszącej pojazdom poruszającym się po terenie działki i poza jej teren nałożono na inwestora warunek nasadzenia roślinności ochronnej w obrębie działki, na której zlokalizowana będzie chlewnia. W celu zminimalizowania emisji amoniaku do powietrza nałożono obowiązek stosowania pasz niskobiałkowych z aminokwasami oraz dodatków paszowych powodujących lepsze przyswajanie pokarmu. Ponadto zobowiązano inwestora, aby powstałą gnojowicę wywozić na pola tylko przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do atmosfery.

Planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza obszarami Głównych Zbiorników Wód Podziemnych. Użytkowymi poziomami wodonośnymi jest poziom międzyglinowy piętra czwartorzędowego oraz poziom mioceński. Najbliżej położonym ujęciem wód podziemnych jest ujęcie w miejscowości C. z średnią głębokością studni 114,5 i 115,0 m. Z uwagi na znaczną miąższość warstw słabo przepuszczalnych w postaci glin zwałowych i iłów dla studni nie zostały wyznaczone strefy ochrony pośredniej. Wójt wyjaśnił, iż inwestor będzie pobierał wodę z wodociągu gminnego (cele socjalno-bytowe) oraz z planowanego własnego ujęcia wód podziemnych (zaopatrywanie chlewni, w tym pojenie zwierząt). Ścieki bytowe będą odprowadzane do szczelnego zbiornika bezodpływowego. Wody opadowe i roztopowe będą w sposób niezorganizowany odprowadzane do gruntu na terenie działki należącej do inwestora. W uzupełnieniu do raportu inwestor zapewnił, że gnojowica będzie gromadzona zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033) w szczelnym zbiorniku (pod budynkiem chlewni) o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4 miesięcznej produkcji tego nawozu. Inwestor w raporcie zobowiązał się do działań mających na celu ochronę środowiska gruntowo-wodnego, w tym wykonania drenażu opaskowego na całym obwodzie dna zbiornika na gnojowicę, który wyłapie wycieki, jakie mogłyby powstać w wyniku ewentualnego rozszczelnienia zbiornika lub drugiej warstwy geomembrany. Drenaż ten będzie połączony ze studnią rewizyjną zamontowaną na zewnątrz zbiornika umożliwiającą wczesne wykrycie nieszczelności zbiornika. Inwestor będzie kontrolował szczelność zbiornika na gnojowicę poprzez dokonywanie okresowych oględzin zbiornika i sprawdzał szczelność oraz oznaki ewentualnego ubytku gnojowicy. Ponadto będzie miał obowiązek utrzymania w czystości i porządku zlewni wód opadowych i roztopowych z terenu przedsięwzięcia. Wody popłuczne, powstające w trakcie uzdatniania wody, będą odprowadzane do szczelnego zbiornika bezodpływowego, a po jego zapełnieniu nastąpi wywóz ścieków do oczyszczalni. Zaproponowane przez inwestora rozwiązania techniczne znalazły swoje odzwierciedlenie w warunkach realizacji inwestycji. Ponadto zobowiązano go do prowadzenia monitoringu zużycia wody oraz niezwłocznego usuwania wszelkich wykrytych nieszczelności wewnętrznego systemu wodociągowego. Wyżej opisane środki techniczne, a także ustalone warunki realizacji przedsięwzięcia zawarte w decyzji, pozwolą na ochronę środowiska gruntowo-wodnego przed zanieczyszczeniami.

Z uwagi na profil działalności zobowiązano inwestora do właściwego gospodarowania odpadami poprzez minimalizację ich ilości, selektywne magazynowanie w wydzielonych miejscach w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo-wodne przed ewentualnymi zanieczyszczeniami oraz przekazywanie odpadów podmiotom posiadającym wymagane prawem zezwolenia w zakresie gospodarowania odpadami. Ponadto określono warunek, aby padnięte sztuki zwierząt natychmiast usuwano z budynków inwentarskich i magazynowano w zamkniętym, szczelnym kontenerze w wydzielonym pomieszczeniu chłodniczym o utwardzonym podłożu, maksymalnie 24 godziny, a następnie przekazywano uprawnionym do odbioru podmiotom, w celu unieszkodliwiania. Inwestor zapewnił w raporcie i jego uzupełnieniu, iż część nawozów naturalnych powstałych na terenie gospodarstwa wykorzysta na gruntach własnych, a pozostałą ilość przekaże podmiotom zewnętrznym, z którymi zawrze stosowne umowy na podstawie ustawy o nawozach i nawożeniu.

Odnosząc się do innych aspektów inwestycji Wójt wyjaśnił, że analiza akustyczna została przeprowadzona dla najbardziej niekorzystnych warunków pracy chlewni. Zgodnie z deklaracją inwestora, po terenie inwestycji w tym samym czasie mogą poruszać się dwa samochody ciężarowe w porze dziennej oraz jeden pojazd w porze nocnej. Najbliższe tereny ochrony akustycznej znajdują się w odległości 80-100 m od granicy działki inwestycyjnej i są to tereny zabudowy zagrodowej oraz jeden budynek mieszkalny jednorodzinny będący w trakcie budowy. Organ uznał, że z przedstawionej w raporcie i uzupełnieniu do raportu analizy wpływu planowanej inwestycji na klimat akustyczny wynika, iż przy spełnieniu warunków przedstawionych w decyzji, inwestycja nie będzie powodowała przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach objętych ochroną akustyczną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120 poz. 826) zarówno w porze dnia jak i w porze nocy. W celu zmniejszenia uciążliwości związanej z emisją hałasu na inwestora nałożono obowiązek okresowej konserwacji wentylatorów zgodnie z zaleceniami producenta. W związku z tym, iż analiza akustyczna została przeprowadzona przy uwzględnieniu wentylatorów o określonych parametrach akustycznych, które to parametry zapewniają zachowanie akustycznych standardów ochrony środowiska, wpisano jako warunek konieczność zastosowania wentylatorów o określonych poziomach mocy akustycznych.

W opinii organu projektowana instalacja będzie nowoczesna i dostosowana do wymagań Najlepszej Dostępnej Techniki BAT, która dla ferm produkcyjnych oznacza stosowanie dobrej rolniczej praktyki w zakresie odżywiania oraz warunków bytowania zwierząt. Zastosowane rozwiązania technologiczne w znacznym stopniu ograniczą oddziaływania na ludzi, zwierzęta, rośliny, wodę i powietrze. W trakcie typowego funkcjonowania przedmiotowej instalacji nie przewiduje się ponadnormatywnego wpływu na środowisko. Organ ustalił, iż planowane przedsięwzięcie powstanie na bazie istniejącej fermy tuczników. Teren, na którym będzie realizowana inwestycja należy do regionów rolniczych, więc instalacje do chowu i hodowli zwierząt wpisane są w krajobraz. W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie organ stwierdził, że przy przestrzeganiu zasad dobrej praktyki hodowlanej i uwzględnieniu zastrzeżeń zawartych w niniejszej decyzji nastąpi minimalizacja negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

W dalszej części uzasadnienia Wójt podkreślił, że uwzględnienie w projekcie budowlanym przedstawionych w decyzji rozwiązań technicznych, warunków realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia daje gwarancję, że zamierzona inwestycja spełni wymogi stawiane przez przepisy u.u.i.ś. oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.).

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji Wójta Gminy [...] wnieśli M. L. oraz L. G..

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 62 u.u.i.ś. przez brak odniesienia się w decyzji do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz dóbr materialnych; art. 80 u.u.i.ś. poprzez rozbieżność pomiędzy decyzją a raportem; art. 85 u.u.i.ś. poprzez niewzięcie pod uwagę wniosków i uwag zgłoszonych przez społeczeństwo. Dodatkowo podniesiono zarzut naruszenia: art. 10 i 30 K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu ustalenia następców prawnych właścicieli nieruchomości [...] położonej w B. ; art. 10 i 28 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie kręgu stron postępowania – ograniczenie go do właścicieli nieruchomości sąsiednich; art. 33 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego błędne zastosowanie, jak również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6, 7, 8, 12, 75 oraz 77 § 1 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia i argumentację Wójta Gminy C. .

Na skutek skargi wniesionej przez M. L. oraz L. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., w sprawie II SA/Po 1025/11, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b u.u.i.ś., w przypadku gdy potrzeba taka wynika z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji należy zobowiązać inwestora do podjęcia działań służących zapobieganiu, ograniczaniu oraz monitorowaniu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W złożonym przez inwestora raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko zawarto zalecenie, co do konieczności zainstalowania w planowanej chlewni 24 sztuk wentylatorów asymetrycznych. Raport został następnie przedłożony do uzgodnienia RDOŚ, który w dniu [...] r. uzgodnił planowaną inwestycję wskazując jednocześnie, iż w planowanej chlewni należy zamontować po 8 sztuk wentylatorów ściennych oraz po 4 sztuki wentylatorów szczytowych. Ustalenia powyższe zostały powtórzone w decyzji organu I instancji. Sąd stwierdził, że tym samym powstała sprzeczność pomiędzy ustaleniami raportu, a uzgodnieniem RDOŚ oraz decyzją Wójta. Sąd zauważył, że uzgodnienie RDOŚ w zakresie liczby wentylatorów stanowiło oczywistą omyłkę organu. W tej sytuacji rolą Kolegium było rozważenie konieczności zmiany decyzji Wójta w zakresie sposobu wentylacji nowo projektowanej chlewni. W szczególności Kolegium powinno, w trybie art. 142 K.p.a. skontrolować prawidłowość uzgodnienia, a w przypadku stwierdzenia, iż jest ono oczywiście wadliwe, uchylić decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w zakresie, w jakim nie odpowiadała ona zapisom przedłożonego raportu oraz orzec w tym zakresie co do istoty.

Sąd zwrócił uwagę, że z przedłożonego raportu wynikała konieczność zawarcia przez inwestorów z innymi rolnikami umowy na udostępnienie do nawożenia dodatkowo 89 – 90 ha gruntów. Analizując decyzję Wójta Sąd wskazał, że nie zawarto w niej zobowiązania inwestorów do zawarcia umowy. W konsekwencji Kolegium powinno - mając na względzie art. 82 u.u.i.ś. – rozważyć konieczność uzupełnienia decyzji Wójta o stosowny zapis dotyczący wywozu powstałej gnojownicy.

Sąd uznał za trafny zarzut naruszenia przez Kolegium zasady dwuinstancyjności postępowania. Pomimo, że w sprawie zgromadzono niezwykle obszerny materiał dowodowy, a w samym odwołaniu podniesiono szereg zarzutów zarówno merytorycznych, dotyczących prawidłowości samej decyzji środowiskowej, jak i ogólnych – dotyczących prawidłowości czynności podejmowanych w postępowaniu, organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia o prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz wybiórczo i lakonicznie odniósł się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, jak i do samego postępowania. Tymczasem rolą Kolegium było szczegółowe przeanalizowanie akt sprawy oraz odniesienie się do zastrzeżeń podniesionych przez skarżących. Kolegium w szczególności nie dokonało samodzielnej oceny przedłożonego raportu oddziaływania na środowisko oraz nie zbadało zgodności decyzji z uzgodnieniami organów opiniujących.

Sąd zwrócił uwagę, że nie rozpoznano zarzutu naruszenia prawa do udziału społeczeństwa w postępowaniu w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W odwołaniu w szczególności zakwestionowano prawidłowość zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...] r. oraz zawiadomienia o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z dnia [...] r. Organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, iż organ pierwszej instancji w toku prowadzonego postępowania umożliwił stronom i społeczeństwu udział na każdym jego etapie. Tymczasem wyjaśnienia wymagała kwestia, czy do publicznej wiadomości została podana informacja o każdej czynności wymienionej w art. 33 u.u.i.ś. Analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie wskazuje bowiem na istotne braki zawiadomień. Obowiązkiem Kolegium było więc rozważenie zasadności uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty potwierdzające fakt zawiadomienia społeczeństwa o toczącym się postępowaniu. Wyjaśnienia również wymagało, czy ewentualna wadliwość zawiadomień, o jakich mowa w art. 33 u.u.i.ś., powinna skutkować wadliwością całego postępowania.

Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że u.u.i.ś. nie zawiera regulacji, w myśl której naruszenie zasad dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu powinno skutkować bezwzględną eliminacją z obrotu prawnego wydanych rozstrzygnięć. Oznacza to, iż ewentualne naruszenie musi podlegać ocenie pod kątem ustalenia, czy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest to o tyle istotne, iż postępowanie toczyło się z czynnym udziałem społeczeństwa. Zarówno ilość składanych wniosków i sprzeciwów, jak i fakt przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, o której mieszkańcy zostali zawiadomieni w formie kurendy, wskazuje, iż mieszkańcom zapewniono czynny udział w postępowaniu oraz informowano ich o podejmowanych działaniach. Stąd też Sąd zwrócił Kolegium uwagę, by podczas ponownego rozpoznawania sprawy w pierwszej kolejności uzupełniło materiał dowodowy o dokumenty potwierdzające prawidłowość dokonanych zawiadomień, a w przypadku, gdyby okazało się to niemożliwe, do dokonania oceny, czy braki powyższe są na tyle istotne, że uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd zwrócił uwagę, że Kolegium nie odniosło się należycie do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 49 K.p.a. Jednocześnie zauważył, że zastosowanie art. 49 K.p.a. w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest znacząco ograniczone. Wskazując na pogląd wyrażony w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., II OSK 1297/10, zauważono, że art. 33 u.u.i.ś. stanowi lex specialis w stosunku do regulacji przewidzianej w K.p.a., a to z kolei oznacza, że bieg 21-dniowego terminu do składania uwag i wniosków, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 7 u.u.i.ś. rozpoczyna się z dniem podania go do publicznej wiadomości.

Organ odwoławczy nie odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 62 u.u.i.ś. poprzez zaniechanie rozważenia wpływu inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz dobra materialne. Choć zarówno w przedłożonym przez inwestora raporcie, jak i w decyzji Wójta znalazły się odniesienia do powyższej kwestii, to jednak organ zaniechał podjęcia własnych ustaleń. W szczególności nie wyjaśnił, czy w jego ocenie wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie przyczyni się do ewentualnego zagrożenia życia i zdrowia ludzi oraz dóbr materialnych.

Sąd odniósł się także do zagadnienia dotyczącego ustalenia stron postępowania, co oznacza konieczność sięgnięcia do ustaleń raportu, w którym określony jest zakres oddziaływania inwestycji zarówno na środowisko, jak i na nieruchomości sąsiednie. Dopiero jego analiza umożliwia ustalenie kręgu stron postępowania, a więc ustalenia właścicieli nieruchomości, na które będzie oddziaływać planowana inwestycja. Sąd podkreślił jednocześnie, iż w powyższym zakresie za przydatne uznać należy znajdujące się w raporcie mapy, na które naniesiono zakresy stężeń substancji uciążliwych oraz hałasu. Poddając pod wątpliwość prawidłowość ustalenia kręgu stron Sąd zwrócił uwagę na to, że nie jest jasne dlaczego decyzje obu instancji zostały doręczone J. J. oraz P. Z., a więc osobom, które nie są właścicielami nieruchomości sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skarżących dotyczącego braku dopuszczenia dowodu z opinii biegłego laryngologa. Za nietrafny Sąd uznał też zarzut naruszenia art. 30 K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu ustalenia następców prawnych właścicieli nieruchomości [...] położonej w B. .

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. orzekło o: (1) uchyleniu pkt II.9 decyzji z dnia [...] r. i w to miejsce orzekło: "Zawrzeć umowy na odbiór gnojowicy z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia 90 ha gruntów; gnojowicę wywozić na pola przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do środowiska"; (2) uchyleniu pkt II.19 decyzji z dnia [...] r. i w to miejsce orzekło: "W projektowanym obiekcie zamontować 24 sztuki wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 53 dB"; (3) utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] r. w pozostałym zakresie.

Na skutek skargi wniesionej przez M. L. oraz L. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 października 2013 r., w sprawie II SA/Po 448/13, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że chociaż Kolegium rozpoznając ponownie odwołanie po uchylającym wyroku z dnia 3 lipca 2012 r., II SA/Po 1025/11, w istotnej części zrealizowało zawarte tam wskazania, to jednak wnikliwa analiza materiału sprawy prowadzi do wniosku, że uzasadnienie decyzji z dnia [...] r. nadal zawiera istotne braki. Kolegium nie odniosło się w żadnym fragmencie do treści art. 80 ust. 1 i art. 85 u.u.i.ś., które określają szczególne wymogi decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie dostrzeżono również, że w decyzji Wójta z dnia [...] r. uwagi i wnioski społeczeństwa zostały tylko wymienione, a stanowisko do nich zostało przedstawione przez przywołanie stanowiska inwestora.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. orzekło o: (1) uchyleniu pkt II.9 decyzji z dnia 20 maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "Zawrzeć umowy na odbiór gnojowicy z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia 90 ha gruntów; gnojowicę wywozić na pola przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do środowiska"; (2) uchyleniu pkt II.19 decyzji z dnia 20 maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "W projektowanym obiekcie zamontować 24 sztuki wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 53 dB"; (3) utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] r. w pozostałym zakresie.

Na skutek skargi wniesionej przez M. L. oraz L. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., w sprawie II SA/Po 1034/14, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zrealizowało należycie części wskazań zawartych w wydanych uprzednio w sprawie prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r. oraz z dnia 23 października 2013 r., naruszając przepis art. 153 p.p.s.a.

Sąd wskazał, że Kolegium nie ustaliło, które uwagi i wnioski zostały skutecznie złożone przez społeczeństwo i nie wzięło pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa. W niepełny sposób zweryfikowano prawidłowości podania informacji o czynnościach w toku postępowania do publicznej wiadomości. Nie zweryfikowano w sposób wymagany wpływu inwestycji na życie i zdrowie ludzi i dóbr materialnych (zarzuty naruszenia art. 62 ust. 1 pkt a i b u.u.i.ś.). Nienależycie zweryfikowano krąg stron postępowania.

Ponadto sąd zauważył, że z zaskarżonej decyzji nie wynika czy została ona podana do publicznej wiadomości zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku II SA/Po 448/13. Sąd ten wyraził ocenę, zgodnie z którą obowiązek stosowania art. 85 ust. 3 u.u.i.ś. obciąża organy obu instancji, gdyż oba rozpoznają sprawę w całości merytorycznie.

Natomiast Sąd uznał za nietrafne te zarzuty skargi, które były już podnoszone we wcześniejszych skargach i które zostały uznane za niezasadne we wcześniejszych wyrokach. Były to zarzuty dotyczące: (1) związania Kolegium stanowiskiem wyrażonym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w postanowieniu uzgadniającym, (2) zastosowania art. 49 K.p.a. wobec składania wniosków i uwag w toku procedury z udziałem społeczeństwa, (3) zasadności niosku J. J. o dopuszczenie w sprawie dowodu z opinii biegłego laryngologa, (4) ustalenia następców prawnych właścicieli nieruchomości [...] położonej w B.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. orzekło o: (1) uchyleniu pkt II.9 decyzji z dnia [...] r. i w to miejsce orzekło: "Zawrzeć umowy na odbiór gnojowicy z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia 90 ha gruntów; gnojowicę wywozić na pola przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do środowiska"; (2) uchyleniu pkt II.19 decyzji z dnia [...] r. i w to miejsce orzekło: "W projektowanym obiekcie zamontować 24 sztuki wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 53 dB"; (3) utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] r. w pozostałym zakresie.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium argumentowało, że ponownie przystąpiło do oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wytycznych zawartych we wcześniej wyrokach.

Kolegium wskazało, iż dla ustalenia kręgu stron postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne było ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko, przy czym chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Stronami przedmiotowego postępowania są zatem właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Zasięg tego przedsięwzięcia określono w oparciu o raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Kolegium wzięło pod uwagę załączone do raportu mapy, na których wskazano możliwy zakres oddziaływania planowanej inwestycji. To z kolei pozwoliło określić, które nieruchomości są narażone na to oddziaływanie, a co za tym idzie pozwoliło określić właściwy krąg stron postępowania. W konsekwencji przymiot strony przysługuje właścicielom działek o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. D. B. jest właścicielem działki nr [...], a zatem jest stroną niniejszego postępowania. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez D. B., P. Z.. Z kolei statusu strony nie posiada J. J., której działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.

W niniejszej sprawie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 z późn. zm.) postępowanie w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia toczyło się z udziałem społeczeństwa. Kolegium wystąpiło dwukrotnie do Wójta Gminy [...] z wezwaniem do nadesłania dokumentów potwierdzających podanie informacji do publicznej wiadomości o każdej czynności z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy. W dniu [...] r. wpłynęło do Kolegium pismo przewodnie wraz z dokumentami. Organ I instancji poinformował, iż do publicznej wiadomości została podana informacja o każdej czynności wymienionej z art. 33 cyt. ustawy. Zapewnił, iż oryginały dokumentów znajdują się w aktach sprawy. Kolegium analizując nadesłane dokumenty stwierdza, iż brak jest dokumentu potwierdzającego wywieszenie informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko przez sołtysa wsi B.. W aktach znajduje się jednak informacja podpisana przez E. K. o wywieszeniu ogłoszenia oraz o jego zdjęciu. W tamtym czasie E. K. pełnił wtedy funkcję "p.o. sołtysa" wsi B., a następnie od [...] r. został sołtysem. Z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie o wydaniu postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniu [...] r., brak zaś informacji kiedy ogłoszenie zostało zdjęte. Jednakże ocena całej dokumentacji zebranej w sprawie pozwala stwierdzić, iż w toczącym się postępowaniu lokalna społeczność brała czynny udział. Zostało złożonych wiele wniosków i sprzeciwów, przeprowadzono rozprawę administracyjną, o której mieszkańcy zostali powiadomieni w formie kurendy oraz informowano ich o podjętych czynnościach. Mimo wskazanych powyżej braków, należy podkreślić, iż informacja o każdej czynności w przedmiotowym postępowaniu została udostępniona w publicznie dostępnym wykazie danych na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy w C., wywieszona na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy w C. oraz w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia. Nadto analiza akt sprawy wskazuje, iż wiele sprzeciwów mieszkańców wsi B. zostało złożonych po podaniu do wiadomości informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a zatem można założyć, że z informacją tą mogli się zapoznać.

Następnie Kolegium szczegółowo i obszernie omówiło wszystkie wniesione uwagi i sprzeciwy, wskazując ich autorów oraz podniesione zastrzeżenia i obawy. Kolegium wskazało także, które z wniosków zostały wniesione po terminie z art. 33 ust. 1 pkt. 7 u.u.i.ś. i w związku z tym pozostawione bez rozpoznania. W dalszej kolejności Kolegium przedstawiło swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych uwag i sprzeciwów.

Organ odwoławczy wskazał, że z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyjaśnień jego autora A. S. wynika, że planowana inwestycja spełnia normy przewidziane przepisami prawa w zakresie ochrony środowiska. Dokonując obliczeń rozkładu emisji zanieczyszczeń do atmosfery w raporcie uwzględniono wszystkie kierunki geograficzne wiejących wiatrów. W raporcie zostało to przedstawione na wykresie. Jak wynika z tego wykresu, średnia roczna występowania wiatrów z północy i północnego -wschodu nie przekracza 10 %. Niewielkie różnice w częstotliwości głównych kierunków wiatru zarysowują się pomiędzy poszczególnymi porami roku. Zimą wiatry z północnego -zachodu i południowego - zachodu pojawiają się na całym obszarze z częstotliwością około 20 %, a latem częstotliwość wiatrów z zachodu wynosi około 25 %. Zgodnie z różą wiatrów na podstawie wieloletnich obserwacji meteorologicznych stwierdzono, iż wiatry z kierunku zachodniego i południowo - zachodniego są najczęściej występujące na przedmiotowym terenie. Wiatry z pozostałych kierunków nie mają wpływu na planowaną inwestycję. W raporcie uwzględniono również prędkość wiatrów zachodnich w każdym miesiącu roku kalendarzowego.

W raporcie wyraźnie stwierdzono, iż nie może zostać przekroczona dawka azotowa 170 kg N/ha, wytworzona gnojowica musi być wykorzystana do nawożenia co najmniej 138 ha. A zatem inwestor musi zawrzeć umowę z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia dodatkowo około 89-90 ha gruntów. Zgodnie z raportem gnojowica wyprodukowana w gospodarstwie rolnym po zrealizowaniu planowanego przedsięwzięcia w ilości 7000 m3 rocznie gromadzona będzie w zbiornikach pod rusztami w budynku inwentarskim. Zbiornik będzie usytuowany około 1,5 m pod rusztami. Gnojowica nie będzie gromadzona w zbiornikach zewnętrznych (lagunach). Gnojowica powstała w gospodarstwie rolnym będzie wywożona na pola przy użyciu wozu asenizacyjnego z aplikatorem doglebowym. Metoda ta ograniczy do minimum emisję amoniaku i odorów do atmosfery. Nawozy naturalne będą gromadzone zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4 miesięcznej produkcji gnojowicy. Inwestor w raporcie zobowiązał się do działań mających na celu ochronę środowiska gruntowo-wodnego, w tym wykonania drenażu opaskowego na całym obwodzie dna zbiornika na gnojowicę, który wyłapie wycieki, jakie mogłyby powstać w przypadku ewentualnego rozszczelnienia zbiornika lub drugiej warstwy geomembrany. Drenaż ten będzie połączony ze studnią rewizyjną zamontowaną na zewnątrz zbiornika umożliwiającą wczesne wykrycie nieszczelności zbiornika. Inwestor będzie dokonywał kontroli szczelności zbiornika na gnojowicę poprzez okresowe oględziny zbiornika i sprawdzanie szczelności oraz obserwację oznak ewentualnego ubytku gnojowicy. Będzie miał obowiązek utrzymywać w czystości i porządku zlewnie wód opadowych i roztopowych z terenu przedsięwzięcia. Wody popłuczne powstające w czasie uzdatniania wody będą odprowadzane do szczelnego zbiornika bezodpływowego, a po jego napełnieniu nastąpi wywóz ścieków do oczyszczalni. Inwestor zobowiązany jest do monitorowania zużycia wody oraz usuwania wszelkich nieszczelności systemu wodociągowego. Inwestor na dostawę wody z wodociągu gminnego na potrzeby gospodarstwa rolnego po zakończeniu realizacji inwestycji, musi mieć podpisaną umowę na określonych zasadach zapewniających wystarczająca ilość wody. Zużycie wody na cele socjalno- bytowe jest nieznaczne, nie mające istotnego znaczenia na wielkość poboru wody, jak na ilość powstałych ścieków socjalno - bytowych, niezależnie czy to będą dwie czy pięć osób.

Jak wynika z raportu najbliższe pojedyncze zabudowania mieszkalne (jednorodzinne) podlegające ochronie akustycznej zlokalizowane są w odległości około 80 - 200 m od miejsca planowanego przedsięwzięcia. Do obliczeń emisji zanieczyszczeń do atmosfery (amoniak, siarkowodór) jak i emisji hałasu przyjęto do analizy najbliższy budynek mieszkalny sąsiada, zlokalizowany w odległości 100 m. Jak podano, jeżeli stężenie emisji zanieczyszczeń jak i emisji hałasu zgodnie z wyliczeniami raportu będą spełnione w przypadku zabudowy mieszkalnej położonej najbliżej (działka nr [...]), to tym bardziej będą spełnione w odległości 101 m, 110 m, 130 m, itd. Dla wszystkich substancji wykonano w raporcie pełen zakres obliczeń rozprzestrzenia się w atmosferze. Obliczenia hałasu w rejonie funkcjonowania gospodarstwa wykonano przy użyciu programu komputerowego HPZ'2001. Z wykonanych obliczeń w punktach obserwacyjnych wynika, iż planowana inwestycja nie będzie stanowić w porze dziennej jak i nocnej uciążliwości dla klimatu akustycznego terenów podlegających ochronie akustycznej. Gospodarstwo rolne położone w miejscowości [...], gmina C., nie kwalifikuje się do zakładów o zwiększonym ryzyku albo o dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej. Na terenie gospodarstwa mogą wystąpić jedynie sytuacje awaryjne związane z wyciekiem gnojowicy na skutek rozszczelnienia lub przepełnienia zbiornika na gnojowicę, nieprawidłowym funkcjonowaniu wentylacji, pożarem, masowym padnięciem zwierząt, spowodowanym choroba zakaźną. W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko szeroko opisano metody zabezpieczenia środowiska przed awarią.

Podkreślono, że wody powierzchniowe na terenie gospodarstwa rolnego, ani w jego najbliższym sąsiedztwie nie występują, w związku z tym nie ma bezpośredniego oddziaływania przedsięwzięcia na wody powierzchniowe. Może wystąpić ich pośrednie zagrożenie spływającymi nawozami z pól bądź migracją zanieczyszczeń z wodami gruntowymi. Aby ochronić wody powierzchniowe przed pośrednim oddziaływaniem należy stosować odpowiednie metody nawożenia oraz ochrony wód podziemnych, co szczegółowo określa raport. Inwestor będzie pobierał wodę z wodociągu gminnego (cele socjalno-bytowe) oraz z planowanego własnego ujęcia wód podziemnych (zaopatrzenie chlewni, w tym pojenie zwierząt). Ścieki bytowe będą odprowadzane do szczelnego zbiornika bezodpływowego. Wody opadowe i roztopowe będą w sposób niezorganizowany odprowadzane do gruntu na terenie działki inwestora.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego negatywnego wpływu przedsięwzięcia na zdrowie Kolegium argumentowało, iż obecny sposób zagospodarowania terenów przeznaczonych pod przedsięwzięcie oraz obszarów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, a także skala i charakter przedmiotowego przedsięwzięcia według raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie wpłynie negatywnie na zdrowie ludzi.

Odnosząc się do zatrzeżeń dotyczących uciążliwego zapachu i potencjalnego spadku wartości nieruchomości sąsiednich organ odwoławczy wskazał, że zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna usytuowana jest w odległości od 80 m do 400 m, po stronie zachodniej, południowej i północnej w stosunku do projektowanej inwestycji. Przy uwzględnieniu róży wiatrów, w której zdecydowana większość to wiatry wiejące z zachodu na wschód, należy stwierdzić, iż dominujący kierunek wiatrów wpływa korzystnie na emisję ewentualnych zanieczyszczeń do atmosfery, w tym zapachów i nasilenie hałasu. Emisja zanieczyszczeń do atmosfery jak i emisja hałasu ze środków transportowych stosowanych w trakcie funkcjonowania planowanej inwestycji nie przekracza norm dopuszczalnych. Natomiast podnoszona przez mieszkańców obawa związana ze spadkiem wartości nieruchomości nie może być przedmiotem poruszanego postępowania.

Kolegium odniosło się również do sprawy związanej z gospodarką odpadami komunalnymi i produkcyjnymi takimi jak padłe zwierzęta. Jak wynika z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w skład odpadów wchodzić będzie padlina, czyli padłe i ubite z konieczności zwierzęta podczas trwania całego cyklu produkcyjnego. Odpady te nie powinny przekroczyć w skali roku około 3 % ogólnej obsady zwierząt w gospodarstwie rolnym. Padlina powstająca ewentualnie w gospodarstwie musi być właściwie zagospodarowana lub unieszkodliwiona przez utylizację, aby nie stanowiła lokalnego zagrożenia środowiska przyrodniczego i odbierana przez specjalistyczne, licencjonowane firmy celem przetransportowania do zakładu utylizacyjnego. Padłe zwierzęta nie mogą być zakopywane w ziemi lub zagrzebywane w pryzmach obornika czy kompostu.

Odnosząc się do zarzutu powodowania szkód na chronionych dobrach materialnych Kolegium stwierdziło, że analizowany obszar nie podlega ochronie konserwatora zabytków. W zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia nie występują "obszary Natura 2000", w pobliżu planowanej inwestycji nie stwierdzono również występowania roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową.

Organ odwoławczy wskazał także, że w związku z zamiarem budowy otworu studziennego służącego do ujmowania wód podziemnych dla potrzeb projektowanego przedsięwzięcia, inwestor uzupełnił raport o dokumentację hydrogeologiczną – dokumentacja ta została przyjęta bez zastrzeżeń przez Starostwo Powiatowe w [...]. Na żądanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska inwestor przedłożył uzupełnienie raportu obrazujące emisję amoniaku do atmosfery oraz sposoby ograniczenia uciążliwości związanych z tą emisją, zagadnienia gospodarki wodnej oraz gospodarki odpadami. Planowana inwestycja otrzymała pozytywne uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (postanowienie z dnia [...] r.) oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (postanowienie z dnia [...] r.). W postanowieniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wprowadzono obowiązek uwzględnienia w rozwiązaniach projektowych wszystkich wymagań wynikających z raportu ze szczególnym uwzględnieniem środowiska glebowego, wodnego, ochrony powietrza atmosferycznego, klimatu akustycznego oraz pozostałych negatywnych oddziaływań na środowisko. W postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] wpisano obowiązek zamontowania w projektowanych obiektach po 8 sztuk wentylatorów ściennych oraz po 4 wentylatory szczytowe. W związku z tym istnieje rozbieżność pomiędzy zapisami raportu a nakazami wprowadzonymi przez RDOŚ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r. twierdził, iż organ właściwy w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań nie jest związany uzgodnieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który przecież wydaje uzgodnienie na podstawie raportu. Tym samym dokonanie innych ustaleń niż to wynika z raportu, uprawniało Kolegium do wprowadzenia odpowiedniej zmiany w decyzji organu I instancji w zakresie liczby wentylatorów.

Kolegium podkreśliło, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada wymogom z art. 66 u.u.i.ś., odnosi się do wszystkich wymienionych w ustawie kwestii, podając jednocześnie jakie oddziaływanie będzie wywierać przedsięwzięcie. Jak wynika z raportu wszelkie oddziaływania zamkną się w granicach działki inwestora. Przedstawione oddziaływanie hałasu w porze dziennej i nocnej wskazuje, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy. Podobnie przestawia się rysunek emisji maksymalnych stężeń amoniaku i siarkowodoru. W raporcie przyjęto najkorzystniejszą dla środowiska technologię chowu, ponieważ odpady ograniczają się jedynie do gnojowicy, która będzie gromadzona w bezodpływowych zbiornikach. Organu I instancji wprowadził do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszystkie warunki realizacji przedsięwzięcia określone przez organy opiniujące oraz zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W punkcie II decyzji Wójta zostały szczegółowo określone warunki mające na celu minimalizację emisji odorów oraz zmniejszenie niezorganizowanej emisji towarzyszącej ruchowi pojazdów. Obowiązek przechowywania gnojowicy w szczelnym zbiorniku pod rusztowa posadzką chlewni wzmocniono zobowiązaniem inwestora do wykonania drenażu opaskowego, który umożliwi wczesne wykrycie nieszczelności zbiornika. Z uwagi na to, że inwestor będzie prowadził chów na około 2000 sztuk, jest zobowiązany do zagospodarowania 70 % gnojowicy na gruntach, których jest posiadaczem. Inwestor przedstawił umowę zawartą z J. I. w przedmiocie odbioru gnojowicy. Jednakże konieczne jest zobowiązanie inwestora do zawarcia umów z rolnikami na udostępnienie do nawożenia dalszych 90 ha gruntów. Obowiązek ten ma na celu zminimalizowanie dawki azotu na hektar gruntu i został wyraźnie określony w raporcie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na wyżej opisaną decyzję Kolegium złożyli M. L. i L. G. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z [...] r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie (1) art. 62 ust. 1 pkt. a, b, d i ust. 2 w zw. z art. 3 ust 2 u.u.i.ś. poprzez ich niezastosowanie i brak ustaleń co do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz na dobra materialne, (2) art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez rozbieżności między raportem oddziaływania na środowisko a treścią zaskarżonej decyzji oraz poprzez nie wzięcie pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, (3) art. 85 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niewzięci pod uwagę wniosków i uwag zgłoszonych przez społeczeństwo, (4) art. 138 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, (5) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, (6) art. 10 § 1 k.p.a. i art. 30 k.p.a. poprzez naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu wskutek nieustalenia właścicieli bądź osób posiadających inny tytuł prawny do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] (działka nr [...] w B. ) oraz niedopełnienie obowiązku zabezpieczenia interesów nieobjętego spadku po T. i K. W., (7) art. 10 § 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a. poprzez naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu na skutek zawężenia kręgu stron poprzez ograniczenie go do właścicieli nieruchomości sąsiadujących i brak ustaleń co do oddziaływania planowanej inwestycji na inne nieruchomości, (8) naruszenie prawa do udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez niezastosowanie art. 33 ust. 1 pkt 4, 5, 6, 7, 8 i ust 2 u.u.i.ś. oraz art. 5, 29 i 30 u.u.i.ś. i art. 49 k.p.a. oraz art. 35 u.u.i ś. poprzez jego błędne zastosowanie, (9) naruszenie art. 6 k.p.a. i 7 k.p.a., poprzez pominięcie w toku prowadzonego postępowania niektórych przepisów prawa, których zastosowanie było obligatoryjne, (10) art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. (11) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do administracji publicznej, (12) art. 12 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz obowiązkowi dopuszczenia s wprawie istotnych dowodów, (13) art. 77 ust. 1 pkt. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego nieprawidłową interpretację i nieprawidłowe zastosowanie, (14) art. 153 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powołując się na motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2016 r., II SA/Po 1105/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. L. i L. G.. Od wyroku tego M. L. i L. G. wnieśli skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r., II OSK 1825/16, uchylił wyrok z dnia 12 lutego 2016 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na podstawę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., zauważając, że uczestnicy postępowania sądowego zostali wskutek uchybień proceduralnych wyłączeni od udziału w sprawie. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, zainicjowane skargą M. L. i L. G., toczyło się tylko z udziałem skarżących oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Tymczasem w sprawie tej uczestnikami z mocy prawa stały się również osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Przede wszystkim status strony w postępowaniu administracyjnym mieli inwestorzy (M. i M. S.), na rzecz których wydana była decyzja Wójta Gminy C. z dnia [...] r. Ponadto stronami postępowania stali się właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz Stowarzyszenie [...], dopuszczone do udziału w sprawie na mocy postanowienia Wójta Gminy C. z dnia [...] r. Tymczasem z akt sądowych wynika, że w zarządzeniu wstępnym jako strony wpisano tylko skarżących i organ, natomiast osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, w tym inwestorzy, nie zostali zaliczeni w krąg uczestników postępowania sądowego. W rezultacie nie doręczono tym osobom odpisów skargi oraz nie zawiadomiono ich o rozprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył odpisy skargi i zawiadomił o terminie rozprawy uczestników: M. i M. S., F. Ł., D. i P. B., A. i R. K., D. G., J. i V. S., T. M., W. T., J. L., Stowarzyszenie [...], Starostwo Powiatowe w [...], Zarząd Dróg Powiatowych w [...] i Wójta Gminy [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie Sąd wskazuje, że wykonując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r., przy ponownym rozpoznaniu sprawy doręczył odpisy skargi wszystkim podmiotom, które zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) stały się uczestnikami postępowania, jak również wszystkie te osoby zostały zawiadomione o terminie rozprawy.

W dalszej kolejności należy wskazać na przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym należy zauważyć, że w niniejszej sprawie wydane zostały wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r. II SA/Po 1025/11, z dnia 23 października 2013 r., II SA/Po 448/13, oraz z dnia 9 grudnia 2014 r., II SA/Po 1034/14, w których zawarto wytyczne dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do dalszego toku postępowania, w tym niezbędnego do wyjaśnienia zakresu sprawy. Jednocześnie w wymienionych wyżej wyrokach jednoznacznie wyjaśniono także niezasadność niektórych zarzutów podnoszonych przez skarżących we wcześniejszych skargach i powtórzonych także w obecnie rozpoznawanej skardze z dnia [...] r.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] r. według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności Kolegium wykonało wszystkie wytyczne zawarte w wymienionych wyżej wyrokach Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Kolegium zgodnie w wytycznymi Sądu, w myśl zasady dwuinstancyjności, ostatecznie szczegółowo przeanalizowało zebrane akta sprawy oraz szczegółowo i szeroko odniosło się do zarzutów podnoszonych przez skarżących w odwołaniu.

Kolegium zweryfikowało krąg stron postępowania, określając obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Ustalenia w tym zakresie Kolegium oparło – zgodnie z wytycznymi Sądu – na treści raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym skorzystało z map załączonych do raportu. Kolegium określiło co należy rozumieć przez pojęcie "sąsiedztwa" w okolicznościach niniejszej prawy. Przy czym organ dał wyraz swoim ustaleniom w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co było dotychczas największym mankamentem wydawanych przez Kolegium rozstrzygnięć. Organ odwoławczy wyjaśnił, którym skarżącym – jako właścicielom działek sąsiednich – przyznał przymiot strony postępowania, a którym nie. Powyższe ustalenia Sąd uznaje za prawidłowe i znajdujące pełne oparcie w materiałach sprawy, zaś zarzuty skargi w tym zakresie za niezasadne.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy wyczerpująco omówił wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, realizując obowiązek z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013, poz. 1235, dalej "u.u.i.ś"). Kolegium szczegółowo przestawiło, jakie osoby zgłosiły uwagi i wnioski w toku postępowania z udziałem społeczeństwa, wskazało czyje uwagi zostały zgłoszone w terminie, a czyje uwagi, z powodu zgłoszenia po terminie, zostały pominięte. Organ odwoławczy opisał także czego dotyczyły poszczególne uwagi i wnioski, ustosunkował się do nich i podnoszonych zarzutów oraz ocenił ich znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W konsekwencji za niezasadne należy uznać zarzuty skagi odnośnie naruszenia art. 35, 80 ust. 1 pkt 1, 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.u.i.ś.

Ponadto Kolegium opisało w jaki sposób poszczególne czynności organów obu instancji były udostępnianie w toku postępowania społeczeństwu w trybie ogłoszenia (art. 33, art. 79 ust. 1 oraz art. 85 ust. 3 u.u.i.ś.). Wyjaśniło kwestię skuteczności czynności podjętych przez E. K., który dokonywał obwieszczeń początkowo jako pełniący obowiązki sołtysa wsi B., a następnie jako sołtys. Organ opisał zastosowany tryb zawiadomienia społeczeństwa o rozprawie administracyjnej przez kurendę oraz informowania o wszystkich czynnościach podjętych w postępowaniu (w szczególności o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko i jego uzupełnieniu, zakończeniu postępowania, wydaniu decyzji środowiskowej) poprzez obwieszczenie na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy C., wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie oraz w pobliżu miejsca inwestycji. Ustalenia Kolegium znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i Sąd w pełni je akceptuje.

Kolegium dokonało analizy i oceny wpływu inwestycji na środowisko zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt a u.u.i.ś. Organ szeroko uzasadnił swoje stanowisko w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza z uwzględnieniem wiatrów ze wszystkich kierunków. Zgodnie z zaleceniami poprzednich wyroków organ uzasadnił zasady postępowania z gnojowicą i zabezpieczeniem zbiornika na gnojowicę, a także postępowania w razie awarii związanej z wyciekiem gnojowicy. Odniósł się także do zasad bezpiecznego postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi z terenu inwestycji, a także do ścieków socjalno-bytowych. Organ wyraził także w uzasadnieniu decyzji swoje stanowisko w kwestii emisji hałasu z planowanej inwestycji, gospodarki odpadami komunalnymi, a także w zakresie oddziaływania inwestycji na gospodarkę hydrologiczną. Kolegium dokonało również analizy i oceniło wpływ planowanego przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, na dobra materialne i zabytki, co stanowi prawidłowe wypełnienie normy z art. 62 ust. 1 pkt a, b, c u.u.i.ś.

Zdaniem Sądu dokonana przez Kolegium analiza i ocena planowanej inwestycji i jej oddziaływania na wszystkie elementy wymienione w art. 62 ust. 1 u.u.i.ś., jest w wyczerpująca, spójna i kompleksowa, zaś zarzuty skargi w tym zakresie nietrafne.

Jednocześnie Kolegium usunęło wady decyzji organu I instancji z dnia [...] r., uchylając pkt II.9 i pkt II.19 i zastępując wskazane zapisy wymogami zgodnymi z treścią raportu, co odpowiada zaleceniom z wyroku Sądu z dnia 3 lipca 2012 r., II SA/Po 1025/11.

Należy dodatkowo zauważyć, że przedłożony w przedmiotowej sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada wymogom art. 66 u.u.i.ś., odnosi się do wszystkich kwestii, podając jednocześnie jakie oddziaływanie będzie wywierać przedsięwzięcie. Jak wynika z raportu wszelkie oddziaływania zamkną się w granicach działki inwestora. W raporcie przyjęto najkorzystniejszą dla środowiska technologię chowu – bezściółkową, a odpady płynne będą gromadzone w bezodpływowych zbiornikach. Również analiza i ocena rozstrzygnięcia organu I instancji prowadzi do wniosku, że organ ten prawidłowo wprowadził do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszystkie warunki realizacji przedsięwzięcia określone przez organy opiniujące oraz zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko.

Sąd wskazuje, że całkowicie niezasadne są te zarzuty skargi, które były już podnoszone we wcześniejszych skargach i które zostały jednoznacznie wyjaśnione we wcześniejszych prawomocnych orzeczeniach sądowych. Dotyczyły one związania Kolegium stanowiskiem RDOŚ w postanowieniu uzgadniającym, niezastosowania art. 49 k.p.a. przy obliczaniu terminów do składania wniosków i uwag w toku procedury z udziałem społeczeństwa, zasadności przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego laryngologa, potrzeby ustalenia następców prawnych właścicieli nieruchomości działki nr [...] w B. i podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego z wymienionego powodu. Zarzuty te były szeroko omówione w powołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r. i 23 października 2013 r. i ponowne podniesienie tych kwestii w niniejszej sprawie zmierza zatem w istocie do zakwestionowania prawomocnego i wiążącego orzeczenia sądowego (art. 153 p.p.s.a.).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.