Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 600/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 600/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r., sprawy ze skargi S.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 10 lutego 2011 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 28 września 2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009, nr 205, poz. 1585 ze zm.), odmówił S.K. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 8.951,60 zł, w tym: na ubezpieczenie społeczne za okres 03.2009-12.2009 w kwocie 5.696,32 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 03.2009-12.2009 w kwocie 2.242,40 zł, na Fundusz Pracy za okres 03.2009-12.2009 w kwocie 467,88 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 545,00zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w stosunku do S.K. nie zachodzą podstawy do umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie bowiem z art. 28 tejże ustawy, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 w/w artykułu. S.K. wprawdzie nie prowadzi już działalności gospodarczej (działalność została zawieszona od 31.12.2009r.), nie pracuje, nie posiada źródła stałego dochodu, samotnie wychowuje dwójkę dzieci. Rodzina utrzymuje się z zasiłku rodzinnego z dodatkiem dla samotnej matki oraz zasiłków celowych z GOPS w kwocie łącznej 750,00 zł miesięcznie. Jednak Organ stwierdził, że wnioskodawczyni posiada majątek: jest właścicielką samochodu marki BMW oraz nieruchomości: działki nr [...] położonej w miejscowości T., o pow. 0,13 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym o pow. 100 m2, przy czym na nieruchomości ustanowiona jest hipoteka jako zabezpieczenie kredytu na kwotę 385.000,00zł. Nieruchomość może jednak stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Analizując art. 28 ust. 3a ustawy o systemie społecznym, w kontekście czy spłacenie zobowiązania pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, organ wskazał, że przesłanka ta nie zachodzi. Stałe wydatki, które zobowiązana ponosi na utrzymanie gospodarstwa domowego (energia elektryczna, gaz itp.) wynoszą około 120,00 zł. a koszty związane z leczeniem jej dziecka - około 250,00 zł. Organ wskazał, że nie poddaje w wątpliwość trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazła się zobowiązana po śmierci męża. Samotne wychowywanie dwójki małoletnich dzieci, w tym jednego z dzieci poważnie chorego może chwilowo uniemożliwiać jej podjęcie stałej pracy. Istnieje możliwość, że zobowiązana otrzymuje także pomoc, w tym pomoc finansową, od rodziny (rodziców). Jednak w opinii organu S.K. jest osobą młodą i zdolną do podjęcia pracy, zwłaszcza , że nie przedstawiła dokumentów świadczących o niezdolności do pracy. Istnieje także, w ocenie organu, możliwość, że opieka nad małoletnimi dziećmi będzie sprawowana przez rodziców zobowiązanej.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się S.K. składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż nie jest już właścicielką samochodu osobowego, a posiadana nieruchomość znajdująca się w złym stanie, obciążona jest ponadto hipoteką na zabezpieczenie kredytu. Odwołująca ponownie wskazała, że obecnie samotnie wychowuje dwoje dzieci, w tym jedno poważnie chore i spłacenie zobowiązania względem ZUS pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia 10 lutego 2011r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ w szczególności wskazał, że sytuacja w jakiej znajduje się S.K. jest trudna. Jednakże brak pracy nie może stanowić przesłanki do podjęcia decyzji o umorzeniu należności, szczególnie kiedy zobowiązana jest osobą młodą i w pełni zdolną do pracy. Organ wskazał także, iż pomimo dużych obciążeń zobowiązana stara się bieżące zadłużenie związane z kosztami dostarczania mediów regulować i nie posiada tutaj większych zaległości, poza zadłużeniem wobec PGNiG. Ponadto organ wskazał, ze posiadanie licznych wierzycieli nie może być przesłanką warunkująca umorzenie zaległości składkowych względem ZUS. Wobec tego organ, podkreślając że działa w ramach uznania administracyjnego doszedł do przekonania, że S.K. nie wykazała w sposób dostateczny, iż jej wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła S.K. przywołując argumenty podniesione w odwołaniu. Ponadto skarżąca wskazała na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 19 lutego 2011r., mocą której organ, w oparciu o tożsame przesłanki jakie były oceniane w niniejszym postępowaniu, umorzył S.K. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 5.668,28 zł. za wcześniejszy okres.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie mogła pozostać w obrocie prawnym, ponieważ dotknięta jest naruszeniem o takim właśnie charakterze. W szczególności organ naruszył w sposób istotny treść art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Pośrednio w związku z naruszeniem powołanych wyżej przepisów organ naruszył wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Z treści uzasadnienia załączonej do skargi ostatecznej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 19 lutego 2010 r., wydanej również w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne tyle ,że za wcześniejszy okres , pozytywnie załatwiającej wniosek S.K., wynika, że organ uznał wtedy , iż spłata należności zagrozi egzystencji rodziny wnioskodawczyni. Tymczasem wydana i kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja nr [...] z dnia 10 lutego 2011r., przywiodła ten sam organ do zupełnie odmiennej oceny kwestii realizacji przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie społecznym, a więc oceny czy spłata zobowiązania pozbawiłaby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powyższa ocena, biorąc pod uwagę ustalenia dokonane przez organ w kontrolowanej przez Sąd sprawie prowadzi do wniosku, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej S.K. w obu postępowaniach była nieomal tożsama, ponieważ z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby w przeciągu roku sytuacja uległa ta jakiejkolwiek poprawie, czy też aby w analizowanych okresach ulegała istotnym zmianom. Dotyczy to zatem posiadanego majątku, dochodów z otrzymywanych zasiłków oraz ponoszonych kosztów. Organ nie dokonał żadnych nowych , a przy tym odmiennych ustaleń, ani też nie wskazał żadnych różnicujących okoliczności faktycznych, które mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę sytuacji skarżącej. W ocenie Sądu, pomimo iż decyzja w przedmiocie umorzenia zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, to nie może ona być wydana bez przekonywującego wykazania wystąpienia przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie społecznym i nie może tym samym charakteryzować się zupełną uznaniowością. Z porównania zaś obu wskazanych powyżej decyzji, a więc zaskarżonej z dnia 10 lutego 2011r. i korzystnej dla skarżącej z dnia 19 lutego 2010r., wynika iż zupełnie odmienną ocenę sytuacji skarżącej w kwestii przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie społecznym nie można uznać za należycie uzasadnioną w świetle wypełnienia wymogów z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z dokumentów zgromadzonych przez organ wynika przy tym, że w okresie pomiędzy wydaniem decyzji I i II instancji sytuacja skarżącej i jej rodziny uległa nawet pogorszeniu. Wydając zatem decyzję odmowną organ naruszył także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Rozpoznając po raz wtóry wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ winien rozpoznać ów wniosek w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a uzasadniając rozstrzygnięcie zawrzeć przedstawić pełną analizę i ocenę ustalonych w sprawie okoliczności , w kontekście przesłanek umorzenia wynikających z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie społecznym, mając przy tym na uwadze także treść swego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek z 19 lutego 2010 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.