Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 839/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 października 2005 r. Skarżący A. G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W uzasadnieniu wniosku powołał się na swoją trudną sytuację finansową i wskazał, że od lipca 2001 r. zarówno on jak i jego małżonka pozostają bezrobotni bez prawa do zasiłku, zaś jedynym źródłem ich utrzymania jest emerytura jego matki oraz dochody z wykonywanej dorywczo pracy. Nadmienił, że wiek utrudnia mu znalezienie zatrudnienia i wskazał na wysokie koszty utrzymania, szczególnie w okresie zimowym. Skarżący oświadczył, że składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacał od dnia 1 września 1968 r., zaś przez okres ponad 20 lat nie pobierał zasiłku chorobowego z ZUS, ani nie korzystał z pomocy społecznej. Odnosząc się do przyczyn powstania zaległości Skarżący podniósł, że wynikła ona z jego choroby.

W załączeniu przy wniosku Skarżący przedstawił kopie dokumentacji prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w zakresie handlu obwoźnego warzywami oraz prowadzenia ośrodka wczasowego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ZUS odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, za miesiące grudzień 1999 r., czerwiec 2000 r. i za okres od grudnia 2000 r. do marca 2001 r., na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc grudzień 1999 r., maj, czerwiec, sierpień i wrzesień 2000 r. oraz za okres od listopada 2000 r. do marca 2001 r. i za czerwiec 2001 r., a nadto na Fundusz Pracy za miesiąc grudzień 1999 r., czerwiec, sierpień, wrzesień 2000 r. oraz za okres od listopada 2000 r. do czerwca 2001 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując się na zebraną w sprawie dokumentację, w tym zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Urząd Miasta w K., stwierdził, że w okresach od 16 maja 1992 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz od dnia 15 maja 2000 r. do 28 czerwca 2001 r. Skarżący prowadził ośrodek wypoczynkowy i nie dopełnił ciążącego na nim ustawowego obowiązku opłacenia należnych składek ubezpieczeniowych.

Wskazując następnie na przepis art. 28 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." ZUS stwierdził, że zgodnie z powyższą normą i z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przypadki wymienione zostały w przywołanym przepisie enumeratywnie (ust. 3). Po dokonaniu analizy całości sprawy ZUS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki, pozwalające stwierdzić, że zachodzi stan całkowitej nieściągalności, o którym mowa w w/w przepisie. W szczególności wskazał, że pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, Skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości, położonej

w K., dla której Sąd Rejonowy w N. prowadzi Księgę Wieczystą o nr[...]. Podkreślił ponadto, że naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie organu w sprawie brak jest też podstaw do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365) - dalej: "rozporządzenia". Za istotne przy ocenie istnienia przesłanek umorzeniowych ZUS uznał ustalenia w zakresie charakteru czynników, które spowodowały trudności płatnicze, w szczególności dotyczące ewentualnego wpływu Skarżącego na działanie tych czynników. W rezultacie organ uznał, że ciężar udowodnienia, że w sprawie wystąpiły wymienione okoliczności spoczywa na zobowiązanym. Organ zaznaczył przy tym, że mimo wezwania do przedstawienia dokumentów, mogących potwierdzić trudną sytuację Skarżącego, nie zostały one doręczone, a zatem brak jest dowodów, mogących potwierdzić, że Skarżący pozbawiony został dochodu wystarczającego do opłacenia należności, a w związku z powyższym, aby ich uregulowanie zagroziło egzystencji Skarżącego. Wskazał jednocześnie na możliwość ubiegania się przez Skarżącego o rozłożenie spłaty należności w dogodnym układzie ratalnym.

Podpis pod decyzją złożył, powołując się na upoważnienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Prezes ZUS"), Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS K. K..

Pismem z dnia 22 listopada 2005 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie Skarżący potwierdził dokonane przez ZUS ustalenia faktyczne

w zakresie prowadzonej przez niego w okresie od maja 1992 do grudnia 1999 r. działalności gospodarczej, zaznaczając, że w 1999 r. jego współpraca ze wspólniczką w ramach prowadzonej spółki cywilnej uległa pogorszeniu, a w konsekwencji wspólniczka postanowiła wykluczyć go ze spółki, co doprowadziło do powstania istniejących nadal i dochodzonych przed sądem wierzytelności względem Skarżącego z tytułu wspólnie poniesionych nakładów na prowadzoną działalność. Skarżący zaznaczył, że wszczęta w 2002 r. egzekucja z majątku nieruchomego nie została uskuteczniona w związku ze sprzedażą obiektu, jednak został on obciążony kosztami egzekucyjnymi. Dodał, że nie wie, jakie dokumenty winien przedstawić na potwierdzenie swojej sytuacji. Odnosząc się natomiast do działalności prowadzonej

w okresie od maja 2000 r. do czerwca 2001 r. Skarżący stwierdził, że działalności tej faktycznie prowadzić nie mógł, gdyż nie mógł odzyskać należącej do niego nieruchomości wraz z wyposażeniem. W załączeniu przedstawił kopię wezwania do dokonania potrąceń z emerytury lub renty, skierowanego na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] lutego 2001 r., a nadto kopię zawiadomienia

o wszczęciu przeciwko z art. 1046 kpc Przedsiębiorstwu [...] "P." w P. egzekucji obowiązku wydania nieruchomości i ruchomości oraz skierowanego do w/w przedsiębiorstwa wezwania do dobrowolnego wykonania tytułu wykonawczego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS

z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując się na ponowną analizę akt stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany powoływanej w sentencji decyzji o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek. W szczególności wskazał, że nie zostały wniesione żadne nowe dowody, które miałyby wpływ na zmianę stanowiska w tej sprawie. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności pogorszenia się współpracy między wspólnikami oraz poniesienia przez Skarżącego nakładów na remont ośrodka wypoczynkowego, Prezes ZUS odmówił uznania jej za argument przemawiający na korzyść Skarżącego. Powołując się na art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stwierdził, że należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Następnie powołał się na przytaczany w decyzji ZUS art. 28 ust. 1 - 3 u.s.u.s. i wskazane w tym przepisie przypadki całkowitej nieściągalności należności. Powołując się dalej w uzasadnieniu na akta sprawy Prezes ZUS ponowił zawarte w decyzji ZUS stwierdzenie, że naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto podkreślił, że Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. P., dla której Sąd Rejonowy w N. prowadzi Księgę Wieczystą o nr [...] i stwierdził, że Inspektorat ZUS wystąpił z wnioskiem o zabezpieczenie hipoteczne na w/w nieruchomości. W rezultacie organ stwierdził, że Skarżący posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję i w tym stanie faktycznym brak jest przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek. Prezes ZUS nie dopatrzył się także przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wskazując, że ciężar udowodnienia, iż w sprawie przesłanki te zachodzą spoczywa na wnioskodawcy.

Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie przepisu § 3 pkt 3 rozporządzenia poprzez brak jego zastosowania. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przedstawione przez niego w toku postępowania wnioski dawały wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala mu na uregulowanie a zaległości z tytułu składek. Ponowił przy tym twierdzenia, dotyczące swojego stanu majątkowego i rodzinnego, zawarte we wniosku o umorzenie należności. Zaznaczył przy tym, że zaległość

z tytułu składek dotyczy okresu sprzed pięciu lat, a zatem okresu, w którym jego sytuacja była inna niż obecnie. W rezultacie Skarżący stwierdził, że organ naruszył prawo przez odmowę zastosowania przepisu § 3 pkt 1 rozporządzenia, mimo wypełnienia hipotezy powyższego przepisu. W załączeniu do skargi Skarżący przedstawił kopie dokumentacji, potwierdzającej wysokość i strukturę jego bieżących wydatków na utrzymanie.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że w sprawie niniejszej brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności z uwagi na posiadanie przez Skarżącego prawa własności nieruchomości zabudowanej, położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w M. - Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w N. prowadzi księgę wieczystą nr[...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego w postaci hipoteki przymusowej.

W piśmie z dnia 14 czerwca 2006 r., stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę, Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, ponawiając przy tym wcześniejsze twierdzenia, dotyczące swojej sytuacji materialnej. Nie zgodził się również z argumentem organu, dotyczącym możliwości rozłożenia jego należności na raty i oświadczył, że kilkakrotnie był informowany przez pracownika organu, iż warunkiem niezbędnym do podpisania układu ratalnego jest podjęcie przez Skarżącego zatrudnienia. W załączeniu Skarżący przedstawił kopię wyroku Sądu Rejonowego w E. z dnia [...] sierpnia 2000 r. sygn. akt [...]

o przywróceniu Skarżącemu nieruchomości w K. zabudowanej budynkiem hotelowo-wczasowym wraz z wyposażeniem, a nadto kopię sentencji wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt [...] oddalającego apelację Przedsiębiorstwa [...] "P." w P. od powyższego wyroku Sądu Rejonowego w E..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesiono.

W pierwszej kolejności Sąd, kierując się normą z art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną, uznał za konieczne poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym i wskazać na istotne naruszenia prawa, których z urzędu dopatrzył się

w sprawie. W tym kontekście Sąd stwierdził, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej jest decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Kwestia umarzania tych należności unormowana zaś została, jak trafnie wskazano w obu wydanych w sprawie decyzjach, m.in. w art. 28 u.s.u.s.. Zgodnie z ustępami 1 i 2 tego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS z uwzględnieniem ustępów 2 - 4, stanowiących, że należności te mogą być umarzane tylko w enumeratywnie określonych przypadkach całkowitej ich nieściągalności, o ile nie zachodzą szczególne okoliczności, dające podstawę do umorzenia należności pomimo braku tej nieściągalności na zasadach, określonych

w ust. 3a art. 28 u.s.u.s. oraz przepisach przywołanego w skardze rozporządzenia.

Sąd podkreślił, że stanowiąc o możliwości umorzenia należności z tytułu składek, prawodawca posłużył się zwrotem "mogą być umorzone", implikującym fakultatywny charakter rozstrzygnięcia i oznaczającym, że w każdym wypadku wydawane ono zostaje w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w wyżej przywołanych przepisach.

Tak duży zakres swobody decyzyjnej nie może być jednak mylony z prawem do dowolnej oceny zebranego materiału. Oznacza on jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy

w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95 (Orz. Pod. 1997/3

str. 14), w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 30 września 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3095/95 (LEX nr 26643),

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku

z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 (Serwis Podatkowy 1997/7 str. 51, POP 1997/2 poz. 49, Glosa 1997/7 str. 32), czy też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95 (niepubl.).

Jednocześnie Sąd wskazał, że wydanie przez ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu

o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - dalej "k.p.a.", o czym stanowi jego art. 180 § 1. W myśl natomiast art. 83 ust. 4 u.s.u.s., do rozpatrzenia wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługującego stronie niezadowolonej z wydanego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia, zastosowanie mają zawarte w k.p.a. przepisy dotyczące postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ZUS także związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I k.p.a., w tym m.in. zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 k.p.a., a zatem ma obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale

i procesowego. Doniosłość powyższego wniosku i fakt jego podniesienia przez Sąd

z urzędu wynikają z bezpośredniej zależności, jaka łączy dokonane w toku postępowania w sprawie na podstawie przepisów formalnoprawnych ustalenia faktyczne ze sposobem zastosowania dyspozycji normy przyjętej jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia. Innymi słowy, dopiero prawidłowo przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i będące jego rezultatem ustalenia, mogą stanowić podłoże dla wydania decyzji co do istoty sprawy.

Tymczasem w sprawie niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem że wypełniona została przesłanka uchylenia tej decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naruszenie to odnosi się m.in. do wspomnianego już wyżej art. 6 k.p.a. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ nie odniósł się do argumentacji podniesionej przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co budzi szczególny sprzeciw w obliczu polemiki z niektórymi ustaleniami ZUS w zakresie stanu faktycznego, jaką zawarł Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także przedstawionych w tym wniosku nowych okoliczności i załączonych nowych materiałów dowodowych, w tym m.in. kopii zawiadomienia o wszczęciu przeciwko innemu podmiotowi egzekucji obowiązku wydania Skarżącemu nieruchomości, której własność organ przypisuje właśnie jemu. W toku wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezes ZUS ocenę powyższych okoliczności i dowodów ograniczył do zdawkowego stwierdzenia, że nie zostały wniesione żadne nowe dowody, które miałyby wpływ na zmianę stanowiska

w sprawie. W ocenie Sądu poprzez takie działanie organ wykroczył poza ramy swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a. i naruszył ten przepis

w sposób mający wpływ na ostateczny wynik sprawy. Jakkolwiek bowiem organ uprawniony był do odmowy uznania podniesionych przez Skarżącego argumentów za istotne dla sprawy, swoje stanowisko w tym zakresie winien był uzasadnić w sposób wyczerpujący. Brak tego uzasadnienia nie tylko daje podstawę do uznania, że dokonana ocena materiału dowodowego dokonana została w istocie w sposób dowolny, ale narusza w sposób istotny dyspozycję art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które stanowią, że decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne w szczególności wskazujące fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Naruszona została przy tym także zasada pogłębiania zaufania do organu, zawarta w art. 8 k.p.a.

Prawidłowość uzasadnienia decyzji Sąd ocenił również w kontekście zawartej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organ winien bowiem odnieść się wyczerpująco do przytoczonej powyżej argumentacji, zawartej we wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności do twierdzeń stanowiących nowe okoliczności, nie podnoszonych na wcześniejszym etapie postępowania.

Sąd stwierdził nadto, że w sprawie niniejszej naruszona została zasada prawdy obiektywnej, wynikająca z art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tymczasem w sprawie niniejszej jednym z kluczowych argumentów, podnoszonych przez organy na uzasadnienie odmowy umorzenia Skarżącemu należności z tytułu zaległych składek jest okoliczność posiadania przez niego nieruchomości zabudowanej ośrodkiem rekreacyjnym. Okoliczność ta nie została jednak przez organy ustalona

w sposób dostateczny. Nie tylko bowiem brak jest w aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej, że Skarżący jest właścicielem wskazywanej nieruchomości (choćby wypisu z przywoływanej księgi wieczystej, prowadzonej dla tej nieruchomości pod numerem 53655 przez Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Gdańskim), ale brak jest nawet jednoznacznego wskazania co do jej położenia. O ile bowiem w decyzji ZUS, a także w odpowiedzi na skargę wskazuje się, że nieruchomość ta położona jest w K., o tyle w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS organ powołuje się na fakt posiadania przez Skarżącego nieruchomości w K. przy ul. P.. Wskazać przy tym należy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący, odnosząc się do ustaleń zawartych w decyzji organu pierwszej instancji, podniósł, iż w 2002 r. należący do niego obiekt został sprzedany. Okoliczność ta nie została w ogóle zbadana i oceniona przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Sąd nadmienia, że w toku prowadzonego postępowania Skarżący nie tylko sam przedstawił obszerną dokumentację na poparcie podnoszonych argumentów, ale nadto deklarował gotowość dostarczenia dalszych materiałów dowodowych, w przypadku ich wskazania przez organ. W ocenie Sądu Prezes ZUS, mimo prowadzonego

w ramach ponownego rozpatrywania sprawy postępowania uzupełniającego, tego źródła wiedzy o stanie faktycznym sprawy nie wykorzystał w sposób dostateczny, co stoi w oczywistej sprzeczności z przytaczanym już art. 7 k.p.a.

Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organ wymogu zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem rozstrzygnięcia. Wymóg ten ciąży na organach - tak pierwszej, jak i drugiej instancji - na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek

z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organ.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie tylko nie miał możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.

Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez Prezesa ZUS z obowiązków nałożonych art. 10 § 1 k.p.a. miało wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. W aktach sprawy brak jest informacji o zapoznaniu Skarżącego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że Prezes ZUS

naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a.

w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Zaakcentować należy także, że we wszczynającym postępowanie w sprawie wniosku z dnia 3 października 2005 r. Skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem po rozpatrzeniu tego wniosku organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której orzekł

o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, a tym samym wyszedł poza granice wniosku strony. Działanie takie, w ocenie Sądu, nie ma podstawy prawnej

w przepisach postępowania, wśród których brak jest odpowiednika przytoczonego wyżej art. 134 p.p.s.a. Oznacza to, że organ nie może w ramach działania z urzędu wyjść poza zakres przedmiotowy rozpatrywanej sprawy, gdyż jest to sprzeczne

z art. 104 § 2 k.p.a., zgodnie z którym decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji. Granice sprawy administracyjnej wyznacza zaś zakres wniosku, który - zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. - strona postępowania winna jest określić w piśmie wszczynającym. Skoro zatem ZUS wydał w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie

w zakresie szerszym, niż domagał się tego Skarżący, to tym samym naruszył art. 104

§ 2 k.p.a., zaś pomijając to uchybienie i w rezultacie utrzymując w mocy decyzję wadliwą, Prezes ZUS naruszył art. 138 k.p.a., stanowiący podstawę do wydania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Naruszenie to miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, a zatem spełniało przesłankę uchylenia decyzji, określoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.

Sąd zaznacza, że dokonując powyższej oceny prawnej nie przesądza co do słuszności wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności

z prawem, co oznacza, że Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej do istotnych i opisanych wyżej naruszeń przepisów postępowania doszło i w tym zakresie Sąd zwraca uwagę na konieczność uniknięcia podobnego uchybienia przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Jak już bowiem Sąd zauważył na wstępie, dopiero wskutek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny z przepisami postępowania, w tym m.in. wskutek gruntownej analizy argumentów podniesionych przez Skarżącego we wniosku o umorzenie zaległości,

a w szczególności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także materiału zgromadzonego przez organ z urzędu w toku prowadzonego postępowania, możliwe będzie wydanie prawidłowej decyzji merytorycznie rozstrzygającej co do istoty sprawy. Tym samym za przedwczesne Sąd uznał w tym miejscu rozważania co do zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez Prezesa ZUS przepisu

§ 3 rozporządzenia.

Mając na uwadze całość powyższej argumentacji i działając na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. Z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 80, art. 81, art. 104 § 2 art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 k.p.a., a także na podstawie art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.