Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2297/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1 i art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145a § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 161/19 w sprawie ze skargi K. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w P. na rzecz K. U. kwotę 440 złotych (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 22 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 161/19 oddalił skargę K. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

K. U. w dniu [...] lipca 2018 r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego na III rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2018/2019. We wniosku podała, że prowadzi zajęcia z prawa karnego gospodarczego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] (kierunek prawno-ekonomiczny) w wymiarze 30 godzin, wykaz 6 publikacji, informację o udziale w konferencji naukowej [...] maja 2018 r. i wykaz przedmiotów wraz z ocenami zrealizowanych w roku akademickim 2017/2018.

Prorektor ds. nauki i współpracy międzynarodowej [...], działający z upoważnienia Rektora, decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawczyni stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019 z powodu braku wystarczających środków budżetowych.

K. U. w dniu [...] października 2018 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła, że stypendium nie zostało jej przyznane z uwagi na przyznanie niewłaściwej liczby punktów za osiągnięcia uzyskane w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku, co było wynikiem nieuwzględnienia publikacji zakwalifikowanych do druku (uwzględnienie czterech publikacji zakwalifikowanych do druku zmieniłoby liczbę punktów z przyznanych 15 na 31, która to liczba punktów uprawniałaby do otrzymania stypendium).

Prorektor ds. studenckich [...] w P. decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, że wnioskodawczyni uzyskała 1 pkt za prowadzenie zajęć dydaktycznych, 4 pkt za rozdział w monografii, 8 pkt za artykuł z listy oraz 2 pkt za referat krajowy. Łącznie uzyskała 15 punktów. W ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie stypendium doktorantom zajmującym miejsca od 1 do 10 na liście rankingowej III roku w roku akademickim 2018/2019. Osoba 10 na liście uzyskała 28 pkt, a skarżąca z wynikiem 15 pkt zajęła 17 miejsce na liście i nie była rekomendowana przez doktorancką komisję stypendialną do przyznania stypendium doktoranckiego za rok 2018/2019. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego braku uwzględnienia wskazanych publikacji przyjętych do druku, organ wskazał, że od [...] października 2017 r. obowiązuje Zarządzenie nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniające Zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] w P. W załączniku do aktualnie obowiązującego zarządzenia nie ma kryteriów dotyczących punktowania publikacji przyjętych do druku. Oznacza to, że liczba punktów, które uzyskała wnioskodawczyni przyjęta w procedurze odwoławczej nie uległa zmianie.

K. U. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zobowiązania organu do wydania decyzji o uchyleniu decyzji z [...] sierpnia 2018 r. i przyznania stypendium doktoranckiego za rok akademicki 2018/2019. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 6 i art. 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183) przez prowadzenie postępowania w sposób nierespektujący zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażające się w wybiórczym i niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa i dowolnej ocenie materiału dowodowego - art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego statusu publikacji zgłoszonych w postępowaniu stypendialnym;

- § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2017 r. poz. 1696) oraz załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniającego Zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] przez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w błędnej wykładni zwrotu "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego", co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnego okresu, za który osiągnięcia podlegały uwzględnieniu;

- § 6 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w [...] przez jego niezastosowanie i § 1 Zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2017/2018 przez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo tego że zawiera braki i nie wypełnia w pełni dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. Sąd wskazał, że kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, ponieważ podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Jednak w postępowaniu dotyczącym studenta rozstrzyganym decyzją indywidualną należy uwzględniać specyfikę szkoły wyższej, więc uchybienie tego typu nie mogło prowadzić do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może otrzymać" wskazuje jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej. Kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie w sprawie organ nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz prawidłowo go ocenił.

Sąd zacytował przepisy § 12 i § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich i wskazał, że analogiczne kryteria zostały określone w § 3 ust. 3 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] w P. (załącznik do zarządzenia Rektora nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie zasad przyznawania stypendiów doktoranckich) oraz załączniku do zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniającego zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] w P. W załączniku do zarządzenia nr [...], w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego załącznika nr 12 do zarządzenia nr [...] nie ma możliwości punktowania publikacji przyjętych do druku. Sąd wskazał, że przepisy te ściśle wiążą przyznanie stypendium doktoranckiego z wynikami pracy naukowej i dydaktycznej. Sposób ustalania wysokości stypendium wskazuje na powiązanie tego stypendium z wykonywaną przez doktoranta pracą naukową i dydaktyczną na uczelni bądź w jednostce naukowej. Istotne jest, że w uzasadnieniu decyzji Prorektor wskazał na okoliczności będące podstawą odmowy przyznania stypendium. Sąd podał, że "Organ dokonał oceny wniosku skarżącej w oparciu o kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym. Wyjaśnił, że przesłanką wyodrębnienia grupy doktorantów, którzy otrzymali stypendium był fakt, że w ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie stypendium osobom, które zajęły miejsca od 1-10, a skarżąca otrzymała miejsce 17." Kolejno Sąd wskazał, że "...organ rozpatrując sprawę przyznania stypendium doktoranckiego nie był uprawniony do weryfikacji wyniku uzyskanego przez skarżącą w postępowaniu rekrutacyjnym, skoro został on ustalony decyzją ostateczną".

W ocenie Sądu organ przeanalizował sytuację skarżącej i wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie zachodzi przypadek uprawniający do przyznania stypendium doktoranckiego. Za wystarczające Sąd uznał zawarte w kontrolowanej decyzji wyjaśnienia dotyczące zasadności podjętego rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. U., zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." - zarzuciła mu naruszenie:

1) art. 3 § 1 i art 133 § 1 P.p.s.a. oraz § 13 ust 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich przejawiające się w tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i samodzielnie w błędny sposób ustalił, że organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny wniosku skarżącej w oparciu o kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym, który to wynik został ustalony ostateczną decyzją wydaną w postępowaniu rekrutacyjnym niepodlegającą weryfikacji przez organ w postępowaniu stypendialnym, co jednak nie ma oparcia w aktach sprawy, a okoliczność ta ma istotny wpływ na wydane w sprawie orzeczenie i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia, który odnosi się wyłącznie do doktorantów I roku studiów doktoranckich, podczas gdy skarżąca była doktorantem wyższego roku;

2) art. 3 § 1 i art 134 § 1 P.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej przez nierozpoznanie istoty sprawy wskutek błędnego przyjęcia, że organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny wniosku skarżącej w oparciu o kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym, który to wynik został ustalony ostateczną decyzją wydaną w postępowaniu rekrutacyjnym niepodlegającą weryfikacji przez organ w postępowaniu stypendialnym i w konsekwencji nierozpoznanie zgłoszonych w skardze istotnych w sprawie zarzutów naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego polegającego na ich błędnej wykładni;

3) art 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c P.p.s.a. w związku z art. 200 ust 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przejawiające się w tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i nie zastosował przewidzianego w ustawie środka przez oddalenie skargi wskutek błędnej wykładni zwrotu "może otrzymać" i przyjęcie, że w przypadku przyznania organowi uczelni luzu decyzyjnego oznacza to prawo wyboru treści rozstrzygnięcia;

4) art. 3 § 1 i art 145a § 1 P.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i nie zastosował przewidzianego w ustawie środka, w sytuacji gdy w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do przyjęcia, że organowi został przyznany luz decyzyjny uniemożliwiający zobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści i w konsekwencji niezobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści;

5) art 3 § 1 i art 134 § 1 P.p.s.a. w związku z § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, § 6 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P. oraz § 1 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2017/2018 przejawiające się w tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej przez nierozpoznanie istoty sprawy wskutek błędnego przyjęcia, że organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny wniosku skarżącej w oparciu o kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym, który to wynik został ustalony ostateczną decyzją wydaną w postępowaniu rekrutacyjnym niepodlegającą weryfikacji przez organ w postępowaniu stypendialnym i w konsekwencji nierozpoznanie zgłoszonych w skardze istotnych w sprawie zarzutów naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego polegającego na ich błędnej wykładni;

6) art. 3 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z pierwszym akapitem Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniającego Zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P., § 6 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P. oraz § 1 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2017/2018 przez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się zwłaszcza w błędnej wykładni zwrotu "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego", co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnego okresu, za który osiągnięcia podlegały uwzględnieniu w postępowaniu stypendialnym;

7) § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich przez jego błędną wykładnię wyrażającą się zwłaszcza w błędnej wykładni zwrotu "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego", co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnego okresu, za który osiągnięcia podlegały uwzględnieniu w postępowaniu stypendialnym i przyjęcie, że organ prawidłowo zinterpretował normy prawa materialnego;

8) pierwszego akapitu Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniającego Zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P. przez jego błędną wykładnię wyrażającą się zwłaszcza w błędnej wykładni zwrotu "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego", co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnego okresu, za który osiągnięcia podlegały uwzględnieniu w postępowaniu stypendialnym i przyjęcie, że organ prawidłowo zinterpretował normy prawa materialnego.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego i oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie wskazała, że Sąd I instancji samodzielnie w błędny sposób ustalił, że organ rozpatrując sprawę przyznania stypendium doktoranckiego nie był uprawniony do weryfikacji wyniku uzyskanego przez skarżącą w postępowaniu rekrutacyjnym, skoro został on ustalony decyzją ostateczną. Ustalenia Sądu I instancji w zakresie istnienia ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu rekrutacyjnym i wiążącej organ w przedmiotowej sprawie dokonane zostały błędnie, gdyż nie wskazano skąd takie informacje zostały powzięte. Istnienie takiej decyzji nie wynika bowiem ani z akt sprawy, ani ze złożonej skargi, ani nawet z odpowiedzi organu. Co prawda zgodnie z § 13 ust 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym, to jednak przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem skarżąca jest doktorantem trzeciego roku studiów doktoranckich. W ocenie skarżącej kasacyjnie doszło do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a., gdyż Sąd błędnie przyjął, że istnieje ostateczna decyzja ustalająca liczbę punktów przysługujących skarżącej, która wiąże organ w postępowaniu stypendialnym. Tym samym Sąd oddalił skargę opierając orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, które nie znalazły umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a.

Naruszenia powyższe miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny zmuszony byłby do oceny prawidłowości ustalenia przez organ w toku postępowania stypendialnego liczby punktów przyznanych Skarżącej i rozpatrzenia wszystkich zarzutów wniesionej skargi. Konsekwentnie przyjąć należy, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, co stanowi o naruszeniu art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd I instancji zupełnie pominął zgłaszane przez stronę zarzuty, co więcej zachodzi podejrzenie, że Sąd I instancji de facto skontrolował inną sprawę, w której istniała ostateczna decyzja ustalająca punkty, która wiązała organ w toku postępowania stypendialnego, albo nie odniósł się do zarzutów skargi wskutek błędnych ustaleń faktycznych.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, nie ulega wątpliwości, że organ przyznający świadczenie w postaci stypendium doktoranckiego dysponuje pewnym marginesem uznania, o czym świadczy zwrot "może otrzymywać stypendium" w art. 201 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz "stypendium (...) może być przyznane" w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Ten margines uznania nie oznacza jednak nieograniczonej swobody w zakresie rozpoznania wniosku doktoranta. O przyznawaniu stypendium doktoranckiego muszą decydować zobiektywizowane i czytelne dla adresata kryteria, odnoszone do konkretnej osoby - co wynika nie tylko z ogólnych zasad K.p.a. (m.in. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) stosowanych w oparciu o art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ale też z konieczności równego traktowania doktorantów w świetle regulacji wewnętrznych uczelni, które to jednak nie mogą być sprzeczne z prawem powszechnie obowiązującym. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, organ nie ma swobody wyboru rozstrzygnięcia jakie wyda w sprawie. Zasady te jednak nie mogą być sprzeczne z powszechnie obowiązującym prawem.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, organ powinien wydać decyzję w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy prawa powszechnie obowiązującego i wydane na podstawie stosownego upoważnienia akty wewnątrz uczelniane. Zgodnie z tymi przepisami stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Organ powinien zatem ocenić zgodnie z przyjętymi regułami osiągnięcia skarżącej z całego roku akademickiego 2017/2018. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że nie miała możliwości zaskarżenia postanowień aktów wewnątrz uczelnianych, bowiem zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, a więc zmieniające jego status prawny, ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji ewentualna sprzeczność przyjętych przez organ regulacji może zostać przez doktoranta podniesiona dopiero na etapie zaskarżenia indywidualnej decyzji administracyjnej wydanej w jego sprawie na podstawie sprzecznych z prawem regulacji wewnątrz uczelnianych.

Skoro organ przyznawał stypendium doktoranckie osobom legitymującym się 28 punktami, to powinien przyznać je również skarżącej, która w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. zdobyła osiągnięcia, które dawały łącznie 31 punktów. W tej sytuacji nie można mówić o jakimkolwiek uznaniu, ponieważ osoby legitymujące się mniejszą liczbą punktów stypendium otrzymały.

Konsekwentnie Sąd I instancji powinien zaskarżoną decyzję w myśl art. 145 § 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. uchylić jako naruszającą przepisy prawa materialnego oraz procedury administracyjnej. Co więcej - z uwagi na okoliczność, że decyzje w sprawie przyznania stypendium doktorantom znajdującym się na miejscach od 1 do 10 są ostateczne i wiążą organ, a co za tym idzie ustalenie, że skarżącej przysługuje więcej punktów niż osobie z najgorszym wynikiem, która otrzymała stypendium - uzasadnia zobowiązanie organu, na podstawie art. 145a § 1 P.p.s.a., do wydania określonej decyzji, bowiem trudno mówić w tym przypadku o luzie decyzyjnym. Co więcej, organ nie kwestionuje oceny punktowej zgłoszonych przez skarżącą osiągnięć, a jedynie okres, za który mają one być uwzględnione.

Dalej skarżąca kasacyjnie podniosła, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy przez pominięcie fundamentalnego dla przedmiotowej sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego. Jak wskazywano w skardze do Sądu I instancji, organ dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, jak i pierwszego akapitu Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniającego Zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P. Z tych aktów normatywnych - stanowiących podstawę rozstrzygnięcia - wynika, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego należy dokonać oceny postępów w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku. Ocena tych osiągnięć następuje według Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] lipca 2017 r. Jak wynika z § 6 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P. rok akademicki trwa od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego. Znajduje to potwierdzenie w § 1 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2017/2018, zgodnie z którym rok akademicki 2017/2018 trwał od października 2017 r. do września 2018 r. Ponadto prawodawca w art. 66 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprost wskazuje, że rok akademicki trwa od dnia 1 października do dnia 30 września i dzieli się na 2 semestry. Co prawda ten akt normatywny nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, jednakże odzwierciedla wolę ustawodawcy w zakresie rozumienia roku akademickiego.

Według skarżącej kasacyjnie nie ma racji organ wskazując, że ustalenie terminu na złożenie wniosku o stypendium doktoranckie na dzień 30 czerwca (§ 4 ust. 4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich) przesądza o okresie, za który badane są osiągnięcia. Zachodzą wątpliwości co do zgodności takiego rozwiązania z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Skoro bowiem minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego w rozporządzeniu - będącym źródłem prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 1 Konstytucji) - jasno określił, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, to termin na złożenie takiego wniosku w danej uczelni powinien pozwolić na uwzględnienie wszelkich osiągnięć, zdobytych przez doktoranta w całym roku akademickim. Organ nie ma możliwości modyfikowania reguł określonych w ustawie i rozporządzeniu przez wydanie aktu o charakterze wewnątrz uczelnianym.

Jeśli stypendium ma zostać przyznane za osiągnięcia w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, to de facto złożenie takiego wniosku powinno nastąpić w roku akademickim następującym po tym, za który mają być ustalone osiągnięcia doktoranta. Gdyby uznać, że wniosek ma zostać złożony tak, jak chce tego organ, tj. do 30 czerwca, to de facto ocenie powinny podlegać osiągnięcia za rok akademicki 2016/2017, co pozbawione byłoby sensu. Dlatego konieczne jest dokonanie takiej wykładni przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, aby możliwe było zastosowanie poszczególnych uregulowań w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W ocenie skarżącej obowiązek złożenia wniosku do 30 czerwca nie powinien ograniczać możliwości wykazania się osiągnięciami uzyskanymi po tej dacie, lecz jeszcze przed końcem roku akademickiego, co znajduje oparcie w przepisach ww. rozporządzenia. Odmienna wykładnia doprowadziłaby do sytuacji, w której doktorant nie miałby możliwości wykazania się osiągnięciami zdobytymi w okresie od 1 lipca do 30 września. Zakwalifikowanie osiągnięć z tego okresu w kolejnym roku akademickim nie znajduje natomiast oparcia w obowiązujących przepisach. Naruszałoby to nie tylko przepisy ww. rozporządzenia, ww. Załącznika nr 1, ale także konstytucyjne standardy praworządności. W szczególności należy mieć na względzie, że zdobycie niektórych osiągnięć nie jest zależne od samego doktoranta. Przykładem są właśnie publikacje naukowe w renomowanych czasopismach czy monografiach naukowych, w których czas oczekiwania na publikację wynosi od kilku do kilkunastu miesięcy. Konsekwentnie przyjęcie zaproponowanej przez organ wykładni powodowałoby, że osiągnięcia uzyskane w okresie od 1 lipca do 30 września byłyby niejako "zmarnowane".

Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie już w pierwotnym wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego uwzględniła i udokumentowała osiągnięcia w postaci rozdziałów w monografiach naukowych przyjętych do druku (lecz niewydanych do [...] czerwca 2018 r.), przedstawiając zarówno teksty rozdziałów, jak i zaświadczenia redaktorów o przyjęciu tekstu do druku, zawierające m. in. wskazanie autora, tytuł, planowaną datę wydania (sierpień 2018 r.), numery ISBN oraz potwierdzenia otrzymania pozytywnych recenzji. Zwrot "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego" w powiązaniu z przepisami dotyczącymi składania wniosków o stypendium interpretować należy jako rok akademicki, za który ma zostać doktorantowi przyznane stypendium. Należy zatem uwzględniać wszelkie osiągnięcia doktoranta w roku akademickim poprzedzającym rok akademicki, na który ma zostać doktorantowi przyznane stypendium. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019, a zatem ocenie podlegać powinny wszelkie osiągnięcia z całego roku akademickiego 2017/2018. Organ aktem wewnątrzuczelnianym próbuje dokonać zmiany materii uregulowanej w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Przepis § 13 rozporządzenia nie pozostawił w tym zakresie swobody organom uczelni wyższych, zresztą ww. Załącznik nr 1 powtarza regulację zawartą w rozporządzeniu.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, de lege lata nie jest możliwe przyjęcie innego rozwiązania, bowiem byłoby ono sprzeczne z obowiązującymi aktami normatywnymi stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Możliwe byłoby to dopiero po uprzedniej zmianie przepisów nie tylko Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] lipca 2017 r., ale również przepisów rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Warte podkreślenia jest, że przepis art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wyraźnie zastrzega, że określenie w regulaminie organizacji i toku studiów doktoranckich może być dokonane tylko w takim zakresie, w jakim nie są one uregulowane w ustawie lub odrębnych przepisach. Z taką właśnie sytuacją, tj. uregulowania w ustawie i odrębnych przepisach, mamy do czynienia w przypadku stypendiów doktoranckich przyznawanych na podstawie art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W przypadku sprzeczności aktu prawa wewnętrznego (regulaminu) wydanego przez senat uczelni z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym sąd orzekający, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP powinien odmówić zastosowania przepisu regulaminu. Takie działanie sądu nie narusza zasady autonomii szkół wyższych (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), gdyż zasada ta nie może być rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań.

Skarżąca kasacyjnie wskazała ponadto, że nie są przekonujące wyjaśnienia organu co do możliwości uwzględnienia osiągnięć z okresu od lipca do września w kolejnym roku akademickim. Rozwiązanie takie nie ma podstawy normatywnej. Skoro przepisy ustawy i rozporządzenia odnoszą się do roku akademickiego, to nieuzasadnione byłoby uwzględnianie w postępowaniu stypendialnym osiągnięć z więcej niż jednego roku akademickiego. Organ nie wskazał na podstawy prawne, które umożliwiłyby przyjęcie takiego rozwiązania. Przyjęcie takiego rozwiązania spowodowałoby, że doktoranci ubiegający się o stypendium po I roku studiów doktoranckich nie mogliby uwzględnić swoich osiągnięć z okresu od lipca do września, bowiem nie byli wówczas jeszcze doktorantami - uwzględnienie tych osiągnięć z kolei prowadziłoby do naruszenia zasady równego traktowania, bowiem niektórym doktorantom uwzględniano by osiągnięcia zdobyte w okresie, gdy na studiach doktoranckich nie byli. Rozwiązanie takie istotnie wpłynęłoby również na sytuację doktorantów IlI roku, dla których osiągnięcia z okresu od lipca do września III roku studiów doktoranckich byłby niejako stracone, bowiem po IV roku studiów doktoranckich stypendia nie są przyznawane.

Do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącej kasacyjnie z [...] października 2019 r., w którym wskazała na trzy sprawy o podobnym stanie faktycznym i które - w czasie po złożeniu przez nią skargi kasacyjnej - zakończyły się prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, uchylającymi odmowne decyzje Rektora (sprawy o sygn. akt: IV SA/Po 338/19, II SA/Po 133/19 i II SA/Po 309/19). Skarżąca kasacyjnie powołała fragmenty argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu we wskazanych sprawach, celem uzasadnienia swojego wniosku wywiedzionego w skardze kasacyjnej.

W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 182 § 2 powołanej ustawy, należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Oceniając skargę kasacyjną według wskazanych powyżej kryteriów należało uznać ją za zasadną. Skuteczne są bowiem zarzuty naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz w związku z § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich i art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Przypomnieć należy, że w sprawie nie ma sporu co do liczby punktów przyznanych skarżącej za poszczególne osiągnięcia istotne ze względu na procedurę ubiegania się o stypendium doktoranckie, natomiast sporne jest to, za jaki okres powinny być uwzględnione te osiągnięcia, co w rezultacie ma wpływ na ostateczną liczbę punktów, od której zależy przyznanie stypendium doktoranckiego. Przypomnieć też należy, że decyzje wydawane w oparciu o art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym mają charakter uznaniowy. W myśl tego przepisu uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Uzyskanie stypendium jest uprawnieniem, a nie prawem podmiotowym, o czym świadczy wyraz "może". Co prawda nie zawsze jego zastosowanie w tekstach prawnych oznacza ewentualność, prawdopodobieństwo, możliwość określonego zachowania, czyli wyboru jednego z wariantów, a więc brak zobowiązania do określonego działania, gdyż w pewnych sytuacjach jest równoznaczne z takim właśnie obowiązkiem, lecz badając jego znaczenie należy oceniać użycie wyrazu w kontekście znaczeniowym brzmienia całego przepisu. W tym zakresie do głosu dochodzą też reguły wykładni prawa. W omawianym przypadku użycie wyrazu "może" oznacza możliwość, a nie obowiązek przyznania stypendium (wyrok NSA z 22 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1765/12, www.orzecznia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu). Jak wynika z brzmienia art. 200 ust. 3 ww. ustawy decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz jego wysokości podejmuje rektor, przy czym przepis ten nie stanowi tylko normy kompetencyjnej. Taki stan rzeczy uprawnia tylko do starania się o świadczenie. Oczywiste jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 343/17).

Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia zawartego w art. art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym określenia "może otrzymać" w istocie odpowiada przedstawionej powyżej interpretacji tego przepisu. Z tego powodu podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w związku z art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie mógł odnieść spodziewanego skutku.

Warunki przyznania stypendium doktoranckiego na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich formułuje przepis § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, w tym jego pkt 3, w myśl którego stypendium może być przyznane doktorantowi, który w raku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Ocena postępów w pracy naukowej powinna być dokonana zgodnie z tak sformułowanymi regułami w odniesieniu do wszystkich doktorantów ubiegających się o stypendium. Ustalenie więc okresu, za który należy wykazać się postępami w pracy naukowej, ma zasadnicze znaczenie. Kwestia ta od początku była sporna między skarżącą a organem i stanowiła zasadniczy zarzut wniesionej do Sądu I instancji skargi kwestionującej decyzję odmowną. Skarżąca kwestionując dokonaną przez organ administracyjny wykładnię przywołanych przepisów wskazała, jakie warunki spełniła, aby uzyskać sporne świadczenie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika tymczasem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w ogóle nie badał tej kwestii. Brak jest rozważań Sądu dotyczących wykładni § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, tj. zawartego w tym przepisie określenia "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego." Oznacza to, że Sąd I instancji nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w tym zakresie, który odnosi się do okresu, za jaki należy uwzględnić postępy w pracy naukowej wykazane przez skarżącą. Sąd I instancji pomimo tego, że wywiódł z wskazanego wyżej rozporządzenia powiązanie przyznania stypendium doktoranckiego z wynikami pracy naukowej i dydaktycznej oraz odnotował, że w załączniku do zarządzenia nr [...], w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego załącznika nr 12 do zarządzenia nr [...], nie ma możliwości punktowania publikacji przyjętych do druku, to jednak pominął istotę zagadnienia spornego w niniejszej sprawie i skupił się wyłącznie na niespornej kwestii przyznanych skarżącej punktów za poszczególne osiągnięcia naukowe. Na tę ostatnią kwestię wskazuje uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w którym Sąd przyjął ustalenia organu, że przesłanką wyodrębnienia grupy doktorantów, którzy otrzymali stypendium był fakt, że w ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie stypendium osobom, które zajęły miejsca od 1-10, a skarżąca otrzymała miejsce 17.

Sąd I instancji nie dokonał zatem kontroli zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, tj. obejmującym kluczowe dla sprawy zagadnienie - czy w kontekście ww. rozporządzenia w przepisach wewnątrzuczelnianych dotyczących przyznawania stypendium doktoranckiego został określony w sposób jednoznaczny okres, za jaki będą brane pod uwagę osiągnięcia naukowe doktorantów. Dopiero prawidłowe ustalenia w tym zakresie będą miały wpływ na ostateczną liczbę punktów za postępy naukowe i w rezultacie na możliwość uzyskania stypendium doktoranckiego.

Powyższe uchybienia świadczą o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można mówić, gdy sąd – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie rozpoznał sprawy w pełnym zakresie, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. To zaś z kolei oznacza, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona.

Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest co do zasady materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeśli sąd administracyjny przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym (por. wyrok NSA z 20 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2647/17, wyrok NSA z 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09)).

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przyjął, że "organ rozpatrując sprawę przyznania stypendium doktoranckiego nie był uprawniony do weryfikacji wyniku uzyskanego przez skarżącą w postępowaniu rekrutacyjnym, skoro został on ustalony decyzją ostateczną" (s. 5 uzasadnienia). Rację należy przyznać skarżącej kasacyjnie, że ustalenia Sądu I instancji w zakresie istnienia ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu rekrutacyjnym i wiążącej organ w przedmiotowej sprawie nie znajdują potwierdzenia ani w aktach sprawy ani nie zostały w jakikolwiek sposób wykazane przez Sąd. Uchybienia tego nie można rozpatrywać jako omyłki Sądu I instancji albo błędu wynikającego z niedokładnej lektury akt, co wskazywałoby, że Sąd I instancji mieści się w granicach stanu faktycznego sprawy, a błąd w odczytaniu akt skutkuje co najwyżej błędnym przedstawieniem stanu sprawy, czyli ewentualnym naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. Na przeszkodzie temu stoi inne ustalenie, które przyjął Sąd I instancji wskazujące, że "w uzasadnieniu decyzji Prorektor wskazał na okoliczności będące podstawą odmowy przyznania stypendium. Organ dokonał oceny wniosku skarżącej w oparciu o kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym." (s. 5 uzasadnienia). Zauważenia wymaga, że sytuację przyznania stypendium doktoranckiego zależnie od wyników w postępowaniu rekrutacyjnym reguluje § 13 ust 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, ale przepis ten dotyczy wyłącznie doktorantów I roku studiów doktoranckich. Prawidłowo zatem zauważa skarżąca kasacyjnie, że przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ skarżąca jest doktorantem III roku studiów doktoranckich. Jej sytuację w omawianym zakresie reguluje § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich w związku z art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Wobec tego więc, że art. 133 § 1 P.p.s.a. wyznacza granice, w których może operować sąd administracyjny przyjmując za podstawę orzekania w sprawie dany stan faktyczny, to naruszenie przywołanego przepisu ma miejsce w sytuacji wyjścia poza te granice. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach (prawidłowo) udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza bowiem orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Przyjęcie zaś przez Sąd I instancji, że organ nie jest uprawniony do weryfikacji wyniku uzyskanego przez skarżącą ustalonego decyzją ostateczną musi oznaczać, że Sąd oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, które nie znalazły również umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd I instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu w taki sposób, że doprowadził do przedstawienia stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy. Co więcej - w kontekście podnoszonego przez skarżącą kasacyjnie sposobu naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. - podkreślić trzeba, że przez akta sprawy administracyjnej, o których mowa we wskazanym przepisie prawa należy rozumieć pełną dokumentację potwierdzającą i dowodzącą przeprowadzenie w sprawie konkretnych czynności prawnomaterialnych i procesowych, która pozwala na kontrolę prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych oraz kontrolę zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 27 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2331/12).

Wobec powyższych uchybień zasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny ma obowiązek dołożenia należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a kontrola legalności działalności administracji publicznej będąca ustawowym obowiązkiem sądu musi być przeprowadzona zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3 § 1 oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. Tak przeprowadzona kontrola działalności administracji publicznej powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia sądowego, prawidłowo sporządzone uzasadnienie pozwala zaś poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania sądu I instancji. Sytuacja, gdy sąd administracyjny ogranicza się w dużym stopniu do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organy lub jego prostej akceptacji, nie służy realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej (wyroki NSA z: 14 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1619/10; 9 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2699/12, 11 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 810/14, 16 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 407/16).

Powyższe uchybienia powodują, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może merytorycznie ocenić zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej dotyczących błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, pierwszego akapitu Załącznika nr 1 do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] lipca 2017 r. zmieniającego Zarządzenie nr [...] z dnia [...]marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P., § 6 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w P. oraz § 1 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2017/2018, a także nie może zweryfikować podniesionych w skardze kasacyjnej argumentów na podstawie zaskarżonego wyroku. Ich weryfikacja w kontekście określenia "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego" wymagałaby dokonania kontroli zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny, co pozostaje w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego. Zgodnie z tą zasadą decyzję najpierw powinien skontrolować Sąd I instancji w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że kontrola ta objęła wszystkie elementy składające się na legalność owej decyzji, czemu powinno towarzyszyć (w znaczeniu musi) danie właściwego wyrazu w uzasadnieniu wyroku. Tylko wtedy można mówić o zachowaniu prawidłowej realizacji funkcji przypisanych każdemu ze wspomnianych Sądów. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny musiał uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Rzeczą tego Sądu będzie dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem art. 3 § 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a., co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku.

Uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu także ocenę podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 145a § 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2018 r. poz. 265).