Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 608/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 5, art. 243 par. 1, art. 92 par. 3, art. 245 par. 1 pkt 2, art. 29 par. 2 pkt 2, art. 26
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 6  ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 365 par. 1, art. 435 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 1 par. 1i2, art. 3 par. 2 pkt 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,b,c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 52 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. . I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] o nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P, na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/ K. Nikodem /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ W. Zygmont


UZASADNIENIE

Małżonkowie I. i R. R. złożyli wspólne zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 za 2005r.

Po przeprowadzeniu kontroli podatkowej Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] określił I. i R. R. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł, z uwagi na zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w firmie "E. – T." prowadzonej przez R. R. Podatnicy nie wnieśli odwołania od ww. decyzji, zatem decyzja stała się ostateczna.

Pismem z dnia [...] skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] I. R. wniosła o uchylenie wszystkich decyzji na mocy, których odpowiada za zobowiązania podatkowe męża R. R., uchylenie wszelkich wystawionych na jej nazwisko tytułów wykonawczych, wydanych w związku z odpowiedzialnością za zobowiązania męża oraz umorzenie toczących się przeciwko niej postępowań egzekucyjnych, a także cofnięcie dokonanych w tych postępowaniach zajęć i zwrot wyegzekwowanych kwot. Uzasadniając wniosek, wskazała na wyrok Sądu Rejonowego [...] i [...] z dnia [...].04.2009r. sygn. akt [...] na mocy którego ustanowiono z dniem 30.12.1996r. ustawową rozdzielność majątkową małżeńską I. R. i R.R.

Pismem z dnia [...] I. R. złożyła korekty zeznań podatkowych za lata 2003-2007, w których rozliczyła się indywidualnie. Korekty zeznań za ww. okres złożył również R. R..

W dniu [...] I. R. zwróciła się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...], o wznowienie, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej O.p, postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia[...] nr [...].

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w[...], postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie kontrolne nr [...] w oparciu o dyspozycję przepisu art. 243 § 1 O.p.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w[...] w wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] Nr [...], odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia[...] Nr[...], określającej małżonkom R. i I. R. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. w wysokości [...] zł., z uwagi na brak przesłanek określonych w przepisie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy O.p. Zdaniem organu fakty, na które powołuje się strona powstały po wydaniu decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 2005 r., ponieważ wyrok Sądu Rejonowego [...] i [...] , ustanawiający rozdzielność majątkową z dniem [...].12.1996r. wydany został w dniu [...].04.2009r., czyli po wydaniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. I. i R. R. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej uznał, iż powoływanie się na fakty, które powstały już po wydaniu decyzji ostatecznej, nie uzasadniają wznowienia postępowania, nawet gdyby miały one mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie organu, w związku z opodatkowaniem przez podatników osiągniętych w 2005r. dochodów w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)- dalej: u.p.d.f. , ponoszą oni solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe (stosownie do art. 92 § 3 O. p.), przy czym odpowiedzialność ta ma charakter trwały, a orzeczenie przez sąd rozdzielności małżeńskiej nie może mieć żadnego wpływu na tę solidarność.

Pismem z dnia [...] I. R. wniosła odwołanie, zarzucając Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] naruszenie przepisu art. 245 § 1 pkt 2 O. p. Odwołująca podniosła, iż organ kontroli skarbowej niezasadnie uznał, iż ustanie ustawowej wspólności małżeńskiej nastąpiło po dacie wydania ostatecznej decyzji określającej małżonkom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. w kwocie [...] zł. Zdaniem strony stwierdzenie powyższe jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Ustanie wspólności majątkowej nastąpiło bowiem z dniem [...].12.1996r., natomiast wyrok stwierdzający ten fakt wydany został w kwietniu 2009r. W momencie poinformowania organu o jego wydaniu, wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w momencie wydania decyzji, z oczywistych względów nieznane organowi. Według strony, istotną w rozpatrywanej

sprawie jest data powstania rozdzielności majątkowej, a nie data wydania wyroku stwierdzającego tę okoliczność.

Strona, powołując się na treść art. 29 § 2 pkt 2 ustawy O. p., podniosła, iż w przypadku ustania wspólności majątkowej podatnik nie będzie ponosił odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe współmałżonka tylko wtedy, gdy wspólność ta ustała przed powstaniem zobowiązania podatkowego. W rozpatrywanej sprawie ustanowienie ustawowej rozdzielności majątkowej nastąpiło z dniem 30.12.1996r., podczas gdy sporna decyzja organu podatkowego określająca małżonkom zobowiązanie w podatku dochodowym za 2005r. wydana została w dniu [...].[...].2008r., zatem w momencie istnienia między małżonkami ustawowej rozdzielności majątkowej.

Na potwierdzenie swojego stanowiska strona powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.08.2005r., sygn. FSK 2103/04, w którym Sąd podkreślił Jeśli (...) w orzeczeniu znoszącym wspólność majątkową wskazana zostanie data tego zniesienia, to zgodnie ze znowelizowanym art. 29 § 2 pkt 2 O.p., ta właśnie data będzie miała znaczenie, o ile wyrok ten stanie się wyrokiem prawomocnym."

W ocenie strony okoliczności sprawy wskazują, iż przesłanka wznowienia postępowania została spełniona, zatem zaskarżona decyzja jako niezgodna z prawem nie może się ostać.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że istotą wznowienia postępowania jest ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną ze względu na kwalifikowane wady postępowanie poprzedzającego wydanie decyzji. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za 2005 r. małżonkom I. i R.R. zakończone decyzją z dnia [...] nie zostało żadną z takich wad obarczone. Należy przyjąć, że pojawiły się nowe okoliczności istotne dla sprawy, które jednak nie istniały w chwili wydania przez organ kontroli skarbowej decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca I. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z [...].Zarzuciła organom naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy O.p., polegające na niewłaściwym interpretowaniu przesłanek dotyczących wznowienia

postępowania wbrew regułom logiki i ustalonej linii orzeczniczej oraz naruszenie art. 29 § 2 pkt 2 ustawy O.p., poprzez błędną interpretację i zignorowanie słusznego interesu obywatela. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia skutków obowiązującej od 01.01.2003r. zmiany przepisu art. 29 § 2 pkt 2 ustawy - O.p. Stosownie bowiem do treści art. 29 § 1 O. p., w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 tej ustawy, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Zgodnie natomiast z treścią znowelizowanego przepisu art. 29 § 2 pkt 2 tej ustawy, skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu. Zdaniem skarżącej oznacza to, że w przypadku ustania wspólności majątkowej podatnik nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe współmałżonka tylko wtedy, gdy wspólność ta zniesiona została (ustała) przed powstaniem zobowiązania podatkowego. Istotny jest zatem czas trwania wspólności majątkowej.

Według skarżącej reprezentowane przez nią stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17.10.2007r. sygn. akt ISA/Po 1240/07, w którym podkreślono iż zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z

1964r. . nr 43, poz. 296 ze zm.) orzeczenie prawomocne sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W świetle powołanego powyżej przepisu zarówno organy podatkowe, jak

i sądy administracyjne związane są treścią wydanego przez sąd cywilny orzeczenia.

Nie mogą kwestionować podjętego orzeczenia, ani weryfikować przesłanek jego wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że Ordynacja podatkowa nie zawiera żadnego przepisu, który wyłączałby zastosowanie art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego w postępowaniu podatkowym. Żaden przepis Ordynacji podatkowej nie uprawnia również organów podatkowych do badania przesłanek i okoliczności, jakimi kierował się sąd powszechny wydając określone orzeczenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej: p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Skarga jest zasadna.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Skarżąca w dniu [...] złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 2005 r. małżonkom I. i R. R. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.. Strona wskazała na nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, albowiem wyrokiem z dnia[...]kwietnia 2009 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. [...] i [...] w [...] ustanowił z dniem [...] grudnia 1996 r. ustawową rozdzielność majątkowa małżeńską I. D.R. domu K. R.R. Organy podatkowe rozpatrując wniosek skarżącej uznały, że powołana okoliczność nie stanowi przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, ponieważ nowe okoliczność wskazane przez stronę nie istniały w chwili wydania decyzji, o uchylenie której wnosi skarżąca. Wydanie wyroku o zniesieniu wspólności małżeńskiej nastąpiło po dacie wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w[...].Dlatego w zaskarżonych decyzjach odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 2005 r. małżonkom I. i R. R.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wznowienie postępowania następuje w przypadku, gdy po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W doktrynie prawa podatkowego wskazuje się, że przesłanka ta jest spełniona, gdy:

* ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody,

* okoliczności lub dowody nie były znane organowi,

* nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, mieć wpływ na meritum sprawy. Strona wnosząc o uchylenie decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie za 2005 r. wskazała na okoliczność, że od [...]grudnia 1996 r. została ustanowiona ustawowa rozdzielność majątkowa małżeńska skarżącej i jej męża, co zostało stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego P. [...] i [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Bez wątpienia jest to nowa okoliczność faktyczna, która nie była znana w dniu wydania decyzji. Jest to okoliczność istotna dla sprawy, której przedmiotem jest określenie zobowiązania podatkowego, albowiem zasadą określoną w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176, ze zm.) - dalej u.p.d.f. jest odrębne opodatkowanie małżonków od osiąganych przez nich dochodów. Przepis art. 6 ust. 2 określa warunki modyfikacji zasady opodatkowania, ustanawiając możliwość łącznego opodatkowania dochodów przez małżonków, m.in. pod warunkiem istnienia wspólności majątkowej małżonków przez cały rok podatkowy. Zatem powołana przez skarżącą okoliczność ma niewątpliwy wpływ na treść decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym i może być podstawą uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, o ile istniała w dniu wydania ostatecznej decyzji. Rację ma organ, że wyrok Sądu Rejonowego ustanawiający rozdzielność majątkową małżeńską skarżącej i jej męża został wydany po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego. Do powstania rozdzielności majątkowej doszło w wyniku wydania orzeczenia sądowego kształtującego nowy stan prawny w zakresie ustroju majątkowego małżonków. Jednakże zgodnie z art. 52 § 2 kro rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Ustawowa rozdzielności majątkowa małżeńska może być ustanowiona również z datą wcześniejszą niż data wydania orzeczenia czy też data wniesieni powództwa. W powołanym przez skarżącą

orzeczeniu Sąd ustanowił ustawową rozdzielność majątkową małżonków R.z dniem [...] grudnia 1996 r. Wyrok stał się prawomocny z dniem [...] maja 2009 r. Zgodnie z art. 365 § 1 kpc oraz 435 § 1 kpc wyrok ten wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również sądy oraz inne organy państwowe i administracji publicznej, a także osoby trzecie. Należy zatem przyjąć stan prawny, jaki wynika z prawomocnego orzeczenia sądowego.

Zdaniem Sądu wyrok ten rodzi skutki w postaci ujawnienia nowych okoliczności istniejących zarówno w dniu wydania decyzji, jak i istniejących również w dacie powstania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., istotnych dla sprawy, ponieważ brak jednej przesłanek koniecznych do wspólnego opodatkowania małżonków - istnienie wspólności majątkowej małżeńskiej, uniemożliwia łączne opodatkowanie małżonków.

W ocenie Sądu zarówno organ I jak i II instancji błędnie ocenił materiał dowodowy wskazując, że nową okolicznością istotną dla sprawy jest wyrok Sądu Rejonowego o zniesieniu wspólności majątkowej, a nie okoliczność nim stwierdzona, że ustawowa rozdzielność majątkowa małżeńska istniała od[...]grudnia 1996 r. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. poprzez stwierdzenie braku istnienia przesłanki do wznowienia postępowania i w związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ K. Nikodem /-/ K. Wolna-Kubicka /-/Wł. Zygmont