Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1377/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 129/19 w sprawie ze skargi Z.M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Z.M. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 129/19, po rozpoznaniu skargi Z.M. (dalej: skarżący) na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, w pkt I. uchylił zaskarżony rozkaz personalny; oraz w pkt II. zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych (słownie: czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Komendant Powiatowy Policji w [...] (organ I instancji) rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067) zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 24 sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w dniu 21 lipca 2018 r. na drodze krajowej nr [...] miało miejsce zdarzenie drogowe z udziałem skarżącego, będącego funkcjonariuszem Komendy Powiatowej Policji w [...]. Uznano, że zebrany materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadków oraz protokoły badania trzeźwości jednoznacznie wskazują, że skarżący popełnił przestępstwo określone w art. 178a § 1 kodeksu karnego, czyli kierował pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości. Podniesiono przy tym, że prokurator wydał postanowienie o przedstawieniu zarzutu skarżącemu o popełnienie przedmiotowego przestępstwa. Wskazano, że zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Charakter popełnionego czynu i jego duży ciężar gatunkowy, a także wydźwięk społeczny sprawiają, że nie można w szeregach Policji pozostawić policjanta, który dopuścił się tego typu naruszenia prawa. Według organu I instancji okoliczności dotyczące stwierdzenia popełnienia przez stronę skarżącą przestępstwa nie budzą żadnych wątpliwości. Organ I instancji wskazał, że zwrócił się do Związku Zawodowego Policjantów o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, w odpowiedzi otrzymał wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie do czasu zakończenia ewentualnego postępowania karnego.

Po rozpoznaniu odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy rozkaz personalny organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje na oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Decydujące znaczenie dowodowe należy według organu odwoławczego przypisać zeznaniom świadków zdarzenia. Wprawdzie nie widzieli oni czy skarżący kierował pojazdem na drodze, ale bezspornie potwierdzają, że próbował wyjechać samochodem z przydrożnego rowu na jezdnię, ponieważ miał uruchomiony silnik pojazdu, zapięte pasy bezpieczeństwa, trzymał rękę na kierownicy i dźwigni zmiany biegów, włączał bieg, a także dodawał gazu. Ponadto zwrócił się do jednego ze świadków o pomoc w wypchnięciu pojazdu w celu kontynuowania jazdy. Istotnym dowodem w sprawie są również wyniki przeprowadzonego badania stanu trzeźwości na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, którego stężenie w pierwszym badaniu wynosiło 1,26 mg/l, co stanowi prawie 2,7 promila. W ocenie organu, nie może budzić wątpliwości, że skarżący działał umyślnie, co wynika z zeznań świadków i oświadczeń złożonych do protokołu, nie ma żadnych wątpliwości, że to skarżący próbował wyjechać autem z rowu, będąc pod wpływem alkoholu. Do zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy ze służby nie jest wymagana przesłanka prawomocnego wyroku skazującego, czym innym jest bowiem popełnienie przestępstwa, a czym innym popełnienie czynu o znamionach przestępstwa. Zaznaczono, że popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest pozbawione takich elementów jak zawinienie i społeczna szkodliwość. Oczywistym jest zaś w ocenie organu odwoławczego, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Organ wskazał również, że postępowanie przygotowawcze przeciwko skarżącemu jest nadal w toku.

Skargę na ww. rozkaz personalny wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć zapadłych w obydwu instancjach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawanie w służbie.

Powołany wyżej przepis bez wątpienia wskazuje na fakultatywną podstawę prawną zwolnienia policjanta ze służby, tak więc decyzja w tym zakresie podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Kontrola takiej decyzji przez Sąd polega na badaniu, czy nie nosi ona cech dowolności, tj. czy organ wybrał dopuszczalne prawnie rozstrzygnięcie oraz czy wyboru tego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Dlatego też podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego wymaga od organu takiego skonstruowania uzasadnienia, by wybór określonego kierunku jawił się jako niewątpliwy.

Do prawidłowego zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, a tym samym zwolnienia na tej podstawie prawnej policjanta ze służby niezbędne jest wykazanie jednoczesnego wystąpienia trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tejże normy, a zatem ustalenia faktu popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, oczywistości popełnienia tego czynu, a także wykazania, że uniemożliwia to pozostawanie policjanta w służbie. Ustawa o Policji nie zawiera legalnej definicji pojęcia "oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa".

Na gruncie tego przepisu orzecznictwo sądowe wypracowało jednolite stanowisko, że "oczywistość" należy rozumieć w szerokim znaczeniu. Chodzi tu zatem o sytuację niewątpliwą, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne bezpośrednie dowody, wzajemnie się uzupełniające, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. Oczywistość można bowiem przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, na pierwszy rzut oka, wręcz jaskrawie bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., w sprawie I OSK 1028/16 i z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie I OSK 735/12).

W orzecznictwie przyjmuje się również, że zaistnienie przesłanek określonych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, gdyż wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia policjanta ze służby i w przypadku popełnienia przestępstwa umyślnego jest to przesłanka obligatoryjna.

Zdaniem Sądu I instancji, dokonując kontroli zaskarżonego rozkazu personalnego koniecznym było zatem ustalenie, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwala przyjąć fakt oczywistego popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 kodeksu karnego.

Sąd I instancji podał, iż pewne okoliczności nie mogą budzić najmniejszych wątpliwości i z pewnością są one oczywiste. Pierwszą z nich jest to, że w dniu [...] lipca 2018 r. około godziny [...] skarżący znajdował się pod znacznym działaniem alkoholu, najpełniej obraz ten oddają słowa skarżącego, który do jednego ze świadków stwierdził, że jest "nachlany". Bez wątpienia, wówczas skarżący znajdował się na siedzeniu kierowcy w swoim samochodzie, miał zapięte pasy bezpieczeństwa i nieudolnie próbował się wydostać z przydrożnego rowu poprzez dodawanie gazu oraz zmianę biegów. Przedstawione wyżej okoliczności stały się podstawą do przyjęcia przez organ tezy, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, określony w art. 178a § 1 k.k. Organy nie rozważyły jednak, albo wręcz pominęły inne okoliczności, które mogłyby przynajmniej wzbudzić refleksję, co do tego czy w rozpoznawanej sprawie wszystko jest oczywiste.

W ocenie Sądu w sytuacji, w której samochód znajduje się w przydrożnym rowie i się nie przemieszcza, to osoba znajdująca się na fotelu kierowcy pomimo włączonego silnika nie popełnia jeszcze przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Przepis ten wyraźnie stanowi, że odpowiedzialności karnej podlega ten kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym wodnym lub powietrznym. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 lipca 2015 r. w sprawie IV KK 201/15 (LEX nr 1765994) wskazał, że przewidziane w art. 178a § 1 k.k. kryterium "ruchu lądowego" należy wiązać nie tyle z formalnym statusem konkretnej drogi, czy też określonego miejsca, lecz z faktyczną dostępnością i rzeczywistym jego wykorzystaniem dla ruchu pojazdów i innych uczestników. Natomiast Sąd Okręgowy w Kielcach w wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie IX Ka 1523/13 (LEX nr 1717640) stwierdził, że istota przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. polega na prowadzeniu, czyli kierowaniu pojazdem mechanicznym na drodze każdego rodzaju w stanie nietrzeźwości. Przez prowadzenie pojazdu należy rozumieć wprawienie go w ruch, kierowanie nim, nadawanie prędkości i hamowanie w sposób zgodny z konstrukcją pojazdu.

Sąd I instancji w pełni podzielił zaprezentowane wyżej poglądy i wykluczył, aby przydrożny rów pomimo tego, że znajduje się najprawdopodobniej w pasie drogowym, mógł być wykorzystywany dla ruchu pojazdów, a jeżeli nie może do tego celu wykorzystany to nie można kierowcy znajdującemu się za kierownicą samochodu znajdującego się w rowie przypisać czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. Podobnie rzecz się przedstawia z pozostałymi elementami niezbędnymi do przypisania tego rodzaju czynu określonej osobie. Wówczas gdy samochód znajdował się w rowie skarżący nie zdołał wprawić go w ruch, tym samym nie kierował nim, nie nadawał prędkości, ani nie hamował.

W ocenie Sądu, przedstawione wyżej argumenty należało rozważyć z uwagi na to, że każdy z przesłuchanych świadków po raz pierwszy zauważył samochód skarżącego wówczas, gdy znajdował się on już w przydrożnym rowie, nikt z nich nie widział jadącego samochodu. Do pewnego stopnia niewiadomą pozostaje więc to, kto kierował samochodem skarżącego, gdyż nie ustalono jak długo znajdował się on w rowie i czy pomiędzy zjazdem samochodu do rowu, a przybyciem pierwszego ze świadków mogły z niego wysiąść jakieś osoby i się oddalić, a skarżący zdołałby się przesiąść na siedzenie kierowcy. Pamiętać należy, że zdarzenie miało miejsce w godzinach nocnych, kiedy to ruch na drodze z pewnością jest zminimalizowany. Okoliczności tych nie wyjaśniono, a jednocześnie uznano, że znamię oczywistości czynu zostało w sposób dostateczny ustalone.

Dalej Sąd podał, iż faktem jest, że na pytanie świadka D. P. skąd i dokąd jedzie skarżący odpowiedział, że z [...] do [...]. Nie można jednak z tego stwierdzenia wyprowadzać zbyt daleko idących wniosków, gdyż skarżący nie potwierdził tego, że kierował samochodem z [...] do [...], a jedynie to, iż nim jechał. Skarżący z pewnością po przybyciu świadków chciał wyjechać z rowu i tym samym kierować samochodem, powyższa okoliczność z pewnością może być podstawę do poczynienia ustaleń, kto kierował wcześniej samochodem. Organy jednak takich rozważań nie poczyniły, zresztą wydaje się, iż wyprowadzanie wniosków na podstawie poszlak w sposób drastyczny rozmija się z ze stwierdzeniem, że popełnienie danego czynu jest oczywiste. Natomiast faktem jest, że po przybyciu świadków na miejsce zdarzenia skarżący nie wyjechał z rowu i opuścił samochód.

Sąd I instancji podkreślił, że organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) dalej powoływanej jako k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą.

Dlatego też w świetle przywołanych zasad nie można zaakceptować tego, że na podstawie notatki służbowej przeprowadzonej z rozmowy dwa dni po zdarzeniu ze skarżącym odstępuje się od zaniechania przesłuchania go, nie wykonując w tym celu żadnej czynności. Podobnie trudno jest zrozumieć, dlaczego organ odwoławczy w najmniejszym stopniu nie zareagował na pismo dołączone do odwołania, w którym pełnomocnik skarżącego składa do prokuratury wniosek o przesłuchanie dwóch świadków na okoliczność tego kto w dniu zdarzenia znajdował się w samochodzie skarżącego i kto nim kierował.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2018 r. w sprawie I OSK 1371/17 (dostępne w CBOSA), stwierdził, że sprawa zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji różni się od postępowania karnego, które ma na celu wykrycie sprawcy przestępstwa i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Różnice w zakresie podmiotowym i przedmiotowym tych postępowań powodują, że okoliczności istotne w jednej z tych spraw, nie są automatycznie istotne w drugiej sprawie, organ może jednak powoływać się na każde z tych postępowań. Tak więc nie tylko nie było przeszkód ku temu, aby przesłuchać świadków zawnioskowanych w postępowaniu karnym, ale również do tego by skorzystać z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym. Okoliczności dotyczące tego kto w dniu [...] lipca 2018 r. jechał samochodem skarżącego, a zwłaszcza kto nim kierował, mają bowiem najistotniejsze znaczenie w obu prowadzonych sprawach, tj. karnej i administracyjnej.

Zdaniem Sądu, w oparciu o tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowym nieuprawnionym było wyprowadzenie wniosku, że oczywistym jest, iż skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa określony w art. 178a § 1 k.k.

Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że nie zachodzi konieczność uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż wystarczającym będzie jak materiał dowodowy uzupełniony i oceniony zostanie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł organ, zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a tym samym zachodzi podstawa do uchylenia decyzji z uwagi na naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność kto kierował wcześniej samochodem, podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący chciał wyjechać samochodem, który znajdował się w granicy drogi publicznej oraz rowu, a tym samym kierował samochodem, a wnioskowani świadkowie nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię przepisu prawa materialnego tj. art. 178a § 1 k.k. poprzez przyjęcie, aby przydrożny rów nie mógł być wykorzystywany dla ruchu pojazdów, a tym samym nie można kierowcy znajdującemu się za kierownicą samochodu znajdującego się w rowie przypisać przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż skarżący będąc w stanie nietrzeźwości chciał wyjechać samochodem, który znajdował się w obrębie rowu i drogi publicznej, a tym samym kierował samochodem, przez co zostały wyczerpane znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k.

Ponadto skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) art. 41 ust. 2 pkt 8 poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy nieuprawnione było wyprowadzanie wniosku, że oczywistym jest, iż skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa określony w art. 178a § 1 k.k. oraz że okoliczności zdarzenia wyczerpują znamiona strony przedmiotowej powyższego przestępstwa, co potwierdza wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a następnie skierowanie aktu skarżącego wobec skarżącego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania ujęte w art. 183 § 2 P.p.s.a., w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych przez skargę kasacyjną .

Skarga kasacyjna wniesiona przez organ w całości okazała się uzasadniona.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był odnieść się do kierowanych wobec wyroku Sądu I instancji zarzutów procesowych. Sprowadzają się one do kwestionowana oceny materiału dowodowego dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Sąd ten uznał, że nie wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Wprawdzie Sąd I instancji stwierdził kategorycznie, że nie budzi wątpliwości fakt iż skarżący będąc nietrzeźwym usiłował wyjechać z przydrożnego rowu ( miał zapięte pasy bezpieczeństwa, dodawał gazu, zmieniał biegi ), to jednak zdaniem Sądu skarżący nie prowadził samochodu, rów nie służy bowiem do prowadzenia pojazdów.

Na wstępie trzeba wyjaśnić, że jak wynika z rozdziału 1 dział IV rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr. 43, poz. 430 ), rowy przydrożne są elementem technicznym drogi i należą do wyposażenia technicznego pasa drogowego.

Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U 2021. 1376 t. j. ), pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Droga to zaś budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym ( art. 4 pkt. 2 ustawy o drogach publicznych ).

Z powyższych przepisów wynika, że rów przydrożny stanowi nieodłączną część drogi, co oznacza że powinien być traktowany identycznie. Wprawdzie rów przydrożny co do zasady realizuje inną funkcję ( zbierania wody ), to jednak będąc częścią składową pasa drogowego, w ramach którego zlokalizowana jest droga, powinien być uznany za budowle służącą do prowadzenia ruchu drogowego.

W świetle przytoczonych regulacji prawnych, jako błędne należy ocenić, twierdzenie Sądu I instancji, co do tego że rów przydrożny nie jest wykorzystywany do ruchu pojazdów.

W rozpoznawanej sprawie skarżący został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w razie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie organ nie miał podstaw do zastosowania opisanej podstawy zwolnienia, albowiem jak wynika z art. 178a § 1 K.k. przestępstwo tam penalizowane polega na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, podczas gdy rów przydrożny nie jest przeznaczony do ruchu pojazdów. Jednocześnie Sąd I instancji przyznał, że nie budzi żadnych wątpliwości, iż skarżący był nietrzeźwy, miał zapięte pasy, zmieniał biegi usiłując wyjechać z rowu.

Jak wskazano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, rów przydrożny stanowi element drogi i jako taki zawiera się w infrastrukturze służącej do prowadzenia ruchu drogowego. Innymi słowy skarżący nie tylko że znajdował się na szeroko pojętej drodze, ale też nieudolnie usiłował prowadzić samochód (prowadzenie pojazdu to wprowadzenie go w ruch i nadanie mu kierunku jazdy ), będąc w stanie nietrzeźwości. Już z pierwszej notatki urzędowej sporządzonej w sprawie wynika, że funkcjonariusz, który zgłosił zdarzenie podał iż skarżący próbował wyjechać z rowu pojazdem, lecz mu się to nie udało ponieważ pojazd zawiesił się na skarpie. Powyższy fakt potwierdzili świadkowie A.K., E.K. i D.P. W świetle ich zeznań w pełni logiczna wydaje się teza, co do tego że skarżący prowadził samochód. Podejmował on bowiem wszystkie czynności mające na celu wydobycie się z rowu.

Oznacza to, że organ mógł skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zupełnie niezrozumiałe są wątpliwości Sądu I instancji dotyczące spełnienia warunku jakim jest oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że cyt: " Do pewnego stopnia niewiadomą pozostaje więc to, kto kierował samochodem skarżącego, gdyż nie ustalono jak długo znajdował się on w rowie i czy pomiędzy zjazdem samochodu do rowu, a przybyciem pierwszego ze świadków mogły z niego wysiąść jakieś osoby i się oddalić, a skarżący zdołałby się przesiąść na siedzenie kierowcy ".

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, z którego w najmniejszym stopniu nie wynika, aby w zdarzeniu, poza skarżącym uczestniczyły inne osoby, zarzucanie organowi że nie poczynił ustaleń w tym zakresie, nie znajduje żadnego logicznego uzasadnienia. Potwierdza to, wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2019r. sygn. [...], którym Z.M. uznano za winnego popełnienia czynu z art. 178a §1 KK., a Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] marca 2020r. sygn, [...] utrzymał wyrok Sądu Rejonowego w mocy.

Mając na uwadze powyższe skarga kasacyjna wniesiona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wszystkie podniesione w niej zarzuty ( procesowe i materialne okazały się słuszne ), co na podstawie art. 188 Ppsa uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi Z.M.. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt. 2 Ppsa.