Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1668/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018r. Nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie przepisów art. 5, art. 6, art. 7 ust. 2, art. 8 i art. 13 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdził A. S., T. S., H. T., B. T. oraz A. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S., A. S., A. S. i J. T. nieruchomości we L. przy ulicy [...], woj. [...]. Ponadto w pkt 5 niniejszej decyzji organ wojewódzki odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ulicy-[...], w odniesieniu do udziału spadkowego wynoszącego 1/8 części przysługującego J. T. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że w 1/8 części spadek po właścicielach mienia pozostawionego nabył J. T., który nie posiada obywatelstwa polskiego.

Odwołanie od powyższej decyzji w odniesieniu do jej pkt 5 wnieśli H. T. i J. T., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata J. F.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2450/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w punktach od 1 do 4. Ponadto Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 nie podlega wykonaniu, a w pozostałej części, oddalił skargę.

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 2201/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną H. T. i J. T. od powyższego wyroku.

W dniu 22 marca 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek J. T. o wydanie decyzji przyznającej rekompensatę zabużańską. Według wnioskodawcy o decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. nie został przez Wojewodę [...] zawiadomiony i nie uczestniczył w przedmiotowym postępowaniu oraz żadna pierwszoinstancyjna decyzja nie została w stosunku do niego wydana.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz art. 104 k.p.a. odmówił J. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ulicy [...], woj. [...]. W uzasadnieniu organ wojewódzki podał, że wniosek J. T. został złożony po upływie ustawowego terminu na jego złożenie a więc nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie, zatem Wojewoda stosownie do treści art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zobligowany został do wydania decyzji odmownej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Pana J. T.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę niniejszą podniósł, że jak wskazuje się w orzecznictwie, dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony - zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni, albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. Tożsamość musi też dotyczyć przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski Komentarz, 2004, s. 735; por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, Minister stwierdził, iż zarówno sprawa tocząca się przed Wojewodą [...] zakończona wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] jak i sprawa tocząca się przed Ministrem Skarbu Państwa zakończona wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] dotyczy ubiegania się przez J. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S., A. S., A. S. i J. T. nieruchomości we L. przy ulicy [...], woj. [...]. W rezultacie ww. postępowania dotyczą z całą pewnością tego samego podmiotu (strony postępowania), a także tego samego stanu prawnego.

Zatem, przedmiotowa sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

Organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, iż J. T. został uznany za stronę przedmiotowego postępowania zakończonego decyzją ostateczną Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...], w późniejszym okresie prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ponadto zaznaczył, iż przedmiotem odwołania J. T., skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jak i skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego był pkt 5 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., który odnosił się do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w udziale 1/8 części dotyczącej J. T., a więc upada zarzut strony aby nie wiedziała o wydanych rozstrzygnięciach.

Z uwagi na fakt, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w zakresie pkt 5 ww. decyzji stała się prawomocna w dniu [...] grudnia 2014 r. organ odwoławczy jest zobowiązany uchylić decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] i umorzyć postępowanie. Powyższe znajduje odzwierciedlenie m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 403/13: "Organ drugiej instancji nie dysponuje środkiem prawnym w postaci stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, to w sytuacji wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 KPA zobligowany jest uchylić decyzję pierwszoinstancyjną jako dotyczącą sprawy rozstrzygniętej uprzednio ostateczną decyzją administracyjną i umorzyć postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe."

Z uwagi na fakt, iż w/w decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. była wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem dotyczyła tego samego podmiotu i przedmiotu, co poprzednia decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], która stała się prawomocna na skutek orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2201/14 należało ją uchylić i umorzyć postępowanie administracyjne.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. T. zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania przed organem I instancji na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego sprowadzającego się do stwierdzenia, że postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 roku nr [...] dotyczyło tego samego podmiotu (skarżącego J. T.), w sytuacji, gdy: z sentencji w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 roku (pkt 5) ani z rozdzielnika tej decyzji nie wynika, aby była ona wydana J. T. ani do jego osoby skierowana czy też doręczona (brak w rozdzielniku), albowiem nikt nie reprezentował J. T. w tym postępowaniu, o czym świadczy treść wniosku pozostałych spadkobierców właściciela mienia z dnia 08 marca 2007 roku wszczynającego postępowanie, decyzji oraz dokumentów zgromadzonych w sprawie, oraz co potwierdził również organ poprzez brak odmowy przyznania rekompensaty osobie J. T. w sentencji decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 roku nr [...] oraz fakt, iż w rozdzielniku decyzji nie został wymieniony H. T. jako pełnomocnik J. T., co w konsekwencji powoduje, iż decyzja I instancji w stosunku do J. T. nigdy nie została wydana ani doręczona, a tym samym uznać należy, że organ II instancji pozostaje w błędzie stosując art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania przed organem I instancji.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji z wniosku J. T. z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S., A. S., A. S., J. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we L. przy ul. [...], woj. [...] uznając, że przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta wcześniejszą ostateczną decyzją Wojewody [...] lutego 2010 r.

Należy wskazać, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie przed organem pierwszej instancji w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. Dzieje się tak m. in. wówczas, gdy postępowanie dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 138 k.p.a., Lex 2013, nr 157136).

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 43/13). Innymi słowy brak jest prawnych możliwości ponownego rozpoznania danej sprawy, jeżeli w tej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i nie została ona wyeliminowana z obrotu.

W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S., A. S., A. S. i J. T. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we L. przy ul. [...] toczyło się już przed organami administracji publicznej. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2010 r., odmówił J. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia opisanej nieruchomości poza obecnymi granicami RP (pkt 5 decyzji). Skarga na decyzję z dnia [...] września 2010 r. w części dotyczącej pkt 5 decyzji Wojewody została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2450/10, jak również oddalona została skarga kasacyjna od tego wyroku wniesiona przez J. T., wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2014r. sygn. akt I OSK 2201/14. Nie ulega zatem wątpliwości, że niniejsza sprawa, wszczęta na skutek wniosku J. T., była już przedmiotem rozpoznania organów administracji publicznej (Wojewody [...] oraz Ministra Skarbu Państwa), a także wojewódzkiego sądu administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, i wydane decyzje odmawiające potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty w odniesieniu do udziału spadkowego wynoszącego 1/8 części nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu oczywiste jest, że zachodzi tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. Stronami postępowania w tych sprawach, toczących się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, są te same osoby i dotyczą one rekompensaty z tytułu pozostawienia tej samej nieruchomości przez te same osoby poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie decyzja z dnia [...] lutego 2010r. Wojewody [...] nie została skierowana do J. T., jednakże uchybienie powyższe zostało sanowane przez organ odwoławczy, bowiem Minister Skarbu Państwa rozpoznał wniesione właśnie przez J. T. odwołanie od tej decyzji. Następnie J. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Skarbu Państwa, a po oddaleniu jego skargi, wniósł skargę kasacyjną która również została oddalona. Tak więc J. T. mimo, że decyzja organu I instancji nie została mu doręczona, to aktywnie uczestniczył w postępowaniu poprzez wnoszenie kolejnych środków zaskarżenia.

Słusznie zatem organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, merytoryczne rozpoznanie przez organy tej samej sprawy, tego samego skarżącego, spowodowałby bowiem stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem i brak jest podstaw do jej uchylenia. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.