Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 299/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 299/05 | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec, Sędziowie: WSA Urszula Zięba, Asesor WSA Beata Cieloch (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006r., sprawy ze skargi W. W., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 30 grudnia 2004r nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług od miesiąca [...] do [...] 2000r oraz za [...] i [...]2001r, , Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100zł ( sto złotych )., , ,


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2004roku do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynął wniosek podatnika W. W. z prośbą o umożliwienie spłaty w 12 ratach miesięcznych zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: [...] , [...] , [...] , [...] 2000 roku i miesiąc [...] i [...] 2001 roku w łącznej wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł . Wniosek uzasadniono tym, iż przy obecnych dochodach podatnik nie jest w stanie jednorazowo spłacić takiej sumy.

Decyzją z dnia [...] 2004 roku Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał ,iż źródłem powyższego zobowiązania była prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych ,która uległa likwidacji w dniu [...] 2001r., a zaległość podatkowa powstała w związku ze złożeniem deklaracji VAT- 7. Ustalono także ,iż wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Jego żona nie pracuje Wnioskodawca ma na utrzymaniu jedno dziecko w wieku 22 lat. Koszt miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem tj. czynsz, energia, gaz określono na kwotę [...] zł . Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji stwierdził ,iż wniosek o rozłożenie na raty nie zasługuje na uwzględnienie . Zdaniem organu I instancji możliwość rozłożenia na raty przewidziana art.48 Ordynacji podatkowej dotyczy wyjątkowych sytuacji , a więc takich , w których sytuacja strony w sposób oczywisty wymaga , aby interes fiskalny Państwa ustąpił miejsca interesowi podatnika. Ponadto organ wskazał ,iż dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Stwierdził , iż działalność gospodarcza podejmowana jest na własną odpowiedzialność . Zakończenie jej prowadzenia ,czy niepowodzenia finansowe nie mogą skutkować zastosowaniem ulgi , bowiem skutki indywidualnie podejmowanych przez podatnika decyzji jak również sposób gospodarowania swoim majątkiem nie może być przeniesiony na budżet państwa. Organ wskazał także , iż nie bez znaczenia jest także fakt, iż zaległość podatkowa dotyczy podatku od towarów i usług, zatem podatek ten zapłacili nabywcy towarów jako mieszczący się w cenie , a podatnik kwoty te zatrzymał, nie przekazując ich na konto Urzędu Skarbowego. Ponadto organ I instancji podniósł ,iż obecna sytuacja materialna podatnika aczkolwiek trudna nie uzasadnia jednak o konieczności zastosowania ulgi podatkowej, bowiem prowadziłoby to wprost do akceptowania niewłaściwego zachowania podatników i umożliwiało unikanie przez nich obowiązków podatkowych. Wskazano także ,iż należy brać również pod uwagę realne możliwości wykonania decyzji. Podniesiono, iż organ podatkowy ze zrozumieniem podchodził do kłopotów finansowych podatnika związanych z regulowaniem należności podatkowych i decyzją dnia [...].2004 r. rozłożył na 17 rat zapłatę zaległości w podatku od towarów i usług za okres od [...]1999r. - [...] 2001r. , jednak terminy płatności raty [...] i [...] nie zostały dotrzymane.

Od powyższej podatnik pismem z dnia [...] 2004 roku złożył odwołanie , w którym nie wskazał żadnych zarzutów przeciwko decyzji, jedynie ponownie zwrócił się z prośbą o rozłożenie zaległości podatkowych na raty stwierdzając, iż nie jest w stanie jednorazowo uregulować kwoty zaległości. Ponadto dodał, że żona jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, syn natomiast po odbyciu służby wojskowej został zarejestrowany jako bezrobotny z prawem do zasiłku. Rozłożenie zaś powyższej kwoty na raty umożliwi mu spłatę zobowiązania.

Decyzją z dnia 30 grudnia 2004 roku Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję .W uzasadnieniu decyzji podniósł ,iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest art.48 &1 pkt.2 Ordynacji podatkowej stanowiący ,że organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika , na jego wniosek może rozłożyć na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Użyte w tym przepisie przez ustawodawcę sformułowanie " może" stanowi ,iż powyższa decyzja oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego. Rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej ma charakter wyjątkowy . Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej zasady . Zaległość podatkowa będącą przedmiotem zaskarżonej decyzji powstała na skutek niezapłacenia deklarowanej kwoty zobowiązania wynikającego ze złożonych deklaracji VAT-7. Podkreślono ,iż zaległości podatkowe nie powstały na skutek zdarzeń na które podatnik nie miał wpływu, lecz wyłącznie na skutek zaniedbań i braku terminowej wpłaty zadeklarowanego podatku. Ponadto stwierdzono, iż podatnik nie wskazał na podjęte lub zamierzone działania zmierzające do poprawy sytuacji finansowej, czy też na źródła z których mogłaby spłacać ewentualne raty.

Od powyższej decyzji W. W. złożył skargę i wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy . Skarżący nie wniósł żądnych zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji, przedstawił ponownie swoją sytuację materialną powołując przy tym argumenty wskazane wcześniej we wniosku i w odwołaniu. Ponadto stwierdził , iż odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowych całkowicie uniemożliwi mu spłacenie długu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano ,iż podatnik występując o udzielenie rat przedstawił swoją sytuacje finansową jako trudną. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest wynagrodzenie podatnika w wysokości [...] ,zł netto miesięcznie. Natomiast osiągane dochody przez podatnika w latach 2002-2003 według PIT-5 kształtowały się następująco: w 2002r. dochód z innych źródeł wyniósł [...] zł , w 2003r. dochód z wynagrodzenia wyniósł [...] zł oraz z innych źródeł [...] zł .

Koszty utrzymania mieszkania wynoszą około [...] zł ( energia, gaz). Na utrzymaniu podatnika pozostaje niepracująca żona i syn.

Z powyższego wynika, że uzyskiwane miesięczne dochody rodziny w kwocie [...] zł wystarczają zaledwie na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem domu i wyżywieniem rodziny. Zatem w ocenie organu odwoławczego sytuacja taka może uniemożliwić wywiązanie się z ewentualnie przyznanych rat w podatku od towarów i usług.

Podatnik nie wskazał natomiast na podjęte lub zamierzone działania zmierzające do poprawy sytuacji finansowej, czy też na źródła z których mogłaby spłacać ewentualne raty.

W tej sytuacji organ nie mógł przychylić się do wniosku podatnika, gdyż wydanie pozytywnej decyzji czyniłoby ją niewykonalną. Stwierdzono, że zasadne jest przesuwanie terminu zapłaty podatków jedynie takim podatnikom, którzy znaleźli się przejściowo w trudnej sytuacji finansowej, podejmują działania w kierunku rozwiązania narosłych problemów i gwarantują, że ratalny sposób zapłaty zobowiązań zostanie dotrzymany. Ulgi określone w art. 48 ustawy Ordynacji podatkowej, ze względu na ich nadzwyczajny charakter powinny stanowić incydentalna pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej i to w sytuacji, gdy istnieje pozytywna prognoza dalszej sytuacji finansowej zobowiązanego.

Natomiast jak wynika z informacji Urzędu Skarbowego podatnik posiada jeszcze zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 i 2001r. w kwocie 1.243,33 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 1.073,20 zł. Do chwili obecnej nie podjęto żadnych działań zmierzających do uregulowania istniejących zobowiązań, choćby w części. Nierzetelność podatnika nie może być w nieskończoność premiowana udzielaniem ulg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 z 2002r.poz.1269 z poźn. zm.- oznaczana dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada ,czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn podanych w jej uzasadnieniu .

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wynikającej z art. 123 &1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacji podatkowej(Dz.U. Nr137,poz.926 z późn.zm.) zasady czynnego udziału stron , zgodnie z którą organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania , a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Udział strony "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 17.08.1999r SA/Rz 282/99 LEX nr 42510)

W przedmiotowej sprawie przed organem I instancji nie wydano postanowienia w trybie art.200&1 w/w ustawy - Ordynacji podatkowej celem umożliwienia wypowiedzenia się w terminie 7 dni w sprawie zebranego materiału dowodowego, a wydane postanowienie przez organ II instancji zdaniem Sądu nie sanuje powyższego uchybienia.

Powyżej zacytowany przepis wyraźnie wskazuje ,iż możliwość wypowiedzenia się musi dotyczyć każdego stadium postępowania podatkowego. Czym innym jest zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, wyrażające się w umożliwieniu jej składania wyjaśnień, zgłaszania dowodów oraz uczestniczenia w ich przeprowadzaniu, a czym innym stworzenie jej możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, będące dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie to takie, w którym uwzględniono oba te elementy.(por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.05.2005r.III SA/Wa 214/04)

Przepis art. 200 § 1ustawy- Ordynacji podatkowej , zawierający konkretyzację normy ujętej w art. 123 Ordynacji podatkowej stanowi procesową gwarancję realizacji uprawnień strony postępowania podatkowego w zakresie jej pełnego udziału w tym postępowaniu. Strona musi mieć zatem prawną możliwość ustosunkowania się do ustaleń w każdej fazie postępowania. Z uwagi na brak kontradyktoryjności postępowania podatkowego każda wypowiedź strony w sprawie może przyczynić się do realizacji zasady zupełności postępowania, o której mowa w art. 122 i art. 187 § 1 cytowanej ustawy - Ordynacji podatkowej , w wyniku czego ulec może zmianie dotychczasowa prawna kwalifikacja ustalonego stanu faktycznego. Konsekwencją braku zapewnienia stronie prawa do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego na każdym etapie postępowania może być podstawą wznowienia postępowania Udział strony w każdym stadium postępowania podatkowego służyć ma więc zbudowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego w zgodzie z prawdą materialną( por. wyrok NSA W-wa z 15.09. 2004 r. FSK 467/04 PP 2005/2/60 ).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż zostały w niniejszej sprawie zostały naruszone przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i orzekł jak w sentencji na zasadzie art.145 &1 lit.c ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 w związku z art.205 &1 wyżej cytowanej ustawy.