Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1262/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1 i 4,
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, działając na podstawie art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako organ egzekucyjny prowadzi egzekucję z majątku zobowiązanej - [...], na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...]do [...] i od [...] do [...] z dnia 24 listopada 2015 r. [podstawą ich wystawienia były zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (k. 11-52 i 59-74 akt adm.).

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami nr [...] z dnia 24 listopada 2015 r. dokonał próby zajęcia wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego w [...]. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu 11 grudnia 2015 r., natomiast bankowi w dniu 27 listopada 2015 r., co wynika z potwierdzeń odbioru załączonych do akt sprawy (k. 87-90). Z informacji Banku wynikało, że zobowiązana nie posiada rachunku bankowego w [...].

Pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. zobowiązana złożyła do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. W piśmie wskazała na błędne dane adresowe, naruszenie procedury postępowania w związku z zawiłością sprawy objętej zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, na popełnienie przestępstwa polegającego na wytworzeniu przez pracownika ZUS dokumentów dla stworzenia błędnego wyobrażenia rzekomo prowadzonej przez [...] działalności gospodarczej.

Pismem z dnia 25 grudnia 2016r. zobowiązana wniosła skargę na czynności egzekucyjne, w której podniosła tożsame okoliczności co w piśmie z dnia 17 grudnia 2015r. Sprawa została już rozpatrzona w odrębnym trybie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, który oddalił skargę postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016r., utrzymanym w mocy przez Ministra Finansów postanowieniem z dnia 21 lipca 201ór. (wydanym wskutek zażalenia zobowiązanej z dnia 14 lutego 2016r.).

Dyrektor II Oddziału ZUS w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wlkp. rozpoznał zarzuty, wydając w dniu 11 stycznia 2016r. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniesionych zarzutów. Zobowiązana na to postanowienie złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po uzyskaniu doprecyzowania żądania przez zobowiązaną, Dyrektor II Oddziału ZUS w Poznaniu, Inspektorat w Środzie wydał postanowienie z dnia 30 czerwca 2016r. Nr [...] (k. 131-133), którym nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez [...]. Stwierdził m.in. brak przesłanek do uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 upea) i błędu co do osoby zobowiązanego (art.33§ 1 pkt 4 upea).

[...] kwestionując powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zażalenie pismem z dnia 01 sierpnia 2016r. (k. 134-137). W zażaleniu wskazała, że podtrzymuje w pełni zażalenie z dnia 14 lutego 2016r. skierowane do Ministra Finansów. Zarzuciła, że działanie organu egzekucyjnego jest "bezprawne, bezpodstawne naruszające prawo do obrony oraz podstawowe prawa i wolności człowieka konstytucyjnie chronione".

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowił zaskarżone postanowienie Dyrektora II Oddziału ZUS w Poznaniu Inspektorat w Środzie Wlkp. utrzymać w mocy.

Na wydane w tej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 września 2016 r. Nr [...] (karta nr 160-165) skarżąca pismem z dnia 17 listopada 2016 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Poznaniu, wskazując, że w jej ocenie "...wszelkie uchybienia, niedopełnienia obowiązków oraz zaniechania działania mają swoje źródło w podstawowych jednostkach Inspektoratów ZUS (...) w których dochodziło (...) do nadużyć na szkodę Strony...". [...] w skardze skierowanej do WSA wskazała, że "w żadnych bankach nie posiada rachunków bankowych, a nadto jest na utrzymaniu osób trzecich (...) w związku z niemożnością wykonywania pracy zarobkowej...". Strona skarżąca wskazała również, że "odsyła do treści ostatnio wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i wnosi o ich uwzględnienie również w tej skardze".

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33§1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33§ 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w odniesieniu do podniesionych przez zobowiązaną zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej podzielił stanowisko Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu Inspektorat w Środzie Wlkp. w przedmiocie uznania przedmiotowych zarzutów opartych o art.33 § 1 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , czyli zarzutu nieistnienia obowiązku oraz zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadnione.

Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działający jako organ egzekucyjny i jednocześnie reprezentant wierzyciela uznał zarzuty jako niezasadne, wskazując, że wierzyciel (ZUS) pismem z dnia 4 sierpnia 2015r. wyjaśnił [...] zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. W piśmie tym powołano się również na wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 16 marca 2015r., którym to Sąd oddalił odwołanie [...] od decyzji z dnia 13 sierpnia 2014 r., znak [...] dotyczącej wysokości zadłużenia odnośnie nieopłaconych składek na ubezpieczenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że bezspornym jest fakt istnienia zobowiązania objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Zatem wobec niewykonania tego obowiązku w terminie przez zobowiązaną Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych miał obowiązek wszcząć egzekucję administracyjną niezwłocznie po wystawieniu przedmiotowych tytułów wykonawczych, stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odniesieniu do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, organ egzekucyjny wskazał, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na skarżącą na adres [...], a dane te są zgodne z dokumentacją znajdującą się w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS.

Organ podkreślił, że na koncie płatnika składek [...] nie odnotowano złożenia przez płatnika dokumentu zmieniającego adres siedziby/zamieszkania/do korespondencji. Organ odwoławczy mając na względzie, iż wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wiążąca, podzielił w całości zdanie wierzyciela co do braku zasadności podniesionych zarzutów.

Organ wskazał, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzając jednocześnie wadliwość postępowania przed pierwszą instancją, wtedy, kiedy wadliwość ta nie ma istotnego wpływu na zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji lub jej usunięcie nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego zobligowany był wskazać, iż podana podstawa prawna postanowienia organu egzekucyjnego błędnie powołuje w sentencji przepisy art. 33 § 1 pkt 1,2,6,7,8,10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bowiem zobowiązana swoje zarzuty wnosiła wyłącznie wskazując na art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi jednakże na fakt, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny ustosunkował się tylko do podniesionych przez [...] zarzutów uregulowanych w art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ odwoławczy postanowił utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzając jednocześnie wadliwość postępowania przed pierwszą instancją i przytoczyć w ponownym - swoim rozstrzygnięciu wyłącznie właściwe podstawy prawne.

Organ odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze stwierdził, że zarówno zarzut niedopełnienia obowiązków przez Inspektorat ZUS, jak i zarzut braku posiadania rachunków bankowych nie mają jakiegokolwiek wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, nie znajdują bowiem zastosowania w przedmiotowej sprawie dotyczącej rozstrzygania zarzutów uregulowanych w art. 33 u.p.e.a.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2017 r. wskazała, że podtrzymuje skargę i wniosła o uznanie zarzutów jako uzasadnionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie. Prawidłowo też organ zastosował przepisy prawa materialnego.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W zakresie tak określonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadą nieważności, ani też nie doszło w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., mogłoby stanowić przesłankę do jego uchylenia.

W niniejszej sprawie podstawą normatywną zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 września 2016 r. były przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej określanej także jako "u.p.e.a.").

Zgodnie z art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne ma na celu m.in. przymusowe wyegzekwowanie świadczenia należnego wierzycielowi, dobrowolnie nieuiszczonego przez zobowiązanego.

Prawa dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji są chronione w sposób enumeratywnie wymieniony. Są nimi zarzuty, które można wnieść na zasadach i w przedmiocie określonym w art. 33 u.p.e.a. Jednym z zarzutów możliwych do wniesienia jest zarzut wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Jednym z dopuszczalnie normatywnych zarzutów jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanej przewidziany treścią art. 33 § 1 pkt 4 ustawy. W niniejszej sprawie skarżąca w toku postępowania administracyjnego podniosła ww. zarzuty.

Sąd wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniał obowiązek uzyskania wypowiedzi wierzyciela w formie ostatecznego postanowienia z uwagi na fakt, że kompetencja do wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów nie aktualizuje się w sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. W takim przypadku stanowisko wierzyciela wyraża się w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów wydawanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Dyrektor II Oddziału ZUS w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wlkp. w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2016 r. nie uwzględnił zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wierzyciel pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. wyjaśnił skarżącej zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Organ wskazał również, że Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2015 r. oddalił odwołanie skarżącej od decyzji z dnia 13 sierpnia 2014 r. dotyczącej wysokości zadłużenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd wskazuje, że z akt sprawy nie wynika, żeby skarżąca wywiązała się z obowiązku zapłaty należnych składek na ubezpieczenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by przyjąć że kwestionowany obowiązek nie istnieje. Tym samym organ prawidłowo nie uwzględnił zarzutu nieistnienia obowiązku skarżącej (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu także w zakresie drugiego zarzutu organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Organ uznał jako bezpodstawny zarzut przewidziany w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. tj. błędu co do osoby zobowiązanej. Organ I instancji prawidłowo wskazał, że w oparciu o zgromadzoną dokumentację ustalono, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione, wskazując jako zobowiązaną – [...], wskazując też zamieszkania ww. osoby ([...]). Dane te są zgodne z dokumentacją znajdującą się w systemie informatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a na koncie [...] nie odnotowano złożenia przez płatnika dokumentu w zakresie zmiany adresu siedziby, zamieszkania czy też adresu do korespondencji.

Podkreślić należy, że o tym jaka może być treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego stanowi art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w tej sprawie. Oznacza to, że skoro Dyrektor II Oddziału ZUS w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wlkp., jako wierzyciel skarżącej (będący jednocześnie organem egzekucyjnym), nie uznał zarzutów (art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.). Tak więc jako organ egzekucyjny w konsekwencji powyższego nie uznał zgłoszonych zarzutów.

Postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem ustalającym wysokość zobowiązania. Postępowanie ustalające zasadność w zakresie wysokości należności podmiotu zobowiązanego poprzedzała wydanie tytułu wykonawczego, czyli toczyła się przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego – był to etap postępowania rozpoznawczego. Ochrona zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym obejmuje wyłącznie taki zakres oraz tryb postępowania, który wynika z przepisów prawa (w niniejszej sprawie jest to przepis art. 33 § 1 pkt 1 i 4 i art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a.). Wymienione przepisy zostały prawidłowo zastosowane przez organy egzekucyjne.

Sąd wskazuje, że zarzuty skarżącej dotyczące braku posiadania rachunków bankowych, stanu zdrowia, a także zarzutów zgłoszonych wobec innych tytułów wykonawczych nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ okoliczności te nie wpływają na dokonanie prawidłowej wykładni art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.

Sąd uznaje, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Organ odwoławczy prawidłowo także wskazał na wadliwość postępowania organu I instancji w zakresie wskazania błędnej podstawy prawnej w sentencji postanowienia. Biorąc pod uwagę, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się już do właściwych przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie (art. 31 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.), Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że ww. wadliwość (skorygowana przez organ odwoławczy) nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.