Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 154/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 roku sprawy ze skargi M. P. – J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P. – J., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt J. A. w Domu Pomocy Społecznej w Ł.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] ustalił miesięczną opłatę M. P. – J. za pobyt J. A. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 32 w ten sposób, iż M. P. – J. winna ponosić opłatę w kwocie:

- 2.092,40 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia do dnia 29 lutego 2016 roku,

- 2.209,57 zł od dnia 1 marca do dnia 31 marca 2016 roku,

- 2.282,57 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia do dnia 31 grudnia 2016 roku,

- 1.664,39 zł od dnia 1 do 31 stycznia 2017 roku,

- 1.545,97 zł od dnia 1 do 28 lutego 2017 roku,

- 1.239,91 zł od dnia 1 do dnia 31 marca 2017 roku,

- 1.358,30 zł od dnia 1 do dnia 30 kwietnia 2017 roku,

- 1.319,17 zł od dnia 1 do dnia 31 maja 2017 roku,

- 1.354,30 zł od dnia 1 do dnia 30 czerwca 2017 roku;

- 1.314,67 zł począwszy od dnia 1 lipca 2017 roku.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 8 ust. 3 i 4, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60 – 63, art. 102 ust. 1, art. 104, art. 106 ust. 1, 4 i 6, art. 107, art. 109 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1769, dalej jako: "u.p.s.").

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła M. P. – J. podnosząc, iż rodzina J. A. nigdy jej nie wychowywała. Jej matce – S. P., córce J. A. zostały w 1995 roku ograniczone prawa rodzicielskie. Odwołująca od ukończenia drugiego roku życia pozostawała pod opieką babci – B. P. z czasem prawnie określonej jako rodzina zastępcza. Na S. P. został nałożony obowiązek alimentacyjny, którego nigdy nie spełniła, w związku z czym został wobec niej wydany wyrok ograniczenia wolności. Autorka odwołania nie utrzymywała kontaktów z matką, ani babcią, które nigdy nie poczuwały się do jakiejkolwiek pomocy w jej wychowywaniu lub choćby próby kontaktu z nią. Z tego powodu odwołująca nie poczuwa do obowiązku świadczenia jakiejkolwiek pomocy J. A. ponieważ ta jest dla niej osobą całkowicie obcą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 60, art. 103 ust. 2i art. 61 ust. 1 u.p.s. wskazał, iż J. A. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 32 od dnia 29 października 2015 roku i została obowiązana do wnoszenia miesięcznej opłaty w wysokości 1.040,60 zł od dnia przyjęcia do placówki na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] i następnie w wysokości 923,43 zł od dnia 1 marca 2016 roku na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. Wobec tego faktu opłata J. A. nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który do dnia 31 marca 2016 roku wynosił 3.133 zł (zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi Nr 656/VII/15 z dnia 19 marca 2015 roku, Dz. Urzęd. Woj. Łódz. z dnia 26 marca 2015 roku, poz. 1165), od dnia 1 kwietnia 2016 roku do dnia 31 marca 2017 roku wynosił 3.206 zł (zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi Nr 3231/VII/16 z dnia 31 marca 2016 roku, Dz. Urzęd. Woj. Łódz. z dnia 31 marca 2016 roku, poz. 1454), od dnia 1 kwietnia 2017 roku wynosi 3.423 zł (zarządzenie Prezydenta Miasta Łodzi Nr 5532/VII/17 z dnia 21 marca 2017 roku Dz. Urzęd. Woj. Łódz. z dnia 27 marca 2017 roku, poz. 1513). Z akt sprawy wynika, iż M. P. – J. jest wnuczką (zstępną) J. A.

Cytując treść art. 61 ust 2. pkt 2 lit. "b" u.p.s. Kolegium napisało, iż pismem z dnia [...] strona została poinformowana o obowiązku wynikającym z art. 61 u.p.s. oraz możliwości podjęcia z urzędu działań zmierzających do ustalenia sytuacji dochodowej jej rodziny w przypadku braku współdziałania. Strona nie wyrażała zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia jej sytuacji dochodowej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ pierwszej instancji ustalił, iż na dochód rodziny strony składa się jej uposażenie z tytułu zatrudnienia oraz dochód męża z pozarolniczej działalności gospodarczej. Sięgając do treści art. 8 ust. 3 i ust. 5 pkt 1 u.p.s. organ ustalił, iż w 2015 roku dochód roczny, pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek należny wyniósł 60.453,13 zł, co stanowi dochód w miesięcznej wysokości 5.037,76 zł. Natomiast w 2016 roku dochód roczny, pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek należny wyniósł 39.594,46 zł, co stanowi dochód w miesięcznej wysokości 3.299,54 zł.

Następnie Kolegium przedstawiło szczegółowe wyliczenia dochodu strony w okresie od stycznia 2016 roku do lipca 2017 roku, co uzasadniało w jego ocenie nałożenie na stronę obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej zgodnie z treścią decyzji pierwszej instancji.

W konkluzji Kolegium sięgając do treści art. 64 u.p.s. wskazało, iż istnieje możliwość częściowego lub całkowitego zwolnienia osoby wnoszącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej na jej wniosek, w przypadku gdy występują uzasadnione okoliczności. Po czym cytując treść art. 64a u.p.s. napisało, że ewentualnie postępowanie w przedmiocie zwolnienia z całkowitego łub częściowego ponoszenia kosztów może być wszczęte dopiero, gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty stanie się ostateczna.

W skardze na powyższą decyzję M. P. – J. zarzuciła organowi:

1. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu administracyjnego, a to z uwagi na brak zawarcia ze skarżącą umowy cywilnoprawnej dotyczącej ponoszenia kosztów pobytu J. A. w DPS w Ł. w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. niezwłocznie po umieszczeniu ww. w DPS w dniu 29 października 2015 roku oraz ustalenie wysokości nałożonego na skarżącą zobowiązania w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy w razie odmowy zawarcia umowy, brak jest przepisów uprawniających organ do nałożenia na skarżącą obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w drodze decyzji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony postępowania, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom strony odmówiono wiarygodności, nadto brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze do podjęcia w decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji wniosków, tj. pominięcie w decyzji, że J. A. posiada innych zstępnych, a mianowicie – córkę S. P., córkę I. oraz drugą wnuczkę Ż. M. z d. S.; w konsekwencji nieuwzględniono wszystkich osób zobowiązanych do wnoszenia miesięcznej opłaty za pobyt J. A. w DPS; pominięcie twierdzeń strony odnośnie sytuacji materialnej i rodzinnej, tj. wychowywania przez skarżącą i jej męża dwojga małoletnich dzieci; w konsekwencji organ dokonał nieprawidłowych ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej rodziny i tym samym w zakresie miesięcznej opłaty skarżącej za pobyt J. A. w DPS; pominięcie zarzutów strony odnośnie zerwania wszelkich więzi rodzinnych z J. A., nagannego zachowania względem wnuczki skutkującego nieistnieniem obowiązku alimentacyjnego względem babki; w konsekwencji organ odstąpił od ustalenia przesłanek umożliwiających zwolnienie z ponoszenia przez skarżącą opłat za pobyt J. A. w DPS,

3. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. polegające na błędnej wykładni, tj. brak zawarcia ze skarżącą umowy cywilnoprawnej dotyczącej ponoszenia kosztów pobytu J. A. w DPS w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. niezwłocznie po umieszczeniu ww. w DPS w dniu 29 października 2015 roku oraz ustalenie wysokości nałożonego na skarżącą zobowiązania w drodze decyzji przez matematyczne ustalenie różnicy między uzyskiwanym dochodem na osobę w rodzinie a wysokością 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a tym samym braku zabezpieczenia czteroosobowej (a nie dwuosobowej jak błędnie ustalił organ) rodzinie skarżącej godziwych warunków egzystencji i życia oraz ustalenie opłaty ciążącej na skarżącej z datą wsteczną tj. od dnia 1 stycznia 2016 roku a nie od dnia wydania decyzji;

- art. 59 ust 1 u.p.s. poprzez błędną wykładnię polegające na braku ustalenia w decyzji z dnia 11 sierpnia 2015 roku kręgu wszystkich osób zobowiązanych do wnoszenia miesięcznej opłaty za pobyt J. A. w DPS stosownie do treści art. 61 u.p.s. z uwzględnieniem osób zwolnionych z wnoszenia tejże opłaty, a w zamian za to wydanie i następnie utrzymanie w mocy kolejnej decyzji administracyjnej ustalającej wysokość miesięcznej opłaty za pobyt J. A. wyłącznie w stosunku do skarżącej z pominięciem innych zstępnych zobowiązanych do obowiązku alimentacyjnego w pierwszej kolejności (przy czym w zaskarżonej decyzji błędnie ustalono liczbę członków rodziny skarżącej, uwzględnianej w dochodzie obliczanym na osobę w rodzinie); ponadto polegające na braku powiadomienia skarżącej o skierowaniu i umieszczeniu J. A. w DPS, brak doręczenia ww. decyzji co umożliwiłoby skarżącej zapoznanie się z nałożonym na nią obowiązkiem jeszcze przed umieszczeniem J. A. w DPS i podjęcie odpowiednich kroków celem zabezpieczenia sytuacji materialnej własnej rodziny;

- § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 roku w sprawie domów pomocy społecznej poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania w przedmiocie ustalenia osób zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt J. A. w DPS, w tym m.in. brak dołączenia do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej oświadczenia o wysokości dochodów wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu mieszkańca w DPS, w sytuacji gdy ww. przepis zobowiązuje do złożenia wraz w wnioskiem o skierowanie do DPS oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, ale także jej małżonka oraz zstępnych przed wstępnymi zobowiązanych do ponoszenia opłaty;

- art. 64 u.p.s. poprzez niezastosowanie tego przepisu i tym samym brak rozstrzygnięcia w kwestii częściowego lub całkowitego zwolnienia skarżącej od opłaty mimo występowania okoliczności uzasadniających takie zwolnienie – podniesionych przez skarżącą w pismach kierowanych do organów administracji, tj. braku istnienia obowiązku alimentacyjnego skarżącej względem J. A. z uwagi na to, że od 2 roku życia skarżącej nie utrzymywała ona z nią kontaktu, nie partycypowała w kosztach utrzymania wnuczki, zaś wychowanie skarżącej spoczywało na barkach babki ojczystej B. P.; nałożenie zatem na skarżącą prawnego obowiązku alimentowania babki byłoby ewidentnie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, niemoralne i godzące w poczucie sprawiedliwości; ponadto zwolnienie skarżącej od opłaty jest uzasadnione trudną sytuacją materialną, m.in. koniecznością utrzymania dwojga dzieci i zadłużeniem w spłacie kredytu hipotetycznego w CHF.

Opierając się na wskazanych zarzutach autor skargi – w razie uznania, że zaskarżona decyzja została wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – wniósł o stwierdzenie jej nieważności lub też w razie uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem innych przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego – uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Ponadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 13 marca 2018 roku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o ustaleniu dla skarżącej opłaty za pobyt jej babki w DPS stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością usunięcia ich z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu administracji publicznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1769 ze zm., dalej jako: "u.p.s."). W art. 61 ust. 1, ustawa ta stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Przy czym podmioty określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Regulacja ta prowadzi do wniosku, iż obowiązek podmiotów określonych w przepisie art. 61 ust 1 pkt 2 i 3 ma charakter akcesoryjny i powstaje dopiero wówczas, gdy mieszkaniec domu nie ponosi pełnej odpłatności.

Ponadto stosownie do brzmienia art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uzasadniając wydaną przez siebie decyzję w II instancji, nie ustosunkowało się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżącą, wręcz pominęło je jakby niezauważając a nadto nie podało przyczyn, z powodu których argumentom tym odmówiono wiarygodności, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia skutkującym uchyleniem przez sąd decyzji. Skarżąca odwołując się od decyzji wydanej w I instancji przez Prezydenta Miasta Ł. podniosła, że jej babka, J. A. posiada jeszcze innych zstępnych. Zarzut ten pominięto w zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia miesięcznej opłaty za pobyt J. A. w DPS w Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. pominęło także twierdzenia skarżącej dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej, tj. posiadania i wychowania przez skarżącą i jej męża dwójki dzieci, co spowodowało, że organ administracji dokonał nieprawidłowych ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej rodziny skarżącej i tym samym w zakresie miesięcznej opłaty za pobyt J. A. w DPS w Ł.

W rozpatrywanej sprawie wydano, a następnie utrzymano w mocy decyzję administracyjną ustalającą wysokość miesięcznej opłaty za pobyt J. A. w DPS wyłącznie w stosunku do skarżącej. Zarówno organ I jak i II instancji, w przedmiotowej sprawie nie poczynił dokładnych i wystarczających ustaleń w kwestii ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J. A. w DPS i rzeczywistych dochodów członków jej rodziny. Należy wskazać, że sam tylko fakt, że skarżąca podniosła w odwołaniu, iż jej babka ma także innych zstępnych, obligował organ II instancji do podjęcia postępowania wyjaśniającego w tej kwestii. Organy prowadząc to postępowanie nie wywiązały się w sposób należyty z ciążących na nich obowiązków. Należy stwierdzić, że doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje organów obu instancji zostały zatem wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie to również Sądu musi prowadzić to do uchylenia decyzji obu instancji.

W orzecznictwie konsekwentnie podkreśla się, że z wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej wynika, że organy w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie normie zawartej w tym przepisie ma miejsce jedynie wówczas, gdy organy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają faktów, czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego – przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Z powyższego wynika ponadto, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. (wyr. WSA w Łodzi z 13.03.2018 r., II SA/Łd 113/18, LEX nr 2469737).

Naruszenie wyżej wymienionych przepisów proceduralnych przełożyło się na naruszenie przepisu prawa materialnego, bowiem, nieustalenie kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu pensjonariusza w DPS stanowi naruszenie art. 61 ust.1 pkt 2 u.p.s. Stwierdzone w tym miejscu uchybienie, ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nieuzasadniony jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez nie zawarcie ze skarżącą umowy cywilnoprawnej dotyczącej ponoszenia kosztów pobytu J. A. w DPS. Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji przytoczył stanowisko orzecznictwa podzielane przez Sąd, że przewidziany w art. 61 ust.1 u.p.s. obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w DPS musi być skonkretyzowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić, bądź to w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź też w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. Odmowa zawarcia umowy przez osobę zobowiązaną do ponoszenia opłat skutkuje wydaniem stosownej decyzji ustalającej wysokość tych opłat. Zatem mimo nie zawarcia wspomnianej umowy, na skarżącą mógł zostać nałożony obowiązek w drodze decyzji administracyjnej.

Natomiast odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 64 u.p.s. poprzez niezastosowanie się do tego przepisu i tym samym braku rozstrzygnięcia w kwestii częściowego lub całkowitego zwolnienia skarżącej od opłaty mimo występowania okoliczności uzasadniających takie zwolnienie, podniesionych przez skarżącą w pismach kierowanych do organów administracji, należy uznać go za nieuzasadniony. Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji dokładnie wyjaśnił, że ewentualne postępowanie w przedmiocie zwolnienia z całkowitego lub częściowego ponoszenia kosztów może być wszczęte dopiero, gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty stanie się ostateczna, w wówczas strona może zwrócić się do organu I instancji z wnioskiem w tej kwestii. Sąd w pełni podziela to stanowisko.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z. art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji i tym samym wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy administracji zobowiązane są do dokładnego i prawidłowego ustalenia kluczowej kwestii w tej sprawie, czyli kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J. A. w DPS, i to w sposób wynikający z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organy administracji powinny pamiętać, że w orzecznictwie podkreśla się, że w sytuacji wystąpienia obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS przez kilkoro zstępnych, każdy z nich ma taki sam obowiązek ich ponoszenia, a jedynie różnicować je może osiągane kryterium dochodowe każdego zstępnego. W takiej sytuacji organ powinien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej z obowiązkiem ustalenia składu osobowego rodzin osób zobowiązanych. Osoby te powinny być zawiadomione o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja wydana w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej (Zob. wyr. WSA w Warszawie z 21.09.2017 r., I SA/Wa 704/17, LEX nr 2376391).

M.K.

-----------------------

10