Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 24/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1, ust.2, ust.3, ust.3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 8, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za okres od lipca 2000 r do marca 2002 r. oddala skargę .


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2010 r. E. K. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07/2000 do 03/2002 r. oraz udzielenie ulgi w spłacie należności głównej w formie układu ratalnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. Inspektorat w K. decyzją z dnia 25 marca 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku E. K. z dnia 15 lutego 2010 r., umorzył:

- nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 18.10.2001 r. do 31.03.2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę;

- nieopłacone należności z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od 18.10.2001 r. do 31.03.2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

Decyzją z dnia 2 września 2010 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. Inspektorat w K. odmówił E. K. umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych do 7.04.2010 r. tj. do dnia złożenia wniosku o umorzenie w łącznej kwocie 9.848,00 zł.

W dniu 20 września 2010 r. E. K. zawarła z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 09/2000 do 10/2001 wraz z odsetkami, ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2000, 03/2001 do 04/2001, 03/2002 wraz z odsetkami oraz Fundusz Pracy za okres od 09/2000 do 10/2001 wraz z odsetkami.

Pismem z dnia 28 września 2010 r. E. K. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając do wniosku decyzję o uznaniu jej za osobę bezrobotną z dniem 15 października 2010 r. z prawem do zasiłku od dnia 23 października 2010 r.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. Inspektorat w K. decyzją z dnia 22 listopada 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 września 2010 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał na poczynione ustalenia faktyczne. Podał, iż zobowiązana prowadziła działalność gospodarczą w zakresie szkolenia kierowców i kandydatów na kierowców w okresie od 07.02.1999r. do 31.03.2002r. na podstawie wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta. Działalność ta została wykreślona z ewidencji z dniem 15 kwietnia 2002 r. W toku przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego ustalono ponadto, iż aktualnie ubezpieczona nie osiąga dochodów z tytułu zatrudnienia. Z dniem 23.10.2010r. nabyła status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Organ stwierdził, iż nowe okoliczności w sprawie stanowią fakty zawarcia przez wnioskodawczynię dnia 20.09.2010 r. umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek oraz dokonania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dnia 25.08.2010 r. zabezpieczenia należności na nieruchomości stanowiącej współwłasność ubezpieczonej. Jak ustalono na podstawie przedłożonych przez wnioskodawczynię w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokumentów zobowiązana jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w K., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr [...], a także majątku ruchomego w postaci samochodu osobowego marki Fiat Punto rok produkcji 1996 oraz Fiat Ulysse rok produkcji 1996. Zdaniem Zakładu w pozostałym zakresie stan faktyczny mający miejsce w sprawie nie uległ zmianie. Organ zwrócił uwagę, iż konsekwencją utraty przez ubezpieczoną źródła dochodu, jak również obciążenia budżetu domowego w związku ze spłatą rat wynikających z umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, jest fakt ustalenia niższej kwoty dochodu dyspozycyjnego w gospodarstwie domowym. Małżonek zobowiązanej uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia oraz pobieranego świadczenia emerytalnego w łącznej kwocie około 2.576 zł. netto miesięcznie. Z dniem 23.10.2010 r. ubezpieczona nabyła prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych w kwocie 742,10 zł. miesięcznie Z powyższych dochodów utrzymuje się sześcioosobowa rodzina w tym czworo dzieci w wieku szkolnym. Miesięczne podstawowe koszty utrzymania związane z eksploatacją mieszkania (czynsz, energia elektryczna, gaz) kształtują się na poziomie około 731 zł., natomiast wysokość raty w związku ze spłatą należności z tytułu składek wynosi ok. 160 zł. miesięcznie. Organ ustalił ponadto, iż poza zobowiązaniami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczona nie posiada innych zobowiązań.

W oparciu o powyższe ustalenia Zakład dokonał ponownej oceny spełnienia przesłanek umorzenia zadłużenia wynikających z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 17 ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W ocenie organu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do analizy sprawy pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zakład stwierdził, iż nie została również spełniona przesłanka do umorzenia zadłużenia w oparciu o dyspozycję zawartą w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, istnieje jednak źródło dochodu i majątek, z którego można egzekwować należności, Potwierdzenie powyższego stanowiska stanowi fakt dokonania przez Zakład zabezpieczenia zadłużenia na majątku stanowiącym współwłasność wnioskodawczyni, jak również fakt zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. W sprawie nie jest spełniona przesłanka do umorzenia należności biorąc pod uwagę art. 28 ust. 3 pkt 4a - wysokość nieopłaconych należności przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem organu brak jest również podstaw do analizowania materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek umorzenia zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6. Należności nie zostały skierowane do dochodzenia w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego, ponieważ zadłużenie zostało ujawnione po złożeniu przez zobowiązaną w dniu 14.02.2010r. deklaracji rozliczeniowych z pełnym obciążeniem jako uzupełnienie wniosku o umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe (Dz. U. nr 71 poz, 609).

Zakład stwierdził, iż poczynione ustalenia nie dają także podstaw do stwierdzenia zasadności zastosowania instytucji umorzenia w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dające możliwość umarzania należności z tytułu składek ubezpieczonych będących płatnikami składek, pomimo braku ich nieściągalności. Organ podniósł, iż w drugoinstancyjnym postępowaniu zobowiązana nie przedłożyła dokumentów na potwierdzenie wskazanej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności wzrostu kosztów utrzymania. Wobec powyższego stwierdził, iż nie jest możliwym przeprowadzenie wyczerpującej analizy aktualnej sytuacji finansowej w oparciu o aktualną wysokość dochodów, kosztów oraz obciążeń finansowych występujących w gospodarstwie domowym. Wskazał, że wyjaśnienia zobowiązanej zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają charakter ogólny i nie są poparte stosownymi dowodami, tym samym nie mogą stanowić podstawy do poczynienia ustaleń innych aniżeli te, które przedstawiono w niniejszej decyzji. W oparciu o dokonane ustalenia organ stwierdził, iż po odliczeniu udokumentowanych przez wnioskodawczynię w pierwszoinstancyjnym postępowaniu kosztów utrzymania oraz obciążeń budżetu domowego w związku z dokonywaniem wpłat na poczet układu ratalnego, z występujących w gospodarstwie domowym dochodów, dochód dyspozycyjny przypadający na członka gospodarstwa domowego kształtuje się na poziomie ok. 404 zł miesięcznie. Zdaniem organu analiza stanu faktycznego zaistniałego w sprawie daje podstawy do twierdzenia, iż aktualnie trudna sytuacja materialna, w której znajduje się ubezpieczona nie ma charakteru trwałego i wynika głównie z braku zatrudnienia. Wnioskodawczyni jest jednak zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy. Powyższe daje podstawę do wnioskowania, iż jest gotowa do podjęcia zatrudnienia oraz posiada potencjalne możliwości zarobkowania, a w konsekwencji spłaty ciążących na niej zobowiązań. Zakład podkreślił, iż zadłużenie jest spłacane w ramach zawartej dnia 20.09.2010 r. umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Powyższy fakt stanowi potwierdzenie dla tezy, iż zobowiązana posiada możliwości spłaty zadłużenia z tytułu składek w dłuższym okresie czasu. W ocenie Zakładu wnioskodawczyni nie wykazała szczególnych okoliczności potwierdzających wystąpienie przesłanek skutkujących możliwością umorzenia należności, pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W konsekwencji organ stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz argumenty przedstawione przez zobowiązaną nie dają podstaw do wnioskowania by opłacenie należności z tytułu składek pociągnęło za sobą zbyt ciężkie skutki dla jej rodziny. Wskazał również, iż trudna sytuacja w jakiej obecnie znajduje się ubezpieczona nie jest następstwem nadzwyczajnych zdarzeń czy okoliczności, na które nie miała ona wpływu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie znalazł również podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Organ wyjaśnił ponadto, iż podnoszona przez ubezpieczoną okoliczność braku wiedzy na temat istniejącego zadłużenia nie może stanowić podstawy do umorzenia należności. Zapis art., 28 ust. 3 oraz 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zawierają zamknięte katalogi przesłanek upoważniających Zakład do umorzenia zadłużenia. Pośród nich nie występuje jednak przesłanka stanowiąca o braku złej woli czy też niewiedzy na temat istniejącego zadłużenia.

W końcowej części uzasadnienia Zakład wskazał na uznaniowy charakter postępowania w sprawie umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów prawa administracyjnego i domagając się jej uchylenia.

Skarżąca podniosła, iż przez wszystkie lata od 19 kwietnia 2002 r. ZUS nie wzywał ją do rozliczenia jakichkolwiek składek. Pierwszym pismem jakie otrzymała było wezwanie do dokonania czynności w sprawie z dnia 19 stycznia 2010 r. Oświadczyła, że zgłaszając działalność gospodarczą do ZUS oraz informując w terminie o wszelkich zmianach była przekonana, iż figurując w ewidencji Urzędu Państwowego podlega ciągłej weryfikacji i nadzorowi organu, który pełni pieczę nad rozliczeniem składek na ubezpieczenia społeczne. Ubezpieczona przyznała, że nie była wtedy świadoma swojej sytuacji prawnej wobec ZUS. Pomimo to uważa, iż do Zakładu należał również obowiązek w myśli art. 7, art. 8, a przede wszystkim art. 9 k.p.a. kontroli jej konta i poinformowanie jej o ewentualnych zaległościach. Wskazała ponadto, iż o wystąpieniu z działalności gospodarczej Urząd Miejski powiadomił ZUS pismem z dnia 19 kwietnia 2002r. (zaświadczenie o dokonaniu zmiany w ewidencji działalności gospodarczej). Pomimo jednak posiadanej dokumentacji przez ZUS i informowaniu na bieżąco o każdej zmianie, w dalszym ciągu figurowała w ewidencji ZUS jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. W ocenie skarżącej świadczy to o tym, iż jej dokumentacja w ZUS była prowadzona w sposób bardzo "niefrasobliwy", dlatego też nie powinna z tego tytułu ponosić konsekwencji wynikających z biernej postawy Zakładu. Uważa, że to po stronie organu leży przyczyna złego i nieterminowego (od 19.04.2002r.) rozliczenia jej konta. Jej zdaniem w tym wypadku naliczenie odsetek nie powinno mieć miejsca, ponieważ ZUS był informowany o wszelkich zmianach, które miały wpływ na naliczanie składek na bieżąco.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując soje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za okres od lipca 2000 r. do marca 2002 r. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem.

Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy), a zatem w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w ww. przepisie jest wyczerpujące, stanowiąc zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje możliwość umorzenia tych należności. Należy jednak zauważyć, że nawet wówczas stwarza to organowi podejmującemu rozstrzygnięcie tylko możliwość, a nie prawny obowiązek umorzenia należności z tytułu składek. Taki pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w sprawach o umorzenie należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.

W rozpatrywanej sprawie organ odniósł się do wszystkich wskazanych powyżej przesłanek i prawidłowo ustalił, że wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności. Zakład stwierdził bowiem, iż nie została spełniona przesłanka do umorzenia zadłużenia w oparciu o dyspozycję zawartą w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Zaznaczył, że choć faktycznie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak istnieje źródło dochodu i majątek, z którego można egzekwować należności. Potwierdzenie powyższego stanowiska stanowi fakt dokonania przez Zakład zabezpieczenia zadłużenia na nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej, położonej w K., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr [...], jak również fakt zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Słusznie organ rentowy ustalił, iż w sprawie nie jest spełniona przesłanka do umorzenia należności z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. - wysokość nieopłaconych należności przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zasadnie również przyjął, że brak jest podstaw do analizowania materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek umorzenia zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Podkreślił bowiem, iż należności nie zostały skierowane do dochodzenia w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego, ponieważ zadłużenie zostało ujawnione po złożeniu przez zobowiązaną w dniu 14.02.2010r. deklaracji rozliczeniowych z pełnym obciążeniem jako uzupełnienie wniosku o umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe (Dz. U. nr 71 poz, 609).

Ponadto w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 2003 r. Nr 141, poz. 1365) w związku z art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s.

Warunkiem niezbędnym (ale nie wystarczającym) jest wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na jego stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku (§ 3 ust. 1 rozporządzenia):

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak wykazał organ, w rozpatrywanej sprawie sytuacja skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji norm zawartych w § 3 tego rozporządzenia, które uzasadniałyby dokonanie wnioskowanego umorzenia zaległości.

E. K. z dniem 23 października 2010 r. nabyła status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku w kwocie 742,10 zł. miesięcznie. Zobowiązana jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w K., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr KW [...], a także majątku ruchomego w postaci samochodu osobowego marki Fiat Punto rok produkcji 1996 oraz Fiat Ulysse rok produkcji 1996. Jako nowe okoliczności w sprawie Zakład uznał fakty zawarcia przez wnioskodawczynię dnia 20 września 2010 r. umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek oraz dokonania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dnia 25 sierpnia 2010 r. zabezpieczenia należności na nieruchomości stanowiącej współwłasność ubezpieczonej. Według ustaleń organu małżonek wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia oraz pobieranego świadczenia emerytalnego w łącznej kwocie około 2.576 zł. netto miesięcznie. Z powyższych dochodów utrzymuje się sześcioosobowa rodzina w tym czworo dzieci w wieku szkolnym. Miesięczne podstawowe koszty utrzymania związane z eksploatacją mieszkania (czynsz, energia elektryczna, gaz) kształtują się na poziomie około 731 zł., natomiast wysokość raty w związku ze spłatą należności z tytułu składek wynosi ok. 160 zł. miesięcznie. W oparciu o dokonane ustalenia organ stwierdził, iż po odliczeniu udokumentowanych przez wnioskodawczynię w pierwszoinstancyjnym postępowaniu kosztów utrzymania oraz obciążeń budżetu domowego w związku z dokonywaniem wpłat na poczet układu ratalnego, z występujących w gospodarstwie domowym dochodów, dochód dyspozycyjny przypadający na członka gospodarstwa domowego kształtuje się na poziomie ok. 404 zł. miesięcznie. Zakład ustalił ponadto, iż poza zobowiązaniami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczona nie posiada innych zobowiązań.

Na podstawie wskazanych wyżej ustaleń organ, w ocenie Sądu, słusznie uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej.

Zauważyć bowiem należy, iż w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, tylko w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach ustawodawca daje organowi możliwość umorzenia tych należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zobowiązany musi jednak wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Ze względu na powyższe słusznie Zakład podniósł, iż wobec nieprzedłożenia przez ubezpieczoną w postępowaniu odwoławczym dokumentów na potwierdzenie powołanego przez nią we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy faktu wzrostu kosztów utrzymania, nie mógł przeprowadzić wyczerpującej analizy sytuacji finansowej w oparciu o aktualną wysokość dochodów, kosztów oraz obciążeń finansowych występujących w gospodarstwie domowym. Należy zauważyć, iż w zawiadomieniu z dnia 1 października 2010 r. skarżąca została poinformowana o przesłankach umorzenia zaległości oraz konieczności udowodnienia stosownymi dokumentami, że ze względu na sytuację materialna i rodzinną uregulowanie zaległości spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Trafna jest także argumentacja organu odwoławczego, że trudna sytuacja materialna, w której obecnie znajduje się zobowiązana nie ma charakteru trwałego i wynika głównie z braku zatrudnienia. Skarżąca jest aktualnie zarejestrowana jako poszukująca pracy. W konsekwencji powyższe oraz fakt, iż wnioskodawczyni jest osobą w wieku produkcyjnym uzasadniają twierdzenie Zakładu, że skarżąca jest gotowa do podjęcia zatrudnienia oraz posiada potencjalne możliwości zarobkowania, a zatem spłaty ciążących na niej zobowiązań. Zasadnie ponadto organ uwzględnił, iż ubezpieczona spłaca zadłużenie w ramach zawartej w dniu 20 września 2010 r. umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, co niewątpliwie potwierdza możliwości spłaty przez nią zadłużenia z tytułu składek w dalszym okresie czasu. Wobec powyższego uzasadnione jest twierdzenie Zakładu, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz przedstawione przez skarżącą argumenty nie dają podstaw do wnioskowania, by opłacenie należności z tytułu składek pociągnęło za sobą zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

Rację ma również organ rentowy, iż powołany przez skarżącą, zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze, zarzut nieinformowania skarżącej przez okres 8 lat o ewentualnych zaległościach, nie stanowi przesłanki ich umorzenia. Wobec zarzutów skargi należy ponownie podkreślić, iż choć faktycznie działanie Zakładu stanowiło naruszenie wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania obywateli do organów państwa, to jednak nie stanowi wymienionych wyżej przesłanek umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. W konsekwencji zarzuty skargi pozostają bez znaczenia na wynik rozpatrywanej sprawy.

W tym stanie rzeczy, w sytuacji braku po stronie skarżącej przesłanek prawnych wnioskowanego umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za okres od lipca 2000 r. do marca 2002 r., organ zasadnie odmówił ich umorzenia.

Należy również wskazać, że w obu przypadkach mamy do czynienia z decyzją organu o charakterze uznaniowym. Zakres sądowej kontroli takiej decyzji jest zawężony do kryterium zgodności z prawem. Sąd zatem bada wyłącznie to, czy organ zebrał cały materiał dowodowy w sprawie, czy dokładne wyjaśnił okoliczności faktyczne oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył całokształt tego materiału. Sąd nie może zatem nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy, czego skarżąca nie kwestionowała. Dokonana zaś przez organ ocena tego materiału, ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącej umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.