Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 730/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi N.Ł na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2009 r. N.Ł. (zwana dalej również "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") zwróciła się do Wójta Gminy H. (dalej: "Wójt") o wszczęcie postępowania w sprawie przepływu wód powierzchniowych z działki nr [...] położonej w obrębie S. w gminie H., a stanowiącej własność W.R., na sąsiednią działkę nr [...], stanowiącą własność wnioskodawczyni, z uwagi na podwyższenie działki nr [...] i zasypanie rowu, który odprowadzał nadmiar wody do rowu w pasie drogowym.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wójt umorzył postępowanie w sprawie, uznając że odpływ wód powierzchniowych odbywał się zgodnie ze spadkiem terenu, a fundament między działkami powoduje, że woda nie zalewa działki wnioskodawczyni. Na skutek odwołania skarżącej od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Następnie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wójt dwukrotnie odmówił nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom. Obie odmowne decyzje Wójta zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., które uznało za konieczne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Pomimo tego, że w toku ponownego rozpoznania sprawy nie uzyskano opinii biegłego, kolejnymi dwiema decyzjami Wójt odmówił nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegającym szkodom. Obie decyzje zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.

W maju 2013 r. sporządzona została opinia wodnoprawna przez biegłego Z.D., której wnioski wskazywały na brak podstaw do nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Wójt odmówił po raz piąty nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], ze względu na fakt, że opinia biegłego nie potwierdziła faktu zalewania nieruchomości wnioskodawczyni wodą spływającą z nieruchomości sąsiedniej.

Obie ww. decyzje ostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 982/13, z powodu stwierdzonych istotnych uchybień procesowych, polegających na wadliwej ocenie materiału dowodowego w postaci opinii biegłego, która została bezkrytycznie przyjęta przez organy wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów, pomimo tego, że nie wyjaśnia ona zasadniczych w sprawie kwestii, tj. czy nachylenie utwardzonej powierzchni na działce stanowiącej własność W.R., częściowo w kierunku posesji skarżącej, może powodować zalewanie jej działki w czasie opadów deszczu i roztopów, a także czy zasypanie rowu przez W.R. miało wpływ na zalewanie działki skarżącej. Sąd w tym względzie odmówił przyznania wiarygodności opinii biegłego, której ustalenia zostały poczynione w okresie bezdeszczowym, uznając, że jedynie przeprowadzenie oględzin w czasie deszczu lub bezpośrednio po nim dałoby rzetelny obraz stanu faktycznego na gruncie. Sąd podkreślił przy tym, że biegły nie ustosunkował się do zastrzeżeń skarżącej. W ocenie sądu organy zaniechały również wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, co przełożyło się na brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, w świetle przesłanek z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2012, poz. 145 ze zm., dalej: "P.w."), bowiem odstąpiły od przeprowadzenia aktualnych oględzin terenu w okresie roztopów lub po opadach deszczu, podczas gdy ostatnie oględziny miały miejsce w 2009 r. Sąd polecił przy tym sporządzenie dokumentacji fotograficznej w trakcie oględzin, w celu skonfrontowania jej ze zdjęciami złożonymi do akt przez skarżącą, którym odmówiono mocy dowodowej ze względu na ich słabą jakość i brak ustalenia okoliczności w jakich zostały one wykonane. W tym względzie sąd podkreślił, że konieczne jest zgromadzenie przez organ własnej dokumentacji fotograficznej, a ponadto poczynienie ustaleń kiedy został zasypany rów i od kiedy następuje zalewanie działki skarżącej przez wody opadowe, które to ustalenia należy poczynić w oparciu o przesłuchanie uczestników postępowania w charakterze stron oraz ewentualne zeznania świadków. Ponadto sąd podkreślił, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. wskutek odmowy przez Kolegium wyłączenia Wójta od rozpoznania sprawy, z uwagi na pokrewieństwo O.R. (pełniącej funkcję Wójta) z W.R. oraz ze względu na sformułowanie przedmiotowego wniosku przez Wójta dopiero w piątym roku toczącego się postępowania oraz po uprzednim wydaniu pięciu (wadliwych) decyzji odmawiających nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wyznaczyło do załatwienia sprawy Burmistrza Miasta H. (dalej: "Burmistrz").

W dniu [...] sierpnia 2014 r. przeprowadzone zostały oględziny terenu, w trakcie których wykonano dokumentację fotograficzną.

W dniu [...] listopada 2014 r. Burmistrz wystosował do stron postępowania propozycję rozstrzygnięcia sprawy w drodze ugody, do której to propozycji obie strony ustosunkowały się pozytywnie, jednakże podczas rozprawy ugodowej w dniu [...] lutego 2015 r., podczas której przedstawiono propozycję usypania na działce nr [...] pasa ziemi ze spadkiem na teren tej działki, strony odmówiły zawarcia ugody.

W dniu [...] marca 2015 r. przeprowadzono ponowne oględziny działek, z których sporządzono protokół wskazujący, że nie stwierdzono wówczas przepływu wód z działki nr [...] na działkę skarżącej. W trakcie oględzin wykonano dokumentację zdjęciową.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Burmistrz wydał decyzję nakazującą W.R. wykonanie, do dnia 30 września 2015 r., urządzenia zabezpieczającego powstawaniu szkód na działce sąsiedniej stanowiącej własność wnioskodawczyni, przez obniżenie ternu w postaci wykopania rowu zabezpieczającego wzdłuż ogrodzenia betonowego na całej długości, w sposób zapewniający zatrzymanie wód opadowych i roztopowych na terenie działki nr [...]. Decyzję tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskutek odwołania wywiedzionego przez W.R. Kolegium uznało, że Burmistrz nie wykonał zaleceń sądu zawartych w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Bk 982/13), bowiem nie na przeprowadził oględzin w czasie opadów, a także nie ustalił kiedy rów na działce nr [...] został zasypany, od kiedy następuje zalewanie działki skarżącej przez wody opadowe oraz nie wyjaśnił, czy nachylenie utwardzonej powierzchni na działce nr [...] częściowo w kierunku działki nr [...], może powodować jej zalewanie w czasie roztopów i opadów deszczu. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na konieczność powołania biegłego.

W dniu [...] marca 2016 r. Burmistrz zlecił wykonanie ekspertyzy biegłemu z zakresu budownictwa wodnego i melioracji – W.Ż. Biegły przeprowadził w dniu [...] maja 2016 r. oględziny terenu, zaś w dniu [...] maja 2016 r. sporządził opinię, w której wskazał, że zastoiska wody powstają w pasie przygranicznym obu działek, których ukształtowanie uległo zmianie w trakcie wieloletniego użytkowania i obecnie różni się od naturalnego. Stwierdzając, że na obu ww. działkach nastąpiło naruszenie stosunków wodnych, do którego przyczyniły się obie strony, biegły zaproponował przywrócenie właściwych warunków odpływu wód powierzchniowych przez wykonanie odpowiednich urządzeń przez obie strony.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Burmistrz nakazał zarówno W.R., jak i N.Ł., wkopanie, wzdłuż granicy działek na długości około 35 m, przeciętej na połowę rury PVC150 o funkcji rowka odpływowego z wylotem do granicy działki drogowej. Decyzja ta została jednak zakwestionowana przez N.Ł. i uchylona na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], którą przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na brak zrealizowania wszystkich wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Bk 982/13), w szczególności nieprzeprowadzenie oględzin w czasie opadów deszczu, a także nieustalenie kiedy rów na działce nr [...] został zasypany oraz od kiedy następuje zalewanie działki skarżącej. Kolegium zauważyło również, że opinia została sporządzona przez biegłego w porze suchej, a nie w okresie opadów deszczu lub bezpośrednio po nich.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. miały miejsce kolejne oględziny w terenie, w trakcie których wykonano dokumentację zdjęciową. Ustalenia poczynione w trakcie oględzin zostały udokumentowane protokołem, w którym wskazano, że przeprowadzono je po upływie około 10 minut od opadów deszczu i deszczu z gradem oraz, że nie stwierdzono wówczas przelewania się wód opadowych z działki nr [...] na działkę nr [...].

W dniu [...] kwietnia 2018 r. przeprowadzono następne oględziny. W ich trakcie wykonano dokumentację fotograficzną oraz spisano protokół, w którym opisano stan faktyczny zastany na obu działkach, wskazujący na to, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na żadnej z działek. Wedle oświadczenia N.Ł. złożonego do ww. protokołu, jej nieruchomość zalewana jest wodami opadowymi od w 2007 r., kiedy to nastąpiło podniesienie terenu działki nr [...] oraz zasypanie rowu. W.R. z kolei oświadczył, że na terenie jego posesji wzdłuż granicy z działką nr [...] nie było rowu, a jedynie bruzda wykopana wzdłuż ogrodu, który został zlikwidowany 30 lat temu.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. N.Ł. złożyła do akt sprawy zdjęcia swojej nieruchomości wykonane bezpośrednio po opadach deszczu oraz złożyła pisemne oświadczenie, że oględziny z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie zostały przeprowadzone po opadach, lecz w trakcie pory suchej.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. Burmistrz wydał decyzję nr [...] odmawiającą nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jednakże decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na mocy decyzji z dnia [...] października 2018 r. nr [...], ze względu na te same uchybienia, które stanowiły podstawę uchylenia poprzedniej decyzji Burmistrza, a ponadto niewłaściwą podstawę prawną ww. decyzji. Kolegium poleciło organowi I instancji dokonanie brakujących ustaleń w sprawie.

W dniu [...] czerwca 2020 r., po opadach deszczu, przeprowadzono kolejne oględziny w terenie, w trakcie których stwierdzono, że W.R. w 2018 r. wykonał na swojej działce wykop wzdłuż ogrodzenia z działką wnioskodawczyni, który wyłożył folią gładką i bąbelkową w kształcie litery "L", następnie przysypując je warstwą drenażową (tj. żwirem), na której ułożył rurę drenażową o średnicy 100 cm. Rura ta również została przysypana żwirem. Oględziny nie wykazały kałuż ani zastoisk wody w pasie granicznym, w tym na działce skarżącej. W trakcie oględzin N.Ł. potwierdziła wykonanie przez W.R. drenażu sięgającego od połowy jej budynku mieszkalnego, do przydrożnego rowu. N.Ł. odmówiła podpisania protokołu oględzin informując, że posiada zdjęcia z lutego 2020 r., na których widać kałuże, jednakże nie załączyła ich do protokołu, do którego dołączono wykonaną w trakcie oględzin dokumentację fotograficzną oraz fotografie z robót drenażowych przekazane przez W.R.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. N.Ł. wskazała, że wskutek intensywnych i ciągłych opadów deszczu w lutym i na początku marca 2020 r. oraz po oględzinach , tj. w dniach [...]-[...], [...]-[...] czerwca 2020 r. jej płot i fundament po obu stronach "stał w wodzie", natomiast oględziny zostały przeprowadzone kolejnego dnia po opadach deszczu, które wystąpiły w dniu [...] czerwca 2020 r. po okresie suszy. Wskazała, że W.R. powinien wykonać drenaż wzdłuż ogrodzenia na długości 12 m.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Burmistrz umorzył postepowanie w sprawie, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ stwierdził bowiem, że skoro właściciel działki nr [...] zabezpieczył działkę skarżącej przed zalewaniem, nie występują na niej obecnie szkody zalewowe. Burmistrz wskazał, że postępowanie nie potwierdziło jednoznacznego naruszenia przez W.R. stosunków wodnych, a tym samym brak było podstaw nakazania mu wykonania urządzeń, tym bardziej, że te zostały już zrealizowane. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 104 k.p.a. oraz art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2020, poz. 310, dalej: "P.w. z 2017 r.").

Wskutek rozpoznania odwołania N.Ł. od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] uchyliło ją w całości (pkt 1) jednocześnie odmawiając nakazania W.R. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (pkt 2 ). W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało jakie działania W.R. przyczyniły się do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Nie stwierdzono również szkód na gruncie skarżącej. Ustalono zaś, że nachylenie działki nr [...] w kierunku działki nr [...], jest zgodne z naturalnym kierunkiem spływu wód powierzchniowych, zaś działka nr [...] jest częściowo nachylona w stronę przeciwną, co powoduje zbieranie się wody przy fundamencie ogrodzenia. W ocenie Kolegium, stwierdzona w trakcie oględzin okoliczność wykonania przez W.R. urządzeń odwadniających na jego działce, nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania, które nie stało bezprzedmiotowe, lecz powinno zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej – w tym przypadku odmownej.

Skargę na ww. decyzję wniosła do sądu N.Ł., zaskarżając ją w całości oraz zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 139 k.p.a. przez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującej;

b) art. 29 P.w. przez przyjęcie, że warunkiem wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie jest wystąpienie szkody;

c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Skarżąca wniosła o uchylenie pkt 2 zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła zaś, że zastoiska wody na jej działce powstają w wyniku niedozwolonego odprowadzania wody z działki sąsiedniej, co stanowi o szkodliwym wpływie na jej posesję, bowiem uniemożliwia jej uprawę roślin na tym obszarze. Skarżąca zakwestionowała również okoliczność, że oględziny z dnia [...] czerwca 2020 r. zostały przeprowadzone tuż po opadach deszczu, jak polecił to sąd w uprzednio wydanym wyroku. Dodała, że wielokrotnie zwracała się do organu o przeprowadzenie oględzin w trakcie opadów deszczu, jednakże jej wnioski nie zostały uwzględnione. W konsekwencji w ocenie skarżącej, przeprowadzone w sprawie postępowanie nie zrealizowało w pełni wytycznych zawartych w wyroku sądu z dnia 13 marca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odnosząc się do zarzutów i twierdzeń skargi, które uznał za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana przez sąd w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym.

Istota sporu zaistniałego w niniejszej sprawie, sprowadza się do oceny zasadności odmowy nałożenia na W.R. obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w sprawie dotyczącej tzw. naruszenia stosunków wodnych. Z uwagi na fakt, że kontrolowane postępowanie toczyło się od 2009 r., przyznać należy rację Kolegium, które zmodyfikowało podstawę prawną decyzji, bowiem pomimo zmiany stanu prawnego w toku prowadzonego postępowania, materialnoprawną podstawą orzekania przez organy w niniejszej sprawie pozostawał art. 29 P.w. z uwagi na treść art. 545 ust. 4 P.w. z 2017 r., wedle którego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w art. 545 ust. 1-3d P.W. Z 2017 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 1 P.w., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom – o czym stanowi art. 29 ust. 3 P.w.

Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. poprzedza zatem dokonanie ustaleń: czy właściciel gruntu (tj. w kontrolowanej sprawie W.R.) dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (tj. na działkę skarżącej). Jak wskazuje się przy tym jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych, spowodowanie przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi (por. m.in.: wyrok WSA w Łodzi z 4 lipca 2013 r. sygn. II SA/Łd 336/13 dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Nie każda jednak zmiana stosunków wodnych na gruncie, będzie skutkowała zastosowaniem art. 29 ust. 3 P.w., lecz jedynie taka, która negatywnie i szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie (por.: wyrok NSA z 29 grudnia 2012 r., II OSK 1538/11, czy wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. II SA/Gl 23/13 – oba w CBOSA). W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi zatem ustalić istnienie związku przyczynowo – skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie, a wynikłą z powodu tej zmiany, szkodą na gruncie sąsiednim. Aby zatem art. 29 ust. 3 P.w. mógł znaleźć zastosowanie w danej sprawie, zmiana stanu wody na gruncie musi zawsze wiązać się ze szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie. Jeżeli nie ma szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, to w takim przypadku zmiana stanu wody na gruncie nie rodzi odpowiedzialności przewidzianej w art. 29 ust. 1 P.w. i tym samym obowiązku właściwego organu do wydawania określonych nakazów (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2020 r., II OSK 437/20, Lex nr 3061615). Z punktu widzenia odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej, nie ma przy tym znaczenia rozmiar szkody, bowiem ustawodawca nie uzależnia skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia (por. m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11, LEX nr 950530).

W związku zaś z tym, że ustalenie opisanego wyżej związku przyczynowo – skutkowego, co do zasady wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a także ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń, w postępowaniu o uregulowanie stosunków wodnych na gruncie, z reguły konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zawierającej ocenę zaistniałych na gruncie stosunków wodnych oraz ewentualne wskazania co do wyboru właściwego środka likwidującego szkodliwe dla gruntów sąsiednich, działania właściciela gruntu (por. m.in. NSA w wyroku z dnia 14 maja 2008 r., II OSK 613/07, CBOSA). Nie można jednak tracić z pola widzenia, że opinia biegłego (pomimo jej dość istotnej doniosłości), jest tylko jednym z możliwych środków dowodowych, za pośrednictwem których organ realizuje ciążący na nim obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zatem tak jak każdy inny dowód, opinia taka podlega ocenie organu, dokonywanej z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (por. mi.in. wyrok NSA z 29 października 2013 r., II OSK 1252/12, CBOSA) oraz w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym. W szczególności ocenie organu podlega jej wiarygodność oraz przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nie chodzi tu o wkraczanie przez organ w merytoryczną treść opinii sporządzoną przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną, lecz o ocenę założeń przyjętych przez biegłego jako punkt wyjściowy dla dokonywanych w opinii rozważań (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 października 2018 r., II SA/Kr 837/18, Lex nr 2568715). Z natury rzeczy bowiem biegli nie mogą znać pewnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, które są konieczne z punktu widzenia prowadzonych przez nich analiz, w związku z czym, to po stronie organu istnieje obowiązek ich ustalenia za pośrednictwem innych dowodów. Jak stanowi przy tym art. 75 § 1 k.p.a.: jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być: dokumenty, zeznania świadków oraz oględziny.

Brak należytej oceny pierwszej opinii wodnoprawnej, sporządzonej w toku kontrolowanej sprawy przez biegłego Z.D., stanowił zasadniczą przyczynę uchylenia przez sąd decyzji Wójta i organu II instancji, wydanych w 2013 r. W wyroku kasatoryjnym z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Bk 982/13) sąd zawarł szczegółowe wskazania co do dalszego postępowania, które na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wiążą nie tylko organy, ale również sąd. Koncentrowały się one przede wszystkim na konieczności wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, który dałby rzetelny obraz stanu faktycznego na gruncie, ze szczególnym wskazaniem na przeprowadzenie oględzin obu działek w czasie opadów deszczu lub bezpośrednio po nich oraz wykonanie w ich trakcie dokumentacji fotograficznej, w celu skonfrontowania jej ze zdjęciami złożonymi do akt przez skarżącą. Dowód ten, wraz z pozostałymi dowodami (takimi jak przesłuchanie uczestników postępowania w charakterze stron, czy zeznania świadków), w ocenie sądu miałby stanowić podstawę ustaleń faktycznych, koncentrujących się na uzyskaniu odpowiedzi na pytania: kiedy został zasypany rów na działce nr [...] i od kiedy następuje zalewanie działki skarżącej, a przede wszystkim ustaleniu związku przyczynowego między zasypaniem ww. rowu oraz utwardzeniem działki nr [...], a zalewaniem działki skarżącej.

W ocenie sądu, dokonując niezbędnych ustaleń stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, organy obu instancji bazowały na kompletnym i wyczerpującym materiale dowodowym, wielokrotnie uzupełnianym z uwagi na liczne decyzje kasatoryjne zapadłe w sprawie. Na materiał ten składają się przede wszystkim protokoły przeprowadzonych na gruncie oględzin, zawierające oświadczenia stron postępowania oraz wykonane w ich trakcie zdjęcia. Aktualny obraz stanu faktycznego daje natomiast ostatni z protokołów, sporządzony w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2020 r., po uprzednich opadach deszczu (co odpowiada zaleceniom sądu). Wynika z niego, że W.R. wykonał w 2018 r. drenaż wzdłuż części ogrodzenia obu działek, który skutecznie odprowadza wody opadowe do rowu przydrożnego na działce drogowej, zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu wód powierzchniowych. Oględziny wykazały, że w chwili obecnej, nie występuje przepływ wody z działki nr [...] na działkę skarżącej, a tym samym jakiekolwiek zalewanie działki skarżącej. Wykonanie ww. prac drenażowych potwierdziła również skarżąca, zarówno podczas oględzin, jak i w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r., w którym co prawda wskazała, że w pasie przygranicznym, przy którym nie wykonano drenażu występuje dalsze zalewanie jej posesji wodami napływowymi z działki nr [...], jednakże nie przedłożyła na potwierdzenie powyższej okoliczności żadnego dowodu. Nieudowodnione twierdzenie skarżącej pozostaje zatem w oczywistej sprzeczności z ustaleniami protokołu stanowiącego wiarygodny dowód w sprawie i mogącego stanowić podstawę ustaleń faktycznych.

Dysponując zatem przedmiotowym protokołem oględzin, które nie wykazały szkodliwego oddziaływania dokonanych przez W.R. zmian stanu wody na gruncie, na działkę skarżącej, organ odwoławczy nie miał zatem podstaw, aby zastosować w niniejszej sprawie art. 29 ust. 3 P.w. Jakkolwiek z całokształtu akt sprawy wynika, że właściciel działki nr [...] w poprzednich latach utwardził teren swojej posesji, wskutek czego doszło do wzmożonego napływu wód opadowych i roztopowych w kierunku pasa przygranicznego (vide: opinia biegłego W.Ż. z dnia [...] maja 2018 r., k. 109 akt adm.), co niewątpliwie stanowi zmianę stanu wody na gruncie, to jednak zważywszy na aktualny brak szkodliwego wpływu tej zmiany na grunt skarżącej, nie było podstaw do skorzystania przez organy z dyspozycji art. 29 ust. 3 P.w. Obie wspomniane przesłanki muszą bowiem wystąpić jednocześnie, o czym mowa była wyżej.

Słusznie przy tym organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie, w wyniku przeprowadzanego postępowania z zakresu stosunków wodnych, braku spełnienia obu przesłanek koniecznych do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nie stanowi o bezprzedmiotowości tego postępowania. Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza bowiem brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania (por. min. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., II OSK 818/20, Lex nr 3064723). Tymczasem w kontrolowanej sprawie istniały wszelkie podstawy prawne do jej merytorycznego rozpatrzenia, co wiązać się musiało z wydaniem orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do jej istoty. Dokonana zaś przez Kolegium zmiana decyzji organu I instancji, nie stanowi o wydaniu decyzji na niekorzyść skarżącej, bowiem zaskarżona decyzja w żaden sposób nie pogarsza jej sytuacji prawnej, a co więcej, w sposób merytoryczny i kończy postępowanie toczące się od ponad 11 lat, w przeciwieństwie do decyzji wydanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., stanowiącej jedynie rozstrzygnięcie procesowe.

Finalnie zatem, po należytym wykonaniu wskazań sądu zawartych w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., organ odwoławczy stwierdził o braku podstaw do skorzystania z dyspozycji art. 29 ust. 3 P.w. Akceptując dokonaną przez organ odwoławczy ocenę dowodów, sąd uznał, że odpowiada ona wymogom procesowym. Przede wszystkim zebrany materiał dowodowy został bowiem oceniony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, czego wyrazem są pisemne motywy zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy i zawierające przekonywującą argumentację, wskazującą na ustalenia, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonej decyzji i podstawy dowodowe owych ustaleń. Wnioski organu są logiczne, a zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji proces dedukcyjny jest jasny i precyzyjny oraz odnosi się do całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, znajdując w nim oparcie. Dostrzeżone zaś przez organ odwoławczy uchybienie procesowe, którego dopuścił się organ I instancji umarzając postępowanie, zostało na etapie postępowania odwoławczego wyeliminowane, przez zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie należy przy tym zapominać, że rozpoznając sprawę w II instancji organ odwoławczy dokonuje ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc kompleksowej oceny całego zebranego materiału dowodowego, a nie jedynie ograniczającej się do prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji.

Sąd zatem nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień procesowych, które miałyby wpływ na prawidłowość poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń. Te zaś nie pozwalały na wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 P.w., jak chciałaby tego skarżąca, która w istocie neguje konieczność wystąpienia szkody dla możliwości nałożenia na właściciela działki nr [...] postulowanego przez nią obowiązku, co stanowi o wadliwej interpretacji art. 28 ust. 3 P.w., zaprezentowanej przez nią w skardze. Mając zaś na względzie pozostałą argumentację wywiedzioną przez skarżącą na poparcie skargi, sąd uznał, że stanowi ona w zasadniczej swej mierze polemikę z ustaleniami organów obu instancji, co więcej nie popartą materiałem dowodowym. Podkreślić przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Co więcej, zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie oznaczają wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Reasumując, w ocenie sądu zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, bowiem w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym jak i prawnym, właściwie zastosowano, stanowiące podstawę wydanych decyzji, przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów proceduralnych oraz uwzględniając wskazania zawarte w wyroku sądu z 21 listopada 2019 r. Również sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.