Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 671/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1 i 5  pkt 2  lit. b
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 18,  art. 32  ust. 1,  art. 71  ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant: Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta B., na postawie art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej powoływanej jako u.ś.r.) i § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), odmówił przyznania K. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem P. K., a także zgłoszenia wnioskodawczyni do ubezpieczenia emerytalno-rentowego i opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz zgłoszenia jej i P. K. do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż bezspornym jest, że wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia z powodu opieki nad dzieckiem P. K. oraz, że stanowi ona dla niej rodzinę zastępczą, która to orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 15 lutego 2017 r. ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z uwagi jednak na okoliczność, że wnioskodawczyni nie jest z niepełnosprawną P. K. spokrewniona i, że nie ciąży na niej w związku z tym obowiązek alimentacyjny, należało odmówić zarówno przyznania w/w wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, jak i w konsekwencji zgłoszenia do ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, (...). Organ zaznaczył także, że obowiązek alimentacyjny, stosownie do treści art. 128 i art. 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczy tylko krewnych w linii prostej oraz rodzeństwa.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. S. domagając się przyznania pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Przedstawiając w uzasadnieniu pisma trudną sytuację materialną oraz życiową, w jakiej się znajduje wskazała, iż niezrozumiałym jest dla niej dlaczego dla instytucji państwowej liczą się tylko więzy krwi, a nie wspierają one ludzi, którzy podjęli się trudnego zadania wychowania osób, które nie są ich biologicznymi dziećmi, a także dlaczego według prawa jako rodzina zastępcza jest gorsza od opiekuna faktycznego. Ponadto wyjaśniła, iż nie mogła adoptować P. K., gdyż aby uzyskać zgodę sądu na taką czynność prawną musiałby podjąć zatrudnienie, co jest jednak niemożliwe, z uwagi na niepełnosprawność w/w i związaną z tym konieczność stałej nad nią opieki na tym etapie jej życia.

Po rozpatrzeniu odwołania K. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2

lit. b u.ś.r. określił przesłanki, które powodują, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje i, że przesłanki te nie mogą być zmieniane przez organy przyznające świadczenia rodzinne. W przepisie tym postanowiono, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w niespokrewnionej rodzinie zastępczej. Umieszczenie zatem dziecka w niespokrewnionej rodzinie zastępczej, czy to na podstawie umowy z właściwym starostą, czy to na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego, skutkuje jak wskazał organ odwoławczy brakiem uprawnień do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro więc małoletnia P. K. została postanowieniem Sądu Rejonowego w A. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt III RNsm [...] umieszczona w rodzinie zastępczej K. S., a jest to rodzina zastępcza niespokrewniona, to tym samym organ I instancji prawidłowo nie przyznał w/w wnioskowanego świadczenia.

W wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skardze na powyższe rozstrzygnięcie, K. S. zarzuciła organu II instancji naruszenie przepisów art. 18 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U.. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.), domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem skarżącej przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., w części w której wskazuje że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje niespokrewnionej rodzinie zastępczej, jest niezgodny z art. 18 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 20 i 23 Konwencji o prawach dziecka. Zgodnie z treścią art. 18 Konstytucji RP rodzina znajduje się pod opieką państwa. Przepisy Konstytucji, odnoszące się do pojęcia rodziny, w ocenie skarżącej dotyczą zarówno rodziny naturalnej, jak i rodziny zastępczej, a w tym ostatnim przypadku zarówno zastępczej rodziny spokrewnionej jak i niespokrewnionej. Jedna i druga bowiem rodzina zastępcza spełnia te same funkcje w zakresie opieki i wychowania dziecka, w tym tak jak w okolicznościach niniejszej sprawy dziecka niepełnosprawnego. Tymczasem, jak wskazała, przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. różnicuje te rodziny, powodując że dziecko wychowujące się w rodzinie zastępczej niespokrewnionej podlega szczególnej formie dyskryminacji. Opiekun prawny bowiem dziecka niepełnosprawnego nieobciążony obowiązkiem alimentacyjnym, w przeciwieństwie do opiekuna prawnego dziecka spokrewnionego na którym taki obowiązek ciąży, nie może otrzymać przedmiotowego świadczenia, przez co niepełnosprawne dziecko pozostające w niespokrewnionej rodzinie zastępczej, wymagające takiej samej opieki i takich samych starań jak dziecko w rodzinie spokrewnionej, nie może otrzymać takiej samej opieki ze strony swojego opiekuna prawnego, gdyż ten pozbawiony jest prawa do świadczenia. Z tych samych względów, zdaniem skarżącej, kwestionowany przepis jest sprzeczny także z art. 32 ust 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy mają prawo do równego traktowania prze władzę publiczną. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. stworzył bowiem sytuację, w której instytucje państwowe różnie traktują opiekunów prawnych w rodzinach zastępczych spokrewnionych i dzieci wychowujące się w tych rodzinach oraz opiekunów prawnych w rodzinach zastępczych niespokrewnieni i dzieci wychowujące się w tych rodzinach. Pomimo takich samych warunków, w jakich te rodziny funkcjonują, ci ostatni jako pozbawieni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, są niewątpliwie w znacznie gorszej sytuacji. W ocenie skarżącej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. pozostaje również w oczywistej sprzeczności z art. 20 Konwencji o prawach dziecka, obligującym państwo do zapewnienia dzieciom pozbawionym czasowo lub na stałe swojego środowiska rodzinnego opieki zastępczej, albowiem kwestionowany przepis różnicuje sposób zapewnienia tejże opieki tylko z tego względu na to, że w jednym wypadku opiekę tę zapewnia rodzina spokrewniona z dzieckiem, a w drugim wypadku rodzina niespokrewniona. Niezgodność zaś art. 17 ust. 5 pkt 2b u.ś.r. z art. 23 Konwencji o prawach dziecka, potwierdzającym prawo każdego dziecka niepełnosprawnego, bez względu na jakiekolwiek dyskryminacyjne rozróżnienie, do życia w warunkach gwarantujących mu godność, umożliwiających osiągnięcie niezależności oraz ułatwiających uczestnictwo dziecka w życiu społeczeństwa, skarżąca uzasadniła okolicznością, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. wprowadza zróżnicowanie w zapewnieniu dzieciom niepełnosprawnym warunków do normalnego, godnego życia w zależności od tego czy dziecko wychowuje się w rodzinie zastępczej spokrewnionej czy też niespokrewnionej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi odnośnie niezgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. z w/w przepisami Konstytucji RP i Konwencji o prawach dziecka, organ wyjaśnił, że ustawodawca w kwestionowanym przepisie jednoznacznie określił przesłanki negatywne w zakresie uprawnienia do świadczeń rodzinnych, w tym i pielęgnacyjnych, oraz że przesłanki te nie mogą być przez organy administracyjne zmieniane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego podjęcia. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd oceniając legalności zaskarżonej decyzji stwierdza, iż nie odpowiada ona prawu.

Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, m.in. jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Aktualne brzmienie przytoczonych przepisów, w wersji obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jest wynikiem zmian ustawodawczych wprowadzonych m.in. ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1456), na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 i z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07. W pierwszym ze wskazanych wyroków Trybunał uznał, że prawo do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie powinny mieć także osoby obciążone ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym sprawujące opiekę nad innym niż dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Natomiast w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, stwierdzając niezgodność art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, Trybunał uznał że również rodzice zastępczy, którzy sprawują opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem w ramach rodziny zastępczej spokrewnionej, pozbawieni w dotychczasowym stanie prawnym prawa do świadczenie pielęgnacyjnego, powinni mieć prawo do ubiegania się o nie.

Na tle wskazanego stanu prawnego organy orzekające w sprawie uznały, że wnioskodawczyni, pomimo iż nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki P. K., nie przysługują przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne, albowiem nie stanowi ona dla niej rodziny zastępczej spokrewnionej, lecz opiekuje się nią w ramach rodziny zastępczej niespokrewniowej, a to wyklucza stosownie do zapisu art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. możliwość otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem Sądu, w celu oceny legalności podjętych przez organy administracyjne rozstrzygnięć, koniecznym jest w pierwszej kolejności przeanalizowanie treści przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, odnoszącego się do stanowiącego podstawę prawną kwestionowanych rozstrzygnięć organów przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. Na skutek tego wyroku bowiem poszerzony został krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże wyłącznie o rodziny zastępcze spokrewnione z niepełnosprawnym, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki dzieckiem, w sytuacji rezygnacji przez spokrewnionego rodzica zastępczego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki nad tymże dzieckiem. We wskazanym wyroku Trybunał analizując prawną przeszkodę w nabyciu prawa do przedmiotowego świadczenia - w postaci umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym), z punktu widzenia jej zgodności z zapisami Konstytucji RP tj. z jej art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1, stwierdził iż ocena konstytucyjności tego przepisu musi być połączona ze zbadaniem różnicy w statusie rodziny zastępczej w porównaniu z rodziną naturalną i czy wprowadzone wyłączenie stanowi dyskryminację, co naruszałoby zasadę równości i konstytucyjne standardy ochrony rodziny. Z wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości bowiem, wynika - jak wskazał Trybunał - nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Wskazując, że zarówno rodzina naturalna, jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem, i że te ostatnie otrzymują wsparcie jedynie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, Trybunał stwierdził, że w razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem, sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie ich pozycji w tym zakresie jest więc przejawem naruszenia zasady równości. Relewantnymi cechami wspólnymi opiekunów w takiej sytuacji, jak wskazał Trybunał, są: sprawowanie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, niepodejmowanie z tego powodu pracy i osiąganie przez rodzinę niskich dochodów. Z powyższych względów Trybunału uznał przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. za niezgodny z zasadę równości i konstytucyjnymi zasadami ochrony rodziny, ograniczając jednak zakres tej niezgodności, z uwagi na zakres skierowanego do Trybunału pytania prawnego, wyłącznie do rodzin zastępczych spokrewnionych z niepełnosprawnym, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki dzieckiem, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem niego. W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że Trybunał w powołanych rozważaniach nie zróżnicował rodzin zastępczych na rodziny spokrewnione i niespokrewnione, zobowiązane wobec dziecka do alimentacji i niezobowiązane do alimentacji. Jedynie wskazał, że rodziny zastępcze generalnie dzielą się na spokrewnione z dzieckiem, niespokrewnione z dzieckiem i zawodowe niespokrenione z dzieckiem. W żadnej jednak mierze nie różnicując w zakresie cech relewantnych tychże rodzin w sytuacji ubiegania się przez nie o przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne, lecz przeciwnie stwierdzając, że sytuacja rodziców zastępczych, zatem w tym i rodziców zastępczych niespokrewnionych, oraz rodziców naturalnych jest taka sama. Uwzględniając zatem fakt, że po pierwsze Trybunał mógł wypowiedzieć się o spornej normie jedynie w zakresie przedstawionym w pytaniu prawnym, po drugie że nie zróżnicował on prawnej pozycji rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrwionych, po trzecie że ocenił on, iż sytuacja rodziców zastępczych i naturalnych jest taka sama, a po czwarte wreszcie, że wszystkie spośród wymienionych przez Trybunał relewantnych cech wspólnych opiekunów posiadają opiekunowie w rodzinach zastępczych niespokrwnionych, należy wskazać, że wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. prawna przeszkoda w nabyciu świadczenia pielęgnacyjnego, wyłączająca rodziny zastępcze niespokrewnione, z podmiotów uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jest nie do pogodzenia z określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości i z konstytucyjnymi zasadami ochrony rodziny, o których mowa w art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu wywody zawarte w wyroku Trybunału pozostają aktualne do właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym przez rodziny zastępcze niespokrewnione. Rozumienie bowiem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie może niweczyć skutku orzeczenia Trybunału i pozostawać w oczywistej sprzeczności z Konstytucją. Wykładnia sądowa zaś, mająca charakter wykładni operatywnej, powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08). Takiej też wykładni w rozpoznawanej sprawie dokonał Sąd w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 2 b u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Sądu więc, w niniejszej sprawie, z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, zaszła konieczność odstąpienia od literalnego brzmienia spornego przepisu, albowiem to niweczy zasady i wartości konstytucyjne określone w art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, o których to wypowiedział się Trybunał w cytowanym wyroku w kontekście nabywania uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego przez rodziny zastępcze spokrewnione, stwierdzając że skoro w razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama, to tym samym różnicowanie ich pozycji jest przejawem naruszenia zasady równości i konstytucyjnych zasad ochrony rodziny. Zdaniem Sądu także pozbawienie rodziców zastępczych niespokrewnionych przedmiotowego świadczenia, będące konsekwencją literalnego rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 2 b u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., narusza wskazane zasady konstytucyjne, z tych samych powodów o których wypowiedział się Trybunał. Dlatego też normę wyrażoną w art. 17 ust. 5 pkt 2 b u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy rozumieć, w taki sposób, że osoba nie podejmująca lub rezygnująca z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy dzieckiem, dla którego stanowi rodzinę zastępczą niepokrewnioną i w stosunku do którego wypełnia wszystkie powierzone mu na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego czy też umowy z właściwym starostą obowiązki pieczy, ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem dotychczasowi opiekunowie prawni (rodzice, inni obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym krewni) na czas umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej niespokrewnionej tracą to uprawnienie. Należy zaznaczyć, że w takiej sytuacji nie ma żadnych racjonalnych i logicznych powodów do różnicowania sytuacji prawnej rodzica zastępczego spokrewnionego i niespokrewnionego, które znalazłyby uzasadnienie w zasadzie sprawiedliwości społecznej.

Reasumując należy wskazać, iż racje celowościowe i systemowe stanowiły podstawę do odstąpienia od literalnej wykładni spornego przepisu, na rzecz wykładni operatywnej, a rozstrzygnięcie Sądu koresponduje z orzeczeniem Trybunału, w którym Trybunał wypowiadając się o art. 17 u.ś.r. jedynie w zakresie przedstawionym w pytaniu prawnym, stwierdził iż to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonej normy, w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, oraz ocena wpływu orzeczenia na możliwość przyznania tegoż świadczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa i art. 135 ppsa, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, uchylając decyzje organów obu instancji. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji wynika z treści art. 152 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji zobowiązane będą uwzględnić powyżej przedstawioną prokonstytucyjną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi dotyczących niezgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, należy wskazać, iż skoro świadczenia pielęgnacyjne są przeznaczone dla osób, która się zajmują dzieckiem, i nie dotyczą bezpośrednio pomocy dziecku, lecz jedynie pośrednio wpływają na jakość ich życia, to tym samym nie zachodzi niegodność kwestionowanego przepisu z w/w przepisami Konwencji o prawach dziecka, albowiem przywołane z Konwencji wzorce kontroli jako dotyczące bezpośrednio dziecka są nieadekwatne.