Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 962/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i c,
journal: Dz.U. 2014 poz 1206
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 84,  art. 78 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 22 § 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1206, zwanej dalej: "ustawą o kombatantach"), Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił A.D. przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zainteresowany wniósł podanie o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w P. Organ stwierdził, że okoliczność przebywania w przedmiotowym obozie po Powstaniu Warszawskim była wielokrotnie tematem opinii Instytutu Pamięci Narodowej (dalej w skrócie: "IPN"), a także rozstrzygnięć sądów administracyjnych. W opinii Prezesa IPN z dnia [...] stwierdzono, że obóz w P. nie spełnia przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o kombatantach. Opinię tę sporządzono na podstawie ekspertyzy dr M.W., że przedmiotowy obóz nie był obozem koncentracyjnym ani zagłady.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A.D.. Według strony organ winien przyjrzeć się uważnie art. 4 ust. 1 lit. b i c ustawy o kombatantach, który określa sytuacje dzieci do lat 14 w "innych miejscach odosobnienia".

Decyzją z dnia [...], nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

W uzasadnieniu decyzji podał, że dał wiarę twierdzeniom strony, iż w lipcu 1944 r. podczas trwania Powstania Warszawskiego został wysiedlony i przywieziony do obozu zbiorczego w P., gdyż większość cywilnych mieszkańców Warszawy spotkał podobny los. Zdaniem organu, kluczowe dla sprawy jest wyjaśnienie charakteru miejsc, w których zainteresowany przebywał. Organ wyjaśnił, iż w toku innych postępowań uzyskał opinię IPN stwierdzającą, że wnioskowane miejsce represji nie było miejscem odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. Obóz w P. był obozem przejściowym, zarządzanym początkowo przez SS i niemiecką żandarmerię, od 11 sierpnia 1944 r. przez Wehrmacht. Ustalenia te w opinii IPN nie dają jednakże podstaw do stwierdzenia, że obóz w P., na tle innych miejsc hitlerowskiej kaźni, był miejscem odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności wysiedlenia i wykonywania pracy przymusowej w miejscowości [...], organ stwierdził, że nie została ona przewidziana przez ustawodawcę polskiego, jako przesłanka uprawniająca do przyznania uprawnień kombatanckich.

A.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S. na decyzję organu z dnia [...].

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 843/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 22 ust. 1 w związku z art. 1-4 ustawy o kombatantach, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji podał, że w wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. Sąd wskazał, iż w opinii IPN na temat obozu w P., na której organ się oparł, nie stwierdzono, że obóz ten nie był innym miejscem odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

W ww. wyroku Sąd uznał natomiast za uprawnione twierdzenie, że obóz w P. nie był obozem koncentracyjnym, ośrodkiem zagłady, ani obozem o charakterze eksterminacyjnym.

Następnie organ wyjaśnił, że wypełniając zalecenia z ww. wyroku, zwrócił się do IPN z zapytaniem, czy obóz w P. może zostać uznany za tzw. inny obóz w pierwszym tygodniu jego funkcjonowania (od dnia powstania do 5 sierpnia 1944 r.). W nadesłanej opinii Wydziału Badań Naukowych IPN podkreślono, że pierwszym zarządcą obozu był [...], a załogę obozu stanowiła żandarmeria, będąca częścią policji porządkowej, która stanowiła organ wykonawczy władz administracyjnych. Sam obóz został zorganizowany przez okupanta dla ludności cywilnej wysiedlanej z powstańczej Warszawy w celu przeprowadzenia selekcji do pracy w Rzeszy lub do umieszczenia na terenie Generalnego Gubernatorstwa. A zatem [...] również w pierwszych dniach funkcjonowania obozu, nie spełniał warunków art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach.

Jednocześnie organ podzielił pogląd wyrażony w decyzji wydanej w pierwszej instancji, że okoliczność wysiedlenia i wykonywania pracy przymusowej w miejscowości [...], nie została uznana, przez ustawodawcę jako przesłanka uprawniająca do nabycia uprawień kombatanckich. Wyjaśnił, że strona może wystąpić w tej sprawie ze stosownym wnioskiem w trybie innego aktu prawnego – ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.

A.D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego na okoliczność warunków panujących w obozie w P. w okresie pobytu w nim skarżącego oraz charakteru eksterminacyjnego obozu w P. z uwzględnieniem przesłanek, które wskazują na charakter klasyfikacji obozu jako eksterminacyjnego tudzież odosobnienia.

Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności

dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co skutkowało wadliwą analizą stanu faktycznego i oparciu rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym,

- art. 77 § 1 w związku z § 3 w związku z art. 84 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii na okoliczność trudnych warunków bytowych oraz odosobnienia przetrzymywanych w obozie [...], gdyż organ wbrew wnioskowi skarżącego nie przeprowadził uzupełniającej opinii w stosunku do tej z IPN, która nie może stanowić w sprawie podstawy dowodowej ze względu na brak rozpatrzenia sprawy pod kątem relewantnych przesłanek, mogących wpłynąć na przyznanie skarżącemu statusu kombatanta,

- art. 136 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie przez organ drugiej instancji, pomimo

że organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie,

- art. 139 k.p.a., poprzez orzeczenie na niekorzyść skarżącego, pomimo uchylenia wadliwej decyzji z dnia [...].

Ponadto skarżący zarzucił wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, poprzez błędne niezastosowanie przepisu i nie uznanie, że obóz w P. był obozem o charakterze eksterminacyjnym oraz odosobnienia,

- § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r.

w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innej narodowości, poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nieuznania, iż obóz w P. miał charakter eksterminacyjny.

W uzasadnieniu skargi, skarżący argumentował, że wbrew twierdzeniom organu obóz w P. był nazistowskim obozem o charakterze eksterminacyjnym. Wskazał, że w okresie przymusowego pobytu rodziców w ww. obozie miał dwa tygodnie życia. W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, spełnia on normę wysłowioną w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach. W oparciu o stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skarżący podnosił, iż nie ma przeszkód do dowodzenia, że pobyt w innym obozie, niewymienionym w rozporządzeniu w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innej narodowości, był represją w rozumieniu ustawy o kombatantach. Skarżący stwierdził, że jego pobyt w obozie jest niezaprzeczalny. Ponadto argumentował, że wskazując na charakter obozu koncentracyjnego nie można kierować się nazwą obozu, tylko przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wykazania jaki charakter faktyczny miały warunki bytowania w tym obozie.

Według skarżącego, zgodnie z analizami naukowymi oraz artykułami dotyczącymi przedmiotowego zagadnienia obóz w P. miał charakter eksterminacyjny. Skarżący podnosił także, że osobę która urodziła się i przebywała

w obozie jenieckim nadzorowanym przez władze bezpieczeństwa III Rzeszy Niemieckiej, uznaje się za podlegającą represjom wojennym w znaczeniu ustawowym.

Skarżący dodał, że organ winien wziąć pod uwagę w swoich rozważaniach wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2015 r. i przeanalizować całość materiału dowodowego w celu wyjaśnienia wątpliwości

w zakresie pojęcia obozu w P.. Wbrew powyższemu, zdaniem skarżącego, organ zwrócił się do IPN, zakreślając błędną tezę dowodową dla wydania opinii

a następnie wbrew postawionym zarzutom nie sprecyzował tezy dowodowej,

ani nie żądał nowej opinii od IPN. Dowodem czego są, według skarżącego, jego zarzuty do opinii. Takie rozwiązanie było – zdaniem skarżącego - niewątpliwie niekorzystne dla niego i rażąco narusza jego prawa oraz interes społeczny (art. 140 k.p.a.).

Końcowo skarżący wskazał, że obóz w P. był obozem przejściowym

w stosunku do innego obozu koncentracyjnego. Dlatego skarżący z ostrożności procesowej, wskazał, iż znamię podmiotowe obozu właściwego winno być rozszerzone na obóz przejściowy, który zachowywał takie same warunki bytowania czy organizacyjno-prawne, jak obóz do którego kierowano z obozu przejściowego.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi

na skargę wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r., Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy przedstawiony w skardze. Pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł, jak

w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem ww. kryterium legalności działań organu administracji publicznej w niniejszej sprawie, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji odmownej w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, dla której właściwą podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm., zwanej dalej: "ustawą o kombatantach"). Istotne z punktu widzenia wyniku sprawy administracyjnej ma brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy o kombatantach, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się

od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały

w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

W okolicznościach sprawy niesporne jest, że skarżący wystąpił do organu

z wnioskiem o przyznanie uprawień kombatanckich z tytułu przebywania w okresie okupacji w obozie w P. zwanym [...] ([...]) oraz z tytułu wysiedlenia i wykonywania przez rodziców skarżącego pracy przymusowej na terenie miejscowości [...].

Sąd zauważa, że ww. sprawa, był już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 843/15 uchylił uprzednio wydaną decyzję organu z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Sąd ten podkreślał w uzasadnieniu swego orzeczenia, że w piśmie z dnia [...], w oparciu o który organ ustalił istotne dla wyniku sprawy okoliczności, IPN nie wypowiedział się co do przesłanek uzasadniających uznanie obozu w P. za miejsce odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b i c ustawy o kombatantach. W podsumowaniu tego pisma stwierdzono jedynie, że obóz w P. nie był "obozem koncentracyjnym i zagłady". Wątpliwości Sądu budziła jednak przyczyna nieuznania obozu w P. za miejsce odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Sąd stwierdził, że z racji charakteru obozu (celu jego funkcjonowania, jako obozu przejściowego trudno uznać go za obóz o charakterze eksterminacyjnym), a więc taki, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z pisma IPN z dnia [...] nie wynika, na podstawie jakich ustaleń stwierdzono, że warunki pobytu w obozie w P. różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych. Z dołączonych do akt materiałów wynikało, że w obozie znajdowała się m.in. Gestapo, będąca w strukturach szeroko rozumianych służb bezpieczeństwa.

Jak stwierdził Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku, dla pełnego wyjaśnienia tej kwestii konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji, celem umożliwienia organowi ustosunkowania się do przedstawionych wyżej wątpliwości, których Sąd nie był w stanie wyjaśnić i przesądzić samodzielnie na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów. Powyższy wyrok jest prawomocny.

Sąd obecnie orzekający w sprawie podkreśla, iż stosownie do art. 153 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej: "P.p.s.a."), organy administracji publicznej, a także sądy związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu w sprawie, w której działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było uprzednio przedmiotem zaskarżenia, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Kierując się powyższym, Sąd poddał kontroli zaskarżoną decyzję i uznał,

że ponownie rozpatrujący sprawę organ dostosował się do oceny prawnej i wskazań płynących z ww. wyroku. Organ związany był oceną prawną Sądu, iż obóz w P. nie był "obozem koncentracyjnym i zagłady", tak więc przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach, nie znalazły potwierdzenia na gruncie wniosku o przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich. Organ, a zanim także Sąd, pozostaje związany oceną prawną, w zakresie, w jakim w ww. wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., przesądzone zostało również, że z racji charakteru obozu w P. (celu jego funkcjonowania jako obozu przejściowego), trudno uznać go za obóz o charakterze eksterminacyjnym, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach.

W takiej sytuacji ustalenia organu winny zmierzać do wyjaśnienia, czy obóz

w P. mógł spełniać przesłanki do uznania go za inne miejsce odosobnienia,

w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych,

a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach).

Sąd wskazuje, że organ dokonał ponownej analizy dostępnych mu materiałów

na temat charakteru obozu w P. [...], czego dowodem jest znajdujące się w aktach pismo IPN z dnia [...], a także fragment opracowania IPN pt.: "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945. Informator encyklopedyczny.", zawierający opis obozu w P..

Ponadto organ pismem z dnia [...], zwrócił się do Dyrektora Biura Edukacji Publicznej IPN z prośbą o zlecenie sporządzenia ekspertyzy w zakresie spełnienia przez obóz [...] w P., warunków uznania za obóz, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, w związku z wnioskiem A.D., który wraz z rodziną został przesiedlony z zamieszkania ul. [...] do obozu [...] w P., gdzie przebywał około 2-3 miesięcy.

W piśmie z dnia [...] Dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN, wyjaśnił, że obóz [...] również w pierwszych dniach funkcjonowania obozu nie spełniał warunków art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy, w której osadzone osoby pozostawały w dyspozycji władz bezpieczeństwa. Przejściowy obóz [...] zorganizował okupant dla ludności wysiedlonej z Warszawy, w celu przeprowadzenia selekcji tej ludności zdolnej do pracy w Rzeszy lub przeznaczonej do umieszczenia

na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Pierwszym zarządcą obozu, sprawującym funkcje do [...] był [...]. Załogę obozu stanowiła żandarmeria, która była częścią policji porządkowej. Aparat policyjny okupanta był zorganizowany według podziału na policję bezpieczeństwa (Sicherheitspolizei–Sipo) oraz policję porządkową (Ordnungspolizei-Orpo), w skład której wchodziła policja ochronna (Schupo) i żandarmeria. Policja porządkowa stanowiła organ wykonawczy władz administracyjnych. [...] zarząd obozu przejął Wehrmacht, którego szeregowi żołnierze stanowili załogę obozu.

W ocenie Sądu, powyższe świadczy o tym, że organ ponownie rozpatrujący sprawę, zgodnie z dyspozycją z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podjął ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i rozpatrzył cały ten materiał, z zachowaniem reguły oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sąd uznał za bezzasadny zarzut skargi o naruszeniu przez organ art. 84 k.p.a., poprzez

nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii na okoliczność wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach. Zgodnie z art. 84 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W ocenie Sądu, wskazany przepis organ zastosował prawidłowo, o czym świadczy uzyskanie uzupełniającej opinii dotyczącej stanu faktycznego. Powyższy obowiązek wynikał także ze wskazań określonych w wyroku Sądu z dnia 4 listopada 2015 r.

Wbrew przekonaniu skarżącego, powołany przepis nie określa nakazu zgodnie z którym, organ zobowiązany jest do zlecenia innemu biegłemu, sprawdzenia opinii biegłego uprzednio wykonanej na polecenie organu w danej sprawie dla uzyskania wiedzy specjalnej. Organ winien poddać ocenie taką opinię w całokształcie dowodów zebranych w sprawie i ocenić znaczenie i wartość tego dowodu dla toczącej się sprawy (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu, powyższych wymogów dopełnił organ wydający zaskarżoną decyzję. Sąd podkreśla, że na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z opinią dotycząca stanu faktycznego – charakterystyki innych miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Recz dotyczy wiedzy specjalistycznej opartej na badaniach historycznych. Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko organu, że na gruncie omawianego zagadnienia, podmiotem uprawnionym do formułowania stanowiska z zakresu wiedzy specjalnej, jest Instytut Pamięci Narodowej (IPN). Jest to organ państwowy o uprawnieniach badawczych, edukacyjnych, archiwalnych, śledczych i lustracyjnych, powołany na mocy ustawy

z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Stanowisko IPN zawarte w piśmie z dnia [...], wydane specjalnie w związku ze sprawą skarżącego, jednoznacznie wskazuje, że obóz w P. nie spełniał wymogu z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b. ustawy o kombatantach. Autor opinii przedstawił przesłanki jakimi kierował się w swej cenie charakteru przedmiotowego obozu. Natomiast ocena przez organ administracji tego dokumentu nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Organ rozpoznający sprawę, który nie posiada wiadomości specjalnych, jakimi dysponuje biegły, może ocenić ten dowód w sprawie, przede wszystkim pod względem formalnym: czy został sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Tylko w przypadku istniejących wątpliwości lub niejasności organ może żądać wyjaśnień lub uzupełnienia opinii. W ocenie Sądu, przedmiotowa opinia IPN z dnia [...] umożliwiała organowi rozpatrzenie sprawy. Skarżący nie przedstawił skutecznej argumentacji i dowodów mogących podważyć trafność tego dowodu i legalność zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, w świetle realiów niniejszej sprawy oraz przyjętych w k.p.a. reguły dowodowych, samo twierdzenie skarżącego, dyskredytujące moc dowodową uzupełniającej opinii biegłego, nie może wystarczyć do obalenia dowodu z dokumentów zebranych przez organ. Samo subiektywne przekonanie strony o wadliwe zebranym i ocenionym materiale dowodowym przez organ, jeżeli nie jest potwierdzone obiektywnie weryfikowalnymi dowodami, jest niewystarczające dla skutecznego podważenia wiarygodności tego materiału dowodowego.

Strona powołująca się na określone okoliczności faktyczne lub kwestionująca wartość zgromadzonych dowodów obciążona jest obowiązkiem przedstawienia odpowiednich wniosków dowodowych. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., z żądaniem przeprowadzenia dowodu strona może wystąpić w toku całego postępowania. Skuteczność tego żądania jest uzależniona od spełnienia przesłanek określonych

w art. 78 k.p.a., które wyznaczają granice czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżącemu znany był materiał dowodowy w oparciu, o którym organ ustalił istotne dla tej sprawy okoliczności. Zarzuty skarżącego sprowadzają się do polemiki nad wartością dowodową tego materiału. Skarżący w piśmie z dnia [...] przedstawił zarzuty przeciwko wydanej w sprawie opinii. Skarżący nie podważył skutecznie mocy dowodowej opinii IPN z dnia [...]. Istotna dla wyniku sprawy wiedza historyczna, mająca wpływ na wynik sprawy została przedstawiona w tej opinii. Nie ma w takiej sytuacji znaczenia, podnoszona przez stronę kwestia nazewnictwa tej opinii jako ponownej, uzupełniającej czy nowej, skoro istota problemu została w tym dokumencie jasno i czytelnie wyartykułowana, nie sposób się również doszukać braków w tej opinii, które mogłyby uzasadniać przekonanie o wadliwe przyjętych przez IPN przesłankach, w oparciu o które przedstawił swoje stanowisko.

Stosownych dowodów podważających wiarygodność zebranych przez organ opinii skarżący nie przedstawił ani na etapie postępowania administracyjnego, ani nie podniósł w skardze. Sąd podkreśla przy tym, że strona nie może zasadnie oczekiwać, od organu administracji publicznej, dysponującego już określonym materiałem dowodowym, poszukiwania jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów, tylko z tego powodu, że dotychczas zebrane dowody są dla strony niesatysfakcjonujące i mogą mieć dla strony niekorzystny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień przeprowadził, zgodne z art. 136 k.p.a., uzupełniające postępowanie dowodowe, a także w ramach kontrolnych prawidłowo ocenił materiał dowodowy zebrany przez organ uprzednio rozstrzygający w sprawie.

Sąd uznał, że nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącego o przeprowadzenie w postępowaniu sądowym dowodów z uzupełniającej opinii biegłego na okoliczność wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z istniejących dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Stosownie do art. 133 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga na podstawie akt sprawy administracyjnej przedstawionych przez zaskarżony organ, obowiązkiem Sądu jest kontrola ustalonego przez organ stanu faktycznego, a nie ustalanie tego stanu faktycznego na nowo.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut skargi, o wydaniu zaskarżonej decyzji na niekorzyść skarżącego (art. 139 k.p.a.), pomimo uchylenia wadliwej decyzji z dnia

[...]. Sąd wyjaśnia, że określone w tym przepisie następstwa prawne zakazu reformationis in peius, co do zasady nie mogą dotyczyć orzeczeń uchylonych, czy to przez Sąd, czy przez organ odwoławczy z powodu występujących w danej sprawie wad postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe dokonane ustalenia stanu faktycznego sprawy. Mocą orzeczenia sądowego, a także uchylonej uprzednio decyzji organu z dnia [...] oraz decyzji organu z dnia [...] nie zostały przyznane stronie jakichkolwiek uprawnienia lub nałożone obowiązki w oparciu o normę materialnoprawną (zakres praw tej strony lub zakres jej obowiązków pozostał niezmieniony). W takiej sytuacji, nie sposób uznać, że wydanie zaskarżonej decyzji miałyby dotyczyć orzekania na niekorzyść strony odwołującej się w rozumieniu art. 139 k.p.a. W konsekwencji za nietrafny należało uznać także zarzut skargi o naruszeniu wydaną decyzją art. 140 k.p.a.

Podsumowując dotychczasowe rozważania, Sąd uznał, że zebrany przez organ materiał dowodowy jest kompletny, został także oceniony w sposób prawidłowy i Sąd przyjmuje te ustalenia jako własną faktyczną podstawę rozstrzygnięcia, w ramach sądowej kontroli zaskarżonej decyzji.

W świetle przesłanek materialnoprawnych z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, okolicznościami istotnymi dla wyniku sprawy będzie ustalenie represji w stosunku do osoby uprawnionej, w rozumieniu ustawy, w okresach przebywania

w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się

od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały

w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jak prawidłowo ustalił organ,

w realizowanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach, rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, obóz w P. nie figuruje. Obóz ten zgodnie z opinią IPN z dnia [...] nie spełniał przesłanki ustawowej

w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, nawet w pierwszych dniach funkcjonowania tego obozu. Obóz został zorganizowany przez okupanta dla ludności cywilnej wysiedlanej z powstańczej Warszawy, w celu przeprowadzenia selekcji do pracy w III Rzeszy lub umieszczenia na terenie Generalnego Gubernatorstwa.

W świetle dokumentacji zebranej przez organ, nie znajduje potwierdzenia stanowisko skarżącego dotyczące obozu w P. (nie negując ciężkich warunków w tym obozie i traumy, które mogły dotknąć skarżącego i jego rodziny), że wystąpiły w nim takie same warunki w znaczeniu przypisanym ustawowo nie różniące się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych, a osoby tam przebywające pozostawały w dyspozycji hitlerowskiego aparatu bezpieczeństwa. Wysiedlenie, pobyt w miejscu odosobnienia o charakterze innym niż określony w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1991 r. o kombatantach, jak i przebywanie na deportacji nie jest uznawane za represję, która uzasadnia przyznanie uprawnień kombatanckich.

Sąd uznaje za nietrafny zarzut skargi o naruszeniu wydaną decyzją art. 4 ust. 1 pkt lit. c ustawy o kombatantach. Ponownie Sąd zauważa, że ocena prawna o tym,

że obóz w P. nie spełnia przesłanek z ww. przepisu znalazła się w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. Zarówno organ jak

i Sąd w składzie obecnie orzekającym jest związany tą oceną na podstawie art. 153 P.p.s.a. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, tak jak w niniejszej sprawie, Sąd nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować.

Wobec podnoszonej przez stronę okoliczności wysiedlenia i wykonywania pracy przymusowej w miejscowości [...], Sąd za prawidłowe uznał wyjaśnienie organu, że okoliczność ta nie spełnia przesłanki przyznania uprawnień kombatanckich. Właściwym trybem dochodzenia uprawnienia jest w takiej sytuacji tryb postępowania o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego deportowanym do pracy przymusowej. Przedmiotowe zagadnienie nie mieści w granicach badania przesłanek o przyznanie uprawnień na podstawie ustawy o kombatantach. Osoby deportowane do pracy przymusowej winny dochodzić uprawnień z tego tytułu w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie

z przepisami procedury administracyjnej i prawa materialnego. Zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w okolicznościach niniejszej sprawy, co oznacza że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.