Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 283/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia na przewoźnika obowiązku wypłaty odszkodowania i kary za naruszenie przepisów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 460 ( słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją wydaną [...] listopada 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze w związku z art. 5, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91AVE (Dz. Urz. UE L 46 z 17 lutego 2004r. ), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 2 maja 2011r., wniesionego przez [...] S.A. od decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydanej w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. z siedzibą w [...] postanowieniem rozporządzenia, w związku z lotem o numerze rejsu [...] z [...] do [...] z dnia [...] lutego 2010 roku - utrzymał w mocy własną decyzję wydaną dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień art. 7 lit c rozporządzenia nr 261/2044/WE poprzez zaniedbanie:

- obowiązku wypłaty na rzecz K.R.zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 600 EUR,

- obowiązku wypłaty na rzecz J.R.zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 600 EUR ,

- obowiązku wypłaty na rzecz H.R.zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 600 EUR

oraz w przedmiocie ustalenia terminu usunięcia w/w naruszenia do 14 dnia od doręczenia ostatecznej decyzji i nałożenia na przewoźnika lotniczego kary w wysokości 6 tysięcy złotych .

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 28 kwietnia 2010r. wpłynęły skargi K.R.złożone w imieniu własnym i małoletnich córek J.i H. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. postanowień rozporządzenia nr 261/2004r./WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 Lutego 2004r.

Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu w dniu [...] kwietnia 2011 roku wydał decyzję nr [...] , w której stwierdził naruszenie postanowień rozporządzenia poprzez zaniechanie obowiązku wypłaty na rzecz ww. podróżnych zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 600 EUR każdej, określił termin usunięcia ww. nieprawidłowości do 14 dni od doręczenia ostatecznej decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną w łącznej wysokości 6000 PLN.

Prezes Urzędu swoje rozstrzygnięcia oparł na następujących ustaleniach faktycznych. K.R.wraz z małoletnimi córkami J. i H. w dniu [...] lutego 2010 roku miały odbyć lot na trasie [...] - [...] y nr [...] . Lot ten stanowił pierwszy etap podróży do [...] (Republika [...]) via [...], jednakże start wspomnianego lotu został opóźniony o 27 minut, co spowodowało opóźnienie jego lądowania w [...] ach, które wyniosło 45 minut. W rezultacie skarżące nie zdążyły na następny lot na trasie [...] y - [...] . Podróżne przyjęły propozycję alternatywnego lotu do [...] w dniu następnym (13 lutego 2010r. ), w konsekwencji do miejsca docelowego dotarły ze stratą czasu wynoszącą ok. 24 godziny. W związku z powyższym wydarzeniem w imieniu własnym i małoletnich córek K.R.złożyła skargę do Prezesa Urzędu, w której domagała się zasądzenia na swoją rzecz oraz na rzecz małoletnich córek stosownego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia.

Swoje rozstrzygnięcie Prezes Urzędu uzasadnił w oparciu o wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009 roku w sprawach połączonych C-402/07 i C- 432/07, w którym stwierdzono, iż artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania, pasażerów opóźnionych lotów należy traktować jak pasażerów lotów odwołanych tzn., że mogą powoływać się na prawo do odszkodowania jeżeli w wyniku opóźnienia lotu poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny. Ponadto jak wskazano w uzasadnieniu przewoźnik lotniczy nie udowodnił, iż nie miał obiektywnej możliwości minimalizacji czasu opóźnienia, jak również nie wyjaśnił przyczyn opóźnienia lotu w kolejnych jego fazach. Z uwagi na powyższe okoliczności oraz fakt, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z lotem łączonym o długości 6987 kilometrów, Prezes Urzędu zobowiązał przewoźnika lotniczego do wypłaty na rzecz K.R., małoletnich J. i H.R.odszkodowania po 600 EUR.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewoźnik lotniczy podniósł, iż ww. decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 rozporządzenia w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny dowodów i wszechstronnego rozpoznania sprawy,

a w konsekwencji z naruszeniem przepisów rozporządzenia w szczególności art. 5 ust. 3 poprzez jego niezastosowanie. Przewoźnik załączył ponadto dokumenty, z których wynika, że późniejsze opóźnienia spowodowane były wydłużonym czasem kołowania samolotu.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uznał, że decyzja wydana [...] kwietnia 2011 r. jest zgodna z prawem, a za zarzuty podnoszone we wniosku nie maja wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Opierając się na przepisach rozporządzenia nr 261/2004/WE organ podał, że art. 5 ust. 3 stanowi, że obsługujący przewoźnik nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie, także opóźnienie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Za takie okoliczności w myśl motywu 14 Preambuły można uznać przykładowo destabilizację polityczną, warunki meteorologiczne czy tez strajki wpływające na działalność przewoźnika. Zgodnie z motywem 15 Preambuły za nadzwyczajne okoliczności powinno się uważać sytuację, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia przełożenie, lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień.

Prezes Urzędu stwierdzając, że odwołanie lub opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności powinien na uwadze mieć czy okoliczności te bezpośrednio wpływają na zakłócenie lotu, czy mają charakter zewnętrzny.

Ponadto w myśl przepisów rozporządzenia zasadą jest wypłacanie pasażerom stosownego odszkodowania za odwołanie i znaczne opóźnienie lotu. Sytuacje kiedy przewoźnik lotniczy w przypadku odwołania lotu nie wypłaca odszkodowania mają charakter wyjątków, a te- zgodnie z regułami wykładni prawa należy interpretować zawężająco. W niniejszej sprawie w świetle opinii Dyrektora Departamentu Operacyjno- Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego, z dnia 20 stycznia 2011 roku, decyzja o wstrzymaniu lotów nie została podjęta przez kierownictwo lotów. Decyzja o wstrzymaniu lotów w celu usunięcia śniegu zalegającego na drogach startowych, drogach kołowania i płytach postojowych podejmowana była przez Kierownictwo Portu. Ponadto przewoźnik lotniczy we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy opóźnienie lotu uzasadnia złymi warunkami meteorologicznymi panującymi tego dnia na lotnisku. W świetle opinii Dyrektora Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa

Cywilnego z dnia 1 czerwca 2011 roku nr [...] jasno wynika, że "warunki atmosferyczne panujące na lotnisku w [...] nie — miały bezpośredniego wpływu na opóźnienie ww. lotu". Mając powyższe na uwadze - organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nadzwyczajne okoliczności wyłączające odpowiedzialność u przewoźnika nie zaistniały zatem odpowiedzialność przewoźnika [...] S.A. nie została wyłączona.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka Akcyjna - [...] . Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła organowi:

naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7, w zw. z art. 6 oraz art. 5, art. 7, art. 8 art. 9 i art. 14 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 roku;

naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenia art. 77. § 1. kpa oraz art. 80 kpa oraz art. 107 kpa w zw. z art. 138 kpa, w związku z wydaniem decyzji w oparciu o nie wyczerpująco wyjaśniony stan faktyczny i materiał dowodowy;

naruszenie art. 205a ust. 1 i art. 205b ust.1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 Prawo lotnicze (tj. z 2006r. nr 100, poz. 696) poprzez niewłaściwe zastosowanie .

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zwazyi, co następuje:

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy, podnieść, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003r. (Dz. U. z 2004r" nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się członkiem Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego

obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] lutego 2010r. narusza prawo.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 ( Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art.7 rozporządzenia nr 261/2004 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c pkt i, ii, iii rozporządzenia nr 261/2004 stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, nadto w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 wskazano,że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepisy omawianego rozporządzenia mają nie tylko zapewniać wysoki poziom świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty, ale nade wszystko mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw. Stosownie do treści postanowień pkt 14 Preambuły do rozporządzenia nr 261/2004, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem, nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.

Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wynika, że zdarzenie może wyłączyć odpiowiedzialność przewoźnika tylko wówczas, gdy okoliczności związane z takim zdarzeniem mogą zostać uznane za "nadzwyczajne" w rozumieniu art.5 ust.3 rozporządzenia nr 261/2004, tj., gdy odnoszą się do zdarzenia,

które nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika

lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na jego charakter lub źródło.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu decyzje organu zostały wydane z naruszeniem art. 7, art 77 kpa, a uzasadnienie rozstrzygnięcia

nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa.

Bezspornym jest w rozpoznawanej sprawie, iż start samolotu skarżącego przewoźnika w dniu 12 lutego 2010r. na trasie [...] - [...] y został opóźniony o 27 min., zaś opóźnienie lądowania wyniosło 45 min.

Lot ten stanowił pierwszy etap podróży K., H.i J. R.do Republiki [...].

W rezultacie ww. opóźnienia pasażerki nie zdążyły na lot na trasie [...] y - [...] . W konsekwencji do miejsca docelowego dotarły dnia nastepnego.

Bezspornym jest również, że w dniu wylotu tj. 12 lutego 2010r. na lotnisku startu w [...] panowąły złe warunki atmosferyczne ( dość wysoka temperatura i obfite opady śniegu), które spowodowały konieczność czasowego wstrzymania ruchu celem uprzątnięcia śniegu i zlikwidowania zastosowanych dla jego usunięcia środków chemicznych .

W tym miejscu należy podnieść wyjaśniania jakie złożył skarżacy, iż przyczyną dla której nastąpiło opóźnienie w odbyciu rejsu [...] z [...] do [...] o zaplanowanej godzinie, były warunki atmosferyczne panujące w Porcie Lotniczym im. [...] w [...] uniemożliwiające lądowanie o czasie samolotowi o znakach rej. [...] operującego na poprzednim odcinku [...], brak zgody na takie lądownie ze względu na 20 minutowy holding oraz brak możliwości podstawienia alternatywnego samolotu przez przewoźnika - przy czym skarżący złożył do akt depesze MUT wskazujące okoliczności opóźnienia, jak również zawnioskował o przesłuchanie D.K. - Kierownika Działu Zarządzania Realizacją Przewozów i Optymalizacji Procesów w celu wykazania, iż obsługa samolotu związana z zakończonym rejsem samolotu [...] oraz przygotowania tegoż samolotu do rejsu [...] [...] zostały wykonane w czasie niezbędnym, a nawet krótszym niż zaplanowany czas rotacji.

Organ natomiast nie przeprowadził wnioskowanego postępowania, nie ocenił właściwie złożonych dokumentów, przytoczył jedynie część stanowiska Dyrektora Departamentu Operacyjno - Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego tj. jedynie tą część pisma z 1 czerwca 2011r., która mówi o tym, że zdaniem Dyrektora warunki atmosferyczne panujące w dniu 12 lutego 2011 r. nie miały bezpośredniego wpływu na opóźnienie przedmiotowego lotu, nie odnosząc się w ogóle do pozostałej części odpowiedzi, iż " jedyną przyczyną, która mogła mieć wpływ na powstałe opóźnienie mogły być utrudnienia w kołowaniu ze względu, na padający i zalegający śnieg co potwierdza [...]" . Do tej części organ nie ustosunkował się pominął ją w swych analizach, a z tego wyjaśnienia Dyrektora Departamentu Operacyjno - Lotniczego wynika, że jednak to warunki atmosferyczne tj. padający śnieg mogły być jedyną przyczyną, która mogła mieć wpływ na pozostałe opóźnienie lotu - co mogłoby znaczyć, że to okoliczności nadzwyczajne, których wystapienia przewoźnik nie mógł przewidzieć i których mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków nie mógł uniknąć były bezpośrednią przyczyną opóźnienia lotu.

Organ powołując jedynie ww. pismo nie dokonał żadnych własnych analiz i ocen co jest istotne dla dokonania przez Sąd prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpatrując skargę organ będzie zobowiązany wziąść pod uwagę powyższe uwagi Sądu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2008r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak, w sentencji wyroku.