Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2549/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr.) Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 06 września 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A". z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie odsetek za zwłokę o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/G.Gorzan


UZASADNIENIE

Spółka "A" z o.o. Zakład Pracy Chronionej prowadzi działalność gospodarczą od [...] sierpnia 1994 r. w zakresie produkcji pozostałych wyrobów z drewna i w dniu [...] maja 2003 r. wystąpiła z wnioskiem uzupełnionym pismem z [...] maja 2003 r. o umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł.

Powyższe odsetki wynikały z decyzji Izby Skarbowej z [...]r. ustalającej zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1999. Jako powód wniosku spółka podała prowadzenie długotrwałego i przewlekłego postępowania podatkowego, wydanie błędnej decyzji przez Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej z dnia [...]r., uchylonej przez Izbę Skarbową z dnia [...]r., która określiła zobowiązanie podatkowe i odsetki za 1999 r. w niższej wysokości.

Takie postępowanie organów podatkowych spowodowało, że spółka została obciążona skutkami finansowymi w postaci większych odsetek i to tylko z powodu przewlekłego załatwienia sprawy, co w jej ocenie narusza ważny interes podatnika.

Decyzją z dnia [...]r. Urząd Skarbowy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji podał, że na dzień złożenia wniosku tj. [...] maja 2003 r. na koncie księgowym Spółki "A" z o.o. ZPChr. z siedzibą w O. nie stwierdzono żadnych zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych.

Zaległość ustaloną decyzją I instancji z dnia [...]r. spółka uregulowała w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego.

Wpłat na poczet tej zaległości dokonano w następujących wysokościach: w dniu [...] grudnia 2002 r. - w kwocie [...]zł należności głównej oraz odsetki za zwłokę w wysokości [...]zł. (łącznie [...]zł) oraz w dniu [...] stycznia 2003 r. w kwocie [...]zł. należności głównej oraz odsetki za zwłokę w wysokości [...]zł (łącznie [...]zł). W wyniku przypisania na koncie księgowym spółki zaległości wynikającej z decyzji Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] i rozliczenia dokonanych wcześniej wpłat na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1999 powstała nadpłata, która w dniu [...]kwietnia 2003 r. Urząd Skarbowy zwrócił na konto podatnika. Zatem nie istnieje zaległość w tym podatku za rok 1999 i tym samym nie występują odsetki za zwłokę.

Stosownie do treści art. 59 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zobowiązanie Spółki "A" z o.o. ZPChr. z siedzibą w O. w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 1999 wygasło w całości wskutek zapłaty przed dniem złożenia wniosku w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w tym podatku, tj. przez [...] maja 2003 r.

Od powyższej decyzji odwołanie do Izby Skarbowej wniosła spółka domagając się uchylenia decyzji jako naruszającej prawo, ponieważ Urząd Skarbowy ograniczył się tylko do faktu uiszczenia zobowiązań podatkowych, a tymczasem zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002 r. III RN 198/00 zapłacenie przez stronę podatku w czasie toczącego się postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej.

Izba Skarbowa decyzją z dnia [...]r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję i wyraziła pogląd, że Urząd Skarbowy nie mógł rozpatrzeć wniosku w myśl art. 67 Ordynacji podatkowej, ponieważ w momencie jego składania nie występowała zaległość podatkowa. Brak zaległości podatkowej zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA oznacza, że nie jest możliwe zastosowanie instytucji umorzenia przewidzianej w art. 67 Ordynacji i postępowanie takie jest bezprzedmiotowe.

Wyrok Sądu Najwyższego na który w odwołaniu powołała się spółka dotyczy innej sytuacji i Sąd w tym wyroku wyraźnie wskazał "wówczas gdy toczy się wszczęte wnioskiem podatnika postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, a organ podatkowy w sprawie określenia wysokości należnego podatku wydał decyzję w pierwszej Instancji, to podatnik obowiązany jest ją wykonać, także wówczas, gdy złożył odwołanie.... Nie ma przepisu, który zwalniałby z tego obowiązku, z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej". W przedmiotowej sprawie wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę został złożony po zapłaceniu zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę i po zakończeniu postępowania odwoławczego odnośnie wymiaru.

Od powyższej decyzji Spółka "A" z o.o. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w której domagała się uchylenia decyzji argumentując zarzutami zawartymi w odwołaniu do II-ej instancji. Skarżąca podniosła naruszenie art. 121, 122, 125, 247 § 1 i art. 208 w związku z art. 67 Ordynacji podatkowej, oraz, że organ odwoławczy pomija milczeniem fakt, że spółka o umorzenie odsetek zwróciła się pismem z [...] maja 2003 r., które wpłynęło do Urzędu Skarbowego [...] maja 2003 r., natomiast rozliczenie z tytułu zwrotu wpłat Urząd Skarbowy przesłał pismem z [...] maja 2003 r. które otrzymała w dniu [...] maja 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 97 ustawy z 30 stycznia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270).

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) - prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrole zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium, trzeba stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

Zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej - ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza brak przedmiotu żądania i z tego powodu niemożność realizowania wszczętego postępowania o umorzenie należności głównej oraz odsetek. Konsekwencją powstania zaległości podatkowej są odsetki za zwłokę, które nalicza się od dnia powstania tej zaległości tj. od dnia następnego po dniu, w którym wpłynął termin zapłaty podatku. Jeżeli nie ma zaległości głównej, to nie można mówić o istnieniu odsetek.

Przepis art. 67 § 1 Ordynacji, który zdaniem spółki został przez organy naruszony może mieć zastosowanie tylko w przypadku istnienia zaległości podatkowej, o której jest mowa w art. 51 Ordynacji, czyli o podatku nie zapłaconym w terminie.

Niesporne jest, że wniosek spółki o umorzenie odsetek wpłynął do Urzędu Skarbowego [...] maja 2003 r. (dowód prezentata na wniosku) oraz, że w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego od decyzji wymiarowej podatnika - spółka uregulowała zobowiązanie podatkowe.

Trafne jest ustalenie organów podatkowych I i II-ej instancji w sprawie umorzenia odsetek, że w dacie złożenia wniosku o umorzenie odsetek żadna zaległość podatkowa nie istniała. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. nie istniało, ponieważ wygasło wskutek zapłaty. Pogląd taki jest reprezentowany w orzecznictwie między innymi w wyrokach NSA z 29 września 1999 r. SA/Sz 1291/98 Temida (CD) Sopot 2003 r. "zapłata zaległości podatkowej, stwierdzonej decyzjami wymiarowymi, spowodowała wygaśniecie zobowiązania (zaległości) wobec czego podatnik nie miał już żadnego, prawem przewidzianego uprawnienia do żądania umorzenia nieistniejącej zaległości podatkowej.... Tym samym postępowanie wszczęte po uiszczeniu należności podatkowej było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej", oraz NSA z 19 października 2000 r. III SA 2246/99 Temida (CD) Sopot 2003 r. "organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas, gdy zaległość ta istnieje w chwili złożenia wniosku. Jeżeli zaległość nie istnieje w tym momencie, to organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe".

Słuszny jest pogląd Izby Skarbowej, że wyrok Sądu Najwyższego z 6 lutego 2002 r. w sprawie III RN 198/00 dotyczy innego stanu faktycznego, ponieważ wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od osób prawnych za 1993 i 1994 r. skarżąca (w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy) wniosła do organu podatkowego w czasie trwającego postępowania odwoławczego od decyzji wymiarowej I instancji i podatek uregulowała w czasie trwającego postępowania odwoławczego od decyzji wymiarowej.

Natomiast w rozpatrywanej sprawie spółka "A" z o.o. wniosek o umorzenie odsetek, które zdaniem skarżącej spółki są wynikiem przewlekłego postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r., wpłynął do Urzędu Skarbowego I-ej instancji w dniu [...] maja 2003 r., (prezentata Urzędu Skarbowego), gdy postępowanie odwoławcze już zostało zakończone, decyzja Izby Skarbowej zapadła w dniu [...] r. (a więc 2 miesiące przed datą wpływu wniosku).

Zarzut naruszenia terminowości załatwienia sprawy, aczkolwiek naganny nie powoduje wzruszenia zaskarżonej decyzji, ani też nie miał wpływu na treść decyzji wymiarowych.

Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 121, 122, 125, 247 § 1 Ordynacji.

Organy podatkowe należycie wyjaśniły i ustaliły stan faktyczny i postępowanie o umorzenie odsetek było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Skarżąca spółka w toku całego postępowania brała czynny udział i została zapoznana z wynikiem postępowania zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji.

Sposób rozliczenia zawarty w piśmie z dnia [...]maja 2003 r., które spółka otrzymała w dniu [...] maja 2003 r. nie ma dla sprawy o umorzenie odsetek znaczenia, ponieważ wiązało się to z istniejącą nadpłatą, która została przekazana spółce.

Sąd rozpoznając skargę miał w szczególności na uwadze istniejący w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity pogląd, że organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas, gdy zaległość ta faktycznie istnieje.

Wobec tego, że w rozpatrywanej sprawie zaległość nie występowała, to organy podatkowe słusznie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe w oparciu o powołany w decyzjach art. 208 Ordynacji.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku i skargę jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

/-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/G.Gorzan

LF