Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 647/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4 i 5, art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

A. K. (dalej jako skarżący, strona, wnioskodawca) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej jako ZUS, organ) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne pracownicze w kwocie 55.429,45 zł plus odsetki.

W uzasadnieniu wniosku podał, że ma ponad 75 lat oraz trudną sytuację finansową i zdrowotną. Zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową, choroby kardiologiczne (nadciśnienie, arytmię), cukrzycę, neuropatię, chorobę prostaty, chorobę nerek, zwyrodnienie kręgów oraz nerwicę. Jedynym źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości około 1.250,00 zł netto. Posiadane środki finansowe starczają tylko na opłacenie czynszu za mieszkanie i opłat eksploatacyjnych (gaz, prąd, woda, itd.) oraz zakup leków i żywności. Nie stać go na kupno ubrań, obuwia czy środków czystości. Wskazał, że nie posiada samochodu, telewizora, komputera, pralki oraz odkurzacza. Jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 16,97 m2 położonego w "[...]".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia "[...]", na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 , 2, 3, 3a, art. 24 ust. 2, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2015r. poz. 121 ze zm.) , dalej w skrócie " u.s.u.s." :

- umorzył na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności na ubezpieczenie społeczne własne za okres 06.1996r. – 07.1997r., 09.1997r. – 12.1998r. w łącznej kwocie 30.166,18 zł, w tym z tytułu składek – 7.962,18 zł, odsetek – 22.204 zł;

- odmówił, na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne pracownicze za okres 06.1996r. – 09.1998r w łącznej kwocie 210.724,45 zł , w tym z tytułu składek – 55.429,45 zł, odsetek – 155.295 zł.

Zgodnie z pouczeniem wnioskodawca wystąpił do Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że złożył stosowne wyjaśnienia oraz przedstawił konieczne dokumenty. ZUS stwierdził, iż jest osobą bardzo schorowaną, wymagającą dalszego leczenia i opieki lekarskiej, nieposiadającą majątku ani stałych dochodów umożliwiających spłatę zadłużenia. Uwzględniając powyższe okoliczności dokonał umorzenia jedynie nieznacznej części zadłużenia, pomimo stwierdzenia, że wnioskodawca nie jest w stanie uregulować w/w należności. Zatem Zakład powinien ponownie rozpoznać sprawę w zakresie w jakim odmówiono umorzenia należności i uwzględnić wiek oraz sytuację zdrowotną i ekonomiczną strony.

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy ww. decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu podano, że wydając decyzję Zakład oparł się na dokumentach przedłożonych przez stronę.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności tj. w przypadku gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności , małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. –Ordynacja podatkowa. Z treści tego przepisu wynika , że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. Organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy taka sytuacja nie zachodzi. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami jest on bowiem współwłaścicielem lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość położonego w "[...]", dla którego prowadzona jest księga wieczysta o numerze "[...]"oraz pobiera świadczenie emerytalne, zatem posiada on majątek, który może stanowić źródło odzyskania należności.

Dopóki zatem istnieje możliwość wyegzekwowania należności z tytułu składek, w ocenie organu, niewskazane jest ich umarzanie, gdyż skutki prowadzenia działalności gospodarczej nie mogą być przenoszone na Skarb Państwa i są niezgodne z interesem publicznym.

Wobec niestwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, rozpatrzono wniosek strony w oparciu o inną podstawę prawną, dającą możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zgodnie z powołanym przepisem, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (czyli dotyczy należności z tytułu

składek na ubezpieczenia własne). Do przepisu tego zostały wydane przepisy wykonawcze, tj. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz.1365), które szczegółowo precyzuje, co należy uznać za uzasadnione przypadki, w rozumieniu ww. przepisu. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

Przy czym organ podkreślił, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

W oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty oraz materiał zgromadzony z urzędu Zakład uznał wystąpienie przesłanki określonej w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. i podjął decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne własne, obejmujące osobiste ubezpieczenie strony (czyli składek należnych za stronę jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą). Cytowany art. 28 ust. 3a nie ma zastosowania do należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników i na jego podstawie nie może być podjęta decyzja o umorzeniu należnych składek za zatrudnionych pracowników.

Skargę na w/w decyzję wniósł skarżący, w części w jakiej decyzja odmawia umorzenia należności z tytułu składek. Zarzucił jej obrazę przepisu prawa materialnego – art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. poprzez wadliwą ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że dłużnik znajduje się w sytuacji wypłacalności, a tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto podniósł zarzut przedawnienia roszczenia.

W uzasadnieniu podniósł, że złożył wszelkie stosowne wyjaśnienia i przedstawił konieczne dokumenty. Na ich podstawie ZUS stwierdził, że nie posiada majątku ani stałych dochodów umożliwiających mu spłatę zadłużenia oraz że jest osobą bardzo schorowaną z koniecznością dalszego leczenia i opieki lekarskiej. Nadto nie może uzyskać żadnych dodatkowych dochodów z uwagi na stan zdrowia i podeszły wiek, ma skończony siedemdziesiąty piaty rok życia. Dokonując takich ustaleń organ umorzył jedynie nieznaczną część jego zadłużenia.

Skarżący wskazał, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i konieczność poszerzenia zakresu leczenia. Organ jednoznacznie stwierdził, że istnieje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, jednak odmówił ich umorzenia. Ponadto w sprawie nastąpiło przedawnienie należności z uwagi na upływ czasu od chwili wymagalności (ostatnie składki były wymagalne we wrześniu 1998r.), a w okresie biegu okresu przedawnienia nie podjęto żadnych działań zmierzających do jego przerwania.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez pełnomocnika, podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Ustanowiony dla skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnik- radca prawny w piśmie procesowym z dnia "[...]" uzupełnił wniesioną skargę. Zarzucił organowi dodatkowo naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dodatkowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez niewyjaśnienie, czy wobec składek na ubezpieczenia społeczne pracownicze za okres od 06.1996r. – 09.1998r. nie doszło do przedawnienia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości. Wobec czego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącego, powołując się na utrwalone stanowisko w orzecznictwie sądów administracyjnych podniósł, że ZUS nie przeprowadził analizy pozwalającej na uznanie, że w badanej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek. Organ nie wyjaśnił, kiedy oraz na jakiej podstawie doszło do ewentualnego przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. W każdym przypadku wniosku o umorzenie zaległych składek niezbędne jest ustalenie przez organ ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Nie może toczyć się bowiem postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności z tytułu składek, które już wygasły. Obowiązek zbadania tej kwestię leży na organie niezależnie od tego czy została ona podniesiona przez wnioskodawcę. Pełnomocnik przedstawił kwestię uregulowania w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych instytucji przedawnienia należności z tytułu składek od początku obowiązywania ustawy tj. od 1 stycznia 1999, zmiany okresu przedawnienia, które następowały w wyniku kolejnych nowelizacji przepisów. Wskazał na orzecznictwo sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych ,Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące problematyki przedawnienia należności z tytułu składek.

Dodatkowo zarzucił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu przedawnienia, podniesionego w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie zastępują one organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z art.133 §1 p.p.s.a. sądy rozstrzygają w sprawie na podstawie akt administracyjnych.

Mając na uwadze wskazane reguły orzekania Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Niniejszym postępowaniem – w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne pracownicze - objęte są składki za okres od czerwca 1996r. do września 1998r. Zatem należy się zgodzić z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że obowiązkiem organu było przede wszystkim wyjaśnienie, czy należności składkowe objęte wnioskiem skarżącego nie uległy przedawnieniu. Do tego organ był bezwzględnie (z urzędu) zobowiązany, niezależne od podniesienia takiego zarzutu przez stronę.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 u.s.u.s. dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 marca 2012, sygn. akt III SA/Lu 91/12, Lex nr 1139317 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 lutego 2010r., sygn. akt I SA/Bd 978/09, Lex nr 591421). Stwierdzenie przedawnienia skutkowałoby tym samym koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego. (por. wyroki NSA: z 30 stycznia 2013r., sygn. akt II GSK 2013/11 z dnia 6 marca 2008r., sygn. akt II GSK 421/07, z 27 sierpnia 2009r., sygn. akt II GSK 15/09, z 14 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1073/09). W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21.08.2014r., sygn. akt I SA/GL 9/14 stwierdzono, że "niedopuszczalne jest procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Przedawnienie jako instytucja prawa materialnego, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania. (...) Dopiero po prawidłowym ustaleniu okresu, którego dotyczą należności składkowe oraz ich wysokości możliwe jest wydanie przez organ prawidłowej decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego, na podstawie art. 28 u.s.u.s."

Jak już wskazano, zaległości skarżącego dotyczyły lat 1996-1998. Kwestię przedawnienia składek reguluje przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., który w międzyczasie uległ trzykrotnej nowelizacji. W brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z ust. 5 cyt. przepisu, bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Po znowelizowaniu ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat. Z kolei zgodnie z ust. 5 cyt. przepisu nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 ustawy miał zastosowanie jedynie do tych należności z tytułu składek, które nie przedawniły się przed wejściem w życie tej nowelizacji, czyli przed dniem 1 stycznia 2003 r. (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2009r., sygn. akt II FSK 466/08, wyrok SN z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I UK 204/08, M.P. Pr. 2009/7/375; wyrok WSA z 14 stycznia 2009r., sygn. akt I SA/Po 1481/08). Przepis art. 24 ust. 5b – z dniem 1 lipca 2004r. – uległ dalszej nowelizacji i otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego." Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ale od dnia 1 stycznia 2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (tak: w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013r. sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353). Zgodnie zaś z ust. 5 art. 24 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).

W aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi brak jest jakichkolwiek dokumentów bądź informacji dotyczących zdarzeń, które w świetle wyżej przytoczonych regulacji spowodowałyby przerwy bądź zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Organ nie uznał za stosowne odniesienie się w odpowiedzi na skargę do zarzutu przedawnienia i twierdzenia strony, że w odniesieniu do należności, co do których ubiega się o ich umorzenie nie podjęto żadnych działań, które przerwałyby bieg terminu przedawnienia . Zatem, z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń w powyższym zakresie Sąd nie jest w stanie stwierdzić nawet, jaka treść art. 24 u.s.u.s. winna znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd nie miał możliwości weryfikacji, czy w badanej sprawie nastąpił upływ czasu skutkujący przedawnieniem. Niemniej zauważyć należy, że przy braku działań Zakładu mających wpływ na bieg terminu przedawnienia do końca 2002 przedawniłyby się składki za 1996 i 1997r.

Zdaniem Sądu niewyjaśnienie kwestii przedawnienia czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności skarżącego z tytułu nieopłaconych składek. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza bowiem, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm., dalej jako kpa), jak zasadnie podniósł pełnomocnik skarżącego. Zgodnie z art. 7 kpa, to na organie administracji spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy w myśl zasady prawdy obiektywnej. Zaś zgodnie z art. 77 kpa, to organ w trakcie postępowania zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozstrzygnięcie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej. Podczas rozpoznawania wniosku na organie ciąży obowiązek wnikliwego rozpatrzenia zarzutów i szczegółowego odniesienia się do ich treści w uzasadnieniu indywidualnego aktu administracyjnego. Podkreślić ponownie należy, że wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji (art. 107 kpa). Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w razie jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III SA 3118/01 (dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) skonstatował, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Należy także zgodzić się z zarzutem, że nie rozważono w istocie, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., tj. przypadek, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności , małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. –Ordynacja podatkowa. Mianowicie nie ustalono, czy majątek w postaci 1/2 udziału w prawie własności lokalu o pow. 16,97m2 , w którym skarżący zamieszkuje oraz emerytura w kwocie 1.250 zł netto jest majątkiem, z którego można egzekwować należności, zważywszy na wiek, stan zdrowia i ustawowe ograniczenia egzekucji wynikające z zasady poszanowania minimum egzystencji. W świetle art.28 ust.3 pkt 3 u.s.u.s., dla stwierdzenia, że nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności nie wystarczy ustalenie, że wnioskodawca posiada jakikolwiek majątek. Powinien być to majątek, z którego można prowadzić egzekucję. Zatem brak ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie reguł postępowania, które to naruszenie również mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, ponownie rozpatrując sprawę organ obowiązany jest w uzasadnieniu decyzji wykazać (i poprzeć stosownymi dokumentami włączonymi do akt sprawy administracyjnej), że składki nie uległy przedawnieniu. Zagadnienie to wymaga zbadania przez organ sposobu liczenia terminu z podaniem czy i kiedy miało miejsce np. zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Organ oceni także sprawę z punktu widzenia poszczególnych zmian jakie były wprowadzane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Równocześnie Sąd zaznacza, że nie przesądza, czy zaległości z tytułu składek nadal są wymagalne, czy nie, lecz wyłącznie stwierdza, iż okoliczność ta wymaga ustalenia przez organ. Podobnie, ustalenia wymaga kwestia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności.

Mając na uwadze powyższe oceny i rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.