Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 51/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.145 §1 pkt 1 lit. a i c, art.200, art.205, art.106 §3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.7, art.10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz P. W. od Prezesa Agencji Rynku Rolnego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2011 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego we W. z [...] września 2011 r., mocą której odmówiono P. W. udzielenia pomocy w sektorze owoców i warzyw w związku z wystąpieniem bakterii EHEC.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2011 r. P. W. złożył wniosek o udzielenie mu pomocy finansowej wraz z oświadczeniem o zrealizowaniu zielonych zbiorów ogórków na dzień [...] czerwca 2011 r. w związku z wystąpieniem bakterii EHEC.

W dniu [...] lipca 2011 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzona została kontrola, w ramach której stwierdzono, że na wskazanej działce o powierzchni 0,60 ha przeprowadzono zabiegi rolnicze w związku z czym, nie było na niej żadnej uprawy a był czarny ugór. W dniu [...] września 2011 r. z polecenia Dyrektora Oddziału przeprowadzona została w gospodarstwie wnioskodawcy kontrola uzupełniająca, w ramach której na uprzednio kontrolowanej działce dokonano trzech odkrywek, nie stwierdzając żadnych śladów uprawy ogórka.

W związku z wynikami kontroli Dyrektor Oddziału Terenowego ARR decyzją z [...] września 2011 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia pomocy.

Od decyzji tej wnioskodawca wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego oraz art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych. P. W. podniósł, że spełnił wszystkie warunki do udzielenia mu pomocy przeprowadzając działanie zielonych zbiorów i zarzucił, że na rozstrzygnięcie nie powinien mieć wpływu wynik kontroli uzupełniającej, która została przeprowadzona w dłuższy czas po wykonaniu przez niego zabiegu wprowadzenia do gleby niedojrzałych produktów - z naruszeniem zasad postępowania w tego typu sprawach. Wnioskodawca wskazał, że ze względu na treść art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego organ nie miał prawa do wykonania dodatkowej kontroli. Zarzucił również, że organ rozstrzygnął w sprawie nie stosując prawidłowo treści art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego nr 543/2011, pomijając treść art. 112 ust.3 rozporządzenia nr 1580/2007, co powoduje, że nie uwzględniono treści art. 111 ust. 1,2, 3, i 6 tego rozporządzenia, które dotyczą kontroli finansowej w postaci ewidencji księgowej i faktur. Każda kontrola obejmuje próbki produktów stanowiące przynajmniej 5% ilości działania związanego z zielonymi zbiorami. Wskazał, że kontrola przeprowadzona w jego gospodarstwie nie obejmowała powyższych działań, które doprowadziłyby niewątpliwie do wykazania , że w jego gospodarstwie istniała uprawa ogórków. Istnienie tej uprawy potwierdził świadek obecny podczas pierwszej kontroli. Prezes ARR decyzją z [...] listopada 2011 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Wnioskodawca podkreślił, że ogórek w 95 % składa się z wody zatem znalezienie jego szczątków w polu w dniu [...] września 2011 r. było mało prawdopodobne.

Prezes wskazał, że przeprowadzenie kontroli uzupełniającej było bezzasadne i stanowiło naruszenie treści art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ARR, tym niemniej wynik kontroli z [...] lipca 2011 r. był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Prezes podkreślił, że udowodnienie obecności śladów ogórków po przeprowadzonych uprzednio, w ściśle określonym czasie, zabiegach polowych kwalifikujących uprawy do wsparcia w sytuacji problemów z jej ustaleniem, było obowiązkiem kontrolowanego. Prezes wyjaśnił, że wnioskodawca składając wniosek o udzielenie wsparcia złożył oświadczenie, że znane są mu warunki jego udzielania. Warunki te oraz art. 6 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 wprost wskazują, że działania dotyczące niezbierania i zielonych zbiorów podlegają 100% kontroli, co powoduje, że wnioskodawca powinien dochować należytej staranności ażeby wykazać prawdziwość swojego wniosku w zestawieniu ze stanem faktycznym. Wnioskodawca podpisał raport z kontroli z [...] lipca 2011 r., w którym potwierdził brak śladów ogórków na polu bez zastrzeżeń, należy przyjąć zatem prawidłowość ustaleń raportu. Ponadto Prezes stwierdził, że przepis art. 111 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1580/2007, dotyczący kontroli finansowej odnosi się jedynie do kontroli organizacji producentów, a nie do producentów spoza organizacji zatem nie dotyczy wnioskodawcy.

Od decyzji tej skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił: naruszenie prawa materialnego w postaci art. 4 ust.1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. 2011.130.750), art. 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z 17 czerwca 2011 r. ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw przez uznanie, że nie odnosi się on do producentów spoza organizacji, art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U.2007.231.1702 z późn. zm.).

Skarżący wskazał, że spełnił warunki do uzyskania wsparcia przewidzianego w odniesieniu do producentów nie należących do organizacji producentów realizujących zielone zbiory ponieważ przeprowadził zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy 0,60 ha do gleby, złożył wniosek i złożył stosowne oświadczenie w tym zakresie. Stwierdzenie zawarte w raporcie, że obecności fizycznej ogórków na powierzchni gleby nie stwierdzono, nie jest uprawnione. Wprowadzenie bowiem ogórków do gleby wyklucza ich obecność na jej powierzchni. W ocenie skarżącego przepisy nie wskazują w jaki sposób ma nastąpić wprowadzenie niedojrzałych zbiorów do gleby. W toku kontroli wskazał na działkę, na której wcześniej prowadził uprawę, której powierzchnia była zgodna ze wskazaną we wniosku a istnienie uprawy potwierdził obecny wówczas świadek. Sposób przeprowadzenia kontroli nie zależał od niego a treść art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego wyklucza możliwość przeprowadzania jakichkolwiek dodatkowych dowodów, nie przewiduje również realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem skarżącego wyjaśnił do raportu z kontroli okoliczności związane z uprawą ogórka i podjętym przez siebie działaniem oraz zabiegami rolnymi przeprowadzonymi na działce do daty kontroli. Skarżący ponownie wskazał, że kontrola jaką przeprowadzał organ powinna dotyczyć zgodnie z treścią art. 112 ust. 3 w zw. z art. 111 ust. 1,2,3 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) 1580/2007 także dokumentów księgowych. Na dowód, że posiadał uprawę ogórka dołączył do skargi kopię zakupu nasion ogórka z [...] grudnia 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując przy tym, że kopia faktury dowodzi jedynie zakupu nasion a nie posiadania uprawy i przeprowadzenia zielonych zbiorów.

Pismem z [...] czerwca 2012 r. P. W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i na dowód swoich twierdzeń co do tego czym są owoce ogórka, jaki jest ich skład, jaka trwałość oraz co do prawidłowości przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych w dniu [...] i [...] czerwca 2011 r. na swojej plantacji, złożył opinię z [...] czerwca 2012 r. sporządzoną przez dr inż. P. C. z Uniwersytetu Przyrodniczego we W. Katedra Ogrodnictwa. Opinię tę stanowiącą dokument prywatny Sąd przyjął w poczet materiału dowodowego sprawy na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna jakkolwiek nie wszystkie jej argumenty Sąd podziela. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest, czy skarżący spełnił warunki niezbędne do udzielenia wsparcia, o które zwrócił się w związku z kryzysem jaki w sektorze owoców i warzyw spowodował szczep bakterii EHEC.

Wsparcie, to przewidziane zostało w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiającym tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz.U.UE L 2011.169.71), zwanego dalej: rozporządzeniem nr 585/2011.

Nałożone powyższym rozporządzeniem zadania i obowiązki związane z udzielaniem wsparcia realizuje, na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U.2011, nr 130, poz. 750), Agencja Rynku Rolnego. Powyższe rozporządzenie określa również zasady i warunki udzielania wsparcia, które obejmuje działania wymienione w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., tj. “zielone zbiory" oraz “niezbieranie".

Jednocześnie w myśl § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. Agencja przeprowadza kontrole, o których mowa w art. 6 rozporządzenia nr 585/2011.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011 działania dotyczące zielonych zbiorów podlegają kontrolom i warunkom określonym w art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, a kontrole te obejmują 100 % obszarów produkcji.

Z treści podobnie brzmiących art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 wynika, że po przeprowadzeniu operacji zbierania zielonych owoców i warzyw (art. 110 - zielonych zbiorów) państwa członkowskie sprawdzają, czy zostały one całkowicie zebrane z danego obszaru (art. 110 - w pełni przeprowadzone na danym obszarze), a zebrany produkt został poddany denaturacji. Mając powyższe na względzie zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie, nie można postawić organowi zarzutu naruszenia treści art. 6 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 585/11, ponieważ organ zastosował wspomniany artykuł w zakresie, w jakim odnosi się on do stanu faktycznego w sprawie, czyli mając na uwadze okoliczność, że skarżący jest podmiotem nie należącym do organizacji producentów. Odnosząc się do treści wspomnianego przepisu należy odczytywać go w całości i zauważyć, m.in. że treść tego artykułu czyli art. 6 ust. 2 odnosi się do niezbierania i zielonych zbiorów ale w akapicie drugim wskazuje się na niezbieranie i zielone zbiory określone w art. 5 ust. 5 rozporządzenia, który wprost odnosi się do producentów spoza organizacji, a więc rozporządzenie to rozgranicza wspomniane działania w zależności od rodzaju podmiotu. Mimo więc, że art. 6 ust. 2 wskazuje ogólnie na zastosowanie w odniesieniu do niezbierania i zielonych zbiorów treści art. 112 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 to nie można jednak zdaniem Sądu uznać twierdzeń skarżącego co do możliwości zastosowania w odniesieniu do przeprowadzonej kontroli treści art. 111 ust.,1,2,3 i 6 rozporządzenia nr 1580/2007 w związku z odesłaniem zawartym w treści art. 112 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia. W treści art.112 ust.3 zaznaczono, że stosuje się treść wspomnianego artykułu z uwzględnieniem niezbędnych zmian, czyli jak należy rozumieć odpowiednio, zaś sam art. 111 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 tego rozporządzenia odnosi się wprost do organizacji producentów i określa szczegółowo jak ma zostać przeprowadzona kontrola i co ona obejmuje. Z treści wspomnianego przepisu i wyczerpującego określenia zasad kontroli wynika, że ze względu na specyfikę podmiotów jedynie część zaleceń co do kontroli jest możliwa w odniesieniu do podmiotów nie należących do organizacji a więc te, które wymienione są pod lit.d.

W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o udzielenie wsparcia w związku z przeprowadzonym działaniem zielonych zbiorów deklarując, że zbiory te dotyczyły uprawy ogórków z powierzchni 0,60 ha. Wobec powyższego Agencja Rynku Rolnego przeprowadziła stosowną kontrolę. W ocenie Sądu wynik tej kontroli nie uzasadnia jednoznacznie stwierdzenia organu II instancji, że wnioskodawca nie przeprowadził działania zielonych zbiorów, a tym samym nie zostały spełnione warunki niezbędne do udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy raportu z kontroli wynika bowiem, że podczas kontroli roślin, nie stwierdzono na wskazanej działce ogórków lecz czarny ugór oraz, że zgodnie z ustnym oświadczeniem kontrolowanego rośliny zostały w dniu [...] czerwca 2011 r. przy pomocy brony talerzowej wymieszane z glebą, natomiast [...].06 dokonano orki na wcześniej talerzowanej działce. Istnienie uprawy ogórków na powierzchni uprawy, do której odnosi się wniosek i wykonanie w/w zabiegów potwierdził świadek, którego tożsamość potwierdzono przy pomocy okazanego dokumentu . Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., wsparcie jest udzielane jeżeli w przypadku realizacji działania dotyczącego zielonych zbiorów przeprowadzono zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem albo przeznaczono na kompost niedojrzałe produkty pochodzące z uprawy objętej tym działaniem. Powyższy przepis jasno wskazuje rodzaje działań (i ich istotę) podlegających wsparciu przy czym wybór metody denaturacji należy do rolnika. W treści obowiązujących przepisów nie zawarto żadnych bliższych szczegółów, z których ma wynikać, że nie wolno wprowadzić niedojrzałych produktów do gleby działki na której je uprawiano albo, że nie wolno dokonać zabiegów agrotechnicznych na wspomnianej działce, które w istocie prowadzą do worania całych roślin. Ponieważ z treści art. 7 ust.1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ARR jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 procedowanie w sprawach dotyczących wsparcia w związku z wystąpieniem bakterii EHEC jest uproszczone a zasady związane ze zbieraniem materiału dowodowego ograniczone. Nie znaczy to jednak, że jeśli organ nie ma obowiązku działać z urzędu (z wyłączeniem dokonania kontroli) postępowanie w takiej sprawie jest ograniczone wyłącznie do raportu z kontroli. Wprawdzie bowiem nie ma zastosowania zasada art. 10 k.p.a ale nie wyklucza to całkowitego prawa strony do zajęcia stanowiska w sprawie. Takim stanowiskiem może być wyjaśnienie złożone kontrolującemu do treści raportu a odnoszące się do przedmiotu kontroli lub możliwość złożenia takiego wyjaśnienia na piśmie w przypadku nieobecności w trakcie kontroli. To bowiem, że stronie nie trzeba udzielać wyjaśnień, czy informacji w sprawie, czy zapewnić możliwości zapoznania się z zebranym materiałem, czy możliwości wysłuchania przed wydaniem decyzji, nie oznacza, że organ zwolniony jest od prawidłowej oceny materiału, który znajduje się w aktach. Treść art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. wyłączyła wprawdzie obowiązek stosowania treści art. 75 § 1 k.p.a.( dopuszczenia wszelkich dowodów w sprawie), ale nie wyłączyła treści art. 6 k.p.a., 8 k.p.a., 80 k.p.a. Treść art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność jest udowodniona. Oznacza to, że wnioskowanie organu nie może być dowolne a podjęte rozstrzygnięcie musi zawierać logiczne odniesienie się do żądania. Znaczy to również, że jeśli strona z własnej inicjatywy choćby w odwołaniu wyjaśnia okoliczność odnoszącą się wprost do zgłoszonego żądania powinno to zostać ocenione przez organ.

Przyjmując w zaskarżonej decyzji, że treść raportu jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawca nie wykazał wykonania działania w postaci zielonych zbiorów, organ nie odniósł się do treści całego zapisu raportu. Nie wiadomo dlaczego kwestionując możliwość przyznania pomocy z tytułu zielonych zbiorów organ nie wskazał dlaczego i na jakiej podstawie odmówił wiarygodności twierdzenia wnioskodawcy popartego oświadczeniem świadka obecnego w toku przeprowadzonej kontroli. Prezes ARR nie odniósł się zupełnie do stanowiska skarżącego dotyczącego spełnienia obowiązku, którego dotyczył wniosek i do okoliczności, że nie może on odpowiadać za sposób weryfikacji jego twierdzeń.

Należy zauważyć, że skoro w toku kontroli stwierdzono istnienie czarnego ugoru to możliwe było jednak zweryfikowanie tego twierdzenia poprzez dokonanie odkrywek. W decyzji Prezesa nie zawarto argumentów, które wskazywałyby na to, że [...] lipca 2011 r. nie było możliwe stwierdzenie obecności szczątków ogórków w glebie. Oczywiste jest, że skoro brak było podstaw do przyjęcia wyników kontroli uzupełniającej (z tym Sąd się zgadza) to jednak skoro organ I instancji wziął je pod uwagę przy orzekaniu, organ II instancji powinien odnieść się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu. Arbitralne wskazanie, że raport z kontroli jest jednoznaczny stoi w sprzeczności z jego treścią, na co Sąd wskazał powyżej. Ponadto skoro dopuszczalne jest wprowadzenie zielonych zbiorów do gleby należało przyjąć, że w takiej sytuacji sposób przeprowadzenia kontroli musiał być zależny od stanu uprawy na gruncie - jej istnienia lub nie istnienia. Zaznaczyć przy tym należy, że kontrolujący zapisał jednak dane, które były możliwe do oceny, a do których Prezes ARR nie odniósł się. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy i brak stanowiska organu co do twierdzeń skarżącego odnoszących się do tego jaki może być skutek wprowadzenia ogórków do gleby, Sąd uznał za celowe dla zrozumienia tego problemu przyjęcie do materiału dowodowego sprawy na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nadesłanego przez skarżącego dokumentu prywatnego w postaci opinii z [...] czerwca 2012 r.

Mając powyższe okoliczności sprawy na uwadze Sąd uznał, że doszło do naruszenia treści art. 80 k.p.a., a to miało wpływ na zastosowanie treści art. 4 ust. 1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw w związku z czym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.