Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1120/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 pkt 1, art. 13 ust. 2 i 4, art. 16 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1700
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant asystent Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1859/10 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [..] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lipca 2010 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1859/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Miasta [..] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lipca 2010 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że decyzją z dnia 22 lipca 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 maja 2009 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta [..] prawa własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym m. [..], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..] o pow. 0,0957 ha, ponieważ nieruchomość ta nie spełnia warunków określonych w art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700). Nieruchomość ta nie została bowiem przekazana do Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r., jednakże nie stała się własnością Gminy Miasta [..] z dniem 1 lipca 2000 r. ponieważ w tym dniu była przeznaczona w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego m. [..] (zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w [..] z dnia 14 kwietnia 1994 r. Nr 156/XVII/94) pod budownictwo mieszkaniowe oznaczone symbolem MN w strefie projektowanej zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej, wolnostojącej i bliźniaczej do 2,5 kondygnacji. Takie przeznaczenie przedmiotowej działki w planie przesądza o tym, iż nie stanowi ona nieruchomości rolnej w rozumieniu art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów według stanu na dzień 1 lipca 2000 r. omawiana działka figurowała w rejestrze gruntów jako grunty orne oraz rowy, nie ma znaczenia, ponieważ przy ocenie rolnego charakteru przedmiotowej działki należy mieć na względzie konieczność łącznego spełnienia dwóch przesłanek z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tj. zarówno tej przesłanki, która wynika z samej definicji nieruchomości rolnej zawartej w art. 461 kc, jak i tej, z której wynika konieczność położenia określonej nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej.

Oddalając skargę Gminy Miasta [..] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia warunki z art. 13 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który stanowi, że nieruchomości rolne nieprzekazane do zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3 lub nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na których są położone. Nieruchomości rolne, o których mowa w tym przepisie to nieruchomości o jakich stanowi art. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc nieruchomości rolne w rozumieniu kodeksu cywilnego położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Natomiast kodeks cywilny, do którego odsyła ten przepis, w art. 461 stanowi, że nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Nieruchomościami rolnymi w rozumieniu ustawy z 19 października 1991 r. są zatem nieruchomości zdefiniowane w przepisach kodeksu cywilnego i stosownie do art. 1 pkt 1 tej ustawy położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tylko więc nieruchomości spełniające te warunki podlegają komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 13 powołanej ustawy. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest ustalenie stanu nieruchomości w dniu 30 czerwca 2000 r. gdyż tylko nieruchomości nieprzekazane do Agencji do tej daty ostatecznymi decyzjami stają się z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własnością gmin. Z tego względu nie jest zasadne stanowisko skarżącego, że stan nieruchomości należy badać na datę wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. tj. na datę 1 stycznia 1992 r. Sąd podzielił zatem stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że przedmiotowa działka nie spełnia warunków określonych w art. 1 pkt 1 ustawy, gdyż nie była przeznaczona w planie miejscowym na cele gospodarki rolnej.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1859/10 Gmina Miasta [..] zarzuciła błędną wykładnię art. 13 ust 2 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w zakresie wymogu obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego rolne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w dacie 30 czerwca 2000 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w art. 13 ustawodawca posługuje się pojęciem nieruchomości rolnej, które na potrzeby ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie zostało osobno zdefiniowane, dlatego należy przyjąć, że ustawodawca posługuje się definicją pojęcia "nieruchomości rolnej" zawartą w art. 461 kc. Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa weszła w życie dnia 1 stycznia 1992 r., stąd nie jest pozbawiona podstaw argumentacja, że miarodajną datą dla oceny obowiązywania planu miejscowego i przeznaczenia nieruchomości jest data 1 stycznia 1992 r. Skoro zaś w dniu 1 stycznia 1992 r. dla obszaru na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość obowiązywał miejscowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony Uchwałą Nr 49/VIII/89 Rady Narodowej Miasta i Gminy w [..] z dnia 13 września 1989 r., gdzie działka nr 6310 położona przy ul. [..] w [..] znajdowała się na terenach F6 Rm - uprawy polowe ogrodniczo-warzywnicze, to spełniony jest także drugi warunek określony w art. 1 pkt 1 ustawy czyli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym na cele gospodarki rolnej. Stanowisko przyjmujące jako miarodajną datę obowiązywania planu miejscowego na dzień 1 lipca 2000 r. jest pozbawione racji, w powiązaniu z brzmieniem art. 1 i datą wejścia w życie samej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa.

Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niezasadny.

Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje oceny prawnej Sądu pierwszej instancji, iż nabycie przez gminę prawa własności nieruchomości na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dotyczy tylko takich nieruchomości rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, które były przeznaczone na cele gospodarki rolnej w planach zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotem sporu jest określenie daty, w której to przeznaczenie miało być określone.

Z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. wynika, że nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3 w terminie do dnia 30 czerwca 2000 r., stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Nabycie własności nieruchomości rolnych Skarbu Państwa przez gminę nastąpiło zatem z mocy samego prawa, jako wynik nieprzekazania ich do Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r. Nabycie to wymaga jednak potwierdzenia deklaratoryjną decyzją właściwego wojewody, zgodnie z art. 13 ust. 4 powołanej ustawy. O ile więc ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa weszła w życie w dniu 1 stycznia 1992 r., o tyle przedmiotem nabycia przez gminę z mocy prawa na podstawie tej ustawy mogą być tylko te nieruchomości, które były przeznaczone na cele gospodarki rolnej w planie miejscowym w dniu tego nabycia, tj. w dniu 1 lipca 2000 r.

Z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. wynika bowiem, że ustawa ta reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Nabycie nieruchomości rolnej Skarbu Państwa przez gminę na podstawie art. 13 ust. 2 omawianej ustawy stanowi zatem jedną z zasad gospodarowania tą nieruchomością w rozumieniu art. 1 pkt 1 tej ustawy, dlatego gospodarowanie to należy odnieść do nieruchomości przeznaczonej na cele gospodarki rolnej w planie miejscowym na dzień tego gospodarowania. Skutek prawny wynikający z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie jest bowiem związany z dniem jej wejścia w życie, lecz z upływem terminu na przekazanie nieruchomości do Zasobu Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa.

Jeżeli więc nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 30 czerwca 2000 r. nie była przeznaczona w planie miejscowym na cele gospodarki rolnej, to art. 13 ust. 2 omawianej ustawy nie znajduje zastosowania.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [..] nie stała się własnością Gminy [..] z dniem 1 lipca 2000 r. na podstawie powołanego art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, skoro w dniu 30 czerwca 2000 r. nieruchomość ta była przeznaczona w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta [..] (zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [..] z dnia 14 kwietnia 1994 r. Nr 156/XVII/94) pod budownictwo mieszkaniowe oznaczone symbolem MN w strefie projektowanej zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej, wolnostojącej i bliźniaczej do 2,5 kondygnacji.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.