Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2393/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i, 4 i ust. 3, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Małgorzata Wolska Anna Lechowska /spr/ Protokolant ref. - stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

SA/Rz 2393/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich J. C.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt. l lit "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950, z późn. zm.)

Z jej uzasadnienia wynika, że J. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją Z.W. ZBoWiD w R. z dnia 9 czerwca 1976 r. z tytułu działalności w ruchu oporu od 1.09.1943 r. do 31.07.1944 r.

Pismem z dnia 22 grudnia 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiadomił go o wszczęciu postępowania zmierzającego do pozbawienia go tych uprawnień, wzywając jednocześnie do przedstawienia dowodów, które mogą przyczynić się do ustalenia charakteru jego pracy lub służby, mających wpływ na uzyskane uprawnienia.

W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. pozbawił go tych uprawnień. W motywach decyzji wskazał, że J. C. od 1948 r. był funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa, co w świetle art. 25 ust. 2 pkt. l lit "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" ustawy obliguje organ do pozbawienia go nabytych wcześniej uprawnień kombatanckich.

J. C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa, w którym podniósł, że jako 16 -letni chłopiec narażał swoje życie działając w strukturach Ruchu Oporu. Udzielał pomocy J. A. Kierownikowi Sekcji w Ruchu. Ukrywał też innych członków Ruchu Oporu i udzielał pomocy ich rodzinom. Obecnie jest ciężko chory i stary i uważa decyzje za krzywdzącą.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uwzględnił wniosku i decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję nim zaskarżoną.

W jej motywach podniósł, że wniosek nie wniósł nic nowego do sprawy a strona nie nadesłała żadnych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na zmianę decyzji w myśl art. 21 ust.3 ustawy o kombatantach...

Dodał, że wobec niespornej służby J. C. w organach bezpieczeństwa publicznego, jego uprawnień kombatanckich dotyczy przepis art.21 ust.2 pkt 4 lit a cyt. ustawy, który stanowi, że nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu osobie, która była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono, że postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach....

Skargę na te decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. C. wnosząc o pozostawienie mu uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że w latach 1943 -1944 na terenie powiatu gorlickiego i jasielskiego wraz z innymi członkami Ruchu Oporu brał udział w różnych akcjach przeciwko okupantowi. Pracował wprawdzie Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego i Służbie Bezpieczeństwa w latach od 1948 do 1988, jednak podejmował tam działania mające zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom terenów południowo-wschodnich województwa rzeszowskiego zagrożonym przez grupy UPA i bandy rabunkowe. Przepisy ustawy o kombatantach w jego ocenie kolidują z innymi przepisami, gdyż dozwalają na stosowanie odpowiedzialności zbiorowej, co jest niedopuszczalne w państwie prawa.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwanej skrótem u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2).

Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (§1).

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że nie narusza ona prawa.

W sprawie jest niesporne, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz.950, ze zm.), zwanej dalej ustawą , jak również, że Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w R. przyznał mu je "z tytułu działalności w ruchu oporu od 1.09.1943 r. do 31.07.1944 r.".

Skarżący przyznaje także, znajdujący odzwierciedlenie w dokumentach zalegających w aktach sprawy, iż w latach 1948 - 1988 pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego a następnie w Służbie Bezpieczeństwa.

Okoliczność ta obligowała Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów do wszczęcia postępowania w sprawie pozbawienia skarżącego posiadanych uprawnień kombatanckich. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 2 pkt.1 lit. a ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 w pkt. 1, 3 i 4 z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3.

Art. 21 ust. 2 w pkt. 4 pod literą a przewiduje, że uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która pełniła służbę i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej.

Wyjątek od tej zasady ustanawia przepis art. 21 ust 3 ustawy, podług którego nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt. 4 lit a) i b) wobec osób: które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub były przez te organizacje zwerbowane do udzielenia im pomocy.

Z brzmienia cytowanego wyżej przepisu art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a wynika zatem, że co do zasady osoby zatrudnione lub pełniące służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa są pozbawiane uprawnień kombatanckich, niezależnie od tytułów na podstawie których je nabyły, chyba że dowiodą, iż zachodzą przesłanki przewidziane w ust. 3 art. 21.

Osoby takie nie mogą także w związku z postanowieniami art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy nabyć uprawnień kombatanckich z żadnych tytułów przewidzianych ustawą, chyba że dowiodą okoliczności przewidzianych we wspomnianym ust. 3. Ten bowiem przepis, ciężarem dowodu okoliczności, które mogą, mimo służby (zatrudnienia) w strukturach UB, skutkować zachowaniem przyznanych przed dniem wejścia w życie ustawy uprawnień kombatanckich a także ich nabyciem - obciąża kombatanta.

Skarżący - prawidłowo wezwany przez organ - dowodów takich nie przedstawił, przeciwnie z jego wyjaśnień złożonych na rozprawie wynika, że do Urzędu Bezpieczeństwa został skierowany przez PPR, która nie może być utożsamiana z organizacją niepodległościową, o jakiej wspomina przepis art. 21 ust. 3. ustawy.

W tym stanie rzeczy bez znaczenia są okoliczności podnoszone w skardze, dotyczące uczestnictwa w akcjach, bliżej nie sprecyzowanej organizacji "ruchu oporu", jak również fakt ewentualnego udziału w ramach służby w UB w walkach z oddziałami UPA.

Za nieuzasadniony uznać należy - w świetle cytowanych wyżej przepisów art. 25 ust.2 pkt 1 lit. a i 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy, stanowiących realizację wyrażonej w preambule ustawy zasady, że zasługi związane z okresem wojny lub poniesione represje mogą zostać przekreślone w wypadkach działania na szkodę interesów Narodu lub Państwa Polskiego - zarzut bezprawnego pozbawienia skarżącego uprawnień słusznie nabytych.

Nadmienić bowiem wypadnie, że o zgodności z Konstytucją przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy w brzmieniu ustalonym przed wejściem w życie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436), w odniesieniu od osób zatrudnionych w UB. SB, i IW wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. akt. 15/93 (Dz. U. Nr 89, poz. 492)

Wobec podniesionego wyżej ograniczenia kognicji Sądu do badania li tylko legalności decyzji, pominąć on musiał zarzuty skarżącego dotyczące pokrzywdzenia go zaskarżoną decyzją.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd, w oparciu o przepis art.151 cytowanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalił skargę.