Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 298/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania G. B. od decyzji z dnia [...] (nr [...]) wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza P. Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. i odmawiającej ustalenia stronie prawa

do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 28 listopada 2019 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynął wniosek G. B.

o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią K. S. Pismem z dnia 4 grudnia 2019 r. wniosek ten został przesłany zgodnie z właściwością miejscową do Ośrodka Pomocy Społecznej w P.

Decyzją z dnia [...] nr [...] działający

z upoważnienia Burmistrza P., Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił G. B. przyznania prawa doświadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad K. S.

W wyniku odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...]

z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia rzez organ pierwszej instancji. Stwierdzono bowiem naruszenie przepisów postępowania i związaną z tym konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji wskazując, że niezasadna była odmowa przyznania Grażynie Biedrzyckiej świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu,że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł,

że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podniesiono, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.), która została uznana za niezgodną z art. 32 Konstytucji RP. Ponadto, Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji w toku postępowania nie ustalił kto sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawną K. S., nie ustalono czy stan zdrowia J. M., pomimo posiadanego orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności, pozwala jej na opiekę nad K. S. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...]. nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza P., Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P., odmówił przyznania G. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad K. S. Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...] ponownie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji ponownie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...]

(nr [...]) organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad K. S. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji opisał przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego oraz podniósł, że ustosunkowując się do uwag i zaleceń zawartych w decyzji Kolegium z dnia [...], Ośrodek Pomocy Społecznej w P. w dniu 7 września 2020 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w C., tj. do organu właściwego z względu na miejsce zamieszkania K. S., z prośbą o uzupełnienie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sprawowania opieki przez G. B. nad babcią – K. S. Organ pierwszej instancji wystąpił również z wnioskiem

o udostępnienie danych do Urzędu Gminy w G. oraz Urzędu Gminy

w P. celem ustalenia miejsca zamieszkania synów K. S.

Po uzyskaniu informacji o miejscu zamieszkania M. S. oraz J. S., Ośrodek Pomocy Społecznej w P. wezwał ww. osoby w celu złożenia wyjaśnień na okoliczność ustalenia czy legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz czy istnieją nadzwyczajne przeszkody wykluczające sprawowanie opieki nad matką – K. S.

W sprawie, przeprowadzono dowód z przesłuchania strony oraz z zeznań J. M. oraz M. S. W sprawie nie przesłuchano drugiego

z synów K. S., albowiem organowi nie udało się ustalić miejsca pobytu J. S. Następnie w decyzji tej podniesiono, że strona do protokołu zeznała, że jej babcia K. S. jest osobą leżącą i wymaga pampersowania, ponieważ nie kontroluje potrzeb fizjologicznych. Opisując zakres czynności opiekuńczych przy babci oraz ich częstotliwość wnioskodawczyni wskazała z kolei, że czynności opiekuńcze przy babci wykonuje w godzinach porannych i popołudniowych,

a gdy babcia źle się czuje, strona przyjeżdża do niej także w nocy. Czynności opiekuńcze sprowadzają się do przygotowania babci posiłków, tj. śniadania, obiadu, podwieczorku i kolacji (które K. S. spożywa samodzielnie), do pomocy przy porannej i wieczornej toalecie, do podawania leków, przebierania, dodatkowo, jak wskazała strona – co drugi dzień robi babci zakupy, a raz w tygodniu załatwia sprawy urzędowe,

Na podstawie przesłuchania J. M., tj. córki K. S., która zamieszkuje wspólnie z matką organ ustalił, że J. M. ma duże problemy

z poruszaniem się z uwagi na zwyrodnienie biodra lewego (jest po endoprotezoplastyce stawu biodrowego) legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Wedle złożonego przez J. M. oświadczenia,

w przypadku sprawowania opieki nad matką może jedynie podawać jej leki i posiłki, ponieważ nie jest w stanie ani podnieść matki, ani jej przebrać, ani wykonać toalety.

Organ odwołał się również do wyniku przesłuchania syna K. S. – M. S. (będącego na emeryturze, nie legitymującego się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności), który zeznał w toku tego przesłuchania, że nie istnieją żadne przeszkody do sprawowania przez niego opieki nad matką, jednak

nie odwiedza matki z uwagi na istniejący konflikt ze szwagrem.

Na tle tych całościowych ustaleń organ pierwszej instancji skonstatował,

że jeżeli osoba wymagająca opieki ma dzieci, czyli osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, które nie są małoletnie i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to im w pierwszej kolejności przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zaznaczył, że wprawdzie z oświadczenia J. M. wynika, że ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad matką, to jednocześnie – jak podniósł organ – jej stan zdrowia nie został potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie, orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, które to orzeczenie, nie może

w świetle prawa zostać uznane za okoliczność zwalniającą ją z opieki nad matką.

Dodatkowo organ pierwszej instancji podtrzymał wcześniej już prezentowaną wykładnię art. 17 ust.1b u.ś.r., zwracając uwagę, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13 nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanej części normy tego przepisu. W nawiązaniu do tego poglądu organ wskazał, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności w P. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 20 sierpnia 2019 r., natomiast nie da się ustalić

od kiedy istnieje niepełnosprawność. Podkreślił, że nie dysponuje jednoznaczną informacją o tym, że niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, co jest jednym z kryteriów przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji nie podzielił w całości stanowiska organu pierwszej instancji, co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z przyjętą przez organ pierwszej instancji wykładnią art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyrażając pogląd o konieczności wykładania treści tego przepisu

z uwzględnieniem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego przedstawionego w wyroku w sprawie o sygn. akt K 38/13.

Stwierdzenie niekonstytucyjności części przepisu w wyroku zakresowym wywołuje domniemanie niekonstytucyjności tej zakwestionowanej części, a skoro sądy są związane orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie dokonanej oceny zgodności z Konstytucją, to znaczy, że nie mogą uchylić się od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia, ponieważ uzasadnienie nie stanowi treści rozstrzygnięcia (zob.: wyrok NSA z dnia

7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16). Skoro zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu,w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to uznać należało za niezasadną odmowę przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała

w okresie późniejszym niż określony w przepisach prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło natomiast stanowisko organu pierwszej instancji co do wyrażonego przez ten organ poglądu w zakresie pierwszeństwa obowiązku alimentacyjnego wobec K. S. innych osób.

Analizując materiał dowodowy w sprawie organ drugiej instancji wskazał,

że wnioskodawczyni codziennie opiekuje się niepełnosprawną babcią K. S., do której dojeżdża ze swojego miejsca zamieszkania, oddalonego o 10 km. Wnioskodawczyni zamieszkuje w P. (wraz z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci), natomiast K. S. mieszka w P. razem ze swoją córką J. M. (w wieku 70 lat) legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. K. S. posiada jeszcze dwóch synów, przy czym miejsce zamieszkania jednego z nich nie jest znane.

Przesłuchany w sprawie M. S. nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak zeznał, po jego stronie nie istnieją żadne przeszkody wykluczające sprawowanie opieki nad matką, jednak nie odwiedza matki ze względu na konflikt ze szwagrem.

Na tle tych ustaleń organ drugiej instancji skonstatował, że K. S. ma troje dzieci, z których co najmniej dwoje nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazując na powyższe organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do pierwszeństwa tych osób (przed wnioskodawczynią) w zakresie obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnej K. S.. Wskazał, że niewątpliwie nie można automatycznie wykluczać wnuczki z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której dzieci K. S. nie byłyby w stanie wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. Takimi szczególnymi okolicznościami byłaby śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji lub posiadanie przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017r., sygn.

I OSK 829/16). Podniósł, że w rozpatrywanej sprawie ustalono, że dzieci K. S. są w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką, a zatem

w sprawie nie zachodzą okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny strony względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym dzieci K. S.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

we Wrocławiu skarżąca zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] w całości, formułując zarzut wydania tej decyzji z naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust.1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się wnuczki, będącej jednocześnie faktycznym opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez zstępnych niepełnosprawnej, którzy nie posiadają orzeczenia

o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem stronie wnioskowanego świadczenia.

Powołując się na sformułowany w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego skarżąca wniosła o;

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W rozwinięciu zarzutów skargi strona wyraziła przekonanie, że dokonana przez organ drugiej instancji wykładnia art. 17 ust. 1a u.ś.r. prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami tej ustawy , ale również, z przepisami ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy. Skarżąca w ramach argumentacji skargi nawiązała również

do wykładni celowościowej akcentując, że zgodnie z zamierzeniami ustawodawcy, świadczenie pielęgnacyjne stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na swój stan zdrowia. Zdaniem strony, przedstawione w skardze stanowisko koresponduje

z kierunkiem wykładni przepisów prawa zaprezentowanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 80/19.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Kwestie sporne w sprawie dotyczą zasadności odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką, jaką skarżąca sprawuje nad niepełnosprawną babcią.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej: u.ś.r.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zasadność zgłoszonego przez stronę żądania oceniało m.in. przez pryzmat przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku

ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi z kolei, że osobom, o których mowa

w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że warunkiem koniecznym ubiegania się - na podstawie tego przepisu - o świadczenie pielęgnacyjne jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy kodeks rodzinny

i opiekuńczy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 809/17, wyrok, podobnie jak wszystkie pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, dostępny na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Łączna analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku,

że regulacja art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do osób spokrewnionych

w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza natomiast możliwość udzielenia świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz jedynie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone w pkt 1-3 powołanego przepisu.

Dla pełnego zrozumienia analizowanych przepisów pomocne jest przybliżenie stosownych unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.i.o.) w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Legalną definicję obowiązku alimentacyjnego zawiera przepis art. 128 k.r.i.o. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wśród krewnych w linii prostej wyróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki).

Przepis art. 129 § 1 k.r.i.o. określa z kolei kolejność, w jakiej zobowiązani do alimentacji mogą być obciążeni na rzecz uprawnionego, i przyjmuje, że zstępni wyprzedzają wstępnych, ci drudzy natomiast wyprzedzają rodzeństwo. Swoistym uzupełnieniem tej regulacji jest przepis art. 132 k.r.i.o, w myśl którego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W nawiązaniu do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawczyni, która jest wnuczką osoby wymagającej opieki (Katarzyny Smyk), niewątpliwie musi być zaliczona do osób, na których potencjalnie ciąży obowiązek alimentacyjny względem babci. Skarżąca mieści się zatem

w katalogu podmiotowym z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Niemniej jednak poczynione przez organy ustalenia faktyczne jednoznacznie potwierdzają, że K. S. ma troje dzieci, których to – jako zstępnych – obowiązek alimentacyjny obciąża

w pierwszej kolejności przed skarżącą. Co prawda miejsce pobytu J. S. nie jest znane, wobec czego w jego wypadku nie sposób znaleźć uzasadnienie dla odmowy przyznania świadczenia skarżącej, jednak w przypadku J. M.

i M. S. nie występują ustawowe przeciwwskazania dla wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec K. S. Wprawdzie J. M. (aktualnie legitymująca się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności) oświadczyła, że nie jest w stanie zająć się matką w sposób odpowiedni do jej potrzeb (może podać tylko leki i jedzenie) a podano wskazała, że kompletuje dokumentację

w celu ponownego ustalenia stopnia niepełnosprawności, jednak okoliczności

te – w świetle regulacji ustawy – nie zwalniają jej z obowiązku alimentacyjnego.

Z powołanych przepisów wynika bowiem, że tylko orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności pozwala ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne osobie zobowiązanej w dalszej kolejności. Nie ulega natomiast wątpliwości, że takim orzeczeniem J. M. się nie legitymuje. Co się zaś tyczy M. S., to w jego przypadku nie zachodzą żadne przeszkody zdrowotne dotyczące możliwości sprawowania opieki nad matką (co sam zeznał). Argumentował on natomiast, że konflikt ze szwagrem sprzeciwia się wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych w jego przypadku. Ta okoliczność nie stanowi natomiast oczywiście ustawowej przesłanki, która uzasadniałaby stwierdzenie obowiązku alimentacyjnego po stronie zstępnego zobowiązanego w dalszej kolejności (w tym po stronie skarżącej). W ocenie Sądu, za przeszkodę przy sprawowaniu opieki przez M. S. nie może być również uznany fakt zamieszkiwania syna K. S. w P., a więc w miejscowości odległej kilka kilometrów od miejsca zamieszkania osoby wymagającej opieki. Okoliczność ta nie stanowi bowiem, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, normatywnej przesłanki wykluczenia obowiązku alimentacyjnego przez zobowiązanego w pierwszej kolejności. Ponadto należy zwrócić uwagę, że również wnioskodawczyni zamieszkuje w tej samej miejscowości co M. S.

W tych okolicznościach dokonana przez organy wykładnia przepisów ustawy

o świadczeniach musi być uznana za prawidłową. W konsekwencji,

za nieuzasadnione uznał Sąd zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r.

W nawiązaniu do zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać,

że w sprawie brak było podstaw dla odwołania się do wykładni celowościowej, która

w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bywa stosowana jako wyjątek od reguł ustawowych w przypadku, gdy zobowiązany do alimentacji

w pierwszej kolejności nie może świadczyć opieki z uwagi na szczególne indywidualne uwarunkowania. O ile bowiem J. M. odwołuje się

do przyczyn zdrowotnych, które mają uniemożliwiać jej sprawowanie opieki w pełnym niezbędnym zakresie, o tyle jednak w przypadku M. S. nie występują jakiekolwiek przesłanki uzasadniające odstępstwo od zasad normatywnych.

Za przesłankę tego rodzaju nie sposób uznać bowiem konfliktu rodzinnego, zaś odległość pomiędzy miejscem zamieszkania syna podopiecznej nie jest na tyle duża, by mogła istotnie wpływać na możliwość wykonywania czynności pielęgnacyjnych. Warto zresztą dodać, że wykonywanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na osobistych świadczeniach i może przybierać formę finansowej partycypacji

w utrzymaniu osoby wymagającej opieki.

Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż okoliczności ujawnione w rozpoznawanej sprawie pozwalają ocenić ustalony stan faktyczny analogicznie do rozstrzygnięcia zapadłego w powoływanej w skardze sprawie o sygn. akt II SA/Sz 80/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku

z 7 marca 2019 r. jednoznacznie wskazał bowiem, że materiał dowodowy uzasadniał twierdzenie o braku możliwości wykonywania obowiązku alimentacyjnego przez zobowiązanego w pierwszej kolejności (z przyczyn zdrowotnych), co uzasadniało

z kolei przypisanie tego obowiązku dalszemu zobowiązanemu. W rozpoznawanej sprawie natomiast – jak już wyjaśniano – przesłanki tego rodzaju nie występują. Nawet gdyby bowiem zaakceptować, w przypadku J. M., odejście

od wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., to brak jakichkolwiek obiektywnych przesłanek do przyjęcia, by analogicznie postąpić w przypadku M. S.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił.