Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 526/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 106 ust. 1, art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 – dalej" u.p.s".) i Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) odmówił M.M. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłat czynszowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, gdyż dochód jej jest poniżej kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tej formy świadczenia oraz występuje jedna z przesłanek przewidzianych art. 7 u.p.s., to jest bezrobocie, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku to jest [...] dochodem strony był dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł przez co nie zostało przekroczone kryterium dochodowe dla gospodarstwa jednoosobowego wynoszące 542 zł.

Z tego też powodu strona otrzymała świadczenie na dofinansowanie na żywność, zasiłek celowy na: środki czystości, odzież i obuwie, opał oraz zasiłek okresowy. Organ I instancji zauważył, że miesięczne wydatki i potrzeby strony wynoszą [...] zł, a nadto [...] strona odebrała paczkę żywnościową. Uznano, że biorąc po uwagę przyznaną odrębnymi decyzjami pomoc finansową, strona jest w stanie z posiadanych środków zabezpieczyć wnioskowaną potrzebę.

Jednocześnie poinformowano stronę, że zgodnie z zasadami przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w latach 2014-2015 Ośrodek Pomocy Społecznej nie realizuje programu pomocy w formie dofinansowania do opłat czynszowych ze względu na ograniczone środki finansowe.

Z decyzją tą nie zgodził się M.M., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w którym podniósł między innymi, że do tej pory miał przyznany dodatkowy zasiłek na pokrycie opłat za mieszkanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 39 u.p.s. i zaakcentował, że przyznanie świadczenia przewidzianego tym przepisem odbywa się w warunkach uznania administracyjnego. Podkreślono, że rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku celowego mają charakter uznaniowy, a to oznacza, że organy administracji mają możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy i posiadanych środków na zaspokojenie potrzeb osoby uprawnionej do uzyskania pomocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, sprowadzające się do tego, że strona spełnia wymogi formalnego otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Odnosząc się do tej okoliczności organ odwoławczy podkreślił, że w związku z odwołaniem strony przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe W wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że organ pierwszej instancji odmówił stronie pomocy na dofinansowanie do czynszu na podstawie Zarządzenia Dyrektora OPS w C. nr [...] z dnia [...] dotyczącego zasad przyznawania świadczeń pomocy społecznej w roku 2015, w którym uznano, że jedynie w przypadku istniejących możliwości finansowych ośrodka mogą zostać wprowadzone programy pomocy na zakup opału oraz na pokrycie dopłaty do dodatku mieszkaniowego.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji odmówił stronie wnioskowanej pomocy na dopłatę do dodatku mieszkaniowego ponieważ z uwagi na ograniczone środki finansowe nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb w tym zakresie zgodnie z przyjętą polityką przyznawania świadczeń na rok 2015 wyrażonej w Zarządzeniu Dyrektora OPS w C. nr [...] z dnia [...] dotyczącego zasad przyznawania świadczeń pomocy społecznej w roku 2015. Jednocześnie wskazano, że strona została objęta pomocą w formie zasiłku okresowego, z którego może zabezpieczyć wnioskowaną potrzebę. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona ma przyznany dodatek mieszkaniowy do końca [...] i stwierdził, że organ pierwszej instancji powinien rozważyć udzielenie stronie pomocy np. w formie zasiłku okresowego, w takiej wysokości, by ewentualnie udzielona stronie pomoc w formie dodatku mieszkaniowego na kolejny okres mogła być zrealizowana i pokryła opłaty czynszowe.

Z powyższą decyzją nie zgodził się M.M., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ponownie podkreślając, iż do tej pory otrzymywał pomoc na utrzymanie mieszkania, a "opieka społeczna ma pieniądze ale nie dla Pana M.".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dotyczy to w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie wzbudza żadnych kontrowersji, ponieważ organy administracji obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć akcentowały, że skarżący spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, albowiem posiadany przez niego dochód nie przekracza wysokości kryterium dochodowego. Skoro fakt ten nie jest kwestionowany przez strony niniejszego postępowania, a poczynione z urzędu przez Sąd ustalenia nie dały podstaw do przyjęcia odmiennych ustaleń, przyjąć należy je za prawidłowe.

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna jest też instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.).

Skarżący wnioskiem z dnia [...] o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do wydatków czynszowych. Stosownie do postanowień art. 39 u.p.s. zasiłek ten może być przyznany na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. W katalogu potrzeb wymienionych w ust. 2 tego przepisu wskazanej przez skarżącego potrzeby ustawodawca nie wymienił, jednakże okoliczność ta nie oznacza, że nie może być ona w oparciu o to unormowanie zaspokojona, ponieważ katalog ten posiada charakter wyliczenia przykładowego, co wynika z zastosowania zwrotu "w szczególności". Dodatkowo należy zauważyć, że świadczenie przewidziane tym przepisem przyznawane jest w warunkach uznania administracyjnego, gdyż ustawodawca zamieścił w nim pojęcie "może", które stwarza organowi administracji możliwości oceny sytuacji osobistej i majątkowej i podjęcia rozstrzygnięcia stosownie do przyjętych ustaleń. Ponadto organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia muszą mieć w polu widzenia postanowienia art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stosownie do których potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Jak wynika z akt administracyjnych przekazanych przez organy administracji skarżący mocą kwestionowanej decyzji otrzymał decyzję odmowną zaspokojenia zgłoszonej potrzeby w postaci dofinansowania do opłat czynszowych, równocześnie organ pierwszej instancji innymi decyzjami zaspokoił szereg zgłoszonych przez skarżącego potrzeb. Zatem treść zaskarżonej decyzji widzieć należy w szerszym kontekście, a mianowicie innych rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej nie jest celem działania tej administracji, gdyż jej działania ukierunkowane winny być na wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej i na takim doborze dostępnych instrumentów prawnych, które umożliwią osiągnięcie możliwie najlepszych efektów końcowych. Tym samym przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia winna być oceniana w kontekście szerszym obejmujących całość działań ukierunkowanych na daną osobę czy rodzinę, a nie ograniczać się wyłącznie do oceny pojedynczego rozstrzygnięcia.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w takim ujęciu przyjdzie stwierdzić, że organ administracji pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że skarżący spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego, natomiast odmowa zaspokojenia zgłoszonej potrzeby wynikła z przyjętej polityki realizacji świadczeń w gminie sprowadzającej się do niezaspokajania tego typu potrzeb, co znalazło odzwierciedlenie w stwierdzeniu, że w latach 2014-2015 OPS nie realizuje programu pomocy w formie dofinansowania do opłat czynszowych ze względu na ograniczone środki finansowe. W odwołaniu i w skardze do tutejszego Sądu skarżący akcentuje, że do tej pory miał przyznany dodatkowy zasiłek na pokrycie opłat za mieszkanie. Stanowisko skarżącego zawarte w skardze sprowadza się do podważenia prawdziwości twierdzenia podanego przez organ administracji. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu wnioskowanej pomocy na dopłatę do dodatku mieszkaniowego ponieważ z uwagi na ograniczone środki finansowe nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb w tym zakresie zgodnie z przyjętą polityką przyznawania świadczeń na rok 2015 wyrażonej w Zarządzeniu Dyrektora OPS w C. nr [...] z dnia [...] dotyczącego zasad przyznawania świadczeń pomocy społecznej w roku 2015 (karta 43-51 akt administracyjnych). Niejako na marginesie należy wskazać, że również w Zarządzeniu Dyrektora OPS w C. nr [...] z dnia [...] dotyczącego zasad przyznawania świadczeń pomocy społecznej w roku 2014 (karta 54-58 akt administracyjnych) wskazano, pomoc w formie dopłat do dodatku mieszkaniowego może zostać przyznana w przypadku istniejących możliwości finansowych.

W świetle przedstawionych rozważań przyjdzie uznać, że organy administracji obu instancji miały w polu widzenia sytuację skarżącego jak również możliwości finansowe gminy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Dalej podkreślić należy, że organy administracji dobrze odczytały katalog potrzeb zawarty w art. 39 ust. 2 u.p.s. jak również i to, że posiada on charakter przykładowy, a ponadto wyraźnie akcentowały uznaniowy charakter świadczenia, o przyznanie którego skarżący występował. Ponadto w uzasadnieniu rozstrzygnięć wskazały przyczyny wydania decyzji odmownej i w tym zakresie nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, jak również o tym, że decyzja ta podjęta została w warunkach samowoli administracyjnej.

Mając na względzie powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.