Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1374/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rada Aptekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1  ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spraw.), Ewa Grochowska – Jung, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Przewodniczącego Naczelnego Sądu Aptekarskiego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Przewodniczącego Naczelnego Sądu Aptekarskiego na rzecz skarżącego B. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 marca 2014 r., skierowanym drogą elektroniczną do [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej, B. B. wniósł o doręczenie mu wszystkich orzeczeń wydanych w ramach postępowań dyscyplinarnych za lata 2012 i 2013 r. Jako podstawę wniosku podał przepis art. 61 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Przewodniczący Sądu Aptekarskiego [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w R., na podstawie art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), odmówił udostępnienia i doręczenia wnioskowanych orzeczeń.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że okręgowe sądy aptekarskie i Naczelny Sąd Aptekarski rozpatrują sprawy odpowiedzialności zawodowej aptekarzy. Okręgowe sądy aptekarskie orzekają we wszystkich sprawach jako I instancja, z tym, że w sprawach odpowiedzialności zawodowej członków okręgowej rady aptekarskiej i okręgowej komisji rewizyjnej orzeka okręgowy sąd aptekarski wyznaczony przez Naczelny Sąd Aptekarski. Sprawy odpowiedzialności zawodowej członków Naczelnej Rady Aptekarskiej, Naczelnej Komisji Rewizyjnej, Naczelnego Sądu Aptekarskiego, Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, a także członków okręgowych sądów aptekarskich oraz okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej i ich zastępców w I instancji rozpoznaje Naczelny Sąd Aptekarski.

Z powyższego wywiedziono, iż sprawy dotyczące odpowiedzialności zawodowej członków [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej, niebędących członkami władz samorządowych, niepełniących funkcji w samorządzie, rozpoznaje okręgowy sąd aptekarski. W tej sytuacji aptekarze - członkowie [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej, których sprawy odpowiedzialności zawodowej były przedmiotem rozpoznania przez Okręgowy Sąd Aptekarski [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej nie pełniąc żadnej funkcji w samorządzie są osobami prywatnymi.

Dokonując oceny czy dana osoba pełni funkcję publiczną w oparciu o art. 115 § 13 Kk uznano, że osoba wykonująca zawód farmaceuty w aptece, punkcie aptecznym lub w innej formie o jakiej mowa w ustawie o izbach aptekarskich, nie może zostać uznana za osobę pełniącą funkcję publiczną. W tej sytuacji, wszelkie informacje związane z postępowaniem z zakresu odpowiedzialności zawodowej dotyczące "zwykłych" członków POIA, a tylko takie rozpoznawał w zakreślonym we wniosku okresie, w ocenie Sądu podlegają ograniczeniom wynikającym z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Podkreślono jednocześnie, że prywatny charakter mają też informacje z zakresu postępowania karnego. Ugruntowane orzecznictwo potwierdza brak możliwości udostępniania informacji w tym zakresie, co odnosi się też do orzeczeń dyscyplinarnych.

Zauważono, że każde orzeczenie sądu aptekarskiego zawiera w swojej treści dane osobowe osoby, której dotyczy, a te ze swej istoty powinny być szczególnie chronione. Zatem informacje pochodzące z orzeczeń sądu aptekarskiego mogłyby być przekazywane jedynie jako informacje przetworzone. Brak bowiem podstaw aby udostępniać je wprost, z uwagi na treści zawierające dane osobowe osoby ukaranej, a czasem stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, jeśli ukarany prowadzi jednoosobowo aptekę jako przedsiębiorca. Prosta anonimizacja poprzez usunięcie imienia i nazwiska osoby oraz adresu apteki może nie wystarczyć dla zachowania ochrony danych osobowych farmaceuty. Z powyższego, zdaniem sądu aptekarskiego wynika, że aby stwierdzić jakie informacje są dostępne w ramach prostego przekazu, konieczna będzie analiza każdego orzeczenia pod kątem sprawdzenia czy okoliczności szczególne nie pozwalają na identyfikację danej osoby i przedsiębiorstwa przez nią prowadzonego. Ponieważ wnioskodawca nie wykazał interesu publicznego, odnoszącego się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa, zdaniem sądu aptekarskiego brak podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

Jednocześnie podkreślono, że do postępowania przed sądem aptekarskim, zgodnie z przepisem art. 62 ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego. Z uwagi na powyższe oraz w oparciu o art. 156 Kpk przyjęto, iż wgląd w akta sprawy sądowej mają: strona, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi. Przepis § 41 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2003r. w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów (Dz.U. Nr 65, poz. 612), określa komu doręczany jest odpis orzeczenia. Jest to strona, obrońca, pełnomocnik. Brak zatem podstaw by doręczać je innym osobom. Zatem również na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej uznano, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku.

Podniesiono, że do kar jakie mogą być orzekane przez sądy aptekarskie należy oprócz, upomnienia, i nagany również kara pozbawienia prawa wykonywania zawodu. Ta ostatnia kara jest jednocześnie podstawą do wygaśnięcia umowy o pracę bez wypowiedzenia. Taki zaś dokument jest elementem akt pracowniczych i w ocenie sądu aptekarskiego nie podlega publicznemu udostępnieniu.

Wszystkie przytoczone wyżej okoliczności w ocenie organu I instancji wskazują, że nie można udostępnić orzeczeń Okręgowego Sądu Aptekarskiego POIA, bowiem takie udostępnienie mogłoby skutkować wystąpieniem osoby ukaranej z zarzutem naruszenia jej dóbr osobistych na podstawie art. 23 Kc., co z kolei wiązać się może z roszczeniem zapłaty odszkodowania.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł B. B. wskazując, iż orzeczenia dyscyplinarne zapadłe wobec aptekarzy, w związku z wykonywaniem funkcji aptekarza, który jest zawodem zaufania publicznego powinny być udostępnione. Jak stwierdził wnoszący odwołanie retorycznym jest pytanie "czy obywatele nie powinni wiedzieć, wobec których aptekarzy pojawiły się na tyle istotne wątpliwości w związku z wykonywaniem funkcji, że konieczne było orzeczenie dyscyplinarne?".

Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego, w wyniku rozpoznania odwołania B. B., decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Przewodniczącego Sądu Aptekarskiego [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w R. z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Przypominając, że ustawa o dostępie do informacji publicznej wprowadza ograniczenia w zakresie prawa do informacji publicznej ze względu m.in. na prywatność osoby fizycznej, której informacja dotyczy, a także tajemnicę przedsiębiorcy uznano, że brak jest podstaw do udostępnienia informacji we wnioskowanym zakresie.

Podkreślono, że sferą, w której dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu jest ochrona tajemnicy uznanej za chronioną na podstawie odrębnych przepisów oraz prywatność osoby, której informacja dotyczy. Odrębnymi przepisami jest. m.in. ustawa o ochronie danych osobowych, która w ramach danych osobowych wskazuje obszary objęte ochroną uniemożliwiającą ujawnienie tych danych. Danymi osobowymi wskazanymi w ustawie wymienionej powyżej, zgodnie z jej art. 6, są wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Do danych tych ustawa zalicza również dane dotyczące skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Z uwago na fakt, że dane jakich domaga się B. B. są danymi dotyczącymi orzeczeń wydanych przez Okręgowy Sąd Aptekarski [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej, a więc są danymi dotyczącymi orzeczeń o ukaraniu farmaceuty - dane te w ocenie organu odwoławczego nie podlegają ujawnieniu.

Zdaniem Przewodniczącego Naczelnego Sądu Aptekarskiego, w przypadku orzeczeń wydanych w postępowaniach prowadzonych przeciwko farmaceutom na podstawie art. 45 ustawy o izbach aptekarskich nie zachodzą również żadne przypadki wymienione w ust. 2 tego artykułu, które wyłączałby stosowanie art. 27 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zarówno przepisy ustawy o izbach aptekarskich jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów, utrzymują wynikającą z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zasadę, że dane wynikające z orzeczeń wydawanych w postępowaniach prowadzonych przeciwko farmaceutom podlegają ochronie i nie kwalifikują się do ich ujawnienia. Przepisy te bowiem w sposób jednoznaczny określają, że pomimo jawności postępowania prowadzonego przed sądem aptekarskim orzeczenie wydane po zamknięciu rozprawy i odbyciu narady ogłasza się jedynie stronom (§ 39 ust. 1 rozporządzenia). Zasadę ograniczonego dostępu do orzeczenia wydawanego przez sąd aptekarski potwierdza również § 41 ust. 3 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym odpisy orzeczeń i postanowień wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o środkach odwoławczych i terminie ich wniesienia doręcza się jedynie stronom, a jeżeli ustanowiono obrońcę lub pełnomocnika, odpisy te doręcza się również obrońcy lub pełnomocnikowi.

W ocenie organu odwoławczego, ochrona danych wynikających z orzeczeń sądowych prowadzonych przeciwko farmaceutom wynika również z faktu, że dane te należą do zbioru danych objętych tajemnicą prywatności osób ich dotyczących.

Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego uznając, że osoba wykonująca zawód farmaceuty w aptece, czy też punkcie aptecznym nie może być uznana za osobę pełniącą funkcję publiczną stwierdził, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego.

W skardze na powyższą decyzję, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. B. nie zgodził się ze stanowiskiem orzekających organów, iż zawód farmaceuty nie jest zawodem zaufania publicznego. Dodatkowo podniósł, że ochrona danych osobowych nie oznacza, że odmawia się dostępu do nich, a co najwyżej dokonuje się ich anonimizacji. Skarżący wskazał również na wady samego postępowania odwoławczego prowadzonego przez Przewodniczącego Naczelnego Sądu Aptekarskiego.

Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności i prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Biorąc pod uwagę wyżej wskazane przesłanki skarga zasługuje na uwzględnienie.

Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2).

Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa (ust. 3). W ustępie 1 powołanego przepisu zostało określone powszechne obywatelskie prawo dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Obejmuje ono także uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Korelatem tego prawa podmiotowego jest spoczywający przede wszystkim na organach władzy publicznej obowiązek udzielania obywatelom określonych informacji o działalności instytucji. Obowiązek ten polega nie tyle na dostępności określonych informacji dla odbiorcy, ile przynajmniej – co do zasady – oznacza konieczność aktywnego działania ze strony organu udzielającego informacji, które polega na dostarczeniu osobie zainteresowanej, na jej żądanie, pewnego zakresu informacji.

Formy realizacji obywatelskiego prawa do informacji publicznej Konstytucja RP określa w ust. 2 tegoż przepisu, wskazując na możliwość dostępu do dokumentów urzędowych oraz wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (z możliwością rejestracji obrazu i dźwięku).

Artykuł 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnego ograniczenia tego prawa: ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa.

Z kolei art. 61 ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu, ich regulaminy. Oznacza to, że obywatelskie prawo do informacji nie ma charakteru bezwzględnego, i że ustawodawca ogranicza dostęp do informacji publicznej, respektując konieczność ważenia zasady (dostęp do informacji publicznej) i wartości wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, jako dopuszczalnych kryteriów ograniczenia zasady dostępności (interes jednostki, interes Państwa).

Ograniczenia dostępności informacji publicznej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności. Określając bowiem konstytucyjne wolności i prawa obywatela, prawodawca dostrzega potrzebę wprowadzania ograniczeń tych dóbr. Przedkłada jedno dobro konstytucyjne nad drugie, wytyczając tym samym granice korzystania z wolności i praw, tworząc swoistą hierarchię dóbr, mieszczącą się w ich konstytucyjnych relacjach. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane (prawo do informacji publicznej), do celu, jaki temu przyświeca (ochrona tajemnicy przedsiębiorcy, ochrona prywatności), który to cel musi być także kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej (interes jednostki, interes Państwa). Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (zasada proporcjonalności).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 782), dalej "udip", jest rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej przewidzianego w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Reguluje ona zasady i tryb dostępu do informacji mających przymiot informacji publicznych oraz wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy wnioskowana informacja nie może zostać udostępniona.

Zakres stosowania udip wytycza tylko dostęp do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszelkich informacji. Oznacza to, że znajduje ona zastosowanie jedynie w sytuacjach, kiedy spełniony jest jej zakres przedmiotowy i podmiotowy.

Zgodnie z art. 1 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Przykładowy katalog informacji publicznych zawiera przepis art. 6 u.d.i.p., w którym wymieniono m.in. informację o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.).

Pojęcie informacji publicznej jest zarówno przez doktrynę, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych, rozumiane bardzo szeroko, co wiąże się z upowszechnieniem zasady transparentności życia publicznego i podwyższenia świadomości prawnej społeczeństwa. Prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących tego organu. Informację publiczną stanowi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i tych, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także tych, które tylko w części dotyczą działalności organu), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1542/08, LexPolonica nr 2263509, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 721/08, LEX nr 423325, wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 123/06, LEX nr 291357).

Informacją jest zawsze wiedza o faktach, natomiast może ona być zawarta w różnego rodzaju nośnikach.

Jak już wyżej podano, przedmiotem wniosku skarżącego z dnia 30 marca 2014 r., skierowanego do [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej, było żądanie doręczenia mu wszystkich orzeczeń wydanych w ramach postępowań dyscyplinarnych za lata 2012 i 2013;

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie spełniony został zarówno zakres podmiotowy jak i przedmiotowy stosowania ustawy, co zresztą sporne nie jest, bowiem sąd aptekarski (okręgowy czy to Naczelny Sąd Aptekarski) jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 2), zaś żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną albowiem dotyczą efektów działalności organów samorządu zawodowego, a zatem podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "f" i pkt 5 lit. "c" i "d" ww. ustawy).

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd badając właściwość organu wydającego decyzję uznał, że zarówno organ I instancji jak i II instancji był organem właściwym.

Stosownie bowiem do treści art. 16 ust. 2 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej - do aktu tego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie budzi wątpliwości, co do procedury, zasad postępowania z odwołaniem, ani też co do właściwości organu nadrzędnego. Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się to do faktu, że zgodnie z treścią art. 138 Kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Według art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 9, poz. 108 ze zm.), sprawy odpowiedzialności zawodowej aptekarzy rozpatrują okręgowe sądy aptekarskie i Naczelny Sąd Aptekarski, zaś Naczelny Sąd Aptekarski (ust.3):

1) rozpatruje odwołania od orzeczeń okręgowych sądów aptekarskich;

2) orzeka jako I instancja w sprawach odpowiedzialności zawodowej członków: Naczelnej Rady Aptekarskiej, Naczelnej Komisji Rewizyjnej, Naczelnego Sądu Aptekarskiego, Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej i jego zastępców, a także członków okręgowych sądów aptekarskich oraz okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej i ich zastępców;

3) rozpatruje w innym składzie odwołania od orzeczeń wydanych w trybie określonym w pkt 2.

W świetle zatem powyższego przepisu, Naczelny Sąd Aptekarski zajmuje się sprawami odpowiedzialności zawodowej aptekarzy, a nie rozpoznawaniem odwołania od decyzji administracyjnej wydanej przez organ w indywidualnej sprawie. Natomiast organem właściwym do wydania takiej decyzji jest przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego. Wynika to z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów. Zgodnie z jego brzmieniem, przewodniczący sądu aptekarskiego kieruje jego pracą. Wprawdzie w przepisie tym zawarto katalog jego zadań, z którego nie wynika wprost takie upoważnienie, jednakże należy zwrócić uwagę, że poprzez użyte w tym przepisie sformułowanie "w szczególności", katalog ten jest otwarty i - w ocenie Sądu - zobowiązuje przewodniczącego do wydawania decyzji wynikających z cytowanej już wyżej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na marginesie zauważyć należy, że organem wydającym w rozpoznawanej sprawie decyzję odmowną w pierwszej instancji, był również przewodniczący sądu aptekarskiego, lecz niższego rzędu.

Tak więc nie budzi wątpliwości, że decyzje w sprawie wydał organ właściwy, sporne natomiast jest zagadnienie zasadności odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej, na którą składa się powód determinujący decyzję podjętą w trybie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Przypomnieć należy, że organ odmawiając udostępnienia skarżącemu żądanej przez niego informacji powołał się na ochronę prywatności osób, której dotyczą orzeczenia a następnie wskazał, że żądanie to stanowi informację przetworzoną a skarżący nie wykazał w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Ponadto wskazać należy, że Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że skoro osoby, których orzeczenia dotyczą wykonują zawody zaufania publicznego to nie korzystają one z ochrony przewidzianej art. 5 ust. 2 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazać bowiem należy, że pojęcie zawodu zaufania publicznego jest specyficznym polskim tworem i nie jest znane w innych krajach. W Polsce zostało wprowadzone przez art. 17 Konstytucji RP, który wiąże wykonywanie zawodu zaufania publicznego z istnieniem samorządu zawodowego. Do zawodów zaufania publicznego zalicza się profesje polegające na wykonywaniu zadań o szczególnym charakterze z punktu widzenia zadań publicznych i z troski o realizację interesu publicznego.

Według przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej (vide art. 6 ust. 1). Kategorie danych osobowych szczególnie ważne dla ochrony prywatności każdego człowieka określone zostały w art. 27 ww. ustawy. Przetwarzanie takich danych, na podstawie ust. 2 pkt 1 i 2 powołanego wyżej przepisu, jest dopuszczalne m.in. w przypadku, jeżeli osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę na piśmie (chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych), jak również w sytuacji, gdy przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony.

Zgodnie zaś z art. 115 § 13 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) funkcjonariuszem publicznym jest osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych.

Wartym wskazania w tym miejscu pozostaje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05, w uzasadnieniu którego podkreślono m.in. że sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie, w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Wskazanie, czy mamy do czynienia z osobą publiczną powinno zatem odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na te instytucje zadanie publiczne. Chodzi zatem o podmioty, którym przysługuje co najmniej wąski zakres kompetencji decyzyjnej w ramach instytucji publicznej. Nie każdy zatem pracownik takiej instytucji będzie tym funkcjonariuszem, którego sfera chronionej prywatności może być zawężona z perspektywy uzasadnionego interesu osób trzecich, realizującego się w ramach prawa do informacji.

Podejmując próbę wskazania w powyższym orzeczeniu ogólnych cech przesądzających, że określony podmiot sprawuje funkcję publiczną Trybunał Konstytucyjny uznał, że chodzi o takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuację innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowaniem decyzji dotyczących innych podmiotów. Spod zakresu funkcji publicznej wykluczone są zatem takie stanowiska, choćby pełnione w ramach organów władzy publicznej, które mają charakter usługowy lub techniczny. Również w wyroku z dnia 14 lutego 2001 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi (sygn. akt II AKa 252/00, Prok. i Pr. 2002/7-8/22) podkreślił, iż funkcję publiczną pełnią osoby, które wykonują powierzone im przez instytucje państwowe lub samorządu terytorialnego zadania i przez to uzyskują znaczny wpływ na treść decyzji o charakterze ogólnospołecznym. Cechą wyróżniającą funkcję publiczną jest posiadanie określonego zakresu uprawnień, pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej.

Stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu za względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Dla odkodowania pojęcia "osoba pełniąca funkcję publiczną" sięgnąć należy do art. 115 § 19 Kk.

Definiując pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną ustawodawca wskazał na następujące cztery kategorie osób:

1. funkcjonariusz publiczny,

2. członek organu samorządu,

3. osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba że wykonuje wyłącznie czynności usługowe,

4. inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową.

Reasumując stwierdzić należy, że wykonywanie zawodu zaufania publicznego, a takim niewątpliwie jest zawód aptekarza nie musi oznaczać, że osoby te pełnią funkcje publiczne lub, że są funkcjonariuszami publicznymi.

Przechodząc jednak od rozważań natury ogólnej do rozpoznania niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko organu, że żądane orzeczenia dotyczą w istocie osób prywatnych, szczególnie w sytuacji gdy żądanie dotyczyło orzeczeń wydanych sąd aptekarski okręgowej izby aptekarskiej nie zaś wydanych przez Naczelny Sąd Aptekarski.

W sytuacji zatem, gdy w treści informacji publicznej zawarte są dane osobowe, a z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu. Organ władający informacją publiczną dokonał oceny wniosku o udzielenie informacji publicznej z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.).

Ustawa ta stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej, przesądzając, że imię i nazwisko osoby fizycznej (jako sfera prywatności człowieka) podlega ochronie danych osobowych. Tym samym organ nie mógł udostępnić danych, które umożliwiałyby zidentyfikowanie osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych).

W ocenie Sądu konieczność ochrony danych osobowych nie zwalniała jednakże organu z udostępniania wnioskowanej informacji publicznej. Organ winien był bowiem wyłącznie ograniczyć dostęp do informacji umożliwiających identyfikację osób fizycznych, co w praktyce oznaczało udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych (po zanonimizowaniu danych dotyczących i odnoszących się do osób prywatnych).

Konieczność dokonania anonimizacji nie może być utożsamiana z odmową udzielenia informacji publicznej z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Przewidziana w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczenie prawa do informacji publicznie nie oznacza jednakże bezwzględnego zakazu udostępnienia informacji (tu w postaci decyzji administracyjnej) zawierających tzw. dane wrażliwe.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że nawet w sytuacji, gdy decyzje administracyjne zawierające takie właśnie dane mogą zostać udostępnione w kserokopii, z której usuwa się takie elementy. Wyłączenie pewnych danych ze względu na ochronę informacji niejawnych, ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych, prywatność osoby fizycznej czy też tajemnicę przedsiębiorcy z treści udostępnianej informacji publicznej nie powoduje przy tym nadania tej informacji charakteru informacji przetworzonej (por. A. Niżnik-Mucha, Problematyka zakresu przedmiotowego konstytucyjnego prawa do informacji publiczne, Casus 2008 Nr 2 s. 15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2011 r., sygn. akt II SAB/Kr 13/11, LEX 994243).

Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zarówno Przewodniczący Sądu Aptekarskiego [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w R. jak i Przewodniczący Naczelnego Sądu Aptekarskiego błędnie uznali, że niemożliwe jest udostępnienie wnioskowej informacji publicznej z uwagi na konieczność ochrony danych osobowych.

Jeśli zaś chodzi o podnoszony przez organ argument, że żądana wnioskiem informacja ma charakter informacji przetworzonej to w tym miejscu należy zwrócić uwagę na charakter informacji, której domagał się skarżący, bowiem prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Ponieważ ustawodawca używając w art. 3 ust. 1 ustawy pojęcia "informacja przetworzona" nie zawarł równocześnie w ustawie jego legalnej definicji konieczne było jej utworzenie na gruncie orzecznictwa i doktryny. Przyjmuje się m.in., że informacją prostą jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie w jakiej ją posiada (z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 ustawy), przy czym jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań), nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami zobowiązanego do udzielenia informacji podmiotu.

Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną poprzez proces anonimizacji, bo czynność ta polega jedynie na jej przekształceniu, a nie przetworzeniu. Podobnie nie stanowi o przetworzeniu informacji sięganie do materiałów archiwalnych.

Z kolei informacja przetworzona, w zasadzie, w chwili złożenia wniosku nie istnieje. Jej wytworzenie wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste.

Rozważyć zatem należy, czy informacja, której domagał się skarżący w niniejszej sprawie nie przybiera charakteru informacji przetworzonej. W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań (por. wyr. NSA z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, wyr. NSA z 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11, dostępne w bazie www.cbois.nsa.gov.pl).

Organy nie oceniły, czy informacja wytworzona w ten sposób pomimo, że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej.

W przypadku zatem, gdy organ dojdzie do przekonania, że żądana wnioskiem informacja ma charakter informacji przetworzonej, mając na uwadze zakres i obszerność wniosku, winien wówczas wezwać skarżącego do wykazania, że uzyskanie takiej informacji publicznej jest szczególnie istotne z punktu widzenia interesu publicznego. Niesłusznie, zatem organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że skarżący nie wykazał, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Poprzez uznanie informacji za informację przetworzoną wnioskodawca nie jest pozbawiony prawa do domaganie się jej udostępnienia w trybie ustawy.

Reasumując skoro organ uznał że udostępnienie żądanych we wniosku danych stanowi informację publiczną przetworzoną, to wówczas winien wezwać skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i w zależności od zajętego stanowiska sprawę rozpoznać.

Powyższe uchybienia czynią przedwczesną kwestię oceny interesu prawnego skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest do załatwienia sprawy z uwzględnieniem ww. rozważań, mając na uwadze wskazania Sądu w tym również co do anonimizacji.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono mając na uwadze art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.