Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 76/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 22 ust 2, ust 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszanie przepisów o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy organ drugiej instancji), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art.13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: O.p.), art. 22 ust 2 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT) w zw. z art. 14 ustawy z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1039), po rozpatrzeniu odwołania ,,A’’ Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, strona skarżąca, przewoźnik) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z [...] r., nr [...], nakładającej na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa - utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 13 maja 2017 r., funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanegoprzez Spółkę ciągnikiem samochodowym marki Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowanym przez kierowcę M. C. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z obowiązujących w tym czasie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Z protokołu kontroli oraz załączonych do niego dokumentów, wynikało, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy. Pole, w którym należało podać nr zezwolenia, zaświadczenia lub licencji nie zostało wypełnione. W trakcie kontroli kierowca okazał posiadane dokumenty, m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego.

Według informacji zawartej w zgłoszeniu o ww. numerze referencyjnym, obejmowało ono towar opisany jako produkty paliwowe (olej napędowy), klasyfikowane do kodu CN 2710 w ilości 8 000 litrów.

Podmiotem wysyłającym ww. towar była ,,B’’ S.A. z/s w G., a podmiotem odbierającym ,,C’’ Sp. z o.o., z/s w W. Przewoźnikiem przedmiotowego towaru była Spółka., realizująca przewóz drogowy w oparciu o posiadaną licencję nr [...] na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Ustalono, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju nie dopełnił obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu zarejestrowanego pod ww. numerem referencyjnym o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT - w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli - tj. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane. Szczegółowe ustalenia z przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole kontroli z dnia [...] r.

Mając na uwadze ustalenia kontroli, organ pierwszoinstancyjny, postanowieniem z [...] r., wszczął z urzędu wobec przewoźnika postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT.

Pismem z 11 lipca 2017 r. przewoźnik wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 22 ust. 3 tej ustawy, przyznając, że nie dopełnił obowiązku uzupełnienia zgłoszenia SENT przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy, tj. numer licencji i jednocześnie wskazując, że pomimo niewpisania numeru licencji przewoźnika, system przyjął zgłoszenie jako prawidłowe, co spowodowało, że pracownik zajmujący się zgłoszeniem danych uznał zgłoszenie za prawidłowo dokonane. Nieuzupełnienie zgłoszenia o numer licencji było więc spowodowane błędnym, ale usprawiedliwionym w tych okolicznościach przekonaniem pracownika o poprawnym dokonaniu zgłoszenia. Przewoźnik zauważył, że ustawa obowiązywała od niedawna i wszyscy uczestnicy obrotu paliwami musieli wdrożyć się do nowych zasad organizacji przewozów, z kolei dwutygodniowy okres abolicji nie był adekwatny do ilości nałożonych obowiązków oraz sankcji finansowych.

Strona podniosła, że wykonuje ok. 200 - 300 przewozów dziennie, co powoduje konieczność dokonywania ogromnej liczby zgłoszeń (ok. 7000 zgłoszeń SENT w miesiącu) i mogą się zdarzyć przypadkowe omyłki, które nie stanowią zagrożenia dla interesu publicznego. Ponadto wskazała, że wykonuje operacje transportowe na rzecz dużych koncernów paliwowych, a wszystkie przewozy są dokumentowane i legalne, co jest potwierdzone licznymi kontrolami. Spółka podniosła również, że w trakcie kontroli przedstawiła licencję nr [...] i w jej ocenie nałożenie kary byłoby sprzeczne z celem ustawy, którym jest walka z nielegalnym obrotem niektórymi towarami, w tym paliwami. Do pisma załączyła wydruki z systemu SENT (już uzupełnione o brakujące dane dotyczące numeru zezwolenia drogowego).

Organ wezwał przewoźnika do wskazania okoliczności, na których opiera wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie obszernie wskazał stronie warunki, które zgodnie z art. 26 ust. 3 ww. ustawy muszą być spełnione dla zastosowania wnioskowanej ulgi, udzielając w tej kwestii obszernych wyjaśnień. Spółka, w odpowiedzi przedstawiła wymagane dokumenty obrazujące jej sytuację finansową. Z kolei, organ we własnym zakresie ustalił, że przewoźnik nie posiada żadnych zaległości publicznoprawnych.

Decyzją z [...] r., Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., działając m.in. na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 5.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa.

Organ pierwszej instancji szczegółowo odniósł się do argumentów zawartych we wniosku strony o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uznając, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego, poprzez brak zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy i stwierdzeniu, że nie zachodził ważny interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary;

- prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust. 2 ustawy, polegające na przyjęciu, że pomyłkowe pominięcie uzupełnienia numeru zezwolenia drogowego w zgłoszeniu przewozu, w przypadku uzyskania komunikatu o prawidłowym i kompletnym dokonaniu zgłoszenia, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Spółki - nie znajduje uzasadnienia prewencyjny i dyscyplinujący wymiar kary w stosunku do niej, gdyż od wejścia w życie ustawy wykonuje ona nałożone na nią obowiązki zgodnie z obowiązującym prawem. Odwołująca wskazała na konstrukcję systemu teleinformatycznego pozwalającą na wprowadzenie niekompletnych danych i wysłanie takiego wadliwego zgłoszenia. System informuje w takiej sytuacji o prawidłowym dokonaniu zgłoszenia, co wprowadza w błąd osobę odpowiedzialną za aktualizację danych. Zdaniem Spółki uzasadnione wydaje się takie skonstruowanie formularza, aby w przypadku ściśle określonego katalogu danych wymaganych przez ustawę, możliwe było już na etapie wprowadzania danych zweryfikowanie przez system ich kompletności.

Zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W pierwszej kolejności wyjaśnił swoją właściwość do ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym. Dalej powołał i wyjaśnił przepisy ustawy SENT mające zastosowanie w sprawie. W szczególności zwrócił uwagę na art. 5 ust. 4 i art. 22 ust. 2 i 3 oraz art. 26 ust. 3 tej ustawy, po czym stwierdzając, że strona skarżąca przed rozpoczęciem przewozu towaru nie dopełniła ustawowego obowiązku uzupełnienia zgłoszenia poprzez wpisanie numeru posiadanej licencji i tym samym prawidłowo została na nią nałożona kara pieniężna w wysokości 5 000,-zł.

Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw, do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT (w brzmieniu dotychczasowym - obowiązującym na dzień dokonania kontroli drogowej) przewiduje, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (obecnie za tego rodzaju naruszenie ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 10.000 zł).

Odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdził, że skoro licencja była wymagana, to również było konieczne uzupełnienie zgłoszenia o numer tego dokumentu. Ustawodawca nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków, jak również możliwości jej miarkowania, bowiem kara została ustalona "w sposób sztywny", a przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów czy pomyłek. Ponadto, braku wpisania numeru wymaganego zezwolenia, zaświadczenia lub licencji nie usprawiedliwia fakt posiadania takiego dokumentu. W ocenie organu, trudno uznać za uzasadniony zarzut nieprecyzyjnego przygotowania formularza SENT, skoro administrator systemu zmieścił przy ww. polu informację zgodą z ustawową treścią przepisu normującego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o konkretne dane. W dalszych motywach, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego w podobnych sprawach, wskazał na obowiązek przewoźnika uzupełnienia zgłoszenia o wymagane dane oraz skutkach jego niedopełnienia.

W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei, art. 26 ust. 3 ustawy SENT przewiduje, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie;

1. nie stanowi pomocy publicznej albo

2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Organ podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi uznanie administracyjne. Dalej wskazał, że strona skarżąca nie wykazała zaistnienia ważnego interesu własnego lub interesu publicznego przemawiającego za podjęciem takiego rozstrzygnięcia, a organ z urzędu nie stwierdził ich zaistnienia. Wyjaśnił, że jak ustalono strona nie posiada zaległości podatkowych i innych należności publicznoprawnych, sukcesywnie dokonuje wpłat z tytułu podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem organu ustalenia te prowadzą do wniosku, że Spółka posiada płynność finansową i kontynuuje działalność gospodarczą osiągając znaczne przychody. Sytuacja finansowa przewoźnika pozwala na wywiązanie się z obowiązku zapłaty nałożonej kary.

W przedmiotowej sprawie nie zachodziła również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie "interesu publicznego" należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Podkreślił, że w realiach niniejszej sprawy, niedopuszczalnym z punktu widzenia interesu publicznego byłoby przerzucenie odpowiedzialności przewoźnika na budżet państwa.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając:

1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 208 § 1 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. art. 2 pkt 9 w zw. z art. 2 pkt 11 art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi poprzez wydanie decyzji, gdy prowadzenie postępowania było bezprzedmiotowe i postępowanie powinno zostać umorzone, z uwagi na występowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] r., utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. (znak: [...]) wydanej na podstawie identycznych okoliczności faktycznych i prawnych jak w niniejszej sprawie - obie decyzje wydano w przedmiocie kary za brak uzupełnienia licencji przewoźnika w zgłoszeniu SENT przewozu dokonywanego w dniu 13 maja 2017 r. zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...], z którego sporządzono protokół kontroli oznaczony numerem [...];

2. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez

a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, polegające na przyjęciu, że omyłkowe pominięcie uzupełnienia numeru zezwolenia drogowego w zgłoszeniu przewozu, w przypadku uzyskania komunikatu o prawidłowym i kompletnym dokonaniu zgłoszenia, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej;

b) błędną wykładnię i niezastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi polegające na:

- stwierdzeniu, że w sprawie nie zachodził ważny interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary, gdy przewoźnik jest podmiotem zarobkowo zajmującym się przewozem towarów, o ugruntowanej pozycji na rynku, dokonującym tysięcy zgłoszeń miesięcznie, z czego wynika, że brak wpisania licencji był skutkiem jednostkowego błędu i nałożenie kary stanowi postępowanie sprzeczne z ratio legis ustawy;

- pominięciu faktu, że uchybienie formalne (drobne, nieistotne) nie spowodowało uszczuplenia należności podatkowych Skarbu Państwa i nie miało żadnego wpływu na możliwość wykonania kontroli oraz jej prawidłowy przebieg, co winno skutkować odstąpienie od niewymierzeniem kary pieniężnej;

- pominięciem, że zarówno zasada sprawiedliwości, jak i bezpieczeństwa oraz zaufania do organów państwa, składające się na pojęcie "ważnego interesu publicznego", o którym mowa w art. 22 ust. 3 Ustawy, wymagają, aby postępowanie w sprawie zostało umorzone lub zakończyło się odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, niewątpliwie bowiem w okolicznościach sprawy, tj. w trakcie kontroli, kierowca okazał ważny wypis z licencji na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy oraz do pisma z dnia 11 lipca 2017 r. przewoźnik dołączył wydruk z systemu SENT uzupełniony o brakujące dane dotyczące numeru zezwolenia drogowego;

- poprzez niezastosowanie art. 24 ust. 1 a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, i w konsekwencji nałożenie kary w wysokości 5000 zł, gdy brak uzupełnienia numeru licencji był oczywistym błędem Skarżącej i ewentualna kara powinna zostać określona na kwotę 2000 zł.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzajacej , a także zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, zakwestionowała w całości zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia, podniesiono, że organ rozpoznający sprawę nieprawidłowo rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaniechał właściwego i wyczerpującego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Ponadto w odniesieniu do jednego przewozu dokonanego 13 maja 2017 r. organ wydał dwie decyzje, co uzasadnił prowadzeniem dwóch postępowań, dotyczących dwóch różnych zgłoszeń.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W odpowiedzi na postawione zarzuty organ podkreślił, że wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 208 § 1 O.p.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy zaskarżona decyzja, wbrew postawionym zarzutom nie została wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Skarżąca argumentując swoje stanowisko w tym zakresie wskazała, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja z [...]r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] r. (znak: [...]) oparta na identycznych okolicznościach faktycznych i prawnych jak w niniejszej sprawie. Zarówno wskazana decyzja, jak i decyzja będąca przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu dotyczyły przewozu dokonywanego w dniu 13 maja 2017 r. zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...], z którego sporządzono protokół kontroli. Podstawą wszczęcia obu postępowań było nie wpisanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu ustawy z 6 września 2011 r. o transporcie drogowym. W zakończonym postępowaniu organ nałożył na skarżącą również karę w wysokości 5000 zł, której uzasadnienie było tożsame z uzasadnieniem zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji. Organ uzasadnił prowadzenie dwóch postępowań faktem, że każde z nich dotyczyło innego zgłoszenia SENT, jedno dotyczyło transportu przeprowadzanego ciągnikiem samochodowym, a drugie naczepą. Organ podkreślił, że kontrola dotyczyła wprawdzie przewozu realizowanego jednym środkiem transportu przez jednego przewoźnika, jednakże obejmowała dwie różne przesyłki objęte dwoma różnymi zgłoszeniami SENT. Sprawy te nie są zatem identyczne pod względem przedmiotowym. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, w trakcie kontroli drogowej w dniu 13 maja 2017r. dokonali kontroli przewozu dwóch przesyłek towarów objętych dwoma różnymi zgłoszeniami SENT, tj. [...] oraz [...], które były jedynie realizowane jednym środkiem transportu, tj. zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą Kaessbohrer o numerze rejestracyjnym [...]. Zgłoszenie o numerze ewidencyjnym [...] (dot. niniejszej sprawy) obejmowało olej napędowy w ilości 8.000 litrów i zostało sporządzone przez podmiot wysyłający, tj. ,,B’’ S.A., podmiotem odbierającym było ,,C’’ spółka z o.o., a miejsce dostarczenia towaru było w O. Natomiast zgłoszenie o numerze ewidencyjnym [...] obejmowało benzynę silnikową w ilości 16000 litrów i zostało sporządzone przez podmiot wysyłający, tj. ,,D’’ S.A. z/s w K., podmiotem odbierającym było ,,C’’ spółka z o.o., a miejsce dostarczenia towaru było w R.

Wbrew zarzutom Spółki, obie kontrole zostały zakończone sporządzeniem odrębnych protokołów kontroli. W obu prowadzonych równolegle sprawach inne były zatem podmioty wysyłające - odpowiedzialne za dokonanie rzeczonych zgłoszeń. Inny był również przedmiot przewozu, inne także miejsce dostarczenia towaru.

W takich przypadkach, przewóz musi być objęty odrębnymi zgłoszeniami SENT i taka sytuacja miała miejsce. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 ustawy SENT - przez przesyłkę, o której mowa w ust. 2, rozumie się określoną ilość towarów tego samego rodzaju przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Z kolei, przez zgłoszenie - zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy SENT rozumie się - zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu.

Każda z kar wymierzonych dwiema decyzjami dotyczy zatem odrębnej przesyłki i odrębnego zgłoszenia SENT. Okoliczność, że przewoźnik realizował przewóz dwóch odrębnych przesyłek, umieszczając je na jednym środku transportu, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uzupełniania poszczególnych zgłoszeń w systemie SENT wynikających z art. 5 ust. 4 ustawy SENT.

W tym przypadku organ nie ma prawnej możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej tylko z tego powodu, że w przypadku drugiego ze zgłoszeń SENT, przewoźnik również nie wykonał ciążących na nim obowiązków wynikających z ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga jest uzasadniona.

Poza sporem jest, że kontrolujący stwierdzili, że w zgłoszeniu przewozu towaru – oleju napędowego, przed jego rozpoczęciem na terenie kraju przewoźnik nie dopełnił obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o dane określone w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, albowiem nie wpisano numeru zezwolenia, zaświadczenia, lub licencji, co stanowiło w ich ocenie naruszenie, mimo, że system przyjął zgłoszenie jako prawidłowe. Jednocześnie skarżąca przedstawiła do kontroli wypis z licencji nr [...] dotyczącej wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy oraz niezwłocznie uzupełniła zgłoszenie przewozu o brakujący numer posiadanej licencji..

Nie budziła wątpliwości ilość i klasyfikacja przewożonego oleju napędowego oraz pojazd jakim go dokonano, jak również to, że w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie obejmowała ustalenie wystąpienia przesłanek do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej, a także zasadności nie odstąpienia od jej nałożenia (art. 22 ust. 2 i 3 w związku z art. 5 ust. 4 pkt 6 oraz art. 26 ust. 1 i 5 ustawy o SENT).

Stan faktyczny sprawy, ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy, stwierdza naruszenie przez skarżącą Spółkę obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane tj. numer licencji, przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego, który to brak został objęty sankcją w postaci kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł (art. 22 ust. 2 ustawy o SENT). Kara ta została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania. Skoro skarżący nie uzupełnił zgłoszenia o wymagany numer licencji, to niezależnie od tego, czy z powodu przeoczenia, pomyłki czy też świadomie, naruszył przepis art.5 ust.4 pkt 6 ustawy SENT, co dało organowi w jego ocenie, podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust.2 ustawy w wysokości 5000 zł. Podkreślenia wymaga, że skarżący niezwłocznie uzupełnił zgłoszenie przewozu o brakujące dane, a wypis z posiadanej licencji został okazany kontrolującym.

W przedmiotowej sprawie istotne znacznie ma przewidziana przez ustawodawcę możliwość odstąpienia od nałożenia kary, bowiem zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ta kwestia, w ocenie Sądu nie została w sprawie w pełni i należycie rozważona.

Poza sporem jest, że strona skarżąca, będąca przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT – oleju napędowego (CN 2710), przewożonego pojazdem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony - przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełniła zgłoszenia o numerze referencyjnym o dane wymienione w art. 5 ust. 4 pkt 6, tj. nie wpisała numeru licencji. Brak ten jednak uzupełniła w trakcie kontroli drogowej, która miała miejsce 13 maja 2017 r., w godz. 5.00 – 6.00, wówczas też kierowca okazał wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. W wyniku kontroli ustalono "brak wpisu zezwolenia drogowego w systemie SENT nr [...]".

Sąd przyznaje rację organowi, że kara wymierzona stronie skarżącej została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania, ale nie podziela argumentacji organu co do braku możliwości odstąpienia od jej nałożenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy.

Ustawodawca przewidział bowiem możliwość odstąpienia od nałożenia kary, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, co następuje na wniosek przewoźnika lub z urzędu. W ocenie organu, żaden z tych przypadków nie wystąpił. Sąd nie podziela argumentacji organu zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji w tej kwestii.

Mając na uwadze zakreślony spór koncentrujący się wokół zasadności nałożenia na stronę, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy kary pieniężnej i nie odstąpienia od jej nałożenia, wskazać należy, iż zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W ocenie Sądu, stanowisko organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny jest co najmniej przedwczesne, jeżeli uwzględni się treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie od organów podatkowych oraz art. 122 O.p., w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. II GSK 307/20).

Wprawdzie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że przy wykładni interesu publicznego należy respektować ww. wartości wspólne dla całego społeczeństwa, lecz na tym poprzestał, nie stosując ich w sprawie.

Wszak nie jest sporne, że strona skarżąca podnosiła, niewpisanie numeru posiadanej licencji było niezawinionym błędem formalnym, kierowca posiadał wymagany dokument, a niewpisanie jego numeru nie spowodowało uszczuplenia należności budżetu Państwa.

W ocenie Sądu, argumentacja strony skarżącej zasługiwała na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny – dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15, a także przytoczone wyżej). Trzeba podkreślić, że nieuzupełnienie przez stronę skarżącą zgłoszenia na platformie PUESC o wymagane dane w pozycji nr zezwolenia, zaświadczenia lub licencji nie było spowodowane brakiem uprawnień do przewozu towarów a sposobem odczytania sposobu wypełniania pól tych obligatoryjnych i fakultatywnych. Strona skarżąca dysponowała stosownymi zgodami na przewóz towaru i wykonywanie działalności, która co istotne, została okazana przez kierowcę podczas kontroli drogowej, a zgłoszenie uzupełnione. Podkreślenia wymaga, jak słusznie podnosi strona skarżąca, że skoro system informatyczny przyjął zgłoszenie transportu oleju napędowego, to mogła przypuszczać, że zgłoszenie to jest prawidłowe.

To, że pole przeznaczone na podanie nr licencji/ zezwolenia/zaświadczenia nie może być obowiązkowe z uwagi na regulacje ustawy z 6 września 2001 r. transporcie drogowym, do której odsyła ustawa o SENT (w art. 5 ust. 1), nie ma związku z obowiązkiem przygotowania formularza w sposób, zapobiegający popełnieniu przez korzystającego z systemu błędu, który w skutkach jest dolegliwy - podlega karze pieniężnej określonej sztywno, bez możliwości jej miarkowania. Organ powinien uwzględnić, że ustawa o SENT weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Tymczasem kontrola drogowa w sprawie miała miejsce w dniu 13 maja 2017 r. Dla adresatów powyższego aktu prawnego, w tym skarżącej, rozwiązania w niej przyjęte stanowiły oczywistą nowość. Rejestracja transportu następuje w elektronicznym systemie, zatem również program komputerowy obsługujący system SENT wymagał od przewoźników zdobycia pewnego doświadczenia, co do stosowania go w praktyce prowadzonej działalności. Jakkolwiek rację ma organ, twierdząc, że strona prowadząca działalność transportową, w związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych, wiedzę w tym zakresie winna przede wszystkim czerpać z regulacji prawnych, to jednak, gdy nowym regulacjom prawnym towarzyszy uruchomienie programu komputerowego, np. w postaci określonego graficznego formularza elektronicznego, to powinien on zawierać oznaczenia rubryk podlegających wypełnieniu przez przewoźnika w taki sposób, aby nie rodziły żadnych wątpliwości, a w sytuacji, gdy ustawa przewiduje obligatoryjne podanie określonych danych (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o SENT), niewypełnienie określonego pola z obowiązkowymi danymi, nie powinno pozwolić na zamknięcie dokumentu elektronicznego z informacją o kompletności statusu zgłoszenia (por. m.in. WSA w Krakowie w wyroku z 17 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 734/18, wyrok WSA w Gliwicach z 11 marca 2020 r., sygn. III SA/Gl 79/20).

Równocześnie należy zwrócić uwagę, że nie jest jasne stanowisko organu, że odstąpienie od nałożenia kary byłoby przerzuceniem odpowiedzialności finansowej na budżet Państwa i pośrednio na wszystkich obywateli. Słusznie wskazał bowiem skarżący, że na skutek stwierdzonych uchybień, ani budżet Państwa, ani obywatele nie ponieśli strat finansowych.

Skoro ustawodawca w ustawie SENT expressis verbis unormował możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w którym odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, pomimo, że inni przewoźnicy dobrowolnie lub pod przymusem taką karę uiścili. Jak trafnie zauważył WSA w Olszynie w prawomocnym wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 204/18, badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania.

Należy przy tym stwierdzić, że w wyniku kontroli przeprowadzonej 13 maja 2017 r., organ prawidłowo wydał dwie decyzje (nakładające na Spółkę karę pieniężną w kwocie 5000,-zł) dotyczące dwóch przewozów wykonywanych przez przewoźnika jednocześnie, z uwagi na dwa różne zgłoszenia przewozu, w których stwierdzono brak numeru licencji. W odpowiedzi na skargę, organ szeroko odniósł się do tej kwestii, podniesionej w zarzutach skargi, a przedstawione stanowisko organu Sąd podziela.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią zaprezentowaną przez Sąd ocenę prawną zagadnienia i wnikliwie rozważą podane przez skarżącą okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o nr licencji przed rozpoczęciem przewozu, w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary przez wzgląd na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych (tu strony skarżącej) zaufania do organów państwa, a ewentualne błędy w funkcjonowaniu programu komputerowego do obsługi systemu SENT nie powinny powodować u skarżącej - zobowiązanej do korzystania z takiego programu – negatywnych konsekwencji prawnych i finansowych. Organy zważą, czy aby w interesie publicznym jest nakładanie na skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia formalnego, które usunęła już w trakcie kontroli drogowej. Poza sporem bowiem jest, że strona skarżąca posiadała wymaganą prawem licencję, której wypis okazano w czasie kontroli i niezwłocznie zaktualizowano zgłoszenie w zakresie numeru licencji.

Sąd, mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 697,-zł obejmującą uiszczony wpis od skargi w kwocie 200,- zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480,-zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17,-zł.

.