Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 24/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] listopada 2017r. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej w części oraz przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu [...] maja 2013 r. A. P., zgodnie z § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarstwa na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) " objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r. Nr 40, poz.329 ze zmianami) złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013. W przedmiotowym wniosku producent zadeklarował do płatności działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...].

Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła 175,70 ha w ramach płatności: wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) - strefa nizinna I oraz 34,74 ha w ramach płatności: wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) - strefa nizinna II.

Podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej ujawniły się błędy. Na podstawie art. 50 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego w [...] w dniu [...] lipca 2011 r. wystosował wezwanie Nr [...] do usunięcia braków formalnych. W dniu [...] lipca 2011 r. Beneficjent złożył korektę wniosku.

Kierownik Biura Powiatowego w [...] w dniu [...] października 2011 r. wystosował wezwanie Nr [...] do złożenia wyjaśnień w sprawie działek rolnych [...] i [...] W dniu [...] października 2011 r. Beneficjent złożył korektę wniosku.

Kierownik Biura Powiatowego w dniu [...] października 2011 r. wystosował do strony wezwanie Nr [...] do złożenia wyjaśnień do wniosku [...]. W dniu [...] listopada 2011 r. w odpowiedzi na powyższe, Beneficjent złożył korektę wniosku. Złożone korekty, a także pozostała deklaracja wniosku zostały zweryfikowane w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str.16).

Podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej z uwzględnieniem wartości powierzchni referencyjnych uznano, że zawarta we wniosku deklaracja nie jest prawidłowa. Powierzchnia ta została potwierdzona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str.16). Podstawę do określenia powierzchni uprawnionej do przyznania płatności bezpośrednich i ONW stanowi maksymalny obszar kwalifikowany (PEG), wyznaczony dla działki ewidencyjnej (referencyjnej). Powyższe wynika z zapisów § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej ONW, zgodnie z którym do płatności ONW kwalifikuje się powierzchnia gruntu rolnego nie większa jednak, niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Maksymalny kwalifikowalny obszar (PEG) - wyznaczony dla każdej działki ewidencyjnej, to obszar gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności ONW, swoim zakresem obejmujący: grunty orne, trwałe użytki zielone, plantacje trwale, ogródki przydomowe oraz elementy krajobrazu podlegające zachowaniu.

Mając na uwadze powyższe, w dniu [...] listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanej dalej "płatnością ONW" do powierzchni 168,16 ha w ramach strefy nizinnej I oraz 34,74 ha w ramach strefy nizinnej II.

W dniach [...] sierpnia 2014 r. gospodarstwo rolne A. P. poddano kontroli, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich : udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.), której wynik zapisano w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu - [...], został sporządzony Protokół z czynności kontrolnych - raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni o numerze dokumentu nr [...] wraz z dokumentacją pokontrolną.

Na działkach rolnych deklarowanych również do płatności rolnośrodowiskowych, stwierdzono wymienione w decyzji nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanej płatności. Miedzy innymi co do działki rolnej oznaczonej we wniosku o płatności literą "F", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO/mieszanka jednoroczna traw na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 50,86 ha, i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki wynosi 48,29 ha. Stwierdzono kod DR52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, kod DR13+ tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej oraz kod DR22 tj. działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/ podrzędnych, niesąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną).n Natomiast co do działki oznaczonej we wniosku o płatności literą "L", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO TUZ/łąka trwała na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 6,73 ha, i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki wynosi 5,96 ha. Stwierdzono kod DR52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, kod DR53 tj. stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania, kod DR50 tj. granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej, kod DR13+ tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Wykonano fotografie oznaczone numerami od 38 do 45. W kolumnie 10 Uwagi kontrolerzy zanotowali: "Na dzień kontroli stwierdzono niewykoszenie na całej powierzchni działki rolnej". Ponadto co do działki rolnej oznaczonej we wniosku o płatności literą "K", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO TUZ/łąka trwała na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 9,00 ha, i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki wynosi 0,90 ha. Stwierdzono kod DR52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania oraz kod DR18 tj. na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Wykonano fotografie oznaczone numerami od 38 do 45. W kolumnie 10 Uwagi kontrolerzy zanotowali: "Stwierdzono zaniechanie prowadzenia produkcji rolniczej na działce. Ze względu na niedostępność i podmokły charakter działki odstąpiono od pomiaru - przyjmując wartość deklarowaną"

W związku ze stwierdzeniem przez Kierownika Biura Powiatowego istotnych dla sprawy okoliczności, dotyczących przyznanych płatności obszarowych na rok 2011, związanych ze stwierdzeniem kodu DR18, w dniu [...] stycznia 2016 r. do Beneficjenta wysłano Postanowienie [...] o wznowieniu postępowania z urzędu oraz Postanowienie nr [...] o dopuszczeniu dowodów z akt postępowania, które doręczono w dniu [...] lutego 2016 r. Powyższym postanowieniem dopuszczono jako dowód w sprawie odpis protokołu z kontroli na miejscu w zakresie "Programu Rolnośrodowiskowego" z 2014 r.

W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], w oparciu o dokumentację zebranego materiału dowodowego oraz po dokładnej analizie dokumentacji przedmiotowej sprawy, w dniu [...] stycznia 2017 r. wydał decyzję Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej w części oraz o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Powyższa decyzja została doręczona w dniu [...] stycznia 2017 r.

Powyższą decyzją uchylono decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. oraz przyznano płatności na rok 2011 w pomniejszonej wysokości.

A. P. złozył odwołanie od powyższej decyzji. Nie zgodził sie z ustaleniami i oceną organu w zakresie działek K, F i L.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdził, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym postępowaniem umożliwiającym wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Możliwość podważenia zapadłego rozstrzygnięcia zachodzi jedynie w przypadku zaistnienia kwalifikowanej wady wynikającej wprost z przepisów prawa. Organy z urzędu są zobligowane do kontrolowania prawidłowości przebiegu postępowania administracyjnego, a w przypadku wykrycia wad dających podstawę wznowienia, zobowiązane są do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.

Organ powołał sie na treśc art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie organu II instancji z raportu z wykonanej kontroli metodą inspekcji terenowej jednoznacznie wynika, że czynności kontrolne przeprowadzone zostały w sposób pozwalający określić faktyczną powierzchnię, na której spełnione zostały podstawowe warunki udzielenia pomocy finansowej, tj. obszaru zatwierdzonego, zgodnie z ww. przepisami prawa unijnego i krajowego. Materiał dowodowy w sprawie jak wskazano w decyzji organu odwoławczego wbrew twierdzeniom [...] jest bezsporny, zaś ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji rozstrzygnięcie są prawidłowe. Sporządzony raport z kontroli uznany jest za ważny, a zawarte w nim wyniki należy uznać za wykonane zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

W skardze na powyższą decyzję podniesiono naruszenie art. 146 § 1 Kpa zarzucając, że uchylenie pierwotnej decyzji nastapiło po upływie 5 lat od dnia doręczenia skarżącemu tej decyzji co nastapilo zdaniem skarżącego w dniu [...] listopada 2011r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji. Nie ustosunkowano się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 146 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§ 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa).

Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie wznowieniowe należy do tych z postępowań, których celem jest wzruszenie stanu prawnego ustalonego wobec strony wydaną decyzją ostateczną. Możliwości wszczęcia takiego postępowania są ściśle określone i ograniczone do przypadków przewidzianych ustawą, wskazanych m.in. w art. 145 § 1 Kpa. Warunki wydania decyzji będącej rezultatem wznowienia postępowania określone są w art. 146 Kpa. Jak wynika z tego przepisu uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Jak wynika z akt sprawy pierwotna decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej wobec skarżącego wydana została [...] listopada 2011r. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończoną tą decyzją nastąpiło z urzędu w dacie [...] stycznia 2016r. z powodu określonego w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przyczyną wznowienia postępowania jest kontrola z dnia [...].08.2014r. i wynikłe z niej nowe okoliczności dotyczące działki K nieznane organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej.

W aktach sprawy przekazanych przez organ brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru pierwotnej decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2011r. Jak wynika z oświadczenia skarżącego zawartego w skardze doręczenie nastąpiło w dniu [...] listopada 2011r. W odpowiedzi na skargę organ nie zaprzeczył tej okoliczności.

Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 146 § 1 Kpa w niniejszej sprawie z powodów przyjętych przez organ – tj zaistnienia nowych okoliczności nieznanych organowi w chwili wydawania decyzji - uchylenie decyzji nie mogło nastąpić później niż w terminie 5 lat od dnia doręczenia decyzji pierwotnej, tj do dnia [...] listopada 2016r. Wydanie decyzji uchylającej w wyniku wznowienia nastąpiło natomiast w tej sprawie w dniu [...] stycznia 2017r., tj po upływie czasu określonego w tym przepisie.

Nie ulega wątpliwości, że organ miał uprawnienie do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Natomiast w wyniku przekroczenia terminu określonego w art. 146 Kpa nieuprawnione było uchylenie pierwotnej decyzji na podstawie art. 151 § 1 Kpa a ewentualnie jedynie orzeczenie zgodnie z art. 151§ 2 Kpa.

Za całkowicie nieuzasadnioną w tej sytuacji i przedwczesną sąd uznaje dalszą ocenę zaskarżonej decyzji, w szczególności pod kątem prawidłowości ustaleń organu co do wyników kontroli terenowej i możliwości ich zastosowania w tej sprawie. Należy jedynie marginalnie wskazać, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania w przedmiocie wznowienia organ wskazał jako podstawę nowe okoliczności dotyczące jedynie działki K, tymczasem postępowanie wznowieniowe i zaskarżona decyzja odnosi się także do innych działek. W świetle judykatury prawidłowość działania organu nie jest oczywista.

Ponownie oceniając sprawę organ uwzględni stanowisko sądu co do naruszenia przepisu 146 § 1 Kpa., bądź ewentualnie wykaże, że decyzja z [...] listopada 2011r. doręczona została w terminie innym niż wynika to z oświadczenia skarżącego i mającym wpływ na obliczanie terminu uprawniającego organ do wydania decyzji na postawie art. 151 § 1 pkt. 2 Kpa.

Mając zatem na uwadze wskazane wyżej argumenty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) orzekł, jak w sentencji, zaś o kosztach postępowania orzeczono uwzględniając art. 200 P.p.s.a.