Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 103/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 i 3, par. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 7, art. 15, art. 77, art. 80, art. 127 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Guziński, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M. W. (zwany w dalszej części uzasadnienia "skarżącym"), wystąpił o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok [...]. Jednocześnie z wnioskiem skarżący złożył oświadczenie o przejęciu części zobowiązań od P. R. oraz "Porozumienie w sprawie wspólnego użytkowania gruntów rolnych" z dnia [...] r. Wniosek obejmował pakiet "Rolnictwo ekologiczne" realizowany w ramach wariantu uprawy sadownicze, w tym jagodowe, bez certyfikatu zgodności, na powierzchni [...] ha, zadeklarowany na 7 działkach rolnych oznaczonych literami od A do G, na których znajdowała się plantacja [...].

W dniu [...] r. skarżący zmienił złożony wniosek, poprzez zmniejszenie zadeklarowanych uprzednio powierzchni do [...] ha. Jednocześnie skarżący złożył oświadczenie P. R., z którego wynika, że wyraża on zgodę dla skarżącego – jako współużytkownik działek objętych wnioskiem – na realizację przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz na składanie wniosków do nieruchomości objętych "Porozumieniem" z dnia [...] r.

W dniach [...] r. i [...] r. w gospodarstwie P. R. została przeprowadzona kontrola na miejscu z zakresu płatności obszarowych, obejmująca również działki, które zostały przejęte przez skarżącego. Kontrola stwierdziła następujące nieprawidłowości:

- na działkach rolnych A, B, i C stwierdzono, że zadeklarowane przez producenta powierzchnie działek użytkowanych rolniczo oraz deklarowany rodzaj uprawy ([...]) są zgodne z powierzchnią stwierdzoną przez inspektorów terenowych podczas kontroli na miejscu oraz stwierdzonym rodzajem uprawy. W odniesieniu do tych działek kontrolerzy dodatkowo stwierdzili, że położone są na niezadeklarowanych działkach ewidencyjnych, niekwalifikujących się do płatności (stwierdzono, że działki rolne leżą również na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]);

* na działce rolnej D wykazano, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia działki użytkowana rolniczo ([...] ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej ([...] ha). Deklarowany przez producenta rodzaj uprawy ([...]) jest niezgodny natomiast z rodzajem uprawy stwierdzonym podczas kontroli na miejscu - inspektorzy terenowi przeprowadzający kontrolę na całej powierzchni stwierdzili ściernisko po uprawie [...] oraz pojedyncze sadzonki [...].

* na działce rolnej E, na której producent zadeklarował uprawę [...] na powierzchni [...] ha, inspektorzy terenowi stwierdzili plantację [...] na powierzchni [...] ha, natomiast na pozostałej powierzchni ([...] ha) kontrolerzy stwierdzili ugór.

- na działce rolnej G wykazano, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia działki użytkowana rolniczo ([...] ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej ([...] ha). Ponadto, w miejscu zadeklarowanej uprawy [...] kontrolerzy stwierdzili ugór.

W dniu [...] r. M. W. – działający przez pełnomocnika – P. R. - złożył oświadczenie o rezygnacji z kontynuacji programu rolnośrodowiskowego rozpoczętego w [...] r. Jednocześnie poinformował, że w związku z przejęciem zobowiązań od P. R. rozpoczął realizację nowego programu rolnośrodowiskowego. Następnie pełnomocnik oświadczył o uzupełnieniu obsady [...] do [...] szt./ha.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji we W. odmówił przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przedstawił stan faktyczny sprawy, stwierdzając, że pomiędzy P. R. a M. W. doszło w sposób skuteczny do przeniesienia posiadania objętych wnioskiem działek, jednakże płatności nie mogą zostać przyznane skarżącemu ze względu na niezgodność, na części zadeklarowanych do płatności gruntów, uprawy wskazanej przez wnioskodawcę ([...]) ze stwierdzoną podczas kontroli, a w konsekwencji w związku z przedeklarowaniem powierzchni, na której znajdowała się plantacja o [...] %.

Po rozpoznaniu odwołania od opisanej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa we W., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i odmówił przyznania M. W. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za [...] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizowania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich opracowanego na lata 2004-2006 jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do: 1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004); 2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 3) prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych.

Otrzymanie płatności przez rolnika przejmującego gospodarstwo od innego producenta rolnego, który wcześniej podjął zobowiązania rolnośrodowiskowe jest uzależnione również od spełnienia przesłanek wymienionych w § 14 ust. 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolno środowiskowej, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, na rzecz innego producenta rolnego, w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego (ust. 1). Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych (ust. 2).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR we W. wyjaśnił, że ustalenia organu I instancji opierają się na zasadniczym błędzie, który dotyczy uznania, że M. W. skutecznie przejął zobowiązanie od P. R. spełniając warunki określone w § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ wyjaśnił przy tym, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w trybie przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych od innego rolnika, który rozpoczął uczestnictwo w tym programie w [...] r. Przekazaniu podlegała część gruntów ([...] ha) przekazującego (o łącznej całkowitej powierzchni [...] ha). Do wniosku skarżący dołączył porozumienie w sprawie wspólnego użytkowania gruntów rolnych. Z umowy tej (porozumienia) wynika, że P. R. (przekazujący część gospodarstwa) oświadczył, że jako posiadacz działek opisanych we wniosku pana M. W., podejmuje z nim współpracę w zakresie wspólnego użytkowania tych gruntów, w celu prowadzenia działalności rolniczej. Dodatkowo do wniosku przejmującego działki rolne dołączono oświadczenie skarżącego, że zobowiązuje się przejąć zobowiązania rolnośrodowiskowe podjęte przez poprzedniego posiadacza, oraz zgodę P. R. na składanie wniosków w ramach działek zgłoszonych we wniosku z dnia [...] r. przez przejmującego grunty.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że regulacja zawarta w przytoczonym § 14 ust. 1 wyraźnie wskazuje, iż płatność przysługuje przejmującemu gospodarstwo, co do którego przekazujący podjął zobowiązanie rolno środowiskowe, o ile nastąpi przeniesienie posiadania tego gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy ma być zgodnie z § 14 ust. 2 dołączona do wniosku, który przejmujący ma obowiązek złożyć w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania, kopia umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wskazał, że według dołączonego do wniosku skarżącego "Porozumienia w sprawie wspólnego użytkowania gruntów rolnych", nie nastąpiło przeniesienie posiadania działek zadeklarowanych przez stronę we wniosku. Z umowy tej nie wynika bowiem - zdaniem organu odwoławczego - że P. R. przenosi posiadanie przedmiotowych gruntów na skarżącego. Z treści porozumienia wynika natomiast wprost, że P. R. zobowiązał się jako posiadacz nieruchomości do wspólnego użytkowania tych gruntów w celu prowadzenia działalności rolniczej ze skarżącym. Tymczasem, jak wyjaśnił organ, omawiana regulacja, zawarta w rozporządzeniu, nie dopuszcza dokonania skutecznego przejęcia zobowiązań i przekazania uprawnienia do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych w oparciu o inną umowę niż taka, na podstawie której nastąpiło przeniesienie posiadania.

Organ podkreślił, że bez znaczenia pozostaje fakt, że P. R. dodatkowo wyraził zgodę na realizację przez skarżącego przedsięwzięć i składanie wniosków, bowiem analizowane przepisy regulujące kwestie przekazania zobowiązań i uprawnień do płatności, nakazują expressis verbis, aby przeniesienie posiadania wynikało z umowy, którą przejmujący gospodarstwo lub jego część ma obowiązek dołączyć do wniosku o przyznanie płatności.

Organ wskazał przy tym na treść art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. W przypadku posiadania zgodnego z prawem stanowi ono element treści określonego prawa podmiotowego. Dyrektor wskazał na przyjęty w doktrynie pogląd, według którego posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz zamiaru władania rzeczą dla siebie. Posiadanie może być przedmiotem obrotu, ponieważ ustawodawca dopuszcza możliwość przeniesienia posiadania, czyli przejścia władztwa faktycznego nad rzeczą z jednego podmiotu na drugi. Zgodnie z art. 348 KC przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy. Podstawowym sposobem przeniesienia posiadania jest jednak wydanie rzeczy. Ustawodawca zrównał w skutkach prawnych z wręczeniem rzeczy także wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą. Przepis art. 348 KC dotyczy zarówno przeniesienia samoistnego, jak i zależnego. Do nabycia posiadania w drodze wydania rzeczy i to niezależnie od tego, czy nastąpi ono przez wręczenie dokumentów lub innych środków, konieczne jest spełnienie trzech przesłanek:

1. Zostanie zawarta umowa między zbywcą a nabywcą

2. Rzecz zostanie wydana nabywcy,

3. Rzecz zostanie objęta przez nabywcę.

Organ odwoławczy wywiódł, że z treści zawartej pomiędzy skarżącym a P. R. umowy wynika, że przesłanki te nie zostały spełnione. Dyrektor wskazał, że przede wszystkim zbywca nie wyraził woli przeniesienia przedmiotu posiadania na drugą osobę, nieruchomości objęte "porozumieniem" nie zostały wydane, a dodatkowo z umowy nie wynika, że strona postępowania miała zamiar objęcia w posiadanie przedmiotowych gruntów.

W konkluzji uzasadnienia Dyrektor Oddziału Agencji stwierdził, że skarżący nie spełnił warunków do otrzymania płatności, bowiem na wstępie nie spełnił wymogów do skutecznego ubiegania się o nie, nie spełniając przesłanek określonych w § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dodatkowo organ drugo instancyjny wskazał, że ustalenia Kierownika Biura Powiatowego, że skarżący spełnił warunki określone w ww. przepisie są niezgodne z treścią tych regulacji i pomimo, iż w rezultacie rozstrzygnięcie odmawiające płatności w swojej istocie jest prawidłowe, to jednak ustalenia organu, na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję są całkowicie nietrafne. W świetle powyższych ustaleń oraz na podstawie § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia nie było bowiem w ogóle podstaw do weryfikowania czy zgłoszone działki rolne kwalifikują się do płatności na podstawie § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, skoro brak uprawnień do uzyskania płatności istniał już po stronie samego producenta rolnego, który na podstawie złożonych dokumentów nie może być uznany za posiadacza zadeklarowanych przez siebie gruntów rolnych.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, M. W., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 14 ust. 1-3 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji ustalenia, że nie nastąpiło przeniesienie poosiadania działek objętych wnioskiem skarżącego,

2. naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego, polegające na braku wezwania strony do złożenia wyjaśnień związanych z zawartą umową (porozumieniem), braku wezwania do złożenia pozostałych dokumentów, mających istotne znaczenia dla wyjaśnienia sprawy, niepoinformowanie strony o okolicznościach dotyczących rozpoznawanej sprawy i nierozpoznanie przez organ drugiej instancji merytorycznie zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

Wskazując na powyższe uchylenia, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Analiza akt przeprowadzonego postępowania doprowadziły Sąd do przekonania, iż zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR nie narusza zarówno prawa materialnego jak i procesowego.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżącemu przysługuje prawo do przyznania płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a dokładnie, czy prawidłowo organ odwoławczy uznał, że brak jest po stronie skarżącego posiadania działek wskazanych we wniosku o przyznanie płatności, czyli brak jest w ogóle po jego stronie podmiotowego prawa do starania się o taką pomoc.

Zdaniem skarżącego, na mocy porozumienia z dnia [...] r., zawartego z P. R., stał on się posiadaczem wyszczególnionych w tymże porozumieniu działek, a w konsekwencji osobą uprawnioną do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych. Z kolei Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji uznał, że porozumienie z dnia [...] r. nie spowodowało przeniesienia posiadania działek, zatem po stronie skarżącego brak jest w ogóle legitymacji do występowania o pomoc na objęte porozumieniem areały.

Przy tak rozbieżnych stanowiskach stron, rozważania nad oceną ich zasadności rozpocząć należy od przytoczenia norm prawnych regulujących warunki przyznawania i otrzymywania płatności rolnośrodowiskowych. I tak, z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wynika, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowych następuje na wniosek producenta rolnego, w drodze decyzji wydanej przez właściwy organ. Płatność rolnośrodowiskowa jest udzielna na realizację 5 letniego planu działalności rolnośrodowiskowej, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 omawianego rozporządzenia. Przy czym decyzja o przyznaniu płatności wydawana jest na wniosek, w każdym roku realizacji planu. W świetle powyższego rozróżnić należy decyzję o przyznaniu płatności na realizację przedsięwzięć rolnośrodowiskowych od decyzji przyznających płatność w poszczególnych latach. Decyzja przyznająca płatność na realizację planu ma ten skutek, że producent rolny nabywa prawo do korzystania z płatności, o ile kontynuuje on realizację planu.

Oceniając prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji trafnie ustalił i w sposób przekonujący uzasadnił, że w rozpoznawanej sprawie płatność z tytułu kontynuacji planu nie mogła być przyznana. Słusznie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że wprawdzie P. R. uzyskał pozytywną decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych, jednak nie wystąpiły w sprawie okoliczności pozwalające na wejście skarżącego w miejsce poprzedniego beneficjenta pomocy, pomimo tego, iż faktycznie nastąpiła zmiana w zakresie użytkowania gruntów rolnych objętych tą pomocą.

Sytuację, w której nastąpiła zmiana posiadacza gospodarstwa rolnego umożliwiająca dalsze korzystanie z wcześniejszych płatności reguluje przepis § 14 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Na podstawie ust. 3 tego przepisu, przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych nastąpiło po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej.

Warunkiem "przejęcia" płatności jest, stosownie do powyższej regulacji przede wszystkim zmiana posiadacza gruntów objętych pomocą.

W ocenie Sądu przyjęcie przez organy, że przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny sprawy oraz jego ocena prawna, wedle których w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zmiany posiadacza działek, a zatem skarżący nie był osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności, są prawidłowe.

Prawidłowo ocenił organ II instancji, że zawarte przez skarżącego z P. R. w dniu [...] r. porozumienie nie mogło być uznane za umowę przenoszącą posiadanie części gruntów. Z treści tego porozumienia wynika bowiem jednoznacznie, że posiadacz wymienionych gruntów – P. R. – zobowiązuje się do wspólnego ich użytkowania, w celu prowadzenia działalności rolniczej, właśnie ze skarżącym. Wspólne użytkowanie gruntów, nie może być jednak rozumiane jako "przeniesienie posiadania", czego wymaga § 14 ust. 1 przywołanego powyżej rozporządzenia, dla możliwości dalszej realizacji programu rolnośrodowiskowego. Z brzmienia tego przepisu wynika więc wprost, że uzyskanie dopłat przy sukcesji płatności uzależnione jest od posiadania określonych gruntów. Zawarte przez skarżącego i P. R. porozumienie może być uznane jedynie za współposiadanie pro indivisio, przy którym istnieje niepodzielne władztwo współposiadaczy w stosunku do tej samej rzeczy, w przedmiotowej sprawie części działek rolnych stanowiących własność P. R. Nie można w tym wypadku mówić o posiadaniu zależnym po stronie skarżącego. Wyznacznikiem stanu posiadania jest sama możliwość władania rzeczą, nie zaś faktyczne władztwo nad rzeczą. Tylko w przypadku oddania przez właściciela rzeczy w posiadanie zależne mamy do czynienia z dwoma posiadaczami tej samej rzeczy. Zawarte przez skarżącego i P. R. porozumienie tych wymogów nie spełnia.

Jak wskazał organ drugiej instancji, z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), wynika, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. I nie wystarcza do tego jedynie wykonywanie pewnego rodzaju władztwa nad rzeczą, ale niezbędnym elementem posiadania jest wola wykonującego to władztwo, aby rzecz dla siebie zachować i władać nią jak właściciel.

Należy wyraźnie podkreślić, że tematyka dopłat unijnych jest instytucją Unii Europejskiej i przez ten pryzmat winna być bezwzględnie oceniana, zarówno przez organy administracyjne, jak i Sądy, które kontrolują legalność ich decyzji. Wdrażanie europejskich instytucji i stosowanie ich na poziomie krajowym, musi zostać podporządkowane pewnym regułom. Instrumentem służącym zapewnieniu skuteczności dyrektyw wspólnotowych jest m.in. prowspólnotowa interpretacja regulacji krajowych. Obowiązek transpozycji dyrektywy dotyczy wszystkich organów władzy publicznej w Państwach Członkowskich UE w zakresie ich kompetencji. Zobowiązanymi do wykładni prawa krajowego według zasady interpretacji zgodnej z prawem UE, w tym zgodnej z dyrektywami, są także sądy krajowe (vide: "Zapewnienie efektywności prawu Unii Europejskiej w polskim prawie krajowym. Wytyczne polityki legislacyjnej i techniki prawodawczej" - dokument opublikowany przez UKIE, opracowany przez prof. dr hab. J. Barcza i.in., zaakceptowany przez Rządowe Centrum Legislacji, Warszawa 2003; E. Galewska - "Implementacja dyrektyw telekomunikacyjnych", Oficyna 2007; K. Kowalik-Bończyk - "Prowspólnotowa wykładnia prawa polskiego", Europejski Przegląd Sądowy, grudzień 2005).

W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że nie można bezkrytycznie przyjmować i stosować krajowych uregulowań posiadania, do posiadania jako warunku otrzymania pomocy unijnej. Każdy przypadek winien być oceniony w świetle regulacji europejskich, zgodnie z celem ich powstania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. słusznie zauważył, że przedstawione przez wnioskodawcę "porozumienie" nie przenosiło władania działkami na jego osobę. Wyraźnie bowiem z niego wynika, że wnioskodawca może wymienione działki jedynie współużytkować z P. R. W ocenie Sądu oznacza to, że skarżący nie może np. podjąć samodzielnie decyzji co do rodzaju upraw, kierunku rozwoju działek czy terminów siewu i zbierania plonów. Może w tym zakresie jedynie współdziałać z P. R. W takiej sytuacji zaś trudno mówić o możliwości władania tymi działkami jak właściciel, co z kolei jest niezbędnym warunkiem wykonywania posiadania. Porozumienie nie zawiera bowiem żadnych szczegółowych regulacji co do zakresu wykonywania "wspólnego użytkowania", rozgraniczenia np. obszarowego, określenia do czego zobowiązany jest każdy ze współużytkowników na określonym obszarze. W takiej sytuacji uznać należy, że zarówno P. R. jak i M. W. są jedynie współużytkownikami opisanych w porozumieniu areałów.

Jak wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest prawem o charakterze publicznoprawnym, kształtowanym decyzją administracyjną. Nie może więc być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest ściśle związane z gospodarstwem rolnym, służy realizacji określonych celów dotyczących gospodarstwa rolnego, stąd też w przypadku zmiany producenta rolnego konieczne jest ustalenie czy spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w § 14 powołanego rozporządzenia.

Europejskie regulacje pomocowe dla rolników znają jedynie dwa przypadki współużytkowania, czy współposiadania gruntów, które uprawniają współużytkowników do uzyskania dopłat. Są to spółka cywilna (pod pewnymi dodatkowymi warunkami, jak wpis do ewidencji producentów rolnych i wskazanie beneficjenta pomocy) oraz małżeństwo. W każdym z tych przypadków współużytkowania konieczne jest zgodne wskazanie przez pozostałych współużytkowników osoby, która będzie beneficjentem udzielanej pomocy. W omawianym przypadku nie występuje żadna z tych instytucji, co dyskwalifikuje skarżącego do starania się o kontynuację realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Odnośnie natomiast do zarzutu skarżącego nierozpoznania merytorycznie odwołania i naruszenia tym samym zasady dwuinstancyjności, podnieść należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Ustanowiona art. 15 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a.")., zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana: po raz pierwszy przez organ administracji publicznej pierwszej instancji i po raz drugi - na skutek wniesionego odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - przez organ odwoławczy (art. 127 § 1 i § 3 K.p.a.). Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy czym pojęcie "rozstrzygnięcia" obejmuje nie tylko decyzję administracyjną, lecz także postanowienie administracyjne.

Należy zwrócić uwagę, że ze względu na zasadę dwuinstancyjności, z chwilą zainicjowania postępowania przed organem II instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego, jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 592; por. także wyr. NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyr. NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, niepubl.).

Prawidłowo zatem, w ramach powierzonych kompetencji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., ponownie rozpoznał całość przedstawionej mu sprawy. Słusznie również, w pierwszej kolejności organ rozważył legitymację wnioskodawcy, do starania się o realizację płatności rolnośrodowiskowej na [...] r. Dopiero bowiem ustalenie, że wnioskodawca jest do tego uprawiony (co sprowadza się do ustalenia że jest posiadaczem obszaru objętego programem i że program ten kontynuuje), daje możliwość oceny zasadności wniosku (w tym sposobu realizacji programu). Skoro w rozpoznawanej sprawie organ uznał, badając sprawę w ramach swej właściwości, że skarżący nie jest posiadaczem – w rozumieniu § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. - wskazanych we wniosku działek, to słusznie przyjął, że nie przysługuje mu prawo złożenia wniosku o realizację płatności. Merytoryczne rozpoznawanie zarzutów było w takim wypadku bezprzedmiotowe.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa procesowego przez organy obu instancji. Zdaniem Sądu bowiem ustalenia organu odwoławczego co do kontynuacji realizacji planu rolnośrodowiskowego znajdują uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ wyczerpująco wskazał, dlaczego kontynuacja programu pomocowego nie jest możliwa w stosunku do skarżącego i w oparciu o jakie dowody dokonał takiej konkluzji. Organ zbadał wszelkie dowody, a ocenie tej nie można zarzucić dowolności.

Dyrektor ARiMR dokonał oceny wszystkich ustaleń, we wzajemnym ze sobą powiązaniu wyciągając zdaniem Sądu prawidłowe wnioski. Powyższe pozwala stwierdzić, że decyzja czyni zadość wymaganiom określonym przede wszystkim w art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

Wobec wszystkich przedstawionych okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.