Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2320/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi R. B., S. B., M. P., A. B., G. B., P. B., D. K., K. B., L. S., A. K. i A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz R. B., S. B., M. P., A. B., G. B., P. B., D. K., K. B., L. S., A. K. i A. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2017 roku Wojewoda [...] (Wojewoda) orzekł, że zespół pałacowo-parkowy w [...], stanowiący część nieruchomości "[...] ", obejmujący część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], o pow. [...] ha, oznaczonej w projekcie podziału nieruchomości (stanowiącym integralny załącznik do decyzji), sporządzonym przez geodetę uprawnionego T. M. (świadectwo [...]), jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], gmina [...], nie podpadał pod działanie przepisu z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej "dekret o reformie rolnej").

Decyzja wydana została po rozpoznaniu wniosku R. B., S. B. P., M. M. P., A. B., G. W. B., P. P. B., D. K. K., K. E. B, L. S. S., A. J. K. oraz A. J. S., spadkobierców A. P. (Skarżący).

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm., dalej "Rozporządzenie") oraz art. 104 k.p.a., w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.

Wojewoda wyjaśnił, że z przeprowadzonego przez niego postępowania dowodowego wynika, że nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy zespołem pałacowo - parkowym o charakterze nierolniczym a gospodarczą częścią majątku.

Park wraz z pałacem były wyodrębnione od części folwarcznej w sposób kompozycyjny i użytkowy. Niezależny wjazd z drogi publicznej na teren zespołu i osobny na folwark również potwierdza wyodrębnienie od siebie tych dwóch części majątku. Nie występowała zatem zależność terytorialna polegająca na przemieszaniu się poszczególnych składników majątku niepozwalająca na prawidłowe funkcjonowanie jednej części bez drugiej. W tym zakresie kompleks pałacowo - parkowy był więc zbędny dla gospodarstwa i odwrotnie, zespól mógł funkcjonować całkowicie samodzielnie, bez gospodarstwa rolnego. Budynek pałacu wraz z otaczającym go parkiem oraz znajdującym się przed nim podjazdem z dekoracyjnym klombem niegdyś z róż, współcześnie z fontanną, ma cechy reprezentacyjnej siedziby właściciela. Z zeznań świadków jednoznacznie wynika, że poza rodziną P. (i w pewnym czasie nianią), nikt inny nie mieszkał w pałacu, a reguły poruszania się po parku i przebywania w pałacu przez inne osoby były ściśle określone. Znajdujące się w budynku sala taneczna, salonik małżonki właściciela czy całe piętro z sypialniami jednoznacznie wskazują, że głównym celem, któremu dom był przeznaczony to zaspokajanie osobistych potrzeb właściciela i jego rodziny - mieszkalnych, rekreacyjnych i reprezentacyjnych, a także świadczą o tym, że nie prowadzono tam działalności rolniczej. Podobnie sposób użytkowania parku, charakter prowadzonych tam upraw nie miał znamion produkcji rolniczej.

W ocenie Wojewody nie mogło przesądzać o ścisłym związku funkcjonalnym wskazanie przez świadków, że A. P. posiadał w pałacu kancelarię, w której spotykał się z kontrahentami i własnym księgowym. A. P. zatrudniał zarządcę, ekonoma, księgowego i inne osoby, które w jego imieniu bezpośrednio zarządzały pracą w gospodarstwie. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nadzór właściciela, którego zainteresowanie majątkiem jest czymś naturalnym i sam fakt posiadania w pałacu pomieszczenia, gdzie dokonywał tych czynności, nie może powodować, iż rola pałacu zostanie sprowadzona wyłącznie do centrum zarządzania gospodarstwem. Z zeznań świadków wynika, że istniał budynek rządcówki, znajdujący się poza zespołem pałacowo - parkowym, w którym urzędował księgowy i była tam prowadzona administracja gospodarstwa.

Organ wyjaśnił, że samo połączenie w aspekcie prawnym w osobie właściciela oraz sprawowanie nadzoru właścicielskiego, czy wreszcie naturalne czerpanie dochodów nie może być wyłączną przesłanką do określenia, że część mieszkalna nie mogła funkcjonować samodzielnie. Zatem, nie ma dowodów, które pozwoliłyby stwierdzić związek funkcjonalny i gospodarczy między zespołem pałacowo - parkowym, a pozostałą częścią majątku ziemskiego, który wyraźnie wskazywałby, że zespół stanowił centrum zarządzania wytwórczością rolną, bez którego nie mogłaby ona prawidłowo funkcjonować. Wszelka działalność stricte rolnicza, odbywała się poza tą nieruchomością - częścią rezydencjalną. Nieruchomość rolna w żaden sposób nie korzystała z nieruchomości pałacowo - parkowej i funkcjonowała w pełni samodzielnie. Dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego kompleks pałacowo - parkowy był więc całkowicie zbędny. Nadto część pałacowo - parkowa mogła funkcjonować całkowicie samodzielnie, bez gospodarstwa rolnego, służąc jako miejsce zamieszkania dla rodziny właściciela. Skoro kwestia związku funkcjonalnego powinna być rozumiana jako współzależność, kiedy jedna część majątku nie może funkcjonować bez drugiej i na odwrót, to należy stwierdzić, że okoliczność taka w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) decyzją z [...] października 2018 roku uchylił decyzję Wojewody i orzekł, że zespół pałacowo-parkowy podpadał pod działanie dekretu o reformie rolnej.

W ocenie organu drugiej fakt przyjmowania kontrahentów, czy też codziennych sprawozdań od zarządcy, w kancelarii mieszczącej się w pałacu, świadczył o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy dworem a resztą majątku.

Minister podkreślił, że w strukturze organizacyjnej, gdzie na czele stoi aktywny właściciel, jego wpływ na sposób organizacji pracy w majątku jest znaczny, by nie rzec zasadniczy. Za podstawową kwestię w tym zakresie należy uznać zawieranie kontraktów, które nie może być traktowane wyłącznie jako zwykła czynność mieszcząca się w nadzorze właścicielskim. Można wręcz zaryzykować stwierdzenie, że bez kontraktów działalność prowadzona w majątku byłaby co najmniej utrudniona, jak nie niemożliwa, nie mówiąc już o jej celowości, czy dochodowości. W kontekście utrzymywania się właścicieli wyłącznie z majątku, zawieranie kontraktów zapewniających zbyt na produkcję i hodowlę prowadzoną w majątku, miało podstawowe znaczenie dla funkcjonowania całego gospodarstwa. Tym samym można uznać, że między pałacem a częścią gospodarczą majątku istniał związek funkcjonalny, który w sposób bezpośredni przekładał się zarówno na organizację pracy, jak i sposób prowadzenia działalności.

W ocenie Ministra o występowaniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym a resztą majątku świadczy również charakter założenia parkowego. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie znajdujących się w aktach administracyjnych map obejmujących zespół pałacowo-parkowy.

Organ odwoławczy wskazał, że z mapy przedstawiającej domniemany stan pierwotny założenia parkowego wynika, że w ramach zespołu pałacowo - parkowego w [...] znajdowało się niewiele zwartych zadrzewień. W przeważającej części obszar objęty ochroną konserwatorską, który stanowi przedmiot postępowania, składał się z użytków określonych jako sad i ogród, oraz dużych płaszczyzn trawnikowych, na których zlokalizowane były pojedyncze drzewa, tzw. solitery. Drzewa o charakterze parkowym występowały wyłącznie w formie skupin, znajdujących się w różnych częściach omawianego obszaru i nie zajmowały znaczącej części całego założenia.

Z mapy określonej jako "Park w [...]", wynika, że doszło do zmian w zakresie zagospodarowania dawnych terenów oznaczonych jako sad, ogród i oranżeria. W ich miejsce pojawiła się infrastruktura związana z hodowlą bażantów. O przekształceniu części założenia zajętej pod sad i krzewy ozdobne w tereny podporządkowane hodowli bażantów wspomina także katalog parków województwa [...] ewidencja parku w [...] gmina [...].

Przywołane tu dokumenty oraz zeznania świadków wskazywały, w ocenie organu, że teren określany jako zespól pałacowo - parkowy w [...] miał w istocie charakter pałacowo - ogrodowy. Nie zmienia tego okoliczność występowania na jego terenie zwartych skupisk starych drzew o charakterze parkowym, gdyż nie tworzyły one zwartego kompleksu, a jedynie okalały teren zajęty przez sady, ogród i powierzchnie trawiaste.

Organ odwołał się również do map odnalezionych na stronie Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego oraz do ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o reformie rolnej, stan na dzień 31 grudnia 1948 roku. Wskazał, że w części dotyczącej majątku w [...] nie odnotowano, by w jego skład wchodził park. Zapisano natomiast, że w jego ramach znajdowały się ogrody warzywne o powierzchni [...] ha, a więc powierzchni zbliżonej do tej. która została podana dla zespołu pałacowo - parkowego w dokumentach konserwatorskich.

Podsumowując, w ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, że obszar określany przez Skarżących jako park nie nadawał się do przeznaczenia na cele reformy rolnej. Świadczył o tym charakter użytków znajdujących się na jego terenie, jak i fakt, że już przed jego przejęciem prowadzono na jego obszarze gospodarczą hodowlę bażantów, z której uzyskiwano dochód, przyjąć trzeba, że stanowiąca przedmiot postępowania część majątku [...] określona jako planowana działka ewidencyjna nr [...], nie pełniła funkcji stricte wypoczynkowej. Ponadto nasadzenia drzew parkowych miały niewielkie rozmiary i przybrały jedynie kształt rozproszonych kęp, zaś dominowały użytki typu sad, ogród i tereny trawiaste, mieszczące się w pojęciu użytku rolnego, określonego w § 4 rozporządzenia.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wnieśli skargę do tutejszego sądu, w której decyzji Ministra zarzucili :

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 2 ust, 1 lit. e) oraz art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez błędną wykładnię, ignorującą ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, polegające na niewłaściwym przyjęciu, że nieruchomość położona w [...], zabudowana rodzinnym domem mieszkalnym - zabytkowym pałacem o funkcji mieszkalno - rezydencjalnej, wraz z zabytkowym parkiem, położona na wydzielonym geodezyjnie i faktycznie gruncie, nie posiadającym charakteru rolnego, wchodziła w skład nieruchomości ziemskiej, oraz że mogła być przejęta na cele dekretu,

2. naruszenie art. 6 dekretu poprzez błędne przyjęcie, że nastąpiło skuteczne przejęcie zabudowanej nieruchomości położonej na wyodrębnionych fizycznie i prawnie parcelach gruntu, w zarząd państwowy w trybie tego przepisu, w sytuacji, gdy nie była "nieruchomością ziemską" w rozumieniu dekretu i do dnia dzisiejszego nie została wykorzystana zgodnie z celami dekretu określonymi w art. 1 na nadziały dla małorolnych rolników;

3. zastosowanie w niniejszej sprawie niedopuszczalnej rozszerzającej wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, wbrew jednolitemu i utrwalonemu w orzecznictwie stanowisku, zgodnie z którym nie podlegają wykładni rozszerzającej przepisy pozbawiające prawa własności;

4. naruszenie art. 32 zd. 2 Konstytucji RP, polegające na odmiennym rozstrzygnięciu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku dotyczącego nieruchomości zabudowanej zabytkowym pałacem wraz z parkiem aniżeli w innych sprawach, w których sytuacja prawna i faktyczna obywateli była taka sama;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez wadliwe oznaczenie strony to jest wskazanie, że wnioskodawcami byli R. W. B., S. B. P., A. B., G. W. B., P. . B., E. B., podczas gdy nazwisko w/w wnioskodawców brzmi: "B.".

2. art. 7, 75, 77, 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy z pominięciem zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w oparciu od dane, których poziom nieprecyzyjności na takie rozstrzygniecie nie powinno pozwalać;

3. art. 6, 7 i art. 8 k.p.a. polegające na całkowitym pominięciu stanowiska wyrażonego w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. (sygn. akt W 3/89, opublik. w OTK 1990, poz. 26), pomimo jego przytoczenia w uzasadnieniu decyzji.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, to jest ar. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało sąd do jej uchylenia.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu drugiej instancji było ustalenie istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy pałacem a rolniczą częścią majątku. U podstaw tego ustalenia legła ocena zeznań świadka, K. S.

Sąd ustalenia tego nie może podzielić z następujących powodów.

Pojęcie "związku funkcjonalnego", jako warunku objęcia rezydencji przepisami dekretu nie jest normatywnie definiowane. W orzecznictwie dominuje pogląd, że "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2018 roku, I OSK 1438/16, a sąd rozpoznający sprawę stanowisko to w pełni podziela i przyjmuje za własne, rezydencje ziemiańskie z reguły nie pozostawały w "związku funkcjonalnym" z częścią gospodarczą, co było specyfiką rozplanowania zabudowy na ziemiach polskich - dwory pałace stanowiły integralną część parku, nie były związane z produkcja rolną (patrz wyrok o sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.orzeczenia.gov.pl prowadzonej przez NSA). Dwory i pałace były dla produkcji rolnej zbędne, nieużyteczne (wyrok sygn. akt I OSK 1014/08). NSA podkreślił również w cytowanym wyroku, że rezydencje właściciela nie miały charakteru nieruchomości rolnych a wyłącznie takie przechodziły, w myśl dekretu na rzecz Państwa (patrz wyrok NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07).

W cytowanym wyroku wskazano, że istotne znaczenie dla istnienia "związku funkcjonalnego" może mieć miejsce zamieszkiwania rządcy - na terenie części rezydencjalnej lub poza (patrz wyrok NSA sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 1014/08, I OSK 27/09), i miejsce gdzie rządca przyjmował interesantów. Istotne może być też ustalenie, iż w części mieszkalnej pałacu czy dworu znajdował się także np. kantor czy biuro, z którego wykonywany był stały zarząd doraźnymi pracami wykonywanymi w części gospodarczej (znajdowały się tam księgi rachunkowe, dokonywano bieżących płatności pracownikom i dostawcom itp.).

Badając prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń faktycznych należy mieć zatem na względzie wskazania wynikające z przedstawionego wyżej sposobu rozumienia pojęcia związku funkcjonalnego.

K. S. z uwagi na swoją datę urodzenia (1922 rok) oraz zatrudnienie jeszcze w okresie przedwojennym w majątku poprzednika prawnego Skarżących ma niewątpliwie bardzo dużą wiedzę jeżeli chodzi o organizację i funkcjonowanie majątku. Z jego zeznań rzeczywiście wynika, że w pałacu znajdowała się kancelaria, w której właściciel przyjmował kontrahentów i w której odbywały się czynności zarządzania majątkiem. Z dalszej części zeznań świadka wynika, iż w majątku zatrudniony był rządca, mieszkający w oficynie i odpowiedzialny za prowadzenie gospodarstwa. Świadek wskazał też, że w oficynie było biuro. W biurze tym księgowy wypłacał pracownikom wynagrodzenie.

Zatem z zeznań K. S. wynika z jednej strony, że właściciel przyjmował kontrahentów w kancelarii w pałacu ale z drugiej strony wynika, z nich, że w majątku zatrudniony był rządca i ekonom, którzy czynności związane z zarządzeniem majątkiem wykonywali z biura znajdującego się w oficynie. Okolicznością niesporną jest przy tym, że oficyna znajdowała się poza obszarem zespołu pałacowo-parkowego.

W sprawie przesłuchana została w charakterze świadka K. A., urodzona w 1932 roku. Z jej zeznań wynika, że mieszkała w wiosce, jej mama pracowała w pałacu jako pokojowa. Świadek zeznała, że w oficynie mieszkał księgowy, świadek K. S. oraz magazynier. W oficynie znajdowało się biuro służące do pracy. Z jej zeznań wynika również, że właściciel majątku, Pan P. załatwiał sprawy w oficynie.

Z powyższych zeznań wynika, że w majątku zatrudniony był rządca oraz księgowy. Co do tego faktu nie ma sporu pomiędzy stronami postępowania. Niesporne jest również, że rządca oraz księgowy urzędowali w oficynie, położonej poza terenem zespołu parkowo-pałacowego. Z zeznań wynika też, że rządca odpowiedzialny był za prowadzenie gospodarstwa, zaś księgowy wypłacał pracownikom wynagrodzenie w oficynie. Również właściciel majątku udawał się do oficyny "załatwiać sprawy". Z zeznań świadków wynika także, że pracownicy folwarczni nie wchodzili na teren parku i pałacu.

Tak zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że stały, codzienny zarząd częścią ziemską majątku, łącznie z codziennymi rozliczeniami z pracownikami, prowadzony był z oficyny, położonej poza zespołem pałacowo-parkowym.

Okoliczność, że właściciel nieruchomości przyjmował kontrahentów w kancelarii w pałacu nie może przesądzać w takiej sytuacji o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo-dworskim a pozostałą częścią majątku. Należy również zwrócić uwagę, że opisując kontrahentów przybywających do pałacu świadek K. S. przywołał przykład cieśli, Pana L., który zgłosił się w sprawie kupna drewna. Wynika z tego, że w pałacu załatwiane były sprawy nie dotyczące bezpośrednio rolniczej części majątku.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zatem na ustalenie, że pomiędzy pałacem a resztą majątku istniał związek funkcjonalny rozumiany w ten sposób, że bez części pałacowo-parkowej nie byłoby możliwe funkcjonowanie części ziemskiej majątku. Uwzględniając stan faktyczny sprawy, to jest sytuację w której poza częścią pałacową znajdowała się oficyna z której prowadzony był codzienny zarząd majątkiem, możliwe było funkcjonowanie majątku bez części pałacowo-parkowej.

W tym zakresie ustalenia faktyczne organu poczynione zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ pominął bowiem część zeznań świadków K. S. i K. A. Naruszenie to sąd uznaje za mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem wadliwym przyjęciem istnienia związku funkcjonalnego między pałacem a częścią rolniczą majątku.

Sąd nie może również podzielić stanowiska organu drugiej instancji co do tego, że zespół pałacowo-parkowy miał w istocie charakter pałacowo-ogrodowy.

Organ ustaleń tych dokonał na podstawie mapy przedstawiającej domniemany stan pierwotny założenia parkowego w [...] oraz mapy określanej jako "[...]". Z mapy przedstawiającej domniemany pierwotny stan założenia parkowego w [...] wynika, że w północno-wschodniej części parku, znajdowały się tereny określane jako sad i ogród. Z mapy "[...]" wynika, że na terenie określanym jako sad i ogród znajduje się bażanciarnia oraz wybiegi dla bażantów.

Rzeczywiście, z dokumentacji konserwatorskiej wynika, że w parku znajdowały się duże polany pozostałe po wycięciu drzew owocowych (sadów) i zapewne wielu drzew owocowych. W granicach parku znajdował się również ogród owocowy.

Należy mieć jednak na względzie, że park w [...] wpisany został do rejestru zabytków (decyzja z [...] listopada 1984 roku). W dokumentacji konserwatorskiej wskazano, że powstał on w II połowie XIX wieku i miał charakter parku krajobrazowego. Opisano szczegółowo na jakich założeniach był oparty.

Istnienie parku przy pałacu potwierdzone jest również zeznaniami świadków K. S. i K. A.

W świetle powyższych dowodów okoliczność, że na mapach znajdujących się na stronie Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego oznaczono tereny znajdujące się w [...] jako sad lub ogród owocowy jak również okoliczność, że w ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej stan na 31 grudnia 1948 roku w części dotyczącej majątku [...] nie odnotowano parku a jedynie ogrody warzywne o powierzchni około [...] ha nie może przesądzać o uznaniu, że nie istniał zespół pałacowo-parkowy. Dodatkowo zaznaczyć należy, (jak słusznie zwrócili uwagę Skarżący), że mapy z Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego znajdujące się w aktach sprawy są w takiej skali i takiej jakości, że bardzo trudno odczytać z nich, jakich terenów dotyczyły.

W ocenie sądu, zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że pałac nie znajdował się w parku. W tym zakresie ustalenia faktyczne organu dokonane zostały z pominięciem znajdującego się w sprawie materiału dowodowego to jest decyzji z [...] listopada 1984 roku oraz zeznań świadków, K. S. i K. A. Ustalenia ta dokonane zostały zatem z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Wątpliwości może natomiast budzić czy cała nieruchomość wskazana we wniosku skarżących z 30 grudnia 2016 roku (data wpływu do organu) obejmowała park, czy też obejmowała również tereny odpowiadające pojęciu nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu o reformie rolnej. Tereny takie nie mogą być uznane za niepodpadające pod działanie dekretu o reformie rolnej.

Sąd przypomina w tym miejscu, że ani przepisy dekretu, ani rozporządzenia nie definiowały pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dlatego przyjęto rozumienie tego pojęcia wynikające z uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., W 3/89, ( pub. OTK 1990, nr 1, poz. 26). W uzasadnieniu powyższej uchwały oraz w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 kwietnia 1996 r., sygn. akt W 15/95 (Dz. U. Nr 54, poz. 572) Trybunał Konstytucyjny przyjął, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej dotyczy nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym (nieruchomościami ziemskimi są obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy). Reforma rolna dotyczyła tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej.

Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni stanowisk sądu co do braku związku funkcjonalnego pomiędzy dworem a gospodarczą częścią majątku a następnie ustali, czy cała nieruchomość wskazana we wniosku Skarżących z 30 grudnia 2016 roku obejmowała park, czy też obejmowała również tereny odpowiadające pojęciu nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu o reformie rolnej.

W skardze podniesione zostały zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów procesowych. Uzasadnienie skargi wskazuje, że intencją skarżących było zakwestionowanie ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Zarzuty te sąd uznaje za zasadne w zakresie wskazanym w uzasadnieniu wyroku.

Za niezasadny sąd uznaje natomiast zarzut objęty punktem 2.1 petitum skargi, to jest zarzut wadliwego określenia strony. Opisana w petitum skargi wadliwość miała charakter oczywistej omyłki pisarskiej, które sprostowana została postanowieniem Ministra z [...] grudnia 2018 roku.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżących od organu solidarnie 200 złotych tytułem uiszczonego przez nich wpisu oraz 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.