Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 721/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3, art 3 ust.4
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. G.-Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Łeby z dnia 1 czerwca 2016 r. , nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2017 r., po rozpatrzeniu odwołania J.G. i "A" Spółki z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2016 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. na przepisy art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach

i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 716), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "u.p.o.l." oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.), zwanej dalej "p.g.k."

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 3 marca 2016 r. Burmistrz Miasta wezwał współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] w Ł. do przedłożenia deklaracji

w sprawie podatku od nieruchomości na 2016 r. W związku z tym, że nie wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości przedłożyli wymagane deklaracje postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2016 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2016 r.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. Burmistrz Miasta określił J.G. oraz pozostałym współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. w wysokości 15.799 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że przeprowadzone postępowanie podatkowe potwierdziło, iż strony postępowania od 1 stycznia 2016 r. pozostawały

i nadal pozostają współwłaścicielami niezabudowanej działki oznaczonej geodezyjnie

nr [...] w Ł. Organ ustalił, że w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości J.G. wpisany jest jako współwłaściciel, podczas gdy w ewidencji gruntów jako współwłaściciel widnieje K.G. . W związku z tym, że w przypadku takiej sprzeczności pierwszeństwo maja zapisy wieczysto księgowe organ zamienił stronę postępowania i w miejsce K.G. jako stronę uznano J.G.. Organ stwierdził, że grunt powinien być objęty stawką jak od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bowiem jego współwłaścicielami są m.in. dwie osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą, a w związku z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w sprawie ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości.

W następstwie rozpoznania odwołania J.G. oraz "A" Spółki z o.o. z siedzibą w P. zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolodium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził

w uzasadnieniu decyzji, że określenie "związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" należy uznać za pojęcie o szerszym zakresie znaczeniowym niż "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). O ile bowiem, stosownie do treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l.) obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości w najwyższej stawce wiąże się co do zasady już tylko z samym faktem posiadania gruntu (budynku lub jego części) przez przedsiębiorcę (sposób wykorzystania gruntu nie ma tu znaczenia), o tyle w przypadku gruntów sklasyfikowanych m.in. jako grunty rolne, do objęcia ich podatkiem od nieruchomości wymagane będzie spełnienie dodatkowej przesłanki, tj. zajęcia (wykorzystania) tychże gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej". U przedsiębiorcy występują zatem dwa rodzaje gruntów: grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. wszystkie grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy oraz grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, tj. te, które są w danym momencie wykorzystywane do wykonywania czynności składających się na działalność gospodarczą.

Organ przyjął tym samym, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę nieruchomości skutkuje tym, iż budynek, budowla i grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu według najwyższych stawek podatkowych. Organ wyjaśnił, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte

w ewidencji gruntów i budynków Przedmiotowa działka w ewidencji gruntów oznaczona jest natomiast symbolem "dr" - droga. Drogi niebędące drogami publicznymi podlegają podatkowi od nieruchomości. Jak jednak wynika z analizy map geodezyjnych prowadzonych przez Urząd Miejski, działka nr [...] jest drogą łączącą cały zespół działek geodezyjnych z drogą publiczną. Analiza ww. map (jak również załączonej do odwołania kserokopii mapy geodezyjnej) wskazuje, wbrew temu co twierdzą odwołujący, że działka ta nie jest w całości zalesiona i może być wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu twierdzenia dotyczącego współposiadania przez osoby fizyczne i przedsiębiorców gruntu organ wyjaśnił,

że w takim przypadku osoba fizyczna obowiązana jest opłacać podatek od nieruchomości według podwyższonych stawek, obowiązujących dla budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. O wyborze stawki podatku decyduje bowiem gospodarczy charakter przedmiotu opodatkowania, a nie właściwości podmiotowe podatników. Skoro zaś zobowiązanie podatkowe obarcza solidarnie wszystkich współwłaścicieli przedmiotu opodatkowania, to nie ma usprawiedliwionych podstaw do różnicowania stawki podatku w oparciu o kryteria podmiotowe. Solidarny charakter tego zobowiązania wyklucza możliwość rozdzielenia go na poszczególnych podatników, z zastosowaniem zróżnicowanych, z uwagi na właściwości podmiotowe poszczególnych podatników, stawek opodatkowania.

W związku z poczynionymi ustaleniami organ uznał, że nieruchomość drogowa stanowiąca m.in. współwłasność odwołujących powinna być opodatkowana podatkiem od nieruchomości w stawce przewidzianej dla działalności gospodarczej.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.G. wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów:

1) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "o.p.", poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego,

2) art. 191 § 1 w zw. z art. 122 oraz 187 § 1 o.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów,

3) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. w zw. z § 1 ust. 1 lit a Uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] 2015 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnianiu skarżący podniósł, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz osób prawnych. Skarżący stwierdził, że opodatkowanie nieruchomości gruntowej najwyższą stawką podatku wymaga stwierdzenia jej związania z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zaliczenie nieruchomości do takiej kategorii wymaga z kolei stwierdzenia jej związków z prowadzeniem tejże działalności. W sytuacji, gdy nie da się ustalić tegoż związku, nieruchomość taka powinna być traktowana jako nieruchomość niezwiązana

z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skarżący wskazał, że w zakresie opodatkowania nieruchomości znajdującej się we współposiadaniu przedsiębiorcy i innego podmiotu w doktrynie przyjmuje się, że sam fakt współposiadania przez przedsiębiorcę nie jest dostateczną przesłanką do opodatkowania tej nieruchomości jako związanej z działalności gospodarczej. Przedsiębiorca bowiem powinien wykorzystywać daną nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej, aby można ją było opodatkować najwyższymi stawkami. Uznanie jej za zawiązaną z działalnością gospodarczą wymaga stwierdzenia nie tylko tego, że jednym z jej współposiadaczy jest przedsiębiorca, ale również tego, że nieruchomość ta służy tej działalności. Skarżący zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poczyniło w powyższym zakresie jakichkolwiek ustaleń, ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie jest przez żadnego ze współwłaścicieli wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej w istocie przedmiotowa nieruchomość stanowi bowiem działkę drogową, która nie służy działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem wskazane decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania art. 187 § 1 i 191 o.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Przepis ten stanowi, że opodatkowaniu podatkiem nieruchomości podlegają m.in. grunty, a jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6 (w sprawie przesłanki art. 3 ust. 4a-6 u.p.o.l. nie występowały).

Przedmiotem zaistniałego sporu jest kwestia wysokości stawki podatku od nieruchomości gruntowej, której współwłaścicielami są osoby fizyczne a ponadto dwie osoby prawne, które prowadzą działalność gospodarczą w formie spółek prawa handlowego. W art. 5 ust. 1 u.p.o.l. ustawodawca udzielił radzie gminy kompetencji do określenia w drodze uchwały wysokości stawek podatku od nieruchomości, wskazując stawki maksymalne, przy czym dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków określono wyższą maksymalną stawkę podatku, niż dla innych nieruchomości. W art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. w związku z § 1 ust. 1 lit. a Uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] 2015 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od podatku od nieruchomości (Dz.Urz.Woj.Pom. z 2015 poz. 4034) określono stawkę podatku dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w wysokości 0,80 gr. Skarżący zarzuca, że nieruchomość nie ma związku z prowadzoną przez spółki będące jej współwłaścicielami (odpowiednio w 270/3822 częściach i 546/3822 częściach) działalnością gospodarczą.

Z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.o.l. wynika, że przy wymiarze podatku od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków nie ma znaczenia. Organ winien zatem badać w toku postępowania okoliczność związania gruntów z prowadzeniem działalności gospodarczej. W art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ustawodawca wprowadził definicję legalną pojęcia gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wskazując, że są to grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2 (przy czym przesłanki ust. 2 nie zachodzą w niniejszej sprawie).

Organ stwierdził, że obie spółki, które są współwłaścicielami nieruchomości prowadzą działalność gospodarczą i posiadają przedmiotową nieruchomość zgodnie z art. 206 k.c., co skutkuje zastosowaniem stawki podatku od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dla wszystkich współwłaścicieli.

Organ słusznie wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy od całej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.

Art. 366 k.c. regulujący instytucję solidarności dłużników stanowi, że kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników), a wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela. Ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty. Jednoznaczne brzmienie przepisu nie pozwala ustalić obowiązku podatkowego odrębnie w stosunku do każdego ze współwłaścicieli, proporcjonalnie do posiadanych udziałów w nieruchomości. Organ opodatkowując współwłaścicieli wydaje decyzję dotyczącą całej nieruchomości, bez wyszczególnienia udziałów poszczególnych współwłaścicieli, nie może zatem odrębnie ustalić wysokości podatku dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz osób, które takiej działalności nie prowadzą. Natomiast sposób rozliczeń między dłużnikami solidarnymi z tytułu uiszczenia podatku od nieruchomości jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Zgodnie bowiem z art. 376 k.c. jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych, a część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.

W sytuacji gdy zobowiązanie podatkowe obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli przedmiotu opodatkowania, nie ma usprawiedliwionych podstaw do różnicowania stawki podatku w oparciu o kryteria podmiotowe. Solidarny charakter tego zobowiązania wyklucza możliwość rozdzielenia go na poszczególnych podatników, z zastosowaniem zróżnicowanych, z uwagi na właściwości podmiotowe poszczególnych podatników, stawek opodatkowania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. I SA/Bd 600/15).

Organ przyjął, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę nieruchomości skutkuje tym, iż budynek, budowla i grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu według wyższych stawek podatkowych. W definicji z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie ma bowiem warunku faktycznego wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, a okolicznością istotną jest sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę. Interpretacja ta jest zgodna z wykładnią językową tego przepisu.

Skarga zasługuje jednak na uwzględnienie, bowiem organ niezasadnie stwierdził, że obie spółki prowadzące działalność gospodarczą, które są współwłaścicielami nieruchomości, posiadają przedmiotową nieruchomość.

Kwestie prawa własności oraz posiadania regulowane są przez przepisy prawa cywilnego.

Zgodnie z art. 140 k.c. właściciel rzeczy może w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Posiadanie jest jednym z uprawnień właściciela. Do atrybutów korzystania z rzeczy tradycyjnie zalicza się uprawnienia do posiadania (ius possidendi), do używania rzeczy (ius utendi), do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy (ius fruendi) oraz do dyspozycji faktycznych (ius abutendi).

Posiadanie może także nie być związane z uprawnieniami właścicielskimi i sprowadzać się wyłącznie do określonego stanu faktycznego. Art. 336 k.c. stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Fakt bycia współwłaścicielem nieruchomości przesądza o istnieniu uprawnienia do współposiadania nieruchomości, nie przesądza jednak okoliczności jej rzeczywistego posiadania.

Z definicji współwłasności zawartej w art. 195 k.c. wynika, że ten stosunek prawnorzeczowy ma trzy podstawowe cechy: jedność przedmiotu, wielość podmiotów i niepodzielność wspólnego prawa. Określenie, że w wypadku współwłasności prawo własności przysługuje kilku osobom niepodzielnie, oznacza, iż pomimo istnienia takiej współwłasności rzecz nie jest podzielona i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje wyłączne prawo do jej fizycznie określonej części; przeciwnie, każdy ze współwłaścicieli ma jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem innych współwłaścicieli. W doktrynie przyjmuje się, że uprawnienie współwłaściciela do współposiadania rzeczy wspólnej polega na tym, że tak jak każdy inny współwłaściciel może on posiadać całą rzecz i korzystać z niej. Jest to więc uprawnienie wspólne, bowiem żadnemu współwłaścicielowi nie przysługuje z tytułu udziału we własności prawo do wyłącznego korzystania (posiadania) z określonej części rzeczy. Korzystanie z rzeczy wspólnej przez jednego ze współwłaścicieli uzasadnia żądanie rozliczenia się przez niego z pobranych w ten sposób korzyści, jeżeli wykraczało poza granice zakreślone w art. 206 k.c.

Z art. 206 k.c., regulującego zakres współposiadania przez współwłaścicieli, wynika, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Ustawowy zakres prawa do współposiadania zależy zatem od tego w jakim zakresie daje się ono pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli, co z reguły zależy od charakteru rzeczy wspólnej i możliwość jej wykorzystywania (przykładowo zakres ten wyglądać będzie inaczej w przypadku nieruchomości i ruchomości).

Art. 206 k.c. ma charakter dyspozytywny, w związku z czym nie wyłącza odmiennego uregulowania przez współwłaścicieli (lub w drodze orzeczenia sądu) zakresu i sposobu posiadania rzeczy wspólnej. Współwłaściciele mogą zatem współposiadać rzecz wspólną na innych zasadach niż przewidziane w art. 206 k.c. zgodnie z ich wolą, wyrażoną nawet w sposób konkludentny, a tego rodzaju podzial quoad usum jest podziałem trwałym, choć nie definitywnym. Dopuszczalne jest przekazanie w drodze umownej nieruchomości wspólnej do korzystania tylko niektórym współwłaścicielom, z wyłączeniem pozostałych, za ich zgodą. Współwłaściciele mogą bowiem umownie zmienić ustawowe zasady współposiadania rzeczy oraz pobierania z niej pożytków i ponoszenia na nią wydatków. Nie jest bezprawne w rozumieniu art. 206 k.c. posiadanie i korzystanie z rzeczy wspólnej, gdy jeden ze współwłaścicieli rezygnuje z wykonywania tego uprawnienia na rzecz innego współwłaściciela (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2016 r. LEX nr 2061828).

Określenie wysokości podatku od nieruchomości w przypadku prawa współwłasności nieruchomości osób nieprowadzących działalności gospodarczej oraz osób prowadzących taką działalność wymaga ustalenia czy nieruchomość znajduje się w posiadaniu podmiotu gospodarczego i w jakim zakresie.

Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji, o wyborze stawki podatku decyduje gospodarczy charakter przedmiotu opodatkowania, a nie właściwości podmiotowe podatników. W sytuacji, gdy o wyborze stawki podatku decyduje gospodarczy charakter przedmiotu opodatkowania, organ winien ustalić, czy przedmiot opodatkowania posiada taki charakter.

Wskazać należy, że w przypadku współwłaścicieli, każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się to pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Już zakres samego prawa do posiadania wynikający z art. 206 k.c. może zatem być ograniczony do części nieruchomości, musi on bowiem pozostawać w zgodzie z uprawnieniami pozostałych podmiotów. Uwzględniając okoliczność, że między współwłaścicielami mogło dojść do odmiennego niż w art. 206 k.c. uzgodnienia zakresu posiadania nieruchomości, współwłaściciel może posiadać całość nieruchomości (sam lub z innymi współwłaścicielami), posiadać część nieruchomości (sam lub z innymi współwłaścicielami) lub nie posiadać nieruchomości w ogóle.

W przypadku gdy współwłaścicielami nieruchomości są podmioty prowadzące działalność gospodarczą i nieprowadzące takiej działalności, przedmiot opodatkowania może zatem nie posiadać charakteru gospodarczego w ogóle lub posiadać go tylko w określonej części.

O ile przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie zawiera warunku faktycznego wykorzystywania gruntów na cele związane z działalnością gospodarczą, o tyle niewątpliwie zawiera on warunek posiadania ich przez przedsiębiorcę.

W przypadku współwłasności zarówno prawo do posiadania nieruchomości jak i jej faktyczne posiadanie może kształtować się w różny sposób. Organ nie może zatem w przypadku współwłasności nieruchomości poprzestać na stwierdzeniu, że jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest podmiot gospodarczy i ustalić stawkę podatku dla całej nieruchomość jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a więc będących w posiadaniu przedsiębiorcy, nie ustaliwszy uprzednio czy i w jakim zakresie grunt będący przedmiotem współwłasności znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy.

Podkreślić należy, że przeciwna interpretacja unormowania art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. prowadzi do skutków sprzecznych z zasadami sprawiedliwości. O ile bowiem, każdy z podmiotów nieprowadzących działalności gospodarczej będzie mógł wystąpić z regresem do przedsiębiorcy o zwrot uiszczonej z tytułu podatku należności, o tyle brak jest podstaw do uznania, że przedsiębiorca, będący właścicielem udziału w nieruchomości, ma obowiązek pokryć koszty podatku od całej nieruchomości jak od gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, mimo, że gruntu w takim zakresie nie posiada.

W okolicznościach niniejszej sprawy, co do zasady, jeżeli badany grunt ma przeznaczenie drogowe, może on pozostawać we współposiadaniu wszystkich współwłaścicieli, bowiem współposiadanie całej rzeczy wspólnej daje się pogodzić ze współposiadaniem pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Niemniej jednak norma k.c. ogólnie obowiązująca w tym zakresie mogła ulec w niniejszej sprawie modyfikacji przez odmienne ustalenia (wyraźne lub konkludentne) współwłaścicieli nieruchomości. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokonać ustaleń w tym zakresie. Brak posiadania nieruchomości przez współwłaścicieli będących przedsiębiorcami uniemożliwia w świetle art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. uznanie, że jest ona nieruchomością związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ przedwcześnie określił skarżącego jako osobę zobowiązaną do zapłaty podatku. Organ I instancji ustalił, że w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości jako współwłaściciel wpisany jest J.G. , natomiast w ewidencji gruntów jako współwłaściciel widnieje K.G. . Stanowisko organu, że w przypadku takiej sprzeczności pierwszeństwo maja zapisy wieczysto-księgowe nie jest w tym przypadku uzasadnione. W ewidencji gruntów znajduje się bowiem zapis, że 20 czerwca 2012 r. został zawarta umowa darowizny objęta aktem notarialnym nr [...], zmieniona aktem notarialnym nr [...], na mocy której J.G. darował K.G. cały swój udział w działce nr [...] .

Art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r., poz. 1007), stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Zgodnie jednak z art. 6 ust. 1 i 2 tej ustawy, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, a osobą w złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. W sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdowały się informacje o zmianie właściciela, organ winien zobowiązać stronę do przedłożenia wskazanych w ewidencji aktów notarialnych dotyczących przeniesienia prawa własności udziału w nieruchomości i na podstawie tego materiału dowodowego dokonać ustalenia właściciela nieruchomości. Wiedza, że treść księgi wieczystej może być niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, wyklucza bowiem możliwość powołania się na zapisy księgi wieczystej, bez dokonania ustaleń w tym zakresie.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy niezbędnych do wydania decyzji, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozstrzygając sprawę organ, winien uwzględnić zawartą w mniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.

Na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 474 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania - uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.