Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 712/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu Ł. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł w tym VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr [...], po rozpoznaniu wniosku T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

T. K. pismem z dnia [...] lipca 2011 r. wniósł o umorzenie zadłużenia z tytułu niepłacenia składek na Ubezpieczenie Zdrowotne, podnosząc, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych należności.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego wraz z odsetkami za zwłokę z uwagi na brak całkowitej nieściągalności oraz okoliczności uzasadniających umorzenie należności pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. K. wskazał na nowe okoliczności mające wpływ na merytoryczne rozpatrzenie wniosku, tj. wykazał dodatkowe obciążenia z tytułu kredytów zaciągniętych przez żonę. Skarżący zwrócił również uwagę, że przy rozpatrzeniu wniosku nie zostało uwzględnione zadłużenie wobec banków. Do wniosku dołączył: harmonogram spłaty rat w G. B. wraz z kopią dowodu wpłaty raty, harmonogram spłaty pożyczki do K. S. wraz z dowodem do wpłaty.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów umożliwiających ocenę spełnienia ustawowych przesłanek umorzenia należności.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu [...] września 2011 r. do ZUS wpłynęły następujące dokumenty: kopia umowy kredytu gotówkowego z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], pismo z K. S.A. przypominające o terminach płatności ugody zawartej w dniu [...] sierpnia 2011 r., harmonogram spłat kredytu w B. P. F. z dnia [...] lutego 2010 r., zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia [...] lutego 2011 r., postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r. o przyznaniu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym, żądanie udzielenia wyjaśnień z dnia [...] lutego 2011r.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że analizie zostały poddane wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym załączone do wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. oraz dołączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ przywołał treść art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek, w tym odsetki za zwłokę, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 powołanej ustawy wymienia enumeratywne okoliczności, w których zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia. Należą do nich: śmierć dłużnika, który nie pozostawił żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji, oddalenie przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzenie postępowania, zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, nie zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nieznaczna wysokość kwoty zaległych składek, nie przekraczająca kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, oczywisty brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Natomiast art. 28 ust.3a powołanej ustawy stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Z powyższego rozporządzenia wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w części dotyczącej należności za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, jeżeli płatnik wykaże, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Są to w szczególności sytuacje, w których opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie organu, z analizy zgromadzonych w sprawie akt wynika, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ zadłużenie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym. Z uwagi na zbieg egzekucji sądowej z administracyjną oraz do czasu wyznaczenia organu egzekucyjnego nie można stwierdzić nieściągalności zadłużenia. Wobec powyższego nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Badając przesłanki do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ dokonał szczegółowej analizy dochodów uzyskiwanych przez skarżącego oraz małżonkę w kontekście ponoszonych wydatków związanych ze stałymi miesięcznymi opłatami i stwierdził, że obciążają one w znacznym stopniu budżet skarżącego, jednak nie mogą stanowić dla Zakładu przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami. Takiej przesłanki nie może również stanowić konieczność regulowania zobowiązań kredytowych z pominięciem zobowiązań publicznoprawnych wobec Zakładu.

Organ podkreślił, iż osoba decydująca się na podjęcie działalności w jakiejkolwiek formie, przyjmuje na siebie ryzyko prowadzenia tej działalności i ponoszenia związanych z nią kosztów. Skarżący prowadząc działalność nie dopełnił ciążącego na nim jako płatniku składek obowiązku określonego w art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, doprowadzając do zadłużenia. Obowiązek opłacania składek wynika z samego faktu prowadzenia działalności i nie jest zależny od uzyskiwanych dochodów z tej działalności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał również, że trudna sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi w rozpoznawanej sprawie wystarczającej przesłanki do umorzenia odsetek. Organ zwrócił uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący korzystał ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej udzielanych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej lub materialnej. Powyższe dowodzi, że strona nie znajduje się w sytuacji zagrażającej zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wyjaśnił, że korzystanie z tej formy wsparcia stanowi dla Zakładu dodatkowe potwierdzenie, iż dochody osoby zobowiązanej i jej rodziny nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Analizując istnienie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności, organ podniósł, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna nie stanowi dostatecznej argumentacji do skierowania należności z tytułu składek wraz z odsetkami do umorzenia. Uznanie takiej argumentacji, w świetle zasady równego traktowania dłużników, obligowałaby wierzyciela do uwzględnienia wszystkich wniosków, w których zobowiązani podnoszą problemy finansowe.

Zdaniem organu, analiza całokształtu materiału dowodowego nie wskazała także na istnienie pozostałych okoliczności przemawiających za umorzeniem należności, określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W ocenie organu, przedłożona dokumentacja medyczna niewątpliwie świadczy o problemach zdrowotnych skarżącego jednak nie stanowi dostatecznej przesłanki do umorzenia należności wraz z odsetkami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. K. zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o jej zmianę lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) błędną wykładnię przepisów prawa materialnego powołanych w zaskarżonej decyzji, w szczególności art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez uznanie braku okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7, art. 77, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a., poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy;

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym ustaleniu, że sytuacja skarżącego nie stanowi dostatecznej argumentacji do skierowania należności z tytułu składek wraz z odsetkami do umorzenia, podczas gdy sytuacja rodzinno – materialna skarżącego oraz stan zdrowia uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, a także brak uwzględnienia przez organ okoliczności, że działalność gospodarczą skarżący okresowo zawieszał, o czym informował ZUS – Inspektorat K. składając deklaracje o wyrejestrowaniu z ubezpieczenia, co uzasadnia przyjęcie, że z powodu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej skarżący nie podlegał w tym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie miał obowiązku uiszczania składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w ocenie Sądu organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszeń prawa, które uzasadniałyby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przesłanki umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne określa art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.). W świetle tego przepisu umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić przede wszystkim w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym sytuacje kwalifikowane jako całkowita nieściągalność składek określa art. 28 ust. 3 ustawy. Ponadto, z art. 28 ust. 3a ustawy wynika, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w tej sytuacji precyzuje wspomniane wyżej rozporządzenie w sprawie zasad umarzania należności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawana na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. dla przykładu wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, LEX nr 368197).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.

Decyzje administracyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie są wyłączone spod kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, jednakże kontrola ta jest pod pewnymi względami ograniczona. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się wyłącznie na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim to, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że działanie organu mieści się w granicach określonych konstrukcją uznania oraz, że organ dochował wymogów proceduralnych, nie może objąć kontrolą prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, jakie daje mu uznanie administracyjne. Wybór rozstrzygnięcia wymyka się bowiem kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Pozaprawne kryteria wyboru rozstrzygnięcia zastosowane w sprawie administracyjnej przez organ nie mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, sprawowanej – jak wyżej wskazano – wyłącznie pod kątem zgodności z prawem.

Odnosząc powyższe uwagi do decyzji będącej przedmiotem skargi Sąd stwierdza, że organ administracji publicznej odmawiając umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne nie wykroczył poza zakres uznania administracyjnego, przyznanego mu przepisem art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie uchybił też przepisom postępowania.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu administracyjnego opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając bez uchybień proceduralnych stan faktyczny sprawy. Całość tych rozważań została należycie przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 23 października 1998r., I SA/Ka 225/97; Biuletyn Skarbowy 1999, Nr 1, poz. 20). Wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.).

W stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo przyjął, iż nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie w przypadku skarżącego całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co w świetle art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych otwierałoby możliwość orzekania o umorzeniu tych należności. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z akt sprawy wynika pośrednio, że ZUS dochodzi swoich należności od skarżącego T. K. w drodze egzekucji. Dowodzi tego wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. (k. 1 akt adm.), w którym skarżący porusza dwie kwestie - umorzenia zaległości wobec ZUS oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. O wszczęciu egzekucji skarżący wspomina we wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 7 akt sąd.), kiedy podaje, że "toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku ZUS". Na temat egzekucji organ wypowiada się w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz z dnia [...] września 2011 r. W tej ostatniej organ wyjaśnia, iż zadłużenie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym, ale z "uwagi na zbieg egzekucji sądowej z administracyjną oraz do czasu wyznaczenia organu egzekucyjnego nie można stwierdzić nieściągalności zadłużenia". Z akt sprawy nie wynika jakie kwoty Zakład Ubezpieczeń Społecznych uzyskał. Wynika natomiast, że nieopłacone składki na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego objęte są hipoteką przymusową na kwotę 1 879, 85 zł wpisaną do księgi wieczystej (według zawiadomienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2011 r. – składa je skarżący uzupełniając swój dotyczących prowadzenia czynności egzekucyjnych wniosek o przyznanie prawa pomocy). W świetle innych bezpośrednich dowodów dotyczących czynności egzekucyjnych, komornik sądowy – na wniosek wierzyciela, to jest F. B. P. S.A. w W. - zajmuje wierzytelność skarżącego należną mu od Urzędu Skarbowego w K. (zajęcie wierzytelności z dnia [...] lutego 2011 r. – k. 67 akt adm.). Wcześniej bo w dniu [...] lutego 2011 r. komornik sądowy zawiadamia skarżącego o wszczęciu egzekucji (k. 113 akt adm.). na podstawie tytułu wykonawczego (zaopatrzonych w klauzulę wykonalności, bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2010 r. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 2010 r. sygn. akt I Co 144/10, którym zasądzono od dłużnika na rzecz wierzyciela, F. B. P. S.A., należność główną 4 398,81 zł i odsetki do [...] lutego 2011 r. w kwocie 1 976,69 zł). Zakład Ubezpieczeń Społecznych dysponuje również w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2011 r. innymi dowodami określającymi zadłużenie skarżącego wobec pozostałych banków. Według harmonogramu spłat kredytu [...] sporządzonego przez B. P., w dniu [...] maja 2013 r. upływa termin spłaty ostatniej raty kredytu gotówkowego (do zapłaty pozostaje jeszcze łączna kwota 3 979, 53 zł, przy kwocie zaległości wynoszącej 672,41 zł). Firma K. S.A. przypomina skarżącemu w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. o ratach wynikających z ugody z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie spłaty zadłużenia wobec P. N. F. z tytułu umowy z dnia [...] lutego 2008 r. (wg w/w "przypomnienia" 6. rata w wysokości 65.14 zł jest płatna do dnia [...] stycznia 2012 r.). Skarżący jest stroną umowy z dnia [...] marca 2008 r. zawartej z K. B. S.A. (umowa dotyczy kredytu gotówkowego z przeznaczeniem na cele konsumpcyjne w kwocie 14 475,97 zł). Ostateczny termin spłaty tego kredytu – w ratach miesięcznych po 282,45 zł - upływa w dniu [...] marca 2014r. T. K., żona skarżącego jest zadłużona w G. B. Ostatni termin płatności – według harmonogramu płatności miesięcznych rat po 144, 63 zł – przypada na dzień [...] lipca 2012 r. Z akt sprawy wynika, że rata 5. jest zapłacona przez T. K. w dniu [...] sierpnia 2011 r. W dniu [...] lipca 2011 r. T. K. reguluje ratę 42. w kwocie 336,53 zł należną K. S. Aktualny plan spłaty pożyczki nr [...] udzielonej przez w/w K. wskazuje, że w dniu [...] lutego 2014 r. płatna jest ostatnia miesięczna rata pożyczki w kwocie 324,36 zł.

Skarżący podobnie jak i jego żona są więc osobami zadłużonymi. Mają problemy ze spłatą w/w kredytów. I nie tylko. K. P. M. w dniu [...] lipca 2011 r. wzywa skarżącego do zapłaty kwoty 1 144,24 zł z tytułu zaległych rozrachunków w ramach opłat eksploatacyjnych i odpisów na fundusz remontowy, to jest kosztów utrzymania nieruchomości (skarżący posiada wraz z żoną mieszkanie przy ul. [...] w K.).

Powyższe dane świadczą, iż wysokość zaległych składek – wnioskowanych do umorzenia - jest niewielka (łącznie wynosi: 1192,33 zł, w tym: składki na Fundusz Zdrowotny 508,33 zł, odsetki za zwłokę naliczone za dzień [...] lipca 2011 r. w kwocie 596 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 88 zł) nie tylko w porównaniu do stałych miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony, ale również w odniesieniu do wysokości zaciągniętych kredytów i pożyczek w bankach oraz miesięcznych rat – wyżej opisanych. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1.198,14 zł brutto, z czego do wypłaty skarżącemu pozostaje kwota 714,78 zł z uwagi na potrącenia komornicze (299,53 zł), oraz inne potrącenia ustawowe. Żona skarżącego pobiera emeryturę w wysokości 1.089,00 zł brutto i 925,86 zł netto (wg decyzji ZUS z [...] marca 2011 r.). Zatem realny dochód jakim dysponują skarżący i jego żona wynosi 1.640,64 zł miesięcznie. Z dochodu tego skarżący opłaca następujące miesięczne wydatki: związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia, gaz) - 555 zł; zakup leków – 200 zł (wg faktury VAT z 1 grudnia 2011 r. była to kwota wyższa bo 235,94 zł); raty kredytów bankowych – 324,44 zł i 144,67 zł. Ponadto skarżący posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 49,6 m² o wartości rynkowej 130.000 złotych (akt notarialny - k. 53-55 akt adm.).

W tych okolicznościach skarżący nie może skutecznie zarzucać, że organ dopuszcza się błędu w ustaleniach faktycznych co do faktu, że sytuacja materialna nie stanowi podstawy do umorzenia ZUS. Powyższa ocena odnosi się również do zarzutu, że stan zdrowia skarżącego (leczy się z powodu cukrzycy - zaświadczenie lekarskie k. 52a akt adm.) przemawia za przyznaniem ulgi i umorzeniem wnioskowanych należności.

Jak wyżej wykazano skarżący T. K. jest zadłużony w F. B. P. S.A. Z przedłożonego zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ż. z dnia [...] lutego 2011 r. o wszczęciu egzekucji na wniosek wierzyciela F. B. P. S.A. wynika, że w związku z prowadzoną egzekucją skarżący posiada zobowiązania tytułem kosztów procesu 144 zł, kosztów zastępstwa adwokackiego w egzekucji - 300 zł , innych kosztów oraz opłaty egzekucyjnej -1 173,38 zł (k. 113 akt adm.). Małżonkowie T. i T. K. zadłużeni są w K. P. M. Sp. z o.o. Według stanu na dzień [...] czerwca 2011 r. zadłużenie wynosi1.144,24 zł (k. 65 akt adm.). T. K. zadłużona w G. B. spłaca raty w wysokości 144, 63 zł miesięcznie (k. 95 akt adm.) oraz w K. S.– od [...] września 2011 r. ma uiszczać raty miesięczne w wysokości po 324, 44 zł, kończąc na ostatniej w kwocie 324,36 zł (k. 97 akt adm.).

W tych okolicznościach bezpodstawny jest zarzut skargi o naruszeniu przez organ przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez brak – jak to twierdzi skarżący – wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Na tle tak rysującego się stanu faktycznego sprawy, skarżący nie podnosi rzeczowej argumentacji, która pozwala zanegować stanowisko organu, co do braku uzasadnionych merytorycznych podstaw przemawiającym za umorzeniem należności ZUS. W sytuacji, kiedy jest prowadzona egzekucja i skarżący ponosi z tego tytułu określone wydatki, o których wyżej mowa oraz spłaca wraz z żoną (co prawda z opóźnieniem) zobowiązania wobec banków, nieusprawiedliwiony jest zarzut, że sytuacja materialna skarżącego zostaje w postępowaniu przeprowadzonym przez organ, błędnie oceniona, w konsekwencji organ dokonuje wadliwej wykładni przepisów prawa – art. 28 ust. 3 i art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tych warunkach nieuwzględnienie wniosku skarżącego o umorzenie należności ZUS jest czynnością słuszną i właściwie uzasadnioną w świetle podanych przez organ motywów rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2011 r.

W ocenie Sądu, nie można również przypisać organowi naruszenia prawa w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwalający w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Również i w tym przypadku decyzja oparta jest na uznaniu administracyjnym, a ponadto użycie przez ustawodawcę klauzuli generalnej (pojęcia nieostrego) w postaci odwołania się do "uzasadnionych przypadków" wskazuje na to, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przytoczony przepis musi być taktowana jako rozwiązanie zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, w których egzekwowanie należności zagrażałoby egzystencji zobowiązanego. Takie intencje prawodawcy potwierdza również treść §3 przytaczanego wyżej rozporządzenia w sprawie zasad umarzania należności. Sformułowany w tym przepisie katalog (niezamknięty) sytuacji pozwalających na umorzenie należności w "uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach naprawdę skrajnych, takich jak groźba pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; przewlekła choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Dokonana przez organ analiza sytuacji majątkowej skarżącego nie pozwala na postawienie zarzutu błędnej konkluzji, iż nie zachodziły wyżej wspomniane nadzwyczajne okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem należności. Regulowanie należności, przypadających ZUS stanowi niewątpliwie obciążenie dla budżetu domowego skarżącego, jednak nie można przyjąć, aby systematyczna spłata tych zaległości (nawet w niewielkich wygospodarowanych kwotach) jest nadmiernym obciążeniem finansowym, które zagraża egzystencji skarżącego.

Wskazać przy tym trzeba, że nadanie treści pojęciu "uzasadnionego przypadku" w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji musi uwzględniać nie tylko interes zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny. W tym kontekście trzeba stwierdzić, że nadmiernie szerokie stosowanie instytucji umorzenia składek, wobec ich powszechności mogłoby spowodować zagrożenie dla stabilności finansowania systemu ubezpieczeń społecznych w kraju, jak powszechnie wiadomo, stale borykającego się z niedoborem środków.

W konkluzji należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego choć niewątpliwie jest trudna, to regulowanie zaległych należności nie zagraża realnie egzystencji zobowiązanego. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby organ odmawiając zaskarżoną decyzją umorzenia należności z tytułu składek wykroczył poza zakres przyznanej mu swobody oceny sytuacji i wyboru rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, iż zadłużenie skarżącego powstało w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej, a ryzyko związane z jej prowadzeniem ponosi zawsze płatnik, dlatego też winien poszukiwać takich rozwiązań swojej sytuacji finansowej oraz tak gospodarować posiadanymi środkami, aby spełnić w całości ciążące na nim zobowiązania. Skarżący musi być świadomy, że tak jak na każdej osobie pracującej czy prowadzącej działalność gospodarczą ciążył na nim obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wzgląd na zasadę sprawiedliwości społecznej wymaga ponoszenia odpowiedzialności za powstałe z tego tytułu zadłużenie. Od odpowiedzialności tej mogą zwolnić tylko nadzwyczajne okoliczności, które, jak słusznie zdaniem Sądu wykazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji skarżącego nie zachodzą. Oczywiście ewentualna zmiana sytuacji majątkowej skarżącego może stanowić podstawę odmiennego orzeczenia w sprawie umorzenia należności. Skarżący może zatem składać kolejne wnioski o umorzenie należności, pod warunkiem, że będą one uzasadnione zmianami w zakresie jego sytuacji.

Ubocznie należy podnieść, że sprawa zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (z dniem [...] grudnia 2006 r. wykreślono wpis dotyczący działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży detalicznej – wg decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] stycznia 2007 r.) oraz związana z tym kwestia braku obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, czy też okoliczność, że skarżący opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne w wymaganej wysokości – skarżący podnosi to w uzasadnieniu skargi sądowej - wykracza poza zakres tematyczny zaskarżonego rozstrzygnięcia (decyzji) ZUS. Zgłoszona w tym przedmiocie kwestia podlega bowiem rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu. Bez znaczenia jest więc fakt osiągania określonych przychodów z działalności gospodarczej, wykazywanych w poszczególnych okresach rozliczeniowych deklaracjami PIT 28 za 2002 r. i następne lata. Zaskarżoną decyzją ZUS odmawia umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik i grudzień 2001 r. oraz okres od marca do listopada 2002 r. mając na uwadze aktualną sytuację skarżącego.

Z tych też względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wynagrodzeniu należnym profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącemu orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.).