Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1344/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] r., nr [...] , 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.(dalej jako "ZUS" lub "organ rentowy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - dalej jako "K.p.a."), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm. - dalej jako "u.s.u.s.) - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, iż wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2016 r. zobowiązany wniósł o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek.

W wyniku rozpoznania wniosku ZUS wydał dwukrotnie decyzje o odmowie umorzenia składek:

- z dnia [...]., nr [...] - uchyloną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1414/16, oraz

- z dnia [...] nr [...] uchyloną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1246/17.

Jak zauważył ZUS, Sąd już w wyroku z 7 lutego 2017 r. uznał, że organ powinien zbadać przedawnienie na gruncie obowiązujących w dacie powstania zaległości ustaw, ustalić jakie obowiązujące wówczas przepisy regulowały instytucję przedawnienia, wskazać co powodowało przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia. Następnie organ winien ustalić, czy u.s.u.s. ma zastosowanie do zaległych składek i czy uległy one bądź nie przedawnieniu na gruncie ustawy systemowej. Sąd podkreśli, że takich ustaleń w zaskarżonej decyzji zabrakło. Ponadto dodał, że organ rentowy odnosząc się do wiodącej kwestii przedawnienia podniósł tylko, że podejmował czynności zmierzające do odzyskiwania należności doręczając odpisy tytułów wykonawczych, dokonując wpisu do hipoteki przymusowej oraz nadmieniając, że została również podpisana umowa o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, która uległa rozwiązaniu wobec jej niewykonania przez zobowiązanego. W ocenie Sądu do akt sprawy nie załączono jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej dokonane przez organ czynności, które spowodowały ingerencję w bieg terminu przedawnienia i wydłużenie możliwości dochodzenia składek z 5 lat do 10 lat. Jednocześnie WSA nakazał by w ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS uwzględnił zastrzeżenia Sądu co do konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s.

W dalszej kolejności organ wskazał na dokumentację zgromadzoną w toku postępowania, a dotyczącą sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego.

Rozpoznając wniosek ZUS - stosownie do wytycznych zawartych w wyroku o sygn. akt I SA/Gl 1246/17 - dokonał analizy kwestii przedawnienia należności według przepisów prawnych regulujących przedawnienie w odniesieniu do spornych zaległości, a zmieniających się na przestrzeni lat i i wyjaśnił, iż w okresie od 25 listopada 1998 r. zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikały z art. 24 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Tym samym należności te ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wskazał przy tym, iż bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W odniesieniu do należności, które nie uległy przedawnieniu na dzień 25 listopada 1998 r. obowiązywała zasada, że należności ulegały przedawnieniu po upływie okresów, o których mowa wyżej. Następnie w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r., zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu, po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5 ww. przepisu, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednocześnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. wynikało, iż bieg terminu przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r., zgodnie z ww. przepisem, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przy czym zasada ta nie miała zastosowania do należności, które wygasły przed dniem 1 stycznia 2003 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw. Ostatecznie organ rentowy wskazał, że stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednak do 31 grudnia 2011 r. przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. ZUS podkreślił przy tym, iż 5 -letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. poz. 1378). Jednak w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.su.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a więc jak w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Zaznaczył przy tym, że zgodnie z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5 - 5c u.s.u.s., nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednak po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Jednocześnie organ podniósł, że podejmował czynności zmierzające do odzyskania należności o przymusowe dochodzenie należności wskazując daty doręczenia tytułów wykonawczych, jak również fakt wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieściągalność należności. Ponadto ZUS stwierdził, że w dniu 29 stycznia 1998 r. został zawarty układ ratalny na spłatę zaległych składek, jednakże z uwagi na niespełnienie warunków umowy (brak wpłat) układ uległ rozwiązaniu w dniu 13 maja 1998 r.

Badając bieg terminu przedawnienia organ wskazał, że w dniu [...] dokonano wpisu do hipoteki przymusowej na zadłużenie za okres 07/1993 do 06/1995 na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], zaś wpis o zabezpieczeniu na rzecz ZUS jest nadal aktualny.

Tym samym ZUS stanął na stanowisku, że zarówno prowadzone przymusowe dochodzenie jak i zawarta umowa ratalna spowodowały ingerencję w bieg terminu przedawnienia i wydłużenie możliwości dochodzenia składek z 5 lat do 10 lat. W konsekwencji stwierdził, że składki na ubezpieczenie społeczne uległyby przedawnieniu każdorazowo w datach wskazanych w tabeli na str. 8 decyzji tj. w okresie od 16 marca 2004 r. do 16 lipca 2005 r.

ZUS wyraził przy tym pogląd, że z uwagi jednak na dokonany wpis do hipoteki przymusowej ww. należności nie ulegają przedawnieniu, co jego zdaniem wynika z powołanego uprzednio art. 24 ust. 5 u.s.u.s., a obowiązującego od 1 stycznia 2003 r. Zdaniem organu przepis ten ma zastosowanie do należności nieprzedawnionych na dzień wejścia w życie przepisów, a wobec powyższego zadłużenie na koncie płatnika jest aktualne i wymagalne. Organ stanął bowiem na stanowisku, że w związku z utratą mocy z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisów ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r., poz. 137) oraz nowelizacją z dnia 1 stycznia 2003 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do należności z tytułu składek do grudnia 1998 r. mają zastosowanie znowelizowane przepisy.

Jednocześnie w kwestii zastosowania w sprawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. - w kontekście uznania przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. - ZUS wskazał, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane tylko i wyłącznie w przedmiocie zgłoszonej skargi konstytucyjnej, co jest wyrazem zasady nieingerowania przez Trybunał w obowiązujące przepisy prawa ponad przedmiot skargi. Przywołane orzeczenie Trybunału rozstrzygało zatem wyłącznie o konstytucyjności przepisów art. 33 § 2 w związku z art. 33 § 1 oraz art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, czyli ustawy, która jest aktem prawnym zawierającym ogólne unormowania prawa podatkowego materialnego i procesowego, odnoszącym się wprost do podatków w rozumieniu art. 6 tej ustawy. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podniósł, że w dacie wydawania orzeczenia, przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej już nie obowiązywał, natomiast jego treść została zamieszczona - po nowelizacji - w przepisie art. 70 § 8 tej ustawy. Ten ostatni przepis nie był wprawdzie formalnie przedmiotem orzekania, lecz w sposób oczywisty mają do niego zastosowanie te sama zastrzeżenia konstytucyjne, które podniesione zostały w omawianym wyroku. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego uzasadnia to konieczność podjęcia przez ustawodawcę - w ramach realizacji wyroku - działań mających na celu wyeliminowanie z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p.. Tak zaprezentowane stanowisko Trybunał Konstytucyjny może skłaniać sądy administracyjne do stosowania prokonstytucyjnej wykładni art. 70 § 8 O.p., gdyż posiada treść praktycznie tożsamą w porównaniu z tą, jaką posiadał zakwestionowany przez Trybunał art. 70 § 6 O.p..

W ocenie ZUS zastosowanie tego rodzaju wykładni w odniesieniu do art. 24 ust. 5 u.s.us. jest nieuzasadnione i nie znajduje racjonalnych podstaw, gdyż u.s.u.s. zawiera przepis art. 31 wskazujący konkretne przepisy Ordynacji podatkowej, które należy stosować do należności z tytułu składek odpowiednio, czyli z uwzględnieniem specyfiki ustawy systemowej. Podkreślił, że w art. 31 u.s.u.s. nigdy nie było odesłania do treści art. 70 § 6, ani też do aktualnego brzmienia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Tym samym, zdaniem organu rentowego, w odniesieniu do stwierdzonej niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. wysnuć trzeba wniosek, że pozostaje ona bez znaczenia dla należności z tytułu składek, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Według ZUS analogiczne brzmienie art. 24 ust. 5 ustawy systemowej i uznanej za niekonstytucyjną normy art. 70 § 6 O.p. nie może być podstawą do uznania, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie do art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Zasadą jest bowiem domniemanie konstytucyjności powszechnie obowiązującej i nieuchylonej normy prawnej.

Tym samym organ dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. i stwierdził, że przesłanki wymienione w tych przepisach, jak również w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) nie zostały spełnione. Ostatecznie uznał, że zgromadził kompletny materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 K.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 powołanego Kodeksu. Organ w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją oceną opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej umorzenia składek ZUS za okres: 1994 i 1995 r., przy jednoczesnym potwierdzeniu, iż skarżący jest zobowiązany do zapłacenia składek za okres wskazany decyzją, podczas gdy z uwagi na upływ okresu przedawnienia wskazany treścią art. 24 ust. 1 ww. ustawy na dzień wymagalności składek (5 lat) winno dojść do zaniechania podejmowania w stosunku do skarżącego jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, co też winno wpłynąć na decyzję ZUS W zakresie umorzenia składek, co najmniej wpisując się w zakres przesłanki określonej treścią art. 3a ustawy tj. "w uzasadnione przypadki umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności";

b) art. 35 ust. 3 i 4 w zw. z art. 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych poprzez nieprawidłowy brak zastosowania przepisu, a w związku z tym pominięcie zasady przedawnienia należności składkowych po upływie 5 lat określonej w ust. 3 oraz zasady braku możliwości dochodzenia składek w każdym przypadku, gdy od terminu płatności składek upłynął termin 10 lat;

c) art. 109 u.s.u.s. poprzez nieprawidłowy brak zastosowania tego przepisu w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie pominięcie zasady rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne płatnych do dnia 31 grudnia 1998 r. na podstawie przepisów tymczasowych;

d) art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, poprzez zastosowanie tego przepisu w stosunku do należności składkowych skarżącego z lat 1994 i 1995, przy wpisie zabezpieczenia hipotecznego w 1995 r., kiedy to brzmienie przepisu art. 24 ust. 5 ustawy do zmiany ustawowej z dnia 18 grudnia 2002 r. było zupełnie inne (nie dotyczyło zabezpieczenia hipotecznego), a przepis w obecnym brzmieniu wprowadzony został na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 18 grudnia 2002 r. nie zawierającej przepisów tymczasowych regulujących sytuację dotychczasowych (powstałych do zmiany ustawowej) należności składkowych zabezpieczonych hipotecznie, przy czym przed wprowadzeniem u.s.u.s. obowiązywała treść ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych nie zawierająca przepisu odpowiadającego treści przepisu art. 24 ust. 5 ww. ustawy;

e) art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu z uwagi na jego nieprawidłową, niekonstytucyjną wykładnię, dokonaną pomimo niezgodności przepisu z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, stwierdzonej na podstawie wyroku Trybunału SK 40/12 dotyczącego art. 70 § 6 O.p., analogicznego dla zapisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s., mogącego znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 maja 2007 r., wskazujący że stwierdzenie niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym, z uwagi na nieuprawnione i niezgodne z konstytucją całkowite wyłączenie przedawnienia należności publicznoprawnych na podstawie arbitralnych kryteriów (formy zabezpieczenia należności), przy wskazaniu iż prawidłowa wykładnia w/w przepisu winna prowadzić do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego po upływie ogólnego okresu przedawnienia (10 lat), eliminując możliwość egzekwowania od skarżącego należności przedawnionych i wpływając na działanie ZUS poprzez umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem o umorzenie należności składowych skarżącego z uwagi na brak należności składkowych jakich ZUS mógłby dochodzić od skarżącego;

f) art. 24 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 5 k. c. poprzez niezastosowanie w/w przepisów i wydanie decyzji odmownej pomimo upływu terminu przedawnienia wskazanego treścią tego przepisu a liczonego od dnia wykonania ostatniej czynności egzekucyjnej ([...]- umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy) w stosunku do kwoty przewyższającej zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości gruntowej odwołującego o numerze: [...] i [...] położonych w K., dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze: [...] tj. kwoty: 5.749,32 złotych, gdzie przy prawidłowym zastosowaniu w/w przepisów ZUS winien ograniczyć swoje czynności egzekucyjne do kwoty wskazanej W treści księgi wieczystej, tj. do kwoty 5.749,32 złotych co najmniej z uwagi na treść art. 68 ustawy O księgach wieczystych i hipotece ograniczającej odpowiedzialność do wysokości sumy pieniężnej wskazanej w treści księgi wieczystej, przy wskazaniu iż za takim rozumieniem treści przepisu przemawia również treść art. 5 k.c., a to zwłaszcza w zestawieniu wysokości należności składkowej skarżącego w łącznej kwocie: 2.533, 46 złotych W zestawieniu z wysokością wyliczonych przez ZUS odsetek w kwocie: 10.096 złotych, przy jednoczesnym wskazaniu braku podejmowania ze strony ZUS jakichkolwiek czynności egzekucyjnych przez ponad 15 lat, które to działanie ZUS doprowadziło do naliczenia tak znacznej wysokości odsetek z uwagi na brak świadomości skarżącego co do dalszego istnienia zadłużenia względem ZUS.

2) naruszenie przepisów prawa proceduralnego, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a to ze względu na nie przeprowadzenie wszelkich mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy dowodów, w tym: zaniechanie w zakresie weryfikacji akt płatnika /akt ubezpieczonego w ZUS pod kątem istnienia okresu przedawnienia wpływającego na decyzję, a poprzez to nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji przy niepełnym stanie faktycznym, bez uwzględnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

b) wydanie decyzji bez uwzględnienia wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w treści uzasadnienia wyroku z dnia 1 marca 2018 roku (sygn. akt: I SA/Gl 1246/17), tj. z pominięciem:

- wskazanej na stronie 17 uzasadnienia wyroku oceny prawnej niemożliwości obowiązywania przepisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s. wykluczającego możliwość przedawnienia zobowiązań względem ZUS w przypadku zabezpieczenia hipotecznego z racji na niekonstytucyjność tego przepisu, wobec czego ZUS winien przyjąć ogóle zasady przedawnienia po okresie 10 - letnim, potwierdzonej przez NSA w treści wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r. II FSK 1197/12;

- wskazanej w treści uzasadnienia wyroku (w tym na stronie 18 uzasadnienia) konieczności przedstawienia oryginałów dokumentacji/uwierzytelnionych odpisów dokumentacji., na podstawie której ZUS ustalił istotne okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza fakt doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych; doręczenia skarżącemu ogłoszenia o wpisie hipoteki do ksiąg wieczystych (w treści uzasadnienia decyzji ZUS wskazuje w dalszym ciągu na kopie dokumentacji);

- sygnalizowanej na stronie 11 uzasadnienia ww. wyroku konieczności wskazania jakich składek dotyczy sprawa;

- sygnalizowanej na stronie 12 uzasadnienia ww. wyroku konieczności wskazania daty przedawnienia należności składkowych i uzasadnienia dla przyjętej przez ZUS daty przedawnienia należności;

- analizy przepisów ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin;

- analizy sprawy pod kątem przedawnienia na gruncie ww. ustaw obowiązujących przed 1998 r. - ustalenia czy u.s.u.s. ma zastosowanie do zaległych składek z lat: 1994 i 1995, czy ustawa ta zawierała regulacje pozwalające na odmienne traktowanie przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipotecznie.

- ustalenia czy zapis art. 24 ust. 5 - 5c u.s.u.s. obowiązujący w okresie od dnia 1 stycznia 2003 roku do dnia 30 czerwca 2004 r. może obowiązywać w zakresie należności składkowych zabezpieczonych hipotecznie przed 2004 r. (1995 r.).

Tym samym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z dnia [...] i zobowiązanie ZUS w określonym terminie do wydania decyzji przy uwzględnieniu okresu przedawnienia należności ZUS wskazanej treścią wyroku WSA z dnia 1 marca 2018 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik odwołał się do wyroku Sądu z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1246/17 oraz wytycznych zawartych w jego uzasadnieniu i uznał wydaną przez ZUS decyzję za nieprawidłową. Pełnomocnik wskazał na błędy proceduralne polegające na braku realizacji wytycznych zawartych w ww. wyroku WSA uchylającym poprzednią decyzję organu przedstawionych szczegółowo w treści zarzutu. ZUS nie zgodził się z oceną prawną WSA dot. okresu przedawnienia, nie dostosował okresu przedawnienia do regulacji ogólnych, jakie winny obowiązywać organ z racji stanowiska TK oraz NSA w zakresie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ZUS nie przedstawił nadto oryginałów dokumentacji, na podstawie której przyjął, iż doszło do przerwania okresów przedawnienia. Organ nie wskazał również, jakich składek dochodzi od skarżącego, nie wyjaśniając również z jakiej przyczyny przyjął datę dzienną przedawnienia należności wyszczególnioną w treści uzasadnienia decyzji.

Ponadto pełnomocnik podniósł, że z uwagi na błędy proceduralne doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Oświadczył przy tym, iż pkt 1) petitum skargi zawiera zarzuty ewentualne, które to zostały sformułowane jedynie z ostrożności procesowej. Podkreślił, że na etapie formułowania uprzednio złożonych skarg, ZUS nie zastosował w sposób odpowiedni treści art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. Dochodzi on bowiem od skarżącego należności składkowych sprzed 23 lat, przy czym przez ponad 15 lat nie nie podejmował w stosunku do skarżącego żadnych czynności egzekucyjnych dotyczących tych składek. Skarżący był w związku z tym przekonany, że należności składkowe za okres 1994 - 1995 roku zostały już dawno przez niego spłacone. Powyższe jest o tyle istotne, iż już nawet biorąc pod uwagę ww. okoliczności, ZUS winien rozważyć możliwość odstąpienia od dalszego egzekwowania od skarżącego należności składkowych sprzed 23 lat. Stanowisko to winno być tym bardziej aktualne, gdyby wziąć pod uwagę okresy przedawnienia należności składkowych. Już na tej podstawie dotychczasowe stanowisko ZUS budzi wątpliwości, przemawiając za koniecznością uwzględnienia skargi. Jak wskazuje treść art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. "uzasadnione przypadki umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności" winny zostać bowiem wzięte pod uwagę z zasady i jako takie winny prowadzić do uwzględnienia skargi. Ponadto organ w sposób nieprawidłowy odstąpił od konieczności zastosowania art. 35 ust. 3 i 4 w zw. z art. 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986 roku o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Stosując powyższe zapisy ustawy w stosunku do należności składkowych za lata 1994 i 1995 należy stwierdzić, iż należności skarżącego winny ulec przedawnieniu po okresie 5 lat.

Autor skargi oświadczył również, że zarzut stawiany w pkt 2 jest aktualny także w związku z treścią zarzutu zawartego w pkt 1c) zarzutu naruszenia art. 109 u.s.u.s., który to przepis nie został zastosowany w sprawie. ZUS uznał bowiem, iż należy stosować nowe przepisy, wskazując na konieczność zastosowania zwłaszcza art. 24 ust. 5 ww. ustawy w obecnym brzmieniu. Tymczasem art. 109 u.s.u.s. wprowadza inną zasadę rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Składki płatne do dnia 31 grudnia 1998 r. winny być rozliczane i opłacane na podstawie przepisów tymczasowych.

Jedynie w przypadku braku uwzględnienia ww. zarzutów pełnomocnik skarżącego wskazał na błędne zastosowanie przez ZUS art. 24 ust. 5 u.su.s. w obecnym brzmieniu poprzez zastosowanie tego przepisu w stosunku do należności składkowych skarżącego z lat: 1994 i 1995, przy wpisie zabezpieczenia hipotecznego w 1995 roku, kiedy to brzmienie przepisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s. pierwotnie było zupełnie inne (nie dotyczyło zabezpieczenia hipotecznego), a przepis w obecnym brzmieniu wprowadzony został na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 18 grudnia 2002 r. nie zawierającej przepisów tymczasowych regulujących sytuację dotychczasowych (powstałych do zmiany ustawowej) należności składkowych zabezpieczonych hipotecznie. Także w związku z tym zarzutem, zdaniem pełnomocnika, organ winien odstąpić od zasady stosowania art. 24 ust. 5 u.su.s. w obecnym brzmieniu w stosunku do należności powstałych ponad 7 lat przez wejściem wżycie ustawy.

Ponadto, w ocenie autora skargi, organ nie dokonał również prawidłowej wykładni art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ze względu na nieprawidłową, niekonstytucyjną wykładnię, dokonaną pomimo niezgodności przepisu z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Pełnomocnik podkreślił, ze niekonstytucyjność przepisu stwierdzona została na podstawie wyroku Trybunału SK 40/12 dotyczącego art. 70 § 6 O.p., analogicznego dla zapisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s.. Wskazał, iż powyższe stanowisko wyrażone zostało przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 29 września 2015 r. (sygn. akt: III Aua 2392/13) oraz w wyroku WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Ke 671/14), jak też w wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1197/12. Stosownie do treści powyższych wyroków, według pełnomocnika należności składkowe skarżącego przedawniły się najpóźniej w 2004/2005 roku, a wpis do hipoteki nie może zmienić tego twierdzenia po 12 latach od upływu terminu przedawnienia. Taką ocenę prawną przedstawił WSA w wyroku z dnia 1 marca 2018 r. Oceną tą ZUS nie poczuł się związany, w dalszym ciągu błędnie stojąc na stanowisku, wedle którego możliwe jest zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 25 ust. 5 u.s.u.s.

Ostatecznie pełnomocnik wskazał, że gdy żaden z powyższych zarzutów nie będzie miał znaczenia dla rozpoznania niniejszej skargi, istnieje konieczność uwzględnienia zarzutu stawianego w dalszej kolejności ,a opartego na treści art. 24 ust. 1 w zw. z art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 5 k.c. Nie ulega wątpliwości, iż wpis zabezpieczenia hipotecznego nastąpił w 1995 r., kiedy to brak było przepisów określających wysokość zabezpieczenia hipotecznego należności składkowych, jak też przepisów dotyczących przedawnienia takich należności. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż wpis hipoteki został określony kwotowo tj. kwotą 5.749,32 złotych. Nawet więc gdyby uznać, że odpowiedzialność skarżącego w związku z zabezpieczeniem hipotecznym istnieje, odpowiedzialność ta winna zostać ograniczona do kwoty wskazanej powyżej. Twierdzenie to jest o tyle istotne, iż należy uwzględniać również treść art. 5 k.c. Sama należność składkowa z lat 1994 - 1995 to kwota 2.533,46 złotych. Kwota ta w zestawieniu z wysokością wyliczonych przez ZUS odsetek w kwocie: 10.096 zł, to 1/4 należności składkowych. Gdyby zatem ZUS wezwał skarżącego w odpowiednim czasie do zapłaty zaległych składek, skarżący z całą pewnością dokonałby wpłaty ww. należności w terminie, obawiając się powstania dodatkowej należności związanej Z płatnością odsetek. Odstąpienie od takiego działania przez ZUS nie może obciążać odwołującego i wskazuje na nieprawidłowość działania ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że niniejsza sprawa jest rozpoznawana przez tutejszy Sąd po raz trzeci. Pierwotnie zaskarżona decyzja organu z dnia [...]., nr [...], wydana w oparciu o ten sam wniosek strony została uchylona wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1414/16. W wyroku tym wskazano, iż rolą organu będzie - wobec faktu, iż przedmiotem postępowania są składki z 1994 r. i 1995 r. - zbadanie kwestii przedawnienia tych składek na gruncie obowiązujących w dacie powstania zaległości ustaw, ustalenie jak obowiązujące wówczas przepisy regulowały instytucję przedawnienia, a także wskazanie jakie zdarzenia spowodowały przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia. W konsekwencji zaś ustalenie czy u.s.u.s. ma zastosowanie do zaległych składek skarżącego i czy uległy one bądź nie przedawnieniu na gruncie ustawy systemowej. Kolejno wydana decyzja, tj. z dnia [...] nr [...] została uchylona wyrokiem tut. Sądu z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1246/17. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd, po dokonaniu wykładni przepisów u.s.u.s.(w tym także w kontekście powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12) wskazał, że organ rentowy winien w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględnić zastrzeżenia Sądu co do konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s., wyjaśniając kwestię przedawnienia należności składkowych z uwzględnieniem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także zalecenia co do zasad prowadzenia postępowania dowodowego, w tym załączania do akt oryginalnych lub uwierzytelnionych dowodów z dokumentów, na podstawie których organ ustala istotne okoliczności faktyczne sprawy.

Z powołanych wyroków jasno wynika, że niezbędnym warunkiem podjęcia przez organ rentowy prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia (odmowy umorzenia) należności z tytułu składek było jednoznaczne wykazanie, że objęte wnioskiem należności są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Jeżeli bowiem nie nastąpiłyby zdarzenia uzasadniające zawieszenie, bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia - przedmiotowe należności w znacznej części uległyby przedawnieniu przed złożeniem przez stronę skarżącą wniosku o ich umorzenie.

Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Regulacja ta nie pozostawia wątpliwości co do swojej treści. Ustanowiona w niej zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (tak NSA w wyroku z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12). Trzeba przy tym zaznaczyć, że dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma wyłącznie ocena prawna sądu administracyjnego pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, której logiczną konsekwencją było pozbawienie mocy wiążącej zaskarżonego aktu lub czynności i która zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1071/97, LEX nr 44521).

Wymaga podkreślenia, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, LEX nr 1487724, i wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13, LEX nr 1774161). Nie jest zatem możliwe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy uznanie przez organ, że "nie podziela stanowiska sądu", jeżeli stan prawny nie uległ zmianie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.

Z podanych wyżej przyczyn, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji wydanej na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy i poprzedzającej ją decyzji ZUS w B. z dnia [...]. Sąd w składzie obecnie rozpoznającym sprawę był zobligowany przede wszystkim skontrolować, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w ww. prawomocnych wyrokach. Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się bowiem do kontroli, czy organy administracji właściwie uwzględniły wskazania zawarte w poprzednim wyroku oraz do oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Kontrolując zatem decyzje organu rentowego w świetle poczynionych wyżej uwag stwierdzić należy, że podlegają one uchyleniu, albowiem ZUS nie zastosował się do wskazań Sądu w zakresie oceny, że należności nie uległy przedawnieniu ze względu na zabezpieczenie wierzytelności organu w formie wpisu hipoteki przymusowej i możliwość ich dochodzenia z przedmiotu hipoteki.

W ostatnim z zapadłych w sprawie wyroków Sąd jednoznacznie wskazał, że "Przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. objęty jest takimi samymi zastrzeżeniami co do jego konstytucyjności jak uregulowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który brzmi analogicznie jak obowiązujący do 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Sąd, biorąc pod uwagę wyżej wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdza, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności składkowych biegł na zasadach ogólnych. Podkreślić zatem należy, że sąd administracyjny rozstrzygając konkretną sprawę dokonuje wykładni przepisów prawa materialnego mających w niej zastosowanie, a wykładnia ta powinna uwzględniać podstawowy akt prawny, jakim jest Konstytucja RP (tzw. wykładnia prokonstytucyjna). Celem zastosowania wykładni prokonstytucyjnej jest zapobieżenie sytuacji, w której doszłoby do zróżnicowania uprawnień lub obowiązków podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia składek zabezpieczonych hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1197/12). Ta konkluzja jest uprawniona z uwagi na zbieżność regulacji art. 24 ust. 5 u.s.u.s. z przepisami, których dotyczą wskazane przez Trybunał Konstytucyjny zastrzeżenia konstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej".

Tak sformułowana ocena w sposób wyraźny przesądza, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. objęty jest takimi samymi zastrzeżeniami co do jego konstytucyjności, jak uregulowanie zawarte w art. 70 § 8 O.p. (który brzmi analogicznie, jak obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 O.p.), co w konsekwencji oznacza, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia jej zobowiązań wobec ZUS zabezpieczonych hipoteką, a termin przedawnienia należności biegnie na zasadach ogólnych.

Pomimo tak sformułowanej oceny, w zaskarżonej decyzji organ uznał, że zastosowanie powyższej wykładni jest nieuzasadnione i nie znajduje racjonalnych podstaw, gdyż art. 31 u.s.u.s. nie zawiera odesłania do art. 70 § 6 czy art. 70 § 8 O.p.

Zgodzić się w tym miejscu trzeba, że w art. 31 u.s.u.s. brak jest odesłania do wskazanych przepisów O.p. To zaś powoduje, że autonomiczną i kompleksową regulację w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek stanowią przepisy art. 24 ust. 4 i 5 u.s.u.s. Jednakże nie oznacza to, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji - wydanej m.in. na podstawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s., skład orzekający może pominąć orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, a w szczególności treść jego uzasadnienia, z którego jednoznacznie wynika, iż rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w sposób jaskrawy stoi w sprzeczności z przepisami Konstytucji. Jak wyjaśnił bowiem Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt SK 36/06 (OTK ZU 50/6/A/2007) "stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem".

Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Warto w tym miejscu powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2706/17 wydanego na kanwie podobnej sprawy, w którym NSA wskazał, że obowiązkiem sądów jest dokonywanie kompleksowej interpretacji prawa, uwzględniającej nie tylko czysto językowe brzmienie danej jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, ale również jego wykładnię systemową i celowościową. W ramach takiej wykładni konieczne jest też zadbanie o to, by rozumienie przepisu było zgodne z hierarchicznie wyższymi aktami prawnymi, w tym przepisami rangi konstytucyjnej (zob. też wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1874/17). Podobnie w kwestii możliwości uznania za niekonstytucyjny przepisu, który formalnie nie był przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, ale którego treść normatywna jest tożsama z brzmieniem przepisu, którego niezgodność z Konstytucją została przez Trybunał Konstytucyjny orzeczona, wypowiadają się również przedstawiciele doktryny (por. komentarze do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej autorstwa Leonarda Etela (L. Etel (red.), R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Wolters Kluwer Polska, 2017, wersja internetowa LEX-online, pkt 8 oraz Janusza Zubrzyckiego (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, 2016, s. 442 - 443)).

Mając na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego należy powtórzyć za sądem poprzednio orzekającym w sprawie, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności biegnie na zasadach ogólnych (por. też wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 160/17).

Tym samym za nieuprawnione należało uznać stanowisko organu, który wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 153 p.p.s.a. odstępuje od oceny prawnej wyrażonej w uprzednio wydanym wyroku tutejszego Sądu, mimo iż stan prawny nie uległ zmianie. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, a skoro tak to zaskarżone rozstrzygnięcie nie mogło się ostać w obrocie prawnym.

Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi, albowiem reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma zastosowanie również w odniesieniu do stron postępowania, jak i Sądu. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę był bowiem związany wyrokiem z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1246/17 w całości, a zatem również w kwestii oceny prawnej dotyczącej kwestii zastosowania przepisów u.s.u.s. W wyroku tym zostało bowiem stwierdzone, iż "Podsumowując stwierdzić należy, że regulacje ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązujące do 31 grudnia 2002 r. dotyczące przedawnienia zasadniczo nie odbiegały od tych, jakie zawierała ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (por. ww. przepis art. 35 ust. 3 i 4 tej ustawy). Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Po wprowadzonych ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. zmianach przepisów art. 24 ust. 4-6, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto - co szczególnie istotne w sprawie - zgodnie z art. 24 ust. 5 nie ulegały przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogły być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Oznacza to, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności z tytułu składek stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie, zawieszenie oraz zabezpieczenie o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie". Wyrok w tej części ma powagę rzeczy osądzonej, a zatem Sąd ma obowiązek ją uwzględnić. Jednocześnie z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. nie jest możliwe podnoszenie przez stronę zarzutów, w zakresie w jakim organ zastosował się do dokonanej wykładni, albowiem prowadziłoby to w konsekwencji do podważania zapadłego wyroku. Taka zaś sytuacja może mieć miejsce jedynie w skardze kasacyjnej z uwagi na treść art. 173 p.p.s.a.

W świetle powyższego należało uznać, że w niniejszej sprawie fakt dokonania wpisu do hipoteki przymusowej pozostał bez wpływu na bieg terminów przedawnienia na zasadach ogólnych. Jednocześnie z zaskarżonej decyzji wynika, że należności uległy przedawnieniu w okresie od 16 marca 2003 r. do 16 lipca 2005 r., zgodnie z przedstawioną na stronie 8 zaskarżonej decyzji tabelą, a zatem z upływem lat 10, na co wskazał Sąd w ww. wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w nn. wyroku zarówno co do niemożności powołania się na art. 24 ust. 5 u.s.u.s., jak i kwestii terminu przedawnienia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. O kosztach postepowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, orzeczono na mocy art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a.