Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 759/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 135, art. 152, art. 200, art. 202 par. 2, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 48, art. 3 pkt 6, 7a i 8, art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190 ust. 1, 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. i A. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2007 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2006 r., nr [...], 2. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lipca 2006 r., nr [...] oraz punkt 2 postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lutego 2005 r., nr [...], 3. określa, iż orzeczenia wskazane w punkcie 1 i 2 wyroku nie mogą być wykonane, 4. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących A. S. i A. S. kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2005 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm. – dalej jako ustawa – Prawo budowlane) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego:

1. wstrzymał roboty budowlane przy odbudowie obiektu budowlanego o konstrukcji murowanej pełniącego funkcję gospodarczą na terenie działki nr [...] położonej w O. nr [...] w gminie K.;

2. nałożył na A. i A. S. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 30 czerwca 2005 roku: zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowego obiektu budowlanego wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ stwierdził, że inwestorzy – A. i A. S. dokonali odbudowy przedmiotowego obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ocenie organu zakres wykonanych przez nich prac znacząco odbiegał od zakresu robót wskazanych w zgłoszeniu dokonanym Staroście przez inwestorów w dniu 14 września 2004 roku, albowiem dokonano rozbiórki dachu oraz części ścian obiektu budowlanego i dokonano ich odbudowy z pustaków betonowych, podczas gdy zgłoszenie obejmowało zamiar wymiany pokrycia dachowego z papy na blachę falistą oraz zamurowania trzech okien. Zdaniem organu, z analizy art. 28, art. 29 i art. 30 ustawy – Prawo budowlane wynika, że przedmiotowa inwestycja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z powyższym organ wszczął postępowanie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane, mające na celu legalizację opisanej samowoli budowlanej.

Decyzją nr [...], której data nie została oznaczona, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. i A. S. rozbiórkę przedmiotowego budynku, wskazując w uzasadnieniu decyzji, iż inwestorzy nie wykonali obowiązków nałożonych na nich postanowieniem tego organu z dnia 7 lutego 2005 roku.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 20 czerwca 2006 roku, nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. i A. S., uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji celem dokonania przez ten organ oceny dokumentów przedłożonych przez inwestorów w wykonaniu obowiązków nałożonych postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia 7 lutego 2005 roku. Organ odwoławczy wskazał nadto, że decyzja organu pierwszej instancji jest niewykonalna albowiem nie zawiera daty wydania, co jednocześnie narusza art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy przez organ pierwszej instancji inwestorzy przedłożyli w dniu 12 lipca 2006 roku decyzję Wójta Gminy z dnia 31 marca 2005 roku, nr [...], ustalającą A. i A. S. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbiórce istniejącego budynku chlewni i jego odbudowie ze zmianą sposobu użytkowania na budynek gospodarczy na terenie działki nr [...] we wsi O.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2006 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na art. 49 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, wezwał A. i A. S. do złożenia w miejsce nieostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji Wójta Gminy z dnia 31 marca 2005 roku, nr [...], zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uzasadniając zobowiązanie organ wskazał, iż ww. decyzja o ustaleniu warunków zabudowy nie spełnia obligatoryjnego warunku, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, ponieważ nie była ostateczna w dniu wszczęcia postępowania, to jest w dniu 10 stycznia 2005 roku.

Decyzją z dnia 26 września 2006 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. i A. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji murowanej, pełniącego funkcję gospodarczą, odbudowanego na działce nr [...], położonej w O. nr [...] gmina K.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że inwestorzy nie spełnili warunku dostarczenia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowego obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również nie dostarczyli ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. Dostarczona przez inwestorów decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie była ostateczna, zaś działka gruntu, na której zlokalizowana jest przedmiotowa budowa, znajduje się na terenie, na którym brak jest aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ pierwszej instancji stwierdził zatem, że inwestorzy nie wykonali nałożonych na nich obowiązków.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. i A. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania przyznali, że przeprowadzone przez nich prace przy przedmiotowej inwestycji przekroczyły zakres robót objętych zgłoszeniem (zgłoszenie obejmowało zmianę pokrycia dachu i zamurowanie trzech okien), ale spowodowane to było złym stanem budynku. Odwołujący się stwierdzili także, iż przedmiotowy obiekt budowlany nie został rozebrany do podstaw, a następnie odbudowany. Wskazali bowiem, że dokonali jedynie remontu budynku połączonego z częściową rekonstrukcją ścian, który można w ich ocenie nazwać także częściową przebudową istniejącego obiektu budowlanego (dawnej chlewni), nie zmieniając jego podstawowych parametrów technicznych, powierzchni zabudowy użytkowej oraz kubatury. W ocenie odwołujących się, w niniejszej sprawie winien mieć zatem zastosowanie art. 51 ustawy – Prawo budowlane. A. i A. S. podnieśli również, że orzeczony w decyzji organu pierwszej instancji obowiązek rozbiórki całego obiektu budowlanego jest niezasadny, ponieważ tylko część ścian została odcinkowo przebudowana z uwagi na zły stan techniczny budynku, bez zmian pozostały także jego fundamenty.

Decyzją z dnia 14 września 2007 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości zaskarżoną decyzję i nakazał A. i A. S. rozbiórkę szczegółowo wymienionych w decyzji elementów w odbudowanym obiekcie budowlanym pełniącym funkcję gospodarczą na działce nr [...] w O. nr [...] gmina K.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa inwestycja stanowiła odbudowę obiektu budowlanego, nie zaś remont, i jako taka, zgodnie z art. 28

w zw. z art. 3 pkt 6 ustawy – Prawo budowlane, wymagała pozwolenia na budowę. Do przedmiotowej inwestycji miała zatem zastosowanie procedura określona w art. 48 ustawy – Prawo budowlane, lecz sankcja w przepisie tym określona dotyczyć może jedynie odbudowanej części obiektu budowlanego. W wyniku przeprowadzonego na zlecenie organu odwoławczego postępowania dowodowego organ pierwszej instancji ustalił, że fundamenty oraz fragmenty ściany wewnętrznej oraz ściany przy granicy z działką nr [...] nie zostały rozebrane. Organ odwoławczy uznał zatem, że nie było podstaw prawnych do nakazania rozbiórki całego obiektu budowlanego. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie rozbiórki jedynie określonych w decyzji elementów przedmiotowego obiektu budowlanego.

Odnosząc się do argumentów odwołania organ drugiej instancji wyjaśnił, że wykonane w ramach przedmiotowej inwestycji roboty budowlane nie stanowiły remontu, co potwierdza dokumentacja fotograficzna przedstawiająca obiekt bez dachu oraz to, iż ściany w elewacji frontowej i szczytowej są wykonane w całości z nowych materiałów.

W skardze na powyższą decyzję A. i A. S. wnieśli o jej uchylenie zarzucając zaskarżonej decyzji, iż została oparta na nieprawdziwych przesłankach i jako taka jest niezgodna z prawem. Skarżący stwierdzili, że nie mieli możliwości przedstawienia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albowiem brak jest obowiązującego planu miejscowego dla działki, na której jest zlokalizowana przedmiotowa inwestycja. Stwierdzili także, iż przedmiotowy obiekt budowlany nie został rozebrany, rozebrano bowiem tylko jego część, która w trakcie prac okazała się nie nadawać do położenia nowego dachu. W ocenie skarżących, inwestorzy dokonali remontu przedmiotowego obiektu, na który nie jest wymagane pozwolenie na budowę, a jedynie zgłoszenie. Skarżący powołali się również na art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, z którego, ich zdaniem, wynika, że obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej nie wymagają pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269).

Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2007 roku oraz decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2006 roku, jak również poprzedzające ww. decyzje postanowienia organu I instancji z dnia 7 lutego 2005 roku oraz z dnia 19 lipca 2006 roku, wydane zostały na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane.

Zdaniem Sądu, wydając w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że wykonane przez skarżących roboty budowlane – ze względu na ich szeroki zakres, stanowiły odbudowę części budynku. Organ ten prawidłowo przyjął także, iż odbudowa ta wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Ponieważ skarżący przedmiotowego pozwolenia nie posiadali, słusznie organ uznał zatem, że wykonane przez skarżących prace budowlane zostały przeprowadzone w warunkach samowoli budowlanej.

Jak wynika, z niekwestionowanych w tym zakresie przez skarżących, ustaleń organu odwoławczego, skarżący rozebrali znaczną część budynku starej chlewni, położonego na działce nr [...] w O., pozostawiając jedynie fundamenty oraz fragmenty ściany wewnętrznej i ściany przy granicy z działką nr [...], a następnie, pod koniec 2004 roku, zbudowali:

▪ od strony południowej przy granicy z działką nr [...] - ścianę składającą się

z 6 warstw bloczków betonowych wraz z wieńcem żelbetowym;

▪ ścianę szczytową budynku;

▪ od strony północnej - ścianę składającą się z 2 słupów żelbetowych wraz z podciągami oraz węgarkami pod wrota wejściowe oraz ścianę wydzielonego pomieszczenia zawierającą otwory drzwiowy i okienny;

▪ część wewnętrzną ściany oddzielającej pomieszczenia złożoną z 4 warstw pustaków betonowych;

▪ strop żelbetowy pośredni nad wydzielonym pomieszczeniem;

▪ słupek żelbetowy przy ścianie przy granicy z działką nr [...] i oparty na nim podciąg żelbetowy;

▪ belki żelbetowe przy istniejącym budynku gospodarczym.

W ocenie Sądu zakres wykonanych przez skarżących prac, znacznie odbiegający od zakresu prac opisanych w zgłoszeniu z dnia 14 września 2004 roku, wskazuje na to, iż skarżący dokonali częściowej odbudowy budynku starej chlewni. O tym, że skarżący dokonali odbudowy budynku, a nie jedynie jego remontu, świadczy najdobitniej dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy, a nadto treść podpisanych przez skarżących protokołów oględzin z dnia 10 stycznia 2005 roku ("Inwestorzy dokonali odbudowy obiektu budowlanego /.../ w listopadzie i grudniu 2004 roku. /.../ Inwestorzy dokonali rozbiórki dachu oraz części ścian /.../ i wykonali ich odbudowę z pustaków betonowych w zakresie uwidocznionym na zdjęciach /nie wykonano jeszcze konstrukcji dachu/.") oraz z dnia 5 kwietnia 2005 roku ("W roku 2004 przystąpili do odbudowy budynku gospodarczego. Zostały wykonane następujące roboty budowlane /.../. Fundamenty nie zostały rozebrane ani dobudowane."). Pośrednio świadczy o tym także treść składanych przez skarżących w toku postępowania dokumentów, tj.: decyzji Wójta Gminy z dnia 31 marca 2005 roku, nr [...], ustalającej A. i A. S. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbiórce istniejącego budynku chlewni i jego odbudowie ze zmianą sposobu użytkowania na budynek gospodarczy na terenie działki nr [...] we wsi O.; wniosku o wydanie ww. decyzji, w którym skarżący stwierdzili, iż rozbiórka starego budynku chlewni jest konieczna z uwagi na jego zły stan techniczny oraz oświadczyli, że wybudują nowy obiekt gospodarczy o gabarytach takich samych jak chlewnia; projektów - architektoniczno - budowlanego i zagospodarowania działki nr [...] z maja 2005 roku, opracowanych w związku z odbudową budynku po rozebranej chlewni.

Oceny tej nie zmienia złożone przez projektantów oświadczenie z dnia 12 maja 2006 roku - dotyczące sprostowania sformułowania zawartego w ww. projekcie z "odbudowa" na "przebudowa", oraz złożony w związku z tym nowy projekt z maja 2006 roku. Poza zmianą nazewnictwa w opisie inwestycji, projekt ten zawiera bowiem tą samą dokumentację techniczną (rysunki), co projekt z maja 2005 roku.

Pojęcie odbudowy obiektu budowlanego nie jest zdefiniowane w art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ale wchodzi w zakres pojęcia "budowa". Odbudowa jest w istocie doprowadzeniem do stanu poprzedniego w sensie konstrukcji, wyglądu zewnętrznego i funkcjonalnego przeznaczenia budynku ,tyle że w "poprawionej wersji". Oznacza z reguły odtworzenie obiektu budowlanego po jego znacznym zniszczeniu, a rezultatem takich robót budowlanych jest nowy obiekt budowlany zawierający elementy wykorzystane z poprzedniego obiektu. Jeśli zatem roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym, który uległ zniszczeniu lub został rozebrany, wówczas mamy do czynienia z odbudową, która zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego zalicza się do budowy ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, jak również ze skutkami prawnymi niedopełnienia wymaganych formalności.

Definicję remontu podaje natomiast art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane. Przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym. Istota tej definicji zamyka się w rodzaju robót budowlanych (polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, ale wykraczających poza prace związane z bieżącą konserwacją), jednakże te roboty budowlane muszą być wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym. Nie mamy natomiast do czynienia z remontem, jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, lub jego znacznej części, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym. Wówczas inwestor dokonuje odbudowy, która zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 powyższej ustawy zalicza się do budowy ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, jak również ze skutkami prawnymi niedopełnienia wymaganych formalności.

Powyższa argumentacja pozwala także uznać, iż wykonane przez skarżących roboty nie stanowiły zdefiniowanej w art. 3 pkt 7a przebudowy budynku. Z zawartej w tym przepisie definicji wynika bowiem, że - podobnie jak przy remoncie, o przebudowie może być mowa jedynie wtedy gdy roboty wykonywane są w istniejącym obiekcie budowlanym, nie zaś wtedy gdy faktycznie obiekt ten jest najpierw rozbierany, a następnie odbudowywany.

Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął, że wykonane przez skarżących roboty budowlane polegały na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego (jego części), choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym, a zatem inwestorzy dokonali nie remontu, lecz odbudowy obiektu (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2001 roku, sygn. SA/Bk 852/00, ONSA 2002/2/85, zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 1999 roku, sygn. IV SA 121/97, Baza Orzeczeń LEX nr 46672).

Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego - z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro odbudowa obiektu, zgodnie z art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego, jest jedną z postaci "budowy", to wskazać należy, że przepisy art. 29 i 30 Prawa budowlanego nie przewidują zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (odbudowę) obiektu budowlanego lub jego części.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania wskazywany przez skarżących w skardze art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Z przepisu tego wynika, iż pozwolenia na budowę nie wymaga bowiem jedynie budowa ściśle określonych obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, tj.:

a) parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m,

b) płyt do składowania obornika,

c) szczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25m3,

d) naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30m3 i wysokości nie większej niż 4,50m,

e) suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21m2.

Ww. przepis dotyczy zatem niedużych budynków gospodarczych, tymczasem – jak wynika z akt sprawy – odbudowywany obiekt ma mieć około 100m2 powierzchni.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż na wykonane w niniejszej sprawie roboty budowlane wymagane było pozwolenie na budowę, którego skarżący nie uzyskali.

Inwestycja, na której przeprowadzenie wymagane jest posiadanie pozwolenia na budowę, przeprowadzona przez inwestora bez spełnienia tych wymogów, stanowi samowolę budowlaną, spotykającą się z sankcją przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego.

W dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 48 ustawy - Prawo budowlane miał następujące brzmienie:

"Art. 48. 1. Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,

a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona."

Trybunał Konstytucyjny - wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 roku, wydanym w sprawie o sygn. P 37/06, orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118, ze zm. w Dz. U. z 2006 r., nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. nr 88, poz. 587, nr 99, poz. 665 i nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2007 r. nr 247, poz. 1844.

Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. Zatem przepis art. 48 w zakresie wskazanym przez Trybunał i w części dotyczącej wskazanego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania", na skutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utracił moc z dniem 29 grudnia 2007 roku. Wyrok ten oznacza, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach, dla których nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym może być stwierdzona również ostateczną decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Jest oczywiste, że wyrok ten ma wprost zastosowanie do sytuacji skarżących, którzy w warunkach samowoli odbudowali część obiektu na terenie, na którym w chwili prowadzenia postępowania rozbiórkowego nie obowiązywał plan miejscowy i którzy w dacie wszczęcia tego postępowania nie dysponowali ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. W chwili obecnej - na skutek wydanego przez Trybunał wyroku - istnieje bowiem możliwość legalizacji dokonanej przez nich samowoli budowlanej w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy wydaną już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego.

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1360/97, nie publ. oraz z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1294/99, nie publ.). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji ( tak J. Zimmermann w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r.,

sygn. akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Wobec wydania przez Trybunał wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. w niniejszej sprawie zaistniała zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca sąd administracyjny do uchylenia wydanych przez organy decyzji - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych też względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz wydane w granicach niniejszej sprawy - postanowienie organu I instancji z dnia 19 lipca 2006 roku i punkt 2 postanowienia z dnia 7 lutego 2005 roku. O wstrzymaniu uchylonych orzeczeń Sąd rozstrzygnął stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania w postaci wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 209 w związku z art. 200, 202 § 2 i 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na uwadze, iż na rozprawie w dniu 28 maja 2008 roku skarżący wnieśli o zwrot kosztów postępowania.

Wydany wyrok oznacza, że sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić stan prawny ukształtowany opisanym powyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, przyjmując, że legalizacja samowoli budowlanej na terenie, na którym nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, może nastąpić także na podstawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, uzyskanej przez inwestorów już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego.