Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 353/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 14, art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 6, art. 7, art. 10 par.1, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Błaszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 marca 2010r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. A. Kancelaria Adwokacka, ul. [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]- (słownie: [...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- (słownie: [...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 24 grudnia 2009 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 2 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu wniosku K. M. z dnia 4 maja 2007 roku o przyznanie płatności na rok 2007 do gruntów rolnych, odmówił przyznania płatności na rok 2007 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności bezpośredniej do powierzchni innych roślin.

W ocenie organu K. M. nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem w 2007 roku zgłoszonych we wniosku działek o numerach 418/24, 418/28, 418/30, położonych w woj. [...], powiat [...], gmina C., obręb R., a tym samym nie spełnił warunków do przyznania płatności do gruntów rolnych.

Jak wskazał organ, nie można wykluczyć, że na spornych działkach wnioskodawca wykonywał pojedyncze zabiegi agrotechniczne, lecz z dokonanych ustaleń wynika, że były to działania dokonywane samowolnie na gruntach, na których gospodarowała K. S. – L. Jednocześnie, w ocenie organu w przypadku wnioskodawcy zaistniały podstawy do zastosowania art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

K. M. odwołał się od wskazanej wyżej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia 24 marca 2010 roku, Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z 2008 r. ze zm.), art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), art. 4 ustawy z 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 20, poz., 105 z 2009r.) oraz art. 4 ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 36, poz., 197 z 2010 r.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ II instancji podzielił ustalenia i stanowisko przedstawione w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji, przyjmując, że K. M. nie był faktycznym użytkownikiem spornych działek rolnych w 2007 r. i nie prowadził na nich działalności rolniczej. Zatem deklarując te działki we wniosku o przyznanie płatności dopuścił się zawyżenia sankcjonowanego potrąceniami. Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek. Posiadanie przez rolnika gospodarstwa rolnego, a nie dysponowanie tytułem prawnym, skutkuje udzieleniem pomocy finansowej tym tylko podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Organ odwoławczy w swojej decyzji stwierdził, że za tym, iż skarżący nie był posiadaczem spornych działek przemawia szereg faktów ustalonych w postępowaniu przed organem I instancji.

Wskazane wyżej decyzje wydane zostały w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu 4 maja 2007 r. K. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2007 rok na podstawie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U z 2007. nr 35 poz. 217). We wniosku zadeklarował działki o numerach 418/24, 418/28, 418/30 położone w woj. [...], powiat [...], gmina C., obręb R., o łącznej powierzchni 132, 25 ha w ramach JPO i 79.91 w ramach UPO do grup upraw podstawowych.

Gospodarstwo wnioskodawcy zostało wytypowane do kontroli na miejscu metodą analizy ryzyka, zgodnie z art. 30 ust. 1 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach oraz art. 3 ust. 2 i art. 4 ustawy z 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262).

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach 17 – 18 października 2007r. stwierdzono następujące nieprawidłowości:

– na działce o identyfikatorze A zadeklarowanej do płatności JPO o pow. 9,58ha – stwierdzono powierzchnię 8.63ha

– na działce o identyfikatorze C stwierdzono brak dobrej kultury rolnej, wskazując, że na gruntach ugorowanych nie przeprowadzono koszenia lub zabiegów uprawowych zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów, co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca

– na działce o identyfikatorze E o powierzchni zadeklarowanej 32.23ha, stwierdzono 26, 01ha oraz inne uchybienia

– na działce o identyfikatorze F zadeklarowano 7.03 ha, stwierdzono 9, 32 oraz brak dobrej kultury rolnej.

Jednocześnie, w trakcie dokonanej kontroli krzyżowej stwierdzono konflikt z innym wnioskodawcą – K. S. – L.

Jak ustalił organ I instancji, wskazane we wniosku grunty K. M. wydzierżawił od L. N., zgodnie z umową zawartą na okres od 2 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r. Te same grunty były też przedmiotem umowy dzierżawy zawartej 20 kwietnia 2005r. przez K. S. – L. i N. – reprezentowanego przez pełnomocnika T. L. Z wyjaśnień K. S. – L. wynika, że w 2005r. zawarła umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego położonego w K. k. C. o powierzchni 142 ha. Umowa została zawarta na czas nieokreślony i nie została nigdy wypowiedziana ani w inny sposób skuteczne rozwiązana. W imieniu wydzierżawiającego – L. N., na podstawie jego notarialnego pełnomocnictwa, występowała jego siostra T. L. Wiosną 2007r. K. S. – L. wpłaciła do rąk własnych L. N. łącznie 50.000 zł z tytułu nakładów, podatku rolnego i czynszu za przedmiot dzierżawy. Powyższa kwota płacona była w ratach L. N., który bywał wielokrotnie w domu świadka.

Jak ustalił dalej organ, L. N. złożył w sprawie dwa oświadczenia dotyczące prowadzonych w 2007 r. prac na spornych gruntach, które to oświadczenia pozostawały ze sobą w sprzeczności. W dniu 12 grudnia oświadczył, że jesienią 2006 r. osobiście wykonał prace uprawowe i dokonał obsiewu pól żytem ozimym, natomiast zbioru żyta dokonał za jego zgodą K. M., a w 2007 roku prace żniwne i pożniwne wykonał K. M. w obecności właściciela. Wcześniej zaś, w oświadczeniu złożonym 16 listopada 2009 r. zeznał, że nie posiadał wiedzy na temat użytkowania spornych działek latem 2007 r., gdyż przebywał w tym czasie w morzu oraz, że jak wrócił z morza w drugiej połowie września widział, że pole 418/24 było czarne. L. N. oświadczył, że od I. K. wie, że zabieg miał być wykonany na życzenie K. M. Stwierdził również, że nie ma wiedzy, kto zbierał plony. Na działce 18/30 była trawa, natomiast działka 418/28 nie była talerzowana. Z uwagi na stwierdzone sprzeczności, organ nie dał wiary zeznaniom L. N.

Organ ustalił jednak, że z odebranych wyjaśnień wynika, że na zlecenie K. M. wykonany został zabieg talerzowania na działce nr 418/24. Okoliczność ta wynika, bowiem również z oświadczenia I. K. z dnia 16 stycznia 2008 r. dotyczącego wykonania przez niego na zlecenie K. M. usługi talerzowania na działce nr 418/24. Ponadto, wykonanie tego zabiegu potwierdza wezwanie wystosowane w dniu 12 lutego 2008r. w imieniu K. S. – L. przez W. L. do L. N. i K. M., do zaprzestania naruszania posiadania polegającego, m.in. na zaoraniu w grudniu 2007 r. całości ww. obszaru za pośrednictwem wynajętego przedsiębiorstwa, co spowodowało utratę całości poplonu z jesieni 2007 r.

Za wiarygodne i istotne dla sprawy organy obu instancji uznały oświadczenia z dnia 6 lutego 2008r. odebrane od W. H., C. H., T. H. – świadków K. S. – L. Na podstawie tych oświadczeń ustalono, że sporne grunty w 2007 r. były uprawiane na zlecenie K. S. – L. Ze złożonych oświadczeń wynikało, że od 2005 r. do chwili obecnej prowadzili oni wszelkie prace polowe na dzierżawionym przez K. S. – L. gospodarstwie rolnym obejmującym sporne działki. Zlecone prace rozpoczęli wiosną 2005 r. na terenie leżącym odłogiem, częściowo pokrytym samosiejkami drzew iglastych i liściastych. Zlecone zadania obejmowały wszystkie prace polowe na tym terenie oraz użycie niezbędnych środków produkcji, takich, jak materiał siewny, nawozy, itp. Prace były wykonywane zgodnie ze złożonym przez zleceniodawcę projektem rolnośrodowiskowym przygotowanym przez pracowników PODR G. Bezpośrednimi wykonawcami prac byli synowie A., P. i Ł. H. oraz pracownicy S. B. i P. R.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, informacje wynikające ze złożonych oświadczeń zostały potwierdzone podczas przesłuchania świadka C. H. przeprowadzonego przed prokuratorem Prokuratury Rejonowej P. – G. w dniu 29 październik 2009r. Świadek zeznał, że W. L. zawarł z firmą H. ustną umowę, że będzie prowadził im sprawy, a oni będą uprawiać mu tę ziemię.

Ustalono również, na podstawie oświadczenia złożonego w dniu 6 lutego 2008 r. przez A. H., że podczas wykonywania przez niego prac polowych na spornych gruntach wspólnie ze S. B. podeszło do nich dwóch panów żądając opuszczenia pola. Jeden z nich podawał się za właściciela gospodarstwa i zażądał zejścia z pola. O powyższym zajściu został powiadomiony C. H., który przybył na miejsce wraz z mężem K. S. – L. oraz niezbędnymi dokumentami. Osoby te jednak oddaliły się z miejsca zdarzenia przed przyjazdem W. L. Zaplanowane prace polowe były kontynuowane. Jak oświadczył świadek, nigdy więcej nikt nie przeszkadzał w wykonywaniu zleconych zadań. Powyższe informacje, jak wskazał organ, zostały również potwierdzone zeznaniami A. H. złożonymi podczas przesłuchania prokuratorskiego w dniu 29 października 2009 r. Świadek wyjaśnił, że W. L. prowadzi obsługę prawną firmy H.

Jak wskazał organ, również z oświadczenia złożonego przez S. B. w dniu 11 lutego 2008 r., następnie potwierdzonego zeznaniami złożonymi w Prokuraturze Rejonowej w P. w dniu 29 października 2009r. wynika, że firma H. wykonuje prace polowe na ziemiach W. L.

W ocenie organu, zeznania świadków potwierdził w jakimś sensie również K. M., który w zawiadomieniu z dnia 6 czerwca 2008 r. skierowanym do Prokuratury Rejonowej w C. wskazał, że " wtargnięcie jesienią 2007 r. i tej wiosny maszyn uprawowych firmy H. na zlecenie L., bez mojej zgody i pod moją nieobecność na pola objęte dzierżawą, było jawnym pogwałceniem moich praw dzierżawcy i rolnika producenta".

Organ za spójne z zeznaniami świadków uznał wyjaśnienia K. S. – L. z dnia 8 lutego 2008 r. dotyczące zawartej przez nią umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego położonego w K. k. C. o powierzchni 142 ha.

Na podstawie dokonanych ustaleń, w tym po przeprowadzeniu wszechstronnej analizy dokumentów zebranych w sprawie konfliktu kontroli krzyżowej pomiędzy K. M. a K. S. – L., organy uznały, że K. M. nie był faktycznym użytkownikiem spornych działek rolnych w 2007 r. i nie prowadził na nich działalności rolniczej, o czym świadczy szereg faktów ustalonych w postępowaniu przed organem I instancji.

Posiadaczem spornych gruntów w 2007 r. była K. S. – L. Zebrane w toku prowadzonego postępowania informacje potwierdziły, że czynności uprawowe na działkach ewidencyjnych nr 418/24, 428/28 i 418/30 wykonywały osoby trzecie na zlecenie K. S. –L. Jak wskazano, dla organu istotne jest oświadczenie I. K. z dnia 16 stycznia 2008 r. dotyczące wykonania przez niego na zlecenie K. M. usługi talerzowania na działce nr 418/24, jednak równie ważne i wiarygodne okazały się oświadczenia z dnia 6 lutego 2008 r. odebrane od W. H., C. H., T. H., z których wynika, że na zlecenie K. S. – L. od 2005 r do chwili obecnej prowadzone są wszelkie prace polowe na dzierżawionym przez nią gospodarstwie rolnym położonym w K. k. C.

Zebrany w postępowaniu karnym materiał dowodowy został włączony do sprawy o przyznanie płatności postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009r. Nr 37/2009. Jak wskazał organ odwoławczy, uzyskane w toku postępowania karnego zeznania potwierdziły jedynie informacje zawarte w oświadczeniach złożonych przez świadków w postępowaniu administracyjnym. Zatem materiał dowodowy zebrany w toku postępowania prokuratorskiego stanowił materiał uzupełniający, który potwierdził wcześniej zebrane informacje, co zdaniem organu, w żaden sposób nie narusza art. 75 kpa.

Oświadczenia świadków są w ocenie organu spójne z wyjaśnieniami K. S. – L. z dnia 8 lutego 2008r.

Zdaniem organu, zeznania świadków potwierdził sam odwołujący, który w zawiadomieniu skierowanym do Prokuratury Rejonowej w C. wskazał na fakt wtargnięcia wiosną i jesienią 2007 r. maszyn uprawowych firmy Haase na zlecenie W. L., bez jego zgody i pod jego nieobecność. Organ uznał również za udowodnioną okoliczność wykonania zabiegu agrotechnicznego w postaci orki wykonanej przez Gospodarstwo Nasienne Wierzchowo na zlecenie L. N.. Jednakże, podobnie, jak organ I instancji, stwierdził, że nie można w żaden sposób uznać, iż pojedyncze działania uprawowe wykonywane na zlecenie skarżącego lub też L. N. na spornych działkach, w postaci talerzowania działki nr 418/24 miały charakter trwałego, faktycznego władztwa nad rzeczą i mogą świadczyć o posiadaniu przez K. M. spornych gruntów. Trudno też, jak wskazał organ odwoławczy, podciągnąć wymienione czynności pod definicję "prowadzenia działalności rolniczej". Z zebranych dokumentów wynika bowiem, że na spornych gruntach zabiegi agrotechniczne wykonywane były również na zlecenie K. S. – L. Organ stwierdził, iż prawdą jest, że odwołujący nie miał wpływu na wykonywanie działań na gruncie przez pracowników firmy Haase, a zatem brakowało mu swobody zarówno w podejmowaniu decyzji związanych z uprawą gruntów, jak również w ich realizacji. Jednakże, jak wskazano, organ odwoławczy nie zamierza rozstrzygać w niniejszej decyzji, czyje działania naruszały prawa drugiej strony sporu, gdyż właściwym dla rozstrzygnięcia tej kwestii jest wyłącznie sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Z samego zaś faktu posiadania ważnej umowy dzierżawy nie można wywodzić prawa do uzyskania płatności obszarowych, bowiem te związane są ściśle z faktem użytkowania, czyli wykonywania zabiegów agrotechnicznych na działkach rolnych. Rozstrzyganie sporów pomiędzy właścicielami, dzierżawcami i użytkownikami gruntów, jakie powstają na tle władania gruntami rolnymi, nie jest zadaniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Według organu odwoławczego, z uwagi na dowiedzione, jakkolwiek nieliczne, działania agrotechniczne na gruncie, K. M. wykazał, że nie był winien zaistniałych nieprawidłowości, co umożliwia odstąpienie od zastosowania sankcji. Jak wyjaśnił również organ, w postępowaniu prowadzonym przed Kierownikiem Biura Powiatowego nie doszło do przesłuchania części świadków na rozprawie lub poza nią również na wniosek K. M.

K. M. wniósł skargę na decyzję Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i domagając się jej uchylenia, zarzucił:

– naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez stwierdzenie, że skarżącemu, jako rolnikowi, producentowi, nie przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa i kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady nr 1782/2003

– przywołanie, jako podstawy prawnej przepisów nieobowiązujących, a tym samym niemających zastosowania do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy

– nieważność decyzji

– rażące naruszenie prawa procesowego art. 6, art. 7, art.8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 78 i art.107 kpa, polegające na nie zastosowaniu zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, poprzez pominięcie zawnioskowanych dowodów, naruszeniu prawdy obiektywnej, polegającym na niewyczerpującym zbadaniu stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia stanu posiadania i użytkowania określonych działek rolnych, braku zebrania i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu.

Uzasadniając przedstawione wyżej zarzuty, skarżący wskazał, że przy rozpatrywaniu sprawy organy dokonały tak wielu naruszeń prawa oraz samego interesu prawnego skarżącego, że można by się zastanawiać nad celowością i zasadnością postępowania organów w przedmiotowej sprawie.

Odnośnie zarzutu naruszenia prawa do czynnego udziału strony w sprawie, zarzucił, iż wnioski skarżącego postawiane były bez rozpoznania, a czynności zmierzające do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i określenia stanu faktycznego były czynnościami pozornymi. Skarżący wskazał na wyznaczenie przez organ I instancji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiału w sprawie, podnosząc, iż pismo w tym zakresie skarżący odebrał w dniu 28 grudnia 2009r., a organ wydał decyzję już 24 grudnia 2009 r., nie czekając na upływ zakreślonego przez siebie terminu.

W ocenie skarżącego, organy ignorowały fakt reprezentowania skarżącego przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego, co przejawiało się w braku informowania pełnomocnika o stanie sprawy. Jak zarzucił skarżący, pełnomocnik wielokrotnie zwracał się do organów w imieniu skarżącego podając adres kancelarii, jednakże organy wszelkie pisma, wnioski o zajęcie stanowiska kierowały tylko do strony.

Skarżący zarzucił również organowi brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak rozważenia wszystkich istotnych okoliczności i brak wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawa prawidłowej oceny materiału dowodowego. Skarżący podniósł, że organ podjął decyzję o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, po czym wycofał się podjętej decyzji.

Skarżący zakwestionował również sposób dokumentowania czynności kontrolnych w sprawie oraz sposób gromadzenia materiału dowodowego.

W skardze zarzucono również, iż organ II instancji w związku z postanowieniem z dnia 5 stycznia 2010r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 29 czerwca 2009r. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, nie mógł procedować w kierunki rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia 24 grudnia 2009 r. i wydać decyzji, którą niniejszą skargą podważa skarżący.

W uzupełnieniu skargi, pełnomocnik skarżącego uzasadniając zarzut naruszenia art. 77§1 i art. 7 kpa wskazał, iż wnioskowane przez skarżącego dowody ze świadków oraz dokumentów wskazujące na faktyczne i rzeczywiste użytkowanie przez niego dzierżawionych działek były konsekwentnie pomijane bez uzasadnienia i wyjaśnienia.

Wyznaczony skarżącemu 7 dniowy termin do wypowiedzenia się, co do zebranego materiału upływał w dniu 25 grudnia 2009r., zaś decyzję organ wydał 24 grudnia 2009r.

Organ z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa nie włączył nawet do akt sprawy istotnych dowodów. Nadzwyczaj wyjątkowa obszerność uzasadnienia każdej decyzji omawiającej zagadnienia czysto akademickie, zdaniem skarżącego, ma na celu zaciemnienie obrazu w zakresie poważnych uchybień proceduralnych i ich wpływu na treść decyzji

Organ poczynił ustalenia faktyczne (kluczowe w niniejszej sprawie), iż skarżący rzeczywiście nie użytkował spornych działek, jedynie w oparciu o zeznania świadków W. i A. H. oraz S. B., pomijając jednocześnie inne kontrdowody ofiarowane przez skarżącego. Zarzucono również organowi, że pominął wyniki kontroli administracyjnej przeprowadzonej w dniach 17-18 października 2007 r. Ze sporządzonych wówczas zdjęć, w ocenie strony skarżącej, jednoznacznie wynika, że żadne prace faktycznie nie były wykonywane, bowiem stan tych pół utrwalony fotografiami wskazuje, że pola te zarośnięte są wieloletnimi samosiejkami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie zaś z obrotu prawnego danego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270).

Badając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej przepisów, w oparciu o akta sprawy, jak również dokonując analizy zarzutów przedstawionych w skardze, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Obowiązujące w rozpatrywanej sprawie zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych w 2007r.zostały określone w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z dnia 27 lutego 2007 r. Nr 35, poz. 217).

Zgodnie z art. 7 wskazanej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) ·został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Pojęcie "rolnik", na co wskazano w art. 2 pkt 14.ustawy poprzez odwołanie się do definicji zawartej w art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Zaś " działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

W rozpatrywanej sprawie istotnym było ustalenie, czy spełnione zostały warunki wskazane ww. przepisach, tj. czy K. M. posiadał grunty rolne wchodzące w skald gospodarstwa rolnego – zadeklarowane we wniosku oraz rzeczywiście rolniczo gospodarował na tych gruntach.

Należy przy tym wyjaśnić, co wielokrotnie podkreślano w orzeczeniach sądów administracyjnych i na co wskazano w zaskarżonej decyzji, w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego władania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek, nie zaś sam tytuł prawny do gruntów. Ustawowa przesłanka posiadania działki rolnej nie może być bowiem rozumiana, jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie (por. wyrok NSA II GSK 258/06, wyrok NSA II GSK 311/08). Wnioskujący o płatności ma, zatem obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym oraz rzeczywiste rolnicze gospodarowanie na posiadanym gruncie, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie, z którym wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Nie ulega, zatem wątpliwości, że aby spełnić warunek utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok, grunty te muszą pozostawać w tym czasie w posiadaniu osoby ubiegającej się o przyznanie płatności. Stan posiadania na dzień 31 maja, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, na co również należy zwrócić uwagę, może być miarodajny jedynie dla określenia wysokości przyznanego świadczenia. Posiadanie, zatem powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07).

Ponadto, na co należy również zwrócić uwagę, odnosząc się jednocześnie do przedstawionych w skardze zarzutów rażącego naruszenia prawa procesowego należy wskazać, że w 2007r. nastąpiła zmiana stanu prawnego, dotycząca przebiegu postępowania administracyjnego w sprawach prowadzonych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, m.in. płatności bezpośrednich, która w sposób istotny zmieniła ogólne zasady uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego. Organy ARiMR prowadząc administracyjne postępowanie w sprawie przyznania określonego wsparcia finansowego, zgodnie z art.3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy zobowiązane są stać na straży praworządności, jak również zobowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pierwsza z wymienionych zasad stanowi powtórzenie podstawowej zasady zawartej w kpa, jaką jest zasada praworządności (art. 6 kpa), druga zaś z wymienionych zasad stanowi odejście od wskazanej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art.77 § 1 kpa). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł. Ponadto ustawa w art.3 ust.3 nałożyła na stronę oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, wskazując, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Konsekwencją wprowadzonej zasady jest konieczność wzmożenia większej aktywności stron postępowania, które nie mogą już oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zatem, ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie. To wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności, tj. faktycznie nimi władał i rolniczo gospodarował na tych gruntach.

Przenosząc poczynione wyżej rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd uznał, że w ustalonym przez organ administracyjny stanie faktycznym, z którego wynika, że skarżący nie użytkował, jako posiadacz, w sposób wyżej przedstawiony, zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych, prawidłowo przyjęto, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności, o której mowa w art. 7 ww. ustawy.

Jedynym zabiegiem rolniczym wykonanym na spornym gruncie przez skarżącego, na jego zlecenie, był zabieg talerzowania wykonany na działce nr 418/24 przez I. K. w okolicach sierpnia – września 2007 r. Dowodem na to, przyjętym przez organ za wiarygodny, poza samym oświadczeniem K. M., było oświadczenie świadka I. K.

Słusznie również, zdaniem Sądu przyjęto, że pozostałe zgromadzone w sprawie dowody w postaci oświadczeń złożonych przez świadków C. H., A. H. i S. B., potwierdzonych materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową, w oparciu, o który ustalono wykonywanie czynności uprawowych na spornych gruntach na zlecenie K. S. – L., jedynie potwierdziły to, że skarżący nie użytkował faktycznie spornych gruntów. Należy także przyznać organowi rację, że w istocie treść zawiadomienia z dnia 6 czerwca 2008r skierowanego do Prokuratury Rejonowej przez K. M., w którym skarżący wskazywał na fakt wtargnięcia jesienią 2007 r., na pola objęte dzierżawą maszyn uprawowych firmy H. na zlecenie W. L., również potwierdza stanowisko organu.

Prawidłowo, zatem przyjęto, że jednorazowe działanie polegające na wykonaniu na zlecenie skarżącego zabiegu talerzowania na jednej ze spornych działek, nie mogło świadczyć o tym, że skarżący faktycznie spornym gruntem władał i na nim rolniczo gospodarował.

Z samego zaś faktu zawarcia przez skarżącego umowy dzierżawy spornych gruntów, co nie było w sprawie kwestionowane, nie wynika, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania płatności. Okoliczność tę uwzględniono natomiast odstępując od wymierzenia sankcji, gdzie organ uznał, że skarżący zgłaszając do dopłat ww. działki mógł działać w dobrej wierze (art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004), utożsamiając spełnienie przesłanki skutkującej otrzymaniem dopłat z faktem posiadania tytułu prawnego do tych gruntów.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie oraz zarzut, że wnioskowane przez skarżącego dowody ze świadków oraz dokumentów wskazujące na faktyczne i rzeczywiste użytkowanie przez niego dzierżawionych działek były konsekwentnie pomijane bez uzasadnienia i wyjaśnienia. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w materiale zgromadzonym w pięciu tomach akt administracyjnych. Skarżący dysponował prawem do przeglądania akt sprawy i wielokrotnie, bez przeszkód z tego prawa korzystał w dniach 17 czerwca 2008 r., 23 czerwca 2008r., 11 lipca 2008r, 28 lipca 2008r., 11 sierpnia 2008r., na wniosek skarżącego pismem z dnia 12 sierpnia 2008r.udzielono informacji dotyczącej przebiegu sprawy, 23 października 2008 r., 14 października 2009 r., 22 października 2009 r., 12 grudnia 2009 r., 17 grudnia 2009 r. i 21 grudnia 2009 r. Skarżący podniósł, że wyznaczony przed wydaniem decyzji przez organ I instancji 7 dniowy termin do wypowiedzenia się, co do zebranego materiału upływał w dniu 25 grudnia 2009 r., zaś decyzję organ wydał 24 grudnia 2009r. Jak wskazano jednak wyżej skarżący przed wydaniem decyzji przez organ I instancji zapoznawał się z aktami wielokrotnie, w tym również po wystosowaniu do niego zawiadomienia przed wydaniem decyzji w dniu 24 grudnia. Skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa i zapoznał się z aktami w dniu 21 grudnia. Jednocześnie, co należy podkreślić, skarżący w żaden sposób nie wykazał, że wydanie decyzji przed upływem 7 – dniowego terminu wyznaczonego na zapoznanie się z aktami sprawy wywarło jakiekolwiek negatywne dla niego skutki i mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Rozpatrując zaś odwołanie skarżącego wniesione od decyzji organu I instancji, nie przeprowadzano już uzupełniającego postępowania dowodowego, nie wykorzystano żadnych nowych dokumentów. Istotnym, w takim przypadku jest, zatem to, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2006r. II OSK 831/05, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, mimo ciążącego na organie obowiązku wynikającego z art. 10 kpa, również w tym przypadku brak zawiadomienia nie miał wpływu na wynik postępowania.

Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącego, że wnioskowane przez niego dowody były pomijane bez uzasadnienia i wyjaśnienia, należy wskazać na znajdujące się w aktach sprawy postanowienia organu administracyjnego. W każdym przypadku, odmawiając dopuszczenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów, organ wskazywał przyczyny takiego rozstrzygnięcia i tak:

– postanowieniem z dnia 7 września 2009 r. organ I instancji odmówił dopuszczenia dowodu z opinii biegłych prof. M. F. i W. L.

– postanowieniem z dnia 25 września 2009 r. organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych tam świadków.

– postanowieniem z dnia 14 października 2009 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka Ł. K.- L.

– postanowieniem z dnia 4 grudnia 2009r.organ odstąpił od przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na podst. art. 123 w zw. z art. 77 par. 2 i 124 kpa , zgodnie z wnioskiem skarżącego, który w dniu 2 grudnia 2009 r. złożył wniosek o odwołanie rozprawy administracyjnej

– postanowieniami nr 4/2009, 5/2009, 6/2009 odmówiono przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków K. S. – L. i W. L., L. D., pracownika firmy T. S.A oraz dowodu z protokołu kontroli na miejscu w gospodarstwie K. S. – L., która odbyła się w listopadzie 2005 r.

W każdym ze wskazanych wyżej postanowień oraz w uzasadnieniu decyzji, organ podał przyczyny odmowy przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.

Za niezasadny, w ocenie Sądu, należy również uznać zarzut braku włączenia do akt sprawy istotnych dowodów. Pomijając to, iż podnosząc ten zarzut, skarżący nie sprecyzował, jakich konkretnie dowodów organ nie włączył do akt sprawy, należy wskazać na znajdujące się w aktach administracyjnych postanowienia organu o przeprowadzeniu dowodu z szeregu dokumentów, pism, oświadczeń zgromadzonych w trakcie postępowania., w tym postanowienia z dnia 16 grudnia 2009r.nr 34/2009, 35/2009, 36/2009 i 37/2009 (dokumenty Prokuratury Rejonowej).

Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i wcześniej uzasadnienie organu I instancji zawiera ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ wyjaśnił, z jakich powodów pominięto stanowisko skarżącego w przedmiotowej sprawie, wskazał powody, dla których uznano za niewiarygodne oświadczenia składane przez L. N., uzasadnił ocenę oświadczeń złożonych przez świadków C. H., A. H. i S. B.

W uzupełnieniu skargi zarzucono również organowi, że pominął wyniki kontroli administracyjnej przeprowadzonej w dniach 17 – 18 października 2007 r. Ze sporządzonych wówczas zdjęć, w ocenie strony skarżącej, jednoznacznie wynika, że żadne prace faktycznie nie były wykonywane, bowiem stan pół utrwalony fotografiami wskazuje, że pola te zarośnięte są wieloletnimi samosiejkami. W ocenie Sądu, z uzasadnienia wskazanego zarzutu, należałoby wnosić, że również skarżący nie prowadził, wbrew swemu twierdzeniu, jakiejkolwiek działalności rolniczej na tych gruntach i zarzut ten należałoby uznać za dodatkowo potwierdzający słuszność decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu dopłat. Skarżący zarzucił, że wyniki kontroli, w tym wykonane fotografie, pozostają w sprzeczności z treścią zeznań świadków, którzy wskazywali na wykonywanie prac rolnych na spornych gruntach na zlecenie K. S. – L.. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, z protokołu kontroli przeprowadzonej przez organ, co wskazano wyżej, wynika, iż tylko na niektórych zgłoszonych we wniosku o dopłatę działkach stwierdzono brak dobrej kultury rolnej. W rozpatrywanej sprawie jednak, należy mieć na uwadze to, co słusznie podkreślił organ, że przedmiotem postępowania nie był wniosek K. S. – L. o przyznanie dofinansowania, a wniosek skarżącego. Nie może, zatem mieć wpływu na ocenę zarzut, że ww. grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Organ prawidło przyjął, na co wskazano już wyżej, że informacje wynikające z oświadczeń złożonych przez świadków C. H., A. H. i S. B., potwierdzone materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową, jedynie potwierdziły to, że skarżący na spornych gruntach nie prowadził działalności rolniczej uprawniającej do przyznania mu dopłat.

Odnośnie kolejnego, podniesionego w skardze zarzutu braku informowania o stanie sprawy wyznaczonego pełnomocnika i kierowanie pism na adres skarżącego, Sąd uznał, że jest to również zarzut bezzasadny. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych w dniu 18 lutego 2009r. skarżący w istocie udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu R. B. do reprezentowania go w sprawie dotyczącej płatności. Przy czym jedyny adres wskazany na udzielonym pełnomocnictwie to adres skarżącego – K. M. ul [...].

Reasumując, K. M. nie wykazał, że spełnia przesłanki, do przyznania mu wnioskowanych płatności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak słusznie ocenił organ, nie pozwalał na przyjęcie, że skarżący faktycznie władał spornymi gruntami i prowadził na nich działalność rolniczą. Wprawdzie, jak wskazał organ można przyjąć w rozpatrywanej sprawie, że skarżący nie miał wpływu na wykonywanie działań na gruncie przez pracowników firmy H. na zlecenie K. S. – L., a zatem brakowało mu swobody zarówno w podejmowaniu decyzji związanych z uprawą gruntów, jak również w ich realizacji. Nie może jednak budzić wątpliwości, iż niezależnie od przyczyny, która spowodowała, że skarżący nie wykonywał czy też nie mógł wykonywać działalności rolniczej na spornych gruntach, okoliczność ta powoduje, że nie mógł on uzyskać pomocy w formie płatności do gruntów, których faktycznie nie uprawiał.

W związku z powyższym, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu, Sąd na podstawie art. 151 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.