Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 242/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 5, par. 6, par. 8, par. 11
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235-1, art. 235-2, art. 237 par. 4, art. 298-1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Protokolant asystent sędziego Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. Z. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zespół wibracyjny: postać naczyniowo-nerwowa, postać kostno-stawowa, postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa (poz. 22 pkt 1, 2, 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), kwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

Jak podał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, Z.Z. pracował kolejno w:

- W. Kopalniach Węgla Kamiennego w W. Zakład Górniczy "V." (obecnie Spółka Restrukturyzacji Kopalń Spółka Akcyjna w B. Oddział w S. Zakład Kopalnie Węgla Kamiennego w całkowitej likwidacji):

- od dnia 30 lipca 1971 r. do dnia 26 stycznia 1973 r. na stanowisku młodszego elektryka pod ziemią;

- od dnia 27 stycznia 1973 r. do dnia 22 grudnia 1973 r. odbywał służbę wojskową;

- od dnia 17 stycznia 1974 r. do dnia 31 stycznia 1974 r. na stanowisku młodszego elektryka pod ziemią;

- od dnia 1 lutego 1974 r. do dnia 13 października 1979 r. na stanowisku elektryka pod ziemią;

- od dnia 14 października 1979 r. do dnia 16 września 1981 r. oddelegowany do RFN;

- od dnia 1 października 1981 r. do dnia 31 stycznia 1985 r. na stanowisku mechanika sprzętu ratowniczego pod ziemią;

- od dnia 1 lutego 1985 r. do dnia 30 października 1993 r. na stanowisku elektryka pod ziemią;

- Przedsiębiorstwie Robót Górniczych w W. (kontrakt w RFN w kopalni głębinowej "S. J." w H.):

- od dnia 14 października 1979 r. do dnia 30 czerwca 1981 r. na stanowisku ślusarza pod ziemią (praca w narażeniu na drgania mechaniczne miejscowe);

- od roku 1993 do roku 2003 r. przebywał na rencie;

- od dnia 16 kwietnia 2003 r. przebywa na emeryturze.

Postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej - zespół wibracyjny: postać naczyniowo-nerwowa, postać kostno-stawowa, postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa (poz. 22 pkt 1, 2, 3) - wszczęte zostało dnia 22 grudnia 2008 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W.

Dnia [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej - zespół wibracyjny (poz. 22). Na podstawie wyników przeprowadzonych badań, swoje stanowisko uzasadnił tym, że: "... Na podstawie oceny narażenia zawodowego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. wynika, że pan Z.Z. w czasie pracy w kopalniach w W. nie był narażony na drgania mechaniczne. Przykurcz Dupuytrena nie jest ujęty w wykazie chorób zawodowych, a brak narażenia na wibrację w czasie pracy zawodowej nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Z.Z. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem lekarskim i złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce orzeczniczej II stopnia, jednocześnie zarzucając m.in. oparcie orzeczenia o informacje zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego, tj. wykluczenie występowania narażenia zawodowego na drgania mechaniczne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że strona podczas wykonywania obowiązków zawodowych narażona była na drgania mechaniczne. Sporządzone zostały nowe karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego, które przesłane zostały do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.

Dnia [...] Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (poz. 22). Swoje stanowisko uzasadnił tym, że: "... Po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, przeprowadzonym badaniu oraz na podstawie wyników przeprowadzonych badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego."

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., w oparciu o opinię Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł., dnia [...] wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Z.Z. choroby zawodowej - zespół wibracyjny: postać naczyniowo-nerwowa, postać kostno-stawowa, postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa (poz. 22 pkt 1, 2, 3).

Od powyższej decyzji strona odwołała się zarzucając, że jednostki orzecznicze w procesie orzeczniczym nie uwzględniły predyspozycji osobniczej do zachorowania na zespół wibracyjny, wykonanie identycznych badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. W. i w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. oraz brak odniesienia się przez jednostki orzecznicze do mieszanej postaci zespołu wibracyjnego: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., pismem z dnia 7 lipca 2009 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego dnia [...] biorąc pod uwagę aktualną kartę charakterystyki narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego. Z kolei, pismem z dnia 9 lipca 2009 r., zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o przeanalizowanie odwołania zainteresowanego i ustosunkowanie się do podnoszonych przez niego kwestii medycznych i wykonanych badań.

Pismem z dnia 20 lipca 2009 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. poinformował o odmowie weryfikacji powyższego orzeczenia lekarskiego.

Natomiast, Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismem z dnia 24 lipca 2009 r. poinformował, że: "... badania konieczne do wydania orzeczenia w tej sprawie zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Przed wydaniem ostatecznego orzeczenia zawsze dokonujemy wnikliwej analizy dokumentacji medycznej i zapoznajemy się z wynikami badań wykonanymi w innych jednostkach medycznych, jednak jako jednostka orzecznicza II stopnia przeprowadzamy sami wszelkie badania niezbędne do wydania orzeczenia. Uwzględniając zarzut pacjenta dotyczący braku dodatkowych badań oraz brak badania radiologicznego kręgosłupa odpowiadamy, że o zakresie konsultacji specjalistycznych niezbędnych do wydania orzeczenia decyduje specjalista medycyny pracy i w tym wypadku badanie to nie było konieczne do wydania orzeczenia. Podkreślamy, że orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zespołu wibracyjnego wydano na podstawie analizy dokumentacji medycznej, oceny narażenia zawodowego, badania lekarskiego oraz badań diagnostycznych. Orzekając o chorobie zawodowej każdą sprawę rozpatrujemy indywidualnie biorąc pod uwagę wszelkie zawodowe oraz pozazawodowe czynniki predysponujące do powstania schorzenia."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., pismem z dnia 12 sierpnia 2009 r., ponownie zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G.W. z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] biorąc pod uwagę aktualną kartę charakterystyki narażenia zawodowego.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. ponownie poinformował o odmowie weryfikacji opisanego orzeczenia lekarskiego.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił kwestionowaną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, ze względu na naruszenie art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., rozpatrując ponownie sprawę, dnia 18 grudnia 2009 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G.W. o analizę orzeczenia lekarskiego z dnia [...] w oparciu o zweryfikowane wyniki oceny narażenia zawodowego.

W odpowiedzi, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. w piśmie z dnia 6 stycznia 2010 r. oświadczył, że przywołane orzeczenie lekarskie zostało zweryfikowane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł.

Następnie, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. o podanie podstawy prawnej wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. wskazał, że orzeczenie wydane zostało w oparciu obowiązujące w tym czasie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Z. Z. choroby zawodowej - zespół wibracyjny: postać naczyniowo-nerwowa, postać kostno-stawowa, postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa (poz. 22 pkt 1, 2, 3).

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie. W odwołaniu podniosła brak wykonania dodatkowych badań przez jednostki orzecznicze w kierunku całego układu kostnego jak i badań neurologicznych, oparcie opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o nieaktualną kartę oceny narażenia zawodowego, a także oparcie jej na tym, że odwołujący się choruje na cukrzycę – twierdzenie to odwołujący się jednakże neguje.

Strona zakwestionowała tę decyzję również z tego powodu, że wydana została w oparciu o rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., z sytuacji gdy orzeczenia lekarskie wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które utraciło swą moc w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Do odwołania Z.Z. załączył wynik badania neurograficznego oraz 3 audiogramy.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., w związku z zarzutami strony dnia 30 lipca 2010 r., zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. o ustosunkowanie się do podnoszonych przez nią kwestii medycznych.

W odpowiedzi, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. pismem z dnia 11 sierpnia 2010 r. poinformował, że stosunek do rozpatrywanej sprawy wyrażony już został w piśmie z dnia 20 lipca 2009 r. a ponadto, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, w przypadku zespołu wibracyjnego, nie powinien przekraczać 1-3 lat w zależności od postaci zespołu. Ponieważ Z.Z. nie dostarczył do chwili obecnej żadnej dokumentacji dowodowej objawów chorobowych pod koniec zatrudnienia w kopalni, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Z kolei, Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, że: "... nie znajdujemy podstaw do zmiany naszego stanowiska w tej sprawie. Kwestia zasadności wykonywania badań została już wyjaśniona w wydanym przez IMP w Ł. piśmie z dnia 24.07.2009 r. Postać mieszana zespołu wibracyjnego wynika z rozpoznania łącznie postaci naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. W przypadku opiniowanego nie rozpoznano żadnej z powyższych, co automatycznie nie daje podstaw do rozpoznania postaci mieszanej. Przy wydaniu orzeczenia wzięto pod uwagę aktualną kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez PPIS w W. z dnia 12.02.2009 r. Stwierdzony u opiniowanego niedosłuch, wobec danych przedstawionych w kwestionowanym orzeczeniu nie ma wpływu na końcowy wniosek o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego. Niestety nie można obiektywnie odnieść się do kwestii, kiedy po raz pierwszy rozpoznano u opiniowanego cukrzycę, gdyż fakt że był on ratownikiem górniczym nie oznacza, że wtedy nie chorował na tę chorobę. W karcie badania założonej w dniu jego pobytu w IMP w Ł. istnieje wpis, iż w trakcie zbierania wywiadu lekarskiego, pan Z. podał, iż na cukrzycę choruje od 1991 roku. Należy jednak nadmienić, iż dokładne ustalenie daty rozpoznania tej choroby nie ma również wpływu na końcowy wniosek o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego."

Pismem z dnia 19 stycznia 2011 r. Z. Z. wniósł uwagi do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie zgromadzonej dokumentacji wskazał, że zgodnie z treścią § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dokonane czynności w toku postępowania pozostają skuteczne, wobec czego nie odmawia mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, które to rozporządzenie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r.

W przypadku zespołu wibracyjnego: postaci naczyniowo-nerwowej, postaci kostno-stawowej i postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej, jednostki chorobowe pozostają tożsame, tj. nazwa jednostki chorobowej oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym są identyczne zarówno w wykazie chorób zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. jak i w wykazie chorób zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

- choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych;

- choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy;

- wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do wyżej wymienionego rozporządzenia.

W przypadku Z.Z. dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, iż wykonując obowiązki zawodowe narażony był na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. Natomiast, odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, iż placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. i Instytut Medycyny Pracy w Ł., na podstawie przeprowadzonych badań (próba oziębieniowa, próba uciskowa, paletyzmografia, termometria skórna, badania czynnościowe obwodowego układu naczyniowego i nerwowego, rtg kości rąk), nie rozpoznały u odwołującego się choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego: postaci naczyniowo-nerwowej, postaci kostno-stawowej, postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej (poz. 22 pkt 1, 2, 3). Zdaniem jednostki orzeczniczej II stopnia diagnostycznego zmiany kostne w rtg kości rąk należy wiązać z wiekiem pacjenta, a dolegliwości kończyn górnych mogą być następstwem chorób współistniejących: cukrzycy i przykurczu Dupuytrena.

Odnosząc się do treści pisma Z. Z. z dnia 19 stycznia 2011 r. i zawartych w nim kwestii dotyczącej weryfikacji orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji poczyniły wszelkie możliwe czynności, działania i wykazały pełne zaangażowanie w celu weryfikacji orzeczenia lekarskiego wyżej wymienionej placówki. Wielokrotnie korespondowały z Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy w G. W., który wyjaśnił, że weryfikacja orzeczenia nastąpiła poprzez wydanie orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał ostateczne orzeczenie lekarskie w sprawie i brak jest podstaw prawnych do weryfikacji podnoszonego orzeczenia lekarskiego. Odnośnie uwag dotyczących rozpoznania zawartego w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W., tj. rozpoznania przykurczu Dupuytrena, od którego jak wskazuje odwołujący się został uwolniony operacyjnie zaznaczyć należy, że w tym samym punkcie tego orzeczenia znajduje się zapis: "(...) przykurcz Dupuytrena ręki prawej i lewej. W związku z tym schorzeniem był leczony w szpitalu na oddziale chirurgicznym, gdzie miał wykonane zabiegi operacyjne."

Odnośnie kwestionowanego przez stronę punktu 3 wyżej wskazanego orzeczenia i wskazania, że zawiera zapis: "brak narażenia zawodowego", wyjaśnić należy, że jest ono oparte o ocenę narażenia zawodowego aktualną na okres, wydania kwestionowanego orzeczenia lekarskiego. Zaznaczyć należy, że wówczas wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wykazały brak narażenia zawodowego na wibrację. Po zmianie stanowiska Państwowej Inspekcji Sanitarnej w tej kwestii, tj. uznania narażenia, jak wcześniej wskazał organ wielokrotnie korespondowano z Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. W., który wyjaśnił, że weryfikacja orzeczenia nastąpiła poprzez wydanie orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy w Ł., który wydał ostateczne orzeczenie lekarskie w sprawie. Odnośnie kwestii oparcia orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. na ustaleniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. wyjaśnić należy, że jednostki orzecznicze są niezależne od siebie, we własnym zakresie wykonują badania lekarskie, oceniają wyniki, zgromadzoną dokumentację i na ich podstawie wydają opinie i orzeczenia lekarskie. Odnośnie kwestii wykonania dodatkowych badań, sugerowanych w placówce orzeczniczej przez odwołującego się, tj. rtg całego układu kostnego oraz neurologicznego wyjaśnić należy, że to lekarz orzecznik decyduje o rodzaju i zakresie wykonywanych badań, niezbędnych do orzeczenia choroby zawodowej, w stosunku do której prowadzono postępowanie. Odnośnie innych kwestii medycznych, tj. przeprowadzenia wywiadu, przepisywania informacji z poprzedniego orzeczenia placówki orzeczniczej I stopnia, oparciu orzeczenia na badaniu rtg, a nie badaniu neurologicznym, łączenia związku cukrzycy z obecnym dolegliwościami wskazać należy, że nie mają one wpływu na meritum rozpatrywanej sprawy albowiem są to kwestie czysto medyczne, a D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie jest właściwym do interpretacji i oceny pod względem medycznym tych kwestii i tym samym wypowiadania i zajmowania stanowiska w tym zakresie. Podkreślenia wymaga fakt, że placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie rozpoznały zmian chorobowych (niezależnie od kwestii istnienia narażenia zawodowego) upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. W odniesieniu do wniosku odwołującego się dotyczącego przeprowadzenia ponownych badań w placówce orzeczniczej, wskazać należy, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. przysługujące badania odbyły się już zarówno w jednostce orzeczniczej I stopnia, jak i II stopnia diagnostycznego. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. jest ostateczne i nie przysługuje od niego prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownych badań w placówce orzeczniczej.

Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych.

Wydane orzeczenia poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji. Są obiektywne, przekonujące oraz obszernie umotywowane.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył Z.Z. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o stwierdzenie jej nieważności, a także o wznowienie postępowania. Skarżący podniósł m.in., że wielokrotnie sygnalizował nieprawidłowości zaistniałe w postępowaniu. Wskazał na naruszenie art. 106 § 3 i 106 § 5 k.p.a. stwierdzając, że niezachowanie w toku załatwiania sprawy formy wiążącego współdziałania – przewidzianej w art. 106 k.p.a. stanowi przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 § 2 pkt 3 k.p.a.

Skarżący podał też, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. błędnie ocenił stan faktyczny wydając w dniu [...] orzeczenie nr [...]. Orzeczenie to, zdaniem skarżącego, zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa, gdyż wywołało nieodwracalne skutki prawne niekorzystne dla strony.

Skarżący podniósł, że dokument urzędowy nie ma bezwzględnej mocy dowodowej, gdyż w razie wątpliwości co do wiarygodności jego treści można co do faktów z niego wynikających przeprowadzić inny dowód.

Skarżący wskazał, iż odmówiono mu "uprawnień do powtórnych badań przez jednostkę orzeczniczą." Podniósł, iż opinia biegłego czyli Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G.W., jako dowód podlega swobodnej ocenie organu decyzyjnego. Stwierdził, że ustalenia poczynione w orzeczeniach lekarskich nie wiążą organu i dadzą się podważyć opinią innego biegłego. Mogą też zostać zakwestionowane w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Według skarżącego należy ocenić je negatywnie.

Nadto dodał, iż z treści decyzji wynika, że orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. zostało zweryfikowane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. W opinii skarżącego jest to niedopuszczalne aby organ nadrzędny weryfikował orzeczenia jednostki podrzędnej. Uznał też, że orzeczenie z dnia [...] nie jest wszechstronnie uzasadnione, nie wyjaśnia wątpliwości w sposób przekonujący i posiada wady prawne w postaci wydania go na podstawie oceny narażenia na chorobę pylicy, a nie zespołu wibracyjnego.

Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącego, wydana w postępowaniu decyzja obarczona jest wadami.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Po myśli art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, uznawane jest za uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji.

Ocena dowodów powinna być, zgodnie z art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.

Organ administracji publicznej jest więc, na podstawie powołanych przepisów, zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art.art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem podkreślić, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem niezbędnym prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235² Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869); dalej rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Przy czym, w tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd nie znalazł żadnych podstaw do odmowy skuteczności dokonanych w toku postępowania czynności, a w szczególności do odmowy mocy dowodowej, wydanym na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), orzeczeniom lekarskim jednostek I i II stopnia, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a to z uwagi na brzmienie § 11 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Jednocześnie § 6 ust. 3 stanowi, iż ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:

1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;

2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3;

3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Zgodnie zaś z ust. 4 tegoż paragrafu ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego.

Na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121) określające w załączniku nr 4 wzór karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Z wskazanych powyżej przepisów wynika zatem jednoznacznie i w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że ocenę narażenia zawodowego w trakcie procedury stwierdzania chorób zawodowych, przeprowadza się trzykrotnie, to jest przy podejrzeniu choroby zawodowej - przez lekarza zgłaszającego podejrzenie, w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - przez lekarza jednostki orzeczniczej i w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w zawartość akt sprawy, w których powinny znajdować się wypełnione przez wskazane powyżej właściwe podmioty formularze karty oceny narażenia zawodowego.

Podkreślić przy tym trzeba, iż każda z uprawnionych osób dokonująca na swoim etapie oceny narażenia zawodowego, winna przy tym szczegółowo odnieść się do elementów charakteryzujących środowisko pracy ubiegającego się o stwierdzenie choroby zawodowej pod kątem występowania w nim, bądź nie, czynników narażających przy czym z akt sprawy winno wynikać, iż podmioty dokonujące oceny narażenia zawodowego zapoznały się z dokumentacją zgromadzoną przez pracodawcę zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ Kodeksu pracy.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w §§ 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Skarżący został poddany badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G.W. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.

Jak wynika z akt sprawy, przedstawiona Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w G. W., sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u skarżącego choroby zawodowej zawierała wpis, iż postępowanie dotyczy choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc i pylicy górników. Tym samym, wydając w dniu 4 grudnia 2008 r. orzeczenie jednostka ta nie posiadała karty uwzględniającej i charakteryzującej choćby czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego, a w oparciu o którą m.in. orzeczenie winno zapaść.

Prawidłowo sporządzona karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u skarżącego choroby zawodowej, wskazująca na zespół wibracyjny, została przedstawiona bezpośrednio jednostce orzeczniczej stopnia II, która po przeprowadzeniu stosownych czynności nie znalazła podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, dając temu wyraz w orzeczeniu z dnia [...].

W następstwie wydanych orzeczeń zapadła decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] o barku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego, którą skarżący postanowił zwalczyć wnosząc odwołanie.

Dostrzegając wyżej wskazaną nieprawidłowość organ odwoławczy dwukrotnie zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. z prośbą o jej weryfikację na podstawie aktualnej karty charakterystyki narażenia zawodowego. Skierował również pismo do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o przeanalizowanie złożonego odwołania i ustosunkowanie się do podnoszonych w nim kwestii medycznych i wykonanych badań.

W odpowiedzi Ośrodek w G. W. oświadczył, że odmawia dokonania jakichkolwiek zmian w swym orzeczeniu. Ośrodek ł. podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.

Decyzję z dnia [...] organ odwoławczy uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując m.in. na opisane uchybienie. Podniósł, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. W. winien zweryfikować wydane orzeczenie lekarskie w oparciu o nową kartę charakterystyki narażenia zawodowego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zwrócił się do Ośrodka w G. W. o weryfikację wydanego orzeczenia, który po raz kolejny odmówił jej dokonania wskazując na fakt jej realizacji przez Instytut w Ł.

W tym stanie faktycznym zapadła decyzja organu I instancji stwierdzająca brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego.

Zaskarżona decyzja została z kolei poprzedzona informacją z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. W. zawierającą stwierdzenie, że w tej sprawie Ośrodek już przedstawił swe stanowisko, tzn. że nie zamierza weryfikować swego orzeczenia, gdyż uczynił to Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydając orzeczenie z dnia [...].

Jednostka orzecznicza II stopnia ustosunkowała się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że podjęte w kontrolowanym postępowaniu decyzje były przedwczesne. Z dokonanej analizy akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż organy orzekające nie spowodowały, koniecznego do rozpoznania sprawy, wypowiedzenia stanowiska w oparciu o nową, prawidłowo sporządzoną kartę narażenia zawodowego, przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, co jak słusznie twierdzi skarżący było niedopuszczalne. Takie działanie spowodowało w istocie, że skarżącemu odebrano możliwość "dwustopniowego" rozważenia przez organy medyczne stanu jego zdrowia. Skoro orzeczenie lekarskie, o jakim tu mowa, wydawane jest m.in. na podstawie karty narażenia zawodowego, orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia niedysponującej kartą sporządzoną w ściśle określonym zakresie, dotyczącym tego, a nie innego postępowania, nie można uznać za prawidłowe i wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Lekarz orzekający w sprawie, nie korzystając z karty oceny narażenia zawodowego (bo zaistniałą sytuację można potraktować na równi z brakiem karty) nie jest w stanie określić, jakie warunki pracy stanowią element stanu faktycznego uznawanego za wiarygodny przez organ administracji właściwy w sprawie.

W opinii Sądu, organy orzekające, przed wydaniem decyzji, winny skutecznie spowodować zweryfikowanie orzeczenia wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, a dopiero późnej podjąć decyzję w przedmiocie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. Dopiero w takim przypadku Sąd będzie mógł wypowiedzieć się co do meritum sprawy.

Powyższe powoduje zatem konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów art.art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania doprowadziło bowiem do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do takiego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie decyzji organów obu instancji powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że obowiązkiem organów jest odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania.

Z tych względów, na podstawie 145 § 1 pkt 1 litera "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.