Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 713/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 193 ust.1, art. 194 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1 a, ust. 2 i ust. 6 i 6a, ust. 7a i 7b,

art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 697 ze zm.) zwanej dalej: "u.w.r.s.p.z.", § 3 ust. 2 uchwały Nr XIV/338/11 Rady Miasta Szczecin z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2012 r., poz. 182), zwanej dalej: "uchwałą", działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., Kierownik Sekcji Instytucjonalnej Pieczy Zastępczej i Sprawozdawczości w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w S., ustalił K. Ł. i D. P. wysokość opłaty za pobyt dziecka A. P. w placówce opiekuńczo - wychowawczej, tj. w Domu Dziecka w P. w następujących kwotach i terminach:

- [...] zł, na okres od dnia 23.02.2017 r. do dnia 28.02.2017 r.

- [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 01.03.2017 r. do dnia 30.06.2017 r.,

- [...] zł, na okres od dnia 01.07.2017 r. do dnia 31.07.2017 r.,

- [...] zł, na okres od dnia 01.08.2017 r. do dnia 31.08.2017 r.,

- [...] zł, na okres od dnia 01.09.2017 r. do dnia 30.09.2017 r.,

- [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 01.10.2017 r. do dnia 30.11.2017 r.,

- [...] zł, na okres od dnia 01.12.2017 r. do dnia 31.12.2017 r.,

- [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 01.01.2018 r., do czasu faktycznego opuszczenia przez ww. dziecka pieczy zastępczej.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2 i ust. 6 i 6a, ust. 7a i 7b oraz art. 194 ust. 1 u.w.r.s.p.z. oraz § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. uchwały. Wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego S. , VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt VIII RNsm [...] dzieci stron, tj. K. P. i A. P., zostali umieszczeni w placówce opiekuńczo - wychowawczej, tj. w Domu Dziecka w P. w dniu [...] r. Organ ustalił, że w lipcu 2017 r., małoletni A. P. przebywał pod opieką ojca przez okres 3 dni, w sierpniu 2017 r. - 4 dni, we wrześniu 2017 r. - 3 dni i w grudniu 2017 r. - 9 dni.

Średnie miesięczne wydatki na utrzymanie ww. dzieci, przebywających w Domu Dziecka w P., do miesiąca lutego 2018 r., zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] r., wynosiły [...] zł, na każde dziecko.

Od marca 2017 r. koszty te wynoszą [...] zł na każde dziecko, zgodnie

z zarządzeniem Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] r.

W dniu 29 września 2017 r. D. P. złożył wniosek o odstąpienie

od ustalenia opłaty za pobyt ww. dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej

i udokumentował swoją sytuację materialno-bytową.

Na podstawie dostarczonych dokumentów organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje i jest zatrudniony na terenie [...]. Z dziećmi przebywającymi w placówce wnioskodawca utrzymuje systematyczny kontakt. Aktualnie wnioskodawca nie reguluje na bieżąco zasądzonych alimentów na rzecz ww. dzieci. Deklaruje, że zaległą kwotę alimentów ureguluje, po założeniu przez starszego (już pełnoletniego) syna rachunku bankowego. Wnioskodawca dostarczył potwierdzenie wpłaty alimentów w wysokości [...] zł na rzecz małoletniej J. P..

Ponadto organ ustalił, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku,

tj. w sierpniu 2017 r., wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości [...] euro,

tj. [...] zł (średni kurs euro NBP z dnia 11 stycznia 2018 r. wynosił [...] zł), ustalony w złotych polskich zgodnie z art. 8 pkt 13 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.)

Organ stwierdził, że dochód wnioskodawcy, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samodzielnie gospodarującej, tj. kwotę 634,00 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej).

K. Ł., pomimo odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia opłaty i stwierdzenia podstaw do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo - wychowawczej, do dnia wydania niniejszej decyzji, nie zgłosiła się do organu, celem złożenia wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej i nie udokumentowała swojej sytuacji materialno-bytowej. Organ ustalił, że matka dzieci nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy rodzinie, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy, nie pobiera renty ani emerytury z zakładu ubezpieczeń społecznych, oraz że nie otrzymuje świadczeń ze [...] Centrum Świadczeń.

Organ wyjaśnił, że ze względu na brak współpracy ze strony matki dzieci nie może stwierdzić, czy spełnia ona przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej. Jednocześnie ustalono, że dochód wnioskodawcy przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samodzielnie gospodarującej. Wyjaśnił, że odstąpienie od ustalenia opłaty jest możliwe, gdy przesłanki, o których mowa w § 3 uchwały spełnione są łącznie przez obojga rodziców. Po uprawomocnieniu się decyzji strony mogą się ubiegać o umorzenie części lub całości tej należności, odroczenie terminu płatności, rozłożenie tej płatności na raty.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł D. P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem. Zarzucił organowi, że przy rozpoznawaniu sprawy nie zwrócono uwagi na koszty życia wnioskodawcy, a także wydatki, które ponosi, tj.:

1) [...] euro opłaty za mieszkanie,

2) [...] euro za prąd,

3) ponad [...] euro tyt. kredytu,

4) za opłaty bankowe i odsetki od karty - [...] euro,

5) za ubezpieczenie - [...] euro miesięcznie,

6) za telewizję - [...] euro,

7) tyt. pożyczki na operację i na życie - [...] euro,

8) tyt. kredytu na pralkę i lodówkę - [...] euro,

9) za media, telefon, Internet - [...] euro,

10) za podatek drogowy - [...] euro miesięcznie,

11) za dojazdy do pracy - [...] euro,

12) na życie - [...] euro (żywność, ubranie; środki czystości),

13) tyt. alimentów - [...] euro.

W dniu 15 lutego 2018 r. wpłynęło do organu I instancji pismo, zatytułowane "Uzupełnienie odwołania od decyzji" dotyczącej odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci wnioskodawcy w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Odwołujący się wskazał, że jego dochód w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej, wynosił [...] euro, tj. [...] zł (średni kurs euro NBP z dnia 11.01.2018 roku wynosił [...] zł). Podniósł, że organ l instancji uzasadniając kwestionowaną decyzję, nie wziął pod uwagę wydatków, jakie ponosi strona każdego miesiąca (wskazanych w ww. odwołaniu), tj. wydatków w wysokości [...] euro oraz [...] złotych miesięcznie, na które składają się:

1) opłata za energię elektryczną w wysokości [...] euro miesięcznie,

2) opłata za mieszkanie w wysokości [...] euro miesięcznie,

3) opłata za abonament telewizyjny [...] euro i [...] euro miesięcznie,

4) rata miesięczna spłaty urządzenia do rehabilitacji w wysokości [...] euro,

5) podatek drogowy płatny raz w roku w wysokości [...] euro ([...] euro miesięcznie),

6) spłata karty kredytowej ok. [...] euro miesięcznie,

7) opłata za usługi telekomunikacyjne - [...] euro miesięcznie,

8) rata miesięczna spłaty kredytu za pralkę i lodówkę w wysokości [...] euro,

9) rata miesięczna spłaty kredytu w wysokości [...] euro,

10) rata miesięczna ubezpieczenia samochodu w wysokości [...] euro,

11) rata miesięczna spłaty kredytu udzielonego na operację w wysokości [...] euro,

12) zakup żywności oraz innych potrzebnych przedmiotów dla zaspokojenia zwykłych potrzeb - około [...] euro miesięcznie,

13) miesięczny koszt dojazdu do pracy - ok. [...] euro miesięcznie,

14) alimenty zasądzone na rzecz córki Julii w wysokości [...] złotych miesięcznie,

15) alimenty zasądzone na rzecz syna K. w wysokości [...] złotych miesięcznie,

D. P. podniósł, że uwzględniając ww. wydatki, łączny przychód jaki osiąga każdego miesiąca z uwzględnieniem comiesięcznych wydatków wynosi około [...] euro, uwzględniając wypełnianie przez niego obowiązku alimentacyjnego,

tj. zapłaty na rzecz dzieci [...] zł miesięcznie, pozostaje mu około [...] złotych do swobodnego rozdysponowania, co uniemożliwi mu dokonanie opłaty za pobyt dzieci

w pieczy zastępczej.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", art. 193 ust. 1 pkt 2, art. 194 ust. 1 ustawy u.w.r.s.p.z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał na obowiązek ponoszenia przez rodziców solidarnie opłat za pobyt ich dzieci w pieczy zastępczej

(art. 193 ust. 2 u.w.r.s.p.z.). Dodał, że zasady odpowiedzialności solidarnej dłużników reguluje art. 336 § 1 i 2 i następne Kodeksu cywilnego. Wyjaśnił, że przeszkoda

w dochodzeniu świadczenia od jednego ze zobowiązanych solidarnie dłużników, może stanowić dla wierzyciela przesłankę do dochodzenia całości świadczenia od drugiego z solidarnie zobowiązanych dłużników.

Organ odwoławczy przedstawił średnie miesięczne wydatki na utrzymanie oraz ilość dni, na przestrzeni lipca – września 2017 r. oraz grudnia 2017 r., których małoletni syn przebywał pod opieką wnioskodawcy.

Następnie organ odwoławczy przedstawił wyliczenie odpłatności za pobyt małoletniego syna wnioskodawcy w placówce opiekuńczo – wychowawczej, która wynosiła:

1) [...] zł, na okres od dnia 23.02.2017 r. do dnia 28.02.2017 r. [([...]: 28 dni) x 6 dni = [...] zł],

2) [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 01.03.2017 r. do dnia 30.06.2017 r.,

3) [...] zł, na okres od dnia 01.07.2017 r. do dnia 31.07.2017 r., w lipcu 2017 r.

syn był urlopowany u ojca 3 dni [(4.251,50 zł: 31 dni) x 28 dni = [...] zł],

4) [...] zł, na okres od dnia 01.08.2017 r. do dnia 31.08.2017 r., w sierpniu 2017 r. syn był urlopowany u ojca 4 dni [([...]: 31 dni) x 27 dni = [...] zł],

5) [...] zł, na okres od dnia 01.09.2017 r. do dnia 30.09.2017 r., we wrześniu

2017 r. syn był urlopowany u ojca 3 dni [([...] zł: 30 dni) x 27 dni = [...] zł],

6) [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 01.10.2017 r. do dnia 30.11.2017 r.,

7) [...] zł, na okres od dnia 01.12.2017 r. do dnia 31.12.2017 r., w grudniu

2017 r. syn był urlopowany u ojca 9 dni [([...] zł: 31 dni) x 22 dni = [...] zł],

8) [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 01.01.2018 r. do czasu faktycznego opuszczenia przez małoletniego pieczy zastępczej.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium uznało, że ustalenie wysokości odpłatności przez organ I instancji, nie budzi wątpliwości. W kontekście odwołania Kolegium wskazało, że wniosek strony o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt syna w placówce opiekuńczo-wychowawczej był przedmiotem odrębnego postępowania, które zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej z dnia [...] r., która stała się decyzją ostateczną. Na podstawie tej decyzji, po przeanalizowaniu dochodów i wydatków wnioskodawcy, organ orzekł o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w domu dziecka, powołując się na przepisy uchwały Nr XIV/338/11. Wyjaśnił organ, że w toku tamtego postępowania należało składać wnioski i dowody na okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie ulgi w spłacie opłaty za pobyt dzieci w placówce. Tymczasem, decyzja z dnia [...] r. nie została przez odwołującego się zaskarżona, i jako taka dnia 13 grudnia 2017 r., stała się ostateczna. Kolegium wskazuje, że pismo zatytułowane "uzupełnienie odwołania od decyzji", zostało oznaczone przez pełnomocnika strony, jako dotyczące decyzji o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w domu dziecka. Pismo to zostało jednak wniesione dopiero

15 lutego 2018 r., a zatem już po terminie do wniesienia odwołania od decyzji z dnia

[...] r.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że strona uprawniona jest do skorzystania z pozostałych (obok prawa do odstąpienia od ustalenia opłaty) możliwości, jakie daje uchwała Nr XIV/338/11. Strona może zatem wnioskować o umorzenie w całości lub w części, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, w oparciu o przepisy ww. uchwały.

W kwestii zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, które składniki podlegają pomniejszeniu przy wyliczeniu dochodu (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), a ponadto, których środków nie wlicza się do dochodu (art. 8 ust. 4 ww. ustawy), które to przepisy, stanowią katalog zamknięty. Kolegium uznało tym samym,

że brak jest podstaw do pomniejszenia ustalonego dochodu o wskazywane przez stronę skarżącą koszty i wydatki takie jak rata kredytów, dodatkowe ubezpieczenia i inne.

D. P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z [...] r., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o umorzenie postępowania (administracyjnego).

Wydanej decyzji, skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 194 ust. 1 u.w.r.s.p.z., poprzez ustalenie wysokości opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej z datą wsteczną, tj. za okres sprzed wydania decyzji ustalającej, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S., wówczas gdy wykładnia językowa naruszonego przepisu w sposób jasny przesądza, że decyzja taka wydana może zostać "(...)przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej(...)".

W uzasadnieniu skargi, podniósł, że zarówno organ I jak i II instancji, nie dostrzegli, iż decyzja w istocie ustala wysokość opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej z datą wsteczną, tj. za okres sprzed wydania decyzji. Decyzja organu I instancji obejmuje okres od 23 lutego 2017 r. do dnia wydania decyzji, tj. [...] r. i na okres dalszy. Według skarżącego, wydanie decyzji obejmującej okres sprzed jej wydania narusza art. 194 ust. 1 u.w.r.s.p.z., który to jasno stanowi, że decyzję ustalającą opłatę wydaje: "starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej (...)". Stanowisko to podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w wyroku z 27 marca 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 1464/13, przedstawił pogląd, że: "W związku z powyższym należy zauważyć, że obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej powstaje z mocy decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 194 ust. 1, opłatę ustala się w drodze decyzji przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Konkretyzacja wysokości tej opłaty i określenie osób zobowiązanych do jej ponoszenia następuje w decyzji jako akcie kształtującym stan prawny od chwili jej wydania i doręczenia, tj. ex nunc. Z analizy przepisów dotyczących ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie wynika, by ustawodawca upoważnił organy do określenia daty wcześniejszej jej ponoszenia przez zobowiązanego, niż data doręczenia decyzji o jej ustaleniu. W rozpatrywanej sprawie organy ustaliły obowiązek ponoszenia opłaty przez skarżącego z datą wsteczną,

co narusza zasady wynikające z charakteru tych decyzji. Konstytutywny charakter decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wyklucza możliwość nakładania obowiązku ponoszenia opłaty z datą wsteczną; tego rodzaju decyzje wywołują skutki prawne tylko na przyszłość. Reasumując należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie były uprawnione do nałożenia na skarżącego obowiązku ponoszenia opłat sprzed daty wydania i doręczenia decyzji ustalających ich wysokość".

Argumentację skargi, skarżący wsparł również stanowiskiem WSA w Krakowie, który w wyroku z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. III SA/Kr 2018/14 stwierdził: "Ponadto, ustalenie w niniejszym przypadku, opłaty za pobyt dzieci skarżącego w pieczy zastępczej od kwietnia 2014 r. w sytuacji, gdy wydanie decyzji organu I instancji miało miejsce dnia [...] r., jest orzekaniem z mocą wsteczną (ex tunc), co jest naruszeniem prawa materialnego. Przypomnieć więc trzeba ponownie, że zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, opłatę ustala się w drodze decyzji przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej, a nie po jego umieszczeniu. Trafnie na ten aspekt, zwrócił uwagę tutejszy sąd w wyroku z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1464/13, podnosząc, że: "Konkretyzacja wysokości tej opłaty i określenie osób zobowiązanych do jej ponoszenia następuje w decyzji jako akcie kształtującym stan prawny od chwili jej wydania i doręczenia, tj. ex nunc (na przyszłość). Z analizy przepisów dotyczących ustalania opłaty dziecka w pieczy zastępczej nie wynika, by ustawodawca upoważnił określenia daty wcześniejszej jej ponoszenia przez zobowiązanego, doręczenia decyzji ojej ustaleniu.".

Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Kontrola sądowa sprawy nie potwierdziła zasadności wniesionej skargi.

Przedmiot sprawy objęty skargą dotyczy decyzji wydanej w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 998 ze zm.) zwanej dalej" u.w.r.s.p.z.", za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka

w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę,

o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (ust. 1a.). Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. Opłaty, o której mowa w ust. 1, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców (ust. 7).

W myśl art. 194 ust. 1 ww. ustawy, opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. (art. 194 ust. 2).

Z okoliczności sprawy wynika, że w istocie niesporne są ustalenia stanu faktycznego, dokonane przez organ I instancji. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego S. , VIII Wydział Rodzinny

i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt VIII RNsm [...] dzieci skarżącego, w tym syn A. P. zostały umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej, czyli w pieczy zastępczej. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka i pracuje w [...]. W sierpniu 2017 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego małoletniego dziecka w pieczy zastępczej, skarżący uzyskał dochód w wysokości [...] euro, co po przeliczeniu na walutę polski złoty daje kwotę [...]zł (obliczenie wg kursu średniego euro w NBP z dnia 11 stycznia 2018 r.). Matka dziecka skarżącego, zawiadomiona o wszczęciu postępowania z urzędu w celu ustalenia opłaty za pobyt tego dziecka w pieczy zastępczej, nie zgłosiła się do organu, nie podała informacji dotyczących jej sytuacji rodzinnej, dochodowej i majątkowej.

Istota sporu dotyczy ustalenia skarżącemu wydaną decyzją opłaty za pobyt małoletniego dziecka skarżącego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, z datą wsteczną. Decyzja organu I instancji została bowiem wydana w dniu [...] r., natomiast przedmiotową opłatę organ wyliczył, przyjmując datę początkową obowiązku opłaty - 23 lutego 2017 r. Skarżący na poparcie zarzutu o niedopuszczalności ustalenia przedmiotowej opłaty za okres sprzed wydania decyzji ustalającej opłatę, powołał się na stanowisko zawarte w dwóch wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1464/13 oraz z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 2018/14. Wynika z nich, że organy orzekające w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie są uprawnione do nałożenia obowiązku ponoszenia tej opłaty sprzed daty wydania i doręczenia decyzji ustalających ich wysokość. Z analizy przepisów dotyczących ustalania przedmiotowej opłaty nie wynika, aby ustawodawca upoważnił organy do określenia daty wcześniejszej jej ponoszenia przez zobowiązanego, niż data doręczenia decyzji o jej ustaleniu.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela zarzutu skargi i powołanej do niego argumentacji, opartej m.in. na przytoczonych orzeczeniach wojewódzkiego sądu administracyjnego. Od dnia 19 września 2014 r., wobec jednoznacznej treści art. 193 ust. 1a u.w.r.s.p.z., nie ulega wątpliwości, że rozważana opłata ma być ponoszona przez rodziców od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a zatem jej ustalenie w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej na podstawie art. 194 ust. 1 u.w.r.s.p.z., musi nastąpić z mocą od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, który co do zasady poprzedza dzień doręczenia (ogłoszenia) decyzji ustalającej. Skuteczność temporalna ex tunc tego rodzaju decyzji ustalającej jest zatem zasadą, chyba że dzień doręczenia (ogłoszenia decyzji) będzie tożsamy z dniem umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Pogląd ten, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, jest prezentowany w najnowszym orzecznictwie (por. np. wyrok NSA

z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2171/16, LEX nr 2252662; wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2017 r., I OSK 157/17; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 672/16, opubl. internetowej bazie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie jednak od obowiązującego od dnia 19 września 2014 r. przepisu ust. 1a art. 193 u.w.r., treść normatywna wynikająca z zestawienia przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. obowiązujących przed dniem wejścia w życie nowelizacji z dnia 25 lipca 2014 r. pozwala na stwierdzenie, że również przed ww. datą decyzje ustalające wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej działały (wywoływały skutki prawne) z mocą wsteczną (ex tunc). Dopuszczalne jest ustalanie "wsteczne" takiej opłaty. Odczytanie art. 194 ust. 1 w związku z art. 193 ust. 1a i ust. 6a ustawy prowadzi do logicznego stwierdzenia, iż od dnia umieszczenia - a nie w dniu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej - opłata jest ponoszona, o ile dziecko przebywa w pieczy zastępczej, a nie u rodziców (por. ww. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2171/16).

Argumentacja skargi, wskazująca na konstytutywny charakter decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, nie podważa więc legalności zaskarżonej decyzji. Zakwalifikowanie aktu administracyjnego do tej kategorii decyzji nie przesądza bowiem automatycznie o rodzaju skutków z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje pogląd, że kwestia, jaki skutek (ex tunc albo ex nunc) ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Również przepis prawa może wskazywać wprost, jaki skutek ma mieć decyzja. Zatem konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 982/12 opubl. w Lex nr 1291428; z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09 opubl. w Lex nr 573532 oraz powołana tam literatura).

W takiej sytuacji brak jest podstaw do przyznania racji zarzutowi skargi,

o niemożliwości ustalenia opłaty za pobyt dziecka skarżącego w placówce opiekuńczo-wychowawczej z datą faktycznego umieszczenia dziecka w tej placówce. Z tych względów za prawidłowy Sąd uznaje sposób ustalenia przedmiotowej opłaty przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym sposób jej obliczenia.

Jak trafnie zauważył przy tym organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wobec podnoszonej przez skarżącego wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatków, kwestia ta była badana w odrębnym postępowaniu w sprawie wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. To wówczas skarżący miał możliwość powoływania się na przesłanki umożliwiające organowi odstąpienie od ustalenia przedmiotowej opłaty. Decyzja odmawiająca w ww. przedmiocie jest aktualnie ostateczna. Należy podkreślić, że organ badający sprawę o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie rozstrzyga sprawy w oparciu o tożsame przesłanki, jak te dotyczące odstąpienia od ustalenia tejże opłaty, określone w akcie prawa miejscowego. Bez wątpienia natomiast organ rozpatrujący sprawę o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej związany jest ostatecznym rozstrzygnięciem organu w przedmiocie odstąpienia od tej opłaty. Skoro zatem wnioskodawca nie został od przedmiotowej opłaty zwolniony całkowicie lub częściowo, to zasadne było ustalenie skarżącemu przedmiotowej opłaty solidarnie z matką dziecka umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przepisów prawa, które przemawiałyby za koniecznością uchylenia decyzji objętych skargą. Tym samym skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), skargę oddalił.