Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 382/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 11 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 września 2013 roku sprawy ze skargi A.J. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego; I. oddala skargę II. przyznaje radcy prawnemu M.M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (powoływane dalej jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania (powoływanego dalej jako "Prezydent") z dnia 14 sierpnia 2012 r., nr [...], którą przyznano A.J. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2017 r.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. A.J. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego od daty 1 lipca 2008 r. Wskazała, że bez swojej winy nie złożyła wniosku wcześniej, gdyż nie wiedziała o takiej możliwości. Podkreśliła, że pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jak i Poznańskiego Centrum Świadczeń wiedzieli o jej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej, a pomimo to nie poinformowali jej o uprawnieniach do zasiłku (k. 5 akt administracyjnych). Osobno A.J. złożyła też wniosek o zasiłek na urzędowym formularzu (k. 6-7 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia 14 sierpnia 2012 r., nr [...] Prezydent, działając na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 2 pkt 2, art. 16, art. 24 ust. 3a, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.") oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2011 r. Nr 298, poz. 1769) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058), przyznał A.J. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności określony w art. 16 ust. 3 u.ś.r. w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2012 do 31 lipca 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z kolei w myśl art. 24 ust 3a u.ś.r. w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Organ podkreślił, że w pouczeniu do decyzji z dnia 19 lutego 2009 r., nr [...] przyznającej zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat na rzecz córki ZuzA.J. skarżąca została poinformowana o powyższym fakcie, jednakże nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na rzecz siebie. Prezydent dodał, że organ administracji publicznej może ustalić prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na rzecz wnioskodawczyni począwszy od dnia 1 maja 2012 r. zgodnie z orzeczeniem z dnia 9 lipca 2012, nr [...].

W odwołaniu A.J. wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta. Wskazała, że wystąpiła o spłatę zasiłku od 1 lipca 2008 r., gdyż od tego dnia legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, istniejącej od urodzenia. Skarżąca podkreśliła, że wcześniej nie wiedziała o możliwości uzyskania świadczenia. Nie poinformowały jej o tym organy, pomimo że dokumentacja dotycząca jej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i finansowej znajduje się w posiadaniu Poznańskiego Centrum Świadczeń. A.J. dodała też, że wielokrotnie interesowała się i pytała o możliwości udzielenia jej pomocy. Udzielano jej informacji, że nie może takiej pomocy otrzymać, albowiem korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zauważyła nadto, że pouczenie z dnia 19 lutego 2009 r., na które powołał się organ, jest standardowe i nie odnosi się do konkretnej sytuacji skarżącej.

Odnosząc się do swojej sytuacji A.J. zaznaczyła, że jest osobą chorą, uznaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Cierpi na do końca nie zdiagnozowaną chorobę krwi, która wymaga specjalnej kosztownej diety. Zdaniem A.J. pomoc Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, którą otrzymuje, jest niewystarczająca. Wychowuje dziecko, więc każda kwota jest dla niej niezwykle ważna.

Decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r. Kolegium, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; obecnie tekst jedn. ustawy opubl. w Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podkreśliło, iż istotą sporu w sprawie jest to czy Prezydent zasadnie, decyzją z dnia 14 sierpnia 2012 r., przyznał A.J. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres począwszy od 1 maja 2012 r. - a nie jak żądała skarżąca - od 1 lipca 2008 r., to jest od daty wydania pierwszego orzeczenia o niepełnosprawności.

Wyjaśniając powyższą kwestię Kolegium wskazało, że w świetle art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Kolegium wskazało też na art. 24 ust. 4 u.ś.r., który stanowi, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas określony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego.

Wskazując na treść powyższych przepisów organ odwoławczy stwierdził, że decydujące znaczenie w ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ma data złożenia w siedzibie organu kompletnego wniosku o przyznanie świadczenia. Złożenie wniosku obliguje organ do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia na okres albo od pierwszego dnia miesiąca, w którym strona złożyła kompletny wniosek, albo też począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W rozpoznawanej A.J. wniosek o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych złożyła w dniu 20 lipca 2012 r. Zdaniem Kolegium z uwagi na to, iż wniosek został wniesiony w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - 9 lipca 2012 r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego trafnie przyznano od dnia 1 maja 2012 r., to jest począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Organ podkreślił, że zaskarżona decyzja Prezydenta jest prawidłowa, gdyż w świetle art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. organ nie był uprawniony do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy aniżeli to uczynił, a więc za okres od 1 lipca 2008 r. do 1 maja 2012 r. Co prawda, A.J. posiadała od dnia 1 lipca 2008 r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia dopiero w dniu 20 lipca 2012 r.

W skardze A.J. zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 art. 77 § 12 i art. 80 K.p.a. i wniosła o uchylenie decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca ponownie zaznaczyła, że dnia 1 lipca 2008 r. Miejski Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Poznaniu wydał w stosunku do niej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Umiarkowany stopień niepełnosprawności został również określony w orzeczeniu z dnia 9 lipca 2012 r., wydanym na podstawie wniosku z dnia 15 maja 2012 r.

Zdaniem A.J. żądanie przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego wstecznie od daty 1 lipca 2008 r. jest usprawiedliwione. Zaznaczyła ona, że nie złożyła wcześniej wniosku o zasiłek, gdyż pracownicy Poznańskiego Centrum Świadczeń oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu, mimo licznych kontaktów, nie przekazali jej informacji na temat przysługujących jej świadczeń. W ocenie skarżącej naruszało to podstawową zasadę postępowania administracyjnego wynikającą z art. 9 K.p.a., który stanowi, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skarżąca wskazała też, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W analizowanej sytuacji zasiłek został przyznany od 1 maja 2012 r. Zdaniem skarżącej, choć nastąpiło to zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., to jednak rozstrzygając sprawę w należało mieć na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., P 28/07. W tezie tego wyroku wskazano, że art. 24 ust. 2 u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm.). A.J. powołała się także na stanowisko Trybunału wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2007 r. Stwierdził on, że od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać - w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Z tych też powodów Trybunał uznał rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 u.ś.r., za niezgodne z art. 69 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zasadniczego zarzutu skargi, obejmującego naruszenie art. 9 K.p.a., organ odwoławczy wskazał, że dotyczy on obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Tymczasem uzasadnienie skargi wskazuje, iż zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. dotyczy okresu sprzed wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Dlatego – zdaniem Kolegium – zarzut ten należy uznać za niezasadny. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 12 i art. 80 K.p.a. Kolegium wskazało, że skarżąca nie wyjaśniła na czym naruszenia te miały polegać.

Niezależnie organ odwoławczy zajął stanowisko w odniesieniu do argumentacji A.J., w której powołała się ona na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07. Kolegium podkreśliło, że w wyroku tym Trybunał orzekł, iż art. 24 ust. 2 u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji. Kolegium zwróciło dalej uwagę, że wyrok P 28/07 został później uwzględniony w trakcie prac legislacyjnych nad ustawą o świadczeniach rodzinnych, czego rezultatem była zmiana do u.ś.r. wprowadzona ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1456). Ustawą powyższą do art. 24 u.ś.r. dodano ust. 2a w brzmieniu: "Jeżeli osoba w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności złoży wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Obecne przepis ten brzmi: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności".

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało A.J. przyznane zgodnie z tym przepisem.

W dalszej części Kolegium wyjaśniło też, że w myśl generalnej zasady wyrażonej w art. 24 ust. 1 i 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane od miesiąca złożenia wniosku do końca okresu zasiłkowego. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności uwzględniony został szczególny charakter tych świadczeń, których nabycie uzależnione jest od posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Jeżeli więc strona nie złoży wniosku wraz z dokumentacją, ponieważ nie posiada jeszcze odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności, to może wniosek złożyć wtedy, gdy otrzyma to orzeczenie, a zasiłek zostanie jej wówczas wypłacony za okres wsteczny.

W art. 24 ust. 2a została ustalona więc zasada nabywania po raz pierwszy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, uwzględniająca możliwość opóźnienia w wydawaniu przez powiatowy zespól odpowiedniego orzeczenia. W związku z tym ust. 2a do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter szczególny względem pozostałych przepisów dotyczących sposobu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne są bezsporne. Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. A.J. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego od daty 1 lipca 2008 r. Wskazała, że bez swojej winy nie złożyła wniosku wcześniej, gdyż nie wiedziała o takiej możliwości. Na poparcie swojego wniosku o przyznanie jej zasiłku od wskazanej daty (1 lipca 2008 r.) przedstawiła zaświadczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym z dnia 1 lipca 2008 r. nr [...]. Orzeczenie to wydano do dnia 30 czerwca 2012 r. Z kolejnego orzeczenia załączonego do wniosku (z dnia 9 lipca 2012 r., nr [...]) wynika z kolei, że dnia 15 maja 2012 r. A.J. ponownie wystąpiła o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W jego wyniku została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2017 r.

Jak już w niniejszej sprawie podkreśliło Kolegium, w ustawie o świadczeniach rodzinnych obowiązuje ogólna zasada, iż "prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego" (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).

Powyższa zasada przed kilku laty wywoływała znaczące kontrowersje. Podnoszono, że nie uwzględnia ona bowiem okresu trwania postępowań o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Kontrowersje te legły u podstaw wystąpienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 24 ust. 2 u.ś.r. z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP "w zakresie, w jakim stanowi (ten przepis – uw. Sądu), iż również w przypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek". W wyroku z dnia z dnia 23 października 2007 r., P 28/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zakresie określonym w pytaniu prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, art. 24 ust. 2 u.ś.r. jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP.

Na skutek wyroku P 28/07 do art. 24 u.ś.r. dodano przepis, który stanowi wyjątek od reguły określonej w cytowanym wyżej art. 24 ust. 2 u.ś.r. Obecnie wyjątek ten brzmi następująco: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności" (w tym miejscu trzeba zaznaczyć, że Kolegium w decyzji zacytowało art. 24 ust. 2a u.ś.r. w nieaktualnej wersji; przepis ten został nieznacznie zmieniony 1 stycznia 2013 r., gdyż fragment "zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego" zastąpiono "zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności". Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy).

Art. 24 ust. 2a u.ś.r. został w niniejszej sprawie zastosowany, gdyż skarżącej przyznano zasiłek pielęgnacyjny od maja 2012 r., a więc miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (które wydano w dniu 9 lipca 2012 r.).

Nie kwestionując powyższego, A.J. podkreśliła jednak, że już 1 lipca 2008 r. wydano jej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Uwzględniając zatem wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 28/07 świadczenie mogło być jej przyznane wstecznie od tej daty.

Odnosząc się do stanowiska A.J. Sąd stwierdza, że przedstawiona przez nią argumentacja nie uzasadnia przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną od 1 lipca 2008 r.

Sąd – wykazując zrozumienie dla trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej (na co wskazała ona w odwołaniu) – podkreśla, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Art. 24 ust. 2a u.ś.r. wyraźnie stanowi, że prawo do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności "ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności", przy czym chodzi nie o niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności danej osoby w ogóle, ale niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności ustalone konkretnym orzeczeniem, po którego wydaniu, w terminie trzech miesięcy, składany jest wniosek o przyznanie świadczenia.

W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 1 lipca 2008 r., nr [...] ważne do 30 czerwca 2012 r. jest odrębnym orzeczeniem od orzeczenia wydanego 9 lipca 2012 r., nr [...]. Wniosek złożony przez A.J. wpłynął do organu w terminie trzymiesięcznym od wydania orzeczenia z dnia 9 lipca 2012 r., stąd nie mógł być, na zasadzie określonej w art. 24 ust. 2a u.ś.r., "rozciągnięty" również na okres obejmujący poprzednie, wygasłe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Za takim rozszerzeniem okresu świadczenia nie przemawia – wbrew argumentacji skargi – wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 28/07. Z wyroku tego wynika, że stwierdzona niekonstytucyjność art. 24 ust. 2 u.ś.r. polegała na tym, że osoby oczekujące na ustalenie stopnia niepełnosprawności, które ostatecznie takie orzeczenie o takim stopniu uzyskały, nie miały możliwości "wstecznego" uzyskania świadczenia za okres, w jakim orzekał zespół do spraw niepełnosprawności. Art. 24 ust. 2a u.ś.r., wprowadzony do ustawy po tym wyroku, wypełnia warunki określone przez Trybunał – obecnie bowiem każda osoba oczekująca na orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, a następnie je otrzymująca, jeżeli złoży wniosek o świadczenie uzależnione od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy, ma prawo do ubiegania się o przyznanie tego świadczenia od daty wystąpienia o orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Zatem obecnie od aktywności beneficjenta zależy od jakiej daty otrzyma on świadczenie.

Przyznanie A.J. świadczenia od dnia 1 maja 2012 r., a nie – jak żądała – od 1 lipca 2008 r. nie pozostaje zatem w sprzeczności z wyrokiem P 28/07. Skarżąca miała możliwość wystąpienia o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego po tym, jak otrzymała pierwsze z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, jednakże nie uczyniła tego.

Sąd zaznacza też, że nieusprawiedliwiony jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 9 K.pa. A.J. twierdzi, że nie wystąpiła o zasiłek pielęgnacyjny po uzyskaniu orzeczenia 1 lipca 2008 r., gdyż nie została poinformowana przez właściwe organy o przysługujących jej prawach. Należy jednak zwrócić uwagę, co trafnie podniosło Kolegium w odpowiedzi na skargę, że art. 9 K.p.a. nakazuje organom administracji należycie i wyczerpująco informować "strony" o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawi i obowiązków "będących przedmiotem postępowania administracyjnego". Organy czuwają nad tym, aby "strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu" nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wszystkie uwypuklone tu (w cudzysłowie) zwroty zawarte w art. 9 K.p.a. jednoznacznie wskazują, że przepis ten dotyczy obowiązków organów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego i to obowiązków wobec stron i uczestników takiego postępowania. Tymczasem postępowanie o zasiłek pielęgnacyjny zostało zainicjowane przez A.J. dopiero w lipcu 2012 r., tak więc nie można stawiać zarzutu organom pomocy społecznej, że naruszyły art. 9 K.p.a. nie informując A.J. o jej prawach w okresie od lipca 2008 r.

Sąd zaznacza przy tym, że wykracza poza niniejsze postępowanie ustalenie czy rzeczywiście organy pomocy społecznej udzielały czy też nie udzielały skarżącej wyczerpującej informacji o możliwości wystąpienia przez nią z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Istotne jest to, że nie wystąpiła ona z takim wnioskiem po otrzymaniu orzeczenia z dnia 1 lipca 2008 r.

Niezasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2 i art. 80 K.p.a. Jak już wyjaśniono w sprawie spór oscylował wokół zagadnienia, od jakiej daty wnioskowane przez A.J. świadczenie powinno być jej przyznane, i zagadnienie to zostało przez organy należycie wyjaśnione. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że organy administracji nie działały na podstawie prawa (art. 6 K.p.a.), nienależycie wyjaśniły sprawę (art. 7 i 77 ust. 1 i 2, art. 80 K.p.a.), czy wreszcie – naruszyły zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - orzekł o oddaleniu skargi.