Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1659/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136,137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 3, 134, 153,151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 października 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 28 lutego 2013 r., na podstawie art. 136, art. 137, art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...] obr. [...], odpowiadającej dawnej działce nr [...] obr. [...] na rzecz J. B., B. B. oraz S. G.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem złożonym w dniu 21 maja 2008 r. J. B. wystąpiła o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako działka [...] o pow. 0.2704 ha. Pismem z 2 czerwca 2008 r. M. B. przesłała ponowny wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości pochodzący od wszystkich spadkobierców M. G.

Organ ustalił, że decyzją z 25 kwietnia 1973 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] zatwierdziło plan realizacyjny Technikum [...] i Zasadniczej Szkoły Zawodowej [...] w [...]. Naczelnik Miasta [...] zawiadomieniem z 19 listopada 1974 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo - odszkodowawczej, poinformował strony postępowania, w tym M. K., o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, w stosunku do nieruchomości, oznaczonej m. in. jako ówczesna działka ewid. [...] obr. [...], na cele budowy Technikum [...] w [...]. Umową sprzedaży, sporządzoną [...] lipca 1975 r. Skarb Państwa nabył od M. G. prawo własności nieruchomości za cenę [...] zł. Jednocześnie § 3 tej umowy stanowił, że działka ewidencyjna numer [...] została przeznaczona do wywłaszczenia pod budowę Technikum [...]. Nieruchomości przysługuje zatem status nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość oznaczona jako dawna działka ewid. [...] obr. [...], odpowiada części aktualnej działki ewid. [...] obr. [...]. W oparciu o ugodę z [...] kwietnia 1975 r., ugodę z [...] czerwca 1975 r., oświadczenie ODIM w [...] z [...] lipca 1975 r., ugodę z [...] czerwca 1975 r., oświadczenie ODIM w [...] z [...] lipca 1975 r., opinię szacunkowo – odszkodowawczą ustalono, że prace związane z budową infrastruktury technicznej Technikum [...] w [...], rozpoczęły się przed sporządzeniem i podpisaniem umowy sprzedaży z [...] lipca 1975 r., w oparciu o którą Skarb Państwa nabył wnioskowaną do zwrotu nieruchomość. W oparciu o kolejne dokumenty ustalono, że w terminie określonym w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na nieruchomości, oznaczonej, jako cześć działki ewid. [...] obr. [...], odpowiadającej dawnej działce ewid. [...] obr. [...], rozpoczęto prace związane z realizacją budowy Technikum [...]. Zgodnie opinią biegłego rewidenta A. W. z [...] grudnia 1996 r. w wyniku działań inwestycyjnych Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy w okresie od roku 1973 do 1989 roku na gruncie Skarbu Państwa w [...] przy ul. [...] zostały wybudowane następujące obiekty inwentarzowe: budynek szkoły wraz z salą gimnastyczną, budynek internat, budynek mieszkalny, budowle typu rurociągi, przewody przekazane do inwentaryzacji 31 grudnia 1986 r., budowle typu droga, place, budowle typu kotły parowe, inne budowle.

W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2011 r. rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości, ustalono, że wnioskowany do zwrotu fragment działki zabudowany jest częścią budynku szkoły [...] Znajduje się na niej fragment drogi dojazdowej wraz z chodnikami, fragment boiska sportowego, fragment zieleni przyszkolnej w tym drzewa, krzewy i trawnik, elementy oświetlenia (latarnie), oraz elementy uzbrojenia podziemnego, zgodnie z kopią mapy zasadniczej.

Organ podkreślił, że biorąc pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych ugruntowany wydaje się być pogląd, iż pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Określone w punktach 1 i 2 art. 137 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota zbędności polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego, oraz powyższe okoliczności faktyczne i prawne, jak również ukształtowaną linię orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, Starosta [...] stwierdził, iż na nieruchomości, oznaczonej jako dawna działka ewid. [...] obr. [...], odpowiadająca części aktualnej działki ewid. [...] obr. [...], został zrealizowany cel wywłaszczenia, określony w § 3 umowy sprzedaży, a tym samym, brak jest podstaw do orzekania o zwrocie nieruchomości.

Od tej decyzji odwołania wnieśli: S. G. J. B. i B. B.. Odwołujący argumentowali, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Ponadto w związku z podjęciem w dniu 30 maja 2007 r. przez Radę Powiatu [...] uchwał w przedmiocie likwidacji szkół zawodowych, licealnych i policealnych w Zespole Szkół zawodowych [...] w [...], przedmiotowa nieruchomość stała się całkowicie zbędna na cel wywłaszczenia.

Wojewoda decyzją z 6 lutego 2014 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 28 lutego 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 4 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 576/14 uchylił decyzję Wojewody. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 listopada 2016 r. sygn.. akt I OSK 3255/14 oddalił skargi kasacyjne.

Ponownie rozpatrując sprawę, Wojewoda decyzją z 6 października 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona jako dawna działka ewidencyjna [...], obr. [...], odpowiadająca obecnie części działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży z [...] lipca 1975 r. Rep. A nr [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a więc znajdą w stosunku do niej odpowiednie zastosowanie przepisy art. 136 i nast. u.g.n. Ponadto w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby.

Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 u.g.n. Przy czym należy mieć na uwadze, że w wydanym w dniu 13 marca 2014 r. wyroku sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu -- jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem organu odwoławczego, brak podstaw do kwestionowania ustaleń organu I instancji w zakresie określenia celu wywłaszczenia. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił - uznając za prawidłowe - ustalenia organu I instancji, że celem wywłaszczenia była budowa Technikum [...].

Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego nieustalenia planowanego usytuowania na gruncie przejętym pod wywłaszczenie głównego celu inwestycji oraz obiektów jej towarzyszących organ odwoławczy wyjaśnił, że wobec nieodnalezienia dokumentacji -pomimo podjętych kroków w tym zakresie -- na podstawie której możliwe byłoby ustalenie szczegółowego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, organ I instancji zobligowany był do przyjęcia celu wskazanego w umowie sprzedaży i pod tym kątem prowadzić postępowanie wyjaśniające, tj. czy nieruchomość ta została wykorzystana pod budowę Technikum [...], które wszak mogło stanowić jeden obiekt budowlany, lecz biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe, zamierzenie polegające na budowie szkoły (niezależnie jakiego stopnia) z natury musi obejmować wszelkiego rodzaju obiekty i urządzenia, które są typowe dla tego rodzaju kompleksów, jako służące ich prawidłowemu funkcjonowaniu. Do elementów typowych dla szkoły średniej zaliczyć należy budynki dydaktyczne, obiekty sportowe (salę gimnastyczną, boiska i place do zajęć ruchowych), tereny zielone oraz całą infrastrukturę zapewniającą możliwość korzystania z obiektów głównych (ciągi piesze, infrastrukturę techniczną itp.), a nawet internat i kotłownię. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, że na tle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Ponadto w orzecznictwie wskazywano również na dopuszczalne modyfikacje celu wywłaszczenia. W związku z tym, nawet gdyby zostało w sprawie ustalono, iż planowany kompleks Technikum [...] w [...] powstał w zmienionej formie (rozkładem poszczególnych obiektów i urządzeń odbiegałby od pierwotnych założeń), to w świetle ugruntowanych już poglądów judykatury nie można byłoby uznać tego faktu za przesądzający o zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia.

Organ odwoławczy wskazał, że rzeczywiście ze zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, kiedy i w jakich okolicznościach znajdujący się na za wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...], budynek główny szkoły został w całości przekazany do użytkowania. W aktach sprawy znajdują protokoły częściowe odbioru inwestycji z [...] lipca 1983 r. oraz z [...] stycznia 1987 r., decyzja Naczelnika Miasta [...] i Gminy [...] o przekazaniu na czas nieoznaczony Centralnemu Związkowi Spółdzielczości Pracy terenu państwowego - w tym działki nr [...] - na cele budowy Zespołu Szkół Zawodowych [...] w [...], protokół zdawczo-odbiorczy z przekazania przez Skarb Państwa Centralnemu Związkowi Spółdzielczości Pracy – Zespołowi Szkół Zawodowych [...] [...] w [...] nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], składającej się m.in. z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w treści którego wskazano, iż nieruchomość ta opisana jest w PBM w [...] i stanowi teren zabudowany zespołem szkół [...]" i internatem, kartę ewidencyjną budynku szkoły gdzie wskazano rok budowy [...] oraz kartę ewidencyjną internatu, gdzie wskazano rok budowy

jako [...].

W ocenie organu odwoławczego, powyższe materiały świadczą o tym, iż inwestycja obejmująca budowę szkoły Technikum [...] w [...] była przedsięwzięciem długoterminowym, zaplanowanym i zrealizowanym w okresie kilku lat, gdzie poszczególne części szkoły mające pełnić funkcje dydaktyczne (aule, pracownie) oddawane były do użytku szkoły etapami. Ponadto zgromadzone przez organ I instancji, częściowe protokoły odbioru inwestycji stanowią w ocenie organu odwoławczego wystarczającą podstawę do uznania, iż cel wywłaszczenia, jakim była budowa Technikum [...] w [...], został ostatecznie osiągnięty. Jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonej w 2011 r. rozprawy administracyjnej, połączonej z oględzinami przedmiotowej nieruchomości, na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości znajduje się fragment drogi dojazdowej wraz z chodnikami, fragment boiska sportowego, elementy zieleni przyszkolnej, elementy oświetlenia oraz uzbrojenia oraz fragment budynku szkolnego. Podkreślił przy tym, iż organy prowadzące postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie są uprawnione do badania zgodnego z prawem wybudowania budynków znajdujących się na nieruchomości będącej przedmiotem zwrotu i weryfikacji wydawanych w tym celu pozwoleń budowlanych.

W kwestii terminów wykonania przedmiotowej inwestycji organ II instancji zwrócił uwagę na przywołany wcześniej wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11, którego skutkiem jest to, że terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

Z kolei odnośnie zarzutu B. B. dotyczącego aktualnego sposobu wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości przez Gminę Miasto [...], wojewoda wyjaśnił, że w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, aktualne zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny możliwości jej zwrotu w decyzji administracyjnej. Wystarczającą do uznania realizacji celu wywłaszczenia na danej nieruchomości przesłanką jest fakt jego osiągnięcia w przeszłości. W tym zakresie wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 grudnia 2012 r., sygn. P 12/11.

B. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się jej uchylenia, jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

. art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji orzekającej o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji kiedy wyżej wymieniona decyzja została wydana niezgodnie z obowiązującym prawem - w ramach postępowania administracyjnego, w którym organ nie zdołał wykazać, że na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia polegający na budowie Technikum [...] w [...];

. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a. - poprzez uchybienie obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasadzie prawdy obiektywnej polegające na niekompletnym zgromadzeniu materiału dowodowego istotnego dla wydania rozstrzygnięcia, w tym w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego przez strony uzupełniającego postępowania dowodowego, które doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także do błędnego przyjęcia, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany\v sytuacji kiedy na gruncie niniejszej sprawy brak było wystarczających podstaw do przyjęcia tego rodzaju oceny;

. art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak rzetelnego i wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez strony w odwołaniach, a także w złożonych w trakcie postępowania odwoławczego pismach procesowych oraz poprzez brak wyjaśnienia powodów, ze względu na które organ zignorował wskazane przez skarżącą liczne okoliczności przemawiające przeciwko uznaniu, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a ocena tego zagadnienia zawarta w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie może zostać uznana za prawidłową;

. art. 153 p.p.s.a.w zw. z art. 193 p.p.s.a. - poprzez nie zastosowanie się przez organ II instancji do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionych w prawomocnym wyroku z 25 listopada 2016 r., sygn. akt: I OSK 3255/14, w zakresie w jakim w wyroku tym uznano za niewiążącą - na gruncie niniejszej sprawy - ocenę prawną przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przedstawioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 4 lipca 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 576/14 i nawiązującą do wykładni przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przedstawionej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 - w sytuacji kiedy ze wspomnianego wyroku z 25 listopada 2016 r., sygn. I OSK 3255/14 jednoznacznie wynikało, że Wojewoda powinien wydać w sprawie decyzję po ponownym rozważeniu wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności, nie będąc formalnie związany wykładnią przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n. zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11;

. art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. - poprzez dokonanie błędnej wykładni, polegającej na przyjęciu, że dla oceny czy cel wywłaszczenia został zrealizowany nie ma znaczenia dokładna weryfikacja sposobu zagospodarowania nieruchomości zgodnie z przewidzianym dla niej planem realizacyjnym, a na wypadek pojawienia się w tym zakresie wątpliwości nieusuniętych w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, organ może zaniechać dalszego ich wyjaśniania, odwołując się do zasad doświadczenia życiowego oraz okoliczności typowych dla realizacji danego rodzaju inwestycji;

. art. 137 ust. 2 u.g.n. - poprzez brak rozważenia, czy na gruncie niniejszej sprawy zachodziły przesłanki do wydania decyzji administracyjnej orzekającej o częściowym zwrocie wywłaszczonej nieruchomości;

. art. 136 ust. 113 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a. - poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu polegającej na przyjęciu, że dla oceny czy cel wywłaszczenia został zrealizowany nie ma znaczenia ustalenie czy, dana inwestycja została ukończona i oddana do użytkowania w sposób zgodny z obowiązującym prawem, gdyż organ orzekający w sprawie administracyjnej o zwrot nieruchomości nie ma podstaw by dokonywać oceny legalności realizacji celu wywłaszczenia;

. art. 136 ust. 1 w zw. z ust. 3 u.g.n. - poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na przyjęciu, że dla przysługiwania danej osobie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczeniowy nie ma znaczenia późniejsze jej zagospodarowanie, które ma miejsce już po ewentualnym zrealizowaniu pierwotnego celu wywłaszczenia;

. art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wywłaszczonej nieruchomości nie można uznać za zbędną na przewidziany dla niej cel wywłaszczeniowy w sytuacji kiedy już z zebranego w niniejszej sprawie niepełnego materiału dowodowego wynika ponad wszelką wątpliwość, że ewentualne zakończenie realizacji inwestycji polegającej na budowie Technikum [...] w [...] nie mogło nastąpić przed upływem dziesięciu lat od dnia zawarcia przez M. K. umowy notarialnej sprzedaży z [...] lipca 1975 r., nr rep. A [...].

W uzasadnieniu opisane wyżej zarzuty skargi zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 6 października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 28 lutego 2013 r. o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...] obr. [...], odpowiadającej dawnej działce nr [...] obr. [...] na rzecz J. B., B. B. oraz S. G. .

Skarga jest niezasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób wskazany wyżej.

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany został w ustawie z 21. 08. 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2004 nr 261,poz.2603 ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust.1 stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podkreślić należy, że obecny sposób korzystania z nieruchomości nie ma w sprawie znaczenia, gdyż dla ustalenia stanu "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości badaniu podlega tylko sposób wykorzystywania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wątpliwości powstałe na tym tle były przedmiotem rozważania Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 13 grudnia 2012 r., sygn. P 12/11 stwierdził, że art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym miejscu należy się również odnieść do terminów realizacji celu wywłaszczenia wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. W tej kwestii trzeba przede wszystkim wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11, w którym Trybunał orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Analizę ww. orzeczenia Trybunału przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 października 2014 r., sygn. l OSK 254/13, stwierdzając: "Jakkolwiek powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wprost art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. (tylko tego przepisu dotyczyło pytanie prawne WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt l SA/Wa 41/11), to jednak wywody zawarte w jego uzasadnieniu powodują, że również niedopuszczalnym jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Trybunał wskazał m.in., że stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa. Zakaz wstecznego działania prawa obowiązuje w szczególności wtedy, gdy oddziaływuje ono w sposób niekorzystny na interesy określonych podmiotów, a zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami. (...) Trybunał Konstytucyjny przypomniał też, że odczytywanie przez organy stosujące prawo znaczenia przepisów nowych w taki sposób, iż jeśli są pozbawione przez ustawodawcę przepisu intertemporalnego to mogą mieć charakter retroaktywny jest niedopuszczalne. Jeśli przepis prawa milczy o regulacji przejściowej, to wcale nie oznacza to, że regulacja ta będzie działała retroaktywnie. Brak w ustawie przepisów intertemporalnych nie oznacza zezwolenia dla prawodawcy na wsteczne działanie nowych przepisów. Zatem, wyrażając tę myśl w sposób pozytywny należy wskazać, że jeśli prawodawca nie przesądza o wstecznym działaniu prawa, to przepisy te działają prospektywnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe wywody znajdują odpowiednie odniesienie również do art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia". W związku z powyższym należy wskazać, że w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 roku nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, w oparciu o przedłożone akta administracyjne sprawy należy wskazać, że wywłaszczenie nieruchomości stanowiących w dacie ich wywłaszczenia własność M. G. nastąpiło w formie umowy sprzedaży, sporządzonej w dniu [...] lipca 1975 r., Rep. A nr [...] r., w wyniku której Skarb Państwa nabył od M. G. prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] za cenę [...] zł. W § 3 tej umowy wskazano, że działka ewidencyjna numer [...] została przeznaczona do wywłaszczenia pod budowę Technikum [...]. Powyższa umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. .o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wcześniej decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] 25 kwietnia 1973 r. został zatwierdzony plan realizacyjny budowy Technikum [...] i Zasadniczej Szkoły Zawodowej [...] w [...], a następnie Naczelnik Miasta [...] zawiadomieniem z [...] listopada 1974 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo - odszkodowawczej, poinformował strony postępowania, w tym M. K., o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, w stosunku do nieruchomości, oznaczonej m. in. jako ówczesna działka ewid. [...] obr. [...], na cele budowy Technikum [...] w [...]. Dokonując oceny zbędności nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] obr. [...] w granicach wywłaszczonej dawnej działki nr [...] organy ustaliły, że prace związane z budową Technikum [...] obejmujące budowę infrastruktury technicznej rozpoczęto w 1973 r. , a więc przed datą zawarcia umowy kupna sprzedaży z [...] lipca 1975 r. , cel wywłaszczenia był natomiast realizowany etapami w latach 1973 -1989 r. Stosownie do prawidłowo poczynionych ustaleń zrealizowano: na gruncie Skarbu Państwa w [...] przy ul. [...] budynek szkoły wraz z salą gimnastyczną, budynek internatu, budynek mieszkalny, budowle typu rurociągi, przewody przekazane do inwentaryzacji w dniu 31 grudnia 1986 r., budowle typu droga, place, oraz budowle typu kotły parowe i inne budowle. W oparciu o oględziny przeprowadzone na gruncie w dniu [...] listopada 2011 r. stwierdzono, że na wnioskowanej do zwrotu części działki znajduje się fragment budynku szkoły dawnego technikum [...] oraz fragment drogi dojazdowej wraz z chodnikami, fragment boiska sportowego, fragment zieleni przyszkolnej (drzewa, krzewy i trawnik), elementy oświetlenia (latarnie), oraz elementy uzbrojenia podziemnego, co jest zgodne z kopią mapy zasadniczej. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że przy ocenie realizacji celu przedmiotowego wywłaszczenia wskazanego w umowie z [...]. 07, 1975 r. za jaki uznano budowę Technikum [...] należało uwzględnić nie tylko budowę typowego budynku szkoły, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na realizację szkoły i jej otoczenia włączając w to salę gimnastyczną budynek internatu, urządzenia infrastruktury, place czy zieleń. Należy również mieć na uwadze ewentualną modyfikację celu wywłaszczenia, w szczególności gdy realizacja celu wywłaszczenia następuje etapami i jest realizowana w przeciągu kilkudziesięciu lat, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia są wystarczające dla ustalenia celu wywłaszczenia oraz jego realizacji, co ma istotne znaczenie w sprawie zwrotowej. Objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] obr. [...] w [...] wywłaszczona została pod realizację szkoły i szkoła ta została zrealizowana. Powyższe znajduje potwierdzenie w ustaleniach poczynionych przez organy. Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty skargi uchybienia obowiązującej zasadzie prawdy obiektywnej. Co więcej wbrew zarzutom skargi organy obu instancji prawidłowo uzasadniły swoje decyzje nie uchybiając normie z art. 107 § 3 kpa. Wbrew stanowisku strony skarżącej organ odwoławczy nie uchybił również wymogom normy z art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a gdyż rozpoznając ponownie sprawę uwzględnił wskazania wyroku WSA w Krakowie z dnia 4. 07. 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 576/14 i jednoznacznie ustosunkował się do ww. terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n., wskazując dlaczego nie znajdują one zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Należy przy tym podkreślić, że organ jednoznacznie ustalił, iż realizacja celu przedmiotowego wywłaszczenia miała miejsce latach 1973 - 1989, a zatem nie znajdują zastosowania terminy z art. 137 ust. 1 u.g.n. Sąd podziela ten pogląd, zgodnie z którym w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 r. nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaprezentowana interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie pozostawia wątpliwości że zrealizowanie celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma natomiast znaczenia, czy aktualnie wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia czy też jest zagospodarowana na inny cel.

Konkludując. należy stwierdzić, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że cel wywłaszczenia faktycznie został zrealizowany. Biorąc powyższe pod uwagę skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a