Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 495/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3, art. 158 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925 ze zm.) – po rozpatrzeniu wniosku M.D. zawartego w piśmie z dnia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] nr [...] – utrzymał w mocy decyzję Kolegium z dnia [...], nr [...].

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych i Pomocy Materialnej dla Uczniów Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], przyznającej stronie – M.D. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...]. Od decyzji tej, w ustawowym terminie, odwołanie wniósł M.D. wyrażając niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Strona wskazała –m.in., że organ pierwszej instancji nie wykonał wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził, że decyzja nie może zostać wykonana. Strona stwierdziła, także, że błędem organu pierwszej instancji było wznowienie postępowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] (nr [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...], nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W dniu [...] do Kolegium wpłynął wniosek M.D. o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego z dnia [...], nr [...], która w jego ocenie jest dotknięta wadą kwalifikowaną res iudicata.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz organów administracji odmowa stwierdzenia nieważności decyzji następuje, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie istnieje przyczyna nieważności. Sama decyzja, jak i postępowanie, w którym ją wydano, mogą być obarczone pewnymi wadami, ale jeżeli nie są to wady nieważności, organ zobowiązany jest odmówić stwierdzenia jej nieważności. Nieważność decyzji istnieje bowiem tylko wtedy, gdy jest ona dotknięta ściśle określonymi, wyliczonymi w art. 156 § 1 Kpa, wadami.

Natomiast, na co zwróciło uwagę, z akt sprawy wynika, że pogląd wyrażony przez stronę we wniosku z dnia [...], iż decyzja organu odwoławczego z dnia [...] dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zaakcentował, że decyzja Kolegium z dnia [...] nr [...], na którą powołuje się we wniosku o stwierdzenie nieważności strona została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/GI 639/12. Argumentując podniosło, że badając akta sprawy, niezależnie od uzasadnienia wniosku, nie ustaliło zaistnienia przesłanek nieważności decyzji z dnia [...].

Od decyzji tej strona w dniu [...] złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wskazała m.in., że nie jest prawdą, iż decyzja Kolegium z dnia [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie przez WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt. IV SA/GI 639/12 z uwagi na fakt, że powróciła ona do obrotu prawnego poprzez ponowne wydanie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...].

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku Kolegium stwierdziło, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] – wbrew stanowisku strony – nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie podniosło, że nie dopatrzyło się także innych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, których istnienie skutkowałoby stwierdzeniem nieważności przedmiotowej decyzji. Zaakcentowało, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, zarówno ostatecznych jak i nieostatecznych, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi.

W dalszych motywach wyjaśniło, że zgodnie z art. 156 § 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Jednoczenie wskazało, że utrwalone stanowisko doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych, które jest wyznacznikiem standardów orzekania dla organów administracji wskazuje, iż dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

Tymczasem, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, poza sporem jest istnienie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/GI 639/12, którego tezy uzasadnienia wiążą organy administracji. Wyeksponował przy tym, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] została wydana w postępowaniu administracyjnym będącym następstwem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 3013 r., zatem gdy w obrocie prawnym nie było już decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...].

W skardze na powyższą decyzję jej autor powtórzył zasadnicze zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. strona podtrzymała skargę uszczegóławiając żądanie i doprecyzowując zarzuty, oświadczając, że organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) – wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K.

W tym miejscu wskazać należy, że stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

W rozpoznawanej sprawie skarżący powołał się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, stwierdzając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją, stanowiska tego nie podzielił organ odwoławczy.

Tym samym kluczowe znaczenie ma dokonana przez organ odwoławczy ocena braku zaistnienia przesłanki warunkującej stwierdzeniem nieważności własnej decyzji z dnia [...], nr [...].

Wprawdzie skarżący na rozprawie zmodyfikował stanowisko wyrażone w skardze i we wniosku o stwierdzenie nieważności powyżej przytoczonej decyzji Kolegium z dnia [...] podnosząc, że organ odwoławczy – z uwagi na okoliczności sprawy – zobowiązany był do umorzenia postępowania, to nie zmienia to granic będących przedmiotem osądu, zgodnie z art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a.

W tym miejscu jawi się uwaga, że sądowa kontrola odbywa się w warunkach wyznaczonych przez ustawodawcę w art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. Przepis ten składa się z dwóch części. Pierwsza z nich wskazuje zasadę, zgodnie z którą sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Druga natomiast stanowi wyjątek od przytoczonej zasady, uchylający jej stosowanie w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Unormowanie wynikające z art. 134 § 2 P.p.s.a. składa się z zasady i wyjątku od niej, a więc stanowi jedną normę prawną regulującą objęte nią: zasadę jak i wyjątek. Przedmiotem wykładni i oceny możliwości stosowania jest norma prawna zawarta w art. 134 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem zaskarżonego aktu lub czynności. Nieuprawnione byłoby natomiast dokonywanie wykładni operatywnej i oceny możliwości stosowania określonych tylko części przytoczonej treści tekstu prawnego, jeżeli dopiero jego całość konstytuuje normę prawną. Przy czym orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej w rozumieniu art. 134 § 2 P.p.s.a. będzie każde orzeczenie, które pogarsza sytuację skarżącego w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem skargi, przy czym pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wydania zaskarżonego aktu bądź dokonania czynności – tak też NSA w wyroku z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 980/12.

Należy przy tym odróżnić określenie "granice skargi" – za które sąd pierwszej instancji zawsze jest uprawniony i zobowiązany wyjść od określenia "granice sprawy", których sąd przekroczyć nie może, por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia .2014 r., sygn. akt II FSK 1068/12 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do kwestii zasadniczych wskazać należy, że podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach jednego z postępowań nadzwyczajnych, a mianowicie w ramach postępowania nieważnościowego, którego celem jest weryfikacja decyzji ostatecznej wyłącznie pod kątem ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek. Stosownie do treści art. 156 § 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Na wstępie za B. Adamiak podkreślić należy, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest sprawa procesowa, "rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej materialnej, a zatem jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne. W postępowaniu tym organ nie może jednak przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej" – tak: B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001/8/31.

Zważając na powyższe kwestie, w ocenie Sądu stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt administracyjnych sprawy uprawnia bowiem do twierdzenia, że przedmiotowa decyzja nie jest obarczona wadą "nieważnościową", która skutkowałaby stwierdzeniem jej nieważności. Trudno bowiem wywieść, że kwestionowana przez skarżącego decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, aby treść tegoż rozstrzygnięcia pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczność z treścią przepisu i aby charakter naruszenia powodował, iż nie może być ona akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji istnieje bogate orzecznictwo sądowe, przede wszystkim dotyczące zakresu postępowania oraz przesłanek stwierdzenia nieważności. Jak chodzi o pierwsze w kolejności wymienione zagadnienie to analiza orzecznictwa sądowego prowadzi do wniosku, że dominuje w nim pogląd o samodzielności, odrębności, a także nadzwyczajności postępowania administracyjnego w omówionym przedmiocie. Oznacza to, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (por. np. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01 - publ. Biuletyn Skarbowy z 2004 r., nr 3, poz. 26, Lex nr 109544). Przedmiotem zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia, wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 Kpa.

Nie może być inaczej, skoro wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji stanowi odstępstwo od zasady trwałości tej decyzji, wyrażonej w art. 16 Kpa. Zasada trwałości decyzji ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnego ochrony praw nabytych.

W doktrynie prawa podkreśla się, że wprowadzono pojęcie "decyzji ostatecznej" do ustawodawstwa w celu "zapewnienia niezbędnej stabilizacji porządku prawnego" – tak Z. Kmieciak, Koncepcja decyzji ostatecznej (w ujęciu Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej), ZNSA 2008, nr 2, s. 9 i n. Jednocześnie w orzeczeniu z dnia 18 listopada 2009 r., Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminacji decyzji wadliwych (wyrok z dnia 18 listopada 2009 r., Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II FSK 920/08, LEX nr 550106).

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że ustalenie woli strony, co do uruchomienia trybu nadzwyczajnego nie budzi wątpliwości. Niemniej jednak wątpliwości takie – w jego ocenie – powstały, co do sprecyzowania podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, której domaga się strona. Ponieważ ma to zasadnicze znaczenie dla prawidłowego procedowania w przedmiocie wniosku strony, przez właściwy w sprawie organ, to dokonał z urzędu badania zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 Kpa objętej wnioskiem strony decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...], co z kolei skutkowało przeprowadzeniem w tym zakresie postępowania.

Powyższa uwaga jest istotna albowiem uzasadnia, działanie organu rozpatrującego żądanie skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...].

Jednocześnie wskazać należy, że skład orzekający w pełni akceptuje i zgadza się z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, w której wyrażono stanowisko, że "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 Kpa), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wstępnie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowe czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.". Innymi słowy, jak stwierdzono w niej, "mówiąc, jeżeli dany akt był już rozstrzygany przez Sąd i oddalono skargę, to – co do zasady – zamyka to drogę ponownego postępowania administracyjnego, ale w zakresie stwierdzenia nieważności co do przedmiotu tego rozstrzygnięcia sądowego".

W motywach uzasadnienia do powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem – co w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 Kpa, czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 Kpa, wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie organ podporządkował się tym regułom i mając na uwadze treść wyroku tut. Sądu z dnia z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/GI 639/12 nie oddalającym skargi a – co istotne – uchylającym decyzję Kolegium z dnia [...] nr [...], na którą powołuje się strona we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz rozpoznając jej żądanie, nie ustalając w badaniu wstępnym przeszkody przedmiotowej, podjął rozstrzygnięcie na podstawie art. 158 § 1 Kpa.

Zgodnie z nim rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 Kpa, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Ponieważ po uchyleniu decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...], na którą powołuje się we wniosku o stwierdzenie nieważności przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/GI 639/12 w sprawie została wydana nowa decyzja nie objęta badaniem tegoż Sądu. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy organu o okolicznościach sprawy istotnych co do wyniku postępowania już po jego przekazaniu go przez Sąd do ponownego rozpoznania obligowało organ go do merytorycznego rozpoznania żądania strony złożonego do niego.

Skład orzekający podziela stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniu z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt II UKN 356/01, OSNP 2004/3/52, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Rozstrzygnięcie kończące to postępowanie następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 Kpa.) podejmowanej przez organ administracji publicznej (art. 156 § 1 Kpa).

Powyższe przesądza o możliwości rozstrzygania przez organy w trybach nadzwyczajnych. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada wówczas, gdy w postępowaniu tym strona zmarła w jego trakcie, a nie wchodzą w jej prawa następcy prawni, lub gdy sprawa stała się z innego powodu bezprzedmiotowa. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest brak obowiązującej w obrocie prawnym decyzji. Jeżeli organ w toku wszczętego postępowania nieważnościowego ustali, że żądanie dotyczy decyzji nie obowiązującej w obrocie prawnym, bo została w przewidzianym trybie prawnym wyeliminowana z niego (uchylona w postępowaniu odwoławczym, uchylona w trybie wznowienia postępowania), powinien je zakończyć decyzją o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obejmuje zatem przypadki braku decyzji w sprawie lub niedopuszczalności weryfikacji decyzji w tym trybie.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że strona żądała stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...], (nr [...]) pozostającej w obrocie prawnym a nie decyzji Kolegium z dnia [...] (nr [...]) wyeliminowanej z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/GI 639/12.

Jednocześnie mając na uwadze skutki prawne uchylenia wadliwych decyzji odnieść się w tym miejscu należy, do teorii wadliwości decyzji administracyjnej, mającej ma swoje źródło w zasadzie praworządności oraz w zasadzie ochrony praw nabytych. Z zasady praworządności – obowiązku działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa wynika, że nie mogą ostać się w obrocie prawnym decyzje wydane z naruszeniem przepisów prawa. Z zasady ochrony praw nabytych wyprowadza się ich trwałość, co oznacza, że na stronę nie mogą być przerzucone skutki prawne naruszenia prawa przez organy administracji publicznej. Uwzględnienie tych dwóch wartości, jest podstawą do wypracowania w doktrynie kompromisu pomiędzy nimi, który uzasadnia przyjęcie gradacji wadliwości, a w następstwie zróżnicowania konsekwencji prawnych wadliwości przez stosowanie, w zależności od ciężaru naruszenia prawa dwóch sankcji:

pierwszej – sankcji wzruszalności oraz

drugiej – sankcji nieważności.

Sankcja wzruszalności zastosowana wobec decyzji przerywa zdolność do wywołania skutków prawnych od momentu wejścia do obrotu prawnego decyzji uchylającej wadliwą decyzję, z zachowaniem skutków prawnych wywołanych (ex nunc). Z kolei sankcja nieważności zastosowana wobec decyzji oznacza pozbawienie mocy skutków prawnych wywołanych przez decyzję wadliwą od samego początku (ex tunc) – co jednak w sprawie nie wystąpiło. Restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że tylko kardynalne naruszenie przepisów prawa należy obwarować tego rodzaju sankcją.

O rodzaju sankcji przesądza jednak ustawodawca regulując tryb i podstawy prawne jej zastosowania. Zdaniem Sądu prawidłowo zatem uznały orzekające w sprawie organy, że brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego jako dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności decyzji Kolegium dnia [...]. Jednocześnie w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zaistniała jego bezprzedmiotowość, co z kolei uzasadniało wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 158 § 1 Kpa.

Nadto tylko wówczas, gdy w toku dokonywanych ustaleń organ prowadzący postępowanie rozpoznawcze ustali, iż okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, to wówczas powinien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji, której to postępowanie dotyczy, nie zaś umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe – tak też NSA w wyroku z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 100/06, co też zdaniem składu orzekającego miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Podsumowując Sąd wskazuje, że w sytuacji, w której organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uzna, iż nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 Kpa powinien wydać decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego, wyczerpująco wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, zasługuje na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów sąd, w oparciu o treść art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.