Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 363/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, pkt 11, art. 18 ust. 2, ust. 3, art. 27, art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b), art. 92a ust. 1, ust. 6, ust. 7, art. 92 c ust. 1 pkt 2, załącznik nr 3 lp. 3.1
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: M.P. 2002 nr 6 poz 125 art. 4 lit. a i b
law: Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzona  w Warszawie  dnia 18 maja 1992 r.
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r., Nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej jako "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") z dnia 8 stycznia 2021 r., Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego osób bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 10 lipca 2019 r. na drogowym przejściu granicznym w [...] w kierunku wyjazdowym z Polski przeprowadzono kontrolę autobusu [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowego osób na rzecz podmiotu: [...] S. A. (dalej "przewoźnik").

Podczas kontroli przestrzegania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 z późn. zm.), kierowca pojazdu przedłożył następujące dokumenty: paszport, dowód rejestracyjny autobusu o numerze rej. [...], książkę formularzy jazdy INTERBUS nr [...] wraz z formularzami jazdy nr [...], nr [...], nr [...].

W formularzu jazdy nr [...] zaznaczono pole 4C "Przewozy pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do Państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę, "miejscowość, w której pasażerowie są zabierani oraz symbol wyróżniający Państwo" z wpisaną miejscowością – "[...] PL". Na podstawie formularza jazdy nr [...] (zaznaczony przewóz 4A - "Przewozy przy drzwiach zamkniętych") organ ustalił, że przedmiotowy pojazd w dniu 1 lipca 2019 r. wjechał z pasażerami na terytorium [...] i zawiózł grupę osób dzieci do S. P.. Wracając z powrotem na [...] zabrał z Ł. inną grupę dzieci, która była tam wcześniej zawieziona. Kierowca pojazdu S. L. zeznał, że jedzie do Polski po grupę dzieci, które w dniu 1 lipca 2019 r. zawiózł do S. P., a w drodze powrotnej na [...] pojechał do Ł. po inną grupę dzieci, która była tam wcześniej zawieziona.

W toku kontroli ustalono, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariusza zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Okoliczność przeprowadzonej kontroli została stwierdzona protokołem kontroli drogowej nr [...] z dnia 10 lipca 2019 r., który został podpisany przez kontrolowanego bez zastrzeżeń.

Organ I instancji decyzją z dnia 8 stycznia 2021 r., na podstawie: art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1 w związku z lp. 3.3.1. załącznika nr 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (aktualnie Dz.U. z 2021 r. poz. 919), dalej jako "u.t.d.", nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r., organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji z odwołaniem do przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym m.in. art. 4 pkt 6a, pkt 7, pkt 11, art. 18 ust. 2, argumentował, że przewoźnik, wykonywał międzynarodowy transport drogowy osób z [...] do Polski. Skarżący przedmiotowym autobusem przywiózł do S. P. w dniu 1 lipca 2019 r. grupę dzieci, a w drodze powrotnej na [...] pomimo, że zaznaczył w formularzu jazdy opcję "przy drzwiach zamkniętych" pojechał do Ł. (formularz jazdy nr [...]) i zabrał z tej miejscowości grupę dzieci do L. a następnie do miejscowości K. na [...] przez przejście graniczne w [...] (formularz jazdy nr [...]), następnie w dniu 10 lipca 2019 r. przewoźnik przyjechał po grupę dzieci którą uprzednio przywiózł do S. P. (formularz jazdy nr [...]). Potwierdzała to książka formularzy jazdy Interbus nr [...] wystawiona zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 3 do Umowy w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa INTERBUS), sporządzonej w Brukseli dnia 11 grudnia 2000 r. (Dz.U.UE.L.2002.321.13, zm. Dz.U.UE.L.2012.8.38) dalej jako "umowa INTERBUS".

Umowa INTERBUS weszła w życie w stosunku do Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 1 lipca 2003 r., natomiast na terytorium Ukrainy ww. umowa obowiązuje od dnia 1 marca 2013 r.

Zgodnie art. 6 umowy INTERBUS, poniższe przewozy okazjonalne wykonywane na terytorium którejkolwiek z Umawiających się Stron innej niż strona, w której przewoźnik ma swoją siedzibę, są zwolnione z obowiązku zezwolenia:

1) przewozy przy drzwiach zamkniętych oznaczają przewozy, w trakcie których ten sam autobus lub autokar jest wykorzystywany do przewozu tej samej grupy pasażerów na całej trasie podróży oraz do przywiezienia ich z powrotem do miejsca początkowego. Miejsce początkowe znajduje się na terytorium Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę;

2) przewozy z pasażerami "tam" i bez pasażerów – "z powrotem". Miejsce początkowe znajduje się na terytorium Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę;

3) przewozy, w czasie których podróż "tam" odbywa się bez pasażerów i wszyscy pasażerowie są zabierani z tego samego miejsca, o ile spełniony jest jeden z poniższych warunków:

a) pasażerowie tworzą grupy – na terytorium strony innej niż Umawiająca się Strona lub Strony Umawiającej się innej niż ta, w której przewoźnik ma swoją siedzibę, lub strony, skąd pasażerowie są zabierani; grupy pasażerów powstają na mocy umów przewozu zawartych przed ich przybyciem na terytorium tej Umawiającej się Strony. Pasażerowie są przewożeni na terytorium Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę;

b) pasażerowie zostali wcześniej przywiezieni przez tego samego przewoźnika w okolicznościach określonych w ustępie 2 na terytorium Umawiającej się Strony, skąd są ponownie zabierani i przewożeni na terytorium Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę;

c) pasażerowie zostali zaproszeni do podróży na terytorium innej Umawiającej się Strony, przy czym koszt transportu jest ponoszony przez osobę wystawiającą zaproszenie. Tacy pasażerowie muszą stanowić jednolitą grupę, która nie została utworzona wyłącznie w celu podjęcia tej właśnie podróży i która jest wwożona na terytorium Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę.

Organ zwrócił uwagę, iż formularz jazdy nr [...] posiadał zaznaczone pole 4C "Przewozy bez pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do Państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę. Zapisy formularza jazdy wskazują, iż na podstawie tego dokumentu wykonywany był przewóz okazjonalny określony art. 6 pkt 3 Umowy INTERBUS, tj. zwolniony z obowiązku zezwolenia przy spełnieniu jednego z warunków określonych w lit. a-c tego przepisu.

Z informacji dotyczących wypełniania formularza jazdy zawartych w załączniku nr 3 do Umowy określającym wzór Dokumentu Kontrolnego w przewozach okazjonalnych zwolnionych z obowiązku zezwolenia (Wyklejka książki formularzy jazdy-strona nieparzysta/Ważne uwagi/ust. 4 pkt 1 i 2) wynika, że dla każdego przewozu okazjonalnego przewoźnik musi wypełnić formularz jazdy w dwóch egzemplarzach, przed rozpoczęciem podróży (...). Oryginał formularza jazdy musi być przechowywany w autobusie lub autokarze przez całą podróż i być okazywany na każde żądanie upoważnionego inspektora (ust. 4 pkt 1). W przypadku przewozów, gdzie przejazd "tam" wykonywany jest bez pasażerów, o czym jest mowa w punkcie 4C formularza jazdy, przewoźnik musi załączyć do dokumentu kontrolnego dokumentację towarzyszącą (ust. 4 pkt 2):

- w przypadku przewozów mieszczących się w kategorii 4C1: kopie umowy przewozu, w przypadkach gdy niektóre państwa go wymagają, lub jakikolwiek inny równoważny dokument określający podstawowe dane umowne (zwłaszcza miejsce, państwo i datę zawarcia, miejsce, państwo i datę zabrania pasażerów; miejsce i państwo docelowe);

- w przypadku przewozów mieszczących się w kategorii 4C2: formularz jazdy towarzyszący autobusowi lub autokarowi podczas danej podróży wykonywanej przez przewoźnika - "tam" z pasażerami/bez pasażerów z powrotem, w celu wwiezienia pasażerów na terytorium Umawiającej się Strony, skąd będą oni ponownie zabrani;

- w przypadku przewozów mieszczących się w kategorii 4C3: zaproszenie od osoby wystawiającej zaproszenie lub jego fotokopie.

Jednakże formularz jazdy nr [...] nie zawierał w polach [...] wpisanych wymaganych informacji uzupełniających, pozwalających na zaklasyfikowanie przewozu wykonywanego w niniejszej sprawie jako spełniającego warunki zwolnienia z obowiązku zezwolenia określone w art. 6 pkt 3 lit. a-c umowy. Przewoźnik nie załączył także do dokumentu kontrolnego wskazanej wyżej dokumentacji towarzyszącej potwierdzającej wykonywanie przewozu okazjonalnego mieszczącego się w kategoriach [...], w tym zaproszenia od osoby wystawiającej zaproszenie wymaganego dla zwolnienia z obowiązku zezwolenia na podstawie przywołanego w odwołaniu art. 6 pkt 3 lit. c Umowy INTERBUS. Okazane do kontroli wraz z dokumentem kontrolnym formularze jazdy nr [...] i nr [...] również nie stanowią dokumentacji towarzyszącej potwierdzającej wykonywanie przewozu okazjonalnego mieszczącego się w kategorii 4C2. Kategoria ta dotyczy tego rodzaju przewozu, w którym pasażerowie zostali wcześniej wwiezieni przez tego samego przewoźnika, wykonującego przewóz, o którym mowa w polu B (tj. przewozy z pasażerami "tam" i bez pasażerów z powrotem), do Umawiającej się Strony, skąd będą ponownie zabrani do miejsca w której przewoźnik ma swoją siedzibę. Przy wykonywaniu tego przewozu do dokumentu kontrolnego należy załączyć dokument opisany w polu 4C2, tj. formularz jazdy dla wcześniejszego przejazdu "tam" z pasażerami oraz powrotnego przejazdu bez pasażerów, wymagany do zaklasyfikowania przewozu jako zwolnionego z obowiązku zezwolenia. Formularze jazdy nr [...] i nr [...] nie stanowią dokumentu opisanego w polu 4C2. Jak wynika z treści tych dokumentów, pasażerowie zostali wcześniej wwiezieni przez tego samego przewoźnika, wykonującego przewóz przy drzwiach zamkniętych, o którym mowa w polu A, co nie wypełnia zapisu zawartego w polu 4C2 formularza jazdy. Ponadto w/w formularze jazdy zawierają wpisy wskazujące na wykonywanie przez przewoźnika w dniu 1 lipca 2019 r. przewozu autobusem o numerze rej. [...] pasażerów z miejscowości E. na [...] do miejscowości S. P. w Polsce przez przejście graniczne [...] (tj. przejazd "tam" z pasażerami) oraz przejazd w/w pojazdu w dniu 2 lipca 2019 r. z miejscowości S. P. do miejscowości Ł. bez pasażerów (formularz jazdy nr [...]), a następnie przejazd w/w autobusu w dniu 2 lipca 2019 r. z pasażerami z miejscowości Ł. do miejscowości L. oraz z miejscowości L. do miejscowości K. na [...] przez przejście graniczne [...] (formularz jazdy nr [...]). Wymienione formularze jazdy towarzyszące w/w autobusowi podczas wykonywanego przez przewoźnika przejazdu "tam" z pasażerami w celu wwiezienia pasażerów na terytorium Polski do miejscowości S. P., skąd mieli oni być ponownie zabrani w ramach przewozu poddanego kontroli w dniu 10 lica 2019 r., nie poświadczają przejazdu bez pasażerów z powrotem określonego w ust. 4 pkt 2 akapit 2 załącznika nr [...] dla przewozów mieszczących się w kategorii 4C2, zwolnionych z obowiązku zezwolenia na podstawie art. 6 pkt 3 lit. b Umowy INTERBUS.

Przewóz ten nie spełniał warunków wymienionych w art. 6 wyżej wymienionej umowy INTERBUS, dlatego przewozy okazjonalne inne niż określone w tym przepisie podlegają obowiązkowi zezwolenia (art. 7 ust. 1). Stosownie zaś do art. 25 umowy INTERBUS, jej przepisy zastąpią odpowiednie przepisy umów zawartych pomiędzy Umawiającymi się Stronami. W przypadku Wspólnoty Europejskiej przepis ten dotyczy umów zawartych między Państwami Członkowskimi, a Umawiającymi się Stronami. Z wyjątkiem przepisów art. 6 załącznika 2 przepisy niniejszej umowy zastąpią odpowiednie przepisy umów zawartych pomiędzy Państwami Członkowskimi Wspólnoty Europejskiej oraz innymi Umawiającymi się Stronami. Jednakże przepisy zwalniające od obowiązku posiadania zezwolenia zawarte w istniejących dwustronnych umowach pomiędzy Państwami Członkowskimi Wspólnoty Europejskiej oraz innymi Umawiającymi się Stronami dotyczące przewozów okazjonalnych wspomnianych w art. 7 mogą zostać utrzymane i odnowione.

Taką umową regulującą zasady wykonywania międzynarodowych przewozów osób i rzeczy pomiędzy terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a Ukrainą jest Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125).

Wyjaśniono, że zgodnie z art. 4 ust.1 Umowy przewozy podróżnych autobusami, inne niż przewozy regularne, nie podlegają wymogowi uprzedniego uzyskania zezwoleń właściwych władz Umawiających się Stron, jeżeli zostaną spełnione określone warunki. Organ wyjaśnił następnie, że przewóz odpowiadający warunkom określonym art. 4 lit. a) Umowy będzie miał miejsce w tedy, gdy pojazd przewiezie tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży. Natomiast wypełnienie art. 4 lit. b) niniejszej Umowy nastąpiłoby w przypadku kiedy, przejazd z podróżnymi odbywałby się w jednym kierunku (przejazd rozpoczęty z pasażerami z kraju zarejestrowania pojazdu), a w kierunku przeciwnym następuje przejazd pojazdu w stanie próżnym (powrót do kraju rejestracji pojazdu bez pasażerów) i na odwrót czyli - przejazd rozpoczęty z kraju rejestracji pojazdu bez pasażerów w celu odebrania ich z terytorium państwa umawiającej się strony, na które przewoźnik uprzednio zawiózł tę grupę podróżnych, a w kierunku przeciwnym odbywałby się przejazd pojazdu do kraju rejestracji odbędzie się z tymi samymi pasażerami w celu zakończenia przejazdu.

Fakt, że w dniach 10 lipca 2019 r. i 1 lipca 2019 r. przedmiotowy autobus realizował transport do i z miejsca docelowego (S. P.) różnych grup osób, przewożąc na tej trasie i inne osoby do różnych miejscowości ([...], L.), a tym samym następowała zmiana przewożonych osób, świadczy o tym, że przewóz ten nie spełniał warunków określonych w art. 4 lit. a i lit. b) Umowy. Zatem organ I instancji zasadnie uznał, że skarżący nie spełniał warunków zwolnienia od wymogu posiadania zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych.

Odnosząc się do argumentów skarżącego zawartych w odwołaniu o braku obowiązku posiadania zezwolenia na przewozy okazjonalne ponieważ przewóz spełniał przesłanki określone w art. 18 ust. 3 u.t.d. to organ przywołał treść (wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 października 2015 r. sygn. III SA/Kr 422/15), zgodnie z którym przewóz okazjonalny w rozumieniu art. 18 ust. 3 pkt 1-3 u.t.d. dotyczy transportu tej samej grupy osób z miejsca początkowego do miejsca początkowego, albo z miejsca początkowego do miejsca docelowego, a także z miejsca docelowego do miejsca początkowego, bez zatrzymywania się w innych miejscach (przystankach) i rotacji przewożonych osób.

Organ odwoławczy stwierdził, że kara pieniężna została nałożona w prawidłowej wysokości zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. i załącznikiem nr 3 lp. 3.1. Nie zaistniały również przesłanki zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności za powstałe naruszenia stosowne do art. 92c u.t.d.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia 8 stycznia 2021 r., podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez ten organ przepisów prawa materialnego, a postępowanie wszczęte jest bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 92 w zw. z art. 18 ust. 2 i ust. 3 i art. 27 u.t.d. w zw. z art. 6 i art. 10-13 umowy w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa INTERBUS) sporządzonej w Brukseli dnia 11 grudnia 2000 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 114 poz. 1076) oraz w zw. z pkt. 3 protokołu posiedzenia polsko-ukraińskiej Komisji Mieszanej ds. międzynarodowych przewozów drogowych (Warszawa 17-18 października 2013 r.) przez niezastosowanie tych przepisów i uznanie, że kierowca autobusu S. L. wykonywał międzynarodowy transport osób wymagający na terytorium Polski zezwolenia, podczas gdy wykonywał on przewóz okazjonalny pasażerów autokarem wymagający wyłącznie wypełnienia i posiadania formularza jazdy;

2. art. 92 c ust. 1 pkt. 2 ustawy o transporcie drogowym, przez nałożenie kary pieniężnej, pomimo, iż uprzednio nałożono już inną karę – mandat karny.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że stan faktyczny bezspornie wykazuje, że przewoźnik woził te same grupy dzieci do Ł. i do S. P. z [...] i z powrotem na [...]. Zdaniem skarżącego tego typu transport jest przewozem okazjonalnym w rozumieniu art. 18 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym i art. 6 umowy INTERBUS. Nie wymagał on zatem zezwolenia, lecz tylko formularza jazdy, który kierowca S. L. posiadał i przedstawiał do kontroli. Podnosił również, że w każdym kursie autobusu były wożone na wakacyjny wypoczynek w Polsce w S. P. i w Ł., te same grupy dzieci. Dzieci te zostały zaproszone do podróży i przewiezione z Polski na [...], gdzie przewoźnik ma swoją siedzibę. Dzieci nie płaciły za podróż, bowiem jej koszt ponosił organizator kolonii. Tym samym zostały spełnione przesłanki braku wymogu zezwolenia przewidziane w art. 6 ust. 3 pkt c umowy INTERBUS.

Ponadto, wymaganie aby autobus jadący z S. P. pusty wyjechał na [...] tylko po to, aby następnie pojechać do Ł. jest nieracjonalne ekonomicznie i organizacyjnie. Ratio legis umowy INTERBUS polega na zwolnieniu z wymogu zezwolenia przewozów okazjonalnych, a objęcie zezwoleniem pojazdów typowo pasażerskich w międzynarodowym transporcie pasażerskim. Jednostkowe przewozy dzieci na kolonie powinny być zatem potraktowane jako przewozy okazjonalne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 u.t.d. wykonywanie przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wykraczającym poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie z ust. 3 nie wymaga zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli:

- tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego;

- polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych);

- polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wymienione w tym przepisie dokumenty, do których przy wykonywaniu międzynarodowego przewozu wahadłowego lub okazjonalnego zalicza się odpowiednie zezwolenie lub formularz jazdy (art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.t.d.).

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia skutkuje nałożeniem na wykonującego przewóz drogowy kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 w związku z lp. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy.

Jak wynika z art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że w dniu 10 listopada 2019 r. skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy. Zasadnie organy administracji przyjęły, że skarżący wykonywał przewóz okazjonalny na taką formę przewozu wskazywał i sam przewoźnik. Zawarta w art. 4 pkt 11 u.t.d. enumeracja negatywna wskazuje, że przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W toku postępowania administracyjnego nie zostało ustalone, by skarżący wykonywał przewóz regularny, regularny specjalny lub wahadłowy.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym wykonywanie przez skarżącego międzynarodowego przewozu okazjonalnego w ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych wymagało uzyskania i posiadania przy sobie przez wykonującego przejazd oraz okazania na żądanie organu kontrolującego stosownego zezwolenia, gdyż obowiązek uzyskania zezwolenia w występującym w sprawie przypadku nie został wyłączony regulacją zawartą w art. 4 Umowy.

Stosownie do treści art. 4 Umowy, przewozy podróżnych autobusami, inne niż przewozy regularne, nie podlegają wymogowi uprzednio uzyskania zezwoleń właściwych władz Umawiających się Stron, pod warunkiem że:

a) pojazd przewozi tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży,

b) przejazd z podróżnymi odbywa się w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym i na odwrót.

W świetle przywołanego przepisu Umowy przewozy okazjonalne mogą odbywać się bez zezwolenia jedynie w okolicznościach określonych w art. 4 umowy. Wskazuje na to jednoznacznie zamieszczenie w części wstępnej tego przepisu – jeszcze przed treścią punktów a) i b) – sformułowania "pod warunkiem, że".

Takie umiejscowienie w przepisie wskazanego ostatnio sformułowania oznacza zarazem, że dla skorzystania ze zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd okazjonalny w okolicznościach niniejszej sprawy norma punktu b) art. 4 Umowy musiałaby zostać wypełniona w całości. Przejazd musiałby odbywać się w sposób ściśle opisany w punkcie art. 4 b) Umowy, wedle którego przejazd z podróżnymi odbywa się w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym i na odwrót. Użyty w tym przepisie zwrot "i na odwrót" jest prawidłowo odczytywany przez organ jako wskazujący na niejako dwa etapy, w jakich dopiero następuje wypełnienie normy art. 4 lit. b) Umowy. Mianowicie, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przewóz rozpoczyna się od przejazdu z podróżnymi w jednym kierunku (przejazd rozpoczęty z pasażerami z kraju zarejestrowania pojazdu), a po ich zawiezieniu do miejsca docelowego powrotny przejazd pojazdu do kraju rejestracji pojazdu odbędzie się bez podróżnych (w stanie próżnym) – i na odwrót czyli – rozpoczęcie przejazdu pojazdu nastąpi bez podróżnych (w stanie próżnym) w celu odebrania ich z terytorium drugiej Umawiającej się Strony, na które przewoźnik uprzednio zawiózł tę grupę podróżnych, a w kierunku przeciwnym nastąpi przejazd autobusu z podróżnymi.

Trzeba zwłaszcza zauważyć, że w końcowej części przepisu art. 4 lit. b) Umowy zastosowano spójnik "i" ("i na odwrót"), co oznacza koniunkcję, a zatem wymóg wystąpienia sytuacji opisanych w obu częściach przepisu połączonych tym spójnikiem. Nie posłużono się natomiast w tym zakresie spójnikiem "lub", który wskazywałby na możliwość stosowania przepisu alternatywnie w obu sytuacjach.

Takie stanowisko, jakie zaprezentował wyżej skład orzekający w niniejszej sprawie wyrażano już wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Bk 995/12; wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. III SA/Lu 771/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. III SA/Lu 739/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2018 r., sygn. III SA/Lu 447/18; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 września 2020r., sygn. III SA/Lu 74/20; wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. II GSK 234/19). Zatem przy wykładni wspomnianego sformułowania nie można pominąć ugruntowanej już wykładni sądowej. Ponadto sąd nie znalazł podstaw, aby obecnie od tej wykładni odstąpić.

Bezsporne jest, że kontrolowany pojazd w dniu 1 lipca 2019 r. wjeżdżał do Polski z grupą dzieci które zawiózł do S. P.. W drodze powrotnej do Polski, w dniu 2 lipca 2019 r., pojechał do Ł. i do L. po inną grupę pasażerów i przewiózł je na [...]. Następnie w dniu 10 lipca 2019 r. pustym autokarem wjeżdżał do Polski bez pasażerów, po podróżnych znajdujących się w S. P.. Słuszne jest zatem stanowisko, że nie została skonkretyzowana hipoteza normy zawartej w art. 4 lit. b) Umowy. Zasadne jest więc stanowisko organu, że przewóz nie spełniał warunków zwolnienia od wymogu posiadania zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych.

Prawidłowo organ zastosował również umowę w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa INTERBUS), sporządzona w Brukseli dnia 11 grudnia 2000 r. (Dz.U.UE.L.2002.321.13, zm. DZ.U.UE.L. 2012.8.38), dalej: umowa INTERBUS. Umowa ta została przyjęta przez Polskę i Ukrainę, stanowi więc źródło prawa powszechnie obowiązującego, a tym samym ma także zastosowanie w przedmiotowej sprawie tym bardziej iż strona do kontroli przedstawiła formularze jazdy z książki jazd nr [...].

Z kolei Artykuł 10 umowy reguluje, że wykonywanie przewozów, o których mowa w Artykule 6, odbywać się będzie na podstawie dokumentu kontrolnego wydanego przez właściwe władze lub inna upoważniona jednostkę Umawiającej się strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę. Dokument kontrolny ma formę książki zawierającej 25 formularzy jazdy, każdy w dwóch egzemplarzach, dających się odłączyć (Artykuł 11).

Przedmiotowy formularz w rubryce rodzaj przewozów zawiera: A. Przewozy przy drzwiach zamkniętych; B. Przewozy z pasażerami "tam"/bez pasażerów – z powrotem; C. Przewozy bez pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do Państwa, w którym przewoźnik ma siedzibę.

W formularzu dokumentującym sporny przejazd jako rodzaj usługi wskazano pole C – "przewozy bez pasażerów tam i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do Państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę" (formularz jazdy Nr "[...]", akta adm.).

Co istotne, stosownie do Artykułu 13 rzeczonej umowy formularz jazdy będzie przez przewoźnika wystawiony w dwóch egzemplarzach dla każdej podróży, przed jej rozpoczęciem (ust. 1). W przypadku przewozów "tam" wykonywanych bez pasażerów, o których mowa w Artykule 6 (3), lista pasażerów może być wypełniona, jak tego wymaga ustęp 2, w momencie zabierania pasażerów.

Zwrócić należy również uwagę na art. 6 umowy INTERBUS, który, określając przewozy okazjonalne zwolnione z obowiązku zezwolenia, rozróżnia tzw. przewozy z pasażerami "tam" i bez pasażerów – "z powrotem" (art. 6 ust. 2 umowy INTERBUS) oraz przewozy, w czasie których podróż "tam" odbywa się bez pasażerów i wszyscy pasażerowie są zabierani z tego samego miejsca (art. 6 ust. 3 lit. a), b), c) umowy INTERBUS).

Biorąc pod uwagę wskazane regulacje prawne, które mają zastosowanie w sprawie, a także dokonując analizy zawartości formularza jazdy, w którym zaznaczono pole 4C, "Przewozy bez pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do Państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę, za organem należy uznać, że wykonywany był przewóz okazjonalny określony art. 6 pkt 3 Umowy INTERBUS, tj. zwolniony z obowiązku zezwolenia przy spełnieniu jednego z warunków określonych w lit. a-c tego przepisu. Przedstawiony do kontroli formularz jazdy nr [...] nie został w polach [...] uzupełniony o wymagane informacje, pozwalających na zaklasyfikowanie przewozu wykonywanego w niniejszej sprawie, jako spełniającego warunki zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia, określone w art. 6 pkt 3 lit. a-c umowy. Przewoźnik nie załączył także do dokumentu kontrolnego dokumentacji towarzyszącej tj.: kopii umowy przewozu lub innego równoważnego dokumentu, formularza jazdy towarzyszący autobusowi lub autokarowi podczas danej podróży wykonywanej przez przewoźnika - "tam" z pasażerami/bez pasażerów z powrotem, w celu wwiezienia pasażerów na terytorium Umawiającej się Strony, skąd będą oni ponownie zabrani, zaproszenia od osoby wystawiającej zaproszenie lub jego fotokopie; potwierdzającej wykonywanie przewozu okazjonalnego mieszczącego się w kategoriach 4C1- 4C3. Okazane do kontroli formularze jazdy nr [...] i nr [...] potwierdzają rodzaj przewozu, w którym pasażerowie zostali wcześniej wwiezieni przez tego samego przewoźnika, wykonującego przewóz, o którym mowa w polu B (tj. przewozy z pasażerami "tam" i bez pasażerów z powrotem), do Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę. Formularze te nie stanowią jednak dokumentacji towarzyszącej potwierdzającej wykonywanie przewozu okazjonalnego mieszczącego się w kategorii 4C2.

Organy prawidłowo przyjęły zatem, że przedstawiony w dniu kontroli (10 lipca 2019 r.) formularz jazdy nr [...] deklarujący przejazd bez pasażerów nie potwierdza takiego przewozu, gdyż nie zostały spełnione warunki określone w ust. 4 pkt 2 akapit 2 załącznika nr [...] do umowy pt. "Wyklejka książki formularzy jazdy-strona nieparzysta/Ważne uwagi". Oznacza to niespełnienie przez przewoźnika przesłanek warunkujących zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia umowy określonych w art. 6 pkt 3 lit. b umowy INTERBUS. Zarzuty skargi w tym przedmiocie nie zasługują więc na uwzględnienie.

Prawidłowo organy orzekające stwierdziły także, że w analizowanym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki wyłączające konieczność uzyskania zezwolenia z art. 18 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Podkreślić należy, że wykonany przejazd "na pusto" z [...] do Polski, celem zabrania z Polski i przewiezienia do [...] grupy osób, które przewoźnik wcześniej tam zawiózł, ale w drodze powrotnej zabrał inną grupę osób nie spełnia kryteriów zwolnienia z posiadania zezwolenia. Powyższy przepis stanowi, że nie wymaga zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli:

1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego, albo

2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo

3) polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.

Mając na uwadze okoliczność, że przewoźnik nie spełnił powyższych przesłanek, prawidłowo organy orzekające stwierdziły, że zezwolenie stało się wymagalne, na podstawie art. 18 ust. 2 u.t.d.

Mając to na uwadze, prawidłowo organ odwoławczy wskazał na art. 27 u.t.d., który stanowi, że przy wykonywaniu przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wymagany jest formularz jazdy zawierający w szczególności dane dotyczące oznaczenia przedsiębiorcy, numeru rejestracyjnego pojazdu, rodzaju usługi, miejsca początkowego i miejsca docelowego przewozu drogowego oraz listę imienną przewożonych osób. Jednoznaczne brzmienie w/w przepisu, w powiązaniu z art. 87 ust. 1 pkt 2 lit b u.t.d. prowadzi do wniosku, że zastosowany funktor "lub" – w tym konkretnym przypadku nie może zwalniać kierującego z obowiązku posiadania formularza jazdy (który to obowiązek statuuje art. 27 u.t.d.) czy obowiązku posiadania zezwolenia, co z kolei wynika z art. 18 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym.

Trafnie podnosi się w literaturze, że kierowca pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego w ramach międzynarodowych przewozów wahadłowych i okazjonalnych oraz międzynarodowych przewozów na potrzeby własne, jest obowiązany posiadać formularz jazdy w pojeździe i okazywać go do kontroli (vide: R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym, komentarz).

Zgodnie z wcześniej wspomnianym art. 18 ust. 2 u.t.d. wykonywanie przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wykraczającym poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Łączne odczytanie tego przepisu z przepisem art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d. prowadzi do wniosku, że również zastosowanie funktora "lub" nie może skutkować brakiem legitymowania się przedmiotowym zezwoleniem w czasie jazdy.

Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że przewoźnik powinien legitymować się podczas kontroli ważnym zezwoleniem (vide: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. II GSK 234/19), jak również, że wykonywanie międzynarodowego przewozu okazjonalnego wymaga "uzyskania i posiadania przy sobie przez wykonującego przejazd oraz okazania na żądanie organu kontrolującego stosownego zezwolenia (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Bk 995/12). Nie można zatem podzielić argumentacji skarżącego, w zakresie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b u.t.d.

Prawidłowo organ I instancji, na podstawie art. 92a ust. 1 oraz 92a ust. 7 u.t.d., przy uwzględnieniu załącznika nr 3 ustalił wysokość kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.

Chybiony jest zarzut skargi naruszenia przez organ art. 92 c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy ma inny charakter niż odpowiedzialność karna za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiot ten podlega karze pieniężnej, a wykaz naruszeń i wysokość kar określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Kary pieniężne są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność nie ma charakteru karnego, nie jest zatem oparta na zasadzie winy. Mandat karny dla kierowcy jest indywidualną karą dla niego samego (zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy), w związku z czym kara pieniężna w wysokości 12 000 zł nie jest mandatem, a karą administracyjną za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W ocenie sądu, organy orzekające nie naruszyły przepisów procesowych, zebrały kompletny materiał dowodowy, oceniły prawidłowo okoliczności faktyczne, które były niesporne i dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odpowiada standardom wyznaczonym przez przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w piśmie z dnia 28 czerwca 2021 r. (k. [...]). Pełnomocnik strony skarżącej, mimo doręczenia odpisu wniosku (k. [...]), nie żądał przeprowadzenia rozprawy.