Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 9/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6045 Ochrona osób i mienia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b, ust. 6, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 114 poz 740
law: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi "D." S.A. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej umieszczenia zakładu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 5 ust. 5 i art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 145, poz. 1221 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania "D." S.A. z siedzibą w C. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] o umieszczeniu zakładu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b, pkt 4 lit. a w związku z art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. Nr 114, poz. 740), umieścił w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie obszary, obiekty i urządzenia "D." S.A. w C. (dalej zwana skarżącą), z powodu ważnych względów ochrony interesu gospodarczego państwa i bezpieczeństwa publicznego.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżąca zwróciła się do Urzędu Wojewódzkiego w K. o wykreślenie z prowadzonej przez Wojewodę ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne zakładu strony skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że istotnym argumentem przemawiającym za wykreśleniem "D." S. A. z przywołanej ewidencji jest fakt, że Wojewoda w decyzji z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego stwierdził, iż zakład skarżącej nie zalicza się do zakładów zagrożonych ryzykiem wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

W uzasadnieniu wniosku podnoszono, że skarżąca od szeregu lat prowadzi szeroko zakrojone prace mające na celu zabezpieczenie wszelkich instalacji przeznaczonych do magazynowania substancji niebezpiecznych, w tym także zbiornika na ciekły amoniak, przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami. W ramach tych prac zakupiono i uruchomiono w 2006 r. system nadzoru wizyjnego, który w pełni kontroluje cały teren i wszystkie obiekty strony skarżącej, w tym również obszar, na którym ustawiony jest zbiornik na amoniak. Nieustanny, pełny monitoring zakładu, przy użyciu kamer obrotowych i stacjonarnych, przez 24 godziny na dobę i przez 7 dni w tygodniu, skutecznie eliminuje zagrożenie ze strony osób postronnych. Magazyn amoniaku otoczony jest murem oporowym, a sam zbiornik osłonięty dachem. Stan techniczny zbiornika jest pod stałą kontrolą. O jego stanie świadczą świadectwa kontroli i przeglądów dokonywanych cyklicznie przez Urząd Dozoru Technicznego. W celu zminimalizowania zagrożenia skarżąca zakupiła i zainstalowała nowoczesny system detekcji amoniaku, który informuje o każdej nieszczelności układu. Dodatkowym elementem poprawiającym bezpieczeństwo użytkowania zbiornika amoniaku jest utrzymywanie przez skarżącą formacji Ochotniczej Straży Pożarnej. Skarżąca podnosiła, iż ochrona spółki oparta jest przede wszystkim na technicznym zabezpieczeniu obiektów i urządzeń.

Pismem z dnia [...] maja 2008 r. zawiadomiono skarżącą, Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Komendanta Państwowej Straży Pożarnej oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia ww. decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2000 r.

Pismami z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z prośbą o informację, czy zastosowane przez zarządcę obiektu zabezpieczenia wpływają na zmniejszenie możliwych dla otoczenia zewnętrznego skutków ewentualnej awarii przemysłowej na terenie zakładu.

Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. poinformował, iż przedmiotowy zakład nie został zakwalifikowany do grupy zakładów zwiększonego i dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

Kierownik Delegatury Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. wskazał, że Zakład Walcowni Taśm Walcowni Metali "D." S. A., na terenie którego zlokalizowany jest zbiornik magazynowy z ciekłym amoniakiem, zgodnie z kryteriami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. Nr 58, poz. 535, z późn. zm.), cyt. dalej jako rozporządzenie Ministra Gospodarki, nie został zaliczony do grupy zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Zakład ten jednak figuruje w prowadzonej przez Inspekcję Ochrony Środowiska bazie danych, jako tzw. "Potencjalny Sprawca Poważnej Awarii", czyli zakład na terenie którego stosowane i magazynowane są substancje i preparaty niebezpieczne (w tym przypadku amoniak) w ilościach nie klasyfikujących do grupy zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku, lecz których występowanie, często w powiązaniu z innymi dodatkowymi czynnikami (np. lokalizacja), stwarza również realną możliwość zajścia poważnej awarii. Zgodnie z opinią Inspektora Ochrony Środowiska zastosowane przez stronę skarżącą zabezpieczenia wpływają na zmniejszenie ryzyka wystąpienia ewentualnej awarii oraz mogą w istotny sposób minimalizować jej skutki. Nie eliminują one jednak w zupełności wystąpienia takiej awarii, czego dowodem może być sytuacja awaryjna, jaka miała miejsce w lipcu 2007 r., w związku z rozszczelnieniem ww. zbiornika amoniaku, którego prawdopodobną przyczyną był błąd człowieka w powiązaniu z występującymi w tym czasie warunkami atmosferycznymi. W opinii zwrócono również uwagę na fakt lokalizacji zbiornika w niedalekiej odległości od budynków mieszkalnych, co w przypadku awarii związanej z większym wyciekiem amoniaku mogłoby stworzyć zagrożenie rozprzestrzenienia się tej substancji toksycznej poza teren zakładu i co za tym idzie spowodować zagrożenie dla okolicznych mieszkańców.

Na wezwanie organu I instancji skarżąca nadesłała "Prognozę zagrożenia poważnymi awariami i organizacją ratownictwa w D. S.A.".

Decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. odmówiono uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r. o umieszczeniu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne obszarów, obiektów i urządzeń "D." S. A. w C.. Organ powołał się na opinie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Ponadto wskazał, że zgodnie z przesłaną przez skarżącą "Prognozą zagrożenia poważnymi awariami i organizacją ratownictwa w D. S. A." istnieje zagrożenie polegające na rozszczelnieniu zbiornika, rurociągów i armatury w czasie eksploatacji bieżącej magazynu ciekłego amoniaku oraz rozszczelnienie cysterny, przewodów giętkich i urządzeń magazynu ciekłego amoniaku w czasie prac przeładunkowych amoniaku. W ocenie organu, nadal istnieje ryzyko wystąpienia zagrożenia masowego, czyli zagrożenia chemicznego, które przekracza granicę zakładu, w postaci możliwości wycieku ciekłego amoniaku ze zbiornika amoniaku lub cysterny w wyniku, np. pęknięcia kośćca na zbiorniku ciekłego amoniaku lub cysterny i nie zadziałanie zaworu szybkiego działania.

W konkluzji organu I instancji stwierdził, iż nie zmieniły się okoliczności, na podstawie których Wojewoda wydał decyzję o umieszczeniu zakładu w ewidencji. Zdaniem organu argument strony, że ochrona spółki oparta jest przede wszystkim na technicznym zabezpieczeniu obiektów i urządzeń i brak jest przesłanek kwalifikujących obiekty i urządzenia walcowni do objęcia obowiązkową ochroną przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne jest chybiony, ponieważ zabezpieczenie zakładu to wybór jednej z alternatyw lub kombinacja obydwu sposobów ochrony. Ponadto celem nałożenia na zakład obowiązku ochrony jest nie tyle zabezpieczenie przed awariami w zakładzie, co zabezpieczenie (ochrona) przed kradzieżą, dewastacją lub inną ingerencją z zewnątrz, mogącą spowodować awarię. Fakt zakwalifikowania (lub nie) danego zakładu do grupy zakładów dużego lub zwiększonego ryzyka powstania poważnej awarii przemysłowej nie przesądza o umieszczeniu (lub nieumieszczeniu) w ewidencji obszarów, obiektów lub urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie. Celem postępowania administracyjnego w przedmiocie umieszczenia lub wykreślenia obszarów, obiektów i urządzeń w ewidencji jest stwierdzenie związku pomiędzy rodzajem prowadzonej działalności, ilością i rodzajem magazynowanych materiałów niebezpiecznych a zagrożeniem dla bezpieczeństwa publicznego w przypadku nieuprawnionej ingerencji. Organ powołał się na informacje o zagrożeniu dla bezpieczeństwa publicznego przekazane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który wskazał, że wprawdzie ilość magazynowanego w zakładzie amoniaku nie przekracza wartości progowych określonych we wspomnianym wcześniej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, to jednak walcownia jest zakładem, na terenie którego stosowanie i magazynowanie substancji niebezpiecznych, co w powiązaniu z lokalizacją zakładu stwarza realną możliwość zajścia poważnej awarii, obejmującej swoimi skutkami również teren poza zakładem.

Organ wskazał, że "D.'" S.A. prowadzi działalność w dwóch odrębnych zakładach (Zakład Walcowni Taśm i Zakład Przetwórczy Miedzi), oddalonych od siebie o około 1,5 km. Na terenie Zakładu Walcowni Taśm znajduje się zbiornik magazynowy z ciekłym amoniakiem, tam też dokonywane są czynności przeładunkowe amoniaku. Obydwa zakłady zlokalizowane są w bliskim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych. W związku z powyższym, w ocenie organu, zakład skarżącej spełnia przesłanki określone w art. 5 ustawy o ochronie osób i mienia i należy do kategorii obszarów, obiektów i urządzeń ważnych w zakresie bezpieczeństwa publicznego.

Skarżąca pismem z dnia [..] lipca 2008 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie oraz ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez wykreślenie skarżącej z omawianej ewidencji. Stwierdziła, iż nie ma ryzyka wystąpienia zagrożenia masowego, które przekracza granicę zakładu, w postaci możliwości wycieku ciekłego amoniaku ze zbiornika amoniaku lub cysterny. Działania poczynione przez nią, na przełomie ostatnich lat, pod względem technicznych środków zabezpieczenia, jak również przygotowanie do sytuacji awaryjnych sprawiają, iż zbiornik amoniaku jest bardzo dobrze zabezpieczony przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami i nie stwarza zagrożenia dla otoczenia.

Skarżąca podkreśliła także to, iż art. 5 ust. 2 pkt. 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia dotyczy zakładów stosujących, produkujących lub magazynujących w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe lub chemiczne o dużej podatności pożarowej lub wybuchowej. Jednakże nie precyzuje on bliżej rodzajów tych materiałów i nie definiuje pojęcia znacznej ilości. Podstawą kwalifikacji zakładów do grup zwiększonego ryzyka lub dużego ryzyka jest spełnienie kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki. Rozporządzenie wskazuje ilości substancji niebezpiecznych jako wartości graniczne, stanowiące podstawę do zaliczenia danego zakładu do odpowiedniej grupy obiektów. Tym samym, rozporządzenie tworzy niejako wytyczne i definicję pojęcia "znaczne ilości", które należy stosować przy interpretacji przepisów ustawy o ochronie osób i mienia. Przy takim założeniu zachodzą podstawy do uznania, że jeżeli dany zakład spełnia kryteria określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, to jednocześnie kwalifikuje się do grupy obiektów określonych w art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia – a kryteriów tych nie spełnia "D." S. A.

W opinii skarżącej podstawą kwalifikacji zakładów do grupy zwiększonego ryzyka lub dużego ryzyka jest spełnienie zarówno kryteriów określonych w art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia jak również w rozporządzeniu Ministra Gospodarki a te kryteria nie zostały spełnione. Ponadto okoliczność, że figuruje ona w prowadzonej przez Inspektora Ochrony Środowiska bazie danych jako tzw. "potencjalny sprawca poważnej awarii", świadczy o tym, że nie klasyfikuje się ona do grupy zwiększonego lub dużego ryzyka.

Skarżąca zarzuciła również, iż z uzasadnienia decyzji nie wynika, na jakiej podstawie stwierdzono, iż zachodzi związek pomiędzy rodzajem prowadzonej działalności, ilością i rodzajem magazynowanych materiałów niebezpiecznych a zagrożeniem dla bezpieczeństwa publicznego w przypadku nieuprawnionej ingerencji. W jej ocenie nie badano i nie ustalono takiego związku a jedynie oparto się głównie na okoliczności, iż zakład figuruje w prowadzonej przez Inspektora Ochrony Środowiska bazie danych jako tzw. "potencjalny sprawca poważnej awarii". Skarżąca podkreśliła również, iż Wojewoda w decyzji z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie pozwolenia zintegrowanego stwierdził, że "D." S.A. w rozumieniu art. 3 ust. 23 i 24 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska nie zalicza się do zakładów zagrożonych ryzykiem wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał decyzję I instancji w mocy. Organ wskazał, że Wojewoda, przy podejmowaniu decyzji jako podstawę wskazał art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia, co oznacza, że skarżące przedsiębiorstwo mieści się w ramach kategorii obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie ze względu na wymogi bezpieczeństwa publicznego. Ponadto przedsiębiorstwo to zostało zaliczone do rodzaju zakładów stosujących, produkujących lub magazynujących w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe bądź chemiczne o dużej podatności pożarowej lub wybuchowej. Magazynowany przez "D." S.A. amoniak ciekły jest niewątpliwie materiałem toksycznym, w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b omawianej ustawy.

Odnosząc się do argumentu strony skarżącej dotyczącego tego, iż ze względu na to, że art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia nie definiuje pojęcia "znacznej ilości" i w związku z tym przy ustalaniu znaczenia tego pojęcia powinno być stosowane rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r., które w opinii skarżącej tworzy niejako wytyczne i definicję pojęcia "znacznych ilości", organ wskazał, że występujące w art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia pojęcie "znacznych ilości" materiałów jest nieostre. Zdaniem organu, jeśli dany zakład spełnia kryteria określone w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, to może kwalifikować się do grupy obiektów określonych w art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia. Nie ma natomiast podstaw do przyjęcia, iż jeżeli dany zakład nie spełnia kryteriów określonych w powoływanym rozporządzeniu to nie powinien być wpisywany do rejestru obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne.

Organ wskazał, że z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że w "D." S. A. w ciągu roku zużywany jest amoniak w ilości 42 ton; maksymalne ilości, jakie są magazynowane wynoszą 10 ton, a średni stan magazynowy utrzymywany w zbiorniku - 4 tony.

Ponadto organ wskazał, że z dokonanych przez Biuro Rozpoznawania Zagrożeń Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej szacunków skali zagrożenia, przy użyciu programu komputerowego ALOHA, opartych na założeniach modelowych, zakładając określoną awarię zbiornika amoniaku w przypadku awarii zbiornika otrzymano następujące zasięgi stężeń niebezpiecznych:

a) stężenie śmiertelne LCso(2h) równe jest 7600 mg/m3 - 446 m,

b) stężenie niebezpieczne NDSCh - 4600 m.

W przypadku, gdyby doszło do rozszczelnienia zbiornika o średnicy mniejszej niż 1 m wspomniane zasięgi wynoszą odpowiednio 67 m oraz 1500 m. Organ ponownie podkreślił, że "D." S. A. prowadzi działalność w dwóch odrębnych zakładach, oddalonych od siebie o około 1,5 km. Zbiornik, w którym magazynowany jest ciekły amoniak, a także dokonywane jest jego przeładowywanie z cystern znajduje się na terenie Zakładu Walcowni Taśm. Zakład ten usytuowany jest w północnej części miasta C. przy ul. H.. W jego sąsiedztwie znajduje się szczególnie intensywna zabudowa mieszkalna jednorodzinna.

W świetle powyższego należy uznać, że ilości magazynowanego przez skarżącą amoniaku są znaczne i mogą wywołać zagrożenie bezpieczeństwa publicznego wskutek zaistnienia nieprzewidzianych zjawisk.

Odnosząc się do argumentu skarżącej, że wydanie decyzji odmownej w oparciu o okoliczności, że zakład jest "potencjalnym sprawcą poważnej awarii" stanowi nieuprawnioną i rozszerzającą interpretację przepisów ustawy uznał go za bezzasadny, organ stwierdził, iż opinia wyrażona przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. jest tylko jednym z dowodów zgromadzonych w przeprowadzonym postępowaniu, który potwierdził prawidłowość zaliczenia strony skarżącej do obiektów o ważnym znaczeniu dla bezpieczeństwa publicznego. Za bezprzedmiotowy uznano również zarzut skarżącej dotyczący braku ryzyka wystąpienia zagrożenia masowego przekraczającego granicę zakładu, w postaci możliwości wycieku amoniaku ze zbiornika z uwagi na działania poczynione na przełomie ostatnich lat, które zabezpieczają przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami. Organ podkreślił, że dla umieszczenia w ewidencji nie ma znaczenia spełnianie przez zakład wymogów dotyczących bezpieczeństwa i posiadanie stosownych zabezpieczeń technicznych oraz stosowanie systemów technicznej i fizycznej ochrony. Wskazano, że istotą wydanej przez wojewodę decyzji w sprawie umieszczenia danego zakładu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne jest nałożenie na podmiot zarządzający zakładem obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa publicznego poprzez prewencyjne i fizyczne przeciwdziałanie możliwości zaistnienia awarii będącej następstwem celowej - mającej podłoże kryminalne, bądź chuligańskie (w skrajnych przypadkach terrorystyczne) - ingerencji osób nieuprawnionych, skutkującej zaistnieniem poważnej awarii.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła "D." S.A. z siedzibą w C. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji I instancji w całości.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o ochronie osób i mienia, poprzez przyjęcie, że skarżącą należy zakwalifikować do zakładów stosujących, produkujących lub magazynujących w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe bądź chemiczne o dużej podatności pożarowej lub wybuchowej,

- art. 248 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, poprzez pominięcie, że skarżąca nie zalicza się do zakładów o zwiększonym ryzyku i zakładów o dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej w oparciu o kryteria przyjęte wg przytaczanego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r., a co za tym idzie błędne przyjęcie, że w Walcowni występują w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe bądź chemiczne o dużej podatności pożarowej bądź wybuchowej,

- art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Skarżąca powtórzyła argumentację zawarta w odwołaniu. Dodatkowo, polemizując z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazała, że w Polsce każdy zbiornik amoniaku zlokalizowany jest w niewielkiej odległości od budynków mieszkalnych. W "D." S.A., w celu zapewnienia bezwzględnego bezpieczeństwa, zbiornik usadowiono na misie betonowej o pojemności odpowiadającej objętości zbiornika co nie dopuszcza do rozprzestrzenienia się ciekłego amoniaku poza obszar zbiornika. Ze względu na bezpieczeństwo utrzymywany jest niski poziom amoniaku w zbiorniku, przez co częściej jest transportowany. Walcownia Metali utrzymuje maksymalne napełnienie w granicy 10 000 kg, co stanowi 32% napełnienia zbiornika do ilości maksymalnej przewidzianej przez producenta (obciążenie przewidziane przez producenta to 62 m3). Poczynione starania spowodowały znaczne zwiększenie bezpieczeństwa wynikającego z przeładunkami o małej objętości amoniaku i utrzymywaniem niskich stanów magazynowych

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji I i II instancji. Dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze, organ podniósł, że z treści samej skargi wynika, że ilości magazynowanego amoniaku zostały określone samodzielnie i dobrowolnie przez skarżącą i nie wynikają z ograniczeń urządzeń, w których amoniak jest magazynowany. Pojemność zbiornika amoniaku, jaki znajduje się na terenie zakładu wynosi 62 m3. Jeżeli, jak wynika z treści skargi, 10 000 kg amoniaku, które jest magazynowane stanowi 32 % napełnienia do ilości maksymalnej zbiornika oznacza to, że ilość magazynowanego amoniaku może być trzykrotnie większa. Można więc przyjąć, że ilości magazynowanego amoniaku mogą zostać w każdej chwili zwiększone, chociażby np. ze względów produkcyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej cyt. p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. o odmowie uchylenia decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2000 r. o umieszczeniu obszarów, obiektów i urządzeń skarżącej w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie.

Umieszczenie obszarów, obiektów i urządzeń skarżącej w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie nastąpiło z powodu ważnych względów ochrony interesu gospodarczego państwa i bezpieczeństwa publicznego i jako takie podlegały obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. Podstawą prawną decyzji o umieszczeniu w ewidencji skarżącej była ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia ( Dz. U. Nr 114, poz. 740) - art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b, pkt 4 lit. a w związku z art. 5 ust. 6.

W art. 5 ust. 1 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia określono obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. Ich szczegółowe wykazy sporządzają m.in. ministrowie, kierownicy urzędów centralnych i wojewodowie w stosunku do podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych jednostek organizacyjnych, przy czym umieszczenie w takim wykazie następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).

Umieszczenie w wykazie następuje w drodze decyzji organu, któremu dany obszar, obiekt lub urządzenie podlega, jest mu podporządkowany lub przez niego nadzorowany. Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 6 ustawy wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, może umieścić w ewidencji, o której wyżej mowa, znajdujące się na terenie województwa obszary, obiekty i urządzenia innych podmiotów niż określone w ust. 3 powołanej ustawy. W tym przypadku wydawana jest decyzja nie o umieszczeniu określonego obszaru, obiektu lub urządzenia w wykazie sporządzanym przez właściwy organ, lecz decyzja wojewody o umieszczeniu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne znajdujących się na terenie województwa obszarów, obiektów i urządzeń innych podmiotów niż określone w powołanym wyżej ust. 3 art. 5 ustawy.

Umieszczenie przedsiębiorstwa w ewidencji wiąże się z określonymi obowiązkami, które zostały nałożone ustawą o ochronie osób i mienia. W art. 7 tej ustawy nakazano kierownikom jednostek organizacyjnych umieszczonych w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie uzgodnienie z komendantem wojewódzkim Policji planów ochrony jednostek, którymi zarządzają. Natomiast do sporządzenia planu ochrony upoważniony jest wyłącznie pracownik ochrony posiadający licencję drugiego stopnia, co wynika z art. 27 ust. 1 ustawy.

W decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2000 r. nie zamieszczono szczegółowego uzasadnienia umieszczenia skarżącej w ewidencji, ale jak wynika w akt administracyjnych przesłanych Sądowi, faktycznym uzasadnieniem było używanie przez skarżącą na terenie przedsiębiorstwa ciekłego amoniaku.

Skarżąca nie kwestionowała tej decyzji, nie złożyła odwołania i decyzja stała się prawomocna. Po upływie blisko 8 lat od daty wydania decyzji skarżąca wystąpiła o uchylenie ww. decyzji, tj. wykreślenie jej z ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne znajdujących się na terenie województwa obszarów, obiektów i urządzeń. Swój wniosek uzasadniała zamieszczeniem w decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego – stwierdzenia, iż skarżąca, w rozumieniu art. 3 ust. 23 i 24 ustawy z dnia [...] kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, nie zalicza się do zakładów zagrożonych ryzykiem wystąpienia poważnej awarii przemysłowej oraz właściwym zabezpieczeniem instalacji przeznaczonych do magazynowania amoniaku przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami.

Jeśli chodzi o pierwszy powód należy zwrócić uwagę, iż ustawa o ochronie osób i mienia oraz ustawa Prawo ochrony środowiska są niezależnymi od siebie ustawami, które regulują odmienną materię. W ustawie o ochronie osób i mienia, w art. 1 wskazano, iż ustawa określa:

1) obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie,

2) zasady tworzenia i funkcjonowania wewnętrznych służb ochrony,

3) zasady prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia,

4) wymagane kwalifikacje i uprawnienia pracowników ochrony,

5) nadzór nad funkcjonowaniem ochrony osób i mienia,

6) zasady ochrony transportowanej broni, amunicji, materiałów wybuchowych, uzbrojenia, urządzeń i sprzętu wojskowego,

zaś ustawa Prawo ochrony środowiska, zgodnie z art. 1, określa zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów, z uwzględnieniem wymagań zrównoważonego rozwoju, a w szczególności:

1) zasady ustalania:

a) warunków ochrony zasobów środowiska,

b) warunków wprowadzania substancji lub energii do środowiska,

c) kosztów korzystania ze środowiska,

2) udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie,

3) udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska,

4) obowiązki organów administracji,

5) odpowiedzialność i sankcje.

Umieszczenie skarżącej w ewidencji prowadzonej przez wojewodę nastąpiło na podstawie przepisów ustawy o ochronie osób i mienia i stwierdzenie w innym postępowaniu, iż zakład skarżącej nie stwarza zagrożenia wystąpienia poważnej awarii ani poważnej awarii przemysłowej, nie powoduje przesłanki do wykreślenia zakładu z ewidencji, w której został umieszczony z powodu zaliczenia zakładu do kategorii obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie ze względu na wymogi bezpieczeństwa publicznego. Jak zasadnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, amoniak ciekły jako materiał toksyczny stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Podnoszony przez skarżącą argument, iż nie używa amoniaku w znacznych ilościach, i dla oceny tego terminu winno stosować się przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska i przepisów wykonawczych do niej, w ocenie Sądu, nie jest trafny. Jak słusznie wskazał organ, przepisy te definiują termin "znaczne ilości" dla celów innych niż wskazane w ustawie o ochronie osób i mienia. W ustawie o ochronie osób i mienia brak jest definicji pojęcia "znaczne ilości", organ w oparciu o wskazane ilości używanego ciekłego amoniaku, w ocenie Sądu, zasadnie wykazał, iż te ilości stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.

Drugim powodem żądania przez skarżącą wykreślenia z ewidencji było podjęcie działań służących zabezpieczeniem instalacji przeznaczonych do magazynowania amoniaku przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami. Taki obowiązek ciążył na skarżącej właśnie z faktu umieszczenia jej zakładu w ewidencji, o której mowa w art. 5 ust. 5 ustawy o ochronie osób i mienia, zatem wykazywanie, iż skoro podjęła działania będące realizacją obowiązkowej ochrony przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne powinna być wykreślona z ewidencji nie zasługują na uwzględnienie.

W związku z powyższym należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż nie zmieniły się okoliczności, na podstawie których Wojewoda wydał decyzję o umieszczeniu zakładu w ewidencji, co powoduje, że decyzja o odmowie jej uchylenia jest prawidłowa.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.