Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 735/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 - 4.
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant st. inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia 9 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

1.Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. W. ( dalej: wnioskodawca, zobowiązany, płatnik Skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

2.Decyzję powyższą wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

2.1. Wnioskiem z dnia 22 lutego 2012 r. Skarżący powołując się na art.28 ust 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.)-/dalej: u.s.u.s./, § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) - dalej jako: [rozporządzenie] oraz art. 1 ust 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012r o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz.U.z 2012 r.,poz.1551) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu ( dalej ZUS , Zakład) o umorzenie należności składkowych (wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i dodatkowymi opłatami) powstałych z tytułu prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej . We wniosku powołał się na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową oraz bezprawne działanie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej skutkującego odebraniem mu koncesji na prowadzenie transportu międzynarodowego, co uniemożliwiło mu kontynuowanie pozarolniczej działalności gospodarczej.

2.2. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 255.892,34 zł w tym :

• składek figurujących na koncie osobistym płatnika ( [...]) za okres: 10.1998r. - 12.1998r., w kwocie 691,90zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013r. w wysokości 1.891,00zł,

• składek figurujących na koncie pracowniczym ([...]) za okres: 10.1996r. - 11.1997r., w kwocie 49.429,40zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013r. w wysokości 176.438,OOzł

• składek na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez płatnika za okres: 09.1999r. - 11.1999r., 04.2005r. - 11.2006r., 04.2007r., 06.2007r. - 10.2012r" w kwocie 18.441,66zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013r. w wysokości 8.827,00 zł,

• oraz składek na Fundusz Pracy, za okres: 09.1999r. - 10.1999r., w kwocie 50,38 zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013r., w wysokości 123,00zł.

Przedmiotem tej decyzji objęto wyłącznie rozpoznanie wniosku Skarżącego złożonego w zakresie umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie jego samego z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które mogą być umorzone ( art. 28 ust.3a u.s.u.s. ) oraz składki pracowników w części finansowanej przez pracodawcę ( art. 28 ust. 2 u.s.u.s.).

Natomiast w zakresie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na ubezpieczenie za okres 10.1998r. - 12.1998r., a także zaległości na ubezpieczenie zdrowotne, za okres: 09.1999r. - 11.1999r., 04.2005r. - 11.2006r., 04.2007r., 06.2007r. - 10.2012r. oraz na Fundusz Pracy, za okres: 09.1999r. - 10.1999r. wskazano, że zostanie on rozpoznany w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność

3.3. Decyzją z dnia 4 czerwca 2013r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Z ustaleń organów poczynionych na obu etapach postępowania wynikało, że Skarżący prowadzi od 26 listopada 1979 r. pozarolniczą działalność gospodarczą związaną z transportem międzynarodowym. Z informacji Wójta Gminy D. wynikało, że wpis o prowadzeniu działalności gospodarczej przez A. W. z dniem 28.12.2011 r. został przeniesiony do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ( dalej CEIDG) prowadzonej przez Ministra Gospodarki, jednakże z uwagi na niekompletność przekazanych danych, wpis ten jest nieuwidoczniony w CEIDG. Samej zaś aktualizacji tych danych może dokonać wyłącznie przedsiębiorca składając w urzędzie gminy stosowny wniosek CEIDG-2 , którego jednakże do tej pory nie złożono.

Równocześnie podkreślono, że wprawdzie jak wskazywał Skarżący we wniosku nie prowadzi już działalność, to jednakże z ustaleń organu wynikało, że nadal składa wymagane dokumenty ZUS DRA, RCA, ZUA, ZWUA i ZZA, a także dokonał, w dniu 01.12.2006r., zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego A. K.

Z informacji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu wynika, że za 2012 rok Skarżący złożył zeznanie roczne PIT-36 w którym wykazał dochód ze stosunku pracy w wysokości 7 552,16 zł. Dochody te uzyskiwane są z zatrudnienia w "B" w niepełnym wymiarze etatu, za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 623,43zł netto.

Ponadto w deklaracjach podatkowych PIT-36 za lata 2009 i 2010r. uzyskał on przychód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 3904,00 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 3782,88 zł ( 2009r.) oraz przychód w wysokości 820,06 zł przy kosztach jego uzyskania wynoszących 623,09 zł. ( netto) W tej kwestii Skarżący wywodził, że powyższe obroty wynikały wyłącznie z faktu, że pracodawca "B" uzależnił opłacanie rachunków za telefon służbowy Skarżącego od refakturowania faktur VAT wystawionych przez operatora telefonii komórkowej.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz z informacji o wszystkich osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe wynika, że Skarżący zamieszkuje z żoną, jednakże nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, a jedynie w zamian za to wykonuje wszelkie prace fizyczne wokół domu. Wskazał też na brak majątku ruchomego.

Natomiast z uzyskanej przez organy informacji z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departament Ewidencji Państwowych z 25-04-2013r. Departament Ewidencji Państwowych wynikało, że posiada nadal zarejestrowane naczepy ciężarowe; rok prod. 1991, nr rej. [...]; rok prod. 1991, nr rej. [...]; rok prod. 1990, nr rej. [...]; rok prod. 1989, nr rej. [...]; rok prod. 1989, nr rej. [...]. Sam zaś Skarżący na tą okoliczności przedłożył zaświadczenie Starosty Opolskiego z 29.07.2013r. wskazujące, że figuruje on w ewidencji pojazdów jedynie w odniesieniu do naczep ciężarowych o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...].

Organy poczyniły również ustalenia, w zakresie podjętych czynności egzekucyjnych zmierzające do zaspokojenia roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec Skarżącego.

W tej kwestii wskazano, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności za okres od 09/2004 do 11/2006, 04/2007, od 06/2007 do 11/2011.

W toku postępowania egzekucyjnego doszło do licytacyjnej sprzedaży nieruchomości Skarżącego na rzecz D. i N. M. (postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu o przysądzeniu własności z 20-06-2008r. sygn. akt [...]). Natomiast ujawnionym w księdze wieczystej ([...]) właścicielem drugiej nieruchomości jest żona Skarżącego I. W., będąca dłużnikiem rzeczowym ZUS z tytułu wierzytelności jej męża zabezpieczonych na tej nieruchomości w ramach ujawnionych na niej hipotek przymusowych :

1) w kwocie 1976,38 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 09. 2000r. do 12.2000r. na podstawie decyzji z dnia 20.03.2001r. nr [...]

2) w kwocie 51679,00 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na indywidualne ubezpieczenie społeczne za okres od 10.1998r. do 12.1998r. oraz na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników za okres od 10.1996r. do 11.1997 na podstawie decyzji z dnia 26.09.2000r. nr [...]

3) w kwocie 10818,20 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 04. 2003r. do 08.2004r. na podstawie tytułów wykonawczych [...]

4) w kwocie 878,90 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 02. 2008r. do 05.2008r. na podstawie tytułu [...]

5) w kwocie 2886,10 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07-11.2006, 04.2007, 06.2007-01.2008 na podstawie tytułów wykonawczych [...]

6) w kwocie 7038,68 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 09.2004-03.2005, ubezpieczenie zdrowotne 09.2004- 06.2006 oraz Fundusz Pracy za okres od 09. 2004r. do 03.2005r. na podstawie tytułów wykonawczych [...]

Prawomocnym wyrokiem z dnia 18.04.2011r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Opolu oddalił powództwo I. W. o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie hipotek obciążających nieruchomość na rzecz ZUS, a obecnie toczy się wobec niej, jako dłużnikowi rzeczowemu, przed Sądem Okręgowym w Opolu (sygn. [...]) postępowanie z powództwa Zakładu o zapłatę.

W dniu 30.09.2011 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od 09/2004 do 03/2005, 09/2008; od [...] do [...], od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2004 do 05/2005, od 06/2008 do 08/2010; od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2004 do 03/2005 i 09/2008. Za w/w okresy egzekucję prowadzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu.

Wystawiono także tytuły wykonawcze nr od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06/2005 do 11/2006, 04/2007, od 06/2007 do 05/2008, od 01/2011 do 05/2011; nr [...] obejmujący należność z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc 05/2011; nr [...] obejmujący należność z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc 06/2011; nr [...] obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2010 do 12/2010; nr [...] obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2011 do 09/2011 oraz nr od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/2011 do 11/2011.

Egzekucję własną przekazano do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu w związku z bezskutecznością bądź zbiegiem egzekucji na rachunku bankowym w ING Bank Śląski S.A., jednakże na dzień 24.07.2013. brak było wpłat egzekucyjnych.

W dniu 30.07.2012r. zostały wystawione również tytuły wykonawcze nr od [...],[...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2011, od 01/2012 do 03/2012, a w dniu 21.01.2013r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 04/2012 do 07/2012 . Do tych tytułów wykonawczych nie zastosowano środka egzekucyjnego.

Poddając ocenie ten zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ uznał, że nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., która skutkowałaby stwierdzeniem całkowitej nieściągalności, w szczególności nie stwierdzono zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przy braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie stwierdzono by wysokość nieopłaconej składki nie przewyższała kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, ani nie jest oczywiste że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wobec stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności rozpatrzono również, czy istnieje możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), tj. czy występuje w sprawie sytuacja powodująca, że za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Sytuacje takie zostały określone w § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jednakże w ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono zaistnienia żadnej z nich.

Analizując sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy organ stwierdził, że Skarżący, zgodnie z własnym oświadczeniem z dnia 27.03.2013r. nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą ma zniesioną od 1994r. małżeńską wspólność majątkową (wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 04.11.1994r. sygn. akt [...]) nie ponosi jakichkolwiek kosztów związanych z utrzymaniem tego gospodarstwa domowego, a jedynie wykonuje wszelkie prace fizyczne wokół domu. Z tytułu zatrudnienia w niepełnym wymiarze etatu w "B" otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 623,43zł netto. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. ( informacja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu z dnia 17.04.2013r.).

Odnosząc się do kolejnej przesłanki umorzenia, a mianowicie poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności wskazano, że wprawdzie Skarżący w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazał, na straty poniesione w wyniku powodzi, mającej miejsce w 1997r., jednakże zdaniem organu, płatnicy którzy ponieśli straty w wyniku klęski żywiołowej mieli możliwość odroczenia zapłaty składki bieżącej oraz rozłożenia zadłużenia na korzystnych warunkach. Niewątpliwie wystąpienie powodzi spowodowało zwiększenie trudności finansowych płatnika jednakże zwracał się on wówczas z wnioskiem o udzielenie stosownej ulgi. Stwierdzono też, że trudności finansowe i zadłużenie za pracowników występowało już w okresie poprzedzającym klęskę żywiołową (zaległości m.in. za okres: 10.1996 r. - 07.1997 r.) a zatem to nie poniesione w trakcie klęski straty materialne nie spowodowały, że znalazł się on w tak trudnej sytuacji finansowej, iż bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa. Nie zaprzestał też prowadzenia działalności po 1999r.

Nie stwierdzono też wystąpienia przesłanki wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiając go tym samym możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania nie wskazano aby w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej posiadał dolegliwości zdrowotne, które uniemożliwiałyby uzyskiwanie dochodów. Powoływał się jedynie na zły stan zdrowia jednakże nie dostarczył żadnej dokumentacji medycznej, rachunków i faktur potwierdzających swoje twierdzenia. Dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł okoliczność "powstania konieczności opieki nad przewlekle chorym członkiem najbliższej rodziny tj. żoną I. W. pozbawiającą go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności" - załączając stosowną dokumentację medyczną żony.

Analizując tą nową okoliczność, organ nie negował samej okoliczności choroby żony Skarżącego, jednakże z załączonej dokumentacji nie wynikało, aby wymagała ona stałej opieki, tym bardziej że Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą i dodatkowo uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia, co wskazuje, że przebywa również poza domem

Końcowo organ podkreślił, że Skarżący prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą winien być świadomy ponoszenia ryzyka i liczyć się z negatywnymi konsekwencjami podjęcia takiej decyzji. Niewystarczająca efektywność prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi jednakże przesłanki uzasadniającej umorzenie przedmiotowych należności.

Sama też analiza sytuacji zobowiązanego nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, gdyż brane są również pod uwagę możliwości ściągnięcia należności w drodze egzekucji, spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny, możliwość zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności z tytułu składek, czy też okres przedawnienia należności.

Ponieważ ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności, istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym, sprowadzającym się do takiego działania Zakładu, które uwzględnia interesy funduszu ubezpieczeń, którymi zarządza. Dlatego też umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma i musi mieć charakter wyjątkowy, a takiej wyjątkowości nie stwierdzono w niniejsze sprawie.

2.1. W skardze na tę decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ja decyzją organu z dnia 23 kwietnia 2013r., Skarżący zarzucił:

• naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust 1 w zw. z art. 28 ust 3 pkt 3 i 6 oraz art. 28 ust 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. poprzez brak poprzedzenia wydania decyzji dostatecznym wyjaśnieniem okoliczności sprawy , z zachowaniem wymogów proceduralnych, co czyni ją nie uznaniową ale dowolną ,

• naruszenie art. 28 ust 3 u.s.u.s. przez uznanie braku spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności składek i wadliwe uznanie, że dla stwierdzenia tej okoliczności konieczne jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek z art. 28 ust 3 pkt 1-6 tej ustawy.

• § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. poprzez bezzasadne uznanie, że nie zachodzi sytuacja zagrożenie ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny w przypadku konieczności spłaty należności,

• naruszenie przepisów postępowania , a to art. 7, art. 77 § 1 ,art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co prowadziło do błędnego ustalenia faktu prowadzenia nadal działalności gospodarczej,

• naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych w zakresie zwrócenia się do Wydziału Komunikacji Gminy D. o informacje o zgłoszeniu sprzedaży naczep ciężarowych oraz wystąpienie do Ministra Transportu o informację o terminie wygaśnięcia koncesji na transport międzynarodowy, jak i nieprzesłuchanie w charakterze świadka I. W. na okoliczności istotne dla sprawy.,

• naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nadanie dokumentowi urzędowemu z pisma MSW departamentu Ewidencji Państwowych i zaświadczenia Starosty Opolskiego, waloru dowodu w istocie niewzruszalnego.

W uzasadnieniu skargi odniesiono się szczegółowo do poszczególnych wskazywanych w skardze naruszeń prawa wskazując, że ostatecznie doprowadziły one do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, czego konsekwencją było wadliwa jego dalsza subsumcja w zakresie przepisów prawa materialnego.

2.2. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ZUS wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i kładąc też nacisk na fakt, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności zależy do jego uznania.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1 Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze wszystkimi jej zarzutami można się zgodzić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko i wyłącznie z punktu widzenia jej legalności czyli pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: [p.p.s.a.] stanowi, że zaskarżona decyzja ulec winna uchyleniu, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów a nadto mając na uwadze brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd uznał, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym po części wynikało to z wadliwej wykładni normy prawa materialnego.

3.2 W kontrolowanej sprawie podstawę do analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowiły prawidłowo przywołane przez organy przepisy art. 28 ust. 1 i ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne .

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. przewidziano możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub - w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek - również mimo braku całkowitej nieściągalności w przypadkach określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

6. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

7. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zatem wskazany przepis dotyczy jedynie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, co odnosi się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o wskazany przepis zostały określone w § 3 powołanego wyżej rozporządzenia.

W przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust.1, ust. 2 i ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, bowiem ustawodawca w ust.1 art. 28 wyraźnie wskazuje, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład". Takiego samego formułowania ustawodawca użył w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. Zatem regulując kwestię umorzenia należności z tytułu składek ustawodawca przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten, nawet w przypadku ustalenia, że spełniona jest którakolwiek z przesłanek z ust. 2 art. 28 u.s.u.s. lub wymieniona w § 3 rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki prowadzącej do umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić umorzenia należności. Oznacza to, że dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić, czy też nie. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Z kolei sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów k.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie sposób rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy organ prawidłowo ustalił, że przesłanki umorzenia zostały spełnione, lub że żadna z nich w stanie faktycznym sprawy nie występuje. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Sąd podkreśla, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 30.01.2008 r. V SA/Wa 2495/07, iż fakultatywny charakter umorzenia nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia postępowania dowodowego oraz braku ustosunkowania się do zarzutów strony. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w ten sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

3.3. Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z kolei w myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralny element. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15.12.1995r. sygn. akt SA/Lu 2479/94, "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych". (publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl jak i pozostałe cytowane poniżej orzeczenia). Poza tym uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, jakimi przesłankami kierował się organ, a zwłaszcza czy nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub czy nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

3.4. Odnosząc te rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ dokonał ustaleń faktycznych w zakresie przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a dotyczących całkowitej nieściągalności spornego zobowiązania publicznoprawnego. Rozpatrując wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes ZUS uznał, że żaden z warunków określonych w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest spełniony, gdyż w dacie wydania skarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne przeciw Skarżącemu było jeszcze w toku a nadto należności z tytułu składek ubezpieczeniowych były przedmiotem zabezpieczenia hipoteką przymusową na nieruchomości żony Skarżącego, będącej dłużnikiem rzeczowym.

Wbrew też wywodom Skarżącego, nie doszło do zakończenia przez niego działalności gospodarczej, aczkolwiek jak słusznie on podnosił, w chwili obecnej nie uzyskuje on z niej dochodów. Nie dokonał jednakże formalnego jej wyrejestrowania, o czym, świadczą dane z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Również nadal po roku 1999 składał wymagane dokumenty ZUS DRA, RCA, ZUA, ZWUA i ZZA, dokonując także zgłoszenia w dniu 01.12.2006r. do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego A. K. Złożył też za lata 2009 - 2012 w Urzędzie Skarbowym PIT/B, dot. informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak sam też twierdzi, w sytuacji odzyskania płynności finansowej ( między innymi poprzez umorzenie dochodzonej należności wobec ZUS) zamierza podjąć dalszą działalność gospodarczą.

3.5. Natomiast w ocenie Sądu wadliwie i w pełny zakresie zostały poczynione ustalenia organu, co do bieżącej sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącego, co w konsekwencji spowodowało przedwczesne uznanie, że nie zachodziła żadna z enumeratywnie przesłanek umorzenia wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Formułując w art. 28 ust 3a u.s.u.s przesłankę umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności ustawodawca odesłał do rozporządzenia wykonawczego, zobowiązując Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w tym rozporządzeniu przesłanek uzasadniających umorzenie, w oparciu o przesłankę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. W rozporządzeniu wskazano, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jest to katalog otwarty, co oznacza możliwość umorzenia również w sytuacji, gdy nie zachodzi żaden z przypadków wymienionych w rozporządzeniu, ale istnieje przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, który ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

3.6. Dokonując oceny sytuacji skarżącego organ nie stwierdził, aby uregulowanie należności z tytułu składek pozbawiło zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych a zatem, że wystąpiła przesłanka określona w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Według organu, ze względu na fakt, że toczące się wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, umorzenie zadłużenia należy uznać za przedwczesne, a z punktu widzenia interesu publicznego i zasad współżycia społecznego nie do przyjęcia. Organ zwrócił również uwagę, na

" produkcyjny wiek skarżącego", oraz uzyskiwane przez niego aktualnie dochody z zatrudnienia na ½ etatu w wysokości 623,43 zł.

Aby jednakże można prawidłowo ocenić, czy ewentualny obowiązek uregulowania należności wobec ZUS-u mogłoby stanowić realne zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny, po pierwsze należy uwzględnić całościowo aktualną jego sytuację materialną i osobistą , a po wtóre odnieść ją następnie do wysokości wszystkich ciążących na nim na ten moment zobowiązań.

W ocenie Sądu organy nie sprostały żadnemu z tych warunków, gdyż zarówno nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności samej sytuacji majątkowej ( finansowej) zobowiązanego, jak i nie odniesiono jej do aktualnego jego stanu zadłużenia.

Organy w swoich rozważaniach wskazały, że Skarżący nadal posiada zarejestrowane cztery naczepy ciężarowe uniwersalne, a to ustalenie oparły na informacji z dnia 25.04.2013 r. uzyskanej z Departamentu Ewidencji Państwowych MSW, której nadano moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.

Należy jednakże zauważyć, że w tych samym aktach znajduje się też inny dokument urzędowy, a mianowicie zaświadczenie Starosty Opolskiego z dnia 29.07.2013 r., z którego odmiennie wynika, że Skarżący figuruje w ewidencji pojazdów, jedynie co do dwóch naczep. Sam zaś Skarżący twierdzi, że nie posiada już żadnej naczepy.

W tej sytuacji trudno zgodzić się z twierdzeniem organu, że okoliczność posiadania naczep w określonej ilości została potwierdzona dokumentem urzędowym, skoro w aktach znajdują się dwa takie dokumenty o rozbieżnej treści.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż istotnym dla oceny rzeczywistej sytuacji zobowiązanego jest ustalenie, czy nadal dysponuje on określonym majątkiem rzeczowym, z którego mogłoby dojść do ewentualnego zaspokojenia wierzytelności ZUS-u, a nie tylko czy naczepy te, z różnych przyczyn, nadal formalnie figurują w rejestrach pojazdów. Tą okoliczność wina jednakże, co słusznie podkreśla organ wykazać, w ponownym rozpatrzeniu sprawy, wykazać sama strona, jeżeli się na nią powołuje.

Również w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy niezbędnym będzie odniesienie się w ramach oceny zaistnienia przesłanki z § 3 pkt 1 rozporządzenia, do ewentualnego wpływu na sytuację finansową zobowiązanego, choroby nowotworowej żony. Wprawdzie słusznie organ nie uwzględnił tej okoliczności w ocenie dalszej przesłanki z tego rozporządzenia, a mianowicie konieczności sprawowania opiekli nad przewlekle chorym członkiem rodziny, ale nie budzi też wątpliwości, że taka choroba niejednokrotnie istotnie wpływa na obniżenie poziomu możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych rodziny, z uwagi na jej konsekwencje finansowe. Szczególnie, że jak wynika z twierdzeń podatnika, nie ponosi on bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, co wskazuje, że są one ponoszone przez jego żonę, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej.

W ocenie Sądu organy w niepełnym zakresie odniosły się również do realnych możliwości wywiązania się przez Skarżącego z ciążącego na nim obowiązku wobec ZUS-u. Oceniając bowiem poziom jego zadłużenia należy uwzględnić nie tylko jego zdolność do wywiązania się z należności objętej zaskarżoną decyzją, a wynoszących łącznie 255.892,34 zł, ale także winno się uwzględnić jego zadłużenie, którego umorzenie wyłączono do odrębnego rozpoznania na podstawie tzw. "ustawy abolicyjnej". Nadto z akt sprawy (dokumentu stan należności płatnika) wynika, że Skarżący posiada także narastające zadłużenie za późniejsze (bieżące) okresy składkowe, nie objęte już wnioskiem o umorzenie.

Również, na co nie wskazano w ogóle w decyzji wobec Skarżącego prowadzone jest równolegle postępowanie komornicze, które jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zajęcia wierzytelności dokonanej przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. (informacja z dnia 27.02.2013r.) obejmuje kolejne należności w łącznej wysokości 199.837,63 zł.

Wprawdzie organy wskazały również na okoliczność zawisłego przed Sądem Okręgowym w Opolu pod sygn. [...] sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przeciwko I. W. jako dłużnikowi rzeczowemu o zapłatę, jednakże brak jest informacji , jakiej należności Skarżącego dotyczy to postępowanie (a zatem w jakiej części może dojść do ewentualnego obniżenia jego zaległości), a co więcej aktualnie nie można przewidzieć końcowego jego wyniku.

Można jedynie z analizy akt wnioskować, że powództwo to zmierza do zaspokojenia się z hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], stanowiącą własność żony Skarżącego. Pewną też wątpliwość, co do ostatecznej możliwości zaspokojenia się ZUS-u z ustanowionej przymusowej hipoteki na tej nieruchomości może budzić ostatnie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uznające , art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., za niezgodny z art. 64 ust. 2 konstytucji, gdyż jak zważył Trybunał, całkowity brak przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką przymusową stanowi przekroczenie zakresu swobody regulacyjnej, przysługującego ustawodawcy w zakresie prawa podatkowego.

Wprawdzie wyrok ten dotyczy regulacji Ordynacji podatkowej, nie mających zastosowania do przedawnienia należności z ubezpieczeń społecznych, jednakże w ramach samej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w podobny sposób uregulowano zagadnienie nieprzedawniania się należności zabezpieczonych hipoteką. Ta jednak kwestia nie należy do zakresu obecnego postępowania, dlatego Sąd jedynie zasygnalizował mogące zrodzić się wątpliwości w kwestiach przedawnienia należności ubezpieczeń społecznych.

3.7. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że skoro organy przedmiotem swoich ustaleń i ocen nie uczyniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych , to tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 k.p.a.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ orzekał na podstawie niepełnego materiału dowodowego, na podstawie którego stan faktyczny nie mógł być prawidłowo ustalony. To zaś powoduje, że nie można ocenić, czy przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane. Doszło w ten sposób również do naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Należy też wskazać, iż uznanie administracyjne nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy czym podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Przepis art. 7 k.p.a. nie ustala hierarchii wskazanych interesów ani też nie określa zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Ustawodawca przyjmuje regułę, zgodnie z którą obydwa te interesy podlegają równorzędnej ochronie bez dominacji któregokolwiek z nich. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż nie podano praktycznie żadnych okoliczności mogących uzasadniać w niniejszej sprawie zdecydowany prymat interesu ogólnospołecznego nad interesem jednostkowym. Zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywody organu, mające być wyrazem wyważenia interesu społecznego i interesu skarżącej mają charakter ogólnikowych stwierdzeń, bez odniesienia się do warunków konkretnej sprawy. Organ nie wyjaśnił dlaczego umorzenie składek skarżącemu należało uznać za nie do przyjęcia z punktu widzenia interesu publicznego i zasad współżycia społecznego.

W rezultacie stwierdzić należy, że dokonana w zaskarżonej decyzji ocena, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jej rodziny, została przeprowadzona w sposób niepełny i powierzchowny, co narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a.

3.9. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ obowiązany będzie w pierwszej kolejności przeprowadzić rzetelną analizę sytuacji skarżącego z uwzględnieniem prawidłowego wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu indywidualnego strony, mając przy tym na uwadze to, że działania, których skutkiem może być doprowadzenie zobowiązanego do stanu ubóstwa i konieczności zwrócenia się o wsparcie z systemu pomocy społecznej, co z pewnością nie leżą w interesie publicznym. Mając zatem na względzie przesłankę umorzenia określoną w § 3 pkt 1 rozporządzenia Sąd wskazuje, że zajdzie konieczność poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących pełnej i aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącego.

Powyższe musi znaleźć też odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ, poza wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa będzie obowiązany odnieść się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i dokonać ich analizy z punktu widzenia materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia.

3.9. Mając powyższe rozważania na względzie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekając o jej niewykonywaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 tej ustawy.