Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 514/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Krzysztof Wierzbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., nr 123, poz. 1059 ze zm.) - po rozpoznaniu odwołania K.R. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], uchylił częściowo- w zakresie liczby punktów- zaskarżoną uchwałę i ustalił, że K. R. uzyskała podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 185 punktów, w pozostałym zakresie utrzymał w/w uchwałę w mocy.

Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał, iż dniu [...] lipca 2006 r. K. R. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, rozwiązując test wyboru. Wymienioną uchwałą Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że zdająca uzyskała z tego testu 184 punkty, w związku z czym wynik egzaminu jest negatywny - stosownie do art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W świetle tego przepisu pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał co najmniej 190 punktów.

Egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej a uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z treści uchwały wynika, iż K. R. uzyskała wynik 184 (sto osiemdziesiąt cztery) punkty.

Minister Sprawiedliwości odniósł się też szczegółowo do zarzutów odwołania dotyczących pytań nr 10, 41, 42, 56, 59, 62, 68, 76, 109, 142, 150, 155, 173, 174, 188, 190, 191, 219, nie podzielając w tym zakresie stanowiska zainteresowanej.

Odnosząc się do pytania nr 10 ( ekstradycja obywatela polskiego do innego państwa jest :

A. zakazana

B. dopuszczalna na podstawie decyzji Prokuratora Krajowego

C. dopuszczalna na podstawie orzeczenia sądu )

przywołując art. 55 ust. 1 Konstytucji RP wskazał, iż prawidłowa jest odpowiedź A podczas gdy zainteresowana udzieliła odpowiedzi C.

W kwestii pytania nr 41 i 42 wyjaśnił szczegółowo m.in., iż zamieszczenie w teście pytań związanych z problematyką prawa karnego i wykroczeń odpowiada wymienionym w art. 331 blokom przedmiotowym i przystaje do kompetencji zawodowych przyszłych radców prawnych.

W pytaniu nr 56 ( w skład przedsiębiorstwa nie wchodzą:

A. własności nieruchomości

B. wierzytelności

C. firma )

wykazał, iż w świetle art. 551 kc w brzmieniu nadanym nowelizacją dokonana ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. nr 49, poz. 408 ) odpowiedzią prawidłową jest odpowiedź C, a nie udzielona przez zainteresowaną odpowiedź B.

Prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 59 ( roszczenie przedsiębiorcy budowlanego o wynagrodzenie za wykonanie domu jednorodzinnego przedawnia się:

A. w terminie dwóch lat

B. w terminie trzech lat

C. w terminie dziesięciu lat )

wynika wprost z treści art. 118 kc i jest nią odpowiedź B

Odnosząc się do pytania nr 62 ( strony w umowie pożyczki zastrzegły odsetki w wysokości 50 % w stosunku rocznym. Jakie odsetki należą się pożyczkodawcy?

A. ustalone w umowie

B. ustawowe

C. maksymalne )

wskazał, iż odpowiedź C jest prawidłowa wynika bowiem wprost z treści art. 359 § 21 i § 22 kc. ( zainteresowana wskazała B ) i wymaga znajomości stopy kredytu lombardowego.

Przywołując treść art. 434 kc wykazał, iż prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 68 jest odpowiedź B a nie odpowiedź C wskazana przez zainteresowaną.

Omawiając pytanie nr 76 ( Przedmiotem umowy nazwanej przez stronę "umową zlecenia" było wykonanie chodnika asfaltowego. Strony zawarły umowę:

A. o roboty budowlane;

B. o dzieło;

C. zlecenia )

wskazał, iż prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź B a nie wskazana przez odwołującą odpowiedź A. Pytanie nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że może chodzić o roboty budowlane a nie umowę o dzieło, podstawą prawną prawidłowej odpowiedzi jest art. 627 kodeksu cywilnego.

Odnośnie pytania nr 109 ( w cywilnym postępowaniu uproszczonym powództwo wzajemne:

A. jest dopuszczalne

B. jest dopuszczalne pod warunkiem, że zgłoszone zostało w odpowiedzi na pozew

C. jest dopuszczalne, jeżeli roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym )

prawidłowa z klucza odpowiedź C wynika jednoznacznie z art. 5054 § 2 kpc.

Co do pytania nr 142 ( Jan K. złożył rezygnację z pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej. Mandat Jana K. wygasł z chwilą :

A. wyrażenia zgody na rezygnację przez organ, który odwołuje członków zarządu

B. dojścia oświadczenia Jana K. do spółki

C. z dniem wykreślenia Jana K. z rejestru )

prawidłowa odpowiedź B wynika z art. 202 § 4 k.s.h. oraz art. 369 § 5 k.s.h. jak i z art. 61 § 1 kc a rozważania skarżącej także i w tym pytaniu wykraczają poza jego zakres.

Odnosząc się do pytania nr 150 ( pełnomocnikiem wspólnika lub akcjonariusza na zgromadzeniu wspólników lub walnym zgromadzeniu może być :

A. pracownik spółki

B. członek zarządu tej spółki

C. nie będący pracownikiem członek rady nadzorczej tej spółki )

wskazał, iż prawidłowa jest odpowiedź C wynikająca wprost z art. 243 § 3 k.s.h. oraz art. 412 § 3 k.s.h.

W ocenie ministra nieuzasadnione są także zarzuty zainteresowanej do pytania nr 155 ( majątek spółdzielni jest :

A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym

B. prywatną własnością jej członków

C. własnością spółdzielni )

prawidłowa odpowiedź ( B ) wynika bezpośrednio z art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. nr 188, poz. 1848 ze zm.). Udzielona przez zainteresowaną odpowiedź C odnosi się wyraźnie do majątku a nie do mienia spółdzielni, a zatem nie dotyczy własności w znaczeniu cywilnoprawnym.

Kwestionowane pytanie nr 173 ( jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tej umowy, pracownikowi przysługuje:

A. wyłącznie odszkodowanie

B. wyłącznie przywrócenie do pracy

C. odszkodowanie lub przywrócenie do pracy )

zostało skonstruowane prawidłowo, użyto w nim normatywnych i jednoznacznych określeń a prawidłowa odpowiedź ( A ) wynika wprost z art. 50 § 3 kp.

W kwestii pytania nr 174 ( w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest zobowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy:

A. w terminie 7 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy

B. niezwłocznie po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy

C. niezwłocznie po uprzednim rozliczeniu się przez pracownika z pracodawcą)

jedyna prawidłowa odpowiedź ( B ) płynie wprost z treści przepisu art. 97 § 1 kp

Omawiając pytanie nr 188 ( w przypadku odmowy udzielenia koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej stronie służy:

A. sprzeciw

B. odwołanie

C. zażalenie )

Minister wyjaśnił, iż prawidłowa odpowiedź (B ) wynika z treści art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. nr 173, poz. 1807 ze zm. ). Zainteresowana zaś wskazała jako poprawną odpowiedź C.

Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 190 ( w wypadku naruszenia terminu do wydania decyzji, stronie służy prawo złożenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia:

A. skargi

B. zażalenia

C. odwołania )

jest w kluczu odpowiedzi odpowiedź B ( zainteresowana wskazała A ), wynikająca jednoznacznie z art. 37 § 1 kpa.

Odnośnie pytania 191 ( wniesienie odwołania od decyzji powoduje według kpa:

A. wstrzymanie wykonania decyzji

B. nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji

C. obowiązek wydania postanowienia w sprawie wykonalności decyzji )

wskazując na treść art. 130 § 2 kpa a także na tezę 3 do art. 130 kpa komentarza " Kodeksu postępowania administracyjnego " B. Adamiak, J. Borkowski organ wskazał, iż prawidłową jest odpowiedź A podczas gdy zainteresowana udzieliła odpowiedzi B uznając ją za również prawidłową.

W omówieniu pytania nr 219 ( zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem:

A. 3 lat, licząc od dnia powstania zobowiązania,

B. 3 lub 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, w zależności od sposobu powstania zobowiązania podatkowego,

C. 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin

płatności podatku.)

zainteresowana podkreśliła B , podczas gdy według odpowiedzi do testów prawidłowa była odpowiedź C na co wskazuje jednoznacznie treść art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie Minister Sprawiedliwości po ponownym przeliczeniu punktów, ustalił, iż popełniono błąd rachunkowy przy sumowaniu punktów za udzielone prawidłowo odpowiedzi nie uwzględniając prawidłowo udzielonej odpowiedzi na pytanie nr 169.

W konkluzji Minister stwierdził, iż K. R. uzyskała podczas egzaminu konkursowego łącznie 185 punktów a tym samym brak jest podstaw do podjęcia decyzji zmieniającej ( negatywny ) wynik egzaminu konkursowego, gdyż zdająca nie uzyskała określonego ustawowo progu 190 punktów niezbędnych do uznania wyniku za pozytywny.

W decyzji zostało zawarte pouczenie o możliwości jej zaskarżenia na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. do sądu administracyjnego.

W obszernej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. R., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie punktu II decyzji Ministra Sprawiedliwości, uchylenie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do pytań 10, 41, 42, 56, 59, 62, 68, 76, 109, 142, 150, 155, 169, 173, 174, 188, 190, 191, 219 i orzeczenie co do istoty sprawy a tym samym uznanie, iż uzyskała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację radcowska, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także uznanie na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. uprawnienia skarżącej do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa :

-materialnego tj. art. 339 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r., o radcach prawnych przez nieuwzględnienie stanowiska skarżącej w przedmiocie wadliwości sformułowanych pytań wskazanych powyżej a także naruszenie art. 331 w/w ustawy w przedmiocie wykroczenia poza zakres materiału wskazany w tym przepisie w przypadku pytań odnoszących się do postępowania w sprawach o wykroczenia;

- procesowego tj. art. 6 kpa przez nie nieuwzględnienie stanowiska skarżącej a przez to rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej udzielonych odpowiedzi na zaskarżone pytania,

- przepisu art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez nie nieuwzględnienie stanowiska skarżącej w zakresie w jakim zaskarżone pytania testowe zostały sformułowane wadliwie, dla których więcej niż jedna odpowiedź była prawidłowa , bądź żadna z nich a przez to rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej udzielonych odpowiedzi na zaskarżone pytania.

Uzasadniając przedstawione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przytoczyła obszerną argumentację merytoryczną dotyczącą zakwestionowanych pytań egzaminacyjnych. Do każdego z kwestionowanych pytań skarżąca cytowała stanowisko Ministra Sprawiedliwości prowadząc następnie ze stanowiskiem tym obszerną polemikę. Podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko w tej kwestii zajęte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W szczególności wywodziła, iż odnośnie pytania nr 10 udzielona przez nią odpowiedź była odpowiedzią prawidłową natomiast autor pytania celowo ułożył je w podchwytliwej formie. Pytania nr 41 i nr 42 są niezgodne z przepisami o ustawy o radcach prawnych, ucząc się do egzaminu sugerowała się zakresem dziedzin prawa wskazanych przez ustawodawcę i nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji przekroczenia przez autorów testu ustawowego wykazu obowiązujących na egzaminie dziedzin prawa. Zakres egzaminu nie może być dobrowolnie interpretowany przez zespół konkursowy. W kwestii pytania nr 56 w ocenie skarżącej pytanie to w formie prezentowanej w teście jest fałszywe i żadna z odpowiedzi nie jest prawidłowa, co mogło wprowadzić zdającego w stan dezinformacji. W pytaniu nr 59 za prawidłową należy uznać także odpowiedź A którą udzieliła skarżąca a Minister Sprawiedliwości odniósł się lakonicznie do prezentowanych w odwołaniu argumentów nie podejmując merytorycznej dyskusji. Sformułowanie pytania nr 62 wykracza poza zakres materiału egzaminacyjnego a tym samym poza wiedzę wymaganą od kandydata na aplikację radcowska. W pytaniu nr 68 za prawidłowe należy uznać dwie odpowiedzi - wskazaną w kluczu i zakreśloną przez skarżącą.

Odpowiedź skarżącej na pytanie nr 76 ( A ) , wobec braku precyzji tego pytania, należy uznać za prawidłową mającą na celu dowiedzenie, że istnieje grupa umów o wykonanie dzieła, która ze względu na ich cechy winna zostać wyodrębniona w bardziej ścisłą kategorię. Na pytanie nr 109 wszystkie, a więc także ta udzielona przez skarżącą, odpowiedzi są prawidłowe a forma odpowiedzi w powyższym pytaniu mogła wywołać u zdającego stan dezinformacji. Powołując się na stanowisko doktryny skarżąca wywodzi, iż w pytaniu nr 142 prawidłową jest oprócz odpowiedzi z klucza B, jest także zaznaczona przez nią odpowiedź A. Kazus przedstawiony w tym pytaniu powinien być precyzyjny i opisywać wszystkie okoliczności, które mają wpływ na odpowiedź. Udzielona przez skarżącą odpowiedź A na pytanie nr 150 jest również prawidłowa obok odpowiedzi wskazanej według oficjalnego klucza. Nieprecyzyjne sformułowanie pytania nr 155 doprowadziło do sytuacji, w której za poprawne można uznać dwie odpowiedzi tj. B- z klucza i C- zakreślona przez skarżącą. Również pytanie nr 173 zostało sformułowane bardzo nieprecyzyjnie i de facto udzielenie odpowiedzi zgodnie z oczekiwaniami autorów testu jest niezgodne z przepisami prawa wyłącza bowiem z kategorii pracownika np. kobietę w ciąży czy kobietę korzystająca z urlopu macierzyńskiego. W pytaniu nr 174, wobec braku precyzji w jego sformułowaniu, znalazły się dwie prawidłowe odpowiedzi a więc odpowiedź z klucza- B i zaznaczona przez skarżąca-A. Pytanie nr 188 w ocenie skarżącej zostało błędnie sformułowane i mogło wywołać u zdającego stan dezinformacji. W oparciu o doktrynę a także przywołując treść art. 227 kpa skarżąca wywodzi, iż w pytaniu nr 190 prawidłową jest także udzielona przez nią odpowiedź A. Ponadto skarżąca wykazuje, iż na pytanie nr 191 wskazana przez nią odpowiedź jest również prawdziwą obok odpowiedzi wskazanej według oficjalnego klucza. Podkreśla, iż niedopuszczalna jest analiza przepisów prawa w sposób wybiórczy oraz układanie pytań testowych w oparciu o jeden wyrwany z kontekstu przepis, usprawiedliwieniem czego miałaby być argumentacji, iż "nie należało czynić dodatkowych założeń". Pytanie zamknięte powinno być pełne i precyzyjne, aby nie pozostawiać wątpliwości co do jego zakresu aby nie narażać zespołu przygotowującego test na zarzut uznaniowości.

Odnosząc się do pytania nr 219 podniosła, iż mając na uwadze orzecznictwo i doktrynę uznanie za prawidłową jedynie odpowiedzi z klucza jest kontrowersyjne.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 6 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP wyjaśnił, iż pytania nie budziły wątpliwości interpretacyjnych, nie wykraczały też poza zakres materiału wymagany na egzaminie konkursowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Egzamin konkursowy w którym brała udział skarżąca, odbył się w roku 2006, co oznacza, że w stosunku do skarżącej miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - dalej urp. (Dz. U. z 2002 r. nr 123, poz. 1059 ze zm.) w jej ostatecznym kształcie nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i innych ustaw (Dz. U. nr 163, poz. 1361).

Stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 w/w ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (zespół konkursowy), który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru (test składa się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa; pozytywny wynik otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu, co najmniej 190 punktów - por. art. 339 ust. 1 i 3 ustawy; uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu - por. art. 33 ust. 3 ustawy). Zgodnie z przepisami art. 331 ust. 1 i 2 ustawy egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powoływane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych; Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Jak stanowi natomiast art. 3310 ust. 1 i 2 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości.

W świetle powyższych uregulowań prawnych może w pierwszej kolejności wyłonić się kwestia, czy na uchwałę komisji egzaminacyjnej dotyczącą ustalenia wyniku egzaminu osobie egzaminowanej służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Taką wątpliwość rodzi to, iż żaden z przepisów ustawy o radcach prawnych nie wskazuje terminu, w jakim odwołanie powinno być wniesione, a także brak jest przepisu kompetencyjnego odnośnie do formy i treści rozstrzygnięcia, jakie władny jest wydać Minister Sprawiedliwości w następstwie wpłynięcia takiego odwołania. Niemniej, mimo wchodzących w grę wątpliwości, Sąd przychyla się do stanowiska, że odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem, o którym mowa w art. 127 § 1 k.p.a. Na taką wykładnię może wskazywać treść przepisu art. 331 ust. 2 cytowanej ustawy, w myśl którego Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji egzaminacyjnej. Sformułowanie "organ wyższego stopnia", zawarte w tym przepisie, po pierwsze nadaje komisji egzaminacyjnej rangę organu administracji publicznej pierwszej instancji, a po drugie wyraźnie nawiązuje do treści art. 127 § 2 k.p.a., zgodnie z którym właściwym do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Zdaniem Sądu uchwała komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację, jako rozstrzygnięcie o charakterze władczym i jednostronnym, pozwala postępowanie egzaminacyjne traktować jako indywidualną sprawę administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa. Toteż w sprawach nieuregulowanych w ustawie o radcach prawnych, a w szczególności w zakresie wymogów odwołania oraz rozstrzygnięć organu wyższego stopnia, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym kierunku zmierza zresztą i orzecznictwo sądowe. I tak w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2006 r., II SA/OI 119/06 (LEX nr 205607), w sytuacji gdy ustawodawca nie określi wyraźnie, w jakiej formie prawnej sprawa powinna być załatwiona, rozstrzygające znaczenie ma charakter sprawy oraz treść przepisów będących podstawą działania organu administracji publicznej, do którego właściwości należy załatwienie sprawy. Jeżeli z tych przepisów wynika, że w sprawie wymagane jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, to oznacza to, że sprawa wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Za takim poglądem przemawiają również względy wykładni funkcjonalnej, a w szczególności względy wskazane w art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z tym przepisem aplikantem radcowskim może być osoba, która m.in. uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Stąd, w razie wniesienia odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację, Minister Sprawiedliwości musi tę kwestię rozstrzygnąć merytorycznie, gdyż jest to istotna przesłanka ustawowa dla ubiegania się o wpis na listę aplikantów. Niezależnie od powyższego, gdyby nawet założyć, że rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia wyniku konkursowego na aplikacje nie zostało dokonane w ramach instytucji odwołania, o której mowa w art. 127 k.p.a., rozstrzygnięciu temu należałoby nadać charakter tzw. czynności materialnotechnicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Niewątpliwie rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację dotyczy uprawnień osoby egzaminowanej, które wyraźnie wynikają z powołanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych. Rozstrzygnięcia o takim charakterze podlegają zaś kontroli sądu administracyjnego, co wynika z w/w przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Brak jest więc dostatecznych podstaw dla negowania administracyjnoprawnego charakteru rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości wydanego w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, a tym bardziej stwierdzania nieważności wydanej decyzji w takiej sprawie, zwłaszcza w sytuacji nieprecyzyjnego w tym względzie stanu prawnego.

Na marginesie powyższych wywodów można też odnotować, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, nie ma większych wątpliwości - przynajmniej na gruncie obsadzania stanowisk w drodze konkursu, że jego wynik jest rozstrzygnięciem o charakterze decyzji administracyjnej, podlegającym kontroli sądowej. I tak, w świetle wyroku NSA z dnia 27 lutego 2002 r., II SA 2629/01 (Pr. Pracy 2003/2/35) postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na stanowisko w służbie cywilnej jest postępowaniem w sprawie z zakresu administracji publicznej, a jego wynik podlega kontroli sądowej. Natomiast w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2006 r., III PZP 1/06 (ZNSA 2006/6/93) wskazano na niedopuszczalność drogi sądowej przed sądem powszechnym w sprawach z zakresu rozstrzygnięć konkursowych przy obsadzaniu wyższych stanowisk w służbie cywilnej. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wskazał jednak, iż nie ma wątpliwości, że użyte w art. 45 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 1999 r., Nr 49, poz. 483 ze zm.) określenie "odwołanie" oznacza odwołanie od decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a. W konsekwencji w dalszej perspektywie otwarta jest więc w tych sprawach droga sądowoadministracyjna.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, na wstępie należy ustosunkować się do zarzutu naruszenia cytowanego wyżej art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez rozszerzenie zakresu egzaminu o niewymienione w tym przepisie postępowanie w sprawach wykroczeń ( pytania nr 41 i 42 ). Zasadniczo zasługuje na akceptację stanowisko organu, według którego w pojęciu postępowania karnego (w szerokim ujęciu tej problematyki) mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia. Posługując się w w/w przepisie sformułowaniem "egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata (...) z zakresu (...) postępowania karnego (...)" ustawodawca wyraźnie bowiem nawiązał do całego bloku przedmiotowego przepisów składających się na to postępowanie - a więc do pełnego spektrum zagadnień wyczerpujących to postępowanie, którego elementem - przy takim szerokim jego rozumieniu, są przepisy postępowania w sprawach wykroczeń czy postępowania egzekucyjnego w administracji. Inaczej wskazałby na Kodeks postępowania karnego, co byłoby wyrazem ograniczenia egzaminu w tej jego części do pytań tylko w tego aktu prawa.

Można tu dodać, że przepis art. 331 ust. 3 ustawy sformułowany został na zasadzie wyliczenia dziedzin, gałęzi prawa, z których wiedza kandydatów na aplikantów podlega sprawdzeniu, a nie ściśle sprecyzowanych aktów prawnych. Z tego powodu pytania egzaminacyjne mogą dotyczyć szerokiego zakresu zagadnień składających się na daną dziedzinę. Nadto niewymienienie w przepisie postępowania w sprawach o wykroczenia może też wynikać z braku dostatecznego teoretycznego uzasadnienia dla wydzielenia tej części prawa w osobną dziedzinę, jak również z braku rozróżnienia - zwłaszcza dwóch aspektów prawa o wykroczeniach (materialnego i procesowego) w dydaktyce akademickiej. Zdaniem Sądu przepis art. 331 ust. 3 ustawy nie powinien być interpretowany ściśle jurydycznie, jak chce skarżąca, ale rozszerzająco, tak aby egzaminem objąć możliwie szeroki zakres materiału objętego studiami na wydziałach prawa, gdyż takie podejście pozwala lepiej sprawdzić znajomość wiedzy prawniczej przez przyszłych aplikantów.

W myśl art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Zatem, w odniesieniu do pytań nr10, 56, 59, 62, 68, 76, 109, 142, 150, 155, 169, 173, 174, 188, 190, 191, 219 skarżąca nie może co do zasady wywodzić, a to dla osiągnięcia korzystnych dla siebie skutków prawnych, że prawidłowe są zarówno odpowiedzi do testu przygotowane przez zespół konkursowy, o którym mowa w art. 332 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak i odpowiedzi wskazane przez skarżącą, gdyż takie podejście nie mieści się w ogólnym założeniu metodologicznym na jakim zbudowany jest przepis art. 332 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten nie przewiduje bowiem sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Toteż, jedyną możliwością dla wykazania, że skarżąca prawidłowo odpowiedziała na w/w pytania jest jednoczesne wykazanie, iż odpowiedź na dane pytanie, wskazana przez wspomniany zespół konkursowy, była błędna, a prawidłowa jest wyłącznie odpowiedź skarżącej.

Nie może ulegać wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania. Wychodząc z tego punktu widzenia, przynajmniej w kontekście niniejszej sprawy, pytania opracowane przez zespół konkursowy nie nasuwają większych zastrzeżeń. W sumie skarżąca zakwestionowała 10 pytań. Dla pomyślnego złożenia egzaminu - stosownie do art. 339 ust. 3 ustawy wystarczyło z zestawu 250 pytań udzielić prawidłowej odpowiedzi na 190. Istniała więc stosunkowo duża liczba pytań (60), na które dopuszczalne było udzielenie błędnej odpowiedzi, tak z powodu niewiedzy zdającego, jak i nieprawidłowego zrozumienia pytania. Skarżąca przekroczyła ten limit.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 339 ust. 1 ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Należy zauważyć, iż na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek w/w egzaminu odpowiedź prawidłowa. Nie oznacza to jednakże, że test wyboru został opracowany z naruszeniem przepisów ustawy.

Wychodząc z tego założenia - w ocenie Sądu - nie zachodzi w sprawie sytuacja, aby na tle stanów faktycznych przedstawionych w zakwestionowanych przez skarżącą pytaniach dało się obronić istnienie dwóch poprawnych odpowiedzi.

Poza tym wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest organem, który niejako w trzeciej instancji dokonuje sprawdzenia testu. Jak już wskazano uprawniony jest wyłącznie do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym. W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu oraz czy to rozpatrzenie nie ma charakteru skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

Organowi nie można - zdaniem Sądu - postawić zarzutu, że sprawę załatwił z naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z obszernego i szczegółowego uzasadnienia decyzji, organ przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącej, które ukierunkowały jego działanie. Ostatecznie nie stwierdził, iż w sprawie miały miejsce uchybienia, które mogłyby zaważyć na indywidualnym wyniku konkursu.

Odnośnie pytania nr 10 organ wyczerpująco uzasadnił stanowisko, że odpowiedź A, jako prawidłowa, wynika wprost z art. 55 ust. 1 Konstytucji.

W pytaniu nr 59 nie może być większych wątpliwości co do tego, że prawidłowa jest odpowiedź B. Wskazuje na to wyraźnie przepis art. 118 kc. Stosownie do tego przepisu termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata. Odpowiedź (C według klucza) na pytanie 62 uzasadniona jest treścią art. 359 § 21 i § 22 kodeksu cywilnego. W pytaniu 68 prawidłowa odpowiedź B wynika z treści art. 434 kc. Odnośnie pytania nr 76 organ wyczerpująco uzasadnił, że odpowiedź B, jako prawidłowa, wynika wprost z art. 627 kodeksu cywilnego. Równie szczegółowo organ wykazał, że w pytaniu 109 odpowiedź B wynika jednoznacznie z art. 5054 § 2 kpc . W pytaniu nr 142 odpowiedź jest zawarta w treści art. 202 § 4 oraz 369 § 5 k.s.h. a w pytaniu nr 150 w art. 243 § 3 i art. 412 § 3 k.s.h. Nie sposób też podważać stanowiska organu, który nie podzielił argumentacji skarżącej co do odpowiedzi na pytanie nr 155 testu wyboru, skoro odpowiedź wskazana według klucza - B, jako prawidłowa, wynika wprost z art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze, stanowiącego, że majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Organ wyjaśnił, w uzasadnieniu decyzji (akcentując użycie do określenia przedmiotu regulacji słowa "majątek", a nie "mienie", co wskazuje na ekonomiczne, a nie prawne, znaczenie własności), że argumentacja skarżącej odnośnie tego pytania opiera się na dodatkowych założeniach i sięga do szczególnych regulacji, co w świetle pytania o zasadę ogólną jest nieuprawnione. Odpowiedź (B według klucza) na pytanie 174 uzasadniona jest treścią art. 97 § 1 k.p. W przepisie tym - na co zasadnie wskazał organ, określono jednoznacznie termin wydania świadectwa pracy, stanowiąc, że pracodawca jest obowiązany wydać je pracownikowi niezwłocznie. W świetle tej jednoznacznej w treści regulacji prawnej, organ miał prawo uznać, że skarżąca na poparcie swego stanowiska odsyła do szczegółowych przypadków. Przede wszystkim zasadnie zwrócił uwagę, że odpowiedź na pytania testowe nie wymaga czynienia dodatkowych założeń; skoro obowiązuje w prawie jakaś zasada ogólna i pytanie jej dotyczy, nie ma potrzeby sięgać do wyjątków.

Również odnośnie pozostałych pytań zakwestionowanych przez skarżącą tj. 56, 188, 190, 191, 219 Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty i nie wydaje się być celowym ponowne ich ponowne przytaczanie.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Uzasadnienie tej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 kpa i odnosi się do wszystkich zarzutów skarżącej w tej sprawie.

Dlatego Sąd z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że jest bezpodstawna.