Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1535/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: art. 3 ust. 1, art. 4
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Teza: 1. Przepis art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, w zakresie określenia podmiotu uprawnionego do wystąpienia z żądaniem wykupu lub zamiany nieruchomości jest jednoznaczny i nie pozwala na jakąkolwiek uznaniowość. Przewiduje on takie uprawnienie wyłącznie dla właściciela nieruchomości.

2. Własność Skarbu Państwa wpisana do księgi wieczystej rodzi domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym /art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./. Przeciwko temu domniemaniu nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania /art. 4 tej ustawy/.

TEZY

1. Przepis art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, w zakresie określenia podmiotu uprawnionego do wystąpienia z żądaniem wykupu lub zamiany nieruchomości jest jednoznaczny i nie pozwala na jakąkolwiek uznaniowość. Przewiduje on takie uprawnienie wyłącznie dla właściciela nieruchomości.

2. Własność Skarbu Państwa wpisana do księgi wieczystej rodzi domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym /art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./. Przeciwko temu domniemaniu nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania /art. 4 tej ustawy/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2000 r. sprawy ze skargi Kazimiery B. na decyzję Wojewody K. z dnia 2 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie wykupu nieruchomości - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kazimiera B. domagała się zobowiązania Huty "K." S.A. do wykupu nieruchomości położonej w S., na terenie strefy ochronnej tej Huty, a składającej się z działek nr 110/1, 110/2 i 111- o łącznej powierzchni 0,6321 ha.

Decyzją z dnia 11 lutego 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w O. umorzył postępowanie na podstawie art. 105 par. 1 Kpa. Organ administracyjny podstawowego stopnia oparł się na ustaleniu, że nieruchomość objęta wnioskiem stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia 5 czerwca 1976 r., wydanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr 21 poz. 118/. Decyzją z dnia 21 listopada 1988 r. Wojewoda K. stwierdził wprawdzie, że decyzja o przejęciu nieruchomości została wydana z naruszeniem prawa, ale jednocześnie odmówił unieważnienia tej decyzji. W tej sytuacji Kazimiera B. nie jest uprawniona do występowania z żądaniem wykupu nieruchomości, gdyż stosownie do art. 84 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ żądanie takie przysługuje jedynie właścicielowi nieruchomości.

W odwołaniu Kazimiera B. zakwestionowała wydane rozstrzygnięcie uważając, że jej wniosek o wykup nieruchomości jest zasadny, bowiem decyzja o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa jest niezgodne z prawem, a ona zwróciła pieniądze wypłacone jej z tytułu przejęcia.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji, całkowicie podzielając poczynione w niej ustalenia i wnioski.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimiera B. ponownie powołała się na sprzeczne z prawem przejęcie przez Państwo przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącej błędnie rozstrzygnięto też sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji o tym przejęciu nieruchomości. W rezultacie bezprawnie pozbawiona została należnych jej gruntów, a na dochodzenie swych praw w drodze sądowej nie ma sił ani środków.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i dodając, że własność Skarbu Państwa względem spornej nieruchomości jest ujawniona w odpowiedniej księdze wieczystej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie bowiem z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej odbywa się w kryteriach legalności, a więc zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa.

Sąd nie może się zatem kierować żadnymi względami celowościowymi, czy słusznościowymi, jeżeli nie są one objęte normą prawną stanowiącą właściwą podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem przepis art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w zakresie określenia podmiotu uprawnionego do wystąpienia z żądaniem wykupu lub zamiany nieruchomości jest jednoznaczny i nie pozwala na jakąkolwiek uznaniowość. Przewiduje on takie uprawnienie wyłącznie dla właściciela nieruchomości.

Skarżąca takim atrybutem nie dysponuje. Ustalenia organów administracyjnych odnośnie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości mają całkowite oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, z którego wynika, że została ona przejęta na własność Państwa z mocy decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia 5 czerwca 1976 r.

Decyzja ta do tej pory nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, w związku z czym kształtuje ona obowiązujący stan prawny.

Ponadto własność Skarbu Państwa została wpisana do księgi wieczystej założonej dla omawianej nieruchomości, co w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./ rodzi domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Przeciwko temu domniemaniu nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania /art. 4 tej ustawy/, a zatem wywody skarżącej dotyczące przywrócenia stanu poprzedniego nie mogą odnieść żadnego skutku.

W tym stanie rzeczy brak przymiotu właściciela nieruchomości po stronie skarżącej był wystarczającą podstawą do nieuwzględnienia jej żądania. Dlatego też na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono, jak w sentencji.