Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 47/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów
Powołane przepisy: article: art. 243, 244, 245, 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017r na posiedzeniu niejawnym wniosku E. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Dyrektora Gimnazjum Nr [...] im. [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych .


UZASADNIENIE

W dniu 9 lutego 2017r. E. G., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Dyrektora Gimnazjum nr [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swoich córek. Wskazuje, iż zatrudniona jest na umowę o pracę na część etatu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 400 zł. Ponadto ma alimenty na dwie córki w wysokości 1500 zł. Utrzymanie domu pochłania ok. 500 zł a leki dla córek 400 zł.

Zdaniem orzekającego, wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie.

Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema małoletnimi córkami. Jako koszty utrzymania wykazuje kredyty na kwotę 53500 zł oraz 3200 zł, koszty utrzymania mieszkania 500 zł, leki 400 zł.

Rodzina utrzymuje się z alimentów na córki w wysokości 1500 zł łącznie oraz wynagrodzenia za prace skarżącej w wymiarze części etatu w kwocie 400 zł.

Ponieważ dane zawarte w formularzu wniosku okazały się były niewystarczające dla prawidłowej i kompleksowej oceny sytuacji materialnej skarżącej, wezwana ona została, stosownie do zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2017r. do uzupełnienia brakujących oświadczeń.

Wezwana została mianowicie do wyjaśnienia, z kim prowadzi wspólne gospodarstwo, przedstawienie wysokości i źródeł dochodów członków rodziny, przedstawienie zeznania podatkowego za 2015 ew. 2016r., wyjaśnienie, z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru, wyjaśnienie do kogo należy dom mieszkalny, w którym zamieszkuje z córkami, wyjaśnienie czy posiada gospodarstwo rolne, potwierdzenie wydatków na utrzymanie łącznie z określeniem miesięcznych rat kredytowych, a także przedstawienie rachunków bankowych.

Na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej wystosował pismo do WSA w Krakowie w dniu 13 marca 2017r. z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Prośba ta została uwzględniona i zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 24 marca 2017r. przedłużono skarżącej termin do złożenia dodatkowych uzupełnień wniosku o przyznanie prawa pomocy o kolejne 7 dni od daty otrzymania zarządzenia. Zarządzenie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 31 marca 2017r. A zatem od tej daty biegł termin 7 dni na uzupełnienie wnioskowanych dokumentów i oświadczeń w kwestii prawa pomocy. Skarżąca jednakże na powyższe wezwanie, przedłużone zarządzeniem z dnia 24 marca 2017r. – odebranym, jak wskazano w dniu 31 marca 2017r. - nie odpowiedziała wcale. Nie nadesłała żadnych dokumentów ani oświadczeń obrazujących jej sytuację materialną.

Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż strona nie wykazała w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zwarte w złożonym przez nią oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do strony o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku.

Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów potwierdzonych stosownymi dokumentami skarbowymi oraz od pracodawcy, szczegółowych danych majątkowych, okoliczności związanych z członkami rodziny wnioskodawczyni i ich dochodami, majątkiem, oszczędnościami, jak również ponoszonymi kosztami utrzymania. Okoliczności tych strona nie wyjaśniła w żaden sposób. Nie przedstawiła danych, dokumentów czy oświadczeń dotyczących własnego dochodu i jego źródeł, kosztów utrzymania, posiadanego majątku, samochodów, oszczędności. Nieudzielanie przez E. G. informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż strona nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy. Pomimo przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy – zgodnie z prośbą jej pełnomocnika – żądane dokumenty nie zostały przysłane.

Na marginesie należy zaznaczyć, iż orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych . Orzekający ma bowiem wątpliwości i brak wiedzy co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawczyni, dochodów rodziny, obciążeń budżetu domowego .

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Poniesienie zaś kosztów sądowych może być tylko czasowe, gdyż stronie będzie przysługiwał na zasadach art. 200, 203 cyt. ustawy zwrot kosztów sądowych w przypadku uwzględnienia jej skargi.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).