Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2161/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 13 ust. 1 pkt, pkt 1,3, art. 13k ust. 1,ust. 4, art. 13l ust. 1, art. 13 i ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 32, pkt 33
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. spraw ze skarg M. D. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargi


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego trzema decyzjami z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], nr [...]i nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 k ust. 1 pkt 1, art. 13 k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) - dalej jako u.d.p. lub ustawa oraz załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 19, poz. 115 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej "u.t.d." po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez M. D. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 9 000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem marki [...]o nr rej. [...] o DMC 3000 kg wraz z naczepą o nr rej. [...] o DMC 750 kg, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Decyzje wydano przy następujących ustaleniach;

W dniu [...] stycznia 2012 r. w miejscowości K. na autostradzie [...] zatrzymano do kontroli wymieniony zespół pojazdów kierowany przez M.D. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5t. Zespół pojazdów poruszał się po drodze wyszczególnionej w załączniku nr 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. podlegającej opłacie. Pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), co kierujący pojazdem potwierdził. Poczynione ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym stwierdzono, że M. D. w dniu kontroli bez uiszczenia opłaty dokonał przejazdu odcinkiem autostrady [...] klasy A bez uiszczenia opłaty. Tym samym zespołem pojazdów, dokonał przejazdu na wskazanej płatnej drodze krajowej w dniu [...] grudnia 2011 r. bez uiszczenia wymaganej opłaty, co odnotowały fotograficznie bramownice o godzinie 13.55 i o godzinie 20.40.

Przesłuchany jako świadek M. D. podał, że od listopada 2011 r. do dnia kontroli wyłącznie sam kierował kontrolowanym pojazdem.

Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. poinformowano M. D. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o uprawnieniach jakie mu przysługują w postępowaniu.

W tych ustaleniach, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nałożył na M. D. karę pieniężną w wysokości 9 000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektroniczne, w dniach i godzinach ustalonych w czasie kontroli. W decyzji organ administracji opisał wszystkie trzy naruszenia ze wskazaniem podstaw prawnych.

Od powyższej decyzji M. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, podczas gdy prawidłowa ich wykładania prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Zarzucił, także naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, art. 7, art. 8 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasad praworządności, naruszenia zaufania do władzy publicznej oraz pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości.

M. D. przyznał, że pojazdem marki [...]o nr rej. [...] o DMC 3000 kg wraz z przyczepką lekką o nr rej. [...] DMC 750 kg, w dwóch przypadkach pojazd poruszał się bez ładunku, a w jednym przypadku z ładunkiem ok. 200 kg. Podkreślił, że w trakcie czynności kontrolnych w dniu [...] stycznia 2012 r. kontrolujący nie dokonali ważenia pojazdu, ani też nie ujęli w protokole żadnych informacji o rzeczywistej masie pojazdu. Zdaniem M. D. rozstrzygnięcie o nałożeniu kary organ oparł na błędnej wykładni art. 13k ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., ponieważ nie wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 2 pkt 50 i 51 ustawy o ruchu drogowym wprowadzono rozróżnienie na przyczepy ciężkie i lekkie. Skoro w obrocie prawnym funkcjonuje powyższe rozróżnienie, tym samym nie można zakładać, jak przyjął organ, iż w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. ustawodawca miał na myśli wszystkie przyczepy, gdyż nie wynika to z żadnej definicji w ustawie, a odwołanie się do definicji potocznej, językowej, było nieuzasadnione. Zgodnie z powyższym, zdaniem M. D. opłacie elektronicznej nie podlegają korzystający z dróg publicznych za przejazd po drogach krajowych zespołem pojazdów składającym się z pojazdu samochodowego wraz z przyczepą lekką, gdyż ustawodawca nie objął w ogóle dyspozycją regulacji ustawy o drogach publicznych przyczepy lekkiej. Ponadto wnioskujący podkreślił, że nieuprawniona jest wykładnia organu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., prowadząca do uznania, iż obowiązek zapłaty powstaje w sytuacji gdy DMC zespołu pojazdów przekracza 3,5 t, ponieważ z jednej strony ustawodawca w ww. przepisie nie posłużył się słowem “łącznie", a z drugiej strony posłużył się techniką legislacyjną wskazującą na świadome pominiecie tego zwrotu. Ustawodawca po słowach "zespół pojazdów składających się z pojazdu samochodowego" zastosował koniunkcję poprzez użycie słowa "oraz", a następnie dopiero użył sformułowania "przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t", który to zabieg zdaniem M. D. wskazuje, iż ustawodawca w rzeczywistości objął dyspozycją tego przepisu sytuację, gdy pojazd samochodowy porusza się wraz z przyczepą lub naczepą, których ładowność (tj. przyczepy lub naczepy) przekracza 3,5 t. M. D. wskazał również na uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych i innych ustaw, z którego wynika, iż celem projektu przedmiotowej ustawy jest konieczność wdrożenia do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającej dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe. W uzasadnieniu do projektu wskazano, iż dostosowanie przepisów dotyczy pojazdów ciężarowych korzystających z infrastruktury drogowej oraz obejmuje swoim zakresem przedmiotowym pojazdy ciężarowe o DMC powyżej 3,5 t, w tym autobusy niezależnie od ich masy całkowitej, ponadto też konsekwentnie używa się w uzasadnieniu do projektu sformułowania ruch ciężarowy i oceniono, iż opłata elektroniczna nie będzie pobierana od wszystkich pojazdów samochodowych, a jedynie od pojazdów o DMC powyżej 3,5 t, czyli od pojazdów najcięższych. W związku z tym nie sposób uznać, że pojazd o DMC poniżej 3,5 t z czasowo lub okazjonalnie doczepianą przyczepą lekką mógł być uznany za pojazd ciężarowy, dla którego ustawodawca wprowadził stosowny system opłat i kar za ich nieuiszczenie. Wykładnia stosowana przez organ prowadzi więc do sprzeczności prawa krajowego z przepisami unijnymi i nieprawidłowego wdrożenia dyrektywy 2006/38/WE, ponieważ zgodnie z definicją pojazdu, zawartej w dyrektywie, "pojazd" oznacza pojazd silnikowy lub zespół pojazdów, który jest wyłącznie przeznaczony lub wyłącznie używany do przewozu drogowego towarów o DMC powyżej 3,5 t. Zdaniem M.D. intencją wprowadzenia obowiązujących opłat było przeniesienie kosztów budowy i funkcjonowania infrastruktury na podmioty intensywniej ją użytkujące, tym samym w zakres dyspozycji tej regulacji nie wchodzą podmioty nie trudniące się stałą działalnością transportową towarów i ludzi nie będący przewoźnikami. Zatem stosowanie przez organy ITD jednakowych regulacji dla pojazdów typu TIR i samochodów osobowych z przyczepą lekką, prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, przejawiającej się w tym przypadku nieproporcjonalnie nadmiernym obciążeniem podatkowym i sankcyjnym podmiotu kierującego pojazdem osobowym. Zdaniem M. D. naruszeniem zasady państwa prawa jest obciążanie kierowców nieprofesjonalnych opłatami za urządzenia do naliczania opłat. Jednocześnie M. D. zwrócił uwagę na wydanie decyzji w dniu kontroli, co nie znajdowało uzasadnienina w stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem, z dnia [...] stycznia 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał K. sp. z o.o. do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do podania, czy opłaty za przejazdy zostały uiszczone.

K. sp. z o.o. w odpowiedzi podała, że opłata elektroniczna za przejazd w dniu [...] stycznia 2012 r. oraz za przejazdy w dniu [...] grudnia 2011 r. nie została uiszczona, ponieważ użytkownik nie podpisał umowy z operatorem i o tym piśmie został poinformowany M. D..

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 123 k.p.a. w związku z prowadzonym postępowaniem administarcyjnym w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2012 r. o nałożoneniu kary pieniężnej w wysokości 9 000 zł wyłączył do odrębnego postępowania sprawę w zakresie nałożenia kary pienieżnej w wysokości 3000 zł za przejazd w dniu [...] grudnia 2011 r. o godz. 20:40 przez 426,6 km autostrady [...] na odcinku węzeł B. I - węzeł S., co zarejestrowała bramownica kontrolna nr [...] oraz sprawę w zakresie nałożenia kary pienieżnej w wysokosci 3000 zł za przejazd w dniu [...] grudnia 2011 r. o godz. 13:55 przez 64, 2 km austostrady A4 na odcinku Z. (granica państwowa) – węzeł B., co zarejstrowała bramownica kontrolna nr [...].

W tych warunkach Główny Inspektor Transportu Dorgowego wydał wymienione na wstępie decyzje administracyjne.

Organ II instancji wskazał, że postanowieniem wydanym na podstawie art. 123 k.p.a. rozdzielił sprawy administracyjne za przejazdy opisane w zaskarżonej decyzji, bowiem każdy z nich stanowił odrębną podstawę do nałożenia kary pieniężnej, z tych względów należało wyodrębnić tyle spraw administracyjnych ile w protokóle kontroli stwierdzono przejazdów z dokonanymi naruszeniami. Podniósł, że ustawodawca nie przewidział możliwości sumowania kar pienieżnych w jednej decyzji administracyjnej za kilka naruszeń stanowiących odrębne sprawy administracyjne w rozumieniu art.1 pkt 1 k.p.a., za naruszenie opisane w art. 13 k ust. 1 i ust. 2 u.d.p. Dlatego Główny Inspektor, działając na podstawie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. nie mógł skorzystać z art. 138 § 2 k.p.a., gdyż jest właściwy do prowadzenia postępowania administracyjnego w obu instancjach.

Przy wyodrębnieniu spraw administracyjnych organ kierował się dniem popełnienia naruszenia, konkretnym odcinkiem drogi za przejazd którym należało wnieśc opłatę i czasem popełnienia naruszenia. Odmienność którejkolwiek z tych przesłanek przesądza o dokonaniu odrębnego platnego przejazdu, a tym samym i o innym naruszeniu stanowiącym odrębną indywidualną sprawę administracyjną.

Ponieważ zachodziła odmienność poszczególnych stanów faktycznych, Główny Inspektor poszczególnymi decyzjami utrzymał wmocy zaskarżoną decyzję.

Decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji odnośnie wskazanego naruszenia, za które zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. obowiązywała kara pieniężna w kwocie 3000 zł za nieuiszczenie opłaty o godz. 11.52.33 w dniu [...] stycznia 2012 r. za przejazd autostradą v na odcinku 426,6 km węzeł B. I – węzeł S., co odnotowała fotograficznie bramownica nr [...]; decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji odnośnie wskazanego naruszenia, za które zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. obowiązywała kara pieniężna w kwocie 3000 zł za nieuiszczenie opłaty o godz. 13.55 w dniu [...] grudnia 2011 r. za przejazd autostradą A4 na odcinku 64,2 km Z. (granica państwa) – węzeł B., co odnotowała fotograficznie bramownica nr [...]; decyzją nr[...] utrzymał w mocy decyzję I instancji odnośnie wskazanego naruszenia, za które zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. obowiązywała kara pieniężna w kwocie 3000 zł za nieuiszczenie opłaty o godz. 20.40 w dniu [...] grudnia 2011 r. za przejazd autostradą [...] na odcinku 426,6 km węzeł B. I – węzeł S., co odnotowała fotograficznie bramownica nr [...].

Wskazując na datę 1 lipca 2011 r., od której system "winietowy" został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat, organ odwoławczy podkreślał, że opłaty obowiązują kierującego pojazdem, co wynika z art. 13k u.d.p., za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za każdy przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, którą według art. 13k ust. 4 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 u.d.p. Organami tymi są inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego działający z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W tym miejscu Główny Inspektor przeprowadził wywód prawny uzasadniający kompetencje działalności Inspekcji Transportu Drogowego w zakresie kontroli wnoszenia opłat i nakładania kar pieniężnych za ich niewniesienie, wyjaśniając także techniczne zasady działania urządzeń i systemów kontrolujących.

Zdaniem Głównego Inspektora pobieranie opłaty elektronicznej nie powoduje nadmiernych formalności lub barier, ponieważ po pierwsze kierujący nie ma obowiązku poruszania się płatnymi odcinkami dróg krajowych w Polsce i ma możliwość wyboru drogi alternatywnej- bezpłatnej, a po drugie, po zawarciu umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat viaTOLL i zakupie urządzenia viaBox kierujący musi pamiętać jedynie o wpłatach odpowiednich środków pieniężnych na konto przed rozpoczęciem przejazdu.

Organ odnosząc się do zarzutu naruszenia czynnego udziału w postępowaniu wskazał, że M. D. był stroną postępowania i jednocześnie osobą kontrolowaną. Zatem brał udział w przeprowadzonej kontroli i miał zapewnioną możliwość zgłaszania uwag do protokołu kontroli, będąc zapoznany z treścią naruszenia oraz z dokonanymi ustaleniami. W ustaleniach tych stwierdzono, że M. D. nie miał w pojeździe zamontowanego urządzenia kontrolnego viaBox, a więc tym samym nie mógł wnieść wymaganej opłaty za przejazd, który to brak opłaty potwierdził operator systemu K.sp. z o.o.

Organ II instancji podniósł, że strona nie wniosła o udostępnienie akt sprawy w miejscowości w której mieszka, w związku z tym bezzasadny jest zarzut wnioskującego, że nie mógł zapoznać się z aktami sprawy dlatego, że znajdowały się one w siedzibie GITD w Warszawie i ten fakt ograniczał uprawnienia strony stanowiąc daleko idące utrudnienia.

M. D. wniósł skargi na wymienione decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o ich uchylenie, wstrzymanie ich wykonania i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

- art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust 1 pkt 1 u.d.p. w związku z art. 2 pkt 50 i 51 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, podczas gdy prawidłowa ich wykładnia prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej;

- art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust 1 pkt 1 u.d.p. w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez błędną ich wykładnię prowadzącą do naruszenia zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne na skutek przyjęcia, iż na kierującym pojazdem osobowym, który dla okazjonalnego przewozu doczepia przyczepę lekką, ciążą obowiązki kierowane do profesjonalistów, przewoźników świadczących stałe przewozy pojazdami ciężarowymi, czy autobusami,

- art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 2 lit. d) Dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, w brzmieniu nadanym Dyrektywą 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającą dyrektywę 1999/62/WE, poprzez przyjęcie, iż w zakresie definicji pojazdu mieści się zespół pojazdów o DMC poniżej 3,5 tony z czasowo i okazjonalnie doczepianą przyczepą lekką.

W ocenie skarżącego opłacie elektronicznej nie podlegają korzystający z dróg publicznych za przejazd po drogach krajowych zespołem pojazdów, składającym się z pojazdu samochodowego wraz z przyczepą lekką, gdyż ustawodawca nie objął w ogóle dyspozycją regulacji zawartych w ustawie o drogach publicznych przyczepy lekkiej. Zdaniem skarżącego nie sposób uznać, że pojazd o DMC poniżej 3,5 tony z czasowo i okazjonalnie doczepianą przyczepą lekką mógłby być uznany za pojazd ciężarowy, dla którego ustawodawca wprowadził stosowny system opłat i kar za ich nieuiszczenie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 7 grudnia 2012 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.

Postanowieniem wydanym na rozprawie Sąd połączył wszystkie trzy sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia uznając, że pozostają one ze sobą w związku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Jak ustalono w toku kontroli zespół pojazdów skarżącego przekraczał DMC 3,5 t posiadając masę całkowitą 4 600 t (pojazd samochodowy DMC 2,6 t oraz przyczepa DMC 2 t).

Konsekwencja nieuiszczenia opłaty przez kierującego pojazdem wynika z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. - za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1. W myśl powołanego art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Zatem zgodnie ze wskazaniem cytowanego przepisu, zarówno do kontroli, jak i do nakładania kar pieniężnych, w dacie kontroli skarżącego i wydania decyzji, uprawniony był inspektor transportu drogowego, co również wynika z imiennego upoważnienia z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydanego przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Zasadniczym, niejako spornym w sprawie stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego, jest zarzut związany z kategoryzowaniem zespołu pojazdów, którymi poruszał się po drodze płatnej w dniach [...] stycznia 2012 r. i [...] grudnia 2011 r. W ocenie skarżącego przejazd tym zespołem pojazdów nie podlegał opłacie, ponieważ do pojazdu samochodowego o DMC 3000 kg była dołączona przyczepa lekka o DMC 750 kg. W tej kwestii skarżący podkreślał, że ustawa o drogach publicznych w art. 13 ust. 1 pkt 3 odsyłając do przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym (art. 2 pkt 33), wyłącza obowiązek wnoszenia opłat od zespołu pojazdów, w którym przyczepa (tzw. lekka) nie przekracza DMC 3,5t. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych został przytoczony w całości na wstępie, należy zatem również odnieść się do definicji pojazdu samochodowego z art. 2 pkt 33 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten określa pojazd samochodowy jako - pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Z kolei pojazd silnikowy został zdefiniowany w wymienionej ustawie w art. 2 pkt 32 jako - pojazd wyposażony w silnik, z wyjątkiem motoroweru i pojazdu szynowego.

Zgodnie z ustaleniami organu, którym nie zaprzecza skarżący, przyczepa nr rej. [...] dołączona do samochodu skarżącego marki [...] nr rej. [...] nie była wyposażona w silnik, a więc nie była pojazdem silnikowym w rozumieniu art. 2 pkt 32 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, natomiast samochód skarżącego ([...] nr rej. [...]) spełniał wymagania definicji pojazdu samochodowego z art. 2 pkt 33 tej ustawy. Ten pojazd samochodowy ciągnąc przyczepę razem z nią stanowił jednak zespół pojazdów.

Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nakłada obowiązek wniesienia opłaty za przejazd po drogach krajowych jeżeli spełniona zostanie jedna z przesłanek: sam pojazd samochodowy w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy – Prawo o ruchu drogowym będzie przewyższał dopuszczalną masę całkowitą (tzw. DMC) 3,5t, oraz (spójnik odnoszący się do tych samych przedmiotów lub faktów) wówczas, gdy występuje tzw. zespół pojazdów, czyli pojazd samochodowy łącznie z naczepą lub przyczepą będą przewyższać DMC 3,5t. Taka też sytuacja, zgodnie z ustaleniami organu administracji, wystąpiła w sprawie. Pojazd samochodowy skarżącego posiadał DMC 3000 kg, a przyczepa (nawet pusta) DMC 750 kg. Zatem łącznie ten zespół pojazdów przewyższał dopuszczalną masę całkowitą 3,5t. Ten fakt zobowiązywał skarżącego, zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, do wniesienia opłaty za przejazd po drodze krajowej.

Autostrada [...], zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.) – załącznik nr 1 pkt 3 – na wymienionych wcześniej odcinkach jest drogą krajową, za przejazd po której obowiązuje wniesienie opłaty elektronicznej. W sprawie nie jest sporne, że skarżący w pojeździe nie posiadał urządzenia viaBox umożliwiającego wnoszenie opłaty w systemie elektronicznym w czasie przejazdu po drodze płatnej. Tym samym wymaganej opłaty wnieść nie mógł, co potwierdził operator systemu K. sp. z o.o. w swoim piśmie stwierdzając, że skarżący nie zawarł z nim umowy dotyczącej tych opłat.

Ustalenia organu administracji są w tym zakresie jednoznaczne. Skarżący w dniu kontroli ([...] stycznia 2012 r.) na 426,6 km węzeł B. I – węzeł S. autostrady [...] wykonywał przejazd bez wniesienia wymaganej opłaty, co stwierdzono dokumentacją z bramownicy [...]. Podobnie w dniu [...] grudnia 2011 r. na tej samej drodze płatnej skarżący wykonał przejazdy bez wniesienia opłaty

na 64,2 km Z. (granica państwa) – węzeł B. , co odnotowała bramownica nr [...]i na 426,6 km węzeł B. I – węzeł S., co odnotowała bramownica nr [...]. Faktycznie więc skarżący dopuścił się trzech naruszeń niewniesienia wymaganej opłaty za przejazdy po drodze płatnej, co stało się powodem rozdzielenia tych naruszeń na trzy sprawy administracyjne przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Skarżący odwoływał się do przepisów dyrektywy nr 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. Urz. UE.L. Nr 187, poz. 42 ze zm.) wskazując na regulacje odnoszące się do korzystania przez pojazdy ciężarowe z infrastruktury, wywodząc z postanowień dyrektywy, iż obowiązujące opłaty elektroniczne są niczym innym, jak dawnymi opłatami "winietowymi" obowiązującymi wyłącznie pojazdy ciężarowe. W konsekwencji wywodził, że nie ma podstaw do żądania uiszczania opłat przez nieprofesjonalnych użytkowników dróg krajowych, bowiem tacy użytkownicy nie wykonują działalności transportowej w zakresie przewozu towarów lub osób.

Stosownie do art. 1 dyrektywy ma ona zastosowanie do podatków transportowych, opłat za przejazd oraz opłat za korzystanie z infrastruktury jakimi obłożone są pojazdy, zgodnie z definicjami zawartymi w art. 2. W art. 2 lit. b) dyrektywy opłata za przejazd to opłata stanowiąca określoną kwotę należną za przejazd pojazdem, ustalaną na podstawie odległości pokonanej w ramach danej infrastruktury i rodzaju pojazdu, obejmującą opłatę infrastrukturalną lub opłatę z tytułu kosztów zewnętrznych. Z definicji opłaty za przejazd wynika, że jest to, co do zasady, opłata za przemieszczenie się pojazdu na pewnej odległości w ramach infrastruktury i opłata ta obejmuje opłatę infrastrukturalną lub opłatę z tytułu kosztów zewnętrznych.

Przepisy ustawy o drogach publicznych (art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust. 1 pkt 1) określają opłatę za przejazd, jako obejmującą opłaty wskazane w art. 2 lit b) dyrektywy (por. rozporządzenie Rady Ministrów wskazane w art. 13 ha ust. 7 pkt 1 u.d.p.). Przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust. 1 pkt 1 u.t.d. nakładają obowiązek wnoszenia tych opłat na kierującego pojazdem samochodowym o DMC powyżej 3,5t, a także w przypadku prowadzenia zespołu pojazdów składających się z pojazdu samochodowego oraz naczepy lub przyczepy o łącznym DMC powyżej 3,5t. Odwoływanie się przez skarżącego do definicji pojazdu z art. 2 lit. d) dyrektywy w celu wykazania, że opłaty elektroniczne obejmują wyłącznie pojazdy do przewozu towarów, również nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie z tym przepisem pojazd - oznacza pojazd silnikowy lub zespół pojazdów, który jest przeznaczony lub wykorzystywany do drogowego przewozu towarów i którego maksymalna dopuszczalna masa całkowita wynosi ponad 3,5 tony. Zatem wystarczającym jest, by pojazd lub zespół pojazdów był wykorzystany do przewozu towarów, przekraczając DMC 3,5t, aby za jego przejazd koniecznym było wniesienie owej opłaty.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.