Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2207/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 61, art. 129a ust. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 6, art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego H. O. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony – p. H. O., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: H., B., (przedsiębiorcy) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r., o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 9.000 zł, utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, art. 13 g ust. 1b pkt 1, art. 40 c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) oraz lp. 6 pkt 6 lit. b), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie:

1) dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych,

2) dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep, większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m,

3) dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy.

Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] grudnia 2009 r. na miejscu do ważenia pojazdów w m. W.

Zatrzymania pojazdu do kontroli dokonano na ul. B. w N. nad N. leżącej w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]. Zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Powyższy zespół pojazdów był kierowany przez p. G. K., który wykonywał przejazd w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy (podmiot dokonujący przejazdu będący stroną postępowania): H. O.-H.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnosi, iż do zatrzymania pojazdu doszło z naruszeniem przepisów prawa, gdyż w centrum miasta obowiązuje zakaz zatrzymywania się pojazdów ciężarowych. Mogło to, zdaniem skarżącego, doprowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu. Skarżący zarzuca, iż z jednym z inspektorów kierowca nie mógł się porozumieć, gdyż nie władał on językiem polskim, co naruszyło prawo kontrolowanego do składania ustnych wyjaśnień. Strona podnosi również, iż ważenie pojazdu na miejscu oddalonym od miejsca zatrzymania o ponad 50 km naraziło jej przedsiębiorstwo na dodatkowe koszta. Skarżący podnosi ponadto, iż po załadunku nie było możliwości zważenia pojazdu, a załadowca ładuje pojazd "na oko". Zdaniem skarżącego, kierowca nie może wizualnie określić liczby załadowanych ton a nałożona kara pieniężna jest niewspółmierna do dochodów firmy. Na zakończenie skarżący podnosi, iż nie wiadomo, czy ważenie pojazdu odbyło się w miejscu do tego przystosowanym skoro z protokołu kontroli jednoznacznie nie wynika, gdzie ono się odbyło.

Organ odwoławczy po przytoczeniu i wyjaśnieniu treści przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 61 oraz art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1, art. 13g ust. 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych, a także lp. 6 pkt. 6 lit c, pkt 7 lit d i e, lp. 9 pkt 5 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych oraz analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał, że poddany kontroli pojazd przekraczał dopuszczalną masę całkowitą i był pojazdem nienormatywnym (o większych niż dopuszczalne dla danego rodzaju drogi naciskach na osie pojazdu), na przejazd którym przewoźnik nie miał wymaganego przez ustawę zezwolenia.

W wyniku zważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 10,388 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 2.388 t;

- nacisk 24,157 t na potrójnej osi - przekroczenie o 2,357 t;

- masa zespołu pojazdów 41,307 t - przekroczenie o 1,307 t.

W związku z powyższym nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 3000 zł(1200 + 2x 900)

- za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi: 5400 zł

za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej: 600 zł

razem: 9000 zł.

Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...].10.2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] do [...].08.2011 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Organ odwoławczy rozważywszy argumenty skarżącego nie znajduje podstaw do ich uwzględnienia. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie profesjonalnego przewoźnika. Nie kto inny bowiem, ale właśnie przewoźnik jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji, co wynika m.in. z treści art. 61 ustawy-Prawo o ruchu drogowym.

Bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjno-prawnej przewoźnika jest pojęcie winy. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Wysokość kar wynika wprost z treści załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Organ wymierzający karę nie ma możliwości modyfikowania wysokości kar przypisanych do konkretnych naruszeń.

Przewoźnik powinien tak zorganizować załadunek pojazdu aby nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Tłumaczenie strony, iż podczas załadunku nie było możliwości zważenia nacisków poszczególnych osi pojazdu, nie może zostać uwzględnione. Powołany wyżej art. 61 ustawy prawo o ruchu drogowym wyraźnie wskazuje, iż ładunek umieszczony na pojeździe nie może powodować przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, ustawodawca pozostawia jednak w gestii przewoźnika sposób w jaki dokona on rozmieszczenia i zabezpieczenia ładunku. W rozpatrywanym przypadku środki zastosowane przez przedsiębiorcę, w celu zapewnienia zgodności przewozu z obowiązującym prawem okazały się niewystarczające, co spowodowało przekroczenie dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu mimo załadowania pojazdu w granicach jego dopuszczalnej ładowności.

Organ odwoławczy podkreślił, iż na podstawie art. 129a ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, należy również do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2. Tymi uprawnieniami są m.in. kontrolowanie ruchem, wydawanie poleceń osobie kontrolowanej co do jej zachowania, usuwania lub przemieszczania pojazdu, sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze.

Powyższe uprawnienia są wystarczające, aby po zatrzymaniu pojazdu do kontroli inspektor mógł wydając polecenie osobie kontrolowanej skierować pojazd na stanowisko kontrolne, które spełnia stosowne wymagania dla skontrolowania stanu technicznego, wymiarów, nacisków oraz masy kontrolowanego pojazdu. Zaskakujące jest twierdzenie skarżącego, by miejscem kontroli miało być najbliżej miejsce, w którym pojazd nie zagrażałby bezpieczeństwu ruchu drogowego. W przypadku kontroli nacisków osi oraz masy pojazdu oczywistym jest, iż miejsce kontroli musi być przystosowane do przeprowadzenia czynności kontrolnych, gdyż uzyskanie prawidłowych wyników pomiarów jest niezwykle istotne dla ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy.

Mając powyższe na uwadze zarzut skarżącego jakoby zatrzymanie pojazdu do kontroli w centrum miasta (na zakazie zatrzymywania się pojazdów ciężarowych) było niezgodne z prawem wydaje się co najmniej zaskakujący i nie mający odzwierciedlenia w obowiązującym stanie prawnym.

Skarżący miał również wątpliwości dotyczące miejsca kontroli. W tym celu organ odwoławczy zlecił dodatkowe postępowanie wyjaśniające organowi I instancji. W celu jednoznacznego ustalenia miejsca kontroli przesłuchano osobę kontrolującą; o miejscu i terminie przesłuchania prawidłowo powiadomiono stronę. W wyniku przeprowadzonego dowodu ustalono, iż kontroli dokonano na stanowisku do ważenia w m. W. Protokół z zatwierdzenia terenu na tym stanowisku od momentu wszczęcia postępowania znajdował się w aktach sprawy. Strona miała zapewnioną możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Wobec powyższego nie ma wątpliwości, iż ważenie odbyło się na miejscu do tego przystosowanym oraz zatwierdzonym przez odpowiedni organ.

Jeśli przewoźnik ma trudności z określeniem masy pojazdu i takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Nadto poruszanie się pojazdów o znacznie przekroczonych parametrach wagowych, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

- art. 6, art. 8 K.p.a. - poprzez złamanie podstawowych zasad postępowania,

- art. 7, 10. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego.

- art. 35 i 36 K.p.a. - poprzez niezałatwienie sprawy w terminie

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego ,a w szczególności:

- art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym - poprzez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe naruszenia, przedsiębiorca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Przedsiębiorca podniósł najpierw, że z otrzymanej decyzji WITD wynika, że ważenie odbyło się w m. W. przy drodze krajowej nr [...], z kolei w załączniku do protokołu kontroli nr [...] wskazano, że ważenie miało miejsce na ul. A. w B. przy drodze krajowej nr [...]. Przeprowadzone przez GITD postępowanie wyjaśniające zlecone organowi I instancji zostało nienależycie przeprowadzone. Przesłuchano świadka p. G. S. - pracownika WITD [...]z. O wynikach przesłuchania nie poinformowano strony. Jednak z posiadanych dokumentów wynika jednoznacznie, że kontroli dokonywał p. R. M. i to on winien był złożyć wyjaśnienia w tej sprawie.

Wobec powyższego nadal nie ma możliwości stwierdzenia czy ważenie pojazdu odbyło się w miejscu do tego przystosowanym i zgodnie z literą prawa. Ponadto ważenie zostało przeprowadzone przenośnymi wagami do pomiarów statycznych. Organ wykazał jedynie, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem pochylenia terenu z dnia [...].10.2009 r. i okazał świadectwa legalizacji wag. Natomiast większość obecnie wykorzystywanych stanowisk do ważenia pojazdów spełnia jedynie wymagania dotyczące ważenia pojazdów przy zastosowaniu wag do ważenia dynamicznego na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Rozporządzenie to nie określa więc procedury ważenia oraz warunków jakim ma odpowiadać stanowisko do ważenia pojazdów przy zastosowaniu wag do ważenia statycznego. Co więcej, nie istnieją przepisy, które określałyby jak ma wyglądać i jakie wymagania ma spełniać stanowisko do ważenia pojazdów przy zastosowaniu wag do ważenia statycznego.

Wobec braku przepisów określających procedurę ważenia przy użyciu wag statycznych jasnym jest, że organ powinien okazać, obok protokołu pochylenia terenu i świadectw legalizacji wag, także instrukcje ich obsługi. Instrukcja ważenia wydana przez producenta jest jedynym dokumentem, na podstawie której strona może dokonać oceny prawidłowości przeprowadzenia kontroli oraz przygotowania miejsca do ważenia. Postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone należycie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika czy ważenia dokonano prawidłowo, bowiem nie wiadomo, kto i na jakiej podstawie opracował instrukcję ważenia pojazdów i czy instrukcja ta jest zgodna z wymogami przewidzianymi dla wag użytych w toku kontroli. Dla wag nieautomatycznych, przenośnych, elektronicznych do pomiarów statycznych wymogi te nie wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, co nie oznacza dowolności sposobu ważenia. Także z okazanego świadectwa legalizacji wag nie wynika sposób przeprowadzenia ważenia, tj. ustawienie wag. wypoziomowanie terenu, dopuszczalne pochylenie terenu, sposób najazdu na wagę. możliwość lub konieczność użycia podkładek pod koła samochodu itd., a są to okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawidłowość funkcjonowania wag i co za tym idzie, na rzetelność wyniku ważenia.

Zdaniem skarżącego, organ powinien wykazać, że ważenie przebiegało w miejscu do tego przystosowanym i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. Brak prawidłowości sposobu ważenia stanowi nieustalenie okoliczności mającej znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia, bowiem wadliwe ważenie może skutkować wadliwym wynikiem ważenia. Ze względu na brak uwarunkowań prawnych odnoszących się do przeprowadzenia ważenia statycznego organ powinien wykazać, że ważenia dokonał prawidłowo, jest to bowiem fakt mający istotne znaczenie. Nie może być tak, że organ dokonuje kontroli nie mając podstaw prawnych i instrukcji jak ważenie ma przebiegać.

W przedmiotowej sprawie organ naruszył również zasady wyrażone w art. 6 i 8 K.p.a. dokonując kontroli ważenia pojazdu nie mając określonej w przepisach prawa procedury ważenia i stanowiska do ważenia przy użyciu wag przenośnych, statycznych.

Należy również wskazać, że GITD wyznaczając sobie termin rozpatrzenia odwołania w myśl art. 36 K.p.a. na [...].07.2010 r. nie dochował tego terminu wydając decyzję dopiero [...].08.2010 r.

Ponadto pojazdem przewożone były buraki cukrowe prosto z pola. Załadunku dokonywała firma wynajęta przez C. Po załadunku auta nie ma możliwości sprawdzenia wagi pojazdu ani nacisków poszczególnych osi, a załadunek ten operator ładowarki robi "na oko". Są to specyficzne warunki i ani właściciel firmy transportowej, ani kierowca, nie mają żadnego interesu w nadmiernym, jak i nierównomiernym rozłożeniu towaru. Transportowany przez przedsiębiorstwo materiał to buraki cukrowe z wykopu, w których znajdowały się bryły ziemi i optycznie rozłożenie ładunku nie wzbudziło zastrzeżeń kierowcy. Przedsiębiorca nie jest obecny przy załadunku i nie ma na niego wpływu. Jest to więc okoliczność z art. 93 ust 7 ustawy o transporcie drogowym.

Przedsiębiorca zwrócił się także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a na wypadek, gdyby organ nie uwzględnił tego wniosku, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł, aby Sąd administracyjny przychylił się do niego. Z analizy posiadanych dokumentów wynika, że decyzja została wydana błędnie z naruszeniem przepisów prawa wobec czego zachodzi uzasadnione niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w postaci dużych trudności finansowych prowadzonej przeze mnie firmy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej to organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 64 i ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Stosownie do art. 40c ustawy o drogach publicznych, w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, nacisk osi, wymiary lub przejazdy pojazdu odbywają się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz policji mają prawo do wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

Zgłoszony przez skarżącą zarzut wydania decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego jest bezpodstawny, gdyż wątpliwość, co do miejsca ważenia ciągnika siodłowego [...] wraz z naczepą samowyładowczą została wyjaśniona poprzez przesłuchanie kontrolera transportu drogowego G. S. z Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...]. Świadek w sposób nie budzący wątpliwości wskazał na miejsce wykonania kontroli (m. W., droga krajowa nr [...]) masy całkowitej jak i dopuszczalnego nacisku poszczególnych osi kontrolowanego pojazdu.

Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Przewoźnik nie może zwolnić się z odpowiedzialności powołując się na brak winy. Zdaniem organu, wystarczające do uznania wykonania ważenia za prawidłowe jest fakt, iż miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia 2 października 2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów jak również wagi posiadające ważne świadectwa legalizacji ponownej wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] do [...] sierpnia 2011 r. Z protokołu z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] również wynika, że przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca kontrolowanego pojazdu został poinformowany o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdu przy użyciu wag samochodowych. W/w protokół został podpisany przez kierowcę bez żadnych zastrzeżeń, co zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2273/06, jest równoznaczne ze zgodą kierowcy na wyniki kontroli. Z tego względu brak jest podstaw do kwestionowania wyników dokonanych pomiarów nacisków na osie. Ponadto zawiadomieniem z dnia 3 grudnia 2010 r. organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach przeglądania akt sprawy, sporządzania notatek i odpisów zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a..

Kolejnym zarzutem skarżącego jest naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 35, 36 K.p.a. - poprzez niezałatwienie sprawy w terminie. Rzeczywiście organ II instancji w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformował stronę, że termin rozpatrzenia odwołania może ulec przedłużeniu, lecz nie później niż do dnia [...] lipca 2010 r., a decyzja został wydana w dniu [...] sierpnia 2010 r. Jednakże, zdaniem organu, odwołującego się w tej kwestii do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98, nie wpłynęło to w sposób istotny na rozstrzygnięcie sprawy.

Zarzut naruszenia art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym jest, w ocenie organu, bezpodstawny, ponieważ przepis ten może znaleźć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do naruszeń stwierdzonych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał uwagę, iż przedsiębiorca wykonujący transport drogowy musi mieć świadomość nieuchronności ponoszenia konsekwencji, w przypadku wykonywania przewozów pojazdem nienormatywnym i bez znaczenia są przyczyny, które spowodowały naruszenie przez stronę przewidzianych prawem wymogów, skutkujących wymierzeniem kary (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 760/08, oraz wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II GSK 335/08). Kwestie związane ze sposobem załadunku, a także rodzajem przewożonego towaru, pozostają obojętne z punktu widzenia odpowiedzialności skarżącego, co w ocenie organu potwierdza wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt 227/06. Zatem organ I jak i II instancji w sposób prawidłowy ocenił odpowiedzialność przewoźnika, który nie wykazał w sposób dostateczny, iż przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi nastąpiło w sposób wskutek zdarzeń lub okoliczności, których skarżący wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć.

Zdaniem organu, biorąc powyższe pod uwagę również zarzut naruszenia przepisów art. 6 i 8 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego mając na uwadze treść art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie, Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie zważył, iż organy I i II instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego i kara pieniężna za powyższe naruszenie została wymierzona słusznie i zgodnie z przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r., o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 9.000 zł.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności: - art. 6, 8 K.p.a. (poprzez złamanie podstawowych zasad postępowania);- art. 7, 10,. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (poprzez wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego);- art. 35 i 36 K.p.a. (niezałatwienie sprawy w terminie). Nadto skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym - poprzez jego niezastosowanie.

W ocenie Sądu zdecydowana większość zarzutów podniesionych przez skarżącego jest niezasadna.

W szczególności niezasadne są zarzuty dotyczące rodzaju ładunku (buraki cukrowe z wykopu, prosto z pola, w których znajdowały się bryły ziemi), warunków i sposobu załadunku (przez firmę wynajętą przez C., gdy załadunek operator ładowarki robi "na oko", a optycznie rozłożenie ładunku nie wzbudziło zastrzeżeń kierowcy) i niemożności sprawdzenia wagi pojazdu ani nacisków poszczególnych osi po załadunku auta.

Możliwość sprawdzenia przez przedsiębiorcę wagi pojazdu oraz nacisków poszczególnych osi po załadunku pojazdu nie ma w tego rodzaju sprawach żadnego znaczenia prawnego, gdyż rozstrzygające znaczenie mają tutaj wyniki ważenia pojazdu dokonanego przez uprawnione organy, w przeznaczonych do tego miejscach i przy użyciu właściwych, posiadających aktualną legalizację wag.

Organ odwoławczy trafnie przytoczył w zaskarżonej decyzji treść art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym, określającego precyzyjnie sposób dokonywania załadunku pojazdu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że:

"1. Ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu.

2. Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby:

1) nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę."

Odpowiedzialność za właściwe, zgodne z powołanym przepisem załadowanie pojazdu obciąża przedsiębiorcę, który jako podmiot wykonujący profesjonalnie działalność gospodarczą w zakresie transportu rzeczy powinien być tym bezpośrednio zainteresowany zarówno ze względu na możliwość wykazania normatywności pojazdu podczas kontroli drogowej, jak i ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Trafnie więc organ orzekający w sprawie wskazał, że w przypadkach, gdy przewoźnik ma trudności z określeniem masy pojazdu i takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Nieobecność przedsiębiorcy przy załadunku pojazdu nie ma żadnego znaczenia prawnego; przedsiębiorca odpowiada w tej sytuacji na zasadzie ryzyka, ponosząc odpowiedzialność m.in. z tytułu zatrudnienia pracownika (kierowcy), któremu powierzył nadzorowanie czynności załadunku. Znowu należy się zgodzić z organem orzekającym, że kwestie związane ze sposobem załadunku, a także rodzajem przewożonego towaru, pozostają obojętne z punktu widzenia odpowiedzialności skarżącego.

Sąd podziela również ocenę organu, że w sprawach przewozów dokonywanych pojazdami nienormatywnym (ponadnormatywanymi) art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania, gdyż zasady odpowiedzialności w tym zakresie określone zostały w innych ustawach - przede wszystkim w Prawie o ruchu drogowym oraz ustawie o drogach publicznych. Przepisy te przewidują za tego rodzaju naruszenia zobiektywizowaną, administracyjną odpowiedzialność przedsiębiorcy, niezależną od przyczyn, które spowodowały naruszenie przez stronę przewidzianych prawem wymogów, skutkujących wymierzeniem kary, i to bez ograniczania wysokości kary. Przewidziane w tych przepisach zasady odpowiedzialności wyłączają więc możliwość zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Dalej, Sąd nie dostrzegł podstaw prawnych zarzutu skarżącego dotyczącego miejsca zatrzymania przez organy Inspekcji Transportu Drogowego kontrolowanego pojazdu w centrum miasta, ani też uprawnień tych organów do skierowania pojazdu na stanowisko kontrolne, które spełnia stosowne wymagania dla skontrolowania stanu technicznego, wymiarów, nacisków oraz masy kontrolowanego pojazdu. Uprawnienia organów Inspekcji Transportu Drogowego w tym ostatnim zakresie wynikają w sposób jednoznaczny z treści art. 129a ust. 2 w zw. z art. 129 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a miejsca ważenia pojazdów – czym niżej – wyznaczają i urządzają właściwi zarządcy dróg.

Zarzut dotyczący miejsca ważenia jest o tyle zasadny, że w załączniku do protokołu nr [...] stwierdzono wprost, że: "...dokonano ważenia na stanowisku do pomiarów masy pojazdów mieszczącego się na ul. A. w B., dr. krajowa nr [...]." Jednakże należy zauważyć, że już w samym protokole kontroli w rubryce miejsce zatrzymania/miejsce kontroli zapisano: "ul. B. – na wysokości szkoły podstawowej nr [...], N. /W., droga krajowa nr [...]." Jak wskazał organ odwoławczy, kwestia ta została ponadto wyjaśniona poprzez przesłuchanie kontrolera transportu drogowego z Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...]. Świadek w sposób nie budzący wątpliwości wskazał na miejsce wykonania kontroli (W., droga krajowa nr [...]) masy całkowitej, jak i dopuszczalnego nacisku poszczególnych osi kontrolowanego pojazdu. Nadto w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyraźnie i jednoznacznie rozróżniono miejsce zatrzymania kontrolowanego pojazdu od miejsca, w którym dokonano jego badania (ważenia).

W związku z zarzutem skarżącego, iż w dodatkowym postępowaniu, mającym wyjaśnić rozbieżności dotyczące miejsca zatrzymania i ważenia pojazdu przesłuchano jako świadka st. kontrolera transportu drogowego p. G. S., nie zaś inspektora Transportu Drogowego p. R. M., który podpisał protokół wraz z załącznikiem, ustalono, że p. G. S. pełnił czynności kontrolne wspólnie z insp. R. M., a kontrola dopuszczalnego nacisku masy całkowitej pojazdu oraz dopuszczalnego nacisku na poszczególne osie została przeprowadzona na punkcie kontrolnym w m.W., droga krajowa nr [...] (protokół z przesłuchania świadka z dnia [...] czerwca 2010 r.). Nadto wyjaśniono (pismo z dnia [...] kwietnia 2010 r.), że w kontroli brał udział – w charakterze obserwatora – inspektor pochodzący z [...], w ramach programu realizowanego przez Komisję Unii Europejskiej.

W ocenie Sądu, należy uznać te wyjaśnienia za wystarczające do ustalenia miejsca ważenia pojazdu skarżącego, tym bardziej, że o terminie i miejscu przesłuchania świadka zawiadomiono stronę.

W skardze strona skarżąca podniosła ponownie, że nadal nie ma możliwości stwierdzenia czy ważenie pojazdu odbyło się w miejscu do tego przystosowanym i zgodnie z literą prawa. Rozwijając ten zarzut stwierdziła, że nie istnieją przepisy, które określałyby jak ma wyglądać i jakie wymagania ma spełniać stanowisko do ważenia pojazdów przy zastosowaniu wag do ważenia statycznego.

Odnosząc się do tych zarzutów (czego organ odwoławczy nie uczynił) należy wyjaśnić, iż czynności pomiarowe wykonywane podczas kontroli drogowej nie mają charakteru czynności administracyjnych określonych w K.p.a., ustawie o transporcie drogowym i aktach wykonawczych. Ważenie pojazdów jest czynnością techniczną (materialną i pomocniczą), zmierzającą do uzyskania pomiaru, który ma wykazać, czy dany pojazd spełnia określone normy, czy też nie. Nie można oczekiwać od ustawodawcy, by w drodze uregulowań prawnych określał np. w jaki sposób pojazd ma najechać na wagę, czy za pomocą jakich hamulców kierowca ma zatrzymać pojazd. Temu służą odpowiednie instrukcje obsługi użytkowanych urządzeń. Należy zresztą zauważyć, że przed dokonaniem ważenia kierowcy są instruowani jakie czynności mają wykonać w trakcie pomiarów.

Warto nadto wskazać, o czym Sądowi jest wiadome, że sposób przeprowadzenia ważenia za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych jest niezwykle prosty, stąd i pouczenie kierowcy w trakcie kontroli ogranicza się do kilku wskazówek. W kilku słowach cały proces można opisać w sposób następujący:

- umieszczenie 2-ch wag we wnękach,

- podłączenie do komputera,

- najazd poszczególnymi osiami pojazdu na wagi,

- odczyt wskazań wag - widocznych zarówno na wyświetlaczach wagach oraz na ekranie komputera.

Należy także zgodzić się ze stroną skarżącą, że przywoływane przez nią rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345) nie określa procedury ważenia za pomocą wag do pomiarów dynamicznych. Rozporządzenie to określa głównie warunki konstrukcyjne jakim mają takie wagi odpowiadać i w jakich warunkach mogą być stosowane, a także czynności jakie powinny być wykonane w trakcie legalizacji urządzenia. Nie zawiera ono jednak, podobnie jak rozporządzenie dotyczące wag nieautomatycznych, opisu czynności, jakie ma wykonać w trakcie użytkowania wag kontrolujący czy kontrolowany, bo sposób ich wykonania nie jest przedmiotem zainteresowania ustawodawcy.

Jednakże w rozpatrywanej sprawie ważenia dokonano na wagach przenośnych do pomiarów statycznych; w trakcie takiego ważenia pojazd znajdujący się na wadze jest unieruchomiony. Powyższe przepisy nie mają więc zastosowania w niniejszej sprawie i miejsce ważenia w m. W., na którym dokonano ważenia, nie podlega ocenie pod kątem zgodności z wymogami określonymi w w/w akcie prawnym. Natomiast wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz.U. Nr 183, poz. 1791).

Odnosząc się do kolejnych zarzutów związanych z prawidłowością wyznaczenia miejsca ważenia (czego znowu organ odwoławczy nie uczynił) należy wskazać, że zgodnie z art. 20a ustawy o drogach publicznych budowa, przebudowa, remont i utrzymanie:

1) parkingów przeznaczonych dla postoju pojazdów wykonujących przewozy drogowe, wynikającego z konieczności przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów oraz przepisów o ograniczeniach i zakazach ruchu drogowego;

2) miejsc wykonywania kontroli ruchu i transportu drogowego, przeznaczonych w szczególności do ważenia pojazdów,

jest obowiązkiem zarządcy drogi.

Organy Inspekcji Transportu Drogowego korzystają zatem z miejsc ważenia pojazdów wyznaczanych i utrzymywanych przez odpowiednich zarządców dróg. Stanowiska ważenia pojazdów są wyznaczane na podstawie aktualnego pomiaru pochylenia terenu, dokonanego przez uprawnionego geodetę i potwierdzonego odpowiednim protokołem. Zatwierdzenia stanowiska do kontroli pojazdów dokonuje Dyrektor Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego (lub upoważniony przez niego pracownik). Jak wyjaśnił organ orzekający w sprawie, protokół z zatwierdzenia terenu na tym stanowisku (w m. W.) od momentu wszczęcia postępowania znajdował się w aktach sprawy. Strona miała zapewnioną możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Wobec powyższego nie ma wątpliwości, iż ważenie odbyło się na miejscu do tego przystosowanym oraz zatwierdzonym przez odpowiedni organ.

Inaczej rzecz się ma w odniesieniu do wag użytych do zważenia przedmiotowego pojazdu. Mianowicie, organ odwoławczy dwukrotnie – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę – podkreślał, że pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...], do [...].08.2011 r. Rodzaj tych wag i ich numery zostały określone w protokole kontroli z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji dnia [...] marca 2010 r.

Powołanych świadectw legalizacyjnych w/w wag, okazanych według zapewnienia organów kierowcy przed zważeniem pojazdu, nie ma jednak w aktach sprawy. W aktach tych znajduje się natomiast Świadectwo zgodności wydane dnia [...] stycznia 2009 r. przez Okręgowy Urząd Miar w Gdańsku dla wag typu [...], zatwierdzenie typu [...], o numerach fabrycznych [...] i [...], z wymaganiami Dyrektywy Rady 90/384/EWG, zmienionej Dyrektywą Rady 93/68/EWG, wdrożonej rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. Nr 4 z 2004 r., poz. 23).

Jak się wydaje, na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia nie można całkowicie wykluczyć możliwości, że chodzi o te same wagi, o których jest mowa w protokole kontroli. Nie są to jednak świadectwa legalizacji ponownej, na które powoływały się organy w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnienie wskazanej rozbieżności nie należy do obowiązków Sądu.

W konsekwencji należy uznać, że podniesione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez złamanie jego podstawowych zasad (w szczególności art. 6, 8 K.p.a.) oraz poprzez wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) są zasadne. W ocenie Sądu, naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji odnoszenie się do zarzutu skarżącego, wskazującego na nadmierną wysokość nałożonej kary pieniężnej, nie ma już w sprawie znaczenia – tym bardziej, że organ odwoławczy trafnie wskazał, że wysokość kar w kwotach bezwzględnych za określone naruszenia została ustalona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych i organy Inspekcji Transportu Drogowego nie mają możliwości ich miarkowania bądź odstąpienia od ich wymierzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę organy orzekające w sprawie poddadzą szerszej analizie zarzuty strony skarżącej dotyczące wyznaczenia i parametrów miejsca i sposobu ważenia pojazdu, rodzaju i sposobu używanych wag, a także przedstawią świadectwa ponownej legalizacji wag użytych do ważenia pojazdu, ważne w dniu przeprowadzonej kontroli.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.