Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1480/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją nr [...], z dnia [...] lipca 2011 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] nakładającą na Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną w wysokości 5000 zł z tytułu niezapewnienia przez prowadzącego instalację jakości przekazanych danych w zakresie Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń za rok 2008, pod względem kompletności, spójności lub wiarygodności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w O. decyzją z dnia [...] października 2010 r., wydaną na podstawie art. 236d ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) nałożył na Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną w wysokości 5000 zł z tytułu niezapewnienia jakości przekazanych danych w zakresie Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń za rok 2008, pod względem kompletności, spójności lub wiarygodności.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyły Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. podnosząc, że decyzja narusza art. 3 pkt 31 i 48, art. 180, art. 203 ust. 3 oraz art. 236b ust. 2, art. 236d ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Strona wskazała również na naruszenie art. 37 pkt 2 oraz art. 122 ust. 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz naruszenie art. 5, art. 9 ust. 1 i art. 14 Rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającym dyrektywę Rady 91/689/EWG, również w powiązaniu z informacjami zawartymi w cz. I rozdziału 1.1.8, rozdziału 1.1.9, rozdziału 1.1.10 oraz rozdziału 1.1.12 i rozdziału 1.2.3, a także w cz. II Dodatku nr 6 i nr 7 Wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących wdrażania Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń. Powołując się na pozwolenie wodnoprawne Zakłady wskazały, że uwalniają zanieczyszczenia do wód poprzez wprowadzanie ścieków przemysłowych oraz wód opadowych i chłodniczych do rzeki O. . W ocenie strony, Zakłady nie dokonują transferu zanieczyszczeń zawartych w ściekach przeznaczonych do oczyszczenia poza miejsce ich powstawania do niezależnie eksploatowanych oczyszczalni ścieków przemysłowych, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia (WE) Nr 166/2006, w pkt 5. (g). Ponadto strona podniosła, iż stwierdzenie istnienia "instalacji podlegających sprawozdawczości PRTR" oraz "inne instalacje nie podlegające sprawozdawczości PRTR" jest niezgodne z prawem. Strona wskazała, iż zgodnie z art. 5 ww. rozporządzenia, o tym czy zakład podlega pod sprawozdawczość PRTR decyduje rodzaj działalności wymieniony w załączniku I do tego rozporządzenia. Jednocześnie strona podkreśla, iż sprawozdawczość w zakresie PRTR dotyczy zakładów, a nie instalacji, zgodnie z art. 2 pkt 4 w związku z art. 5 ust.l ww. rozporządzenia. Ponadto strona uważa, iż zgodnie z art. 2 pkt 4 i pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 w w. rozporządzenia w tabeli Nr VI. C- Transfer odpadów innych niż niebezpieczne należy wykazywać jako odpady wytworzone w zakładzie, a nie z instalacji podlegających rozporządzeniu PRTR. Ponadto strona wskazała, iż zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym nr [...] z dnia [...].06. 2006 r., ze zmianami wynikającymi z decyzji nr [...] z dnia [...] 10.2008 r. i decyzji nr [...] z dnia [...].08.2009 r. biologiczno-chemiczna oczyszczalnia ścieków jest jedną z wielu instalacji eksploatowanych w Zakładach, zlokalizowanych na ich terenie, posiadającym tego samego prowadzącego instalację.

Organ odwoławczy nie uznał odwołania za zasadne i wskazał, że Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. w związku z obowiązkiem wynikającym z art. 236b ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska przekazał do O. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska sprawozdanie w zakresie Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, zwane dalej "sprawozdaniem PRTR", za rok 2008 w dniu 31 marca 2009 r. (data stempla pocztowego). W dniu 23 września 2009 r. [...] WIOŚ przeprowadził weryfikację danych zawartych w ww. sprawozdaniu w zakresie oceny jakości dostarczonych danych, w szczególności pod względem ich spójności, kompletności i wiarygodności. W wyniku podjętych działań organ I instancji ustalił, iż strona w sprawozdaniu PRTR za rok 2008 wykazała uwolnienia do wody (wypełniając tabelę III.B), podczas gdy z terenu zakładu ścieki są przekazywane do oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w odległości ok. 3 km od Zakładów, a nie uwalniane do wody. W związku z powyższym w sprawozdaniu Zakład winien wykazać transfer zanieczyszczeń zawartych w ściekach przeznaczonych do oczyszczenia. Ponadto, [...] WIOŚ stwierdził, iż w sprawozdaniu wykazano transfer poza zakład (tabela V.C) odpadów wytworzonych zarówno na terenie zakładu, jak i z instalacji spoza tego obszaru tj. osadów ściekowych pochodzących ze Stacji Uzdatniania Wody, skratki i piasek z piaskowników. Odpady te pochodziły z instalacji nie podlegającej sprawozdawczości PRTR, w związku z powyższym nie należało ich ujmować w ww. sprawozdaniu.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że sprawozdawczość w zakresie Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń wynika z przepisów unijnych tj. rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu .Zanieczyszczeń i zmieniającego dyrektywę Rady 91/689/EWG (Dz. Urz. UE L 33 z 4.2.2006, str.l) zwanego dalej "rozporządzeniem E-PRTR" i tylko przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie do Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, chyba że odwołuje się ono do innych przepisów.

Drugim istotnym dokumentem są Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące wdrażania Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, zwane dalej "Wytycznymi". Wprawdzie dokument ten nie stanowi prawa, jednakże wskazuje jak to prawo stosować.

Do celów rozporządzenia E-PRTR przyjęto określone definicje, które zostały wskazane w art. 2 tego rozporządzenia i tylko one są wiążące w niniejszym obszarze. Kluczową kwestią w przedmiotowym postępowaniu jest rozstrzygnięcie w kontekście ww. definicji jakie instalacje wchodzą w skład Zakładów Koksowniczych. Zgodnie z definicją zakład oznacza jedną lub więcej instalacji znajdujących się w tym samym miejscu, obsługiwanych przez tę samą osobę fizyczną lub prawną, a "miejsce" oznacza geograficzne położenie zakładu. Dodatkowo Wytyczne w rozdziale 1.1. wyjaśniają, iż miejsce nie staje się dwoma miejscami tylko z powodu, że dwie działki ziemi są oddzielone fizyczna barierą np. drogą, linią kolejową bądź rzeką. Powyższe oznacza, że dla zakładu można określić jedne współrzędne geograficzne z dokładnością do +/- 500 m, w odniesieniu do jego geograficznego środka. W przypadku Zakładów Koksowniczych warunek ten został spełniony dla trzech instalacji tj. pieców koksowniczych (kod działalności zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia E-PRTR - l.(d)), elektrociepłowni (kod l.(c)) oraz składowiska (kod 5.(d)). Oczyszczalnia ścieków, zlokalizowana w odległości około 3 km nie znajduje się w tej samej lokalizacji, czyli pod tymi samymi współrzędnymi, co wskazane instalacje. Powyższe wynika z mapy w skali 1:50000 stanowiącej załącznik nr 3 - orientacja - lokalizacja Zakładów [...] Sp. z o.o. do wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego dla zakładu. Ponadto, Zakłady Koksownicze (3 instalacje) są oddzielone od oczyszczalni ścieków w przeważającej części zabudową mieszkalną znajdującą się na terenie nienależącym do Zakładów Koksowniczych, co wynika z załącznika nr 2 - wypis z rejestru gruntów, do wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Barierą fizyczną w tym przypadku nie jest droga, linia kolejowa bądź rzeka. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, iż oczyszczalnia ścieków znajduje się na terenie i w tej samej lokalizacji, co Zakłady Koksownicze.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że kolejną kluczową w sprawie kwestią jest definicja transferu zanieczyszczeń poza miejsce powstawania oraz uwolnienia. Zgodnie z art. 2 rozporządzenia E-PRTR transfer zanieczyszczeń poza miejsce powstawania oznacza przemieszczenie poza granice zakładu zanieczyszczeń w ściekach przeznaczonych do oczyszczenia. Dodatkowo Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące wdrażania Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń wyjaśniają, iż transfer poza miejsce powstawania może być przeprowadzony przez kanał ściekowy lub wszelkimi innymi sposobami, np. za pomocą pojemników lub cystern. Oznacza to, że powyższa definicja wypełniona jest w momencie spełnienia dwóch warunków tj. ścieki muszą być przekazywane poza teren zakładu oraz muszą być przeznaczone do oczyszczenia. Z akt sprawy wynika, iż w przypadku Zakładów Koksowniczych obydwa warunki zostały spełnione, albowiem oczyszczalnia ścieków, do której przekazywane są ścieki znajduje się w innej lokalizacji niż pozostałe 3 instalacje (stanowiące Zakłady Koksownicze) a ścieki przeznaczone są do oczyszczenia. W związku z powyższym w kontekście przytoczonej definicji uznać należy, iż przekazywanie powstających na terenie zakładu ścieków do oczyszczalni stanowi transfer zanieczyszczeń zawartych w ściekach i takie dane strona winna była wykazać w sprawozdaniu PRTR.

Natomiast zgodnie z definicją określoną w przytoczonym artykule, uwolnienie oznacza każde wprowadzenie zanieczyszczeń do środowiska, w wyniku dowolnej działalności ludzkiej, zamierzonej łub przypadkowej, rutynowej lub nierutynowej, w tym wycieki, emisje, odprowadzenia, wprowadzenia, unieszkodliwianie lub składowanie, lub odprowadzenia poprzez układy kanalizacyjnej bez końcowego oczyszczania.

W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, eksploatowana przez Zakłady Koksownicze oczyszczalnia ścieków znajduje się w innej lokalizacji (szerokość geograficzna [...]; długość geograficzna [...]), w odległości około 3 km od pozostałych 3 instalacji Zakładów. W związku z powyższym nie można uznać, iż instalacja ta jest powiązana technologicznie z jakąkolwiek instalacją na terenie Zakładów Koksowniczych (nie został spełniony warunek określony w definicji zakładu).

W kontekście powyższego nie można uznać, iż wykazywanie transferu odpadów powstających z instalacji, która nie znajduje się na terenie zakładu, takich jak osady ściekowe ze Stacji Uzdatniania Wody, skratka i piasek z piaskowników jest poprawne. Stoi to w sprzeczności z przytoczoną powyżej definicją zakładu, a także transferu odpadów, który zgodnie z art. 2 rozporządzenia E-PRTR, stanowi przemieszczenie poza granice zakładu odpadów przeznaczonych do odzysku bądź unieszkodliwiania.

Organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że strona nie zapewniła wystarczającej jakości danych przedłożonych w sprawozdaniu PRTR za 2008 r. Sprawozdanie nie zawiera kompletnych danych, gdyż nie wykazano w nim transferu poza zakład zanieczyszczeń zawartych w ściekach, który, jak wykazano miał miejsce. Strona nie zachowała również spójności danych ujętych w sprawozdaniu, gdyż w porównaniu z poprzednim rokiem sprawozdawczym tj. 2007 wykazała odmienne dane - uwolnienia zanieczyszczeń do wody i transfer poza zakład zanieczyszczeń zawartych w ściekach w roku poprzednim. Jednocześnie z uwagi na wykazanie uwolnień zanieczyszczeń do wody, które faktycznie nie miały miejsca oraz wykazanie transferu odpadów, które powstały poza terenem zakładu, nie można uznać, iż dane zawarte w sprawozdaniu są wiarygodne.

Zakład pomimo wskazówek organu I instancji nie skorzystał z prawa złożenia korekty.

Z kolei odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 3 pkt 31 i 48 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż odmienne jest podejście do pojęcia zakładu w rozumieniu przepisów krajowych i unijnych.

Wskazał, iż niezasadny jest zarzut naruszenia art. 180 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż nie ma on związku ze sprawą.

W sytuacji gdy odrębne przepisy stanowią o Krajowym Rejestrze i pozwoleniach zintegrowanych bezzasadny jest zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 203 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Zdaniem organu odwoławczego zarzut naruszenia art. 37 pkt 2 oraz art. 122 ust. 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy z dnia 18 lipca 200lr. Prawo wodne nie znajduje uzasadnienia. Ustawa Prawo wodne nie przewiduje transferu zanieczyszczeń zawartych w ściekach, stąd zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na podstawie przepisów ww. ustawy, Zakłady uwalniają zanieczyszczenia do wód poprzez wprowadzanie ścieków przemysłowych oraz wód opadowych i chłodniczych do rzeki O. . Jednakże fakt ten nie wyklucza możliwości ich wystąpienia w zakładzie w kontekście odrębnych przepisów.

Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego braku wystąpienia w Zakładach transferu zanieczyszczeń zawartych w ściekach przeznaczonych do oczyszczenia poza miejsce ich powstawania do niezależnie eksploatowanych oczyszczalni ścieków przemysłowych, o których mowa w załączniku I do rozporządzenia (WE) Nr 166/2006, w pkt 5. (g). organ wyjaśnił, iż przepisy nie wskazują, iż transfer zanieczyszczeń zawartych w ściekach winien zachodzić wyłącznie do niezależnie eksploatowanych oczyszczalni ścieków przemysłowych. Zgodnie z definicją transferu zanieczyszczeń, warunkiem zaistnienia transferu zanieczyszczeń poza miejsce powstawania jest ich przeznaczenie do oczyszczenia — bez wskazania sposobu, rodzaju oczyszczania czy też rodzaju instalacji.

W opinii Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zaskarżona decyzja nie narusza również art. 5, art. 9 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia E-PRTR. Wymienione w załączniku I rozporządzenia E-PRTR instalacje stanowią zamkniętą listę. Oznacza to, że te konkretne instalacje, w których prowadzone są określone rodzaje działalności podlegają sprawozdawczości PRTR. Te zaś które nie zostały wymienione w załączniku I do rozporządzenia E-PRTR nie są objęte sprawozdawczością. Art. 5 rozporządzenia wskazuje, iż sprawozdawczość dotyczy zakładów, ale prowadzących przynajmniej jeden z rodzajów działalności wymienionych w załączniku I, w konkretnych instalacjach. W praktyce oznacza to, że zakład prowadzący instalację wymienioną w załączniku I oraz w nim niewymienioną, zgodnie z obowiązującymi przepisami, przedkłada sprawozdanie w przypadku stwierdzenia przekroczeń uwolnień bądź transferów tylko dla instalacji, w której prowadzona jest działalność wymieniona w załączniku I do rozporządzenia E-PRTR.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2011 r. złożyła A. S.A. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 109 § 1 k.p.a.;

2. art. 181, art. 203 ust. 3 oraz art. 236 d ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz.U.2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm);

3. art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (j.t.Dz.U.2005 r . nr 239, poz. 2019 z późn. zm.);

4. art. 2 pkt 4, art. 5 i art. 6 Rozporządzenia WE NR 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniające dyrektywę Rady 91/689/EWG i 96/61/WE oraz "Wytycznych dotyczących wdrażania Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Środowiska z 31 maja 2006 r.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, jako skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie lub uchylenie jej w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż z dniem [...] grudnia 2010 r. nastąpiło połączenie spółek A. Spółka Akcyjna z siedzibą w D. oraz Zakładów Koksowniczych [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. poprzez przeniesienie całego majątku Zakładów Koksowniczych [...] Spółka z o.o. jako spółki przejmowanej na spółkę A. S.A. jako spółkę przejmującą. W wyniku połączenia spółka Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. utraciła osobowość prawną i została wykreślona z rejestru przedsiębiorców. Na majątku Zakładów Koksowniczych [...] Sp. z o.o. powstał oddział spółki A. Spółka Akcyjna w Z. Decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska skierowana do Zakładów Koksowniczych [...] Spółka z o.o., jako do strony, która w momencie jej wydania nie istniała jest nieważna, i to niezależnie od przyczyny dla której została błędnie skierowana (art. 109 § 1 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Skarżąca wskazała, że Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. (obecnie A. S.A. Oddział w Z. ) są zlokalizowane w mieście Z. przy ulicach: [...], [...], [...], [...] i w J. (składowisko żużla i popiołu). Geograficznie miejscem lokalizacji Zakładu jest teren miasta Z. . Współrzędne geograficzne lokalizacji Zakładu są następujące: szerokość geograficzna:[...]; długość geograficzna: [...].

Wszystkie obiekty i instalacje są zlokalizowane na terenie, do którego Zakład posiada tytuł prawny w postaci prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Na terenie Zakładu są zlokalizowane następujące instalacje: piece koksownicze, instalacja do spalania paliw, składowisko żużla i popiołu, instalacja do produkcji sprężonego powietrza, instalacja do poboru i uzdatniania wody powierzchniowej i podziemnej oraz instalacja do oczyszczania ścieków i uwalniania ścieków po wielostopniowym oczyszczeniu do rzeki O. Instalacje zlokalizowane na terenie Zakładu są powiązane technologicznie poprzez szeregowy przepływ surowców i produktów, zaopatrzenie w ciepło, energię elektryczną, wodę i sprężone powietrze, połączone są sieciami technologicznymi i energetycznymi, systemem odbioru, oczyszczania i wprowadzania ścieków do rzeki O. .

Skarżąca potwierdziła, że rodzaje prowadzonej działalności zobowiązywały Zakład do sporządzania i składania sprawozdań do Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń zgodnie z art. 236 b pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Źródłami danych do identyfikacji Zakładów oraz określenia rodzajów i ilości zanieczyszczeń uwalnianych lub transferowanych, w tym odpadów, były:

pozwolenia zintegrowane i wodnoprawne na wprowadzanie ścieków (zanieczyszczeń) do wód;

raport emisji zanieczyszczeń do powietrza za 2008 r.

informacja o wynikach pomiarów emisji za 2008 r.

raport ilości i zanieczyszczeń ścieków uwalnianych do rzeki O. za 2008 r.

informacje o wynikach pomiarów ilości i zanieczyszczeń wprowadzanych (uwalnianych) do rzeki O. za 2008 r.

katalog ewidencji odpadów w Zakładzie za 2008 r.

informacje o wytworzonych i gospodarowaniu odpadami w Zakładzie za 2008 r.

informacja o zakresie korzystania przez Zakład ze środowiska za 2008 r.

Zdaniem skarżącej, Zakłady nie posiadają prawa do transferowania i nie transferują w rozumieniu art. 122 ust. 1 pkt 10 prawa wodnego, zanieczyszczeń w ściekach przeznaczonych do oczyszczania poza miejscem ich powstawania (poza Zakład) do "Niezależnie eksploatowanych oczyszczalni przemysłowych", o którym mowa w art. 5 załącznik nr I pkt. g) Rozporządzenia Nr 166/2006.

Z kolei niezachowanie jakości danych polegało na tym, że w sprawozdaniu podana została ilość wszystkich odpadów innych niż niebezpieczne wytworzonych na terenie Zakładów (z instalacji podlegającej sprawozdawczości PRTR oraz pozostałych) i transferowanych poza Zakłady, np. osady ściekowe pochodzące ze stacji uzdatniania wody, skratki i piasek z piaskowników, tj. odpady które pochodzą z instalacji nie podlegającej sprawozdawczości PRTR. Zdaniem skarżącego, sprawozdawczość dotyczy Zakładów a nie instalacji użytkowanych na jego terenie - art. 6 Rozporządzenia Nr 166/2006 r.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi naruszenia art. 109 § 1 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Połączenie spółek A. Spółka Akcyjna oraz Zakładów Koksowniczych [...] Sp. z o.o. nastąpiło z dniem [...] grudnia 2010 r. Zatem w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, tj. [...] października 2010 r., Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. istniały jako podmiot prawny. Organ II instancji w dacie [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja organu odwoławczego została doręczona w dniu [...] lipca 2011 r. A. Spółka Akcyjna, co wynika z potwierdzenia odbioru decyzji. A. Spółka Akcyjna jest następcą prawnym Zakładów Koksowniczych [...] Sp. z o.o. Wobec powyższego zarzut skierowania zaskarżonej decyzji do podmiotu, który nie istniał nie znajduje uzasadnienia.

Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej w dniu 18 stycznia 2006 r. uchwaliły rozporządzenie (WE) Nr 166/2006 w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniające dyrektywę Rady 91/689/EWG i 96/61WE (Dz. Urz. UE z 2006 r. Nr L 33, s.1). Zgodnie z art. 22 rozporządzenie to weszło w życie w dniu 24 lutego 2006 r.

Należy wskazać, że wobec faktu członkowstwa Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej krajowy porządek prawny kształtują zarówno akty stanowione na szczeblu krajowym i lokalnym, jak też bezpośrednio wiążące normy prawa stanowionego przez upoważnione instytucje tej międzynarodowej organizacji. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Stają się więc częścią krajowego systemu prawa, wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień.

Rozporządzeniem (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. utworzony został rejestr uwalniania i transferu zanieczyszczeń. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia, wydanie tego aktu prawego ma doprowadzić do ustanowienia zintegrowanego rejestru uwalniania i transferu zanieczyszczeń na poziomie Wspólnoty w postaci publicznie dostępnej bazy danych i określenia zasad jego funkcjonowania w celu wdrożenia Protokołu Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ w sprawie rejestrów uwalniania i transferu zanieczyszczeń oraz ułatwienia udziału społeczeństwa w procesie podejmowania decyzji dotyczących środowiska, jak również przyczynienia się do zapobiegania zanieczyszczeniu środowiska i zmniejszenia tego zanieczyszczenia.

Art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. określa treść europejskiego rejestru uwalniania i transferu zanieczyszczeń. Zgodnie z treścią tego przepisu europejski rejestr uwalniania i transferu zanieczyszczeń zawiera informacje dotyczące:

a) uwolnień zanieczyszczeń, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. a), które muszą być zgłaszane przez operatorów zakładów prowadzących rodzaje działalności wymienione w załączniku I;

b) transferów poza miejsce powstania odpadów, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b), oraz zanieczyszczeń w ściekach, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c), które muszą być zgłaszane przez operatorów zakładów prowadzących rodzaje działalności wymienione w załączniku I;

c) uwolnień zanieczyszczeń ze źródeł rozproszonych, o których mowa w art. 8 ust. 1, gdy informacje takie są dostępne.

Z kolei art. 5 rozporządzenia określa podmioty objęte obowiązkiem sprawozdawczym i określa, które z uwolnień zanieczyszczeń i transferów poza miejsce powstania odpadów i zanieczyszczeń zawartych w ściekach powinny zostać uwzględnione w zgłoszeniu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. obowiązkiem prowadzącego instalację jest zgłoszenie

a) uwolnień do powietrza, wody i gleby jakiegokolwiek z zanieczyszczeń określonych w załączniku II, dla którego obowiązująca wartość progowa określona w załączniku II jest przekroczona;

b) transferów poza miejsce powstania, przekraczających rocznie 2 tony dla odpadów niebezpiecznych lub 2.000 ton dla odpadów innych niż niebezpieczne, dla dowolnej spośród operacji odzysku ("R") albo unieszkodliwiania ("D"), z wyjątkiem operacji unieszkodliwiania typu "obróbka w glebie" oraz "głębokie wtryskiwanie", o których mowa w art. 6, z podaniem odpowiednio "R" lub "D", w zależności od tego, czy odpad jest przeznaczony do odzysku, czy też do unieszkodliwienia oraz, dla transgranicznego przemieszczania odpadów niebezpiecznych, nazwy i adresu firmy dokonującej odzysku lub unieszkodliwienia odpadu oraz rzeczywistego miejsca odzysku lub unieszkodliwienia;

c) transferów poza miejsce powstania któregokolwiek z zanieczyszczeń określonych w załączniku II zawartego w ściekach przeznaczonych do oczyszczenia, dla którego wartość progowa określona w załączniku II kolumna 1b jest przekroczona.

Operator każdego zakładu objętego obowiązkiem sprawozdawczości zgłasza co roku właściwemu organowi, w określonym terminie wszystkie dane, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, oraz informacje, o których mowa w art. 5 ust. 3, 4 i 5 (art. 7 ust. 1 rozporządzenia). Z kolei Państwa Członkowskie, w określonym terminie, przekazują Komisji wszystkie dane, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 (art. 7 ust. 2 rozporządzenia).

Na każdego operatora zakładu podlegającego wymaganiom sprawozdawczości przedstawionym w art. 5 rozporządzenia został nałożony obowiązek zapewnienia jakości przekazywanych przez siebie informacji (art. 9 ust. 1). Natomiast właściwe organy zostały upoważnione do oceny jakości danych dostarczanych przez operatorów zakładów, w szczególności pod względem ich kompletności, spójności i wiarygodności (art. 9 ust. 2).

Na podstawie art. 20 rozporządzenia, Państwa Członkowskie zostały upoważnione do określenia zasad dotyczących sankcji stosowanych w przypadku naruszeń przepisów rozporządzenia i podjęcia wszelkich środków niezbędnych do zapewnienia ich wdrożenia. Przy czym wskazano, że przewidywane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Powyższe przepisy rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. wskazują, że począwszy od 2007 roku, operator każdego zakładu prowadzącego jeden lub więcej spośród rodzajów działalności określonych w załączniku I z przekroczeniem obowiązujących progów wydajności w nim określonych, zobowiązany jest zgłosić co roku właściwemu organowi dane ilościowe związane m.in. z uwolnieniem zanieczyszczeń, transferu odpadów lub zanieczyszczeń zawartych w ściekach.

Rozwiązania wynikające z rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r., zostały wprowadzone do systemu polskiego prawa krajowego w drodze ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 587), która weszła w tym zakresie w życie z dniem 19 sierpnia 2007 r., nie zmienia faktu, że obowiązki wynikające z tego rozporządzenia ciążyły na podmiotach działających w Polsce już od dnia 24 lutego 2006 r., tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

Z dniem 19 sierpnia 2007 r., do ustawy Prawo ochrony środowiska został dodany Dział IVa zatytułowany - Krajowy Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń. Z art. 236a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że tworzy się Krajowy Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, który jest elementem Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, o którym mowa w rozporządzeniu (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. Tak więc treść Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń musi pokrywać się z treścią Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń. Art. 236b ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 sierpnia 2007r. do dnia 17 września 2009 r. nakładał na prowadzącego instalację, obejmującą co najmniej jeden z rodzajów działalności spośród wymienionych w załączniku nr I do rozporządzenia 166/2006, z przekroczeniem obowiązujących wartości progowych dla uwolnień zanieczyszczeń określonych w załączniku nr II do tego rozporządzenia, w terminie do dnia 31 marca roku następującego po danym roku sprawozdawczym, obowiązek przekazania do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska sprawozdania zawierającego informacje niezbędne do tworzenia Krajowego Rejestru. Jakie są to informacje przepis ten nie precyzował, jednakże biorąc pod uwagę treść art. 236a, wiadomym było, że mają to być informacje jakie zawiera Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń. Wykonując postanowienia art. 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, polski ustawodawca w art. 236d ustawy Prawo ochrony środowiska określił, że w przypadku nie przekazania sprawozdania o uwolnionych zanieczyszczeniach lub przekazania danych nieodpowiedniej jakości w stosunku do podmiotu zobowiązanego do przekazania sprawozdania zawierającego informacje niezbędne do tworzenia Krajowego Rejestru będą stosowane sankcje w postaci kary pieniężnej.

Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. prowadziły instalacje: piece koksownicze, instalację do spalania paliw, składowisko żużla i popiołu, instalację do produkcji sprężonego powietrza, instalację do poboru i uzdatniania wody powierzchniowej i podziemnej oraz instalację do oczyszczania ścieków i uwalniania ścieków po wielostopniowym oczyszczeniu do rzeki O. . Załącznik nr I do Rozporządzenia WE NR 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. przewiduje w ramach przemysłu energetycznego jako rodzaj działalności piece koksownicze (1d), instalacje do spalania paliw (1c), w ramach gospodarki odpadami i ściekami jako rodzaj działalności składowiska (5 d), oczyszczalnie ścieków komunalnych (5 f), niezależnie eksploatowane oczyszczalnie ścieków przemysłowych, które obsługują jeden lub więcej rodzajów działalności wymienionych w niniejszym załączniku (5 g).

Art. 5 ust. 1 rozporządzenia określając podmioty objęte obowiązkiem sprawozdawczym mówi, że są to operatorzy każdego zakładu prowadzącego jeden lub więcej spośród rodzajów działalności określonych w załączniku I z przekroczeniem obowiązujących progów wydajności w nim określonych.

Z kolei art. 2 rozporządzenia definiuje pewne pojęcia i stwierdza, że do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje określone w punktach od 1 do 17 tego przepisu. Przepisy rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r., stosownie do art. 22 weszły w życie z dniem 24 lutego 2006 r. Natomiast do systemu polskiego prawa krajowego rozwiązania wynikające z rozporządzenia zostały wprowadzone z dniem 19 sierpnia 2007 r. Skoro zatem pierwsze obowiązywały przepisy rozporządzenia, to definicje w nim zawarte, mają zastosowanie również do przepisów działu IVa zatytułowanego - Krajowy Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń ustawy Prawo ochrony środowiska. Definicje zawarte w art. 2 rozporządzenia, będą miały pierwszeństwo przed definicjami dotyczącymi tych samych pojęć zawartymi w art. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Stosownie do art. 2 pkt 6 rozporządzenia pojęcie "operator" oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która prowadzi lub kontroluje zakład lub, jeżeli przewiduje to ustawodawstwo krajowe, której zostały przekazane gospodarcze uprawnienia decyzyjne nad technicznym funkcjonowaniem instalacji. Z kolei pojęcie "instalacja" oznacza stacjonarną jednostkę techniczną, w której prowadzona jest jedna lub więcej rodzajów działalności wymienionych w załączniku I oraz wszelka inna bezpośrednio związana działalność, która ma techniczny związek z działalnością prowadzoną w tym miejscu, a która może mieć wpływ na emisje i zanieczyszczenie (art. 2 pkt 3). Natomiast pojęcie "zakład" oznacza jedną lub więcej instalacji znajdujących się w tym samym miejscu, obsługiwanych przez tę samą osobę fizyczną lub prawną (art. 2 pkt 4). "Miejsce" oznacza geograficzne położenie zakładu (art. 2 pkt 5). Na potrzeby tworzenia Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń należy posługiwać się pojęciami zdefiniowanymi w art. 2 rozporządzenia.

Te same pojęcia, jak na przykład instalacja, zakład, zostały również zdefiniowane w art. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przez instalację, zgodnie z art. 3 pkt 6 w/w ustawy, rozumie się:

a) stacjonarne urządzenie techniczne,

b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,

c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,

których eksploatacja może spowodować emisję.

Natomiast przez pojęcie zakład, rozumie się jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami (art. 3 pkt 48).

Z powyższego wynika, że według rozporządzenia, pojęcie zakładu oznacza instalację obsługiwaną przez ten sam podmiot, która znajduje się w tym samym miejscu. A miejscem jest geograficzne położenie zakładu. Zatem nacisk jest tu położony na to samo miejsce, w znaczeniu geograficznym, czyli pod tymi samymi współrzędnymi geograficznymi z dokładnością do +/- 500 m w odniesieniu do jego geograficznego środka zakładu.

Natomiast według ustawy Prawo ochrony środowiska, pojęcie zakładu oznacza instalacje wraz z terenem oraz znajdującymi się na nim urządzeniami, przy czym chodzi tu o teren, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny. Zatem wyznacznikiem jest tutaj tytuł prawny prowadzącego instalację do terenu, na którym zlokalizowana jest instalacja. Teren ten nie musi znajdować się w tym samym miejscu.

Pojecie zakładu w ujęciu rozporządzenia jest węższe, aniżeli w ujęciu ustawy Prawo ochrony środowiska.

Wobec powyższego zasadnie organ uznał, że trzy instalacje Zakładów Koksowniczych [...] Sp. z o.o., tj. piece koksownicze, elektrociepłownia i składowisko posiadają tę samą lokalizację i odpowiadają pojęciu zakładu według art. 2 pkt 4 rozporządzenia. Natomiast oczyszczalnia ścieków, która zlokalizowana jest w odległości około 3 km od w/w instalacji nie znajduje się w tej samej lokalizacji, czyli pod tymi samymi współrzędnymi, co wskazane powyżej trzy instalacje. Nie ma tutaj decydującego znaczenia, że prowadzący zakład składający się z instalacji pieców koksowniczych, elektrociepłowni i składowiska, posiada również tytuł prawny do terenów, na których zlokalizowana jest oczyszczalnia ścieków.

Konsekwencją powyższego był obowiązek Zakładów Koksowniczych [...] Sp. z o.o. wykazania w sprawozdaniu za 2008 rok, przekazanym zgodnie z art. 236b ustawy Prawo ochrony środowiska [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, transferów poza miejsce powstania zanieczyszczeń w ściekach, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia. Zgodnie z art. 2 pkt 11 rozporządzenia transfer poza miejsce powstania oznacza m.in. przemieszczenie poza granice zakładu zanieczyszczeń w ściekach przeznaczonych do oczyszczenia.

Zakłady Koksownicze [...] Sp. z o.o. w sprawozdaniu za 2008 r. wykazały transfer odpadów innych niż niebezpieczne. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że niezasadne jest wykazywanie w sprawozdaniu transferu odpadów takich jak osady ściekowe ze Stacji Uzdatniania Wody, skratki i piasku z piaskowników powstałych w instalacji, która nie znajduje się na terenie zakładu. Należy pamiętać, że sprawozdawczości podlegają tylko te rodzaje instalacje, których działalność została wymieniona w załączniku I rozporządzenia.

Uzasadnione jest stanowisko organu, że rodzaje działalności wyszczególnione w załączniku I do rozporządzenia (WE) Nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniające dyrektywę Rady 91/689/EWG i 96/61/WE stanowią zamkniętą listę. Oznacza to, że te konkretne instalacje, w których prowadzone są określone rodzaje działalności podlegają sprawozdawczości. Te zaś które nie zostały wymienione w załączniku I do rozporządzenia nie są objęte sprawozdawczością.

Wykonując postanowienia art. 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, polski ustawodawca w art. 236d ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska określił, że w przypadku niezapewnienia przez prowadzącego instalację jakości przekazywanych danych pod względem ich kompletności, spójności lub wiarygodności wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na prowadzącego instalację, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

W przedmiotowym postępowaniu organ udowodnił, że skarżąca Spółka nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków w zakresie jakości przekazywanych danych niezbędnych do tworzenia Krajowego Rejestru pod względem ich kompletności, spójności i wiarygodności. Organ wykazał, że skarżąca Spółka w sprawozdaniu za 2008 r. nie wykazała transferu zanieczyszczeń zawartych w ściekach przeznaczonych do oczyszczania poza miejscem powstania.

Zaskarżona decyzja nie narusza art.181 i art. 203 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż przepisy te posługują się pojęciem zakładu w ujęciu przedstawionym w art. 3 pkt 48 w/w ustawy. Decyzja nie narusza również art. 122 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 201, ze zm.), gdyż nie był on stosowany przez organ.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.