Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 825/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 169,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art.200, art.209, art.225
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 825/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r., sprawy ze skargi M.M., przy uczestnictwie H.M., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 25 kwietnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych), III. zarządza zwrot z kasy tutejszego Sądu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 25 kwietnia 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymało w mocy swoje postanowienie z 2 marca 2012r. nr [...] w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 listopada 2011r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M.M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 20 września 2011r. nr [...] w sprawie ustalenia H. i M. M. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011r. W dniu 20 grudnia 2011r. M.M. złożył do Kolegium pismo, stanowiące jego zdaniem odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało M.M. do złożenia wyjaśnienia, czy jego pismo stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, czy też jest żądaniem innego rodzaju. M.M. wyjaśnił, że jego pismo z 20 grudnia 2011r. dotyczy "wznowienia postępowania na wszystkie dotychczas negatywnie wydane decyzje przez SKO". Wnioskodawca, w obszernym piśmie, jako podstawę swojego wniosku podał przepisy art. 145§1 pkt. 1, 2, 4, 5 i 7, art. 145§2, §3, art. 146§1 i 2, art. 147 oraz art. 148§1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071 ze zm. dalej-K.p.a.). Jednocześnie M. M. nie wskazał jednoznacznie jaka decyzja miałaby być objęta wnioskiem o wznowienie postępowania. Nie wyjaśnił również, czego dotyczyło postępowanie prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zakończone kwestionowaną przez niego negatywną decyzją administracyjną. Wobec powyższego Kolegium ponownie zwróciło się do wnioskodawcy o sprecyzowanie, jakie ostateczne decyzje zostały objęte jego wnioskiem oraz o podanie właściwej podstawy prawnej wznowienia postępowania, gdyż powołane przez wnioskodawcę przepisy nie są adekwatne. Wezwanie to zostało wystosowane w trybie art. 169§1 w zw. z art. 168§2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm. dalej-O.p.) i opatrzone pouczeniem, że nieusunięcie wskazanych braków wniosku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi wnioskodawca złożył 10 lutego 2012 r. kolejne pismo, w którym powtórzył zarzuty zawarte w składanych do tej pory wnioskach lecz nie przedstawił żądanych wyjaśnień.

W ocenie Kolegium wnioskodawca nie doprecyzował treści swojego żądania, dlatego też postanowieniem z 2 marca 2012r. pozostawiono wniosek bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169§4 O.p. wyjaśniając, że art. 169§4 O.p. ma zastosowanie do tych braków formalnych podania, których usunięcie przez organ wiązałoby się z utrudnieniami absorbującymi czas organu w stopniu większym niż znikomy. Nie można zatem nakładać na organ nieograniczonego obowiązku wzywania stron o uzupełnienie składanych przez nich nieprecyzyjnych pism zwłaszcza w sytuacji, gdy strona konsekwentnie formułuje swoje wyjaśnienia w sposób uniemożliwiający Kolegium ustalenie jakiej decyzji dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. M. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśnił on, że odwołuje się od piętnastu decyzji Kolegium z lat 2007 - 2011, gdyż są one niezgodne z prawem i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto zażądał zwrotu nadpłaconych od 1 stycznia 1999r. podatków wraz z kosztami egzekucyjnymi i kosztami postępowania sądowego, a kosztów zakupu map geodezyjnych i wyciągów z ksiąg wieczystych. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, Kolegium wskazało na treść art. 169§1 O.p., zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, to organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wymogami, o których mowa w cyt. przepisie są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168§2 i §3 O.p. stanowiącym, że podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych oraz podpis osoby je wnoszącej. Po odniesieniu powyższej regulacji prawnej do stanu faktycznego sprawy wskazano, że choć wniosek M.M. z 20 grudnia 2011r. został uzupełniony pismem z 10 stycznia 2012r. to nadal zawierał braki formalne uniemożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Nie wskazywał precyzyjnie przedmiotu sprawy, gdyż nie wynikało z niego jakiej konkretnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczy. W ocenie Kolegium również kolejne wyjaśnienia MM.. złożone 10 lutego 2012r. były niewystarczające, gdyż strona w dalszym ciągu nie doprecyzowała treści swojego żądania, w związku z czym wniosek zasadnie pozostawiono bez rozpatrzenia. Ponadto stwierdzono, że powyższych braków pisma nie sanuje treść zażalenia, z którego wynika, że wnioskodawca odwoływał się od piętnastu decyzji SKO z lat 2007-2011. Wyjaśniono, że w trybie nadzwyczajnym strona nie może domagać się zwrotu nadpłaconych od 1 stycznia 1999r. podatków wraz z kosztami egzekucyjnymi i kosztami postępowania sądowego, a także zwrotu kosztów zakupu map geodezyjnych i wyciągów z ksiąg wieczystych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył M.M. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w piśmie z 12 marca 2012r. przedstawił wykaz decyzji objętych wnioskiem. Skarżący domaga się wzruszenia ostatecznych decyzji, które miały na celu wywłaszczenie go z prawa własności nieruchomości, które zostały zajęte pod drogi publiczne. Skarżący zarzucił, że wywłaszczenie nastąpiło bez jego udziału i wiedzy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej-p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133§1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istotą kontrowersji w niniejszej sprawie było uprawnienie organu podatkowego do pozostawienia bez rozpatrzenia (art. 169§1 i 4 O.p.) podanie strony, którego braki formalne, jak przyjął organ nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie.

W tym miejscu należy przypomnieć, że organy przy rozpatrywaniu sprawy, żądania i wnioski stron powinny odczytywać zgodnie z ich treścią, a nie według nazw nadanych przez strony postępowania. Organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma. Organ w sytuacji wątpliwości, co do treści żądania strony powinien, kierując się art. 121§2 O.p. wyjaśnić rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie. W niniejszym postępowaniu organ tego nie uczynił. Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia miała treść art. 168§2 O.p. Przepis ten stanowi, iż podanie (pismo podatnika) powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego wezwania osoby do ich usunięcia, należą braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. Do nich należy zaliczyć: żądanie, które wyznacza przedmiot postępowania, podpis osoby, pełnomocnictwo, jeżeli osoba działa przez pełnomocnika oraz inne wymagania stawiane przepisami szczególnymi (np. w przypadku odwołania określenia zarzutów przeciw decyzji, istotę i treść żądania oraz wskazanie dowodów uzasadniających żądanie).

Jak wskazuje doktryna, w zakresie składania podań Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu (por. B. Adamiak [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, Unimex, Wrocław 2009). Organ nie może nakładać na stronę obowiązków w tej sferze, które nie wynikają wprost z przepisów prawa i jego działania nie powinny zmierzać do uchylania się od merytorycznego rozpoznania żądania strony.

W rozpatrywanej sprawie istotne było ustalenie znaczenia i zakresu pojęcia "treść żądania". Uwzględniając ograniczenie do niezbędnego minimum treści podania wynikające z art. 168§2 O.p., uznać należy, iż "treść żądania" to nic innego jak wskazanie czego domaga się Strona, w przypadku pisma inicjującego postępowanie-wyznaczenie przedmiotu postępowania. Odformalizowanie postępowania na korzyść Strony co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania ma prowadzić do tego, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem Strony (wyrok NSA z 20 lipca 1981r. sygn. akt: SA 1461/81, ONSA 1981r. nr 2, poz. 71, wyrok NSA z 5 listopada 2010r. sygn. akt: II FSK 1195/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl).

Zaznaczyć także należy, że instytucja wezwania do usunięcia braków w trybie art. 169§1 O.p. ma służyć usunięciu braków formalnych podania wynikających ze ściśle określonych przepisów, jednak nie może być stosowana, gdy co prawda brak formalny występuje, ale nie niweczy on możliwości rozpoznania sprawy. Skutek w postaci pozostawienia podania bez rozpoznania nie dotyczy bowiem wniosku spełniającego wymogi, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę.

Interpolując powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zaznaczyć, że Skarżący M.M. pismem z 20 grudnia 2011r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z odwołaniem od decyzji tegoż Kolegium z 30 listopada 2011r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011r. Odpowiadając na wezwanie do sprecyzowania tego pisma (czy jest w rzeczywistości skargą na decyzję czy też innym żądaniem) odpowiedział, że wnosi o wznowienie postępowania na wszystkie dotychczasowe negatywne decyzje negatywne wydane przez Kolegium. W kolejnym piśmie określonym jako ,,odwołanie" złożonym 16 stycznia 2012r. opisał nadużycia Prezydenta Miasta K. Wezwany do sprecyzowania jakich konkretnych decyzji dotyczy Jego wniosek o wznowienie postępowania, nie podał do jakich decyzji odnosi się wniosek, powtarzając zarzuty zawarte w uprzednio złożonych pismach.

W tych okolicznościach, organ postanowieniem z 2 marca 2012r. nr [...] pozostawił bez rozpatrzenia wniosek M.M., bowiem Skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się do wezwania skierowanego do Niego i nie doprecyzował treści swojego żądania.

W zażaleniu od powyższego postanowienia, M.M. (pismo z 12 marca 2012r., k.933 akt administracyjnych), Skarżący wymienił piętnaście decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podając zarówno numery tych decyzji jak i daty ich wydania. O ile, Kolegium wydając postanowienie z 2 marca 2012r. było nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do wydania, na podstawie art. 169§4 O.p., postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, o tyle zdaniem Sądu, organ uzyskawszy informację o decyzjach, które miały być przedmiotem wznowienia nie powinien utrzymywać w mocy postanowienia a 2 marca 2012r. Wprawdzie Skarżący dopiero w złożonym zażaleniu sprecyzował czego się domaga jednakże uczynił zadość, wskazując numery decyzji i daty ich wydania. Powyższe informacje były na tyle precyzyjne, że nie uniemożliwiało to nadanie podaniu właściwego biegu.

Co istotne, Skarżący jest osobą starszą, nie jest prawnikiem, nie ma pełnomocnika a to powoduje, że składane pisma są napisane nieporadnie, niejasno i chaotycznie. Jak wskazano w orzecznictwie, w sprawach, w których występuje nieporadny podatnik lub jego równie nieporadny rzekomy pełnomocnik, obowiązkiem organów jest dołożenie szczególnej staranności w trakcie postępowania prowadzonego w zgodzie z przepisami art. 120 - art. 125 w zw. z art. 169§1 i §4 O.p.(wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2010r. sygn. akt: VIII SA/Wa 178/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270) uchylił zaskarżone. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw z art. 209 i art. 225 p.p.s.a.