Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 934/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 15 ust. 1 i par. 18 ust. 5 i 7
journal: Dz.U. 2009 nr 48 poz 390
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju  Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2014r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty płatności na zalesianie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia {...] r. na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz § 10 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 oraz § 18 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 15 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (zwanego dalej "rozporządzeniem") – Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (zwany dalej "Kierownikiem Biura Powiatowego ARMiR"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej A. G. z dnia 8 maja 2013 r. o wypłatę pomocy na zalesianie - odmówił skarżącej wypłaty pomocy na zalesienie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (zwany dalej "Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARMiR") decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 29 lipca 2009 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie do działki rolnej B o powierzchni 1,55 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 17, obręb B., gmina L.

Na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. skarżąca otrzymała płatność na zalesianie gruntów rolnych, w tym:

1. wsparcie na zalesianie w wysokości [...] zł, płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia,

2. premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł – płatne corocznie przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia.

Skarżąca składała wnioski o wypłatę na zalesianie w latach 2011 – 2013.

Po złożeniu wniosku o wypłatę na rok 2013 do Kierownika Biura Powiatowego ARMiR wpłynęła decyzją Starosty Powiatowego w L. z dnia [...] r. o przekwalifikowaniu zalesionych gruntów działki nr 17 na grunt leśny. Z decyzji tej wynikało ponadto, że działka nr 17 jest własnością T. G. i B. J. – G.

W toku wznowionego postępowania w dniu 18 listopada 2013 r. T. G. przedłożył umowę darowizny z dnia 20 maja 2011 r. (akt notarialny repertorium A Nr [...]), zgodnie z którą A. i M. G. darowali T. G. i B. J. – G. działkę nr 17.

W wyniku wznowionego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARMiR decyzją z dnia [...] r. uchylił dotychczasową decyzję i odmówił skarżącej przyznania pomocy na zalesienie. Decyzja z dnia [...] r. została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR (decyzja z dnia [...] r.).

Wobec powyższego organ I instancji, kontynuując rozpatrywanie wniosku o wypłatę płatności na zalesianie na rok 2013, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. odmówił skarżącej wypłaty pomocy na zalesianie.

Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR wskazał, że stosownie do § 13 ust. 4 rozporządzenia premia pielęgnacyjna jest wypłacana począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia, po uprzednim złożeniu wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie.

Organ podkreślił, że składając wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie producent rolny musi spełniać warunki do jej wypłaty.

Organ podniósł, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi do gruntów stanowiących własność lub współwłasność tego rolnika albo własność jego małżonka. Z kolei stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów lub ich części objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesianie na rzecz innego producenta w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli:

1. w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji,

2. zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 oraz do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela.

Zdaniem organu z przepisów tych wynika, że producent rolny realizujący program zalesieniowy musi dysponować prawem własności zalesionych gruntów także po otrzymaniu decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, gdyż w przeciwnym razie uprawnienie do pomocy na zalesienie w latach kontynuacyjnych przechodzi na nabywcę zalesionych gruntów, który jednak musi wówczas spełnić warunki przewidziane dla przejęcia płatności, w tym warunek złożenia wniosku transferowego.

Wobec ustalenia, że skarżąca darowała przedmiotową nieruchomość, przestała spełniać warunek wypłaty premii pielęgnacyjnej.

Organ podkreślił, że wbrew zarzutowi odwołania, nie kwestionuje, iż skarżąca była właścicielką przedmiotowej nieruchomości w momencie przyznawania jej pomocy.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. W myśl zaś § 18 ust. 5 rozporządzenia rolnikowi nie wypłaca się pomocy na zalesianie w kolejnych latach następujących po stwierdzeniu okoliczności powodujących konieczność zwrotu tej pomocy w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania. W takim przypadku kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji, wypłaty pomocy na zalesianie (§ 18 ust. 7 rozporządzenia).

Odnosząc powyższe do ustalonego stanu faktycznego organ odwoławczy wskazał, że obdarowani nie spełnili warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, gdyż przede wszystkim nie złożyli stosownego wniosku.

Wobec tego do stanu faktycznego ustalonego w sprawie ma zastosowanie § 18 ust. 5 i 7 rozporządzenia.

Organ odwoławczy podniósł, że wbrew zarzutowi odwołania, w niniejszym postępowaniu nie następuje rozstrzyganie w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną. Organ nie rozstrzygnął bowiem o żądaniu strony w zakresie przyznania pomocy na zalesianie, ale o odmowie wypłaty płatności (premii pielęgnacyjnej) na rok 2013.

Nie jest także zasadny zarzut odmowy wypłacenia w przyszłości świadczenia, które już zostało wypłacone skarżącej. Z danych zawartych w ewidencji producentów wynika bowiem, że płatność za rok 2013 nie została wypłacona, zaś ostatnia zrealizowana płatność dotyczy wniosku o wypłatę płatności na rok 2012.

W skardze do sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:

1. art. 5 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że sprawa nie dotyczy zalesiania gruntów,

2. § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia polegające na przyjęciu, iż przepis ten może stanowić podstawę odmowy przyznania pomocy oraz przyjęcie, że skarżąca nie spełniała warunków do przyznania pomocy finansowej,

3. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez przyjęcie bez szczegółowych ustaleń faktycznych, iż skarżąca nie spełniała wymogów do przyznania jej pomocy, pomimo przyznania jej ostateczną decyzją administracyjną,

4. art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. polegające na ponownym rozpatrywaniu, za ten sam okres przyznania skarżącej pomocy, pomimo że w innym postępowaniu ten sam organ przyznał już pomoc ostateczną decyzją administracyjną,

5. art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 104 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu na przyszłość stanu faktycznego, który zaistniał już przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie; nie można bowiem odmówić przyznania czegoś, co zostało przyznane i zrealizowane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Słusznie organ dokonał w sprawie rozróżnienia kwestii przyznania pomocy na zalesianie od kwestii wypłaty premii pielęgnacyjnej, stanowiącej jedną z płatności przyznawanych w ramach pomocy na zalesianie.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, pomoc na zalesianie obejmuje trzy rodzaje płatności:

1. wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia;

2. premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów prac pielęgnacyjnych oraz ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 5 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia;

3. premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu utraconych dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 15 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia.

Prawodawca przewidział, że przyznanie pomocy na zalesianie następuje w drodze decyzji (§ 13 ust. 2 rozporządzenia). Poprzez wydanie decyzji organ decyduje o prawie do realizacji wskazanych w decyzji świadczeń.

Prawodawca przewidział jednak jednocześnie, że premia pielęgnacyjna, stanowiąca świadczenie okresowe (coroczne), nie jest realizowana automatycznie tj. z nadejściem kolejnego roku kalendarzowego. Jak wynika z § 13 ust. 4 rozporządzenia wypłata tej premii wymaga złożenia wniosku o wypłatę. Samo złożenie wniosku także nie powoduje automatycznie wypłaty premii, jak wynika bowiem z § 13 ust. 5 organ jest zobowiązany do weryfikacji tegoż wniosku, co może doprowadzić do wydania decyzji ustalającej kwotę podlegającą odliczeniu od premii pielęgnacyjnej.

Prawodawca przewidział zatem w rozporządzeniu konieczność odrębnego rozstrzygania o przyznaniu prawa do pomocy do zalesiania oraz o spełnianiu przesłanek do wypłaty kolejnej corocznej premii pielęgnacyjnej.

Za niezasadny należy wobec tego uznać zarzut skarżącej, jakoby poprzez wydanie zaskarżonej decyzji organ wydał ponownie decyzję w sprawie, która już została zakończona decyzją ostateczną. Zaskarżona decyzja dotyczy kwestii wypłaty premii pielęgnacyjnej w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej z 8 maja 2013 r. "o wypłatę pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013) rok 2013", a nie kwestii przyznania prawa do premii pielęgnacyjnej (w ramach przyznania pomocy na zalesianie), co było przedmiotem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia [...] r.

Słusznie także organ uznał, że przesłanką odmowy wypłaty pomocy na zalesianie (w części dotyczącej premii pielęgnacyjnej) może być przeniesienie własności gruntu objętego zalesianiem bez jednoczesnego zachowania trybu przeniesienia zobowiązań związanych z zalesieniem na nabywcę nieruchomości.

Z przepisów rozporządzenia wynika, że zmiana właściciela gruntów objętych zalesianiem po wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie nie jest obojętna z punktu widzenia realizacji prawa do pomocy na zalesianie. Zgodnie z § 15 ust. 4 rozporządzenia w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomoc nastąpiło po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, stosuje się odpowiednio ust. 1, 3 i 3a (z § 15).

Stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli:

1. w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4;

2. zobowiąże się do:

a) kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo § 5 ust. 1 pkt 2,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności,

3. uzyskuje on co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa - w przypadku premii zalesieniowej.

Przepis § 15 ust. 3 rozporządzenia określa, jakie załączniki należy dołączyć do wniosku o którym mowa w § 15 ust. 1 pkt 1, natomiast § 15 ust. 3a stanowi, że termin, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 nie podlega przywróceniu.

Obowiązek odpowiedniego stosowania cytowanych przepisów w okresie po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie oznacza, że także w przypadku zmiany właściciela gruntu podlegającego zalesianiu po wydaniu decyzji o zalesianiu (a więc w trakcie realizacji praw okresowych określonych tą decyzją) konieczne jest wypełnienie obowiązków określonych w § 15 ust. 1 rozporządzenia, w szczególności konieczne jest złożenie przez nowego właściciela gruntów, w nieprzekraczalnym terminie 3 miesięcy od przeniesienia własności gruntów, wniosku o pomoc na zalesianie wraz ze zobowiązaniem się do kontynuowania realizacji zobowiązań związanych z zalesianiem.

W przypadku braku wykonania powyższych obowiązków prawodawca przewidział konsekwencję w postaci konieczności zwrotu przez rolnika, który zbył nieruchomość, przyznanej pomocy na zalesianie.

Wynika to z § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. W tym przypadku rolnik jest zobowiązany zwrócić tą część pomocy na zalesianie, która została wypłacona do gruntów, których własność lub współwłasność została przeniesiona na rzecz innego rolnika niespełniającego warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 (§ 15 ust. 3a rozporządzenia).

Prawodawca przewidział przy tym, że w kolejnych latach po stwierdzeniu okoliczności powodujących konieczność zwrotu pomocy na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania (w tym w przypadku przeniesienia własności gruntów na rzecz innego rolnika niespełniającego warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 – rolnikowi, któremu przyznano prawo do pomocy na zalesianie) nie wypłaca się pomocy na zalesianie (§ 18 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia).

W takim przypadku kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji, wypłaty pomocy na zalesianie (§ 18 ust. 7 rozporządzenia).

Wobec powyższego zasadnie organ wywiódł, że w przypadku kiedy doszło do zmiany własności gruntów objętych zalesieniem, a nowy właściciel gruntów nie dopełnił obowiązków określonych w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia – zbywcy tegoż gruntu tj. rolnikowi, któremu uprzednio przyznano prawo do pomocy na zalesienie, należy odmówić, w drodze odrębnej decyzji, wypłaty pomocy na zalesienie.

Odmienne stanowisko oznaczałoby, że w przypadku zmiany właściciela gruntu, niezależnie od tego, czy nowy właściciel wypełniałby zobowiązania związane z zalesieniem, poprzedni właściciel otrzymywałby coroczne świadczenie za wykonywanie zalesiania. Oznaczałoby to w konsekwencji konieczność uznania za zbędne przepisów § 18 ust. 2 pkt 3 przewidującego sankcję za niedochowanie trybu przeniesienia zobowiązań związanych z zalesieniem na nabywcę gruntu, co nie da się pogodzić z zasadą, że nie można interpretować aktu prawnego w ten sposób, iż uznaje się któryś jego przepis za zbędny.

Organ nie dopuścił się przy tym naruszenia przepisów postępowania.

W przedstawionej sytuacji istotnymi dla sprawy faktami są: fakt przeniesienia własności nieruchomości objętej zalesieniem oraz fakt niedopełnienia przez nabywcę obowiązków określonych w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, w szczególności obowiązku złożenia w terminie 3 miesięcy od przeniesienia własności, wniosku o przyznanie pomocy wraz z zobowiązaniem do kontynuowania realizacji zobowiązań związanych z zalesianiem. Fakty te są niesporne – skarżąca nie podważa ani aktu notarialnego z dnia 20 maja 2011 r. na mocy którego wyzbyła się nieruchomości (kopia aktu znajduje się w aktach administracyjnych), ani okoliczności, że nowi właściciele nieruchomości nie dopełnili obowiązków określonych w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia.

Oczywiście niezasadny jest zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Przepis ten stanowi jedynie, że Program [rozwoju obszarów wiejskich – art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy] jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje następujące działania: zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne. W kontrolowanej sprawie nie była przedmiotem rozstrzygania ani kwestia zakresu terytorialnego ani kwestia zakresu rzeczowego programu rozwoju obszarów wiejskich.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd oddalił skargę.