Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 196/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132  ust. 1a
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2014 roku nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 440 ( czterysta czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta B. decyzją z ... 2014 r. ... na podstawie art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 Kpa i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1434), po rozpatrzeniu wniosku I. i T. R. w sprawie ustalenia i przyznania ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania, ustalonego decyzją Starosty B. z dnia ... 2012 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody K. – P. z dnia ... 2013 r. za nieruchomość przejętą na rzecz Gminy N. W. W., położoną w gm. N. W. W., obr. ew. K., ustalił, na rzecz wnioskodawców łączną kwotę odsetek ustawowych w wysokości ...,... zł, zobowiązując Wójta do ich zapłaty w terminie 14 dni do dnia, w którym decyzja o ustaleniu odsetek stanie się ostateczna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że wypłata przyznanego odszkodowania powinna nastąpić w terminie 14 dni liczonych od daty ... 2012 r., tj. daty decyzji Wojewody do dnia zapłaty przelewem odszkodowania przez gminę w dniu ... 2013 r. nastąpiło więc 344 dniowe opóźnienie w zapłacie należności i wskazał w jaki sposób ustalono wysokość odsetek w łącznej kwocie ........... zł.

W odwołaniu od decyzji Wójt Gminy N. W. W. wniósł o jej zmianę poprzez orzeczenie odsetek w wysokości ... za 43 dni w wyniku przyjęcia dnia ... 2013 r. jako początkowego terminu do ich naliczania (dzień po dniu prawomocności wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Bd 741/12, co nastąpiło dnia ... 2013 r.) i w wyniku przyjęcia jako ostatniego dnia terminu do naliczania odsetek dnia ... 2013 r., tj. dnia poprzedzającego dokonanie zapłaty przez Gminę lub zmianę decyzji Starosty, poprzez orzeczenie co do kwoty odsetek w kwocie ... zł, biorąc pod uwagę następujący okres do naliczania tych odsetek: ... 2012 r. – ... 2013 r. (342 dni), ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazał, że postanowieniem z dnia ... 2012 r. Wojewoda K.-P. wstrzymał wykonanie decyzji ostatecznej organu II instancji do momentu rozstrzygnięcia sprawy prawomocnym wyrokiem przez Sąd, co nastąpiło dopiero w dniu ... 2013 r. i dopiero od tej daty jako początkowej powinny były być naliczane odsetki; przyjmując to założenie odsetki te wynoszą ... zł, gdyż obejmują okres jedynie 43 dni. Ponadto wg Wójta jako ostatni dzień okresu do naliczania odsetek powinien być przyjęty dzień ... 2013 r., a nie dzień ... 2013 r., gdyż w dniu ... 2013 r., Wójt dokonał zapłaty, w związku z czym w tym dniu nie było już opóźnienia, które skutkowałoby naliczaniem odsetek za ten dzień.

Wojewoda K. – P. decyzją z ... 2015 r. – ... na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa i art. 132 ust. 2 i art. 132 ust. 2a ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z zm.) oraz art. 481 Kc oraz § 1 ww. rozporządzenia utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty z ... 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu II instancji jest ostateczna z dniem wydania. Wstrzymanie jej wykonania do czasu rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny powoduje jedynie odsunięcie jej wykonania, nie ma jednak wpływu na bieg terminu naliczenia odsetek za opóźnienie. Wierzyciel bowiem może żądać ich chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zapłata odszkodowania winna nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, a zatem od dnia wydania decyzji przez organ II instancji. Odsetki za opóźnienie nalicza się od dnia następującego po terminie płatności do dnia faktycznej zapłaty włącznie.

W skardze na decyzję Wojewody Wójt Gminy N. W. W. zarzucał naruszenie art. 476 i art. 481 § 1 k.c., w zw. z art. 9 i art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że T. i I. R. "należą się odsetki za opóźnienie w wypłacie przedmiotowego odszkodowania, a w konsekwencji, wobec nieistnienia przesłanek do naliczenia i wypłaty odsetek za opóźnienie, ustalenie pomimo tego kwoty odsetek oraz daty początkowej i okresu ich naliczenia" i wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, gdyż wstrzymanie wykonania decyzji ustalającej odszkodowanie oznacza, że w sprawie nie może być mowy o naliczaniu odsetek od daty doręczenia decyzji Wojewody, skoro z mocy ustawy nie podlega ona wykonaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji z dnia ... 2015 r. Wstrzymanie wykonania decyzji Starosty w przedmiocie ustalenia odszkodowania do czasu rozpoznania skargi, spowodowało jedynie odsunięcie jej wykonania, nie miało jednak wpływu na bieg terminu naliczenia odsetek za opóźnienie. Wierzyciel bowiem, zgodnie z art. 481 Kc może ich żądać chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialność nie ponosi. Zapłata odszkodowania winna zatem nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, a zatem od dnia wydania decyzji przez organ II instancji. Również o oddalenie skargi wniósł pełnomocnik T. R. w piśmie z ... 2015 r., wywodząc, że zapłata odszkodowania ustalonego decyzją z dnia ... 2012 r. przez Starostę, która została utrzymana w mocy przez Wojewodę winna nastąpić w terminie 14 dni od dnia w którym ww. decyzja Wojewody stała się ostateczna, tj. do ... 2012 r. Wobec powyższego zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 455 Kc w dniu ... 2012 r. przedmiotowe roszczenie stało się wymagalne. Wstrzymanie wykonania decyzji wydane na podstawie art. 9 ww. ustawy jest w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe bowiem z jego treści wynika, iż nie ma on zastosowania do sytuacji określonych m.in. w art. 132 ust. 1 a ww. ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W świetle tych przepisów sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 133 § 1 i 134 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Z akt niniejszej sprawy przedstawionych przez organ oraz akt II SA/Bd 741/12 tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z których dowód przeprowadzono na rozprawie w dniu ... 2015 r. natomiast wynika, że decyzją z dnia ... 2012 r., znak: ..., Starosta B. orzekł o ustaleniu na rzecz I. i T. R. we wspólności majątkowej małżeńskiej odszkodowania w łącznej wysokości ... zł za nieruchomość położoną w obrębie ewidencyjnym K., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki: nr ... o pow. ... ha, nr ... o pow. ... ha, nr ... o pow. ... ha, nr ... o pow. ... ha, nr ... o pow. ... ha, powstałe w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy N. W. W. z dnia ... 2009 r., znak: .... Następnie po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Wojewoda K.-P. decyzją z dnia ... 2012 r. znak: ..., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a postanowieniem z dnia ... 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 741/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę Gminy N. W. W. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia ... 2012 r. Postanowienie to uprawomocniło się ... 2013 r.

Jest okolicznością bezsporną, że wypłata ustalonego odszkodowania nastąpiła w dniu ... 2013 r. – tj. po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 741/12, przelewem na konto bankowe skarżących, którzy we wniosku z dnia ... 2013 r., który wpłynął do Starosty B. ... 2013 r. domagali się ustalenia i przyznania ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie ustalonego odszkodowania za okres 344 dni, tj. od ... 2012 r., czyli daty wydania decyzji przez Wojewodę do dnia zapłaty w dniu ... 2013 r.

Przepis ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w art. 132 ust. 1a stanowi, że w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, co w realiach niniejszej sprawy oznaczałoby, że wypłata odszkodowania winna była nastąpić w terminie do dnia ... 2012 r. (co oczywiście w niniejszej sprawie nie nastąpiło), skoro po myśli art. 132 ust. 2 ww. ustawy do skutków opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego (tj. art. 476 i 481 § 1). To zaś oznacza, że roszczenie stało się wymagalne w realiach niniejszej sprawy z dniem ... 2012 r., tj. datą wydania ostatecznej decyzji prze Wojewodę, zaś termin do naliczenia odsetek zaczął biec z upływem dnia ... 2012 r.

Należy jednak zauważyć, że postanowieniem z dnia ... 2012 r. Wojewoda K.-P. wstrzymał wykonanie decyzji ostatecznej organu II instancji do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, co nastąpiło dopiero w dniu ... 2013 r. Oznacza to, że z tą datą roszczenie stało się ponownie wymagalne, co z uwagi na jego spełnienie dopiero w dniu ... 2013 r. upoważniało do dalszego naliczania odsetek, tj. od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego z ... 2013 r. do dnia spełnienia roszczenia.

Wstrzymanie wykonania decyzji w takim jak w niniejszym przypadku oznacza zawieszenie jej skutku prawnego, tj. zawiesza wymagalność roszczenia. Ilekroć bowiem ustawodawca uznaje, że wstrzymanie wykonania decyzji nie ma wpływu na naliczenie odsetek za zwłokę, to stwierdza to – jak np. w art. 239 h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) – expressis verbis, co w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie występuje.

W tym miejscu należy także wyrazić pogląd, że chybione jest w kontekście niniejszej sprawy powoływanie się przez pełnomocnika Wojewody na wyrok NSA I OSK 1095/09. Dotyczy on bowiem zupełnie innej sytuacji i wydany został nie na tle ustawy o gospodarce nieruchomościami lecz ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W tym stanie rzeczy mając na uwadze, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji (a wcześniej organ I instancji w decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją) dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku, rozstrzygnięcie w pkt 2 opierając na przepisach art. 152 tej ustawy, natomiast zawarte w pkt 3 na przepisach art. 200 ww. ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa koszt pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Prowadząc ponownie postępowanie rzeczą organu będzie dostosowanie się do wskazówek i ocen zawartych w niniejszym wyroku, które po myśli art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są dla organu wiążące, ustalając odsetki za okres czasu, w którym ustalone decyzją Starosty z ... 2012 r. ... utrzymaną w mocy decyzją Wojewody K. – P. z ... 2012 r. – ... odszkodowanie było wymagalne, tak jak to zostało wyżej przedstawione.