Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 527/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 250/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 grudnia 2021 r., nr 1201-IEE.711.1.153.2021.6.KN w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 250/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku J. sp. z o.o. w P., zwana dalej "Skarżąca", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 13 grudnia 2021 r., wydanej w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.".

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanego postanowienia w całości. W jego uzasadnieniu wskazała, że "wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia znajduje uzasadnienie, albowiem egzekucja przedmiotowego świadczenia może wiązać się dla Skarżącej z niepowetowana szkodą. Skarżąca nie posiada bowiem środków pieniężnych na pokrycie przedmiotowego zobowiązania, tym samym jego wyegzekwowanie wiąże się z przymusową egzekucją, która została skierowana m.in. na ruchomości służące Skarżącej w ramach prowadzonej przez nią działalności, a także rachunek bankowy, z którego reguluje ona bieżące zobowiązania finansowe firmy. Konieczne jest zatem rozważenie przedmiotowego wniosku biorąc pod uwagę aktualną sytuację ekonomiczną podatnika oraz wysokość żądanej od niego kwoty. Bezsprzecznie, ze względu na zarówno krótkoterminowe jak i długoterminowe zobowiązania Skarżąca nie jest w stanie jednorazowo uiścić kwoty 428.580,91 zł. Wiązać się to będzie bowiem dla niej z utraceniem przez nią płynności finansowej oraz realnym ryzykiem ogromnego zadłużenia, a w konsekwencji konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W takiej sytuacji nawet uwzględnienie skargi może spowodować nieodwracalną szkodę dla Skarżącej"

Odmawiając wstrzymania zaskarżonego postanowienia Sąd pierwsze instancji wskazał, że swoich ogólnikowo sformułowanych argumentów Skarżąca nie poparła stosownymi dokumentami obrazującymi jej sytuację majątkową na dzień złożenia wniosku, które pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych we wniosku, ograniczając całe uzasadnienie wniosku do twierdzeń zacytowanych w całości powyżej. Tymczasem uzasadnienie wniosku, jak podkreślił Sąd, powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 4 maja 2022 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż niewstrzymanie zaskarżonego postanowienia nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.

Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie wykazała, że w niniejszej sprawie na wskutek jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżąca we wniosku wprawdzie przytoczyła ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które - jej zdaniem - potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie (tj., zajęcie ruchomości i rachunku bankowego, utratę płynności finansowej, konieczność ogłoszenia upadłości). Nie przedłożyła jednak żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby powyższe okoliczności i tym samym wskazywałaby na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w efekcie wykonania kwestionowanego postanowienia.

Także w orzecznictwie podnosi się, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" i "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne – CBOSA). Samo powołanie się we wniosku na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, z kolei w żaden sposób nie uzasadniają żądania wniosku.

Sąd nie ma też obowiązku ustalać, czy wynikająca z postanowienia kwota jest wartością, której utrata stanowi znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku Skarżącej nie spełnia wymogów pozwalających na przyznanie jej ochrony tymczasowej. Obowiązkiem Skarżącej było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania zaskarżonego postanowienia, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżąca wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymaga się wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy niż od osób niezajmujących się zawodowo prawem. Taki pełnomocnik powinien wiedzieć, jakie są skutki braku wskazania konkretnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu oraz braku poparcia twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia stosownymi dokumentami źródłowymi. Wiedza ta z pewnością była i jest znana pełnomocnikowi Skarżącej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.