Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2166/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1-2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3-4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. D. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako GITD - decyzją z dnia

[...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1, 2 art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) – dalej jako p.r.d. - art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) – dalej jako u.d.p. - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nakładającą na D. D., karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

W dniu [...] października 2013 r. na drodze krajowej nr [...], o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś do 10t, w miejscowości P., zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy, składający się z 2-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] nr. rej. [...] oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr. rej. [...], kierowany przez D. D.

W dniu kontroli przewożony był ładunek – saletra amonowa w workach 500 kg, stanowiąca, wg ustaleń kontroli, ładunek podzielny, z miejscowości W. do miejscowości R. Przeprowadzono ważenie pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów. Ważenie wykonano wagami do pomiarów statycznych typu SAW 10C kl. dokładności IIII o nr. fabrycznych CH953321 i CH953322 posiadających aktualne świadectwa legalizacji ponownej. Kierującemu pojazdem przedstawione zostały świadectwa legalizacji wag i przymiaru wstęgowego, świadectwo wzorcowania wysokościomierza oraz protokół pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia oraz zapoznano z zasadami przeprowadzania kontroli. Z kontroli sporządzono protokół, który kierujący podpisał nie zgłaszając uwag.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenia dopuszczalnych nacisków pojedynczej osi napędowej ciągnika siodłowego o 2,75t (ustalono nacisk 12,75t. Kierowcę poinformowano o możliwości powtórzenia ważenia, lecz wniosku takiego nie zgłosił. W związku z powyższym organ stwierdził wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez koniecznego zezwolenia kat. VII.

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. poinformowano D. D. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o przysługujących prawach strony wzywając do przedstawienia dowodów na istnienie przesłanek z art. 140aa ust. 4 u.d.p.

Strona w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. wskazała, że nie miała wpływu na dokładne rozmieszczenie ładunku na skrzyni ładunkowej pojazdu, ponieważ sposób załadunku wymagał jej obecności w kabinie kierowcy. Nie miała również możliwości dokonania pomiaru osiowego nacisku pojazdu poza miejscem załadunku ani po jego opuszczeniu. Przy wyjeździe kierowca miał jedynie możliwość sprawdzenia masy całkowitej pojazdu (zważenia całego pojazdu). Załadunek odbywał się od góry ze zsypów bezpośrednio do worków (bigbag) umieszczanych kolejno na pojeździe.

W tym stanie faktycznym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] stycznia 2014 r. decyzję nakładającą na D. D. karę pieniężną w kwocie łącznej 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ odnosząc się do wyjaśnień strony, zaznaczył, że na etapie załadunku przewoźnik i załadowca powinni ze sobą współpracować, tak by w wyniku ich działań nie doszło do naruszenia prawa. Organ stwierdził, że skarżący poruszał się pojazdem nienormatywnym, którego nacisk na pojedynczą oś napędową, jak ustalono w toku kontroli, wynosił 12,75t. przekraczając tym samym dopuszczalne normy na wskazanej drodze o wartość 2,75 t, tj. o 27,5%. Organ wskazał, że zgodnie załącznikiem nr 1 do p.r.d. do zezwolenia kategorii VII, zakwalifikowane są również pojazdy nienormatywne o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t. Organ przytoczył treść przepisów p.r.d., zgodnie z którymi karę pieniężną, ustala się za brak zezwolenia kategorii VII: gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% - w wysokości 500 zł; gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% - w wysokości 2.000 zł; oraz w pozostałych przypadkach w wysokości 15.000 zł (zezwolenie kat VII).

W ocenie organu przedstawiona argumentacja strony nie uzasadniała zwolnienia jej od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przy przewozie ładunku podzielnego.

W dniu [...] marca 2014 r. D. D. złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi tendencyjne, nieobiektywne i stronnicze rozpatrzenie wniosku z [...] stycznia 2014 r.. Skarżący wskazał na fakt, że dochował należytej staranności podczas wykonywania transportu. Podniósł również, że podczas kontroli, Inspektor ITD nie okazał świadectwa legalizacji wag, polecając jedynie podpisanie protokołu nie umożliwiając zapoznanie się z jego treścią. Zwrócił też uwagę na fakt, iż w trakcie kontroli dokonano wymiany baterii zasilających, bez późniejszej kalibracji wag.

W tych ustaleniach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny.

Odnosząc się do zarzutu nieokazania przez funkcjonariusza ITD świadectw legalizacji wag, organ wskazał, że skarżący podpisał oświadczenie, z którego treści wynika okazanie świadectw legalizacji wag użytych do kontroli, a także protokołu z pomiaru pochylenia stanowiska do ważenia pojazdów. Ponadto w załączeniu do zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2013 r., D. D. także zostały doręczone świadectwa legalizacji ww. wag oraz kopia protokołu kontroli, co pozwało na zapoznanie się z nimi i wypowiedzenie się na ich temat, przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie.

Organ odwoławczy rozpatrując sprawę nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania administracyjnego wynikających z art. 140 aa ust. 4 p.r.d. W ocenie GITD nie sposób uznać nawozu przewożonego w workach, ani za drewno, ani za materiał sypki – "który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały", ze względu na sposób przewozu ww. materiału.

Analizując przesłankę dochowania należytej staranności, organ odwoławczy uznał, że oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy przyjąć zaostrzony wzorzec staranności. Podmiot ten musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa, a jakakolwiek niewiedza stanowi jedynie okoliczność obciążającą.

W odniesieniu do przesłanki "braku wpływu" na powstanie naruszenia organ odwoławczy wskazał na stanowisko zawarte w orzecznictwie, zgodnie z którym jest to sytuacja, gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika, lub za jego powstanie winę ponosi wyłącznie osoba trzecia. W sprawie niniejszej organ wskazał, że zastosowane przez skarżącego środki w celu zapewnienia zgodności przewozu z obowiązującymi przepisami okazały się niewystarczające. Jak wyjaśnił organ podmiot wykonujący przejazd powinien posiąść wiedzę, na temat parametrów i właściwości ładunku oraz pojazdu, którym będzie przejazd wykonany, a następnie wystąpić o stosowne zezwolenie.

W niniejszej sprawie organ zauważył, że pomiędzy zachowaniem skarżącego, a stwierdzonym naruszeniem istniał związek przyczynowy.

Od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. D. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc na podstawie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. o umorzenie wszczętego postepowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono że w niniejsze sprawie kierujący zachował należytą staranność przy realizacji czynności związanych z przejazdem, a także nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Wskazane przy tym zostało, że załadunek na terenie firmy A. S.A. w W. był prowadzony przez personel ww. firmy i przy użyciu stacjonarnego zsypu bezpośrednio do opakowań ustawionych na naczepie. Wymagało to obecności kierowcy w pojeździe w celu przemieszczenia go pod zsypem. Kierowca mógł jedynie zwrócić się do personelu ładującego o równomierne rozmieszczenie worków, co uczynił. Podniesiono również, że na trasie przejazdu kierujący nie miał możliwości sprawdzenia rozłożenia ładunku i jego nacisku na poszczególne osi przy użyciu wagi, a wyniku kilkukrotnego, ostrego hamowania, przewożony ładunek mógł nieznacznie się przesunąć.

D. D. wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do podniesionego argumentu o braku ponownej kalibracji wagi po wymianie baterii, co mogło podważać prawidłowość dokonanego pomiaru.

Powołując na protokół kontroli skarżący podniósł, iż nie miał możliwości faktycznego zapoznania się z jego treścią. Funkcjonariusz ITD polecił kierującemu jedynie podpisanie kompletu dokumentów. Protokołowi kontroli zarzuca również sporządzenie go w sposób wadliwy, gdyż w kolumnie "opis stwierdzonego naruszenia" powołane zostały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ze wskazaniem na Dziennika Ustaw z 2005 r. nr 108 poz. 908.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie omawiając niezasadność zarzutów skargi. Wskazał przy tym, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia.

Jednym z zarzutów skarżącego, był ten, iż w trakcie kontroli pojazdu były wymieniane baterie zasilające w wagach użytych do kontroli. Zarzut ten był podnoszony już w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz ponowiony w skardze.

Organ odwoławczy, zauważając w uzasadnieniu decyzji przedmiotowy zarzut skarżącego, w ogóle się do niego nie odniósł. W związku z tym, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ odwoławczy nie przeprowadził sam lub w trybie art. 136 k.p.a. żadnych ustaleń odnośnie do tej okoliczności wskazującej na to, jakie ewentualne znaczenie miałoby wymienianie baterii w wagach w czasie kontroli pojazdu i w jakim momencie kontroli wymiana ta miała miejsce. Innymi słowy, jeżeli faktem jest, że baterie zasilające wagi były wymieniane, to jakie znaczenie mogło to mieć na wyniki wskazań wag.

Zgodnie z pkt 4.1 Instrukcji Obsługi wag SAW 10C – jeżeli akumulatory rozładują się bardziej, waga wyłącza się automatycznie. Dalsza eksploatacja takiej baterii jest niemożliwa. Stosownie natomiast do pkt 2.2 Załącznika PTB do Świadectwa Homologacji załączonego do Instrukcji Obsługi wag użytych do kontroli pojazdu – w momencie, gdy napięcie dostarczane przez akumulatory spadnie poniżej określonej wartości, pomiar wagi jest niemożliwy. Natomiast zgodnie z pkt 3.2 Instrukcji Obsługi wag, przed włączeniem wagi należy upewnić się, że na wadze nie ma żadnego obciążenia.

Jeżeli zatem faktem było, iż w czasie kontroli akumulatory wag musiały zostać wymienione z powodu ich wyczerpania lub dlatego, że wartość ich napięcia spadła poniżej dopuszczalnej wartości, wyjaśnienia również wymagało, czy po wymianie akumulatorów nie włączono wag ponownie wtedy, gdy kontrolowany pojazd nadal się na nich znajdował, a z protokołu kontroli wynika, że ważenie pojazdu zostało przeprowadzone jednokrotnie, a więc pojazd nie najeżdżał na wagi więcej niż jeden raz.

Instrukcja Obsługi wag użytych do kontroli pojazdu nie jest przepisem prawa, jednakże określa zasady używania tych przyrządów kontrolnych. Jeżeli więc zgodnie z tą instrukcją spadek napięcia na akumulatorach wag poniżej pewnej wartości lub ich całkowite rozładowanie powoduje, zgodnie z Instrukcja Obsługi wag, niemożność dokonania pomiaru, to ustalenie okoliczności wymiany akumulatorów zasilających te wagi i tego, w którym momencie kontroli akumulatory były wymieniane, miało istotne znaczenie dla ustalenia wyników pomiaru.

Skargę oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można natomiast przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stwierdzając zatem naruszenie przepisów postępowania, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej dokona powtórnie ustaleń materialnoprawnych mając na względzie cały zgromadzony materiał dowodowy z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów skarżącego, czy faktycznie akumulatory w wagach użytych do kontroli były wymieniane, a jeżeli tak, to w jakim momencie kontroli ta wymiana nastąpiła.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.