Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1714/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Cudak, Sędziowie W. Jarzębowski (spr.), B. Klimowicz, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi M. W. i M. W. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1714/02

Uzasadnienie

Urząd Skarbowy Ł.-P. decyzją z dnia [...] określił M. i M. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie [...], zaległość podatkową w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że małżonkowie W. z naruszeniem art.26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych odliczyli od dochodu przed opodatkowaniem kwotę [...] z tytułu renty wypłaconej jednorazowo w dniu [...]. Umowa renty została zawarta w formie aktu notarialnego na okres [...] lat ([...] i [...]), na jej podstawie podatnicy zobowiązali się do świadczeń miesięcznych po [...] na rzecz małoletniej K. W., a wypłata świadczeń za 12 miesięcy każdego roku miała nastąpić w łącznych kwotach po [...] do 30 grudnia każdego roku. Jednorazowa wypłata kwoty świadczeń należnych za cały rok podatkowy nie pozwala na uznanie, iż zawarta umowa jest umową renty określoną w art.903 Kodeksu cywilnego.

W odwołaniu od tej decyzji podatnicy zarzucili naruszenie art.26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art.120, art.121, art.122, art.180 i art.187 Ordynacji podatkowej przez błędną ocenę umowy renty i odmówienie świadczeniom z niej wynikającym cech okresowości. Z przedstawionej organowi podatkowemu umowy wynika, że umowa zawarta została na [...] lata i strony przewidziały w niej płatność [...] miesięcznych. Podatnicy zobowiązali się zatem do świadczeń okresowych. Dla takiej oceny nie ma znaczenia określenie sposobu wykonania umowy polegającego na płatności wszystkich miesięcznych rat renty jednorazowo pod koniec roku.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję podzielając wnioski organu I instancji, iż sporna umowa z dnia [...] nie jest umową renty, gdyż świadczenia na jej podstawie spełniane nie cechowały się okresowością. Z treści umowy wynika, że rentodawcy zobowiązali się do wypłaty w ciągu [...] lat kalendarzowych po jednym świadczeniu w ciągu każdego roku i w taki sposób umowa została wykonana. Przez umowę renty, o której mowa w art.26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy rozumieć umowę renty określoną w art.903 i nast. Kodeksu cywilnego. Ponadto według organu odwoławczego brak było przyczyn zobowiązania się przez podatników do ustanowienia renty na rzecz małoletniej K. W. Z wyjaśnień pełnomocnika strony wynika, że pieniądze przekazywane na rzecz małoletniej zostały przeznaczone na zaspokojenie jej bieżących potrzeb. Jednakże rentobiorczyni nie znajdowała się w niedostatku. Pozostawała pod pieczą swych rodziców, pracujących i posiadających stałe źródła dochodu, a więc mających możliwość zapewnienia egzystencji i zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb swoich i małoletniej córki. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, iż sytuacja K. W. i jej rodziców nie odbiegała od sytuacji finansowej wielu innych rodzin. Nie wystąpiły też żadne nadzwyczajne zdarzenia losowe np. wypadek lub nagła choroba, związane z dodatkowymi wydatkami, które mogłyby usprawiedliwić ustanowienie renty prywatnej.

W skardze na powyższa decyzję, wnosząc o jej uchylenie, małżonkowie W. powtórzyli zarzuty i argumenty sformułowane w odwołaniu podkreślając błędną ocenę przez organy podatkowe spornej umowy, jako przewidującej przez skarżących obowiązek świadczeń jednorazowych w każdym z [...] lat, skoro z jej treści wynika, iż została zawarta na [...] lata i przewidywała świadczenia miesięczne, a zatem wystąpiły [...] okresy płatności renty. Skarżący dodali, iż w [...] zasięgnęli informacji w urzędzie skarbowym odnośnie praktyki stosowania prawa w kwestii odliczeń z tytułu świadczeń rentowych i uzyskali informację, że zawarcie umowy renty z [...] okresami płatności, wypłaconej [...] w roku będzie ich uprawniało do odliczenia wydatku. Po udzieleniu podatnikowi takiej informacji organ podatkowy nie powinien wyciągać wobec skarżących negatywnych konsekwencji tylko i wyłącznie z powodu zmiany interpretacji przepisów przez Ministerstwo Finansów. Przedmiotowa umowa renty spełnia warunki przewidziane w art.903 Kodeksu cywilnego, zaś jej "causa" została sprecyzowana w wyjaśnieniach podatników oraz matki rentobiorczyni. Skarżący powołali się też na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi, wydany w innej sprawie ale w analogicznym stanie faktycznym, w który Sąd uznał, że umowa renty zawarta na okres [...] lat z [...] okresami płatności po [...] w każdym roku jest umową renty, a zatem w kontekście realizacji przedmiotowej umowy nawet uznanie, ze faktycznie były [...] okresy płatności renty – po jednym na koniec każdego roku, nie odbierało spornemu świadczeniu cechy świadczenia rentowego.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Organy podatkowe miały podstawy do zanegowania zgodności z art.26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.jedn. z 1993 r.Dz.U. Nr 90, poz.416 ze zm.) w skrócie updof, dokonanego przez skarżącego odliczenia od dochodu przed opodatkowaniem kwoty [...], chociaż według Sądu nie jest trafne uzasadnienie decyzji organów. Odliczenie tej kwoty dokonane w rocznym zeznaniu podatkowym wynikało z uznania jej przez skarżących za rentę spełniającą wymogi art.903 – 907 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art.26 ust.1 pkt 1 updof podatnik ma prawo odliczyć od dochodu m.in. kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów. Ustawodawca nie zdefiniował na potrzeby ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcia "renty", ale nie budzi wątpliwości, iż chodzi o umowę nazwaną uregulowaną w art.903 – 907 Kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z tymi przepisami cechą charakterystyczną umowy renty jest to, że świadczenia, które strona zobowiązana ma świadczyć na rzecz strony uprawnionej:

- mają charakter okresowy,

- są to świadczenia w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku,

- rozmiary świadczeń są z góry określone w umowie.

Okresowość umowy renty polega zarówno na tym, że umowa musi obowiązywać przez pewien określony okres czasu, skoro jej wykonanie nie polega na świadczeniu jednorazowym, jak i na tym, że poszczególne, wynikające z umowy świadczenia będą spełniane w wyznaczonych w umowie okresach czasu. Świadczenia obciążające skarżących wynikające z umowy z dnia [...] miały charakter okresowy, ich rozmiar został z góry określony, bowiem jak wynika z jej treści podatnicy zobowiązali się do miesięcznych świadczeń po [...]. Strony umowy przewidziały skapitalizowanie tych świadczeń w każdym roku kalendarzowym i wypłatę ich w jednej zsumowanej kwocie pieniężnej. Taki sposób wykonania umowy nie odbiera przewidzianym w niej świadczeniom charakteru okresowego. W tej sprawie nie miałoby to zresztą istotnego znaczenia bowiem nawet przyjęcie, iż rzeczywistą intencją stron umowy było zawarcie jej na [...] lata i określenie w czasie jej trwania [...] rocznych okresów świadczenia nie odbierałoby umowie cechy okresowości. Przepisy Kodeksu cywilnego stawiając przed umową renty wymóg okresowości świadczeń nie określają ich minimalnej ilości. Zależy to od konkretnej sytuacji. Ogólnie można powiedzieć, że im dłuższy czas trwania umowy, tym mniejsza może być ilość przewidzianych w niej okresów spełniania świadczeń. Umowa zawarta na okres [...] lat i przewidująca w tym czasie [...] roczne okresy płatności jest umową renty w rozumieniu art.903 Kodeksu cywilnego.

Należy jednak zwrócić uwagę na jeszcze jeden nie rozważany do tej pory aspekt związany z umową renty. Realne zobowiązanie się przez jedną ze stron umowy renty do spełniania określonych świadczeń okresowych na rzecz drugiej strony może nastąpić przed rozpoczęciem umówionego okresu świadczenia, bowiem istota tego stosunku obligacyjnego polega na tym, że jedna strona zobowiązuje się, że będzie spełniała uzgodnione z druga stroną świadczenia. Przedmiotowa umowa zawarta została [...], a zatem po zakończeniu [...] przewidzianych w niej miesięcznych okresów płatności i po rozpoczęciu ostatniego okresu tego roku kalendarzowego. Z tego właśnie względu spełnionych w [...] i odliczonych od podatku świadczeń nie można uznać jako rentowych. Przeszkód takich nie byłoby wtedy, gdyby umowa zawarta została przed dniem [...], a zatem przed rozpoczęciem pierwszego wynikającego z niej okresu płatności. Możliwe byłoby też uznanie częściowe dokonanego odliczenia, w zakresie dotyczącym świadczeń związanych z okresami przed zawarciem umowy, gdyby zawarta została w trakcie [...] ale wcześniej, przed rozpoczęciem chociaż niektórych okresów.

Prócz tego, jak wynika z treści aktu notarialnego – umowy z dnia [...]- małoletnia K. W. urodziła się w dniu [...], a zatem skarżący nie mogli skutecznie zobowiązać się do wypłacania renty osobie, której nie było na świecie. Dotyczy to czterech pierwszych miesięcy [...]. Gdyby okazało się, że małoletnia urodziła się dopiero w [...], jak wynika z pisemnego oświadczenia jej matki z dnia [...](k.37), to ten dodatkowy argument wykluczający prawidłowość odliczenia od dochodu dotyczyłby całej kwoty[...].

Z powyższych względów należało skargę oddalić na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).