Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 721/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a i pkt 35b, art. 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. NSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 988/14 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. R. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. , sygn. akt III SA/Rz 1017/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] czerwca 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym oddalił skargę.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] lutego 2014 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego w M. przeprowadził kontrolę wyjeżdzającego z terytorium RP pięcioosiowego pojazdu członowego w postaci trzyosiowego ciągnika samochodowego marki D. nr rej. [...] wraz z dwuosiową przyczepą marki G. nr rej. [...]. W wyniku pomiaru wymiarów (długości, wysokości i szerokości) pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm: długości o 270 cm (16,36 %), wysokości o 48 cm (12%) oraz szerokości o 133 cm (52,16%) tj., że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim wymaga zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego. Podczas kontroli kierujący pojazdem okazał kontrolującemu funkcjonariuszowi Służby Celnej zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VI na okres 6 miesięcy w terminie od [...] lutego 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. wystawione w dniu [...] stycznia 2014 r. przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału w O., jednak było ono nieodpowiednie do stwierdzonego naruszenia. Skontrolowanym pojazdem był przewożony ładunek podzielny umieszczony w dwóch skrzyniach.

Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie, a następnie decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nałożył na ww. przewoźnika karę pieniężną w wysokości 15000 zł, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.), za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym bez zezwolenia określonej kategorii.

Po rozpatrzeniu odwołania J. R. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 2 pkt 35a p.r.d. zawierający definicję pojazdu nienormatywnego oraz art. 64 p.r.d. dotyczący zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii organ wskazał, że stosownie do art. 140aa ust. 1 i ust. 2 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Służby Celnej.

Organ wskazał, że normy parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951 ze zm.). W § 2 tego rozporządzenia wyznaczone zostały maksymalne wymiary pojazdów w tym: długość pojazdu członowego 16,50 m, szerokość 2,55 m i wysokość 4,00 m, zaś § 3 wyznacza dopuszczalne wielkości masy całkowitej pojazdów poruszających się po drogach na terytorium RP. W okolicznościach sprawy stwierdzono, że długość pojazdu członowego wynosiła 1920 cm, co oznacza przekroczenie normy o 270 cm, wysokość wynosiła 448 cm i przekroczyła normę o 48 cm, zaś szerokość pojazdu wynosiła 388 cm przekraczając wielkość dopuszczalną o 133 cm. Podczas kontroli granicznej ustalono parametry pojazdu członowego, które wskazywały na wymóg posiadania zezwolenia kategorii VII. W związku z powyższym pojazdem tym dozwolony był przewóz wyłącznie ładunku niepodzielonego, tj. ładunku, który nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Tymczasem odwołujący dysponował zezwoleniem kategorii VI, które uprawnia do poruszania się pojazdem i drogami określonymi w załączniku nr 1 do ustawy pod lp. 6 jak też, w myśl art. 64 c ust. 6 p.r.d. – pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii V (lp. 5 załącznika nr 1). Nadto odwołujący przewoził kontrolowanym pojazdem ładunek umieszczony w dwóch skrzyniach, a więc ładunek podzielony, naruszając tym samym art. 64 ust. 2 p.r.d. W związku z tym J. R. zasadnie został obciążony karą pieniężną za przejazd bez zezwolenia kategorii VII.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. R. (dalej skarżący) wniósł o uchylenie decyzji w całości ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie podczas kontroli granicznej ustalono parametry poddanego kontroli nienormatywnego pojazdu członowego, które wskazywały na wymóg posiadania zezwolenia kategorii VII. Długość pojazdu członowego wynosiła 1920 cm, co oznacza przekroczenie normy o 270 cm (16,36%), wysokość wynosiła 448 cm i przekroczyła normę o 48 cm (12%), natomiast szerokość pojazdu wynosiła 388 cm przekraczając wielkość dopuszczalną o 133 cm (52,16%). Wobec powyższego pojazdem tym dozwolony był przewóz wyłącznie ładunku niepodzielnego, tj. ładunku, który, zgodnie art. 2 pkt 35b p.r.d. nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Tymczasem skarżący dysponował zezwoleniem kategorii VI, które uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi w załączniku nr 1 do ustawy pod Ip. 6, jak również, w myśl art. 64c ust. 6 ustawy - pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii V (Ip. 5 załącznika nr 1). Ponadto przewoził on kontrolowanym pojazdem ładunek umieszczony w dwóch skrzyniach, a więc ładunek podzielny, naruszając tym samym przepis art. 64 ust. 2 p.r.d. Słusznie zatem, stosownie do przepisu art. 140ab ust. 3 lit. c oraz ust. 2, w związku z art. 64 ust. 2 p.r.d. obciążony został karą pieniężną za przejazd bez zezwolenia kategorii Vll.

Zdaniem Sądu I instancji fakt posiadania przez stronę zezwolenia kategorii VI, które nie uprawniało do przejazdu pojazdem o ustalonych w trakcie kontroli parametrach, w żadnej mierze nie wpływa na zmianę sposobu ustalania rzeczywistych parametrów pojazdu oraz wyliczania stopnia przekroczenia wielkości dopuszczalnych. Z samej definicji pojazdu nienormatywnego (art. 3 pkt 35a p.r.d.) wynika, że przekroczenia w zakresie wymiarów pojazdu odnosi się do wielkości dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy. W wykonaniu postanowień przepisu art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w którym określił miedzy innymi dopuszczalne wymiary poszczególnych rodzajów pojazdów, dopuszczalne masy całkowite oraz dopuszczalne naciski osi pojazdów. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013r., poz. 951): długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego - 16,50 m. Wg § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, § 45 ust.3 pkt. 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m (...). zaś w myśl § 2 ust 4 wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 11, nie może przekraczać 4 m.

Według Sądu I instancji zarzut naruszenia art. 140aa ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 64 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe przyjęcie przez organ, że w niniejszej sprawie doszło do przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego był niezasadny. Bezspornie przewożony ładunek był podzielony na dwa mniejsze, zapakowane do dwóch skrzyni, co przesądza o jego podzielnym charakterze. Związek funkcjonalny tych dwóch skrzyni ze sobą akcentowany przez skarżącego po pierwsze jest niewykazany – brak na to jakichkolwiek dowodów, informacji o rodzaju ładunku, po drugie nie ma znaczenia w kontekście ustawowej definicji ładunku niepodzielnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie podzielił stanowiska skarżącego, co do dochowania przez przewoźnika należytej staranności i braku wpływu na stwierdzone naruszenie. Organ administracji odnosząc się do argumentacji skarżącego zasadnie uznał brak podstaw do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Jednocześnie w ocenie Sądu I instancji brak było także podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. – okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, miał wpływ na powstanie naruszenia.

Zdaniem Sądu I instancji celne słusznie przyjęły, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, nie usprawiedliwiają powstania naruszenia, a tym bardziej nie świadczą o dochowaniu należytej staranności w realizacji przez podmiot wykonujący przejazd czynności związanych z przewozem, jak również nie uprawdopodobniają, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który zobowiązał się przetransportować powinien był podjąć kroki, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywnym. Natomiast sposób doboru określonych środków (stworzenia własnych procedur załadunku, szczegółowa organizacja pracy, ustalenie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną podmiotu wykonującego tenże przejazd.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie na kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.:

a) art. 2 ust. 35 a ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej jako "u.p.r.d.") przez błędną wykładnię prowadzącą do niewłaściwego zastosowania art. 140aa ust. 1 u.p.r.d., art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. i art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c u.p.r.d. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (dalej jako "rozporządzenie") polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia dotyczące maksymalnych wymiarów pojazdu normatywnego, z pominięciem norm przewidzianych w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wyliczenia przekroczenia dopuszczalnych norm oraz wymierzenia kary,

b) art. 64 ust. 2 u.p.r.d. oraz art. 140 ab ust. 2 u.p.r.d. przez błędną ich wykładnię w konsekwencji wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy przewożony ładunek był ładunkiem niepodzielnym.

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi z powodu niedostrzeżenia przez Sąd orzekający, iż organy administracji naruszyły przepisy prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a pod uwagę bierze z urzędu jedynie nieważność postępowania - z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wystąpienia których w niniejszej sprawie nie dopatrzono się. Naczelny Sąd Administracyjny orzekał zatem w granicach związania granicami skargi kasacyjnej.

Związanie skargą kasacyjną oznacza natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy, na których oparto skargę kasacyjną nie uzasadniają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Rozpoznawana skarga kasacyjna J. R. została oparta na zarzucie naruszenia przepisów postępowania oraz naruszeniu przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut ten nie jest zasadny. W treści tego zarzutu strona podnosi, że Sąd I instancji bezzasadnie podzielił stanowisko organu, iż przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym. Zdaniem Sądu II instancji, wbrew tym zarzutom w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt umieszczenia przewożonego towaru w dwóch skrzyniach, co wynika z fotografii znajdujących się w aktach sprawy. Niewątpliwie świadczy to o tym, iż ładunek był podzielny. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku skoro przewożony ładunek był podzielony na dwa mniejsze, które były zapakowane do dwóch skrzynek zatem przesądza o jego podzielnym charakterze. Natomiast twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, że przewożono maszynę wraz ze sterownikiem elektronicznym, oraz , że urządzenie sterujące było połączone z maszyną kablami elektrycznymi nie znajdują swego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Okoliczność ta została podniesiona dopiero w skardze kasacyjnej i nie była znana Sądowi I instancji. Nie zmienia to jednak zasadniczej oceny, że sam fakt umieszczenia przewożonego towaru w dwóch oddzielnych skrzyniach jednoznacznie wskazuje na niespełnienie warunku określonego w art. 2 pkt 35b p.r.d. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw aby przyjąć, że ustalenia faktyczne zostały przez organy celne poczynione wadliwie. W konsekwencji w sprawie nie doszło do naruszenia ani art. 7 k.p.a. ani też art. 77 i art. 107 k.p.a.

Nieuzasadnione są także zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. W skrócie rzecz ujmując sprowadza się on do zakwestionowania sposobu liczenia przekroczenia dopuszczalnych norm dotyczących wymiarów pojazdu. Skarżący kasacyjnie wywodzi, że dokonując prawidłowej wykładni przepisu art. 2 pkt 35a p.r.d. przyjąć należało, iż zastosowanie powinny mieć normy, które wynikają z zezwolenia kategorii VI, a które zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym. Liczenie procentu przekroczenia dopuszczalnych norm powinno uwzględniać fakt, że skarżący posiada zezwolenie kategorii VI, które uprawnia go do poruszania się pojazdem nienormatywnym o określonych wymiarach w załączniku nr 1 do ustawy. Podczas kontroli pojazdu wykazano, że jego wymiary wynoszą 19,20 m długości, 3,88 m szerokości oraz 4,48 m wysokości. Kasator podnosi, że w tej sytuacji dopuszczalnymi normami były normy wynikające z zezwolenia kategorii VI, określone w załączniku nr 1 do ustawy, a nie normy określone w w/w rozporządzeniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez kasatora wykładnia przepisu art. 2 pkt 35a p.r.d. jest błędna. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że fakt posiadania przez stronę zezwolenia kategorii VI pozostaje bez wpływu na sposób ustalenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu w sytuacji , gdy wymiary pojazdu wyliczone podczas kontroli przekroczyły parametry tzw. "dozwolone" czyli określone posiadanym przez stronę zezwoleniem.

W tym wypadku kontrolowany przejazd był wykonywany bez zezwolenia wymaganej kategorii - w rozpoznawanej sprawie z uwagi na zmierzone parametry pojazdu była to kategoria VII, co nie oznacza, że posiadane przez stronę zezwolenie kategorii VI utraciło ważność. Natomiast zezwolenie to nie uprawniało do przejazdu pojazdem o wymiarach większych niż określone w zezwoleniu. Skoro doszło do ujawnienia przekroczenia parametrów wynikających z zezwolenia kategorii VI , zatem przewoźnik winien wykazać innym zezwoleniem czyli zezwoleniem kategorii VII czego nie uczynił.

Reasumując, trafny był wniosek organów zaakceptowany przez Sąd I instancji, że tak ustalone fakty dawały podstawę do nałożenia na J. R. kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł na podstawie 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. jak za brak zezwolenia kategorii VII, gdyż w takich gabarytach mieścił się poddany kontroli zespół pojazdów przewożący ładunek podzielny, co szczegółowo i poprawnie omówił Sąd I instancji, a czego skarga kasacyjna nie podważyła.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.