Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 44/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 1, 2, 3, 3a, 5
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1376
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 4, art. 5, art. 6, art. 13, art. 16
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M. K. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M. K. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2012 r. i stwierdza, że bezczynność Komornika Sądowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M. K. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 grudnia 2012 r., przesłanym faksem do kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. – M. K., K. B. wniósł o udostępnienie informacji publicznej w zakresie liczby otrzymanych do wykonania orzeczeń sądowych, o roszczenia pieniężne i niepieniężne, o zabezpieczenie roszczeń oraz innych tytułów do wykonania wydanych na podstawie odrębnych przepisów, a także liczby sporządzonych protokołów stanu faktycznego przed wszczęciem procesu sądowego lub przed wydaniem orzeczenia na zarządzenie sądu lub prokuratora, ze wskazaniem w jaki sposób i z jakim efektem orzeczenia te zostały załatwione, jak również podania, na jakim etapie są niezałatwione orzeczenia, w tym wyodrębnienie spraw, które są spoza właściwości Sądu Rejonowego w Z. z zaznaczeniem, we wszystkich przywołanych wyżej sprawach, sygnatur akt sądowych i komorniczych. Ponadto wnioskodawca wniósł o podanie powyższych informacji z uwzględnieniem okresów od 3 lipca do 14 sierpnia 2012 r.; od 16 sierpnia do 14 września 2012 r.; od 17 września do 19 października 2012 r. Jako podstawę wniosku skarżący wskazał przepis art. 6 ust. 3 lit. d) i e) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

W skardze na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z., zawartej w piśmie z dnia 25 stycznia 2013 r., K. B. wniósł o zobowiązanie wymienionego Komornika do załatwienia wniosku z dnia 28 grudnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pomimo upływu 14-dniowego terminu, organ nie udzielił żądanej informacji publicznej i nie poinformował, że żądana informacja zostanie udzielona w innym terminie. Podniósł, że stosownie do dyspozycji zawartej w art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek, następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, a na podstawie art. 13 ust. 1 tej ustawy informacja ta jest udostępniana bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkami określonymi w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Komornik Sądowy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że do udzielenia informacji stanowiącej tajemnicę zawodową, organ egzekucyjny uprawniony jest jedynie w odpowiedzi na wezwanie Sądu bądź Prokuratora, który na podstawie art. 180 § 1 Kodeksu postępowania karnego, może wydać postanowienie o zwolnieniu z tajemnicy zawodowej. Dodał, że Komornik udziela stosownych informacji także na żądanie wierzyciela, którego roszczenie stwierdzone jest tytułem wykonawczym lub tytułem egzekucyjnym. Ponadto podniósł, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, organ egzekucyjny, który prowadzi egzekucję lub który jest właściwy do jej prowadzenia, udziela wierzycielowi informacji, czy przeciwko dłużnikowi prowadzone jest przez ten organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak, powiadamia go o stosowanych sposobach egzekucji oraz o wysokości wyegzekwowanych roszczeń, a także o aktualnym stanie sprawy (art. 760¹ k.p.c.). Podkreślił, że przekazanie informacji dotyczących oznaczenia konkretnych sygnatur komorniczych oraz przyporządkowanych do nich sygnatur sądowych wraz z informacjami dotyczącymi tego, na jakim etapie jest postępowanie i innych żądanych informacji, osobom nieupoważnionym lub postronnym narazić może na skargi stron na czynności komornika. Informacje nie podlegające tajemnicy zawodowej m.in. sprawozdanie statystyczne półroczne lub roczne, umieszczone jest natomiast na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej oraz właściwej Izby Komorniczej. Odnosząc się do zarzutu braku odpowiedzi na wniosek przesłany drogą telefoniczną (fax) wskazał, że w związku z niemożnością odczytania otrzymanego pisma, wniosek nie został zarejestrowany w Kancelarii tegoż Komornika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast stosownie do brzmienia art. 3 § 1 pkt 8 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów administracyjnych w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu. Chodzi zatem o bezczynność w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Z kolei po myśli art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na wstępie wyjaśnić należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M. K. w zakresie rozpoznania żądań zawartych we wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Sprawa z tego wniosku powinna była być zatem rozpoznana na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u. d. i p., na która zresztą wnioskodawca się powołał. Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno jej zakres podmiotowy (wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku- art. 4 ust. 1) i przedmiotowy (art. 1 ust. 1) oraz procedurę i tryb jej udostępniania (art. 6, art. 7 i art. 13).

W świetle przepisu art. 4 ust. 1 tej ustawy, według którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że komornik jest władzą publiczną i z tej racji obowiązany jest do udzielenia informacji publicznej, co potwierdza stosowne orzecznictwo (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 marca 2011 r. o sygn. akt II SO/Kr 23/10, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 stycznia 2004 r. o sygn. akt SK 26/03, OTK-A 2004/1/3) oraz przepisy art. 1, art. 2, art. 3, art. 3a i art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 231, poz. 1376 z późn. zm.), zgodnie z którymi komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym i wykonuje czynności na własny rachunek oraz prowadzi kancelarię komorniczą.

Z przywołanych przepisów wynika, że komornik sądowy ma status funkcjonariusza publicznego, a także jest organem władzy publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, co niewątpliwie pozwala umieścić go w kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania posiadanej informacji publicznej, o ile oczywiście informacja, o którą zwrócił się wnioskodawca ma walor informacji publicznej. Podstawowym zadaniem komornika jest wykonywanie orzeczeń sądowych i innych tytułów egzekucyjnych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz dokonywanie zabezpieczenia tych roszczeń. Egzekucja sądowa w sprawach cywilnych jest aktem władzy publicznej, ściśle powiązanym z prawem do sądu, a więc prawem do realizacji wyroku sądowego (art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Komornikowi w zakresie czynności egzekucyjnych przysługują uprawnienia do władczego kształtowania sytuacji innych podmiotów. Zgodnie z art. 758 Kodeksu postępowania cywilnego komornik jest szczególnego rodzaju organem egzekucyjnym wyposażonym przez państwo w określone władcze kompetencje zarówno wobec osób, jak i wobec innych instytucji publicznych (por. E. Wengerek, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, Warszawa 1998, s. 74). Został on upoważniony do nakładania kar, co jest atrybutem władzy publicznej. (art. 761 i art. 765 k.p.c.). Zarówno art. 758 k.p.c., jak i art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji podkreślają organizacyjne i funkcjonalne powiązanie komornika z władzą sądowniczą, a więc z konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej. Komornicy działają przy sądach rejonowych, nie wchodząc jednak w ich strukturę. Nie są też organem władzy sądowniczej z uwagi na odmienność funkcji, nie polegającej na wymierzaniu sprawiedliwości - art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Symbolicznym wyrazem publicznoprawnego statusu komornika jest prawo do używania pieczęci urzędowej z godłem państwa (art. 4 ustawy o komornikach i egzekucji). Komornika i strony postępowania egzekucyjnego (wierzyciela i dłużnika) nie łączy stosunek o charakterze prywatnoprawnym, lecz stosunek publicznoprawny.

W tym miejscu należy zauważyć, że działalność komornika mieści się w sferze działania Państwa określanej jako imperium. W zakresie stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej znajdą się zatem tylko te informacje, które dotyczą pełnienia funkcji publicznej przez komornika sądowego. Prowadzenie działalności na własny rachunek oznacza, że istnieje sfera działalności komornika niezwiązana z funkcją publiczną funkcjonariusza, poza zakresem czynności wykonywanych w ramach władztwa publicznego, gdzie komornik występuje jako równoprawny podmiot obrotu gospodarczego, czy strona stosunków cywilnoprawnych (np. koszt prowadzenia i wyposażenia kancelarii, jak również osiągane dochody), bowiem wykonuje on czynności w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek w celach zarobkowych.

W przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej podmiot, do którego wniosek taki został skierowany może dokonać następujących działań: udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia w formie czynności materialno-technicznej; poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 omawianej ustawy), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2); odmówić udostępnienia informacji lub umorzyć postępowanie, w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 stosownie do treści art. 16 u. d. i p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej; może również odmówić w drodze decyzji udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3. Przy czym działań tych należy dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z omawianej ustawy (art. 13 u. d. i p.).

Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 tejże ustawy. Zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności przykładowo wymienionych w art. 6 tej ustawy. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa on przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego.

Żądania wymienione we wniosku skarżącego mogą zostać zakwalifikowane do dwóch kategorii spraw spośród wymienionych w sposób przykładowy w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., tj. do informacji o przedmiocie działalności podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 oraz informacji wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c), jak również do informacji o stanie spraw przyjmowanych przez te podmioty (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d-f ).

Jednocześnie w tym miejscu należy wyjaśnić, że prawo do informacji publicznej, nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie bowiem z art. 5 u. d. i p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Z kolei stosownie do ust. 3 tego przepisu nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji.

Zatem, jak już wyżej wskazano, jeżeli żądana informacja stanowi informację publiczną to organ powinien ją udostępnić w formie i w sposób wskazany we wniosku. Natomiast jeżeli w ocenie organu, istnieją ustawowe przeszkody do udostępnienia informacji w określony sposób lub w określonej formie, bądź istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej, to zobligowany jest on do załatwienia wniosku w formie procesowej, a więc w formie decyzji.

Z przekazanych Sądowi akt wynika, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. nie udzielił odpowiedzi na wniosek K. B. z dnia 28 grudnia 2012 r. ani nie wydał decyzji. W związku z tym stwierdzić należało, że Komornik dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i w konsekwencji bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego. Jednocześnie za gołosłowne, bo nie znajdujące potwierdzenia w aktach należy uznać twierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że brak odpowiedzi na wniosek wynikał z niemożności odczytania otrzymanego drogą telefoniczną (fax) pisma.

Na podstawie cytowanego powyżej art. 149 § 1 w związku z art. 286 P.p.s.a., Sąd zobowiązał zatem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. do załatwienia wniosku skarżącego, a termin wykonania tego obowiązku wynika wprost z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w opisanych wyżej okolicznościach sprawy, brak było podstaw do przyjęcia takiej oceny. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł również o obowiązku zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100,- zł.