Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 589/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 ust. 1 pkt 2 i pkt 8, art. 63 ust. 2, art. 71 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
article: art. 110 sut. 1 pkt 9 w zw. z art. 113 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy egzaminatorów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 marca 2016 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 21 kwietnia 2015 r. (nr [...]) w sprawie skreślenia K. D. z ewidencji egzaminatorów.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją dnia 21 kwietnia 2015 r. (nr [...]) Marszałek Województwa [...] - działając na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 155) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) – orzekł o skreśleniu z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Marszałka Województwa [...], wpisanego pod numerem ewidencyjnym [...] – K. D. (zwanego dalej: "stroną", "skarżącym").

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 14 listopada 2014 r. Prokuratura Okręgowa w G. V Wydział Śledczy przekazała postanowienie (nr [...]) z dnia 20 sierpnia 2014 r. o oddaniu pod dozór Policji, zastosowaniu poręczenia majątkowego oraz zawieszeniu w czynnościach służbowych w związku z podejrzeniem K. D. o przestępstwo z art. 228 § 3 i 4 kodeksu karnego. Z otrzymanej w dniu 13 marca 2015 r. odpowiedzi Prokuratury wynika, iż ww. postanowienie o zastosowaniu środka zapobiegawczego jest aktualne, a wobec podejrzanego prowadzone są czynności procesowe mające związek ze stawianymi mu zarzutami. W związku z powyższymi ustaleniami pismem (nr [...]) z dnia 24 marca 2015 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia go z ewidencji egzaminatorów z powodu niespełnienia wymagań określonych w art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami.

Organ stwierdził, że rękojmia należytego wykonywania obowiązków wiąże się z pojęciem nieskazitelnego charakteru, a zatem takiego wizerunku egzaminatora, na którym nie ciążą żadne podejrzenia podważające wiarygodność, czy bezstronność. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2003 r. (sygn. akt II SA 395/01) organ wskazał, że rękojmię, o której mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (wówczas obowiązującej ustawy określającej zawód egzaminatora) odnieść można jedynie do osoby bez istotnych wad, która gwarantuje należyte wykonywanie swoich obowiązków. Obowiązki egzaminatora mają szczególny charakter, gdyż wiążą się z wymogiem pryncypialnej postawy, której cechą jest m.in. bezwzględne poszanowanie prawa. Obowiązki te mogą być zatem wykonywane jedynie przez osobę, której nie tylko kwalifikacje zawodowe, ale również postawa moralna nie budzą istotnych zastrzeżeń.

Wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy organ przyjął, że strona nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków, a tym samym nie spełnia warunku określonego w art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami, co w konsekwencji wypełnia dyspozycję przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji i zarzucając jej obrazę:

- prawa materialnego tj. art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ustalenie, iż skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków egzaminatora i oparcie decyzji na bezprawnym ustaleniu, iż postawienie zarzutów w postępowaniu karnym i zastosowanie środków zapobiegawczych decyduje o tym;

- naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 42 Konstytucji RP poprzez wydanie w sprawie decyzji pozostającej w sprzeczności z zasadą domniemania niewinności tj. uznanie, iż postawienie podejrzanemu zarzutów i zastosowanie środków zapobiegawczych świadczy o utracie przez skarżącego rękojmi należytego wykonywania obowiązków egzaminatora i podważa jego wiarygodność lub bezstronność;

- niewskazanie w decyzji, jaki jest cel skreślenia skarżącego z ewidencji egzaminatorów, jeżeli skarżący i tak nie może wykonywać tej funkcji z uwagi na zastosowane środki zapobiegawcze w postępowaniu karnym.

W ocenie odwołującego się dopiero skazanie prawomocnym wyrokiem karnym za popełnione przestępstwo powoduje możność uznania, że osoba taka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków egzaminatora, natomiast w przypadku postawienia jedynie zarzutów - niezależnie od przekonania organu - winna znaleźć zastosowanie zasada domniemania niewinności a postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone do momentu zakończenia postępowania karnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 marca 2016 r. (nr [...]) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 1 pkt 2 i art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 71 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów, w przypadku: 1/ śmierci egzaminatora; 2/ niespełniania przez niego co najmniej jednego z wymagań, o których mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1-9; 3/ nieprzedłożenia do dnia 7 stycznia każdego roku zaświadczenia potwierdzającego

uczestnictwo, w roku ubiegłym, w warsztatach, o których mowa w art. 62 ust. 3; 4/ dopuszczenia się rażącego naruszenia przepisów poprzez: a) wielokrotne przeprowadzenie egzaminu państwowego w sposób niezgodny z przepisami ustawy, b) przeprowadzenie egzaminu w przypadkach określonych w art. 57, c) potwierdzenie nieprawdy w dokumentach dotyczących egzaminu. Marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji: 1/ z urzędu; 2/ na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (ust. 2). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4 marszałek województwa wydaje decyzję administracyjną (ust. 3).

Przepis art. 58 ust. 1 ww. ustawy określa kwalifikacje jakie winien posiadać egzaminator, w tym m.in. winien on dawać rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków (pkt 8).

Organ stwierdził, że ww. przepis ustawy nie konstruuje prawnej definicji pojęcia "rękojmia należytego wykonywania obowiązków", jego znaczenie i zakres są jednak utrwalone zarówno w doktrynie prawa, jak też w dorobku judykatury. Pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków" należy odnosić, przynajmniej zasadniczo, do sfery moralno-etycznej. Na rękojmię należytego wykonywania obowiązków egzaminatora, o której mowa w ww. przepisie składa się zatem całokształt jego cech charakteru i właściwości osobistych, których suma daje gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie. Organ podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2003 r. (sygn. akt II SA 395/01) wskazał, iż "rękojmię, o jakiej mowa wart. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, odnieść można jedynie do osoby bez istotnych wad, która gwarantuje należyte wykonywanie swoich obowiązków. Obowiązki egzaminatora mają szczególny charakter, wiążą się z wymogiem pryncypialnej postawy, której cechą jest m.in. bezwzględne poszanowanie prawa. Uzasadnione jest z tego powodu stosowanie surowych kryteriów oceny osób, które ubiegają się o wpis do ewidencji egzaminatorów (...). Obowiązki te mogą być bowiem wykonywane jedynie przez osobę, której nie tylko kwalifikacje zawodowe, ale również postawa moralna nie budzą istotnych zastrzeżeń (...). W kontekście rękojmi, o jakiej mowa wart. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy, liczy się dotychczasowa postawa kandydata na egzaminatora, która wespół z osiągniętymi kwalifikacjami zawodowymi winna dawać przekonanie o należytym wykonywaniu przezeń swoich obowiązków. W szczególności cechy osobiste kandydata, potwierdzone jego dotychczasowym postępowaniem, winny wykluczać obawy o jego uczciwość, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm". Organ zauważył też, że powinność spełnienia przez egzaminatora kandydatów na kierowców kryterium "rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków" podyktowana jest charakterem funkcji przez niego sprawowanej. Z treści art. 110a ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika, że egzaminator w czasie wykonywania obowiązków zawodowych podlega ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu. Dlatego, jak każda osoba wykonująca funkcje publiczne, musi dawać rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków, gdyż od poziomu doświadczenia zawodowego egzaminatora oraz od jego rzetelności w wykonywaniu obowiązków zależy czy właściwa osoba uzyska uprawnienie w zakresie kierowania pojazdem samochodowym. Każde podejrzenie o nierzetelność w wykonywaniu obowiązków egzaminatora uprawnia do uznania, że egzaminator nie spełnia podstawowego warunku, tj. rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków. Osoba egzaminatora kandydatów na kierowców wobec faktu, że przy wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych podlega ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu, nie może z racji pełnionych zadań być dotknięta żadną skazą, która podważałaby zaufanie do niej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I GSK 625/10).

Organ zaznaczył, że choć ww. orzeczenia zostały wydane pod rządzami ustawy - Prawo o ruchu drogowym, które już nie obowiązują, to jednak pozostają nadal aktualne pod rządami ustawy o kierujących pojazdami, albowiem przepisy art. 58 i art. 71 regulują te kwestie w taki sam sposób. W tej sytuacji organ stwierdził, że postawienie egzaminatorowi zarzutów popełnienia kilku przestępstw polegających na przyjmowaniu korzyści majątkowych w zamian za pozytywne zaliczanie państwowych egzaminów na prawo jazdy osobom, które wręczyły wcześniej osobiście lub za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową, może spowodować utratę zaufania i wzbudzić obawę o jego uczciwość, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm, a także uzasadnioną obawę, że w ten sposób prawo jazdy mogłyby uzyskać osoby nieposiadające odpowiednich kwalifikacji, stwarzające zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego.

W ocenie Kolegium, wskazanie jako przyczyny utraty rękojmi do odwołującego się postawienia mu - jako egzaminatorowi - zarzutów popełnienia przestępstw związanych z pełnioną przez niego funkcją, uprawniało organ I instancji do uznania, że nie daje on rękojmi należytego wykonywania obowiązków, w szczególności mając na względzie wagę decyzji podejmowanych przez egzaminatora oraz jego działanie w imieniu Państwa przy wykonywaniu obowiązków zawodowych.

Porównanie przesłanek określonych w art. 58 ustawy o kierujących pojazdami, prowadzi do wniosku, że pojęcie "rękojmia należytego wykonywania obowiązków egzaminatora" w rozumieniu art. 58 ust. 1 pkt 8 tej ustawy jest znacznie szersze niż pojęcie "bycie niekaranym" (art. 58 ust. 1 pkt 9). Powyższe dowodzi, że na gruncie omawianych regulacji nie można utożsamiać pojęcia utraty rękojmi z prawomocnym skazaniem za jakiekolwiek przestępstwo, gdyż pojęcia te nie są tożsame. To zaś prowadzi do wniosku, że wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 i art. 58 ust. 1 pkt 9 ustawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że rękojmia należytego wykonywania obowiązków egzaminatora jest w jakikolwiek sposób skorelowana z konstytucyjną, czy wynikającą z Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zasadą domniemania niewinności. Związek rękojmi należytego wykonywania zawodu egzaminatora z domniemaniem niewinności nie występuje (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 562/10). Z tego powodu odwoływanie się strony na poparcie przyjętego stanowiska do zasady zawartej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, czy art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie jest trafne.

Organ stwierdził, że w obowiązujących unormowaniach prawnych regulowanych ustawą o kierujących pojazdami, brak jest innych środków prawnych w przypadku niespełnienia warunków określonych w art. 58 ust. 1 pkt 1-9 tej ustawy. Decyzja wydawana w oparciu o przepis art. 71 ustawy o kierujących pojazdami w przedmiocie skreślenia egzaminatora z ewidencji egzaminatorów jest aktem związanym. W tym zakresie ustawodawca nie pozostawił organom swobody, tak więc spełnienie wymienionej tam przesłanki (np. stwierdzenie, że egzaminator nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków) stwarza dla organu obowiązek wydania takiej decyzji. Z tego też powodu zarzut braku wskazania w uzasadnieniu decyzji celowości skreślenia strony z ewidencji egzaminatorów - w sytuacji, gdy i tak nie może on wykonywać tej funkcji z uwagi na zastosowane środki zapobiegawcze w postępowaniu karnym - nie mógł zostać przez Kolegium uwzględniony.

K. D. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia w całości oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów pełnomocnika według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1/ naruszenie art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ustalenie, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków egzaminatora i oparcie swojej decyzji na bezprawnym ustaleniu, iż postawienie zarzutów w postępowaniu karnym i zastosowanie środków zapobiegawczych decyduje o tym, iż skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków egzaminatora;

2/ naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 42 Konstytucji RP stosowanego bezpośrednio i wydanie decyzji w sprawie pozostającej w sprzeczności z zasadą domniemania niewinności tj. uznanie iż postawienie podejrzanemu zarzutów i zastosowanie środków zapobiegawczych świadczy o utracie przez skarżącego rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków i podważa wiarygodność lub bezstronność egzaminatora;

3/ niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. brak zwrócenia się przez organ odwoławczy do Prokuratury Okręgowej w G. przed wydaniem decyzji administracyjnej w celu ustalenia, na jakim etapie znajduje się postępowanie przygotowawcze przeciwko skarżącemu;

4/ naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie pomimo zaistnienia przesłanek do jego zawieszenia na czas prowadzonego postępowania przygotowawczego i sądowego przeciwko skarżącemu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postępowanie administracyjne dotyczące skreślenia go z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Marszałka Województwa [...] zostało wszczęte z urzędu na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. z dnia 20 sierpnia 2014 r. o zastosowaniu wobec niego m.in. środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych egzaminatora prawa jazdy oraz dozoru policji. Na tej podstawie decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia 21 kwietnia 2015 r. został skreślony z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Marszałka Województwa [...]. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2015 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. uchylił jednak wobec niego środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji, natomiast postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. uchylił środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Pomimo tego decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia 21 kwietnia 2015 r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2016 r. W tej sytuacji skarżący twierdzi, że prowadzone wobec niego postępowanie stoi w sprzeczności z podstawową zasadą domniemania niewinności określoną w art. 42 Konstytucji RP oraz sformułowaną wprost w ustępie 2 Artykułu 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W jego ocenie przepis art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami ma charakter ogólny i dopuszcza szeroką uznaniowość organów postępowania administracyjnego przy ocenie przesłanek w nim zawartych.

Skarżący twierdzi, że postawienie zarzutów w postępowaniu przygotowawczym nie rozstrzyga o winie podejrzanego - podstawowym celem postawienia zarzutów jest zabezpieczenie toku postępowania karnego a nie napiętnowanie podejrzanego, co w niniejszym postępowaniu ma miejsce i stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 42 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji. Ramy uznaniowości organów postępowania administracyjnego nie mogą w żaden sposób ograniczać lub unieważniać zasady domniemania niewinności opisanej w cytowanych wcześnie aktach prawnych. Zasada ta wyklucza opieranie negatywnych dla obywatela konsekwencji na samym fakcie postawienia mu zarzutów i prowadzenia wobec niego postępowania karnego - dopóki nie dojdzie do prawomocnego potwierdzenia jego winy - o ile w ochronie interesu publicznego konsekwencji takich, stosowanych tymczasowo, nie przewidują przepisy szczególne. Zdaniem skarżącego dopiero skazanie prawomocnym wyrokiem sądu karnego za popełnienie przestępstwa powoduje możliwość uznania, że osoba taka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków egzaminatora. W przypadku postawienia skarżącemu zarzutów, niezależnie od przekonania organu administracji, winna znaleźć zastosowanie zasada domniemania niewinności a postępowanie w sprawie powinno być zawieszone do momentu zakończenia postępowania karnego.

Skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę jego wniosków o zawieszenie postępowania w sprawie na czas prowadzonego postępowania karnego. Organ odwoławczy nie ustalił całości stanu faktycznego w sprawie, tj. faktu, iż wobec skarżącego uchylone zostały stosowane środki zapobiegawcze w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych i dozoru policji. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia o uchyleniu środków zapobiegawczych, stosowanie środków zapobiegawczych nie jest zasadne, gdyż nie istnieją konieczne ku temu przesłanki - obawa ukrywania się podejrzanego, obawa matactwa procesowego lub grożąca podejrzanemu kara. Wobec powyższego istnieje wysokie prawdopodobieństwo umorzenia stawianych podejrzanemu zarzutów, co w sposób znaczący zmieniłoby jego sytuację w niniejszym postępowaniu - odpadłaby przesłanka, na której opierają się organy postępowania administracyjnego w wydanych rozstrzygnięciach o skreśleniu skarżącego z listy egzaminatorów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. decyzje administracyjne (pkt 1). Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast – w myśl art. 135 p.p.s.a. - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie skreślenia skarżącego z ewidencji egzaminatorów.

Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Stosownie do art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy – który statuuje określone wymagania i kwalifikacje egzaminatorów na prawo jazdy – funkcję tę może pełnić osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków. W myśl natomiast art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów, w przypadku niespełniania przez niego co najmniej jednego z wymagań, o których mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1-9, czyli m.in. w przypadku braku lub utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków przez egzaminatora.

Przepisy ustawy nie konstruują prawnej definicji pojęcia "rękojmia należytego wykonywania obowiązków", jego znaczenie i zakres zostało jednak utrwalone – na co słusznie powołują się organy - w dorobku sądów administracyjnych. W orzecznictwie sądów, odnoszącym się do obowiązujących na gruncie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) analogicznych regulacji prawnych dotyczących wymagań, co do posiadanych przez egzaminatorów kwalifikacji oraz przypadków uzasadniających skreślenie ich z ewidencji egzaminatorów (art. 110 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 113 ust. 1 pkt 1), podnosi się, że zakresu znaczeniowego zwrotu: "daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków", jak też samego pojęcia "rękojmia", należy poszukiwać na gruncie definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego PWN, według którego "rękojmia" to "poręczenie, zagwarantowanie czegoś, gwarancja, zabezpieczenie, pewność, zapewnienie o czymś, przyrzeczenie czegoś". Na "rękojmię należytego wykonywania obowiązków egzaminatora" składa się zatem całokształt jego cech charakteru i właściwości osobistych egzaminatora, których suma daje gwarancję, że będzie on wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie. Rękojmię, o której mowa w art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy, może zatem zapewniać jedynie osoba bez istotnych wad, która gwarantuje należyte wykonywanie swoich obowiązków, poprzez gwarancję posiadania zarówno odpowiednich kwalifikacji zawodowych, jak też odpowiednich predyspozycji etyczno-moralnych. Obowiązki egzaminatora mają bowiem szczególny charakter - wiążą się z wymogiem pryncypialnej postawy, której cechą jest m.in. bezwzględne poszanowanie prawa. Uzasadnione jest z tego powodu stosowanie surowych kryteriów oceny osób, które ubiegają się o wpis do ewidencji egzaminatorów. Przy ocenie zatem "rękojmi należytego wykonywania obowiązków przez egzaminatora" liczy się dotychczasowa postawa kandydata na egzaminatora, która wespół z osiągniętymi kwalifikacjami zawodowymi winna dawać przekonanie o należytym wykonywaniu przezeń swoich obowiązków. W szczególności cechy osobiste kandydata, potwierdzone jego dotychczasowym postępowaniem, winny wykluczać obawy o jego uczciwość, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 395/01; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 625/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 627/10 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną był fakt toczącego się w stosunku do skarżącego postępowania karnego, dotyczącego zarzutów popełnienia przez niego przestępstw o charakterze korupcyjnym, związanych z wykonywaniem przez niego obowiązków egzaminatora polegających na zaliczaniu państwowych egzaminów na prawo jazdy osobom, które uprzednio osobiście lub za pośrednictwem innych osób wręczyły korzyści majątkowe.

W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy uznały, że sytuacja postawienia skarżącemu zarzutów popełnienia czynów korupcyjnych, stanowi sama w sobie okoliczność uzasadniającą twierdzenie o utracie wiarygodności i zaufania dla jego osoby, jako egzaminatora, a w konsekwencji utraty przymiotu osoby (egzaminatora) dającej rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków związanych ze sprawowaną funkcją. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy egzaminator w czasie wykonywania obowiązków zawodowych podlega ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu. Z tego też powodu egzaminator - tak jak każda osoba wykonująca funkcje publiczne - musi dawać rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków, gdyż od poziomu doświadczenia zawodowego egzaminatora, jak również rzetelności w wykonywaniu obowiązków zależy czy właściwa osoba uzyska uprawnienie w zakresie kierowania pojazdem. A zatem osoba egzaminatora kandydatów na kierowców w obliczu faktu, że przy wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych podlega ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu, nie może być z racji pełnionych zadań dotknięta jakąkolwiek skazą, która podważałaby jej zaufanie. Z tego też powodu każde pojawiające się podejrzenie nierzetelności uprawnia do uznania, że egzaminator nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków, tym bardziej w sytuacji, gdy wobec egzaminatora został postawiony zarzut popełnienia czynów korupcyjnych w związku z wykonywaniem przez niego funkcji egzaminatora na prawo jazdy (por. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r.).

W związku z powyższym należy przyjąć, że kryterium "rękojmi należytego wykonywania obowiązków" ma służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu zawodowego i moralnego egzaminatora, który - w sytuacji postawienia zarzutów korupcyjnych egzaminatorowi – niewątpliwie zostaje podważony.

W przedmiotowej sprawie, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze należy stwierdzić, że organy obu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, tj. zgromadziły i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy przez pryzmat przepisów znajdujących w sprawie zastosowanie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ kategoryczny obowiązek skreślenia egzaminatora z ewidencji egzaminatorów w sytuacji stwierdzenia jakiegokolwiek przypadku, który świadczy o utracie rękojmi należytego wykonywania obowiązków przez egzaminatora. Należy też podkreślić, że przepisy regulujące omawianą materię nie uzależniają wykazania braku rękojmi należytego wykonywania obowiązków od wcześniejszego uzyskania prawomocnego skazania za jakiekolwiek przestępstwo. Nie jest uprawnione bowiem stawianie znaku równości między "byciem nie karanym" a "dawaniem rękojmi wykonywania zawodu", gdyż nie są to pojęcia tożsame. W tej sytuacji nie ma więc potrzeby odwoływania się do konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, ponieważ nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pojęcie winy, co do zasady, przypisywane jest postępowaniu karnemu, w którym sąd dokonując kwalifikacji prawnej czynu, orzeka o winie i karze. Natomiast organ w postępowaniu w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów nie rozstrzyga, czy egzaminator popełnił przestępstwo, a jedynie na podstawie ustalonych okoliczności dokonuje oceny, czy zachowanie egzaminatora zaręcza (potwierdza, gwarantuje) należyte wykonywanie przez niego obowiązków. Dlatego ustalenia w tym zakresie należą do właściwości organu administracyjnego prowadzącego postępowanie w sprawie skreślenia z listy egzaminatorów. Tym samym uzyskanie przez organy przed wydaniem ostatecznej decyzji prejudykatu w postaci prawomocnego wyroku karnego potwierdzającego słuszność stawianych egzaminatorowi zarzutów korupcyjnych, nie stanowi zagadnienia wstępnego dla potrzeb postępowania prowadzonego w oparciu o zakwestionowanie przesłanki określonej w art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż ocena zaistnienia braku rękojmi należytego wykonywania obowiązków przez egzaminatora należy do sfery faktów, do których ustalenia właściwym jest organ administracji, a nie sąd karny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 562/10 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tego też względu – w odniesieniu do treści skargi – należy wskazać, że wszystkie podniesione w niej zarzuty są chybione. Organy mając na celu załatwienie niniejszej sprawy nie miały bowiem obowiązku "wyczekiwania" na zakończenie postępowania prokuratorskiego czy karnosądowego. Prowadzone przez organ postępowanie administracyjne jest postępowaniem autonomicznym, którego rozstrzygnięcie nie zostało w żaden sposób uzależnione od rezultatów zakończenia odrębnych postępowań prowadzonych przez inne organy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielając słuszność argumentacji organu odwoławczego uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną i orzekł, jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.