Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 778/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 c
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, sędzia WSA Andrzej Siwek, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2020 r. sprawy ze skargi I. R. prowadzącego działalność gospodarczą "[...]" na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Minister Finansów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej k.p.a., oraz art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Pana I. R., od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. odmawiającej częściowego umorzenia, tj. ponad kwotę 5.000,00 zł, opłaty legalizacyjnej nałożonej na Pana I. R. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] w wysokości 25.000,00 zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] na Pana I. R. została nałożona opłata legalizacyjna w kwocie 25.000,00 zł, z tytułu samowolnie zrealizowanej rozbudowy i nadbudowy budynku inwentarsko-gospodarczego na działkach ozn. [...], położonych w m. [...], gm. [...].

W dniu [...] sierpnia 2019 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Strony, o umorzenie w części, tj. ponad kwotę 5.000,00 zł, opłaty legalizacyjnej w wysokości ustalonej ww. postanowieniem.

Wojewoda [...] wezwał Stronę do przesłania szczegółowych informacji dotyczących sytuacji finansowej, rodzinnej oraz majątkowej i wniesienia opłaty skarbowej, a także informacji dotyczącej przeznaczenia budynku inwentarsko- gospodarczego.

W dniu [...] września 2019 r. Pan I. R. przesłał część informacji i dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o ulgę. Pismem z dnia [...] września 2019 r., Wojewoda [...] ponownie wezwał Wnioskodawcę o wniesienie opłaty skarbowej oraz udzielenia informacji dotyczącej przeznaczenia wcześniej opisanego budynku. W wyniku powyższego Zobowiązany poinformował, że ww. budynek inwentarsko-gospodarczy nie służy ani działalności gospodarczej ani działalności rolniczej, a bardzo rzadko używany jest do celów prywatnych.

Wojewoda [...] pismem z dnia [...] października 2019 r., wezwał Pana I. R. do uzupełnienia, w ciągu 7 dni od otrzymania niniejszego pisma, informacji związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Pismem z dnia 22 października 2019 r., Zobowiązany udzielił odpowiedzi na powyższe pismo organu I instancji. Pismem z dnia [...] października 2019 r. Wojewoda [...] dodatkowo wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia informacji dotyczącej ponoszonych przez niego wydatków. Pan I. R. pismem z dnia 31 października 2019 r. udzielił odpowiedzi w tym zakresie.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Wojewoda [...] poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także do zajęcia stanowiska wobec całości dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania. W dniu 20 listopada 2019 r. Zobowiązany skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i zapoznał się ze zgromadzoną w toku trwającego postępowania dokumentacją, nie wnosząc żadnych uwag.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Wojewoda [...] odmówił częściowego umorzenia, tj. ponad kwotę 5.000,00 zł, opłaty legalizacyjnej nałożonej na Pana I. R. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., w wysokości 25.000,00 zł.

I. R. złożył odwołanie od decyzji Wojewody [...] zarzucając jej:

1. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i mający wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, iż skarżący ma możliwość uiszczenia opłaty legalizacyjnej w pełnej kwocie 25.000,00 zł, w sytuacji gdy, uiszczenie jej spowoduje nieodwracalne, dramatyczne skutki dla działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego,

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 77 i innych k.p.a. - co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia - polegające m.in. na nie wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy oraz nie dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób wszechstronny.

Zarzucając powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Pan I. R. podtrzymał wniosek o częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej, informując Ministra Finansów, iż nałożona została na niego administracyjna kara pieniężna w wysokości 1.000.000,00 zł przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...]. Na tę okoliczność dołączył do pisma kserokopię decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...].

W ramach postępowania dowodowego organ odwoławczy, pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., zwrócił się do Pana I. R. o doprecyzowanie informacji dotyczących prowadzonego gospodarstwa domowego oraz kosztów jego prowadzenia. Udzielając wyjaśnień w powyższej kwestii Pan I. R. poinformował Ministra Finansów, o wszczęciu z urzędu przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...]postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania działalności posiadacza odpadów — Pana I. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], [...], [...], za prowadzenie działalności polegającej na gospodarowaniu odpadami poprzez przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia.

Minister Finansów rozpatrując przedmiotową wskazał, że zgodnie z art. 49c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 poz. 1202, z późn.zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn.zm.).

Na podstawie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może m.in. rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczące udzielenia ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, nie ma na celu badania prawidłowości i okoliczności wydania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustalającego opłatę legalizacyjną. Udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi wyjątek od zasady ponoszenia należności w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie. Ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia). Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Uznanie administracyjne sprowadza się bowiem do tego, że organ jest obowiązany ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku Strony.

Stosownie do regulacji zawartej w art. 67a § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, organ, rozpatrując wniosek strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, zobowiązany jest do przeanalizowania występowania w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Przepis ustawy nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika (strony) i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organy administracji publicznej. Każdorazowo zatem w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną organ zobowiązany jest do indywidualnego rozpatrzenia i ustalenia, czym jest ważny interes publiczny oraz interes strony. Jak wspomniano wyżej, instytucja udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, niemniej jednak, pojęcia ważnego interesu strony nie można ograniczać tylko do sytuacji nadzwyczajnych i uwzględnić również należy normalną sytuację ekonomiczną. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową. Dane te muszą obejmować informacje dotyczące majątku Stron, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów i realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, a także skutków jakie dla Stron i podmiotów od niej zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Finansów podjął następujące ustalił, że Pan I. R. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką. Zobowiązany umową przedmałżeńską ustanowił rozdzielność majątkową z małżonką.

Zobowiązany we wniosku o ulgę z dnia [...] sierpnia 2019 r. nadmienił, że prowadzi gospodarstwo i zarazem niewielką działalność gospodarczą, natomiast w oświadczeniu z dnia [...] września 2019 r. stwierdził, że nie posiada dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, a posiadane użytki rolne częściowo przeznaczone są na uprawę malin, truskawek oraz dodatkowo ogródek warzywny na własne potrzeby. Główne źródło utrzymania Pana I. R. stanowi dochód z działalności gospodarczej, prowadzonej od 12 czerwca 2017 r. pod nazwą [...]. Według zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2018 - PIT-28, łączny przychód z prowadzonej przez Zobowiązanego działalności gospodarczej wynosił 1.572.594,17 zł, w tym przychody objęte ryczałtem 5,5% w wysokości 1.473.111,73 zł oraz przychody objęte ryczałtem 8,5% w wysokości 99.482,44 zł. Zgodnie z podsumowaniem księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2019 r. przychód z ww. działalności gospodarczej wyniósł 1.376.295,31 zł, koszty 1.021.745,56 zł, a dochód brutto 354.549,75 zł, co po odliczeniu podatku dochodowego stanowi kwotę ok. 287.185,29 zł. Jak wynika z podsumowania księgi przychodów i rozchodów firmy [...] za okres 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2019 r. koszt zakupu towarów handlowych i materiałów wg cen zakupów wynosił 603.872 zł, koszty uboczne 4.894,65 zł, wartość wynagrodzeń w gotówce i w naturze to kwota 82.373,46 zł, a pozostałe wydatki stanowiły 330.605,45 zł. Zatem łączna kwota kosztów uzyskania przychodów wynosiła 1.021.745,56 zł, co średniomiesięcznie dawało kwotę 145.963,65 zł. Biorąc pod uwagę powyższe dane, szacunkowy średniomiesięczny dochód z ww. okresu po odliczeniu podatku dochodowego wyniósł 41.026,47 zł. Dodatkowe źródło utrzymania gospodarstwa domowego Pana I. R. wynikające z pisma Urzędu Miasta w [...] z dnia [...] października 2019 r., znak: [...], stanowi dochód z tytułu użytkowania gruntów rolnych wynoszący w skali roku 6.350 zł, co średniomiesięcznie stanowi kwotę 529,16 zł. Zatem szacunkowy średniomiesięczny łączny dochód gospodarstwa domowego to obecnie kwota około 41.555,63 zł. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie posiada innych dochodów poza wyżej przedstawionymi, a także że nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie otrzymuje dopłat do gruntów, nie pobiera dodatku mieszkaniowego, zasiłku rodzinnego, pielęgnacyjnego, wychowawczego, nie uzyskuje świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie pobierał świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby, nie osiąga dochodu z tytułu wynajmy ani dzierżawy.

Następnie organ odwoławczy przedstawił wykaz nieruchomości i nieruchomości stanowiących własność Wnioskodawcy

W dalszej kolejności Minister Finansów wskazał, że Pan I. R. przedstawił następujące miesięczne wydatki: energia- ok. 403 zł, odpady komunalne - ok. 240 zł, telefon komórkowy, internet i tv - ok. 230 zł, żywność - 1.300 zł, środki czystości i higieny - 250 zł, paliwo - ok. 400 zł, opał - ok. 190 zł, ubezpieczenie na życie - 40 zł, ubezpieczenie samochodu - 50 zł, inne - ok. 600 zł. Koszty firmowe Strony stanowią podatek od nieruchomości w wysokości miesięcznej 1.885 zł oraz zakup paliwa - ok. 800 zł. Ponadto kosztami działalności gospodarczej są też koszty utrzymania pracowników, takie jak wynagrodzenia, składki na ubezpieczenia społeczne, a także koszty najmu budynku czy koszty zakupu materiałów. Zobowiązany przedłożył ponadto zaświadczenie z Banku [...] z dnia [...] września 2019 r., z którego wynika, że spłaca obecnie cztery pożyczki gotówkowe w łącznej kwocie pozostałej do spłaty 147.494,10 zł (wg stanu na dzień 9 września 2019 r.) z łączną miesięczną ratą kapitałowo- odsetkową w wysokości 2.748,63 zł. Dodatkowo Wnioskodawca spłaca kredyt ojca zaciągnięty w SKOK [...] w wysokości raty około 560 zł na miesiąc. Pan I. R. korzysta z dwóch kart kredytowych z łącznym limitem w wysokości 47.000 zł. Ponadto Wnioskodawca spłaca raty kredytów i pożyczek firmowych, które w części kapitałowej łącznie wynoszą 3.924,04 zł miesięcznie. Podsumowując powyższe informacje, szacunkowe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym Strony, na które złożyły się wydatki (3.703 zł), raty kapitałowo-odsetkowe kredytów prywatnych (3.308,63 zł) oraz raty kapitałowe kredytów firmowych (3.924,04 zł) wynoszą około 10.935,67 zł. Zobowiązany w przedłożonym oświadczeniu z dnia 17 września 2019 r. poinformował, że w związku z prowadzoną działalnością, aby zachować płynność finansową jest zmuszony zaciągać kredyty, a ponadto posiada do spłaty leasingi. Pan I. R. dodatkowo dołączył zaświadczenia i faktury potwierdzające spłacanie ww. zobowiązań. W piśmie z dnia 22 października 2019 r. Wnioskodawca poinformował, że wszystkie leasingi, które posiada są leasingami operacyjnymi i są wliczone w koszty działalności gospodarczej, tak samo jak odsetki od kredytów firmowych. W związku z tym nie zostały one uwzględnione w wydatkach gospodarstwa domowego. Podsumowując, kwota średniomiesięcznych dochodów w przeliczeniu na członka rodziny, biorąc pod uwagę dochody z miesięcy od stycznia 2019 r. do lipca 2019 r. wynosi ok. 41.555,63 zł, natomiast wysokość stałych wydatków stanowi kwotę ok. 10.935,67 zł.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Minister Finansów dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Wnioskodawcy, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. Analiza powyższa uzasadnia pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej Pan I. R. znalazł się w potencjalnie trudnej sytuacji, na co może wskazywać złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Pomimo podnoszonych przez Stronę trudności związanych z realizacją nałożonego zobowiązania wskazano, iż sytuacja ta nie zagraża egzystencji Skarżącego oraz jego bliskich. Powyższą konstatację Ministra Finansów potwierdza analiza sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Pana I. R., wskazująca na możliwość jednorazowej zapłaty przez Wnioskodawcę ustalonej opłaty legalizacyjnej.

Dochody osiągane przez Wnioskodawcę nie wymagają interwencji socjalnej, która znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie nie przekracza 528,00 zł - na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358). Również wskaźnik minimum socjalnego określający koszty utrzymania gospodarstw domowych (różnych kategorii) na podstawie koszyka dóbr służących zaspokajaniu potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na niskim poziomie nazywany również granicą wydatków gospodarstw domowych mierzącą godziwy poziom życia - w rodzinie Wnioskodawcy znacznie przekracza najniższy poziom konieczny do ich zaspokojenia (wysokość minimum socjalnego średniorocznie w 2018 r. dla pracowniczego gospodarstwa dwuosobowego wynosi ok. 2.012,89 zł, na osobę ok. 1.006,44 zł - na podstawie "Poziom i struktura minimum socjalnego w II kwartale 2019 r." opracowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, dostępnego na stronie internetowej: www.ipiss.com.pn. Minister Finansów uznał, iż sytuacja materialna i finansowa Pana I. R. i jego rodziny jest stabilna.

W ocenie Ministra Finansów w przedmiotowej sprawie nie zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności w sytuacji dochodowej, materialnej czy rodzinnej Wnioskodawcy mogące być podstawą do umorzenia w części, tj. ponad kwotę 5.000,00 zł, opłaty legalizacyjnej nałożonej na Pana I. R. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., w wysokości 25.000,00 zł. Rodzina Wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów osiąganych przez Pana I. R. z prowadzonej działalności gospodarczej.

Średniomiesięcznie dochód, biorąc pod uwagę dochody z miesięcy od stycznia 2019 r. do lipca 2019 r., wynosi ok. 41.555,63 zł Wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego Strony miesięcznie oscylują wokół kwoty ok. 10.935,67 zł. zł. Egzystencja Wnioskodawcy i jego żony nie jest zatem zagrożona, gdyż z uzyskiwanego dochodu zaspokojone zostają podstawowe potrzeby życiowe rodziny. W ocenie Ministra Finansów na podkreślenie zasługuje okoliczność, iż Wnioskodawca wraz z żoną po uregulowaniu wszystkich swoich wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego są w stanie terminowo regulować zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Należy mieć bowiem na uwadze, iż w skład kosztów utrzymania gospodarstwa domowego Strony wchodzi również kwota rat w łącznej wysokości ok. 7.011,63 zł, wynikających z obowiązku spłaty kredytów prywatnych oraz firmowych. Zatem skoro Pan I. R. jest w stanie bez uszczerbku dla prowadzonego przez siebie gospodarstwa domowego regulować miesięczne raty w łącznej wysokości około 7.000,00 zł to może również uregulować zobowiązanie istniejące wobec Skarbu Państwa w wysokości 25.000,00 zł, która stanowi jedynie procent zobowiązań kredytowych Wnioskodawcy.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Ministra Finansów Pan I. R. dysponuje potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej, np. poprzez zagospodarowanie zasobów majątkowych w postaci licznych nieruchomości gruntowych, które stanowić mogą dla Wnioskodawcy potencjalne źródło dochodu. Jakkolwiek Strona sygnalizuje w odwołaniu występujące problemy finansowe, jednakże wyjaśnienia te, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, są w ocenie Ministra Finansów niewiarygodne. Podkreślenia również wymaga, iż borykanie się z problemami, związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą, jest jednym z elementów szeroko rozumianego ryzyka gospodarczego i niezasadnym jest przenoszenie go na budżet państwa.

Podkreślono, że decyzję w przedmiocie zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe podejmują w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". W analizowanej sprawie występujący w sprawie ważny interes podatnika nie uzasadnia umorzenia oraz rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej, zgodnie z żądaniem Strony postępowania zawartym we wniosku z dnia 15.10.2018 r. Ważnego interesu podatnika, jako przesłanki umorzenia należności, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Podnoszona przez Stronę sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi nie uzasadniają umorzenia oraz rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej.

Minister Finansów uznał, iż sytuacja życiowa i problemy finansowe, z którymi styka się ww. rodzina są istotne z punktu widzenia Strony, jednakże nie mogą być utożsamiane z ważnym interesem podatnika. W ocenie Ministra Finansów nie bez znaczenia, przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest to, iż przesłanka ta zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Akta postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie wskazują, aby ustalenie opłaty legalizacyjnej było związane z sytuacją nadzwyczajną. Do nałożenia opłaty legalizacyjnej doszło w wyniku deliktu budowlanego. W związku z powyższym wykonane prace uznano za naruszenie przepisów ustawy Prawo budowlane i nałożono opłatę legalizacyjną.

Występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, również nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości i w części, jak również rozłożenia na raty jej części. W interesie publicznym leży bowiem, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód Państwa. Należy zauważyć, że rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem Strony w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku zapłaty. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem Wnioskodawców przywilejem umorzenia i rozłożenia na raty zobowiązania z tytułu ustalonej opłaty legalizacyjnej.

Minister Finansów oceniając decyzję organu I instancji w powyższym kontekście stwierdził, iż Wojewoda [...] w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez szczegółowe zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Strony. Okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji w jakiej znalazł się Pan I. R. zostały ustalone przy udziale Wnioskodawcy w oparciu o oświadczenia Strony, przedłożone przez Stronę dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również w były wynikiem aktywności organu I instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. W realiach analizowanej sprawy Wojewoda [...], po zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Pana I. R., dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, zaś ocena ta posiada uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Ministra Finansów, przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" ocenione zostały przez organ I instancji wyczerpująco oraz w sposób prawidłowy.

Odnosząc się do argumentacji Strony dotyczącej administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., Minister Finansów wskazał, iż zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, decyzja ta podlega ocenie przez organ II instancji, tj. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie, o ile strona złoży stosowne odwołanie. Z kolei poprawność decyzji organu II instancji podlegać może weryfikacji sądu administracyjnego, w przypadku złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na powyższą decyzję. Biorąc pod uwagę powyższe, a także okoliczność, iż decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, argumentacja Strony w powyższym zakresie nie może stanowić przesłanki do zmiany oceny prawnej zawartej w niniejszej decyzji Ministra Finansów.

Podobnie oceniono informację związaną z wszczęciem przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania działalności Pana I. R., w związku z prowadzeniem działalności polegającej na gospodarowaniu odpadami poprzez przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia. Przekazane dowody nie potwierdzają wniosku Pana I. R., o wstrzymaniu prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności, co powoduje, iż argumentacja Strony w powyższym zakresie nie może stanowić przesłanki do zmiany oceny prawnej zawartej w niniejszej decyzji Ministra Finansów.

Skargę na tę decyzję złożył I. R.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 49c ust. 1 Ustawy Prawo Budowlane polegające na błędnym uznaniu, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie podlega pod hipotezę wymienionych wyżej norm, a następnie przyjęciu, że nie zachodzi przesłanka pozytywna do umorzenia opłaty legalizacyjnej strony skarżącej, mimo że w toku postępowania Skarżący wykazał istnienie ważnego interesu podatnika co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe zastosowanie w/w przepisów przez Organ powinno skutkować umorzenie opłaty legalizacyjnej w części, zgodnie z wnioskiem Skarżącego;

2. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, co miało wpływ na wynik sprawy gdyż Organ winien był wydać orzeczenie zgodne z art. 138 § 1 pkt 2 KPA;

3. naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 KPA w zw. z art. 77 § 1 KPA i art. 80 KPA poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym uznaniu, że sytuacja finansowa Skarżącego umożliwia mu poniesienie opłaty legalizacyjnej w wysokości 25 000,00 zł choć w rzeczywistości prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzi do uznania, że na skutek znacznego pogorszenia sytuacji finansowej i życiowej Skarżącego nie ma on możliwości uiszczenia opłaty w kwocie wyższej niż 5 000,00 zł co miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji;

4. naruszenie art. 107 § 1 KPA poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia z jakiego konkretnie powodu Organ uznał za niewiarygodne twierdzenia Skarżącego o dotykających go problemach finansowych i poprzestanie w powyższym zakresie jedynie na ogólnym stwierdzeniu, że ocenę swoją Organ oparł w zgromadzonym materiale dowodowym, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy gdyż twierdzenia Skarżącego o problemach finansowych powinny prowadzić do uznania, że zachodzą w sprawie okoliczności przemawiające za umorzeniem części opłaty legalizacyjnej.

Podnosząc powyższe zarzuty wnosił o:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a i c PPSA o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanych naruszeń prawa materialnego i przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy;

2. na podstawie art. 135 PPSA o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.;

3. na podstawie art. 106 § 3 PPSA o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...]lutego 2020 r. sygn. [...] na okoliczności wstrzymania działalności gospodarczej Skarżącego w/w decyzją, a w efekcie na pogorszenie możliwości zarobkowych i sytuacji finansowej Skarżącego, a tym samym na okoliczność istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika i podstaw do umorzenia opłaty legalizacyjnej w części;

4. na podstawie art. 205 § 2 PPSA w zw. z art. 200 PPSA o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa i nie narusza wskazanych w skardze przepisów.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Finansów w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia, stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.) do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Jak wynika z treści ww. przepisu, decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, to znaczy, że pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Decyzję w tym zakresie winna poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

W konsekwencji organ zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - w tym konkretnym przypadku - do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku o umorzenie należności.

Za "ważny interes podatnika" uznaje się sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku.

W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala więc czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, uzasadniającej odstąpienie od obowiązku wyegzekwowania obciążającej go należności. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, a nie tylko spowodowały pewne trudności, nie jest on w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, związany z jakimś urzędem, jakąś instytucją: ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka polskiego pod. red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 1074). W tak pojmowanym interesie publicznym, należy uznać sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej), zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola decyzji uznaniowej wymaga zatem sprawdzenia, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz dostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego pod kątem przesłanek do umorzenia bądź rozłożenia na raty należności. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek do wydania decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy ocena jest swobodna a nie dowolna.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, nie można w ocenie Sądu, zarzucić organom obu instancji przekroczenia granic uznania administracyjnego i dowolności w ocenie sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego. Podkreślenia wymaga, że organy rozpoznające sprawę, dysponowały obszernym materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową skarżącego, którą poddały szczegółowej i wszechstronnej ocenie.

Organy dokonały analizy dochodów skarżącego, wyników finansowych działalności gospodarczej skarżącego, jego sytuacji majątkowej, z drobiazgowym wyszczególnieniem ruchomości i nieruchomości.

Organ odwoławczy dostrzegł, że skarżący w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej znalazł się w trudniejszej sytuacji, o czym świadczy złożony wniosek o zastosowanie ulgi. Słusznie jednak w ocenie Sądu uznał, że pomimo dodatkowych trudności związanych z ewentualną zapłatą ustalonej opłaty legalizacyjnej nie zagrozi to egzystencji skarżącego, którego sytuacja materialna i finansowa jest - w kontekście poziomu życia przeciętnej polskiej rodziny – bardzo dobra, pozwalająca skarżącemu na utrzymanie domu i rodziny, a uzyskiwane dochody zapewniają stabilną egzystencję.

Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza nie odnotowuje strat, Średniomiesięcznie dochód, biorąc pod uwagę dochody z miesięcy od stycznia 2019 r. do lipca 2019 r., wynosił ok. 41.555,63 zł Wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego Strony miesięcznie oscylują wokół kwoty ok. 10.935,67 zł. zł. Niewątpliwie egzystencja Wnioskodawcy i jego żony nie jest zagrożona, gdyż z uzyskiwanego dochodu zaspokojone zostają podstawowe potrzeby życiowe rodziny. Podkreślić też należy, że Wnioskodawca wraz z żoną po uregulowaniu wszystkich swoich wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego są w stanie terminowo regulować zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym.

Zasadnie również organy ustaliły, że posiadane przez skarżącego składniki majątkowe pozwalają na uzyskiwanie większych niż wykazano dochodów.

Wbrew zatem stanowisku zaprezentowanemu w skardze, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej ulgi.

Sąd w pełni podziela również argumentację organów dotyczącą oceny braku wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Należy podkreślić, że w interesie publicznym leży realizowanie należności publicznoprawnych, tym bardziej iż dotyczą one sytuacji budowy bez poszanowania prawa. Jest oczywiste, że nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, iż naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą żadnych negatywnych skutków (także finansowych), bowiem wszelkie należności z tego tytułu powstałe można będzie w całości umorzyć. Gdy sytuacja finansowa strony, jest na tyle stabilna, że pozwala na spokojną egzystencję, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa.

Na uwagę zasługuje ponadto fakt, że skarżący musiał zdawać sobie sprawę z tego, że budując budynek gospodarczy samowolnie, naraża się na konsekwencje ewentualnego postępowania legalizacyjnego.

Postępowanie legalizacyjne oznacza, że w wypadku pomyślnej legalizacji, alternatywą dla orzeczenia o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu będzie konieczność uiszczenia opłaty, której sposób wyliczenia wynika przecież z przepisów prawa.

W kontekście tych uwag pokreślić należy również to, że wybudowany samowolnie budynek nie służy prowadzonej działalności gospodarczej i jest sporadycznie wykorzystywany do celów prywatnych. W związku z tym ewentualna rozbiórka nie spowoduje istotnej szkody dla skarżącego.

Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny i prawny sprawy, uwzględniając również argumenty strony w zakresie niezbędnym do rozpoznania sprawy. Dokonały również, wbrew zarzutom skargi, właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego - art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49c ust. 1Prawa budowlanego.

W szczególności prawidłowa jest argumentacja organu odwoławczego co do wpływu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.

Zgodnie z obowiązująca w postępowaniu administracyjnym procedurą organy winny rozstrzygać sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania decyzji administracyjnej.

Słusznie zatem organ II instancji wskazał, że ww. decyzja w dacie orzekania nie była ostateczna i nie podlegała wykonaniu.

Tym bardziej nie mogła mieć wpływu na treść decyzji Wojewody [...] i Ministra Finansów decyzja z [...] lutego 2020 r. a więc wydana już po rozpoznaniu odwołania w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Podkreślić należy, że ewentualna zmiana stanu faktycznego może być podstawą złożenia nowego wniosku. W sprawach dotyczących przyznawania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie obowiązuje zasada powagi rzeczy osądzonej, w wypadku zmiany sytuacji skarżącego możliwe jest wystąpienie z ponownym wnioskiem o przyznanie ulgi. Adresatem takiego wniosku będzie organ podatkowy pierwszej instancji, który w takim przypadku zobowiązany będzie do ponownego przeanalizowania sytuacji strony pod kątem występowania przesłanek określonych w przepisach art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 790/14).

Na marginesie należy jednak wskazać, że decyzja o wstrzymaniu działalności gospodarczej dotyczy przetwarzania odpadów polegające na wypełnieniu wyrobiska po kopalni piasku [...].

Jak wynika z materiału dowodowego, w tym powołanych przez skarżącego decyzji nie jest to jedyna forma działalności gospodarczej skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.