Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 499/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 280 i art. 285 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo o szkolnictiwe wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.)
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2022r. ([...]), po ponownym rozpoznaniu sprawy, Rektor [...] w T., na podstawie: art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 280 i art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018r., poz. 1669 ze zm. – dalej powoływanej jako "ustawa wprowadzająca") oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017r. poz. 1696 – dalej powoływanego jako "rozporządzenie"), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2021r., odmawiającą M. A. (Skarżącemu) przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022.

Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z [...] września 2021r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie stypendium doktoranckiego – ze wskazaniem, że jest on uczestnikiem "IV(II)" roku studiów doktoranckich z zakresu filozofii. Do wniosku dołączył on opinię promotora z [...] września 2021r., który ocenił pracę Skarżącego na 15 punktów.

Do akt sprawy przedstawiono również (wraz z wnioskiem Skarżącego) Opinię Komisji ds. spraw studiów doktoranckich, z podpisem Skarżącego i oświadczeniem o braku uwag do opinii. Komisja pozytywnie zaopiniowała wniosek ze wskazaniem, że Skarżący otrzymał 15 punktów (za ocenę promotora) i zajął 7 miejsce na liście rankingowej.

Decyzją z [...] listopada 2022r. Prorektor ds. studenckich (działający z upoważnienia Rektora – upoważnienie nr [...]) orzekł o nieprzyznaniu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022 – z powołaniem się na art. 104 k.p.a, art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm., zwanej w skrócie "p.s.w."), art. 280 i art. 285 ustawy wprowadzającej oraz na § 12 ust. 1 rozporządzenia.

W uzasadnieniu powołano się na brzmienie § 13 ust. 2 i § 14 ust. 3 rozporządzenia i wyjaśniono, że uwzględniona została lista rankingowa doktorantów ubiegających się o przyznanie stypendium i ocena merytoryczna wniosku przeprowadzona przez Komisję ds. Studiów Doktoranckich. Ustalono w oparciu o te dokumenty, że Skarżący otrzymał 15 punktów, a próg punktowy uprawniający do otrzymania stypendium doktoranckiego na studiach doktoranckich z zakresu filozofii wynosi 58 punktów. Wyjaśniono, że w tej sytuacji Skarżący nie uplasował się w grupie osób uprawnionych do otrzymania stypendium. W uzasadnieniu wskazano dodatkowo, że na rok akademicki 2021/2022 dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii do rozdysponowania były 3 stypendia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podkreślił, że jego wniosek o przyznanie stypendium został zaopiniowany przez Komisję ds. studiów doktoranckich i otrzymał rekomendacji do otrzymania stypendium. Zarzucił też naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 § 2 k.p.a., podnosząc, że decyzja odmawiająca jemu stypendium nie wyjaśnia powodów odmowy uwzględnienia jego wniosku i jest wyrazem odstępstwa od dotychczasowej praktyki, zgodnie z którą o przyznaniu stypendium decydowała pozytywna opinia Komisji, a nie miejsce na liście rankingowej. Skarżący uznał działania Rektora za arbitralne.

Ponownie rozpoznając sprawę Rektor [...] w T. wydał opisaną na wstępie decyzję. W jej uzasadnieniu powołał się na § 15 ust. 3 rozporządzenia odnoszący się do przyznawania stypendium doktoranckiego w przypadku przedłużenia okresów studiów i podkreślił uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendium w takiej sytuacji. Zdaniem Rektora oznacza to, że nie ma on bezwzględnego obowiązku wspierania finansowego doktorantów i uwzględniania rekomendacji Komisji ds. studiów doktoranckich. Nadto organ powołał się na § 13 ust. 2 rozporządzenia i wyjaśnił, że Skarżący otrzymał jedynie 15 punktów, nie przyznano jemu bowiem punktów za zaangażowanie w prowadzeniu zajęć dydaktycznych i w realizację badań naukowych. W dalszej części uzasadnienia Rektor powołując się na art. 195a ust. 2 p.s.w. oraz § 10 pkt 5 Regulaminu studiów doktoranckich [...] w T. (uchwałę Senatu nr [...] z [...] kwietnia 2012r. ze zm.) wyjaśnił, że ustalając na rok akademicki 2021-2022 liczbę stypendiów doktoranckich Wydziałowi Filozofii i Nauk Społecznych przyznano 11 stypendiów, z czego 3 przypadły uczestnikom studiów doktoranckich z zakresu filozofii.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Rektor wskazał, że w poprzednich latach akademickich liczba złożonych wniosków o stypendia nie przekraczała liczby stypendiów przeznaczonych dla doktorantów z zakresu filozofii. W ocenie Rektora nie można w tej sytuacji zarzucać odstępstwa od utrwalonej praktyki.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. A. wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji Rektora, zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej jemu stypendium doktoranckie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił on naruszenie:

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dowolną jego ocenę,

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn, dla których określono taką a nie inną liczbę stypendiów doktoranckich w bieżącym roku akademickim,

- art. 8 § 2 k.p.a. poprzez wprowadzenie nowego czynnika warunkującego przyznanie stypendium, nieokreślonego żadną podstawą prawną, w postaci odgórnego ustalenia liczby stypendiów doktoranckich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. prawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony w skardze, a organ nie domagał się przeprowadzenia rozprawy.

Następnie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi administracyjnemu na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora [...] w T. z [...] marca 2022r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2021 r., w której odmówiono Skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022.

Z treści uzasadnienia decyzji [...] listopada 2021r. wynika, że Skarżący nie osiągnął minimalnej liczby punktów uprawniających do nabycia prawa do stypendium doktoranckiego i przyznawanych zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia. Z uzasadnienia zaś zaskarżonej decyzji wnioskować należy, że z uwagi na konieczność uwzględnienia liczby stypendiów przypadających w roku akademickim 2021/2022 na Wydział Filozofii i Nauk Społecznych (kierunek filozofia) i uzyskanie przez Skarżącego 7 miejsca na liście rankingowej nie było możliwe przyznanie jemu wnioskowanej pomocy. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji wskazano na zasady przyznawania stypendiów uczestnikom studiów doktoranckich w okresie ich przedłużenia (§ 15 rozporządzenia).

Tak zaprezentowane stanowisko organu nie poddaje się kontroli sądowej. Rację ma Skarżący, zarzucając organowi brak jasnego wskazania podstaw faktycznych i prawnych wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie należy przyjąć, że Skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. – ustawie wprowadzającej. Zgodnie z art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej uchylony został uprzednio obowiązujący akt normatywny regulujący zasady funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego, a zatem ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Wraz z uchyleniem p.s.w. nastąpiła również utrata mocy obowiązującej aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, a zatem również rozporządzenia. Jednakże w myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Natomiast stosownie do art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 p.s.w. w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. W art. 285 ustawy wprowadzającej przewidziano zatem normę kompetencyjną, pozwalającą na przyznawanie stypendium doktoranckiego. W przepisie tym nie przewidziano też szczególnych reguł w zakresie przyznawania stypendium doktoranckiego. Z treści tego przepisu w powiązaniu z art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej należy wyprowadzić wniosek, że zasad i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego należy poszukiwać w dotychczasowych przepisach. Właściwym jest zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw w oparciu o przepisy rozporządzenia oraz przepisy wewnętrzne uczelni.

Istotne jest również to, że w postępowaniu o przyznanie stypendium doktoranckiego prowadzonym na podstawie przepisów p.s.w. oraz prawa wewnętrznego obowiązującego na uczelni, nie zostały wyłączone przepisy postępowania zawarte w k.p.a., w tym przepisy stanowiące ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. na organie uczelni spoczywa obowiązek zachowania minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 p.s.w.), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Natomiast w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie spełnia wskazanych wyżej wymogów.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy wnioskować, że Rektor przyznał stypendia doktoranckie trzem doktorantom – uczestnikom studiów z zakresu filozofii według listy rankingowej sporządzonej przez Komisję ds. studiów doktoranckich. Stwierdzono też, że Skarżący został sklasyfikowany na 7 miejscu listy rankingowej doktorantów i znalazł się poniżej progu uprawniającego do przyznania stypendium (jak wyjaśniono w decyzji z [...] listopada 2021r.). Nie wyjaśniono przy tym w oparciu o jakie regulacje ustalono liczbę punktów stanowiącą próg uprawniający do otrzymania stypendium i z jakich względów został on określony na przyjętym poziomie (58 pkt.). Nie wynika to z pewnością z dołączonego do akt dokumentu "Zasady naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) i projakościowego na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych [...] – studia doktoranckie w zakresie Filozofii". W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również, w oparciu o obowiązujące przepisy, trybu procedowania Komisji ds. studiów doktoranckich oraz podjęcia ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznanej liczby punktów. Co prawda Skarżący nie kwestionuje przyznanej liczby punktów, jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżący nie otrzymał punktów za zaangażowanie w prowadzeniu zajęć dydaktycznych i za zaangażowanie w realizacji badań naukowych. Oznaczałoby to, że Komisja uznała, że Skarżący nie spełnia warunków określonych w § 13 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z tą regulacją stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być bowiem przyznane doktorantowi, który:

(1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich;

(2) wykazuje się zaangażowaniem w: (a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub (b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową;

(3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Nieprzyznanie punktów za realizację terminową programu studiów i za zaangażowanie w prowadzeniu zajęć i realizację badań naukowych oznaczać powinno, że Skarżący nie spełnia przesłanek uzyskania prawa do stypendium doktoranckiego. W świetle § 13 rozporządzenia istotne jest bowiem wykazanie aktywności we wszystkich obszarach wskazanych w tym przepisie, a nie jedynie zdobycie minimalnej liczby punktów. Co więcej z akt sprawy wynika, że wniosek Skarżącego o przyznanie stypendium uzyskał pozytywną rekomendację Komisji. Organ nie wyjaśnił tej sprzeczności. Tym samym niejasne są powody, dla których odmówiono uwzględnienia wniosku Skarżącego – tj.: czy nie spełnił on przesłanek określonych w rozporządzeniu i jeśli tak to co legło u podstaw przedstawienia pozytywnej rekomendacji przez Komisję ds. studiów doktoranckich, czy też wniosek Skarżącego został rozpoznany negatywnie z uwagi na ustaloną proporcję zgodnie z art. 280 ustawy wprowadzającej (proporcję liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium do liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem) oraz zajęte miejsce na liście rankingowej, o której jest mowa w § 2 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z [...] czerwca 2020r. w sprawie wniosków o przyznanie oraz formy i terminu wypłaty stypendium doktoranckiego uczestnikom studiów doktoranckich.

Wymaga zauważenia również powołanie się przez organ w zaskarżonej decyzji na § 15 ust. 3 rozporządzenia – odnoszący się do doktorantów korzystających z przedłużenia okresów studiów doktoranckich. Z zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy Skarżący uzyskał zgodę na przedłużenie studiów. Co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor wskazał na "skorzystanie przez niego z takiej możliwości" jednakże na podstawie akt sprawy nie sposób ustalić, czy i kiedy wyrażono Skarżącemu zgodę na przedłużenie okresów studiów doktoranckich, która to zgoda powinna być wyrażona nie przez Rektora a przez kierownika studiów doktoranckich na podstawie § 19 (powołanej w odpowiedzi na skargę) Uchwały nr [...] Senatu [...] w T. z dnia [...] kwietnia 2012r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedłużenie studiów doktoranckich należy bowiem uznać za sytuację wyjątkową. Przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Znalazło to odzwierciedlenie w przepisach rozporządzenia, gdyż stypendia dla doktorantów przedłużających studia są przyznawane w oparciu o odrębną podstawę prawną. W myśl powołanego przez organ § 15 ust. 3 rozporządzenia w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie. Prawodawca nie określił przesłanek przyznawania stypendium doktorantom przedłużającym studia, tak jak uczynił to w stosunku do doktorantów drugiego i kolejnych lat w § 13 ust. 2 rozporządzenia. W związku z powyższym przesłanki uzasadniające przyznanie stypendium doktorantom korzystającym z przedłużonego okresu odbywania studiów powinny zostać unormowane w akcie wewnętrznym uczelni. Ciężar wyraźnego określenia i ustanowienia wymiernych kryteriów dla oceny wystąpienia przepisanych prawem przesłanek spoczywa bowiem na uczelniach, które winny w drodze swych regulacji wewnętrznych ustalić konkretne kryteria, które będą brane pod uwagę w ocenie pracy doktoranta - co z kolei wprost wynika z zasady autonomii uczelni.

W uchwale powołanej w odpowiedzi na skargę (Uchwale Senatu [...] nr [...]) oraz w akcie ją zmieniającym (Uchwała nr [...] Senatu [...] z [...] września 2013r. – dostępnej na stronie: [...]) brak jest takiej regulacji. Także ww. "Zasady naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków (...)" – k. 12 akt adm. – odnoszą się wyłącznie do doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich, nie regulują zasad obowiązujących w okresie przedłużonych studiów doktoranckich. W związku z czym w sytuacji korzystania przez Skarżącego z przedłużenia okresów studiów organ powinien był wskazać na kryteria przyznawania stypendium, jakimi się kierował przy wydawaniu zaskarżonego aktu – tak aby możliwa była ocena, czy kryteria te są jasne i obiektywne, co z kolei pozwoliłoby uniknąć zarzutu arbitralności rozstrzygnięcia.

W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie jest też rzeczą składu orzekającego kontrolowanie gospodarki finansowej uczelni, jednak uznaniowość rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego, wynikająca z istniejącego wobec Skarżącego władztwa organów uczelni, nie może przesądzać jednoczesnej jego arbitralności i musi znajdować uzasadnienie w okolicznościach faktycznych sprawy i odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przeciwnym wypadku przekroczenie granic uznaniowości rozstrzygnięcia stanowi nadużycie tego władztwa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej winno więc zawierać wyczerpującą analizę stanu prawnego oraz faktycznego, co do spełnienia przez doktoranta przesłanek do przyznania stypendium. Rzecz jasna, że organy uczelniane nie są stricte organami administracji publicznej; zostały na mocy ustawy powołane do wykonywania określonych zadań publicznych, tj. pełnią funkcję organów administrujących (organów administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym), jednak, co już podkreślono, do postępowań w sprawach indywidualnych studentów i doktorantów na mocy odesłania z art. 207 ust. 1 p.s.w., stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Przyjąć więc trzeba, że również zasady ogólne postępowania administracyjnego winny być stosowane odpowiednio także w niniejszym postępowaniu.

Podsumowując powiedziane wyżej, Sąd doszedł do przekonania, że uchybienia w postaci niewyjaśnienia w sposób dostateczny podstawy prawnej wydanych decyzji z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy, stanowią o podjęciu rozstrzygnięcia z naruszeniem przede wszystkim wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu przedstawione uzasadnienia podjętych decyzji nie pozwalają na odtworzenie toku myślowego oraz poglądu prawnego organu, a także nie przekonuje o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych (chociażby co do statusu Skarżącego) stanowi z kolei podstawę do postawienia organowi skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Ujawnione naruszenia, w opinii Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym kontrolowane rozstrzygnięcia wymykają się spod merytorycznej kontroli Sądu, ponieważ wadliwości ich uzasadnienia uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego. Natomiast nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organami zarzuty. Jak bowiem wskazano na wstępie, sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Nadto sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnianiu podstaw prawnych do poczynionych przezeń ustaleń. Z tych względów Sąd uznał za w pełni zasadne zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów prawa procesowego.

Sąd nie był jednak uprawniony do uwzględnienia wniosku skargi o zobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści. Przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. co prawda pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia – ale jest to możliwe wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Takiego naruszenia Sąd nie stwierdził. Przeszkodą dla zastosowania w sprawie ww. przepisu jest też uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendium doktoranckie.

Z tych wszystkich względów, wobec dostrzeżonej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd orzekł jak w sentencji (pkt 1 wyroku) - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu Sądu i wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 k.p.a. Stanowisko organu musi być oparte na analizie wszystkich elementów prawidłowo zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w ich wzajemnym powiązaniu. Przede wszystkim organ przeanalizuje w sposób szczegółowy sytuację Skarżącego w oparciu o ww. przepisy.