Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 50/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi
Powołane przepisy: article: art. 250,260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

sygn. akt I SA/Kr 50/14 Kraków, dnia 13 października 2016 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2016r. o przyznaniu doradcy podatkowemu K. M. wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwoty tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 listopada 2013 r., znak [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu postanawia: I. przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...] , wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M ", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 553,50 zł (pięćset pięćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt groszy), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 103,50 zł (sto trzy złote pięćdziesiąt groszy) - kwotę 11,72 zł (jedenaście złotych siedemdziesiąt dwa grosze) - tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu; II. w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SO/Kr 139/13 postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K. M.. Następnie akta sprawy o sygn. I SO/Kr 139/13 zostały włączone do akt postępowania prowadzonego pod sygn. I SA/Kr 50/14.

Wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę a pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od tego orzeczenia. Dnia 11 lipca 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną w pierwszej instancji oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków.

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Podczas rozprawy, poprzedzającej wydanie tego wyroku K.M. domagał się: - przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT - zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 50,22 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" , z dnia 21 stycznia 2016r. Jako niezbędne wydatki podane zostały koszty przelotu z W. do W. w dniu 20 stycznia 2016r. i z W. do W. w dniu 22 stycznia 2016r. w kwocie 398,80 zł oraz koszt dwóch noclegów w hotelu w W. w kwocie 1308,63 zł. Łączną kwotę niezbędnych wydatków pełnomocnik wyliczył więc na 1707,43 zł., i podzielił ją na 34 (ilość spraw rozpatrywanych przed NSA) co dało mu wymienioną stawkę 50,22 zł.

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu K.M. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 553,50 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 103,50 zł, kwotę 11,72 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu, natomiast w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi wniosek oddalił.

K.M. we wniesionym w terminie sprzeciwie zarzucił naruszenie art. 250 § 2 w związku z art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej oraz naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu przez błędne jego zastosowanie, polegające na odmowie zwrotu pełnomocnikowi niezbędnych i udokumentowanych wydatków poniesionych na hotel. Wniósł o przyznanie kosztów bez zastosowania art. 250 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nadto o zwrot kosztów poniesionych na hotel.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r., poz. 718 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) do rozpoznania sprzeciwu w sprawie, wszczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 15 sierpnia 2015r., zastosowanie znajdują przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a. sprzed tej nowelizacji w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Przy tym jednak wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie art. 250 § 2 p.p.s.a. dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Pomimo, że w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (por. M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Nadto § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011r., nr 31, poz. 153), stanowi , że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, iż stanowi to dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku.

Dodać trzeba również, że art. 250 § 2 został wprowadzony został przepisem art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 2 tej ustawy przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Stąd też, o ile w sprawie wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, o tyle stosuje się już nowo wprowadzony art. 250 § 2 p.p.s.a.

W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez sądy obu instancji. Sprawy ze skarg R.P. dotyczą w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek, w zależności od postępowania. W konsekwencji powoduje to, że sprawy te są rodzajowo takie same a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Dodatkowo, jak słusznie zauważa referendarz - wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem pierwszej instancji uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika stanowiły bowiem jedynie uzupełnienie wcześniejszych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował zatem konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych.

Prawidłowo również referendarz podniósł w swoim uzasadnieniu aspekt fiskalny tj. finansowy interes Państwa przy ustalaniu wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo występuje w niniejszej sprawie jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje w przypadku wyznaczenia a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Zapewnienie stronie prawa do sądu wiąże się również koniecznością działania dla dobra obywateli w ramach realizacji zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Powyższe oznaczać musi przyjęcie ścisłej zasady, że wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia.

Uzasadnione jest zatem przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1 lit e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, przy zastosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. (450 zł), podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 103,50 zł.

Sąd uznał za uzasadnione również przyznanie wynagrodzenia za koszty przejazdu. Co do zasady są to koszty zaliczane do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu. Nie budzi wątpliwości słuszność przyjęcia przez referendarza, że poniesiony koszt biletu lotniczego na trasie W-W-W, wynoszący 398,80 zł, mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę. Koszty podróży samochodem byłyby – uwzględniając opłaty za autostradę – nieco wyższe od kosztów połączenia lotniczego. Stąd też przyznanie zwrotu wydatków za przeloty samolotem jest zasadne w kwocie 11,72 zł., wyliczonej zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 398,80 zł. przez 34 sprawy rozpatrywane w drugiej instancji.

Nie było natomiast podstaw do uwzględnienia jako wydatków niezbędnych kosztów pobytu w hotelu. Przedstawiona kwota uiszczona za nocleg w hotelu odbiega od przeciętnych cen noclegów. Takie bowiem należy brać pod uwagę uwzględniając zwrot kosztów noclegu w ramach pojęcia "niezbędnych wydatków", użytego w rozporządzeniu z dnia 31 stycznia 2011r. Koszt noclegu w ramach w/w wydatków należy traktować jako przypadek szczególny. "Niezbędność" w tym wypadku odnosi się bowiem do konieczności przenocowania pełnomocnika, wywołanej ewidentnym brakiem połączeń komunikacyjnych ale nie może być utożsamiana z noclegiem, którego koszty przekraczają zwyczajną, przeciętną, wartość noclegu w danym miejscu. Prowadzić mogłoby to do przepłacania przez Skarb Państwa, w sytuacji przyznawania wydatków pełnomocnikowi, poniesionych na nocleg. Pełnomocnik mógłby bowiem żądać przyznania zwrotu wydatków za nocleg o bardzo wysokim standardzie i w gruncie rzeczy wnosić o przyznanie kwot znacznie przekraczających przeciętną wartość za tego rodzaju usługę. Zatem przy przyznawaniu pełnomocnikowi zwrotu tego rodzaju wydatków należy kierować się racjonalizmem, podstawowymi zasadami wiedzy oraz doświadczenia życiowego, tak aby nie naruszać, w sposób oczywisty, interesu budżetu państwa, który przy nieuwzględnieniu tych postulatów, w sposób nieproporcjonalny i nieekwiwalentny wypłacałby koszty koniecznego noclegu pełnomocnika, wybranego przez niego w sposób dowolny. Działanie takie stałoby więc w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej, która nie tylko musi być brana pod uwagę w stosunku do strony postępowania ale również w stosunku do sposobu wydatkowania funduszy Państwa na ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który w takiej sytuacji staje się "zleceniobiorcą" Skarbu Państwa. Jego wydatki w tym zakresie muszą być zatem ograniczone do pewnego średniego miernika wartości usług w tym zakresie. Po drugie nawet gdyby pełnomocnik na obie rozprawy (20 i 22 stycznia 2016 r.) podróżował samolotem, dawałoby to kwotę 797,60 zł, a zatem niższą niż wydatek na przelot samolotem (tam i z powrotem) wraz z kosztami dwóch noclegów w hotelu (wycenionymi przez pełnomocnika na 300 euro , w przeliczeniu 1 308,63 zł. ), co dało łączną kwotę 1707,43 zł.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 258 § 1 i 2 pkt 8 w zw. z art. 250 § 1 i 2 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.