Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3725/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba(spr) Protokolant st.sekr. sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. Ch. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz M. Ch. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/L.Drewniak-Żaba /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KB/


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 3725/01

U Z A S A D N I E N I E

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił M.Ch. uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia [...] r. z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 13 stycznia 1945 do [...].

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka M.Ch. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, co w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy pozbawia go uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M.Ch. wniósł o uznanie, że uprawnienia kombatanckie nabył za udział w walkach zbrojnych w ramach organizacji podziemnej z wojskami hitlerowskimi w okresie od [...] r. do [...] r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r., podnosząc, że uprawnienia kombatanckie M.Ch. uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w organach MO, która nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, więc jakiekolwiek zadania wykonywane w okresie zatrudnienia w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną z dnia [...] r. M.Ch. wnosząc o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów wskazał, że dnia [...] r. wstąpił do oddziału wojskowego w K. dowodzonego przez chorążego K.. W tym czasie walczył z niedobitkami wojska niemieckiego i zabezpieczał ważniejsze obiekty publiczne. Ponadto dołączył do skargi oświadczenia dwóch świadków na okoliczność, iż w okresie od [...] do połowy [...] r. brał czynny udział jako ochotnik w Wojskowym Oddziale w K., którym dowodził Chorąży W.K. w walce zbrojnej o wyzwolenie ziemi krotoszyńskiej i w obronie ludności cywilnej przed niedobitkami żołnierzy niemieckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej podnosząc argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezsprzecznym w sprawie niniejszej jest, iż M.Ch. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od [...] r. do [...] r.

W toku postępowania weryfikującego uprawnienia kombatanckie wszczętego dnia [...]r. skarżący podał, że od [...] r. był członkiem organizacji podziemnej o nazwie "ochotnicza jednostka wojskowa", którą dowodził Ch.K., która walczyła z żołnierzami niemieckimi.

Po pewnym czasie z ochotniczych oddziałów zaczęto tworzyć Milicję Obywatelską. Okoliczności te nie zostały w żaden sposób przez organ zweryfikowane.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowi samodzielną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Jednakże osoba taka nie traci automatycznie uprawnień kombatanckich, jeżeli prowadziła działalność, stanowiącą podstawę do uznania jej za kombatanta w rozumieniu przepisów ustawy chyba, że istnieje jeden z przypadków określonych w art. 22 ust. 2 ustawy, które wyłączają możliwość przyznania uprawnień kombatanckich. Pogląd taki, wyrażony został w wyroku SN z września 04.09.1996 r., III ARN 30/96(OSNP 1997/6/83)

W rozpoznawanej sprawie zachodzą wprawdzie przesłanki określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, jednakże, w świetle powoływanych przez skarżącego okoliczności obowiązkiem organu administracji państwowej, wynikającym z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa było wnikliwe odniesienie się do wniosków skarżącego, związanych z jego udziałem w walkach z żołnierzami niemieckimi, co rozumieć należało, jako powoływanie się na tytuł określony w art. 1 ust. 2 pkt 6 lub art. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej.

Organ orzekający w sprawie przyjął, że uznaniu ewentualnego udziału skarżącego w walkach z żołnierzami niemieckimi za działalność kombatancką sprzeciwiał się fakt, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie za działanie w ramach służby w Milicji Obywatelskiej.

Rzeczywiście, nie można przyjąć by Milicja Obywatelska stanowiła zmilitaryzowaną służbę państwową, co najczęściej wyklucza stosowanie art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej (por. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2001 r. III RN 59/00, OSNP 2001/19/572). W orzecznictwie utrwalił się jednak pogląd, zgodnie z którym możliwe jest uznanie za uczestniczących w walkach w Jednostkach Wojska Polskiego osób, nie pełniących służby wojskowej (w tym funkcjonariuszy MO), lecz poddanych pod rozkazy wojskowe (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r. sygn. VSA 1756/98, LEX nr 49298; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. sygn. III RN 132/00, OSN P 2002/5/101) w tym kontekście nie można było pominąć, że skarżący jeszcze w toku postępowania administracyjnego twierdził, że od [...] r. do [...] w K. brał udział w walkach z żołnierzami niemieckimi, będąc pod dowództwem chorążego K., co wskazywać może o współpracy z wojskiem, czy wręcz pozostawania pod rozkazami wojskowymi. Tego rodzaju wyjaśnienia (relacja własna) skarżącego podlegały ocenie na identycznych zasadach jak dotyczące innego rodzaju środki dowodowe.

W przedstawionym stanie prawnym stanowisko orzekającego w sprawie organu naruszyło art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej oraz art. 7, 10, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.

W przedstawionych warunkach uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i orzeczono o kosztach postępowania, stosownie do art. 200 tejże ustawy.

Sąd uznał, że w sprawie, w której uwzględniono skargę na decyzję w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania.

Kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji w takich sprawach reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy kombatanckiej. Z przepisu tego należy wyprowadzić wniosek, że skutek pozbawienia uprawnień kombatanckich powstaje dopiero z chwilą prawomocności decyzji w tym przedmiocie, a więc w przypadku zaskarżenia takiej decyzji - w chwili uprawomocnienia się orzeczenia sądu o oddaleniu lub odrzuceniu skargi.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy obowiązkiem organu administracji publicznej będzie ocena wniosków (zarzutów) skarżącego pod kątem stosowania art. 1 ust. 2 pkt 2 lub 3 względnie z art. 2 ust. 2 ustawy kombatanckiej. Szczególne znaczenie w tym zakresie będzie miało wyjaśnienie czy i w jakim zakresie działalność skarżącego wiązała się pozostawaniem pod rozkazami wojskowymi.

/-/L.Drewniak-Żaba /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus

KB/