Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 300/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 § 1 pkt 1, art. 22 § 2 pkt 1 i 2, art. 208 § 1.
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego z wniosku o zwolnienie płatnika z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., po rozpatrzeniu odwołania L. S., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w "[...]" utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" z dnia "[...]" r. Przedmiotem tej decyzji było umorzenie postępowania podatkowego w związku z wnioskiem L. S. z dnia 14 czerwca 2019 r. o zwolnienie płatnika tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 79 zł miesięcznie.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2019 r., sprecyzowanym pismem z dnia 26 czerwca 2019 r., strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" o zwolnienie płatnika tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]", z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 79 zł miesięcznie. We wniosku skarżący podał, że jego jedynym dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości 1026,95 zł, ponadto wynajmuje stancję za 300 zł miesięcznie i wydaje ponad 100 zł miesięcznie na leki. Pismem z dnia 2 lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" wskazał, że skarżący został wyrejestrowany z ewidencji Urzędu Skarbowego w "[...]" z dniem 26.03.2018 r. i przesłał wniosek L. S. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w A. jako miejscowo właściwemu. Decyzją z dnia "[...]" r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. odmówił zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazał na brak spełnienia przesłanek z art. 22 §2 pkt 1 i 2 Op. Wskazał, że sytuacja finansowa podatnika jest trudna, ale nie na tyle, że pobranie podatku zagrozi jego ważnym interesom, a w szczególności jego egzystencji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. wyjaśnił, że przesłanka z art. 22 §2 pkt 1 Op (możliwość zwolnienia płatnika z obowiązku poboru podatku na wniosek podatnika, jeżeli pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji) zachodzi jedynie wówczas, gdy zagrożenie ważnych interesów podatnika ma charakter czasowy, a podatnik zainteresowany jest zapłatą podatku w późniejszym terminie.

Skarżący dnia 19 sierpnia 2019 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucił jej, że jest krzywdząca, podał, że nie ma środków na zapłatę podatku z uwagi na osiągany dochód w wysokości 848,60 zł miesięcznie. Skarżący wnosząc o zwrot zaliczki i zwolnienie z podatku podniósł, że pobranie podatku zagraża jego egzystencji.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w "[...]" decyzją z dnia 28 listopada 2019 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na naruszenie przez organ I instancji przepisów o właściwości miejscowej poprzez nieprawidłowe ustalenie miejsca zamieszkania strony, uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi właściwemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w "[...]".

Decyzją z dnia "[...]" r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" umorzył postępowanie podatkowe dotyczące wniosku strony o zwolnienie płatnika tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 79 zł miesięcznie wskazując na to, że wniosek strony został złożony w 2019 r. czyli w okresie funkcjonowania zaliczek na podatek dochodowy za 2019 rok, zaliczki te utraciły byt prawny z końcem 2019 roku, a organ podatkowy tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" akta sprawy celem ponownego rozpatrzenia otrzymał w dniu 14 stycznia 2020 r., zatem rozpatrzenie tego wniosku stało się bezprzedmiotowe.

W dniu 7 lutego 2020 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu wskazała, że wnosi o natychmiastową wypłatę podatku za 2019 r. gdyż pozostaje bez środków do życia. Podniosła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 846 zł miesięcznie i ponosi koszty najmu stancji w wysokości 300 zł miesięcznie.

Podkreśliła, że w związku z powyższym pobranie podatku zagraża jej egzystencji , gdyż nie posiada środków na zakup lekarstw.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w "[...]" decyzją z dnia "[...]" r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, zakreślił przedmiot sprawy oraz jej ramy prawne. Dyrektor IAS w "[...]" powtórzył stanowisko organu I instancji co do utraty bytu prawnego przez zaliczki na podatek dochodowy za 2019 r. po zakończeniu roku 2019 i uznał, że wniosek złożony przez stronę jest bezprzedmiotowy ( art. 208 Ordynacji podatkowej). W ocenie Dyrektora IAS w "[...]", postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy po zakończeniu danego roku podatkowego.

L. S. w skardze do WSA w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2020 roku zaskarżył decyzję organu II instancji, podał że decyzja ta zagraża jego egzystencji. W treści skargi podał, że jego dochód wynosi 848,60 zł, z sumy tej opłaca stancję za 300 zł miesięcznie. Podał, że nie ma środków do życia.

Dyrektor IAS w "[...]" w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Podkreślił zasadność decyzji organów podatkowych obydwu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący w niniejszej sprawie zarzucił decyzjom wydanym w postępowaniu podatkowym, że powodują zagrożenie dla jego egzystencji, podał fakty mające przekonać Sąd o tym, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Należy jednak uznać, że żądanie skarżącego jest nieuprawnione z uwagi na brak możliwości prawnych i faktycznych do zrealizowania jego wniosku z dnia 14 czerwca 2019 r. Istota problemu leży tu w niezrozumieniu przez skarżącego instytucji z art. 22 §2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli:

1) pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji, lub

2) podatnik uprawdopodobni, że pobrany podatek byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy.

Skarżący dąży do wykazania zaistnienia przesłanki z punktu 1 przytoczonego przepisu. Należy jednak zauważyć, że przepis ten dotyczy zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku. Płatnikiem podatku w tej sprawie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który wskutek wniosku podatnika może zostać zwolniony przez organ podatkowy od obowiązku pobrania podatku. Nie oznacza to jednak, że podatnik w takiej sytuacji jest zwolniony od obowiązku zapłacenia podatku. Zwolnienie płatnika (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) spowodowałoby, że przy wykonaniu zobowiązań podatkowych płatnik ten byłby pomijany, a jedynym podmiotem zobowiązanym w zakresie tego podatku (zaliczki) stałby się podatnik. Dlatego nawet zastosowanie przez organ podatkowy zwolnienia z art. 22 § 2 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej spowodowałoby jedynie, że podatnik, któremu płatnik nie potrącałby cyklicznie stosownych zaliczek, byłby obciążony obowiązkiem zapłacenia całości zobowiązania podatkowego wraz z końcem danego okresu rozliczeniowego. W niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie posiada kompetencji do rozpatrzenia żądania skarżącego o ,,zwolnienie od płacenia podatku". Instytucję, która powoduje zwolnienie od obowiązku zapłacenia podatku przepisy ordynacji podatkowej określają jako ,,zaniechanie poboru podatku", do czego uprawniony jest w myśl art. 22 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej jedynie minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia.

Przechodząc do istoty niniejszej sprawy, stanowisko organów podatkowych należy uznać za słuszne. Skarżący złożył wniosek 14 czerwca 2019 r. sprecyzowany pismem z dnia 26 czerwca 2019 r. o zwolnienie płatnika tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]", z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 79 zł miesięcznie. W związku z tym, że wniosek ten został złożony w roku 2019 organy słusznie przyjęły, że odnosi się do zaliczek na podatek dochodowy pobieranych za rok 2019. Sprawa została nieprawidłowo przekazana według właściwości miejscowej do prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w A., który "[...]" r wydał decyzję w I instancji. Wskutek kontroli odwoławczej zainicjowanej odwołaniem złożonym przez skarżącego, Dyrektor IAS w "[...]" dostrzegł naruszenie przepisów o właściwości, uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. i skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" jako miejscowo właściwego. W związku z powyższym, właściwy organ I instancji otrzymał możliwość rozpatrzenia sprawy dopiero wraz z otrzymaniem akt w dniu 14 stycznia 2020 r. Należy mieć na uwadze, że wówczas nie było już możliwości, by zwolnić płatnika z obowiązku poboru stosownych zaliczek. Tego rodzaju czynności nie można dokonać z mocą wsteczną, ponieważ faktycznie zaliczki te zostały już pobrane w roku 2019. Żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości zwrotu pobranych zaliczek w sytuacji, w jakiej znalazł się podatnik, dlatego jego żądanie w tym zakresie nie mogło zostać spełnione. Organy podatkowe związane są zasadą legalizmu i muszą działać na podstawie i w granicach prawa.

Organy podatkowe słusznie wskazały, że zasadne będzie umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Bezprzedmiotowość postępowania występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Bezprzedmiotowość charakteryzuje się tym, że danej sprawy nie można załatwić poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania jest w tym zakresie orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na to, że nie ma możliwości zwolnienia płatnika od obowiązku pobrania podatku, który już został w przeszłości pobrany i fakt, że zaliczki z końcem roku 2019 utraciły swój byt prawny, postępowanie przed organami podatkowymi słusznie zostało uznane za bezprzedmiotowe i umorzone.

Skarga okazała się bezzasadna i podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) podlega oddaleniu.