Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 320/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Asesor WSA, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia zawodowego nauczyciela mianowanego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2003 r. 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

[...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], powołując się na art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) oraz art. 104 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdził nieważność decyzji nr [...]z dnia [...] lipca 2001 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta S. przez Naczelnika Wydziału Edukacji, nadającej J.K. stopień nauczyciela mianowanego.

W uzasadnieniu wskazał, iż po dokonaniu analizy dokumentacji dotyczącej nadania J. K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego stwierdził, że wymieniona nauczycielka rozpoczęła pracę na stanowisku nauczyciela języka angielskiego od [...] września 1992 r. początkowo na czas określony, a od 1996 r., na czas nieokreślony.

Kwalifikacje wymagane od nauczycieli języków obcych w okresie uzyskiwania przez J. K. aktów nadania stopnia nauczyciela kontraktowego i mianowanego określał § 7 rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. - w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli... (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.).

W świetle tych przepisów, osoby zdobywające kwalifikacje w formach pozaszkolnych uzyskiwały pełne uprawnienia do nauczania języków obcych w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych na podstawie następujących dokumentów:

 dyplomu ukończenia szkoły wyższej (o kierunku kształcenia innym niż dany język obcy),

 świadectwa co najmniej zaawansowanej znajomości języka angielskiego:

 Certificate in Advanced English (CAE), ocena A, B lub C,

 TOEFL - Test of English as Foreign Language (z wynikiem 550-600 pkt. z testu, najmniej 4,5 pkt. z pracy pisemnej - TWE, i najmniej 50 pkt. z egzaminu ustnego - TSE), Educational Testing Service, Princeton, USA.

 świadectwa ukończenia kursu kwalifikacyjnego pedagogiczno-metodycznego z zakresu nauczanego danego języka.

Natomiast J.K. legitymuje się:

 dyplomem Wyższej Szkoły [...]w K. w zakresie organizacji pracy i zarządzania - mgr ekonomii - [...]lipca 1975 r.

 świadectwem ukończenia studium pedagogicznego w Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Oddział Doskonalenia Nauczycieli oraz Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w K. do nauczania przedmiotów ogólnokształcących - [...]czerwca 1991 r.,

 First Certificate in English (Certificate Grade C (c) 1995 r.),

 świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego pedagogiczno-metodycznego w Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym w K., w zakresie nauczania języka angielskiego [...] czerwca 1999 r.

Ponieważ J.K. legitymuje się tylko podstawową znajomością języka angielskiego, zatem nie posiadała i nie posiada nadal kwalifikacji do zajmowania w szkołach stanowiska nauczyciela języka angielskiego.

Wobec powyższego akt nadania J.K. stopnia nauczyciela mianowanego został wydany przez Prezydenta Miasta S. z rażącym naruszeniem przepisów prawa oświatowego, ponieważ nie spełniała ona wymogów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. - w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli... (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), jakie obowiązywały w zakresie kwalifikacji.

W odwołaniu do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu J. K. nie zgodziła się z organem, iż w czasie jej 12-letniej pracy jako nauczyciela języka angielskiego nie posiadała kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka angielskiego. Wskazała, iż Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie okólnym [...] z dnia [...] kwietnia 1990 r. dopuszczało możliwość zatrudnienia w szkołach osób nieposiadających wymaganych kwalifikacji, ale znających języki obce. Przez cały okres swojej pracy zawodowej uczestniczyła w różnego rodzaju formach doskonalenia kończąc kursy i zdając kolejne wymagane w tym czasie egzaminy.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu, po rozpatrzeniu odwołania J.K. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że brak było podstaw prawnych do nadania przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w S., decyzją z dnia [...] października 2000 r., J. K. stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa, w trybie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., bowiem 6 kwietnia 2000 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy, nie posiadała ona kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska nauczyciela języka angielskiego, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r., nie posiadała bowiem certyfikatu potwierdzającego zaawansowaną bądź biegłą znajomość języka angielskiego.

Organ odwołał się do przepisu art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela i wskazał, iż warunkiem nadania stopnia nauczyciela mianowanego jest m.in. spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 i 3 ustawy, zaś J. K. nie posiadała kwalifikacji w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela w związku z § 7 ust. 2 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia.

W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, akt nadania J. K. stopnia nauczyciela mianowanego zawiera wadę uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W skardze na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 grudnia 2003 r. J. K. podniosła, iż jej kwalifikacje do nauczania języka angielskiego winny być oceniane zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. Wskazała też, że zgodnie ze stanowiskiem Ministra Edukacji Narodowej zawartym w piśmie nr [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. nauczycielem języka angielskiego w szkole podstawowej mogła być osoba legitymująca się znajomością języka w stopniu podstawowym, tj. posiadająca first Certyficate in English i mająca ukończony kurs kwalifikacyjny w zakresie metodyki nauczania języka obcego.

Zatem, zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. (Dz. U. Nr 155, poz. 1288), w myśl którego nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie rozporządzenia na podstawie mianowania, którzy spełniali wymagania kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują nabyte kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, winna ona być nauczycielem mianowanym.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do podniesionych zarzutów stwierdził, iż z powołanego przez skarżącą pisma Ministra Edukacji Narodowej wynika, iż w wyjątkowych sytuacjach, gdy konieczne jest zastąpienie nieobecnego nauczyciela lub, gdy taka potrzeba wynika z organizacji nauczania, nowo zatrudniane osoby w szkole podstawowej powinny były legitymować się świadectwem z egzaminu językowego na poziomie co najmniej podstawowej znajomości języka. Nauczyciele ci zobowiązani byli do uzyskania stosownego certyfikatu potwierdzającego zaawansowaną lub biegłą znajomość języka, o którym mowa w § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia. Sytuacja taka podyktowana była w szczególności utrzymującym się wówczas niedoborem wykwalifikowanych nauczycieli języków zachodnioeuropejskich.

W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie udział w charakterze uczestnika zgłosił Związek Nauczycielstwa Polskiego Oddział w S., który wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonej decyzji z prawem obowiązującej w dacie jej wydania.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie.

Niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze konieczne jest odniesienie się do samej istoty postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności inicjuje nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Bez względu na to, z czyjej inicjatywy postępowanie takie zostało wszczęte - o jego wszczęciu organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 § 4 kpa).

O wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu J.K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, zainteresowana nie została zawiadomiona i nie brała w nim udziału, czym naruszono jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego - czynnego udziału strony w postępowaniu.

W postępowaniu tym, [...] Kurator Oświaty stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta S. przez Naczelnika Wydziału Edukacji nadającej J.K. stopień nauczyciela mianowanego i jako podstawę wskazał m.in. art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Zauważyć jednak należy, iż powołany przepis art. 9b ust. 7 ustawy - Karta Nauczyciela określa organy wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, o których mowa w ust. 4 pkt 1-3 oraz ust. 6, a zatem w sprawach nadania bądź odmowy nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego.

Tymczasem postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji nadającej nauczycielowi stopień awansu zawodowego i jego podstawę stwarzał art. 9h ust. 1 i 2 ustawy - Karta Nauczyciela. Przepis ten wprowadza odrębny tryb nadzorczy nad czynnościami podejmowanymi w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego przez:

1) dyrektorów szkół, organy prowadzące szkoły oraz komisje, o których mowa w art. 9g ust. 1 i 2,

2) organy sprawujące nadzór pedagogiczny oraz komisje, o których mowa w art. 9g ust. 3, 6a i 7a. Zgodnie z ust. 2 art. 9h czynności określone w ust. 1, podjęte z naruszeniem przepisów ustawy, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli lub przepisów wydanych na podstawie art. 9g ust. 10, są nieważne. Nieważność czynności stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, odpowiednio organ sprawujący nadzór pedagogiczny lub właściwy minister.

Zatem ten przepis, a nie wskazany w decyzji, stwarzał kuratorowi oświaty pełniącemu nadzór pedagogiczny nad czynnościami podejmowanymi w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego możliwość oceny czynności podjętej w tym postępowaniu i stwierdzenia jej nieważności, jeżeli naruszała ona prawo.

W ocenie [...]Kuratora Oświaty i z tą oceną zgodził się organ odwoławczy, akt nadania J.K. stopnia nauczyciela mianowanego został wydany z naruszeniem przepisów o kwalifikacjach, które określał § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.).

Otóż, powoływanie się przez organ administracji na treść § 7 cyt. rozporządzenia jest bezpodstawne. Wprawdzie w § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczyciel niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288), które weszło w życie 8 października 2002 r. stanowi się, że traci moc powołane wyżej rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r., to jednak zwrócić należy uwagę na przepis art. 16 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239), która zgodnie z art. 18 weszła w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia, tj. 6 kwietnia 2000 r. Stosownie do treści art. 16 cyt. ustawy, do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie - Karta Nauczyciela, zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia wżycie niniejszej ustawy. Zatem powyższe rozporządzenie zachowało moc do dnia 6 października 2000 r. i przywoływanie w zaskarżonej decyzji przesłanek z § 7 mających świadczyć o braku u skarżącej kwalifikacji do nauczania w szkołach i placówkach jest chybione i niczym nieuzasadnione, bowiem organ administracji ma obowiązek stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie wydania decyzji. Przypomnieć należy, że decyzja o nadaniu skarżącej stopnia nauczyciela mianowanego została podjęta[...]lipca 2001 r.

Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wykonalności zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.