Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 102/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /spr./ Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant ref. sąd. Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy komunalizacji nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 102/06

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., działającego w imieniu Gminy [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa, przez Gminę Miasto [...] własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej Kw [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...].

Organ pierwszej instancji powołał się na ustalenie, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się wody płynące, które zgodnie z ustawą Prawo wodne stanowią własność Skarbu Państwa i w związku z tym nie podlegają komunalizacji.

Odwołanie od decyzji złożył Prezydent Miasta L., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nabycia własności nieruchomości. Skarżący stwierdził, że na gruncie jest zbiornik wody stojącej. Poza tym podkreślił, iż jedynie część nieruchomości pokryta jest wodą i dlatego bezzasadna jest odmowa komunalizacji w stosunku do całej nieruchomości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie stwierdziła, że nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż woda w zbiorniku znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości ma charakter stojący. Organ podniósł, że zarówno z pism Wydziału Ochrony Środowiska oraz Wydziału Komunalnego Urzędu Miasta L., jak też Urzędu Marszałkowskiego w L. wynika, iż przez działkę nr [...] przebiega koryto rzeki [...]. Zdaniem organu, skarżący nie przedstawił dowodu, który mógłby zdezawuować treść wskazanych urzędowych informacji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła ponadto, że między stronami nie są sporne ustalenia, iż na nieruchomości znajduje się zbiornik wody płynącej. Skarżący wyłącznie polemizuje z charakterem tej wody, a nie z przepisami wyłączającymi komunalizację wód płynących.

Organ podniósł, że skarżący nietrafnie próbuje podkreślać, iż wobec tego, że większość powierzchni działki nie jest zajęta przez zbiornik wodny, to bezzasadna jest odmowa komunalizacji całej nieruchomości. Przedmiotem postępowania może być tylko cała, ewidencyjnie określona nieruchomość, w tym przypadku cała działka nr [...]. W związku z tym nie jest możliwe wydanie decyzji dotyczącej części tej nieruchomości.

Zdaniem organu, wobec tego, że na działce znajduje się zbiornik wody płynącej, to niezależnie od jego powierzchni cała działka, stosownie do brzmienia art. 1 i 4 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r. nie podlega komunalizacji z mocy prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Prezydent Miasta L., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.).

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nie uwzględniły faktu, że tylko na stosunkowo niewielkiej części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] położony jest zbiornik wody stojącej (staw) o pow. [...] m2, przez który płynie rzeka [...]. Pozostała część nieruchomości o pow. [...] m2 jest zalesiona oraz znajduje się na jej terenie budynek mieszkalny. Wskazano, że wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji, dowody na powyższą okoliczność były przedłożone w dokumentacji inwentaryzacyjnej sporządzonej przez Gminę L. W poświadczonym wypisie z rejestru gruntów, sporządzonym w dniu [...] listopada 1998 r. przez Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficzny, została wskazana powierzchnia [...] m2 znajdująca się pod zbiornikiem wody oraz powierzchnia [...] m2 określona jako grunt leśny.

Skarżący zaznaczył, że dokumentem będącym dowodem w niniejszej sprawie jest też wyrys z mapy ewidencji gruntów nr [...], zarejestrowany w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...] października 1998 r., na którym został przedstawiony stan użytkowania gruntów. Wyżej wymienione dokumenty zostały załączone do przedłożonej Wojewodzie [...] dokumentacji inwentaryzacyjnej. Podkreślono, że do odwołania jako podstawowy dowód w sprawie okazano wyrys z mapy ewidencji gruntów wraz z mapą zasadniczą przedstawiającą aktualną sytuację w terenie, z uwzględnieniem urządzeń podziemnych oraz rzeźbą terenu. Powyższych materiałów organy jednak nie uwzględniły, pomimo tego, że są to dokumenty urzędowe.

Zdaniem skarżącego, w sprawie nie mogą mieć podstawowego znaczenia opinie innych jednostek, które tylko wskazują, że przez działkę nr [...] przebiega koryto rzeki [...]. Wskazano, że Gmina [...] nie neguje konieczności odmowy komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, która jest zajęta przez koryto rzeki, ale nie może się zgodzić z odmową stwierdzenia nieodpłatnego nabycia całości nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Z tych powodów do dokumentacji inwentaryzacyjnej zostały załączone wszelkie niezbędne dokumenty i Wojewoda [...], tak jak w wielu analogicznych sprawach, mógł orzec nieodpłatne nabycie mienia przez Gminę L. w stosunku do [...] części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, a w stosunku do udziału [...] - odmówić komunalizacji. Na potwierdzenie podnoszonych twierdzeń powołana została uchwała Trybunału Konstytucyjny z dnia 1 lutego 1994 r. (sygn. akt W 12/92 OTK 1994/1/160).

Skarżący podniósł, że organy obu instancji nie określiły przypadającego Gminie [...] udziału (pomimo przedłożenia stosownych dowodów oraz utrwalonej praktyki) i dlatego odmowa komunalizacji nastąpiła z naruszeniem powołanego przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (..). Ponadto - zdaniem skarżącego - utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżanych orzeczeń Wojewody [...] oraz Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej doprowadzi do paradoksalnej sytuacji administrowania nieruchomością przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej i miejskim terenem leśnym przez organy administracji rządowej, które nie zostały powołane do realizacji takich zadań.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że argumenty skarżącego są nietrafne. Organ zaznaczył, że niepodleganie komunalizacji z mocy prawa wód płynących wynika z prawa wodnego. Nie ma zatem zastosowania do takich nieruchomości treść art. 11 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepis ten, wyłączający komunalizację z mocy prawa, ma zastosowanie jedynie w przypadkach faktycznego wykorzystywania nieruchomości przez organ administracji lub władzy państwowej lub sądowniczej i nie ma zastosowania w przypadkach, gdy nie dochodzi do komunalizacji z mocy prawa z innych przyczyn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej zwana ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy nie wszystkie zarzuty skargi uznaje za zasadne.

Skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uznać za zasadną, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są trafne.

Podstawą prawną wniosku złożonego przez Gminę [...] był przepis art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191). Dla treści tego przepisu istotne jest jedynie, czy mienie mające podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa, oraz czy należało ono w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. do podmiotów wyszczególnionych w ustępie 1 art. 5 ustawy. Podnieść przy tym należy, że przepisy nie zawierają żadnego ograniczenia co do komunalizacji w stosunku do części nieruchomości.

W niniejszej sprawie przez działkę nr [...] przebiega koryto rzeki [...], które zajmuje jedynie część nieruchomości.

Wprawdzie wniosek komunalizacyjny dotyczył całej działki nr [...] o pow. [...] m2, jednakże do wniosku przedłożony został wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencji gruntów z 1998 r., na których oznaczono powierzchnię wód oraz powierzchnię pozostałego terenu, a także granice wód. Z mapy wynikało, że część działki była pokryta wodami, a więc jedynie co do tej części nieruchomości wniosek nie mógł być uwzględniony.

W dacie wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. obowiązywał przepis art. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), zgodnie z którym grunty pokryte państwowymi wodami płynącymi stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów. Organy obydwu instancji mylnie przyjęły, że granice określone liniami brzegów nie mają znaczenia prawnego w sytuacji, gdy przez przedmiotową działkę przebiegało koryto rzeki, a następnie wywiodły, że z tej przyczyny postępowaniem komunalizacyjnym nie może być objęta wydzielona część działki [...] niezależnie od tego, co znajduje się na pozostałej jej części.

Słusznie więc zarzuca skarżąca gmina, że przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy nie wyłącza komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile spełnione są przesłanki nabycia z mocy prawa tylko w tej części. Jest to stanowisko jednolicie utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2004 r. (sygn. akt I SA 523/03), z 26 stycznia 2005 r. (sygn. akt I SA 2453/03), 26 kwietnia 2005 r. (sygn. akt ISA/Wa 321/04) i z 28 marca 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 1193/05).

Rzeczą organów administracyjnych było jedynie zbadanie, czy poza granicami określonymi liniami brzegów rzeki [...] pozostała część działki, która nie jest pokryta powierzchniowymi wodami płynącymi, spełnia przesłanki komunalizacji z mocy prawa.

Odnosząc się do powołanego w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2006 r. pkt 2 uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 1 lutego 1994 r. wskazać należy, że uchwała ta odnosi się do sytuacji, gdy niepodzielne składniki mienia służyły jednocześnie wykonywaniu zadań należących do właściwości organów komunalnych i organów państwowych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła, a ponadto grunt - jako składnik mienia - jest podzielny. Jak sama skarżąca podnosiła, władała jedynie częścią nieruchomości, na terenie której znajduje się budynek mieszkalny. Powierzchnia terenu tej części działki wynika z przedłożonych do wniosku komunalizacyjnego dokumentów.

Powyżej omówione okoliczności nie były przedmiotem oceny organów obydwu instancji. Był to rezultat wadliwej interpretacji prawa materialnego. Z tych względów stwierdzić należy, że organy obydwu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy naruszając art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 przytoczonej wyżej ustawy z 10 maja 1990 r. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stopień i charakter naruszeń uzasadnia uchylenie decyzji obydwu instancji.

Mając na uwadze wszystkie powyżej omówione okoliczności sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i b ) oraz art. 152 ustawy ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy ppsa.

Organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącego uwzględni powyższe oceny prawne i rozpoznając sprawę ustali, czy sporna część nieruchomości (w jakich granicach i o jakiej powierzchni) spełnia wymienione wyżej przesłanki komunalizacji.