Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 676/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 87, art. 128, art. 129 par. 1, art. 132, art. 133
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w S. sprawy ze skargi G. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

G. Ś. (zwany dalej: "stroną", "skarżącym"), wnioskiem z dnia

[...] stycznia 2021 r., wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

w B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą – I. W..

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], wydaną

na podstawie art. 104, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 3 pkt 11, art. 17, art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), Burmistrz B. (zwany dalej: "organem I instancji"), odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem, strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawną siostrą, legitymującą się orzeczeniem

o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Siostra skarżącego jest osobą samotnie wychowującą dziecko, w gospodarstwie domowym nie zamieszkują inne osoby mogące sprawować nad nią opiekę. Również rodzice z uwagi na podeszły wiek nie są w stanie opiekować się córką. Fakt sprawowania przez skarżącego opieki nad siostrą został potwierdzony w drodze wywiadu środowiskowego oraz w oświadczeniu siostry. Skarżący jest obecnie osobą niezarejestrowaną w urzędzie pracy.

W lipcu 2019 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, poprzez jej zawieszenie.

Zdaniem organu, nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy między niemożnością podjęcia przez stronę zatrudnienia bądź kontynuowania działalności gospodarczej, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą chorą. Zgodnie

z orzeczeniem o niepełnosprawności, siostra skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od grudnia 2020 r., tj. po ukończeniu przez nią 25 roku życia, wobec czego przedmiotowe świadczenie nie przysługuje, zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, uznając ją

za krzywdzącą, gdyż sprawuje opiekę nad siostrą opieki tej wymagającą,

ze względu na stan zdrowia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 17 u.ś.r., Samorządowe Kolegium

w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że osoba wymagająca opieki jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, na czas określony do [...] stycznia

2022 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania i Niepełnosprawności

w B. z dnia [...] stycznia 2021 r.). Osoba niepełnosprawna jest panną, ma rodzinę zamieszkującą w B., tj. niepełnoletniego syna, którego wychowuje samotnie, rodziców i brata. Skarżący ma własną rodzinę, wraz z żoną wychowuje niepełnoletnie dziecko. Opieka nad niepełnosprawną siostrą, polega na zawożeniu jej do lekarzy, towarzyszeniu w czasie wizyt lekarskich, robieniu zakupów, załatwianiu niezbędnych spraw związanych z codziennym funkcjonowaniem. Według oceny pracownika socjalnego, siostra strony po przebytych zabiegach i chemioterapii wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i wsparcia tego udziela jej brat. Rodzice nie podejmują się sprawowania opieki nad córką ze względu na stan zdrowia, na potwierdzenie czego przedłożyli zaświadczenia lekarskie.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie rozpatrzył sprawy w zakresie określonym w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., ale zebrał jednak w tej sprawie materiał dowodowy pozwalający na podjęcie rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w powyższym przypadku, w pierwszej kolejności do alimentacji zobowiązani są rodzice osoby wymagającej opieki (krewni

w linii prostej w pierwszym stopniu - wstępni), następnie brat jako krewny w linii bocznej w drugim stopniu.

Według organu II instancji, zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia rodziców I. W. nie spełniają wymagań z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Przepis ten dla udokumentowania stanu zdrowia osoby zobowiązanej alimentacyjnie wymaga legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Nie można interpretować tego przepisu rozszerzająco, bowiem doprowadziłoby to do sytuacji, że dla uznania osoby za niepełnosprawną przy przyznawaniu świadczenia organy nie żądałyby orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, tylko stan zdrowia ustalałyby same w oparciu o różne zaświadczenia lekarskie, a to znacznie wykracza poza ramy wykładni i jest sprzeczne z celem ustawy.

Stąd organ II instancji uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka,

o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 (część pierwsza) w zw. z art. 17 art. 1a pkt 1 u.ś.r. Brat może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na siostrę - osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy ich rodzice nie żyją, bądź też zostali pozbawieni praw rodzicielskich, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ II instancji wskazał na konieczność spełnienia przesłanki, którą jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną, która musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę

do wykonywania pracy zawodowej. Zakresu i w konsekwencji ram czasowych sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad siostrą, nie można uznać za stały. Samo niesienie pomocy takiej osobie i wspieranie jej nie jest - w świetle obowiązujących przepisów - wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba rezygnacji z zatrudnienia, czy rezygnacji z podjęcia zatrudnienia, takie świadczenie przysługuje.

Ponadto organ zauważył, że strona nie przedstawiła żadnych uzasadnionych okoliczności, które wskazywałyby, że zrezygnowała z aktywności zawodowej aby sprawować opiekę nad niepełnosprawną siostrą. Z wypisu z [...] lutego 2021 r.

z Centralnej Ewidencji o Działalności Gospodarczej wynika, że strona rozpoczęła działalność gospodarczą z dniem [...] kwietnia 2019 r., którą z dniem [...] lipca 2019 r. zawiesiła. Od tej daty strona nie podejmowała żadnego zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Nie zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna (wydruk z rejestru z dnia [...] marca 2021 r.). W powyższych okolicznościach faktycznych Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki nad niepełnosprawną siostrą (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy (część druga).

Zdaniem Kolegium, organ I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r., wobec faktu, że niepełnosprawność siostry strony powstała po 25 roku życia. Od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października

2014 r., sygn. akt K 38/13, wskazany przepis nie może być bowiem stosowany

w dotychczasowym kształcie. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku,

w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej.

G. Ś. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie ze skargą na decyzję Kolegium.

Skarżący powołał w uzasadnieniu skargi aktualny stan zdrowia i bytowy siostry. Wskazał, że rodzice nie mogą sprawować nad nią opieki. Mama skarżącego choruje, jest w podeszłym wieku, co zostało udokumentowane orzeczeniem lekarskim, a ponadto nie ma prawa jazdy. Ojciec skarżącego również cierpi na różne schorzenia oraz legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności (załączone do skargi). Z uwagi na dochody, rodzice nie są w stanie pomóc córce (siostrze skarżącego) finansowo. Według skarżącego, nie może podjąć pracy ponieważ siostra zostałaby sama bez żadnej pomocy, jak i opieki.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia [...] września 2021 r. udział w postępowaniu sądowym zgłosił Prokurator Regionalny w S., który poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Argumentował, że rodzice siostry skarżącego choć zobowiązani do alimentacji na jej rzecz w pierwszej kolejności, nie są w stanie wypełniać swych obowiązków. Powyższe wynika z ich wieku (blisko 70 lat) i stanu zdrowia (choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów). Opieka nad siostrą przy intensywnej chemioterapii, zwłaszcza przechodzonej ciężko, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, dla osób starszych i małosprawnych fizycznie jest mało realna.

Zwłaszcza, że osoby te nie zamieszkują razem, a matka dodatkowo nie jest osobą mobilną (nie posiada prawa jazdy). Doświadczenie życiowe nakazuje uznać, że przy tego rodzaju terapii stan chorej na co dzień zamieszkującej wyłącznie z małoletnim synem, wymaga dyspozycyjnego i sprawnego fizycznie opiekuna, który w krótkim czasie w każdej porze dnia jest w stanie dotrzeć do niej i udzielić jej niezbędnej pomocy. Rodzice nie są w stanie zapewnić jej takiego rodzaju stałej opieki, aby zostały zaspokojone wszystkie jej potrzeby pozwalające na godne funkcjonowanie

w czasie przechodzenia ciężkiej choroby. Skoro tak, to zobowiązanym do opieki nad siostrą jest jej brat – skarżący.

Zdaniem Prokuratora, odmawianie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

z argumentacją, że opiekę taką winni sprawować rodzice chorej, ci bowiem nie dysponują orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej, a także godzi

w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną oraz zasadę szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1947/20).

Co się zaś tyczy drugiej z przesłanek, na którą powołał się organ odmawiając przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Prokurator zauważył, że sama ustawa – u.ś.r., nie zawiera definicji pojęcia opieki. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie należy jednak rozumieć warunku stałej i ciągłej opieki, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała,

w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (wyrok WSA

w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 482/20).

Jak argumentował Prokurator, siostra skarżącego choruje na nowotwór złośliwy i ciężko przechodzi chemioterapię, wymaga opieki w życiu codziennym,

w tym w zakresie higieny osobistej, robienia zakupów, zawożenia na wizyty lekarskie, towarzyszenia jej podczas wizyt lekarskich. W tym zakresie opiekę nad nią sprawuje jej brat - skarżący. Opieka ta choć nic nie wskazuje, że jest świadczona 24 godziny na dobę, to ma charakter stałej i ciągłej opieki w opisanym powyżej znaczeniu. Doświadczenie życiowe nakazuje uznać, że osoba w zaawansowanej chemioterapii złośliwego nowotworu wymaga opieki osoby drugiej, potwierdza to jednoznacznie fakt orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności wobec siostry.

Charakter, przebieg choroby, reakcja organizmu na leczenie wskazują, że osoba taka wymaga codziennej opieki praktycznie w większości czynności związanych z jej normalnym funkcjonowaniem, leczeniem. Opieka taka może być z powodzeniem sprawowana przez brata, który choć nie mieszka razem z siostrą, to jednak odległość między ich mieszkaniami jest tego rodzaju, że pozwala opiekunowi przemieścić się samochodem do mieszkania siostry w 4 minuty. Skarżący zawiesił działalność gospodarczą i pozostaje bierny zawodowo od połowy 2019 r., a zatem zdecydowanie przed orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności siostry, skoro w każdym czasie pracę zarobkową mógłby podjąć, zaś aktualnie nie jest to możliwe z uwagi na konieczność niesienia pomocy siostrze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza – na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi - w dacie jego podjęcia - przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Kontrolując w oparciu o powyższe kryteria działalność organu administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad siostrą.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a przywołanej ustawy, osobom, o których mowa

w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie

lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wykładnia przytoczonych przepisów prawa prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane na rzecz osoby, która zrezygnowała, bądź nie podjęła zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy czym prawo do jego uzyskania uzależnione jest od tego, czy na osobie ubiegającej się o przyznanie świadczenia ciąży obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego. Koniecznym warunkiem ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jest bowiem przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej jako "k.r.o.".

W sprawie niesporne jest, że skarżący ubiegał się o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania się opieki nad siostrą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

Osią sporu w badanej sprawie pozostaje, czy dopuszczalne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz krewnego w linii bocznej (siostry), w sytuacji gdy rodzice osoby wymagającej opieki żyją, mieszkają w tej samej miejscowości, są osobami w podeszłym wieku lecz nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto osią sporu pozostaje kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanki stałości opieki sprawowanej w sposób ciągły przez skarżącego nad siostrą, która musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.

Stosownie do art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania,

a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala również kolejność zobowiązanych (vide: art. 129 i art. 132). Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przy czym, nie można pomijać, że w świetle przywołanych przepisów, obowiązek alimentacyjny rodziców w stosunku do dzieci wyprzedza obowiązek alimentacyjny pozostałych zobowiązanych, co wynika z treści art. 87, art. 128, art. 129 § 1, art. 132 i art. 133 k.r.o. Przepisy te w zestawieniu z powołanymi wyżej przepisami u.ś.r., jednoznacznie określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania.

W przypadku rodzeństwa wymagającego opieki, ustawodawca uzależnił możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym aniżeli wymienione

w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. osobom, od stanu zdrowia rodziców dziecka.

Dopuścił bowiem możliwość przyznania świadczenia innym członkom rodziny w przypadku posiadania przez rodziców orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego dla brata z tytułu sprawowania opieki nad siostrą (jak w omawianej sprawie), zmaterializuje się zatem dopiero wówczas, gdy rodzice wymagającej opieki przedstawią stosowne orzeczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Jeżeli rodzice osoby wymagającej opieki żyją, ale nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza to - co do zasady -

z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności.

W badanej sprawie niesporne jest, że rodzice osoby wymagającej opieki żyją, nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich, nie legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Należy zatem przyznać rację organowi odwoławczemu, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można intepretować rozszerzająco.

Należy się również zgodzić z wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiskiem, iż organ badający sprawę o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma kompetencji do dokonywania oceny wystawionego przez lekarza zaświadczenia o stanie zdrowia rodziców osoby wymagającej opieki.

Ocena takich zaświadczeń wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej. Podkreślić trzeba, iż ustawodawca dla udokumentowania stanu zdrowia osoby zobowiązanej do sprawowania opieki wymaga legitymowania się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez ustawowo uprawniony organ – zespół do spraw orzekania o niepełnoprawności. Rodzice osoby wymagającej opieki takiego koniecznego orzeczenia nie przedłożyli. Zaświadczenia załączone do akt sprawy nie mają waloru orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tylko taki dokument miałby znaczenie w niniejszej sprawie dla wyłączenia obowiązku rodziców z uwagi na ich stan zdrowia. Podobnie bez znaczenia pozostaje załączone do skargi orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ojca osoby wymagającej opieki.

Również brak uprawnień do prowadzenia pojazdów jednego z rodziców, czy też ich sytuacja finansowa, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem okoliczności te nie są brane pod uwagę przy ocenie zasadności przyznania świadczenia.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika natomiast, że opieka ta musi być stała, lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze wspomnianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności

(por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Na równi z rezygnacją z zatrudnienia traktuje się niepodejmowanie zatrudnienia.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy judykatury wskazujące, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.p ). Chodzi tu zatem

o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyroki NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16; z dnia

5 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1361/19; z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt

I OSK 1544/19; z dnia 23 października 2021 r., sygn. akt I OSK 1148/20, opublikowane w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem

o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, siostra skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności o symbolu

09-M, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2021 r.

Skarżący jest żonaty, wspólnie z żoną wychowuje córkę. Siostra skarżącego mieszka osobno, wychowuje trzynastoletniego syna. Siostra podała, że skarżący opiekuje się nią, pomaga w codziennym funkcjonowaniu. Skarżący podał w oświadczeniu do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnego dochodu. Organ I instancji ustalił, że skarżący nie jest osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy. Z wypisu z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej wynika, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w kwietniu 2019 r., którą zawiesił po trzech miesiącach. Jak wynika przy tym z wywiadu środowiskowego i wyjaśnień skarżącego: zawozi siostrę do lekarza, towarzyszy w czasie wizyt lekarskich, robi zakupy załatwia sprawy związane z codziennym funkcjonowaniem, których siostra ze względu na złe samopoczucie po chemioterapii nie jest w stanie wykonać samodzielnie.

W ocenie Sądu, tak określony zakres opieki nie spełnia przesłanek

z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Nie sposób bowiem uznać, że opieka sprawowana jest w rozumieniu wyżej opisanym, a więc że jest to opieka, której rozmiar uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko przedstawione

w zaskarżonej decyzji.

Podsumowując, w ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy – u.ś.r. i właściwie je zastosował przy ustalonym niespornie stanie faktycznym sprawy, co prowadzi do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.