Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 317/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 121 § 1, art. 122, art. 253 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi [...] D. Spółka Jawna Z. D., J. D., T. D. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za kwiecień 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

I SA/Po 317/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy K. odmówił P. P. U. H. "X" Spółka jawna – Z., J., T. D. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmawiającej przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011 r.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, skarżąca wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r., skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy K., spółka zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011 r. Jako podstawę ubiegania się o umorzenie ww. podatku wskazano zmianę ustawy z dnia 17 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw, wprowadzoną w dniu 29 października 2010 r. W uzasadnieniu wniosku podano, że zgodnie z art. 67a i art. 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, złożony wniosek w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości obejmuje pomoc publiczną, o której mowa w art. 67b § 1 pkt 3 lit. g czyli na zatrudnienie. Zgodnie z wprowadzonymi regulacjami ustawowymi nakładającymi nowe wskaźniki zatrudnienia w sferze utrzymania statusu zakładu pracy chronionej, dla pełnego korzystania z przysługujących uprawnień konieczne jest w zakładzie pracy chronionej dodatkowe zatrudnienie osób posiadających status osoby niepełnosprawnej z tytułu upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej czy też osób niewidomych.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy K. odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011 roku w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Skarżąca wystąpiło następnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 nr [...] SKO w Kaliszu odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowiło przedmiot skargi skarżącej kierowanej do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r. o sygn. akt I SA/Po 793/11 oddalił skargę spółki.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżąca wniosła, na podstawie art. 253 Ordynacji podatkowej z uwagi na ważny interes publiczny oraz interes podatnika, w świetle spełnienia wymagań nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również faktu zatrudnienia osób niepełnosprawnych - o zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] czerwca 2011r. znak: [...] odmawiającej przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011 r.

W uzasadnieniu tego wniosku, wskazano, że na skutek ustawy z dnia 29 października 2010 roku o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 226, poz. 1475), skarżąca postanowiła dostosować strukturę zakładu do aktualnych wymagań. W ramach zaplanowanego jednego przedsięwzięcia w miesiącu kwietniu 2011 roku zatrudniła 10 osób niepełnosprawnych ze specjalnymi schorzeniami. Taki fakt spowodował zwiększenie średniej struktury zatrudnienia osób niepełnosprawnych w przeliczeniu na pełne etaty do 50,533% oraz do 30,013% ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Skarżąca wskazała także, że zatrudnione osoby niepełnosprawne ([...] pracowników) w miesiącu kwietniu 2011 roku przepracowały [...] godziny. W związku z zatrudnieniem tych osób oraz wykonywaniem pracy wypłacone zostało wynagrodzenie za pracę, co pozwoliło na szczegółowe ustalenie następujących kosztów związanych z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych :

1) bezpośrednie koszty zatrudnienia - ogółem: [...] zł;

2) koszty pośrednie - ogółem: [...] zł;

3) inwestycje związane z utworzeniem nowych miejsc pracy - [...] zł.

Na zakończenie podkreślono w uzasadnieniu ww. wniosku, iż spółka wypełnia ponadplanowo swoje zaplanowane zamierzenia: stworzyła nowe miejsca pracy, zatrudniła osoby niepełnosprawne z wymaganymi schorzeniami, zwiększyła ogólne zatrudnienie osób niepełnosprawnych z wymaganymi schorzeniami, zwiększyła ogólne zatrudnienie osób niepełnosprawnych w tym zakładzie pracy i jest dla niej ważnym interesem udzielenie pomocy oraz fakt utrzymania zakładu pracy chronionej. Umorzenie podatku od nieruchomości jest także uzasadnione z uwagi na ważny interes publiczny przejawiający się koniecznością dalszego prowadzenia zakładu pracy chronionej, zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz prowadzeniu aktywnej rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych.

Do wniosku spółka dołączyła informację o strukturze zatrudnienia w kwietniu 2012 r. składaną do Wojewody Wielkopolskiego, opinię Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] lipca 2011 r., pismo Przewodniczącego Powiatowej Rady Zatrudnienia w K. z dnia [...] lipca 2011 r. oraz pismo Przewodniczącego Rady Miejskiej w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012r. organ podatkowy postanowił przeprowadzić dowody z następujących dokumentów: sprawozdań finansowych za lata 2008-2011, zawartych w aktach spraw prowadzonych postępowań podatkowych dotyczących umorzeń zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń 2011 r., luty 2011r., marzec 2011r. i maj 2011r.; formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie, pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, zawartego w aktach sprawy prowadzonego postępowania podatkowego dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc maj 2011 roku; informacji z dnia 22.05.2012r., sporządzonej na podstawie danych zawartych w sprawozdaniach finansowych - lata 2008-2011, zawartej w aktach spraw prowadzonych postępowań podatkowych dotyczących umorzeń zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń 2011r., luty 2011r., marzec 2011r. i maj 2011r.; deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2011 i 2012; decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu nr [...] z dnia [...] maja 2012r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011 - celem ustalenia istnienia (nieistnienia) interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika, przemawiającego za uchyleniem lub zmianą ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] czerwca 2011r. znak: [...] odmawiającej przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011r.

Wskazaną na wstępie decyzją Burmistrz Miasta i Gminy K. odmówił skarżącej zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] czerwca 2011r. znak: [...] odmawiającej przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011r. Od decyzji tej spółka wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze Kaliszu po rozpoznaniu odwołania podatnika od ww. decyzji, uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO w Kaliszu uznało, iż sprawa wymaga uzupełnienia materiału dowodowego w znacznym zakresie, Kolegium wskazało na konieczność powołania przez organ podatkowy biegłego rewidenta w zakresie sporządzenia opinii co do ustalenia sytuacji finansowej przedsiębiorstwa skarżącej.

W toku ponownego rozpoznawania spraw organ podatkowy I instancji podatkowy powołał biegłego - spółkę I. Sp. z o.o. z siedzibą w P., w celu sporządzenia pisemnej opinii co do ustalenia sytuacji finansowej przedsiębiorstwa skarżącej.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. ponownie odmówił skarżącej zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmawiającej przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że stosownie do postanowień art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej, decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika.

Organ wskazał, iż przepis art. 253 Ordynacji podatkowej dotyczy decyzji ostatecznych, gdy strona postępowania nie nabyła prawa o charakterze materialnym, a rozstrzygnięcie sprawy odpowiada skonkretyzowanym wymaganiom interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Jedynie w przypadku, gdy zaistnieją wszystkie te przesłanki organ może wydać decyzję o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, natomiast brak jakiejkolwiek z nich stanowi o obowiązku wydania przez organ decyzji odmownej. Należy jednak mieć na uwadze, że w postępowaniu wszczętym i prowadzonym w tym trybie organ nie rozpoznaje ponownie, merytorycznie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją. Oznacza to, że postępowanie to ma za przedmiot nową sprawę - ocenę, czy istnieją ww. podstawy prawne i faktyczne do usunięcia decyzji z obrotu prawnego. Przedmiotem tego postępowania nie są więc zarzuty badane w trybie odwoławczym. Użyte w ww. przepisie określenie, iż interes strony musi być "ważny" oznacza, że musi to być interes na tyle zobiektywizowany oraz usprawiedliwiony, aby mógł stanowić uzasadnioną podstawę do zastosowania nadzwyczajnego trybu zmiany decyzji ostatecznej, tj. do naruszenia zasady trwałości takich decyzji. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, wszczętym na wniosek strony, ciężar dowodu, a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie albowiem to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy. Ponadto, ten "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od tej jednej z podstawowych zasad postępowania podatkowego i uzasadniał zastosowanie omawianego trybu nadzwyczajnego.

Odnosząc wskazaną powyżej regulacje prawną do wniosku skarżącej stwierdzono, że okoliczność stworzenia nowych miejsc pracy, zatrudnienia osób niepełnosprawnych, zwiększenia ogólnego zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy skarżącej nie stanowią sytuacji wyjątkowych, nadzwyczajnych, losowych przypadków w których podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, a stanowią jedynie podstawowe - konieczne przesłanki udzielenia pomocy publicznej na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych. Okoliczności te w ocenie Burmistrza Miasta i Gminy K. nie "równoważą" i nie usprawiedliwiają odstępstwa od podstawowych zasad postępowania podatkowego (zasady trwałości ostatecznych decyzji podatkowych, zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego itp.) oraz nie uzasadniają zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 253 Ordynacji podatkowej.

W ocenie organu podatkowego I instancji w sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające na przyjęcie, że ważny interes podatnika przemawia za uchyleniem lub zmianą ostatecznej decyzji podatkowej odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej za miesiąc kwiecień 2011r. Uzasadniając to twierdzenie wskazano, że przeprowadzona przez biegłego rewidenta analiza sytuacji finansowej spółki wskazuje, że kondycja finansowa skarżącej jest dobra. Zdaniem organu w sprawie również interes publiczny nie przemawia za uchyleniem bądź też zmianą ostatecznej decyzji. W ocenie organu podatkowego, skarżąca posiada realną możliwości zapłaty podatku od nieruchomości. Nie zachodzi niebezpieczeństwo, że zapłacenie zaległości spowoduje zagrożenie bytu spółki albo jego upadłość, a w dalszej konsekwencji zagrożenie egzystencji osób u niej zatrudnionych.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem sprawy skarżąca wniosła od decyzji z dnia [...] marca 2013 r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. jak też kilku innym wydanym wobec niej decyzjom zarzucono wydanie ich z naruszeniem prawa materialnego polegającym na:

- naruszeniu przepisów art. 67a § 1 pkt 3 i 67b § 1 pkt 3 lit. g ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami) poprzez uznanie braku interesu publicznego i interesu podatnika,

- oparciu decyzji na błędnych wyliczeniach organu podatkowego wskaźników zatrudnienia, co ewidentnie przekreślało dane dla przyjęcia spełniania wymagań przez podatnika oraz przepisu art. 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zmianami) jak również na:

- błędnej wykładni § 5 ust. 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.2009 r. w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i na zatrudnienie osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 183, poz. 1426) poprzez błędne wyliczenia i niewłaściwe zastosowanie,

- naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez wybiórcze traktowanie opinii wydanej przez niezależnego audytora na temat sytuacji finansowej podatnika, zgodnie z tezami wydanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych przez nią decyzji a także o połączenie i łączne rozpoznanie jej odwołań. Spółka wniosła również o przesłuchanie w charakterze świadka M. O. – szefa zespołu audytorskiego na okoliczność zakreślonych tez do wydania opinii oraz opracowanych wniosków zawartych w opinii w przedmiocie sytuacji finansowej podatnika oraz o zobowiązanie organu podatkowego do obowiązkowego uczestnictwa organu podatkowego lub osoby przez niego upoważnionej na rozprawie wyznaczonej przez SKO w Kaliszu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] SKO w Kaliszu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji podatkowy organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie oparte na art. 253 § 1 ustawy Ordynacja podatkowej jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja wydanej już decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem występowanie wyłącznie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności. W tym postępowaniu przedmiotem postępowania nie są zarzuty badane w trybie odwoławczym, ale tylko dwie wyżej wymienione podstawy.

Zdaniem Kolegium zatrudnienie osób niepełnosprawnych stanowi o zaistnieniu w niniejszej sprawie "interesu publicznego", jako przesłanki przemawiającej za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku podatnika. Za przyjęcie powyższego stanowiska przemawia sam fakt zagwarantowania zatrudnienia, ale przede wszystkim również fakt aktywizacji i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, jako grupy społecznej, która posiada znacznie mniejsze możliwości zatrudnienia, w odróżnieniu od osób pełnosprawnych. Ponadto zaznaczenia wymaga fakt, iż zatrudnienie osób niepełnosprawnych stanowi dla jednostki samorządu terytorialnego wymierne koszty w postaci zwiększonych wpływów z należności podatkowych. W tym zakresie SKO dokonało odmiennej interpretacji oceny wystąpienia przesłanki uchylenia ostatecznej decyzji (interes publiczny), i w odróżnieniu od organu I instancji, ustaliło w niniejszej sprawie fakt jej zaistnienia.

Zaznaczono jednak, że decyzje podejmowane w trybie art. 253 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, należą do decyzji uznaniowych organu podatkowego. Dopiero wystąpienie przesłanek określonych w tym przepisie tj. interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika, uzasadnia rozważenie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa.

Wyżej wymieniona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2013 r. stanowi przedmiot skargi spółki kierowanej do tutejszego Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego. W skardze tej spółka wnosi o połączenie i łączne rozpoznanie wszystkich zaskarżonych przez nią decyzji, uzasadniając to faktem, że u podstaw ich wydania i zaskarżenia leży ten sam zakres przedmiotowy oraz podmiotowy oraz o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji z uwagi na przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez odmówienie skarżącej istnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Względnie też spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia, gdyż jej wykonanie może narazić skarżącą na niepowetowane straty i likwidację zakładu pracy chronionej, jako jedynego na tym terenie zakładu zatrudniającego osoby niepełnosprawne.

Zaskarżonej decyzji zarzuca się:

1) naruszenie przepisów art. 67a § 1 pkt 3 i 67b § 1 pkt 3 lit. g ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 j.t. ze zmianami) poprzez błędną wykładnię i ich zastosowanie oraz utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. odmawiających udzielenia pomocy z uwagi na stwierdzenie braku występowania po stronie skarżącego ważnego interesu podatnika i interesu publicznego,

2) błędną wykładnię § 5 ust. 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.2009r. w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i na zatrudnienie osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009r. Nr 183, poz. 1426) poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne wyliczenie wzrostu zatrudnienia, jak również naruszenie art. 28 w związku z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zmianami) w przedmiocie wyliczenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych,

3) naruszenie art. 7, 8, 11 oraz 107 § 2 i 3 KPA polegające na:

a) niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości,

b) niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy w szczególności braku prawidłowego ustalenia wzrostu i ilości zatrudnionych osób niepełnosprawnych posiadających schorzenia określone w nowelizacji ustawy oraz kosztów zatrudnienia, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.2009r.

c) braku pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez dowolne przyjęcie ekonomicznych zasad funkcjonowania zakładów pracy chronionej i zrównaniu tych zasad z innymi podmiotami działalności gospodarczej,

d) dowolności w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego wynikałoby wytłumaczenie dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny dla organu I instancji i organu odwoławczego mają przeciwstawne uzasadnienia, a takie same rozstrzygnięcie,

e) oraz przekroczeniu granic uznania administracyjnego, poprzez stwierdzenia braku występowania przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika i interesu publicznego w sytuacji, gdy stworzenie warunków pracy, rehabilitacji zawodowej i społecznej dla osób niepełnosprawnych jest ważnym interesem publicznym wynikającym z Konstytucji RP, ustaw, natomiast zainwestowane środki, zaciągnięte kredyty oraz opracowane programy inwestycyjne służące utrzymaniu statusu zakładu pracy chronionej są obiektywnie rzecz biorąc ważnym interesem podatnika,

4) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez oparcie rozstrzygnięcia z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyznania racji zarzutom skarżącego i wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego w stosunku do sformułowanych zarzutów i wydanego uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż wskazane zostały w jej zarzutach.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Przepis ten nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie było wystąpienie przesłanek do zastosowania

art. 253 §1 Ordynacji podatkowej, przemawiających za uchyleniem lub zmianą ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., znak [...] odmawiającej przyznania pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za kwiecień 2011 r.

Niezasadny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 67a§1 pkt 3 i 67b§1pkt 3 lit. g Ordynacji podatkowej, podobnie, jak zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem przepisy te nie miały zastosowania niniejszej sprawie.

Stosownie do postanowień art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Postępowanie oparte na wskazanym przepisie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy po raz wtóry, lecz weryfikacja ostatecznej decyzji z punktu widzenia interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika. W postępowaniu tym zatem badaniu podlega wyłącznie występowanie wskazanych przesłanek. Dopiero po prawidłowym ustaleniu braku ich występowania albo zajścia którejś z nich organ podatkowy ma możliwość rozstrzygnięcia wniosku podatnika. Postępowanie w tego rodzaju sprawie ma zatem charakter dwuetapowy – w pierwszej kolejności organ bada występowanie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W razie niestwierdzenia występowania przesłanek – odmawia z tego względu wnioskowi. W razie stwierdzenia występowania choćby jednej z nich – wydaje decyzję opartą na t. zw. uznaniu administracyjnym.

Decyzja uznaniowa, to decyzja, z której istoty wynika pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania, co oczywiście musi być odpowiednio uzasadnione. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany do ustalenia, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające udzielenie pomocy de minimis. Musi zatem wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ustalenie istnienia tych przesłanek nie wiąże organu podatkowego w tym sensie, że nie musi on podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może bowiem - w ramach swojego uznania - zadecydować o odmowie udzielenia pomocy, nawet wówczas, gdy istnieje np. "ważny interes podatnika". Decyzja taka wymaga stosownego uzasadnienia. W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym przesłanek, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia.

"Negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ podatkowy zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania.

Istotą uznania jest to, że ustawodawca, wprowadzając do przepisu pojęcie nieostre, przerzuca na władzę wykonawczą konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Odmienne postępowanie, a w szczególności brak argumentów przemawiających za odmową umorzenia zaległości podatkowych, narusza zasady postępowania podatkowego, a zwłaszcza: zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasadę przekonywania strony" (wyrok NSA z dnia 18 maja 2005 r., FSK 2211/04, LEX nr 154626).

W omawianej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało odmiennych od Burmistrza Miasta i Gminy K. ustaleń. Burmistrz mianowicie nie stwierdził występowania żadnej z dwóch określonych art. 253§1 O.p. przesłanek, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu prawidłowo ustaliło, że zaistniał interes publiczny, wyrażający się w zagwarantowaniu zatrudnienia, aktywizacji i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, jako grupy społecznej o mniejszych możliwościach zatrudnienia niż osoby zdrowe. Dodatkowo fakt zatrudnienia osób niepełnosprawnych powoduje zwiększenie wpływów dla jednostki samorządu terytorialnego z należności podatkowych. Pomimo prawidłowego ustalenia, że w rozpatrywanej sprawie wystąpił interes publiczny, jako przesłanka uchylenia ostatecznej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję odmowną, powołując się na kompetencję organu I instancji do wydania decyzji uznaniowej.

Rozstrzygnięcie to jest oczywiście błędne. Jak wskazano wyżej – decyzja uznaniowa wydawana jest dopiero po ustaleniu, że w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające udzielenie pomocy de minimis. W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił, że przesłanki takie nie występują, rozstrzygnięcie zatem nie było oparte na uznaniu administracyjnym, a na błędnym ustaleniu faktycznym. W takiej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dokonując ustaleń odmiennych, powinno uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi. To ten organ, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie zobowiązany do wydania opartej na uznaniu administracyjnym decyzji przy uwzględnieniu ustalenia, że zaistniała przesłanka w postaci występowania interesu publicznego.

W zaistniałej sytuacji stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 253§1 O.p. oraz z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych wyrażoną w art. 121§1 O.p. i zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 122 O.p.

Z powyższych względów Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł zaś na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a., § 2 ust. 1 i 2 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. nr 31, poz. 153).