Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 171/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2 lit. f
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi I.Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2016-2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą

w Ś. , skargą z dnia 5 lutego 2020 r. zaskarżyła do sądu decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu g. z siedzibą w N. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za lata 2016-2017.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżąca na podstawie umowy dzierżawy zawartej 10 lipca 1996 r. na czas określony z Agencją Nieruchomości Rolnych w S. (ANR), przedłużanej kolejnymi aneksami, dzierżawiła grunty Skarbu Państwa o areale [...] ha. Skarżąca 11 maja 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2016 r. w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Kierownik Agencji przyznał skarżącej ww. płatność na 2016 r. w wysokości [...] zł. Ponadto, przyznano skarżącej kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tyt. sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości [...] zł. W decyzji ustalono również obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym o powierzchni [...] ha dla wariantu 4.4 oraz [...] ha dla wariantu 5.4 ha. Następnie, skarżąca 12 maja 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2017 r. w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. organ przyznał skarżącej ww. płatność na 2017 r. w wysokości [...] zł. W decyzji ustalono również obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym o powierzchni [...] ha dla wariantu 4.4 oraz [...] ha dla wariantu 5.4 ha. Aneksem nr 9 z 31 sierpnia 2017 r. sporządzonym do umowy dzierżawy z dnia 10 lipca 1996 r., wyłączono z przedmiotu dzierżawy grunty o łącznej powierzchni [...] ha. Przekazanie wyłączonych z umowy dzierżawy gruntów nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z 12 września 2017 r.

W związku z faktem, że z powierzchni dzierżawy o areale [...] ha wyłączono [...] ha, co stanowiło 39,26% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy, a także mając na względzie przepis art. 38 ust. 1a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 396 ze zm.), skarżąca wystąpiła o wyjaśnienie ww. okoliczności. Dyrektor ANR uznał, że ANR nie naruszyła przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Następnie, 13 czerwca 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2018 r. w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 wskazując jednocześnie, że zmniejszenie powierzchni objętej zobowiązaniem jest wynikiem nieprzedłużenia umowy dzierżawy na grunty będące w Rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR), powstały z dniem 1 września 2017 r. w miejsce ANR. Skarżąca wskazała również, że rozpoczynając zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne 15 marca 2016 r. pozostawała w przeświadczeniu, że zawarta do 31 sierpnia 2017 r. umowa dzierżawy będzie przedłużona kolejnym aneksem. W jej ocenie, w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EU) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz.Urz.UE.L.2013.347.549); dalej: "rozporządzenie 1306/2013".

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Kierownik Agencji przyznał skarżącej ww. płatność na 2018 r. w wysokości [...] zł, w tym w wariancie 4.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ nie uznał, że brak przedłużenia umowy dzierżawy zawartej na czas określony jest zdarzeniem mającym znamiona siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013. Skarżąca nie odwołała się od decyzji.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Kierownik Agencji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, dotyczącego nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2016-2017 (PROW 2014-2020). W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Agencji decyzją z dnia [...] maja 2019 r. ustalił kwotę nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2016-2017 w łącznej wysokości [...] zł. Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą, ww. decyzja została uchylona w całości decyzją organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2016-2017 w łącznej wysokości [...] zł. Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie z dnia 23 października 2019 r. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Skargą z dnia 5 lutego 2020 r. strona zaskarżyła do sądu ww. decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 122 oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.); dalej: "Ordynacja podatkowa", przez prowadzenie postępowania, w którym organ nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji w sposób niebudzący zaufania do organu, jak też tendencyjną interpretację art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 poprzez zawężenie przypadków nadzwyczajnych okoliczności jedynie do wymienionych w tym przepisie i zignorowaniu argumentacji spółki wyprowadzonej na podstawie wskazywanego sformułowania zawartego w tym przepisie w brzmieniu: "mogą być uznane w szczególności", co oznacza, że lista przypadków nie jest enumeratywna i mogą wystąpić inne podobne przypadki.

Ponadto, skarżąca zarzuciła nieprawidłową interpretację przepisu § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 415); dalej: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne", poprzez uznanie, że rolnik sam zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, podczas gdy to inna agencja rządowa (ANR), pomimo zdecydowanego oporu skarżącej wyłączyła siłowo część gruntów z dzierżawy z naruszeniem przepisów prawa, w tym część gruntów objętych programem rolno-środowiskowo-klimatycznym.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca wskazała, że wobec realizacji programu środowiskowego, wyłączenie wbrew prawu ponad 9% areału spowodowało, że wyłączono dodatkowo [...] ha. Gdyby nie ów fakt, realizacja programu rolno-środowiskowo-klimatycznego nie byłaby zagrożona, ponieważ wyłączona część obszaru była prowadzona zgodnie z wymogami programu i być może nadal jest prowadzona, jednakże organ nie zbadał tych okoliczności, a z przepisów regulujących tę kwestię wynika, że uszczuplenie nie występuje, jeżeli następca nadal realizuje program.

W ocenie skarżącej, w sprawie znajduje również zastosowanie art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 przez pojawienie się nadzwyczajnych okoliczności. Skarżąca wskazała, że lista przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności

w ww. przepisie jest otwarta, co oznacza, że przypadki opisane w punktach od a do f są tylko przykładami przypadków, a nie wszystkimi możliwymi przypadkami, zaś okolicznością nadzwyczajną jest wywłaszczenie całości lub części gospodarstwa rolnego, jeśli nie można było tego przewidzieć w dniu złożenia wniosku. W ocenie skarżącej, pomimo że wyłączenie gruntów w sprawie nie jest stricte wywłaszczeniem, to jest na tyle do niego podobne w skutkach i charakterze, że jako takie mieści się w ramach zakreślonych przez rozporządzenie 1306/2013, w którym wywłaszczenie wymieniono tylko jako przypadek szczególny.

Nadto, w ocenie skarżącej, nie można było przewidzieć, że w dniu złożenia wniosku o dopłaty do programu środowiskowego, ANR wyłączy niezgodnie z prawem dodatkowo ponad [...] ha, podczas gdy do realizacji w całości planu rolno-środowiskowo-klimatycznego wystarczyło zostawić w dzierżawie około [...] ha, natomiast podniesiony przez organ argument, że skarżąca nie powinna przystępować do programu, jeżeli jego perspektywa czasowa nie pokrywa się

z okresem, na który została zawarta umowa dzierżawy, jest nietrafiony i użyty tylko na potrzeby tej sprawy. W praktyce bowiem, umowy dzierżawy zawierane są tylko na czas określony, a dzierżawcy realizują założenia programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, czego Agencja ma świadomość.

Pismem procesowym z dnia 1 lipca 2020 r. skarżąca uzupełniła wniesione zarzuty podkreślając, że w sprawie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność w postaci wyłączenia gruntów z dzierżawy z naruszeniem obowiązującego prawa, co należy zakwalifikować jako jeden z przypadków, oprócz tych wymienionych w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013. Okolicznością niemożliwą do przewidzenia, a tym samym nadzwyczajną, jest utrata posiadania w wyniku pozaprawnych działań organu, jakie wystapiły w sprawie poprzez wyłączenie ponad 30% gruntów.

Nadto, według skarżącej, organ nie podjął żadnych działań celem ustalenia stanu faktycznego odnoszącego się do tego, czy inny producent na wyłączonych z dzierżawy gruntach, kontynuuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, co nie powodowałoby w ogóle podstaw do zwrotu przez skarżącą otrzymanej dopłaty.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest kwestia ustalenia skarżącej przez organy Agencji kwoty nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2016-2017.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 122 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, sąd zauważa, że organ nie prowadził postępowania na podstawie tego aktu normatywnego, lecz na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.); dalej: "k.p.a.". Niemniej jednak sąd nie dopatrzył się w prowadzonym postępowaniu naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, w tym art. 7 czy też art. 8 § 1 k.p.a., będących odpowiednikami art. 122 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

Na wstępie należy wskazać, że zasady wydzierżawiania gruntów rolnych Skarbu Państwa określone w art. 38 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nie są objęte właściwością sądu administracyjnego w zakresie kontroli zawieranych umów dzierżawy. Tym samym, do kompetencji sądu administracyjnego nie należy również ocena zgodności z prawem wyłączenia ponad 30% gruntów dzierżawionych przez skarżącą, która to kwestia podlega ocenie na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) w postępowaniu przed sądami powszechnymi.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że nieprzedłużenie umowy dzierżawy większego, niż wynika to z przepisów prawa areału gruntów, nosi cechy wywłaszczenia, gdyż zostało dokonane w sposób bezprawny, a tym samym jest w ocenie skarżącej okolicznością nadzwyczajną w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, zgodnie z którym, do celów finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej, "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Ponadto, zgodnie z przepisem art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia i rozwoju obszarów wiejskich oraz zasad wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48); dalej: "rozporządzenie 640/2014", przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Wymienione w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 przypadki w istocie stanowią, jak słusznie zauważyła skarżąca, katalog otwarty, na co wskazuje wyrażenie "w szczególności". Niemniej jednak, charakteryzują się one nagłością, nieprzewidywalnością, nie są zatem możliwe do przewidzenia przez beneficjenta nawet w okolicznościach dochowania przez niego należytej staranności, ponieważ są to przypadki losowe. W ocenie sądu, należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że nieprzedłużenie umowy dzierżawy zawartej na czas określony nie wypełnia normy art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, ponieważ nie jest ani siłą wyższą ani nadzwyczajną okolicznością, niemożliwą do przewidzenia. Na moment złożenia wniosku o przyznanie płatności skarżąca miała bowiem świadomość, że umowa zawarta na czas określony do 31 sierpnia 2017 r. może nie zostać przedłużona przez ANR, pomimo faktu, że dotychczas taka sytuacja nie wystąpiła. Jednak tej sytuacji nie można mówić o elemencie zaskoczenia, czy też nieprzewidywalności, w przypadku gdy zawarta umowa jest umową terminową.

Wbrew stanowisku skarżącej, w rozpatrywanej sprawie nie można również stwierdzić, że nieprzedłużenie umowy dzierżawy przez ANR w stosunku do większego areału gruntów, niż wynika to z przepisów prawa, było dokonane w sposób bezprawny oraz stanowi quasi wywłaszczenie, o którym mowa w art. 2 lit. f rozporządzenia 1306/2013 lub też inną, niedającą się przewidzieć okoliczność, spoza przykładów powołanych w art. 2 ust. 2 lit. a-f.

Podnoszona przez skarżącą bezprawność działań organu w wykonaniu umowy dzierżawy, nie została stwierdzona w sposób formalny, natomiast z materiału dowodowego wynika, że ANR nie dopatrzyła się naruszenia przepisów ustawy

o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Ponadto, skarżąca wskazała m.in. w odwołaniu z dnia 6 czerwca 2019 r., że odstąpiła od dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Natomiast, jak już wskazano na wstępie rozważań, badanie i ocena powyższej okoliczności nie leży w gestii sądów administracyjnych. Zarzut naruszenia prawa przez organ ma charakter czysto hipotetyczny i nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W związku z tym nie można przyjąć, jak twierdzi skarżąca, że okolicznością niemożliwą do przewidzenia, a tym samym nadzwyczajną, jest utrata posiadania w wyniku pozaprawnych działań organu, skutkujących wyłączeniem ponad 30% gruntów.

Na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja skarżącej, że chociaż wyłączenie gruntu z dzierżawy, jakie wystąpiło w sprawie, nie jest stricte wywłaszczeniem, to jest na tyle do niego podobne w skutkach i w charakterze, że jako takie mieści się w ramach zakreślonych przez rozporządzenie 1306/2013, w którym wywłaszczenie wymieniono jako przypadek szczególny. Rozpatrując ten zarzut, zauważyć należy, że przepis art. 2 ust. 2 lit. f rozporządzenia odnosi się do wywłaszczenia jako instytucji w rozumieniu przepisów prawa, a nie do przypadków podobnych do wywłaszczenia. Nieuprawnione jest zatem stosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu na przypadki inne niż formalne wywłaszczenie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie sądu, organ zasadnie uznał, że w sprawie nie wystąpiły przypadki, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013. Ponadto - jak słusznie stwierdził organ odwoławczy - jeżeli skarżąca była w przeświadczeniu, że ww. okoliczności mieszczą się w zakresie normowania art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, to wówczas nie został przez nią dopełniony obowiązek zgłoszenia przypadku siły wyższej wraz z odpowiednimi dowodami w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Obowiązek taki wynika z cytowanego przepisu art. 4 ust. 2 rozporządzenia 640/2014.

Odnosząc się do zarzutu, że organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ustalenia, czy wyłączony z dzierżawy obszar objęty jest nową umową dzierżawy przez innego posiadacza zależnego, a także czy nowy posiadacz nie użytkuje dzierżawionego obszaru zgodnie z założeniami programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, gdyby bowiem tak się stało, to - w ocenie skarżącej - nie powstałaby w ogóle podstawa zwrotu dopłaty oraz potrzeba dalszego dowodzenia, należy wskazać, że organ wyjaśnił, iż w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty świadczące o tym, że inny producent kontynuuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne.

W sprawie ANR nie przedłużyła ze skarżącą umowy terminowej zawartej na czas określony do 31 sierpnia 2017 r., a tym samym umowa dzierżawy wygasa. Natomiast przywołane przez organ I instancji przepisy § 26 - § 29 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, skutkujące brakiem konieczności zwrotu płatności odnoszą się do następujących przypadków: przeniesienia przez rolnika, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej; rozwiązania albo przekształcenia rolnika lub zarządcy lub wystąpienia innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistniało następstwo prawne, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w § 27 ust. 1, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

W rozważanym stanie faktycznym nie doszło do przeniesienia przez skarżącą posiadania (w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy) na inny podmiot. W sprawie nie doszło również do rozwiązania czy przekształcenia skarżącej albo do innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistniało następstwo prawne. Okoliczność wygaśnięcia umowy dzierżawy na skutek upływu terminu jej obowiązywania nie odnosi się do żadnego z ww. przypadków, a tym samym na organie czy też stronie postępowania nie spoczywa konieczność dowodzenia, czy ewentualny nowy dzierżawca realizuje program rolno-środowiskowo-klimatyczny. Przytoczone przez organ przepisy miałyby zastosowanie, gdyby skarżąca przeniosła posiadanie na inny podmiot, albo gdyby doszło do zaistnienia następstwa prawnego. Wówczas skarżąca posiadałaby wiedzę o podmiocie wstępującym w jej prawa i obowiązki oraz będącego na mocy ww. przepisów - po spełnieniu określonych warunków - stroną postępowania. Płatność nie podlegałaby wówczas zwrotowi. W analizowanym stanie faktycznym nie wystąpiły jednak takie przypadki.

W skardze skarżąca zarzuciła również, że organ wadliwie ocenił, iż sama zmniejszyła wielkość obszaru, na którym powinna realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, podczas gdy to inna agencja rządowa (ANR), pomimo zdecydowanego oporu skarżącej, wyłączyła siłowo część gruntów

z dzierżawy z naruszeniem przepisów prawa, w tym część gruntów objętych programem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Zarzut ten został sformułowany w związku z powołaniem się przez organ w zaskarżonej decyzji na przepis § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, który wskazuje, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w przypadku, gdy strona zmniejszyła powierzchnię upraw w wariantach 4.4 i 5.4, oznacza to, że nie dotrzymała warunków uczestnictwa w działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym i na podstawie ww. przepisów zobowiązana jest do zwrotu uzyskanych płatności w tych wariantach za lata 2016-2017.

W ocenie sądu, nie ulega wątpliwości, że w sprawie wielkość obszaru, na którym powinno być realizowane zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne została zmniejszona. Wykładnia celowościowa ww. przepisu nakazuje przyjąć, że obowiązek zwrotu istnieje niezależnie od tego, czy zmniejszenia wielkości obszaru rolnik dokonał z własnej inicjatywy, czy też obszar został zmniejszony

w wyniku wygaśnięcia umowy dzierżawy zawartej przez rolnika na czas określony.

Powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w brzmieniu przepisu § 34 ust. 1 rozporządzenia, który wskazuje, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu. Przepis § 34 ust. 2 wskazuje na pozostałe przypadki, w których płatność podlega zwrotowi, w tym zmniejszenie wielkości obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W konsekwencji, orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).