Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 154/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 2 ust. 1, par 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, par 11
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 15 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. n nr [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu W. F. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, wydaną przez Kierownika Powiatowego ARiMR w P..

Organ odwoławczy uzasadniając wydaną decyzję wyjaśnił, że W. F.w dniu 15 maja 2014 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 deklarując realizacje pakietu rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.10 to jest uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia), na działkach rolnych A,B,C,D o łącznej powierzchni 99,28 ha. Do wniosku dołączył materiał graficzny, na którym wskazał położenie zgłoszonych do płatności gruntów.

W dniu 4 listopada 2014 r. złożył pismo informujące o zamiarze zlikwidowania sadu ze względu na nałożenie się niekorzystnych okoliczności skutkujących stratami w uprawie drzewek owocowych (szkody spowodowane przez przymrozki i dziką zwierzynę), ale przede wszystkim z powodu nieuzasadnionych ekonomicznie dalszych działań inwestycyjnych zmierzających do odtworzenia sadu przeznaczonego do likwidacji po 14 marca 2015 r.).

W dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. strona odmówiła podpisania raportów z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie, wyjaśniając że w przeciwieństwie do stwierdzenia w raporcie proces dosadzania nie był zakończony w momencie liczenia drzewek przez inspektorów.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 – dalej Rozporządzenie z 2009 r., zgodnie bowiem z § 50 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. 2013, poz. 361 ze zm.) - dalej Rozporządzenie z 2013 roku: "Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58", natomiast w myśl ust. 3 tego przepisu: "Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1 stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym, że:

1) (132) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58, z tym że:

a) do działek rolnych, na których są uprawiane krzewy, płatności te są przyznawane, jeżeli wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału siewnego roślin sadowniczych, określone dla krzewów jagodowych, borówki i żurawiny wielkoowocowej w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) za ostatni rok realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego płatności te są przyznawane także do działek rolnych użytkowanych jako sady, mimo zaprzestania uprawy krzewów na tych działkach po przeprowadzeniu zbioru w tym ostatnim roku, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania strona podjęła się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na podstawie Rozporządzenia z 2009 r., stąd przyznanie płatności winno poprzedzić postępowanie wyjaśniające mające na celu weryfikację spełnienia przesłanek jej przyznania określonych w przepisach tego aktu.

Spełnienie warunków przyznania płatności zostało zweryfikowane w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy i wyniki kontroli są podstawą pomniejszenia należnej stronie płatności. Kontrola przeprowadzona w dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARIMR obejmowała weryfikację kwalifikowalności powierzchni zgłoszonych do płatności działek, weryfikację przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności oraz weryfikację spełnienia wymogów wynikających z uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. Kontrolę przeprowadzono metodą inspekcji terenowej, polegającej na weryfikacji w terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych, pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych metod, odwzorowaniu dokonanych ustaleń na materiale graficznym i ewentualnie zobrazowaniu stanu gruntów poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, iż powierzchnia stwierdzona 3 działek rolnych ( A,C,D) jest mniejsza od deklarowanej we wniosku (kod DR13+). Ponadto na działkach A,B i D stwierdzono nieprawidłowości w przestrzeganiu przez rolnika realizowania wariantu, to jest nieprawidłowość oznaczona kodem E2 – "materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań", oraz nieprawidłowość oznaczona kodem E7 – "nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów". stosownie do treści decyzji organu I instancji ww. nieprawidłowości skutkowały pomniejszeniem należnych stronie płatności.

Organ odwoławczy przyjął, że ustalona przez organ I instancji powierzchnia kwalifikująca się do objęcia płatnością znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z dokumentacji sporządzonej w trakcie czynności kontrolnych w gospodarstwie wnioskodawcy, w przypadku działki rolnej:

A - w treści wniosku strona zadeklarowała działkę rolną A o powierzchni 26,34 ha i uprawie "czereśnia" na działkach ewidencyjnych nr 119/1 i nr 140/57. W wyniku kontroli stwierdzono, że działka rolna A ma powierzchnię 23,29 ha. Do raportu z kontroli dołączony został szkic z pomiaru powierzchni przedmiotowej działki, na który naniesione zostały stwierdzone w toku czynności kontrolnych granice upraw.

Jak wynika z porównania przedmiotowego szkicu oraz załącznika graficznego dla tej działki, złożonego przez stronę wraz z wnioskiem, za wyjątkiem południowej granicy działki rolnej A, gdzie widoczne jest przesuniecie granicy ustalonej w toku kontroli w stosunku do granicy wskazanej przez stronę na załączniku graficznym, granice działki rolnej A ustalone w toku czynności kontrolnych pokrywają się z granicami zadeklarowanymi przez wnioskodawcę. Zaznaczyć należy, że zgodnie z uwagami wykonawcy kontroli: "Ze względu na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów część działki rolnej A, D ustalono na podstawie wskazania przez rolnika. Rolnik wyznaczył (w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. " Dodać należy, iż w toku czynności kontrolnych wzdłuż granic działki wykonane zostały zdjęcia obrazujące ich przebieg (zdjęcia nr 389, 392, 393, 404, 405, 406, 412, 413, 414, 415, 416, 417).

Ponadto, jak wynika ze szkicu z pomiaru powierzchni przedmiotowej działki, w jej granicach znajduje się:

w środkowej części działki rolnej znajduje się wyłączenie o pow. 0,94 ha i obw. 422 m. Obszar ten został zobrazowany na zdjęciach nr 391, 400, 401, 402, na których widoczne są znajdujące się w tej części działki zadrzewienia,

przy wschodniej granicy działki rolnej A, w części położonej na działce ewidencyjnej nr 119/1, znajdują się obszary zadrzewione, niekwalifikujące się do objęcia płatnością, widoczne na zdjęciach nr 405, 413 i 415,

ponadto w granicach działki rolnej A, w części położonej na działce ewidencyjnej nr 119/1, znajduje się wąski pas gruntu, niekwalifikujący się do objęcia płatnością, utrwalony na zdjęciach nr 410 i 411.

C - zgodnie z treścią wniosku na działce rolnej C, położonej na działkach ewidencyjnych nr 134/2, 157/13, 157/2, znajduje się uprawa "czereśni" o powierzchni 20,51 ha. Jak natomiast wynika z treści raportu z kontroli, w toku czynności kontrolnych stwierdzono, że powierzchnia przedmiotowej działki wynosi 18,88 ha. Zgodnie z uwagami inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne na działce znajdują się obszary wyłączone z pomiarów, niekwalifikujące się do objęcia płatnością, tj. wyłączenie o pow. 0,02 ha i obw. 66 m, pow. 0,36 ha i obw. 246, pow. 0,14 ha i obw. 148 m, o pow. 0,67 ha i obw. 316, pow. 0,08 ha i obw. 110, pow. 0,11 i obw. 155, pow. 0,07 ha i obw. 101, pow. 0,19 i obw. 185, pow. 0,10 i obw. 119. Przy czym, jak wynika ze szkiców z pomiaru powierzchni przedmiotowej działki oraz zdjęć wykonanych na gruncie, nieuwzględnione w toku czynności kontrolnych obszary to tereny zadrzewione i zakrzaczone widoczne m.in. na zdjęciach nr 300, 301, 302, 303, 305, 307, 308, 310, 311, 313, 315, 316, 317, 321. Ponadto przy wschodniej granicy działki, w części położonej na działce ewidencyjnej nr 157/13, znajduje się duży obszar zadrzewień, który nie został uwzględniony przy ustalaniu powierzchni działki, widoczny na zdjęciach nr 20, 21 i 22.

W toku czynności kontrolnych stwierdzono również, że prowadzona na działce rolnej C uprawa jest częściowo położona na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr: 111, 157/14, 157/19 i 157/3. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy "Wyliczenia powierzchni dla działek, dla których zastosowano kod DR50" powierzchnia działki rolnej C w granicach zgłoszonych przez stronę w treści wniosku działek ewidencyjnych wynosi: 18,32 ha, w tym: 2,94 ha na działce ewidencyjnej nr 157/13, 10,76 ha na działce ewidencyjnej nr 134/2 oraz 4,62 ha na działce ewidencyjnej nr 157/2.

D - zgodnie z treścią wniosku działka rolna D, na której uprawiana jest "jabłoń domowa" , ma powierzchnię 48,63 ha i jest położona na działce ewidencyjnej nr 251/19. W toku czynności kontrolnych stwierdzono, że działka ta ma powierzchnię 44,87 ha. Jak wynika z treści raportu z kontroli, na działce znajdują się obszary niekwalifikujące się do objęcia płatnością, tj. wyłączenie o pow. 0,28 ha i obw. 243 m, pow. 0,85 ha i obw. 364 m, pow. 0,45 ha i obw. 259, pow. 0,40 ha i obw. 309 m, pow. 0,59 ha i obw. 357, pow. 0,85 ha i obw. 568 m. Przy czym, jak wynika ze zdjęć wykonanych na gruncie w dniu kontroli, obszary wyłączone to głównie tereny podmokłe i porośnięte niewykoszoną trawą oraz tereny zadrzewione i zakrzaczone widoczne m.in. na zdjęciach nr: 325, 326, 327, 328, 329, 339, 342, 347, 349, 351, 352, 356, 357, 358, 359, 361, 362, 363, 365, 366, 367, 368, 369, 370, 371, 379, 380, 382.

Ponadto, w toku czynności kontrolnych stwierdzono, że prowadzona na działce rolnej D uprawa jest częściowo położona na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr: 166, 3/10, 49/1, 50/1, 166/2. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy " Wyliczenia powierzchni dla działek, dla których zastosowano kod DR50" powierzchnia działki rolnej D w granicach zgłoszonej przez stronę w treści wniosku działki ewidencyjnej nr 251/19 wynosi 44,78 ha. Zaznaczyć należy, że zgodnie z uwagami inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne "Ze względu na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów część działki rolnej A, D ustalono na podstawie wskazania przez rolnika. Rolnik wyznaczył (w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. " Przy czym wzdłuż wyznaczonych w toku kontroli granic działki rolnej wykonana została obszerna dokumentacja fotograficzna (zdjęcia nr 330,

332, 333, 334, 335, 336, 337, 339, 343, 344, 345, 346, 347, 348, 352, 380, 379, 377, 375, 373, 372, 371, 369, 368, 366, 367, 364, 365).

W opinii organu odwoławczego prawidłowe są również ustalenia dotyczące ilości oraz jakości drzewek na skontrolowanych działkach rolnych. Jak wynika z treści raportu z kontroli w przypadku działki rolnej:

A - "Na dzień kontroli na działce rolnej A stwierdzono 2679 szt. drzewek owocowych czereśni, o wymiarach: wysokość - powyżej 0,8 m, mierząc od szyjki korzeniowej, średnicy pnia powyżej 0,8 cm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Stwierdzona ilość drzewek winna zajmować - 22.51 ha, (przy zachowaniu 5% tolerancji - 119 szt/ha), powierzchnia stwierdzona działki - 23.29 ha - minimalna obsada niedotrzymana (115 szt/ha). Ponadto na działce odnotowano - 33 szt. niespełniających wymogów zapisanych w rozporządzeniu MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 262, z póżn. zm.), tj. poniżej 0,8 m wysokości - w ocenie inspektorów drzewa nie spełniające wymogu pakietu 2- rolnictwo ekologiczne mogły zostać uszkodzone przez dziką zwierzynę poprzez zgryzienie. W związku z terminem przeprowadzania kontroli (grudzień 2014) zweryfikowano jedynie spełnienie przez drzewka owocowe wymogu odpowiedniej wysokości tj. 80 cm i średnicy pnia, tj. 0.8 cm. Nie weryfikowano żywotności drzew. "

B - "Na dzień kontroli na działce rolnej B stwierdzono 305 szt. drzewek owocowych czereśni, o wymiarach: wysokość - powyżej 0,8 m, mierząc od szyjki korzeniowej, średnicy pnia powyżej 0,8 cm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Stwierdzona ilość drzewek winna zajmować - 2.56 ha, (przy zachowaniu 5% tolerancji - 119 szt/ha), powierzchnia stwierdzona działki - 3.80 ha - minimalna obsada niedotrzymana (80 szt/ha). Ponadto na działce odnotowano - 55 szt. niespełniających wymogów zapisanych w rozporządzeniu MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z póżn. zm.), tj. poniżej 0,8 m wysokości - w ocenie inspektorów drzewa niespełniające wymogu pakietu 2- rolnictwo ekologiczne mogły zostać uszkodzone przez dziką zwierzynę poprzez zgryzienie. W związku z terminem przeprowadzania kontroli (grudzień 2014) zweryfikowano jedynie spełnienie przez drzewka owocowe wymogu odpowiedniej wysokości tj. 80 cm i średnicy pnia tj. 0.8 cm. Nie weryfikowano żywotności drzew. "

C - "Na dzień kontroli na działce rolnej C stwierdzono 2416 szt. drzewek owocowych czereśni, o wymiarach: wysokość - powyżej 0,8m, mierząc od szyjki korzeniowej, średnicy pnia powyżej 0,8 cm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Stwierdzona ilość drzewek winna zajmować - 20.30 ha, (przy zachowaniu 5% tolerancji - 119 szt/ha), powierzchnia stwierdzona działki - 18.88 ha - minimalna obsada dotrzymana (128 szt./ha). Ponadto na działce odnotowano -105 szt. niespełniających wymogów zapisanych w rozporządzeniu MRIRW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. Nr 33 poz. 262 z póżn. zm.), tj. poniżej 0,8 m wysokości - w ocenie inspektorów drzewa niespełniające wymogu pakietu 2- rolnictwo ekologiczne mogły zostać uszkodzone przez dziką zwierzynę poprzez zgryzienie). W związku z terminem przeprowadzania kontroli (grudzień 2014) zweryfikowano jedynie spełnienie przez drzewka owocowe wymogu odpowiedniej wysokości tj. 80 cm i średnicy pnia tj. 0.8 cm. Nie weryfikowano żywotności drzew. "

D - "Na dzień kontroli na działce rolnej D stwierdzono 4083 szt. drzewek owocowych jabłoni domowej, o wymiarach: wysokość - powyżej 0,8m, mierząc od szyjki korzeniowej, średnicy pnia powyżej 0,8cm , mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Stwierdzona ilość drzewek winna zajmować -34.31 ha, (przy zachowaniu 5% tolerancji -119 szt/ha), powierzchnia stwierdzona działki - 44.87 ha -minimalna obsada niedotrzymana (91 szt./ha). Ponadto na działce odnotowano - 522 szt. niespełniających wymogów zapisanych w rozporządzeniu MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z póżn. zm.), tj. poniżej 0,8 m wysokości - w ocenie inspektorów drzewa niespełniające wymogu pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne mogły zostać uszkodzone przez dziką zwierzynę poprzez zgryzienie). W związku z terminem przeprowadzania kontroli (grudzień 2014) zweryfikowano jedynie spełnienie przez drzewka owocowe wymogu odpowiedniej wysokości tj. 80 cm i średnicy pnia tj. 0.8 cm, Nie weryfikowano żywotności drzew. "

Jak zatem wynika z powyższego szacując liczbę drzewek na kontrolowanych działkach wzięto pod uwagę jedynie drzewka spełniające wymogi dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zgodnie z obowiązującym w roku składania wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok załącznikiem nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. z 2007 r. Nr 29 poz. 189 ze zm): " Elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe: 1. Dla drzewek owocowych:

wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku. " W treści raportu inspektorzy terenowi wskazali ile drzewek spełnia wymogi, a ile drzewek tych wymogów nie spełnia. Stan drzewek został obszernie zobrazowany na zdjęciach wykonanych w dniu kontroli w różnych częściach ww. działek (por. m.in. zdjęcia nr 320, 331, 340, 341, 348, 502, 504, 505, 507 do 510, 512 do 518, 520 do 560). Zdjęcia te jednoznacznie potwierdzają złą kondycję sadu w dniu kontroli.

Kwestionując wiarygodność protokołu z kontroli w treści odwołania W. F. podnosi: " Wskazać należy, że już na etapie wykonywania przez inspektorów czynności kontrolnych doszło do szeregu nieprawidłowości, które znalazły odzwierciedlenie w w/wym. raporcie z czynności kontrolnych. W konsekwencji tych nieprawidłowości poczyniono błędne ustalenia faktyczne zarówno w zakresie powierzchni działek rolnych producenta jak i obsady drzewek. Organ I instancji poczynił błędne ustalenia faktyczne opierając się bezkrytycznie na wynikach raportu z czynności kontroli nr [...], którego ustalenia są nieprawdziwe.

Z treści samego raportu wynika bowiem, że w kontroli na miejscu uczestniczyło dziesięciu kontrolujących, podczas gdy pod raportem podpisały się jedynie dwie osoby, Zgodnie z ort. 68 § 2 kpa "Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole".

Już ta wada przesądza, że dokument ten nie stanowi dokumentu urzędowego, a jego treść nie może być uznana za podstawę do ustalenia stanu faktycznego, tym samym dokument ten jest nieważny i nie może być dowodem w niniejszej sprawie. Zdaniem strony skarżącej, oparcie się przez organ I instancji na wynikach raportu z czynności kontroli nr [...] i w zasadzie uznanie go za jedyny dowód w sprawie stanowi rażące naruszenie prawa ( ort. 156 § 1 pkt. 2 kpa ) co w konsekwencji powoduje, że wydana decyzja jest nieważna.

Wskazane powyżej naruszenie prawa jest wystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (z wyłączeniem nieważnego raportu z czynności kontrolnych ) i w konsekwencji przyznanie producentowi płatności zgodnie z wnioskiem. "

W opinii organu odwoławczego podniesione przez stronę argumenty nie podważają wiarygodności raportu z czynności kontrolnych.

Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż czynności kontrolne w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzone zostały na podstawie przepisów Ustawy PROW oraz Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 Ustawy PROW " W zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. ", przy czym w myśl art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011: "Państwa członkowskie ustanawiają system kontroli, który zapewnia przeprowadzanie wszystkich niezbędnych kontroli w celu skutecznego sprawdzania zgodności z warunkami przyznawania pomocy." i stosownie do ust. 2 tego przepisu: "dopilnowują, aby wszystkie kryteria kwalifikowalności ustanowione w prawodawstwie unijnym lub krajowym lub w programach rozwoju obszarów wiejskich mogły być kontrolowane zgodnie ze zbiorem weryfikowalnych wskaźników, które ustanawiają państwa członkowskie. "

Zgodnie z art. 4 ust. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011: " 7. Nie naruszając przepisów art. 20 ust. 4 niniejszego rozporządzenia i pod warunkiem, że nie zagraża to celowi kontroli, kontrole na miejscu można zapowiadać. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do środków dotyczących zwierząt wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. " Z powyższego przepisu wynika, iż zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkiem i nie jest wymagany dla ważności wyników z kontroli. Jak natomiast wynika z treści raportu z kontroli W.F. był obecny podczas przeprowadzania czynności kontrolnych (por. str. 4 raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...], str. 14 raportu z kontroli nr [...]).

Stosownie do treści art. 31 ust. 6-8 Ustawy PROW "Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany." "W przypadku odmowy podpisania raportu przez podmiot kontrolowany raport podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w raporcie stosownej adnotacji o odmowie podpisania raportu przez podmiot kontrolowany.", "W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. " Zgodnie z uwagą zamieszczoną przez W. F. w treści raportów (por. str. 4 raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...], str. 14 raportu z kontroli nr [...]), w dniu 22 grudnia 2014 roku stronie został przedłożony raport z wynikami kontroli jednak strona odmówiła jego podpisania. Zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy kontroli (por. notatka służbowa z dnia 27 października 2017 roku) "Zgodnie ze sporządzonym raportem z czynności kontrolnych W. F. wniósł do raportu (strona 14) uwagi dotyczące odmowy odebrania raportu. Innych uwagach rolnik nie wniósł, mimo że miał taką możliwość. Zgodnie z pouczeniem zawartym w raporcie na stronie 14 rolnik miał możliwość wniesienia w terminie 7 dni od otrzymania raportu dodatkowych uwag. " I jak wynika z akt sprawy, korzystając z przysługującego na podstawie art. 31 ust. 8 Ustawy PROW uprawnienia, w dniu 23 marca 2015 roku Pan W. F. złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli, po rozpoznaniu których wykonawca kontroli podtrzymał ustalenia w nim zawarte (por. pismo z dnia 28 kwietnia 2015 roku, znak: [...]).

Zgodnie z art. 31 Ustawy PROW: "1. Czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego.

Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1.

Imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonania.

Osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do:

wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc lub pomoc techniczna:

żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu;

wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu;

pobierania próbek do badań.

5. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport. " Na str. 14 raportu z kontroli nr [...] podane zostały imiona oraz nazwiska inspektorów przeprowadzający czynności kontrolne wraz z numerami upoważnień do przeprowadzania czynności kontrolnych udzielonych im przez Prezesa ARiMR. Ponadto raport został podpisany przez kierowników zespołu kontrolnego tj. Pana G. T. oraz Pana M. U.. Zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy kontroli (por. pismo z dnia 10 listopada 2017 roku, znak: [...]) "(...) zakres i szczegółowość kontroli oraz powierzchnia deklarowana przez wnioskodawcę, wymusiły skład osobowy zespołu kontrolnego co przyczyniło się do znacznego skrócenia czasu kontroli.(...) W dniu 22 grudnia 2014 r. z wynikami przeprowadzonej kontroli, zapoznali beneficjenta, kierownicy zespołu kontrolnego, inspektorzy terenowi panowie G. T. oraz M. U.. "

Wymogi formalne, jakim powinien odpowiadać raport z kontroli na miejscu, określone zostały w art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w związku z art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "Z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej na mocy przepisów niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się w szczególności:

poddane kontroli systemy pomocy i wnioski o przyznanie pomocy;

obecne osoby;

sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru; liczbę i rodzaj zwierząt, których obecność stwierdzono oraz, w stosownych przypadkach, numery kolczyków, wpisy do rejestru i do skomputeryzowanych baz danych bydła i/lub owiec i kóz oraz wszelkich innych skontrolowanych dokumentów uzupełniających, wyniki kontroli, oraz, w stosownych przypadkach, uwagi szczególne odnośnie do poszczególnych zwierząt i/lub ich kodów identyfikacyjnych;

czy rolnik został uprzedzony o wizycie, a jeżeli tak, z jakim wyprzedzeniem;

informacje o wszelkich szczególnych środkach kontroli, jakie należy zastosować w ramach poszczególnych systemów pomocy;

informacje o wszelkich dodatkowych środkach kontroli zastosowanych później." W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary (w rozpatrywanej sprawie był to pomiar za pomocą urządzeń GPS: Trimble Geo XT oraz Leica GG03 - por. str. 4 raportu), obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do raportu materiale graficznych i dokumentacji fotograficznej. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanych działek, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działkach. Przy czym stan gruntu zobrazowany został za pomocą obszernej dokumentacji fotograficznej wykonanej na działkach w toku kontroli.

W związku z powyższym argumenty strony mające podważyć wiarygodność raportów z kontroli należy uznać za bezpodstawne. Kontrola obejmująca weryfikację spełnienia warunków przyznania płatności przeprowadzona została na podstawie przepisów Ustawy PROW oraz Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 i zgodnie z tymi przepisami, zaś sporządzony z tej kontroli raport odpowiada wymogom formalnym ustanowionym w art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Powtórzyć w tym miejscu należy za orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, w którym NSA podkreślił znaczenie dowodowe protokołu z kontroli w sprawach dotyczących wniosków o przyznanie płatności, iż "O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, a to przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji (...) bądź przez inne jednostki organizacyjne - jeżeli Prezes Agencji powierzy im przeprowadzenie kontroli, i jeżeli dysponują one odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi (...). Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków (z uwzględnieniem zapewnienia wykonywania ich w jednolity sposób na obszarze całego kraju) ustawodawca, upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (...).

W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli - właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. " Powyższe wnioski Naczelny Sąd Administracyjny wyprowadził z przepisów regulujących zasady przyznawania płatności, w tym art. 30 Ustawy PROW, w którym prawodawca krajowy powierzył przeprowadzanie kontroli na miejscu organom ARiMR oraz upoważnił Prezesa ARiMR do powierzenia przeprowadzenia kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 32 pkt 2 Ustawy PROW). Wydane na tej podstawie Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 101 poz. 685 z póżn. zm.) szczegółowo określa warunki organizacyjne, kadrowe i techniczne jednostek organizacyjnych, którym przeprowadzanie kontroli może być powierzone. Zgodnie z § 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia: "Jednostka organizacyjna, której można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych, powinna spełniać następujące warunki kadrowe:

1) zatrudniać pracowników przeprowadzających czynności kontrolne:

w liczbie zapewniającej samodzielne wykonywanie czynności kontrolnych i dostosowanej do liczby powierzonych kontroli,

posiadających:

-wykształcenie wyższe lub średnie w zakresie rolnictwa, weterynarii, ochrony środowiska, leśnictwa, zootechniki, ogrodnictwa lub budownictwa, odpowiadające zakresowi powierzonych im czynności kontrolnych oraz dające dostateczną wiedzę merytoryczną do wykonywania tych czynności, albo -wykształcenie wyższe lub średnie w zakresie innym niż określony w tiret pierwsze i doświadczenie zawodowe, odpowiadające zakresowi powierzonych im czynności kontrolnych oraz dające dostateczną wiedzę merytoryczną do wykonywania tych czynności,

w przypadku osób zajmujących się ustalaniem przebiegu granic oraz powierzchni działek - posiadających: -wykształcenie wyższe w zakresie rolnictwa, ogrodnictwa, biologii, ochrony środowiska, leśnictwa lub geodezji i kartografii lub

- wykształcenie średnie oraz kwalifikacje w zawodach związanych z rolnictwem, ogrodnictwem, ochroną środowiska, leśnictwem lub geodezją,

d) w przypadku osób zatwierdzających raporty z czynności kontrolnych związanych z ustalaniem przebiegu granic oraz powierzchni działek - posiadających uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art. 43 pkt 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287),

e) w przypadku osób zajmujących się kontrolą dokumentów księgowych - posiadających: -wykształcenie wyższe lub średnie w zakresie ekonomii, dające dostateczną wiedzę merytoryczną do wykonywania czynności kontrolnych, albo

-wykształcenie wyższe lub średnie w zakresie innym niż określony w tiret pierwszym i doświadczenie zawodowe, dające dostateczną wiedzę merytoryczną do wykonywania czynności kontrolnych; 2) zapewnić przeprowadzanie szkoleń pracowników, w tym szkoleń przed podjęciem tych czynności, w zakresie wykonywania czynności kontrolnych, których odbycie powinno być potwierdzone odpowiednim zaświadczeniem;", przy czym w myśl § 4 tego rozporządzenia: "Jednostka organizacyjna, której można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych, powinna spełniać następujące warunki techniczne:

1) zapewnić sprzęt pomiarowy i informatyczny:

a) w ilości zapewniającej sprawne wykonywanie czynności kontrolnych, w tym pomiarów geodezyjnych i budowlanych,

b) umożliwiający spełnienie wymagań, o których mowa w art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65);

2) dysponować pomieszczeniami, sprzętem informatycznym i oprogramowaniem zapewniającym przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym agencji płatniczej lub podmiotów wdrażających, które powierzyły tej jednostce wykonywanie czynności kontrolnych;

3) zapewnić środki transportu i urządzenia telekomunikacyjne zapewniające sprawne wykonywanie czynności kontrolnych.

Podsumowując, organem właściwym do weryfikacji powierzchni działek rolnych zgłoszonych w treści wniosku o przyznanie płatności są zgodnie z art. 30 ust. 1 Ustawy PROW organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzane są przez osoby, od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ, ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzętu, niezbędnej wiedzę oraz odpowiedniego wykształcenia. Wobec powyższego w opinii Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zasadnie organ I instancji dał wiarę dowodom przedstawionym przez inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne i na ich podstawie wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Ponadto w treści odwołania W. F.podnosi: "Dodatkowo należy podnieść, że organ I Instancji pominął wszystkie dowody przedstawione przez skarżącego które przemawiają przeciwko treści raportu z czynności kontroli nr [...], a także uniemożliwił stronie zapoznanie się z pełnym materiałem dowodowym poprzez nie doręczenie stronie, pomimo złożenia takiego wniosku, ortofotomapy w oparciu, o którą kontrola administracyjna stwierdziła powierzchnię działek rolnych uprawnionych do płatności w 2014 r. wraz z zaznaczonymi na niej granicami działki rolnej "D".

Podkreślić należy, że zadeklarowana przez skarżącego działka rolna nie wykraczała poza granice zgłoszonych działek ewidencyjnych, a twierdzenia organu wskazujące, że uprawa wykracza poza granice działek referencyjnych są gołosłowne i niezgodne z prawdą materialną. " Przy czym zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia powierzchni działki rolnej D stanowią powielenie zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania. W treści zastrzeżeń do raportu z kontroli, złożonych w dniu 23 marca 2015 roku, Pan W. F. podnosił: "Nie uwzględniono pasa upraw jabłoni o powierzchni 3,6468 ha na działce D pomimo wskazania kontrolerom w terenie. W tym miejscu uprawy wychodzą poza obszar zgłoszonej we wniosku działki ewidencyjnej nr 251/51. "

Ustosunkowując się do powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, iż powierzchnia działki rolnej D ustalona została w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy i co istotne, na podstawie wskazań wnioskodawcy, który w toku czynności kontrolnych przeprowadzanych przez inspektorów ARiMR, z uwagi na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów, wyznaczył w sposób widoczny, w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie, poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami. Niezrozumiały jest zatem zarzut strony dotyczący nie doręczenia ortofotomapy, na podstawie której w toku kontroli administracyjnej stwierdzono powierzchnię działki, skoro powierzchnia działki rolnej została ustalona w toku czynności kontrolnych w obecności wnioskodawcy, zaś raport został stronie przesłany i strona zapoznała się z jego treścią, jak również zarzut dotyczący błędnego ustalenia powierzchni tej działki w sytuacji, gdy powierzchnia ta została ustalona w oparciu o granice wskazane przez stronę w toku kontroli na miejscu. Na marginesie zaznaczyć tylko należy, iż składając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca deklaruje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie wsparcia m.in. poprzez wskazanie działek rolnych, ich powierzchni i położenia w granicach działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku. Weryfikując spełnienie warunków przyznania płatności organ jest związany informacjami podanymi przez stronę we wniosku i nie może wykraczać poza zakres tego żądania, w tym nie może uwzględnić uprawy prowadzonej na niezgłoszonej we wniosku działce ewidencyjnej. Dodać również należy, iż organ odwoławczy zapoznał się i ocenił przedstawione przez stronę dowody tj. opinię nr [...] sporządzoną przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa SITR Dr. inż. B.M., i uznał, iż nie ma ona wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już zostało wskazane powyżej organem właściwym do weryfikacji spełnienia warunków przyznania płatności są zgodnie z art. 30 ust. 1 Ustawy PROW organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzane są przez osoby, od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ, ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzętu, niezbędnej wiedzę oraz odpowiedniego wykształcenia. Podmiot, który na zlecenie wnioskodawcy sporządził przedmiotową opinię, nie jest wyspecjalizowanym organem, któremu powierzone zostało przeprowadzanie kontroli. Wskazany podmiot nie stanowi ani jednostki organizacyjnej działającej w strukturze ARiMR, ani innej jednostki organizacyjnej, której Prezes ARiMR na postawie art. 30 ust. 2 Ustawy PROW powierzył przeprowadzanie kontroli w zakresie spełnienia przez producentów rolnych warunków przyznania płatności (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt 1 SA/Sz 850/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym ustalenia zawarte w ww. opinii, mające dowodzić istnienia dodatkowej powierzchni działki rolnej D, jako pasa wzdłuż drogi od strony działki ewidencyjnej nr 48/2, który zdaniem strony nie został uwzględniony podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów ARiMR, nie mogą podważać ustaleń zawartych w treści raportu z kontroli przeprowadzonej przez uprawnione do tego organy ARiMR.

W opinii organu odwoławczego bez wpływu na wynik niniejszego postępowania pozostają również pozostałe przedstawione przez stronę dokumenty tj. certyfikat zgodności wystawiony przez jednostkę certyfikującą oraz protokół z kontroli gospodarstwa rolnego nr 44/MRM z dnia 27 grudnia 2017 roku. Certyfikat zgodności oraz protokół z kontroli gospodarstwa rolnego przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą stwierdza, że na dzień 12 stycznia 2015 roku rolnik prowadził ekologiczną produkcję żywności zgodnie z wymogami ww. Rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007. Jednakże przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostki certyfikacyjne jest odmienny, skutkiem czego ustalenia kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić w pełni skutecznych przeciwdowodów dla raportów z kontroli na miejscu sporządzonych przez organy ARiMR. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 834/2007. Natomiast ich celem nie jest, jak to ma miejsce podczas kontroli obszarowych i kontroli w ramach programów rolnośrodowiskowych, określenie rośliny uprawianej oraz sumy powierzchni działek rolnych w gospodarstwie w ramach poszczególnych grup płatności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II GSK 203/12 oraz wyroki WSA we Wrocławiu z: 9 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 526/09; 22 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 854/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto w treści odwołania W. F. podnosi: "Od samego początku strona kwestionowała ustalenia poczynione w raporcie z kontroli w zakresie niespełniania przez uprawę sadowniczą wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Już podczas trwania czynności kontrolnych rolnik zgłaszał inspektorom zastrzeżenia co do ustaleń w zakresie ilości drzewek spełniających w/wym. wymogi, inspektorzy zignorowali te zastrzeżenia i nie wpisali ich do protokołu z czynności kontrolnych, co w efekcie spowodowało, że producent odmówił jego podpisania. Inspektorzy nie byli zainteresowani ponownym przeliczeniem drzewek w gospodarstwie skarżącego, pomimo tego że było ich ( zgodnie z raportem ) aż dziesięciu. Nadto ponowne sprawdzenie ilości drzewek miało bardzo istotne znaczenie ponieważ w czasie trwania kontroli skarżący praktycznie zakończył uzupełnianie ich obsady. Dlatego też od samego początku postępowania kwestionowana była dokumentacja fotograficzna wykonana przez pracowników BKM ARiMR, która jest niekompletna i nie odzwierciedla stanu faktycznego istniejącego w chwili zakończenia kontroli. Nadto kontrolerzy np. kwalifikując drzewka wg kodu E2 nie dokonywali tej subsumpcji w oparciu o przepisy szczególne, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 ustawy - nie stosowali żadnych przepisów czynili to wg znanych sobie kryteriów, podczas gdy beneficjent zawsze korzystał z materiału siewnego odpowiadającego wymogom jakości, co potwierdza załączona opinia (obumieranie niektórych drzewek było kwestią innego rodzaju). Same przepisy szczególne dotyczące wymogów materiału siewnego zostały co prawda przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale organ ograniczył się do samego ich zacytowania i w ogóle nie dokonał w oparciu o nie subsumcji - praktycznie nie mógł tego uczynić, gdyż ustalenia kontrolerów w zakresie nadania kodu E2 były nie tylko dowolne ale i zbyt lakoniczne.

W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczywiste braki w obsadzie drzew na działkach rolnych spowodowane były czynnikami zewnętrznymi niezależnymi od beneficjenta i przez niego niezawinionymi. Szkody te powstały na skutek mrozu, suszy oraz licznych uszkodzeń spowodowanych przez dziką zwierzynę co potwierdza materiał dowodowy, w tym m.in. pismo wystawione przez Koło Łowieckie A.. O wystąpieniu działania siły wyższej niezwłocznie była poinformowana ARiMR. W następnej kolejności została przez stronę podjęta decyzja o uzupełnieniu obsady drzew w najbliższym możliwym terminie agrotechnicznym - a zatem podjęto niezbędne racjonalnie środki w celu wyeliminowania problemu. Z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe panujące w okresie jesiennym, uzupełnienie obsady drzewek nastąpić mogło i nastąpiło w grudniu 2014 r., tj. wtedy kiedy warunki glebowe stały się dostatecznie korzystne. Okoliczności te znane były ARiMR w P., jednakże organ zamiast pomóc rolnikowi i uwzględnić je na jego korzyść, celowo przeprowadził kontrolę na jego gospodarstwie w czasie uniemożliwiającym mu dokończenie dosadzania drzewek owocowych. "

Ustosunkowując się do powyższego w pierwszej kolejności powtórzyć należy, iż zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy kontroli zawartymi w treści notatki służbowej z dnia 27 października 2017 roku, wnioskodawca miał możliwość zgłoszenia uwag do raportu z kontroli, co też uczynił zamieszczając w pkt 14 raportu z kontroli nr [...] adnotację o odmowie jego podpisania. Innych uwag wnioskodawca nie zgłaszał. Ponadto w treści raportu wnioskodawca został pouczony, że odmawiając podpisania raportu, może złożyć w terminie 7 dni od otrzymania raportu, pisemne wyjaśnienie tej odmowy i z uprawnienia tego skorzystał. W związku z powyższym zarzut strony jest nieuzasadniony.

Dalej wskazać należy, iż w opinii organu odwoławczego w świetle zgromadzonego w toku czynności kontrolnych materiału dowodowego (zdjęć oraz szkiców) oraz zawartych w treści raportu z kontroli obszernych wyjaśnień odnośnie ilości i jakości stwierdzonych drzewek oraz kryteriów, którym kierowano się przy ich ocenie, nie można ustaleniom tym zarzucić dobrowolności czy lakoniczności. Zatem również w tym zakresie zarzuty strony są nieuzasadnione.

Zdaniem organu odwoławczego na zmianę stanowiska organu nie wpływa również podnoszona przez stronę w toku postępowania okoliczność wymarznięcia drzewek oraz ich zniszczenia przez dziką zwierzynę oraz przedstawione na tę okoliczność dokumenty tj. protokół sporządzony przez Komisję Koła Łowieckiego "A." w G. z dnia 25 lipca 2014 roku, opinia Instytutu Ogrodnictwa na temat przyczyn zamierania drzewek owocowych w gospodarstwie ekologicznym Pana W. F., w miejscowości M., gmina R., sporządzona w dniu 3 września 2014 roku, jak również opinia nr [...] sporządzoną przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa SITR Dr. inż. B.M. w części dotyczącej oceny stanu ekologicznych sadów jabłoni w 5 roku po ich założeniu. Dokumenty te potwierdzają okoliczność, która w sprawie jest bezsporna, a mianowicie przyczyny złej kondycji drzewek tj. wymarznięcia oraz niszczenie drzewek przez dziką zwierzynę, jednak dla rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej okoliczności te nie mają znaczenia. Trzeba bowiem zauważyć, iż zgodnie z art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 "Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

śmierć beneficjenta;

długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. ", przy czym w myśl ust. 2 wskazanego przepisu "Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. " Ponadto zgodnie z § 45 Rozporządzenia z 2013 roku: "Inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności -w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. " A zatem w sytuacji, gdy na skutek działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, wówczas rolnik jest zwolniony z obowiązku zwrotu płatności wynikającego z niewywiązania się z podjętych zobowiązań na skutek działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych pod warunkiem, że zgodnie z ust. 2 wyżej wymienionego przepisu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość, poinformuje na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych przedstawiając jednocześnie odpowiednie dowody. Podkreślić należy, iż powyższe przepisy mają zastosowanie w postępowaniu w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności wszczętym w trybie art. 29 Ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 maja 2008 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 1512 z póżn. zm.) i nie dotyczy postępowania w sprawie przyznania płatności.

Ponadto dodać należy, iż w opinii organu odwoławczego nieuzasadniony jest również zarzut strony dotyczący przeprowadzenia kontroli w niekorzystnym dla niego okresie, przed zakończeniem dosadzania drzewek, pomimo informowania organu, że takie czynności na gruncie są przeprowadzane. Zauważyć należy, iż przepisy regulujące zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej nie przewidują odstępstw od obowiązku przestrzegania przez beneficjenta tego wsparcia wymogów w żadnym momencie trwania zobowiązania, a co więcej stosownie do treści § 39 ust. 1 Rozporządzenia z 2013 roku wymagają zwrotu płatności "(...) jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. " Ponadto, państwa członkowskie zobowiązane zostały do ustanowienia systemu kontroli, który zapewni skuteczne sprawdzenie zgodności z warunkami na jakich przyznawana jest płatność. Tym samy zarzucanie organom, że podjęły czynności kontrolne obejmujące sprawdzenie zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, nim wnioskodawca dostosował grunt do warunków przyznania tego wsparcia, jest nieuzasadnione. Nie zmienia tego okoliczność informowania organu o prowadzonym dosadzaniu drzewek oraz przedstawione dokumenty tj. rachunek oraz faktura za zakup czereśni oraz decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Ł. z dnia 15 grudnia 2014 roku oraz z dnia 22 grudnia 2014 zezwalające na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym materiału siewnego niespełniającego wymogów przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. UE z dnia 20 lipca 2007 r. Nr L 189, str. 1).

W świetle powyższego za bezzasadne uznać również należy przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu w postaci przesłuchania strony na okoliczność powierzchni użytkowanej rolniczo. Jak zostało wskazane powyżej narzędziem służącym organom do weryfikacji spełnienie warunków przyznania płatności są przede wszystkim kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu. Stanowiąca podstawę zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia kontrola na miejscu przeprowadzona została w sposób prawidłowy i jej wiarygodności nie podważają argumenty strony. Ustalenia dokonane w toku kontroli znajdują potwierdzenie w zgromadzony materiale dowodowym. Sposób mierzenia działek oraz granice przeprowadzonych pomiarów znajdują odzwierciedlenie na dołączonych do raportu z kontroli szkicach. Na przedmiotowych szkicach wskazane zostało również położenie obszarów wykluczonych z płatności. W toku kontroli zmierzono ich powierzchnię oraz obwód oraz wykonano obszerną dokumentację fotograficzną. W opinii organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego w toku kontroli na miejscu materiału dowodowego, który w sposób rzetelny i obiektywny stwierdza stan gruntu w dniu kontroli, brak jest możliwości potwierdzenia spełnienia przesłanek przyznania płatności na zgłoszonym we wniosku obszarze na podstawie oświadczenia strony.

Podsumowując wskazać należy, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 Ustawy PROW "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. " W sprawie brak jest takowych dowodów przedstawionych przez stronę postępowania. Jednoznacznie natomiast zostało dowiedzione, podczas kontroli na miejscu, że deklaracja strony złożona we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Tym samym zdaniem organu nie można w przedmiotowej sprawie deprecjonować wartości raportów kontrolnych. Na gruncie zaprezentowanej regulacji nie powinien też budzić wątpliwości charakter raportu z kontroli, jego rola i znaczenie jako szczególnego środka dowodowego. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki - nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W związku z powyższym należna stronie płatność wyniosła:

Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności, w stosunku do której strona ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, wynosiła 99,28 ha, w tym działki rolne: A o pow. 26,34 ha, B o pow. 3,80 ha, C o pow. 20,51 ha, D o pow. 48,63 ha.

Jak zostało wskazane powyżej w toku uczynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy stwierdzono, że powierzchnia działek rolnych wynosi 90,19 ha, w tym działka rolna: A o pow. 23,29 ha, B o pow. 3,80 ha, C o pow. 18,32 ha, D o pow. 44,78 ha. Ponadto w wyniku kontroli stwierdzono, że na działkach rolnych A, B i D nie są przestrzegane wymogi realizowanego wariantu.

Zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011: "Jeżeli kilka zmniejszeń ma zastosowanie, stosuje się je w następującej kolejności:

* najpierw zgodnie z art. 16 ust. 5 i 6 oraz art. 17 ust. 4 i 5 niniejszego rozporządzenia, następnie zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia,

następnie ze względu na złożenie wniosku po wyznaczonym terminie zgodnie z art. 23 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009,

następnie zgodnie z art. 16 ust. 1 niniejszego rozporządzenia,

* następnie zgodnie z art. 21 niniejszego rozporządzenia, na koniec zgodnie z art. 16 ust. 7 i art. 17 ust. 8 niniejszego rozporządzenia. "

Zgodnie art. 16 ust. 3 akapit drugi,, f-J Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. natomiast w myśl ust. 5 tego przepisu:

" W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy.

Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem." W rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 9,09 ha, co stanowi 10,0787 % powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 9,09 ha * 100 %) / pow. stwierdzona 90,19 ha = 10,0787 %). W związku z powyższym należną stronie płatność należało pomniejszyć

kwotę przypadająca na dwukrotność stwierdzonej różnicy tj. 27 997,20 zł (18,18 ha * 1 540 zł/ha tj. stawka płatności za realizację wariantu 2.9 = 27 997,20 zł).

W myśl art. 18 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011: "Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków

kryteriów:

w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. " Sankcja za niestosowanie się do wymogów realizowanego wariantu ustanowiona została w § 27 ust. 1 Rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

działek rolnych lub

zwierząt

stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu." Zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów stosuje się pomniejszenie w wysokości 100 % płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. W związku z powyższym działki rolnej A, B i C, na których stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów realizowanego wariantu, zostały wykluczone z płatności.

W związku z powyższym powierzchnia spełniająca kryteria przyznania płatności wyniosła 18,32 ha, tj. ustalona w toku czynności kontrolnych powierzchnia działki rolnej D. Wysokość płatności ustalona na podstawie ww. obszaru wyniosła 28 212,80 zł (18,32 ha * 1 540 zł/ha tj. stawka płatności za realizację wariantu 2.9 = 28 212,80 zł). Kwota ta została pomniejszona o sankcję ustalona na podstawie art. 16 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 tj. 27 997,20 zł. Należna stronie płatność za realizacje wariantu 2.9 wyniosła zatem 215,60 zł.

Powyższe ustalenia dokonane przez organ II instancji są zgodne z ustaleniami organu I instancji.

Dodać w tym miejscu należy, iż przepisy wspólnotowe przewidują okoliczności, w przypadku których wystąpienia organ może odstąpić od zastosowania konsekwencji wynikających z art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Zgodnie z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w związku z art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011: "Zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.". W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiły wskazane powyżej przesłanki uzasadniające odstąpienie od pomniejszenia należnej stronie płatności. Złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym na co wskazują wyniki kontroli na miejscu. Ponadto strona nie wykazała, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Powtórzyć należy, iż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony, stąd jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat. Informacje podane przez stronę we wniosku są bowiem dla organu administracji wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowaną, a rzeczywistą powierzchnia upraw. Tym samym kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania ma rzetelne odzwierciedlenie stanu działek wykorzystywanych rolniczo. Wnioskodawca przed każdym złożeniem wniosku winien zatem dokonać przeglądu plantacji i doprowadzić jej stan do zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. To beneficjent składając wniosek potwierdza pod rygorem odpowiedzialności karnej stan faktyczny na gruntach zgłoszonych do płatności oraz oświadcza, iż przestrzega wymogów pojętego zobowiązania. W. F. nie dołożył należytej staranności, aby dane zamieszone we wniosku były zgodne ze stanem faktycznym, stąd wykrycie przez organ nieprawidłowości w tym zakresie skutkowało pomniejszeniem należnej stronie płatności. Zaznaczyć należy, że przystępując do programu rolnośrodowiskowego W. F. oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności i realizacji programu. Znajomość tych zasad beneficjent wsparcia potwierdzał corocznie na składanych wnioskach.

W rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała również z uprawnienia wynikającego z art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. " Z treści wskazanego przepisu wynika, iż w sytuacji, gdy rolnik poinformował organ na piśmie, że wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, wówczas informacje przez niego podane powodują, że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji. Organ zaś nie może na tej podstawie odmówić przyznania płatności lub nałożyć sankcję na podstawie art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Wyjątek w tym zakresie stanowią przypadki, gdy organ powiadomił już rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub gdy organ stwierdził nieprawidłowości we wniosku. W. F. nie skorzystał z uprawnienia wynikającego ze wskazanego powyżej przepisu i nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że dane zamieszone we wniosku w zakresie powierzchni uprawnionej do objęcia płatnością, są nieprawidłowe, nim organ administracji wykrył te nieprawidłowości, stąd stwierdzone w toku czynności kontrolnych rozbieżności pomiędzy deklaracją wniosku a stanem faktycznym, wywołały skutek w postaci pomniejszenia należnej stronie płatności.

Podsumowując powyższe wskazać należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego nieprawidłowości stwierdzone w trakcie przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy kontroli na miejscu uzasadniają rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Organ odwoławczy podziela zatem ustalenia organu I instancji oraz stwierdza, że postępowanie w sprawie przyznania płatności na rok 2014 zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ odwoławczy dostrzega braki uzasadnienia decyzji organu I instancji, jednak w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie wpływa to na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Organ odwoławczy nie dopatrzył się zatem w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W. F. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego, żądając jej uchylenia a ponadto uchylenia decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie:

a. przepisów postępowania,

- art. 31 ust. 6 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (zwanej dalej ustawą), § 7 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 68 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niepodpisanie raportu z czynności kontrolnych nr 214/0R05/0000285/14 przez osiem osób wykonujących czynności kontrolne, a nadto nie zawarcie w nim innych wymaganych danych, co prowadzi do braku mocy dowodowej dowodu z raportu z czynności kontrolnych,

- art. 21 ust. 2 pkt 1,2 ii 4, art. 21 ust. 3 w zw. z art.21 ust. 1 ustawy w zw. z art. 7, 77 §1, 78§1 i 2, 80 w zw. z art. 76 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego poprzez pominięcie przedstawionych przez skarżącego dowodów w zakresie przemawiającym przeciwko treści raportu z czynności kontrolnych,

art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie wnioskowanego dowodu z przesłuchania strony,

- art. 7 i 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy z pominięciem słusznego ,interesu obywatela,

b. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji co do powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do przyznania dofinansowania oraz co do przebiegu działek rolnych, a w efekcie błędne ustalenie obsady drzewostanu na ww. działkach rolnych, nadto dowolne przyjęcie, że drzewka w liczbie wskazanej w raporcie nie spełniały wymogów w zakresie jakości materiału siewnego określonych w przepisach szczególnych, poprzez oparcie się przy ustaleniu tych okoliczności na nierzetelnych ustaleniach raportu z czynności kontrolnych, podczas gdy powierzchni,

a kwalifikująca się do płatności na ww. działkach rolnych ii obsada drzew uprawniały beneficjenta do płatności rolnośrodowiskowej zgodnie z wnioskiem na 2014 r.,

c. przepisów prawa materialnego:

- art. 24 ust. 1,2,3 i 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (w zw. z art. 23a contrario) i art. 18 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w zw. z § 32 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przez organ dokonania oceny wagi (rozmiaru, zasięgu, trwałości, przyczyn i podjętych środków zaradczych) stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg, trwałość (tu nietrwałość) i przyczyny może być uznana za drobną, a w ostateczności co najwyżej niezgodność taka – z uwzględnieniem braku winy beneficjenta i podjętych środków, w celu jej usunięcia – nie może prowadzić do zastosowania sankcji w postaci całkowitego wykluczenia z płatności, co najwyżej do zmniejszenia płatności,

b. art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji nietrafne uznanie, że nieprawidłowości, o których mowa nie dotyczą wymogów, które określone są w załącznikach nr 3 i nr 7 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., a w konsekwencji wystąpienie takich niezawinionych czynników powodujących nieprawidłowości jak niekorzystne warunki atmosferyczne oraz szkody spowodowane przez dziką zwierzynę nie mogą mieć wpływu na wynik postępowania w sprawie przyznania płatności, a mogło by mieć jedynie wpływ na postępowanie w sprawie zwrotu przyznanych płatności, podczas gdy "nieprawidłowości", o których mowa w tym przepisie dotyczą wszelkich wymogów mających związek z zakresem przedmiotowych rozdziałów I i II w/ wym. Rozporządzenia,

c. § 27 ust. 1 i 2 oraz Załącznika nr 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa ii Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż hipoteza normy prawnej mająca umożliwić zastosowanie sankcji została zrekonstruowana w sposób niepełny z naruszeniem przepisów wspólnotowych i przepisu ustawy, a zatem brak było podstaw do zastosowania sankcji wykluczenia trzech działek,

d. art. 50 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego częściowo niewłaściwe zastosowanie polegające na bezwzględnym przyjęciu zasady stosowania "prawa dotychczasowego" w każdym aspekcie, to jest przez niezasadne odwołanie do zastosowania sankcji na podstawie załącznika nr 7 poprzedniego rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., podczas gdy sankcja "za to samo" określona w załączniku nr 7 do "nowego" rozporządzenia, który powinien mieć zastosowanie jest sankcją łagodniejszą (zmniejszenie 70%) i to przepis nowego aktu prawnego jako przewidujący łagodniejszą odpowiedzialność publicznoprawną powinien znajdować zastosowanie na ogólnych zasadach systemu prawa i w takim duchu – nie zaś tak szeroko jak uczynił to organ – powinien być interpretowany art. 50 ust. 1 i 3 Rozporządzenia wskazanego na wstępie.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w zakresie określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. w pomniejszonej wysokości.

Oceniając wydane w sprawie decyzje Sąd uznał, że nie naruszają one przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania ani przepisów prawa materialnego, a zatem skarga jest nieuzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy zasadności przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w pomniejszonej wysokości do działek, na której rolnik zadeklarował realizację pakietu Rolnictwo ekologiczne wariant 2.10 ( w okresie przestawienia) uprawy sadownicze i jagodowe – sady czereśniowy i jabłoni . Odmowa przyznania płatności w pełnej wysokości opiera się na ustaleniach poczynionych na podstawie protokołu z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny został ustalony prawidłowo, nie budzi wątpliwości w zakresie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy i nie został przez skarżącego skutecznie podważony, a organy Agencji zastosowały właściwe przepisy prawne ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014.

Podstawą odmowy przyznania płatności do działek zadeklarowanych w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne - wariant 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe było stwierdzenie na działce niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew oraz mniejszej od deklarowanych wielkości trzech działek.

Przypomnieć należy, że zgodnie art. 10 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173) pomoc jest przyznawana

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

W rozpatrywanej sprawie, tak jak wskazał organ, zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych określają przepisy wydanego na podstawie art. 29 ust. 1pkt 1 w/w ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.) tj. § 2ust. 1 , § 4 ust. 1 pkt 2 , ust 2 , § 11.

Skarżący realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010 r. do 2015r., a więc złożony 15 maja 2014 r. wniosek o przyznanie płatności był wnioskiem kontynuacyjnym.

Skarżący był zobowiązany do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu wskazanego w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ( Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) na działce rolnej A,B.C,d w wariancie 2.10.

Należy wskazać, że podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe rolnik m.in. określił rodzaj realizowanego na działkach pakietu i rodzaj upraw i zobowiązał się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Należy zaznaczyć, że z uwagi na rozpoczęcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2010 r. w zakresie działek zadeklarowanych w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe, na podstawie § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), które zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r. ( m.in. § 2, § 4 ust 2, § 7,§ 8, § 9, § 27 i załącznik nr 3 i 7 i 8 ).

Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26.02.2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1/ został mu nadany numer identyfikacyjny /../ ;

2/ łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych /../,na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1ha:

3/ realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich warunków, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej/../;

4/ spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu..

Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego określone zostały, jak już wskazano wyżej, w §4 ust. 2 i 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Wynika z nich, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe :

1/ zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone /../, oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2/prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin,/../;

3/ przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, w myśl § 4 ust. 3, są określone w załączniku nr 3.

Jak stanowi § 7 pkt 2 , płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 jest przyznawana jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r./../ oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych w przypadku pakietów wymienionych w § 4ust. 1 pkt 1-6 i 8 (§ 8 pkt 1).

Wskazać także należy, że zgodnie z § 3 rozporządzenia z 2009 r. Podstawowymi wymaganiami o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 są:

1/ wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2/ minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozowa i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005 wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia

3/ inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 .

Wymogi takie zostały określone m.in. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U. 2010, Nr 39 poz., 211 ze zm.), która w § 1 pkt 2 b stanowi, że grunty rolne na których realizowany jest program rolnośrodowiskowy są utrzymywane zgodnie z normami jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym. Zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) 834/2007 z 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej /.../ ( Dz. U. UE. L.2007.189.1), które w art. 12 ust. 1 lit g wskazuje , że przy ekologicznej produkcji roślinnej zapobieganie szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty polega przede wszystkim na ochronie ich naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowania płodozmianu, odpowiednich technik uprawy i zabiegów termicznych .

Wynikające z Załącznika nr 3 do rozporządzenia (pkt II Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) wymogi dla wariantu 2.10. zadeklarowanego przez stronę to :

a/ wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b/ utrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów określonej, która zgodnie zamieszczoną poniżej tabelą wynosi dla czereśni 125 szt./ha.

Dla wszystkich wariantów w ramach tego pakietu wymogiem jest prowadzenie produkcji roślinnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 [tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne] płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, (...),

- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.".

Wskazane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a wymagania określone zostały w części B poz. II pkt 1 załącznika nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. nr 29 poz. 189 ze zm.). W myśl tego przepisu, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W myśl § 27 ust. 2 ww. rozporządzenia, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Dla Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne (pkt II) wszystkie warianty, prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby przewidziane jest zmniejszenie płatności 100%

Ponadto, dla wariantu 2.10 dla upraw sadowniczych i jagodowych "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)" również skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności.

Rozporządzenie z 2009 r. zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r. przez § 59 rozporządzenia z 2013 r., jednak wskazano wyżej, zgodnie z § 50 ust. 1 tego rozporządzenia: "Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

W myśl ust. 3 tego paragrafu: "Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

Odnosząc przytoczony stan prawny do stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy ARiMR należało w pierwszej kolejności wskazać, że zasadniczym elementem wymagającym oceny na gruncie kontrolowanej sprawy jest to, czy w oparciu o regulacje znajdujące w tej sprawie zastosowanie, kwestia przyczyn powstania naruszeń stwierdzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego w toku przeprowadzonej kontroli na miejscu - które to naruszenia doprowadziły do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości na rzecz skarżącego w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe, - a także kwestia ich następczego (względem momentu kontroli) wyeliminowania przez skarżącego – ma w ogóle znaczenie prawne, to jest czy okoliczności w te kwestie się wpisujące mogą mieć jakikolwiek wpływ na zastosowane wobec skarżącego sankcje. Strona skarżąca konsekwentnie bowiem powołuje się na takie okoliczności faktyczne, które stanowią o przyczynach powstania stwierdzonych uchybień, a także na takie okoliczności faktyczne, które świadczą o wyeliminowaniu tych uchybień po przeprowadzonej kontroli na miejscu, gdy tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że okoliczności te zdaniem organu ARiMR nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego dla rozstrzygnięcia istoty sprawy nie ma znaczenia okoliczność błędnego zdaniem skarżącego ustalenia powierzchni działek A,C, D na których skarżący realizował podjęte w 2010 roku zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zastosowana sankcja była wynikiem stwierdzenia niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew owocowych – czereśni i jabłoni w ilości 125 szt./ha, przy czym mimo stwierdzenia przez kontrolerów różnic w zadeklarowanej powierzchni działki D, w trakcie prowadzonej kontroli policzono wszystkie zasadzone drzewka czereśni nawet na obszarze znajdującym się poza granicami działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Podkreślenia wymaga również, że kontrola była prowadzona od 10 do 19 grudnia 2014 r. Skarżący był obecny przy liczeniu drzewek. Mając również na uwadze, że kontrola była prowadzona w grudniu zweryfikowano jedynie spełnienie przez drzewka wymogu odpowiedniej wysokości tj. 0,8 m mierząc od szyjki korzeniowej oraz wymogi średnicy pnia tj. nie mniej niż 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia. Nie weryfikowano żywotności drzew. Ustalenia dotyczące wymogu minimalnej obsady drzew znajdują odzwierciedlenie w treści raportu z czynności kontrolnych, a potwierdzeniem tych ustaleń jest dokumentacja fotograficzna sporządzona przez kontrolerów w trakcie kontroli. Inspektorzy terenowi w treści raportu wskazali ile drzewek spełnia wymogi, a ile drzewek tych wymogów nie spełnia. Nadto na dzień kontroli potwierdzona jest zła kondycja sadu, co w niniejszej sprawie nie jest sporne. Wskazać w tym miejscu należy, iż Skarżący miał świadomość, że działki rolne będące w jego posiadaniu, a które zgłosił do przyznania płatności dobrowolnie za realizację Programu rolnośrodowiskowego, mogą zostać skontrolowane. Składając wniosek o przyznanie płatności Skarżący oświadczył, że znane są mu zasady i tryb realizacji Programu, jak również, iż świadomy jest skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Podjęte zobowiązanie było poprzedzone opracowaniem planu działalności rolnośrodowiskowej opracowanym przy udziale uprawnionego doradcy rolnośrodowiskowego. Jak wynika z pism skarżącego w takcie realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego okazało się, że z uwagi na położenie terenu, na którym skarżący zorganizował sad, niesprzyjające warunki klimatyczne, brak ogrodzenia sadu zaplanowana uprawa nie udawała się. Skarżący w piśmie z dnia 4 listopada 2014 r. deklarował brak możliwości kontynuowania podjętego zobowiązania i chęć zlikwidowania sadu po 14 marca 2015 r. (data wygaśnięcia zobowiązania) W pismach tych wskazywał, że rzeczywiste braki w obsadzie drzew na działkach rolnych spowodowane były czynnikami zewnętrznymi niezależnymi od beneficjenta i przez niego niezawinionymi. Szkody te powstały na skutek mrozu, suszy oraz licznych uszkodzeń spowodowanych przez dziką zwierzynę co potwierdza materiał dowodowy, w tym m.in. pismo z dnia 25 lipca 2014 r., wystawione przez Koło Łowiecki "A.". O wystąpieniu działania siły wyższej niezwłocznie była poinformowana ARiMR. W następnej kolejności została przez skarżącego podjęta decyzja o uzupełnieniu obsady drzew w najbliższym możliwym terminie agrotechnicznym – a zatem podjęto niezbędne racjonalnie środki w celu wyeliminowania problemu. Z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe panujące w okresie jesiennym uzupełnienie obsady drzewek nastąpić mogło i nastąpiło w grudniu 2014 r., tj. wtedy kiedy warunki glebowe stały się dostatecznie korzystne. Uprawa została odtworzona w najbliższym możliwym czasie, to jest w terminie umożliwiającym sadzenie drzewek owocowych, co zdaniem Skarżącego potwierdziła kontrola jednostki certyfikującej A EKO z dnia 27 grudnia 2014 r., a także Opinia Nr [...] z czerwca 2015 r. sporządzona przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa w Olsztynie dr inż. B.M. dotycząca oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej jabłoni w gospodarstwie rolnym skarżącego. Zdaniem skarżącego wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że dokonał on nasadzenia uzupełniającego drzewek czereśni w sposób prawidłowy, w odpowiedniej obsadzie i w terminie umożliwiającym dokonania tych czynności. W ocenie skarżącego obsada drzewek na zadeklarowanych do płatności działek rolnych była prawidłowa w dniu zakończenia kontroli na miejscu, producent dobrał odpowiednią odmianę drzewek o dużej i średniej wytrzymałości na mróz, i tym samym prowadził sad zgodnie z zasadami programu rolnośrodowiskowego i jednocześnie nie można mu zarzucić winy co do zmniejszenia się obsady drzewek z uwagi m.in. na warunki pogodowe oraz liczne uszkodzenia drzewek spowodowane przez zwierzynę dziką i polną.

Słusznie podnosi organ, że przedłożone dokumenty nie miały wpływu na zmianę decyzji. W ocenie organu II instancji pisma z jednostki certyfikującej A Eko w zakresie ustalenia powierzchni i stanu działek rolnych na dzień kontroli na miejscu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ jednostka certyfikująca kontroluje spełnienie wymagań systemu rolnictwa ekologicznego, a nie obejmuje kontroli w takim zakresie jak kontrole na miejscu przeprowadzone w trybie art. 26 i nast. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ II instancji odnotował fakt, iż zgodnie z pismem Koła Łowieckiego "A." z dnia 25 lipca 2014 r. w sadzie skarżącego średnio jest 36,3 % ubytków w uprawach w 10 losowo wybranych jednohektarowych fragmentach sadu, spowodowanych przez dzika zwierzynę. W ocenie organu II instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest również opinia Rzeczoznawcy Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa w O. dr inż. B.M., która opisuje udatność uprawy, ocenia stan sadu oraz warunki panujące na działce rolnej D. Niesporne w niniejszej sprawie jest zatem to, że sad nie był w dobrej kondycji i znaczna ilość drzewek wypadła z obsady, czy to przez czynniki zewnętrze czy przez szkody wywołane przez dziką zwierzynę. Nie zmienia to jednak oceny, że płatność przysługuje za realizację planu działalności rolnośrodowiskowej zgodnie ze wszystkimi wymogami.

Organ odwoławczy podkreślił, że raport z kontroli jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy i stanowi dowód w sprawie. Jeżeli do protokołu nie wniesiono pisemnych zastrzeżeń i został on podpisany przez osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli, to ustalenia zawarte w jego treści w sposób bezsporny opisują rzeczywistość, na okoliczność której udokumentowania został sporządzony. Samo wniesienie zaś zastrzeżeń do raportu nie powoduje, że traci on walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych w nim ustaleń. Sposób mierzenia działek rolnych i granice pomiarów znajdują swoje odzwierciedlenie w szkicach pomiaru działek rolnych sporządzonych przez inspektorów terenowych. Dane z pomiarów umieszczone zostały na szkicach w celu zobrazowania przebiegu granic danej działki rolnej. Zdaniem organu II instancji jednoznacznie zostało dowiedzione podczas kontroli, że deklaracja skarżącego złożoną we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Tym samym nie można w przedmiotowej sprawie deprecjonować wartości raportów kontrolnych. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące wadliwego sporządzenia i podpisania raportu z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach 15-19 grudnia 2014 r. są nieuzasadnione. Raport został sporządzony przez osoby wyznaczone przez organ do przeprowadzenia kontroli. W myśl art. 31 ust. 6 ustawy PROW raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. W ocenie Sądu podpisanie raportu przez dwie osoby wykonujące czynności kontrolne, a nie przez wszystkich 10 pracowników oddelegowanych do przeprowadzenia tych czynności, nie dyskwalifikuje tego dokumentu, a w konsekwencji nie podważa jego wartości dowodowej. Przede wszystkim z treści powołanego przepisu nie wynika, by podpisy zobowiązani byli złożyć wszyscy kontrolujący. Podpisanie dokumentu przez dwie osoby kierujące wykonywaniem kontroli na miejscu, to jest M. U. i G. T., w pełni potwierdza przyjęcie przez nich odpowiedzialności za zgodność ze stanem faktycznym zapisów raportu dotyczących ustaleń dokonanych przez cały zespół kontrolny.

Wobec powyższego należało, w ocenie sądu uznać, że organ prawidłowo przyjął, iż z uwagi na niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew wynoszącej 125 szt./ha należało w świetle obowiązujących uregulowań prawnych odmówić płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. w pełnej wysokości.

Nie budzi wątpliwości sądu, że w kontekście zobowiązań podjętych przez rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu, mieści się także respektowanie zakreślonego przez ustawodawcę wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew, której wielkość dla czereśni i jabłoni (jako wymóg dla wariantu 2.10) określono w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. na poziomie 125 szt./ha. W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości determinowane było spełnieniem przez rolnika powyższego wymogu, zaś niezachowanie minimalnej obsady skutkowało - stosownie do treści § 27 ust. 1 i ust. 2 oraz załącznika nr 7 do rozporządzenia - zastosowaniem sankcji w postaci 100 % zmniejszenia płatności.

W tym kontekście w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji nietrafne uznanie, że nieprawidłowości, o których mowa nie dotyczą wymogów, które określone są w załącznikach nr 3 i nr 7 do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., a w konsekwencji wystąpienie takich niezawinionych czynników powodujących nieprawidłowości, jak niekorzystne warunki atmosferyczne oraz szkody spowodowane przez dziką zwierzynę – przy jednoczesnych staraniach beneficjenta o wyeliminowanie skutków nieprawidłowości – nie może mieć wpływu na wynik postępowania w sprawie przyznania płatności, a mogło by mieć wpływ jedynie na postępowanie w sprawie zwrotu przyznanych płatności, podczas gdy "nieprawidłowości", o których mowa w tym przepisie dotyczą wszelkich wymogów mających związek z zakresem przedmiotowym rozdziałów I i II wskazanego rozporządzenia, należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące niezachowania wymogu minimalnej obsady drzew wynikają z przepisów prawa krajowego - rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Słusznie również organ podniósł , że ewentualne okoliczności na które strona nie ma wpływu , które traktowane są jako uznanie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, wymienia art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 368, L. 15 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinny być zgłaszane na piśmie do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Obowiązkowo do takiego zgłoszenia należy dołączyć odpowiednie dowody potwierdzające ich wystąpienie (ust. 2).

Przy czym, co zasadnie podkreślił organ, w okolicznościach niniejszej sprawy zgłoszenie właściwemu organowi ewentualnej szkody wynikającej z działania zwierzyny leśnej (skarżący podnosił, że sadzonki czereśni zostały uszkodzone przez zwierzęta) pozostaje bez wpływu na decyzję o płatności rolnośrodowiskowej. Wynika to z faktu, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności dotyczą innego rodzaju postępowania – a mianowicie postępowania w kwestii ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 nie stanowi bowiem podstawy do przyznania płatności, mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy.

Trzeba podkreślić, że w przedmiotowej sprawie istotne było jedynie to, że na przedmiotowych działkach w trakcie kontroli brak było minimalnej obsady drzew, nawet uwzględniając fakt, iż skarżący dokonał uzupełniającego nasadzenia po zakończeniu czynności kontrolnych.

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy także uznać zarzut naruszenia art. art. 24 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (w zw. z art. 23 a contrario) i art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przez organ dokonania oceny wagi (rozmiaru, zasięgu, trwałości, przyczyn i podjętych środków zaradczych) stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg, trwałość (tu nietrwałość) i przyczyny, może być uznana za drobną, a w ostateczności niezgodność taka – z uwzględnieniem braku winy beneficjenta i jej usunięcia – nie może prowadzić do zastosowania sankcji w postaci całkowitego wykluczenia z płatności, a co najwyżej do zmniejszenia płatności stopniowanego przez wzgląd na wagę i okoliczności niezgodności;

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że na podstawie przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (v. art. 18 ust.2) Państwa członkowskie mają możliwość odzyskania (zwrotu) pobranych przez rolnika płatności i uprawnione są do ustanowienia przepisów krajowych, szczegółowo regulujących tę kwestię. Polski ustawodawca w sposób szczegółowy określił zasady przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowych w rozporządzeniu z 2009 r. Przepisy tego rozporządzenia, tak jak rozporządzenia UE nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu). Powyższe oznacza, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach. Z kolei w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013, szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., które zastąpiło rozporządzenie z 2009 r. Powyższe rozporządzenia (z 2009 r. i 2013 r.) regulują podobną materię, określając warunki uzyskiwania i realizacji pomocy rolnośrodowiskowej. Należy przypomnieć, że zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r., dla zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych na podstawie rozporządzenia z 2009 r. w ramach wariantów dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne stosuje się przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., z tym że płatności te są przyznawane w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem z 2009 r., a jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej również zgodnie z przepisami rozporządzenia z 2009 r. Dlatego też za bezzasadny należy uznać zarzut zawarty w punkcie 3d. skargi dotyczący stosowania sankcji łagodniejszej wprowadzonej w 2013 r.

Art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 stanowi, iż w przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności 15%. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uznany za drobny. Przypadki niezgodności stanowiące bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt nie są jednak uznawane za drobne, o ile rolnik nie podjął natychmiastowego działania naprawczego usuwającego stwierdzoną niezgodność, właściwy organ podejmuje niezbędne działania, które mogą w stosownych przypadkach, ograniczyć się do kontroli administracyjnej w celu zapewnienia, aby rolnik usunął stwierdzoną niezgodność. Rolnik jest powiadamiany o stwierdzeniu drobnej niezgodności i o obowiązku podjęcia działania naprawczego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2016 r. w sprawie sygn. akt II GSK 238/15 stwierdził, że nie było podstaw do traktowania naruszenia w postaci braku minimalnej obsady drzew, jako naruszenia podstawowego wymogu (wymagania) stanowiącego niezgodność. W konsekwencji brak było podstaw do oceny charakteru tego naruszenia (czy jest drobne). Naruszenie to należało oceniać w kategoriach nieprawidłowości. Powyższe wynika z analizy przepisów art. 4, 5 oraz 6 rozporządzenia nr 73/2009 a także załączników nr II, czy III do tego aktu, w których nie ma mowy o wymogu dotyczącym minimalnej obsady drzew. Należy również zauważyć, że § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r. w zakresie wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów odsyła do załącznika nr 3 do tego aktu (...)Wobec tego należy powtórzyć, że wymóg, co do minimalnej liczby jabłoni jest wymogiem w obrębie wariantów, a nie podstawowym wymaganiem. Wobec powyższego, w ustalonym stanie faktycznym zastosowanie pomniejszenia płatności o 100 % było prawidłowe, a organ nie miał obowiązku czynienia rozważań, czy istnieje podstawa do odstąpienia od zmniejszenia płatności. Sąd w składzie orzekającym podziela ten pogląd.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postepowania zauważyć należy, że art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarowe wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. 2013, poz. 173 ze zm.) stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 , do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W ust. 2 art. 21 ustawa istotnie w stosunku do reguł określonych w K.p.a. modyfikuje obowiązki organu. Otóż postępowanie dotyczące przyznania płatności w tym wypadku rolnośrodowiskowej, charakteryzuje się odrębnością w odniesieniu do zasad ogólnych obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom - na ich żądanie - niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom - znów na ich żądanie - czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie więc z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. we wskazanych postępowaniach ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, tutaj jednak obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciążał obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. Akt I GSK 241/12 ( LEX nr 1337138): "W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności."

W tej sprawie dowodami, które miał obowiązek rozpatrzeć organ były dowody z dokumentów – raportów z kontroli przeprowadzonej w dniach 10 - 19 grudnia 2014 r., opinii Instytutu Ogrodnictwa z dnia 3 września 2014 r., opinii Koła Łowieckiego "A." z dnia 25 lipca 2014 r. protokołu z kontroli jednostki certyfikującej A EKO z dnia 27 grudnia 2014 r., a także Opinii Nr [...] z czerwca 2015 r. sporządzonej przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa O. dr inż. B. M. dotyczącej oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej jabłoni w gospodarstwie rolnym skarżącego. Organ odniósł się do tych dowodów i słusznie zauważył, że opinia Instytutu Ogrodnictwa z dnia 3 września 2014 r., przede wszystkim wskazuje na złą kondycję sadu spowodowaną niedostosowaniem upraw do panujących w miejscu ich realizacji warunków klimatycznych i glebowych. Wnioski zaprezentowane w tej opinii sugerują zaprzestanie działalności z uwagi na jej całkowitą nieopłacalność. Również usytuowanie sadu i fakt jego nie ogrodzenia powoduje liczne szkody spowodowane przez dziką zwierzynę co istotnie potwierdziła opinia Koła Łowieckiego "A.". Powyższe dowody organ rozpoznał w ramach argumentacji skarżącego w zakresie braku jego winy odnośnie stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości w postaci niespełnienia wymagań odpowiedniego obsadzenia działki drzewami w ilości 125 szt./ha. Słuszna jest przy tym konstatacja organu, że okoliczności powyższe nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Odnośnie protokołu z kontroli jednostki certyfikującej A EKO z dnia 27 grudnia 2014 r., zasadnie organ odwoławczy podniósł, że jednostka certyfikująca kontroluje spełnienie wymagań systemu rolnictwa ekologicznego, a nie obejmuje kontroli w takim zakresie jak kontrole na miejscu przeprowadzone w trybie art. 26 i nast. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Z dokumentu tego nie wynika ocena kwestii kluczowej dla rozpoznania sprawy a mianowicie prawidłowości obsadzenia działki odpowiednią ilością sadzonek. W opinii tej w pkt 7.1. zapisano: "Na działce stwierdzono prawidłową obsadę drzewek jabłoni oraz czereśni. Widoczne świeże ślady uzupełniania dosadzania drzewek w ramach uzupełniania wypadów. Wg zapisów w rejestrze uzupełnianie wypadów trwało w grudniu b.r." Należy więc podkreślić, że opinia została sporządzona 27 grudnia 2014 r. Nie wskazano jaką metodą przeliczono obsadę drzewek na tak dużym obszarze w tak krótkim czasie. Wskazano, że uzupełnianie wypadów trwało w grudniu b.r. bez podania konkretnych dat. W tym miejscu należy więc zauważyć, że kontrola Agencji zakończyła się 19 grudnia 2014 r. i stan obsadzenia drzewek uwzględniono na ten dzień.

Również Opinia Nr [...] z czerwca 2015 r. sporządzona przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa w O. dr inż. B. M. dotycząca oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej jabłoni w gospodarstwie rolnym skarżącego nie mogła mieć istotnego znaczenia. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że przeliczenie sadzonek jabłoni przez rzeczoznawcę miało miejsce w marcu 2015 r. W tej sytuacji wobec faktu, że organy zarzucają skarżącemu braki w odpowiedniej obsadzie drzew na dzień zakończenia kontroli tj. w dniu 19 grudnia 2014 r., trudno uznać przedstawiony przez skarżącego dowód jako podważający ustalenia kontroli.

Zarzut, że skarżący domagał się ponownego przeliczenia sadzonek czereśni po ich dosadzeniu w grudniu tj. po zakończeniu kontroli, jest nieuzasadniony w kontekście zobowiązań podjętych przez rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu, w tym wypadku respektowania zakreślonego przez ustawodawcę wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew na każdym etapie realizacji programu. Taka obsada winny być więc wykazana na etapie ewentualnej kontroli. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że nawet przejściowe niezachowanie minimalnych wymagań dotyczących wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, naprawione następnie poprzez dosadzenie drzewek stanowi naruszenie § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia z 2009 r. (por. wyroki NSA z dnia 12 lipca 2016 r. sygn.. akt II GSK 350/15, II GSK 349/15 z dnia 12 maja 2016 r. sygn.. akt II GSK 238/15). W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości determinowane było spełnieniem przez rolnika powyższego wymogu, zaś niezachowanie minimalnej obsady skutkowało stosownie do treści § 27 ust. 1 i ust. 2 oraz załącznika nr 7 do rozporządzenia zastosowaniem sankcji w postaci 100 % zmniejszenia płatności.

W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie zasługuje zwłaszcza na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., poprzez pominięcie przy wydaniu decyzji dowodów przedstawionych przez skarżącego, bowiem nie tylko organ ARiMR odniósł się do argumentacji skarżącego, lecz nadto argumentacja ta w świetle regulacji prawa materialnego nie mogła prowadzić do skutecznego zakwestionowania podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Skarżący nietrafnie zarzuca nadto organowi ARiMR, błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji co do powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do przyznania dofinansowania oraz co do przebiegu granic działki rolnej D, a w efekcie błędne ustalenie obsady drzewostanu na wymienionych działkach rolnych. Wyjaśnienie tych wątpliwości znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zostało przedstawione w rozważaniach powyżej. Zaakcentować tylko należy, że w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia znaczenie miała przede wszystkim ilość drzewek przypadająca na jeden hektar powierzchni sadu, a w tym celu przeliczono wszystkie drzewka nawet te znajdujące się poza granicami działki referencyjnej.

Reasumując należy podkreślić, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa musi gwarantować, że sposób dokonywania jakichkolwiek płatności odbywa się przy spełnieniu odpowiednich wymogów wspólnotowych oraz zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym. W związku z powyższym ARiMR jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie zmniejszenia/sankcje.

Istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak to bowiem wynika z ustaleń ARiMR, na gruntach objętych wnioskiem Skarżącego nie była dotrzymana minimalna obsada drzew na hektar. Niezależnie od tego z ustaleń kontrolerów ARiMR wynika, iż w dacie kontroli część nasadzeń nie spełniało wymogu wysokości określonej w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ponadto trzy, spośród czterech zgłoszonych we wniosku działek, posiadały mniejsze powierzchnie od deklarowanych.

Z przywołanych regulacji prawa krajowego i prawa UE, wobec niemającego znaczenia dla instytucji przyznawania dopłat następczego dokonania naprawy stwierdzonych naruszeń wynika jednoznacznie, iż w ustalonych okolicznościach faktycznych decyzja o odmowie przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2014 w pełnej wysokości, jak też utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Mając powyższe na względzie, działając zgodnie z art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.

e.o.