Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 1162/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie - Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas - Sędzia NSA del. Irena Wiszniewska-Białecka (spr.) Protokolant - Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2004 r. ze skargi P. Sp. z o.o. w O. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór zdobniczy pt. "Butelka do napojów" 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy unieważnił w całości prawo z rejestracji wzoru zdobniczego nr [...] pt. "Butelka do napojów".

Z akt sprawy wynika, ze Urząd Patentowy decyzją z [...] grudnia 1999 r. zarejestrował ten wzór na rzecz P. Sp. z o.o. w O. ("skarżąca spółka") z pierwszeństwem od [...] września 1997 r.; wzór został wpisany do rejestru wzorów zdobniczych pod numerem [...].

Zastrzeżenia ochronne wzoru ujęte zostały w następujący sposób:

Butelka do napojów, ukształtowana w formie walca, wykonana z przeźroczystego tworzywa sztucznego, z boczną powierzchnią zdobioną, rozmieszczonymi jedna obok drugiej prostokątnymi wypukłościami o powierzchni czołowej łukowo wygiętej, znamienna tym, że wypukłości są rozmieszczone naprzemiennie szersza obok węższej i mają zaokrąglone naroża a pomiędzy tymi wypukłościami są utworzone wzdłużne rowki, zachodzące na część stożkową, zanikające w okolicach szyjki, przy czym mniej więcej w połowie wysokości butelka ma gładką powierzchnię walcową i na tej powierzchni jest umieszczona etykieta z rysunkiem przedstawiającym przekrojoną cytrynę na tle innych, nieprzekrojonych cytryn, zaś nad rysunkiem znajduje się stylizowany motyw literowy i powyżej koło z wpisanym wizerunkiem głowy kobiety - nimfy, widzianym z profilu, jak pokazano na załączonych fotografiach, fig. 1, fig.4 i fig. 5.

Butelka do napojów, ukształtowana w formie walca, wykonana z przeźroczystego tworzywa sztucznego, z boczną powierzchnią zdobioną rozmieszczonymi jedna obok drugiej prostokątnymi wypukłościami o powierzchni czołowej łukowo wygiętej, znamienna tym, że wypukłości są rozmieszczone naprzemiennie, szersza obok węższej i mają zaokrąglone naroża a pomiędzy tymi wypukłościami są utworzone wzdłużne rowki zachodzące na część stożkowa i zanikające w okolicach szyjki, przy czym mniej więcej w połowie wysokości butelka ma gładką powierzchnię walcową i na tej powierzchni jest umieszczona etykieta z rysunkiem przedstawiającym różnorodne i różnokolorowe owoce, zaś powyżej znajduje się stylizowany motyw literowy a nad nim koło z wpisanym wizerunkiem kobiety - nimfy, widzianym z profilu, jak pokazano na załączonych fotografiach, fig. 2, fig.4 i fig.5.

Butelka do napojów, ukształtowana w formie walca, wykonana z przeźroczystego tworzywa sztucznego, z boczną powierzchnią zdobioną rozmieszczonymi jedna obok drugiej prostokątnymi wypukłościami o powierzchni czołowej łukowo wygiętej, znamienna tym że wypukłości są rozmieszczone naprzemiennie szersza obok węższej i mają zaokrąglone naroża a pomiędzy tymi wypukłościami są utworzone wzdłużne rowki zachodzące na część stożkową i zanikające w okolicach szyjki, przy czym mniej więcej w połowie wysokości butelka ma gładką powierzchnię walcową i na tej powierzchni jest umieszczona etykieta z rysunkiem przedstawiającym przekrojoną pomarańczę, ułożoną na tle innych nieprzekrojonych pomarańczy, zaś powyżej jest usytuowany stylizowany motyw literowy a nad nim koło z wpisanym wizerunkiem głowy kobiety - nimfy widzianym z profilu, jak pokazano na załączonych fotografiach, fig.3, fig.4 i fig.5.

Pismem z [...] maja 2000 r., skierowanym do Urzędu Patentowego, spółka Z. ("uczestnikiem postępowania"), wniosła o unieważnienie powołanego wyżej wzoru zdobniczego nr [...] w części dotyczącej samej butelki, z wyłączeniem wzoru etykiety. Według uczestnika postępowania na jego rzecz zarejestrowano z wcześniejszym pierwszeństwem ([...] września 1995 r.) wzór zdobniczy pt. "Pojemnik", na który udzielono

Sygn. akt 6 IISA 1162/02

świadectwo ochronne nr [...]. Stosownie do zastrzeżenia ochronnego tego wzoru zdobniczego pojemnik znamienny jest tym, że jego środkowa część ma kształt walca, którego pobocznica w przekroju pionowym ukształtowana jest w promieniowo powtarzalne wypukłości, zaś w przekroju poziomym pobocznica ma kształt rozmieszczonych na obwodzie powtarzalnych promieniowych wypukłości, których miejsca styku promieni zachodzą na lejkowato ukształtowaną część górną pojemnika, a podstawa pojemnika ukształtowana jest w cztery jednakowego kształtu występy, jak pokazano na załączonym rysunku.

W ocenie uczestnika postępowania wzór zdobniczy pt. "Butelka do napojów" jest identyczny z wcześniejszym wzorem pt. "Pojemnik". Oba wzory zdobnicze mają:

- środkową część butelki w kształcie walca,

- pobocznicę ukształtowaną w promieniowo powtarzalne wypukłości,

- w przekroju poziomym pobocznicę o kształcie rozmieszczonych na obwodzie powtarzalnych promieniowych wypukłości, których miejsca styku promieni zachodzą na lejkowato ukształtowaną część górną butelki,

- podstawę ukształtowaną w cztery jednakowego rodzaju występy.

W piśmie z [...] lipca 2000 r. skarżąca spółka zakwestionowała stanowisko uczestnika postępowania w kwestii identyczności przeciwstawionych wzorów zdobniczych. I tak, zdaniem skarżącej spółki, najistotniejsze cechy różniące butelki, są następujące:

- górna część butelki według wzoru uczestnika postępowania ma zarys linii łukowej, podczas gdy w butelce skarżącej spółki linia ta przebiega ukośnie,

- wypukłości w butelce skarżącej spółki są usytuowane naprzemiennie, szersza obok węższej, zaś w butelce uczestnika postępowania są one jednakowe,

- butelka według wzoru uczestnika postępowania ma wypukłości rozmieszczone na całej powierzchni, podczas gdy w butelce skarżącej spółki butelka w połowie wysokości jest gładka (na tej części ma etykietę).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy podniósł, że zdolność rejestrowa wzoru zdobniczego podlega ocenie na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8, poz. 45). Zgodnie z tym przepisem za wzór zdobniczy uważa się nową postać przedmiotu, przejawiającą się w kształcie, właściwościach powierzchni, układzie linii, rysunku lub barwie, nadającą przedmiotowi swoisty i oryginalny wygląd, przeznaczoną do odtworzenia w produkcji przemysłowej lub rękodzielniczej i zmierzającą do celów estetycznych.

Zdaniem Urzędu Patentowego budowa zastrzeżeń patentowych spornego wzoru jest nieprawidłowa, gdyż etykieta nie mogła być integralną częścią wzoru zdobniczego butelki. Etykieta mogłaby być zarejestrowana jako wzór zdobniczy, ale w innej klasie niż butelki, ponieważ jest to odrębny przedmiot. Stąd analizując przeciwstawione wzory zdobnicze należy pominąć cechy opisujące etykiety i porównywać butelkę z butelką, nie zaś butelkę uczestnika postępowania z "butelko-etykietą" skarżącej spółki.

Urząd Patentowy ustalił, że butelka uczestnika postępowania według wzoru [...], uwidoczniona na fig. 1 i 2 opisu wzoru, ma kształt walca, między szyjką a walcem butelka jest ukształtowana lejkowato. Zasadniczą cechą butelki są rozmieszczone na powierzchni walcowej "prostokątne" wypukłości, przy czym "prostokąt" o dłuższym boku sąsiaduje z "prostokątem" o krótszym boku. Natomiast butelka skarżącej spółki, według wzoru [...], uwidoczniona na fotografiach 1-5, ma kształt walca, między szyjką a walcem butelka jest ukształtowana stożkowo (stożek ścięty). Zasadniczą cechą butelki są rozmieszczone na powierzchni walcowej "prostokątne" wypukłości, przy czym "prostokąt" o dłuższym boku sąsiaduje z "prostokątem" o krótszym boku. W miejscu naklejenia etykiety butelka jest gładka, tj. bez wypukłości. Obie butelki są wykonane z przeźroczystego tworzywa sztucznego.

Sygn. akt 6 IISA 1162/02

Urząd Patentowy podkreślił, że "główną cechą różniącą porównywane butelki jest brak wypukłości w butelce skarżącej w miejscu naklejenia etykiety. Cecha ta byłaby wystarczająca, aby uznać istnienie wystarczających różnic pomiędzy porównywanymi butelkami, gdyby nie fakt, że butelka skarżącej jest opatrzona w etykietę, która maskuje wypukłości. Obie butelki zaopatrzone w etykiety są podobne, ponieważ posiadają zdobienie w postaci 'prostokątnych' wypukłości. Nawet, gdyby przyjąć, że butelka pozwanej spełnia formalną cechę nowości w porównaniu z butelką powódki ze względu na brak wypukłości w miejscu naklejenia etykiety, to ta cecha byłaby istotna tylko wówczas, gdyby porównywane butelki były wprowadzane do obrotu bez etykiet".

Urząd Patentowy podniósł, że od wzoru zdobniczego wymaga się, obok cechy nowości, również cechy oryginalności. Wzór zdobniczy uważa się za oryginalny, jeśli różni się w sposób wyraźny od wzoru znanego. W rozważanym przypadku butelka skarżącej spółki nie spełnia przesłanki oryginalności ze względu na użycie "prostokątnych" zdobień podobnych do zdobień w butelce uczestnika postępowania, zaś podnoszona przez skarżącą różnica w kształcie przewężenia (w butelce skarżącej spółki - ścięty stożek, w butelce uczestnika postępowania - lejek) nie jest istotna, tzn. nie czyni butelki skarżącej spółki oryginalną w porównaniu z butelką uczestnika postępowania.

Analizując zakres ochrony w zastrzeżeniu [...], Urząd stwierdził, że takie cechy butelki skarżącej jak walcowy kształt oraz ukształtowanie podstawy, jako notorycznie znane powinny być zamieszczone w zastrzeżeniu przed słowami "znamienny tym", natomiast istotną cechą butelki są zdobienia w postaci wypukłości na powierzchni walcowej, przy czym te wypukłości mają kształt "prostokątów" co jest uwidocznione na fig. 1. Z kolei w zastrzeżeniach 1, 2 i 3 [...] w części przedznamiennej zamieszczono cechę dotyczącą "prostokątnych" wypukłości, a w części znamiennej cechę polegającą na tym, że "prostokąty" sąsiadujące ze sobą ujawnia fig. 1 wzoru nr [...]. Stąd zdaniem Urzędu wynika, że butelka wg [...] nie spełnia wymaganej od wzoru zdobniczego cechy oryginalności.

Od tej decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła istotne błędy w ustaleniach stanu faktycznego sprawy. I tak za istotną cechę obu butelek Urząd Patentowy uznał "prostokątne" wypukłości, przy czym w butelce uczestnika postępowania "prostokąt" o dłuższym boku sąsiaduje z "prostokątem" krótszym boku. To ustalenie jest nieprawdziwe. W świetle załączonego do opisu wzoru [...] rysunku fig. 2 przedstawiającego przekrój poziomy, oraz z okazanego na rozprawie modelu, wszystkie sąsiadujące ze sobą wypukłości w kształcie prostokątów mają równe podstawy. Ta cecha istotnie odróżnia butelkę uczestnika postępowania od butelki skarżącej spółki, ponieważ tu "prostokąty" o zdecydowanie dłuższym boku sąsiadują z "prostokątami" o krótszym boku. Wszystkie prostokąty mają też zaokrąglone naroża, co widoczne jest na załączonym rysunku technicznym i fotografii fig. 4 załączonej do świadectwa ochronnego [...]. Nie znajduje zatem uzasadnienia stanowisko Urzędu Patentowego negujące cechę oryginalności ze względu na użycie "prostokątnych" zdobień podobnych do zdobień w butelce uczestnika postępowania.

Niezgodne ze stanem faktycznym, wynikającym z treści obu świadectw ochronnych, są ustalenia Urzędu Patentowego dotyczące zakresu ochrony. I tak, zdaniem Urzędu w zastrzeżeniach wzoru uczestnika postępowania [...]: "istotną cechą butelki są zdobienia w postaci wypukłości na powierzchni walcowej, przy czym te wypukłości mają kształt "prostokątów co jest uwidocznione na fig. 1" (strona 4, akapit 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), gdy tymczasem w zastrzeżeniach ochronnych [...] nie ma w ogóle mowy ani o tym, że wypukłości są w kształcie "prostokątów", ani o tym, jakie mają podstawy, a jedynie o "rozmieszczonych na obwodzie powtarzalnych promieniowych wypukłościach". Natomiast zgodnie z rysunkami fig. 1 i fig. 2 wszystkie te wypukłości mają jednakowe podstawy, czego nie zauważono.

Sygn. akt 6 IISA 1162/02

Nieprecyzyjnie ujęta została w zaskarżonej decyzji kwestia koloru porównywanych butelek. Według Urzędu Patentowego "obie butelki są wykonane z przeźroczystego tworzywa sztucznego" (strona 3, akapit 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Tymczasem, pojemnik uczestnika postępowania, zgodnie ze świadectwem [...], jest w kolorze przeźroczystym niebieskim, zaś butelka skarżącej spółki, jak wynika ze świadectwa [...] i załączonych doń fotografii, jest przeźroczysta biała. Ta wyraźna odmienność również dostatecznie różnicuje butelki.

Ponadto, zdaniem skarżącej spółki, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera rażącą niekonsekwencję. Na wstępie Urząd Patentowy stwierdził, iż należy w dalszych rozważaniach pominąć cechy opisujące etykiety, podczas gdy w dalszej części rozważań przywiązał istotne znaczenie dla kwestii etykiet. W świetle bowiem stanowiska Urzędu Patentowego brak wypukłości w butelce skarżącej w miejscu naklejenia etykiety jest cechą "wystarczającą aby uznać, że porównywalne butelki różnią się od siebie wystarczająco".

Skarżąca spółka podtrzymała stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym w kwestii istnienia różnic między przeciwstawionymi wzorami zdobniczymi, nadającymi tym samym spornemu wzorowi cechy oryginalności.

Wreszcie w zaskarżonej decyzji skarżąca spółka upatruje naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), a to z uwagi na przesądzoną w postępowaniu administracyjnym zdolność rejestracyjną tego wzoru zdobniczego w kontekście przeciwstawionego mu wzoru [...].

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na wzór zdobniczy, wniesione przez skarżącą spółkę do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. Do czasu wejścia w życie ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, ze zm. (p.w.p.) odwołania w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji wzorów zdobniczych rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (§11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, Dz. U. 1963, Nr 8, poz. 43 w zw. z art. 82 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości, Dz.U. 1993, Nr 26, poz. 117, ze zm.). W związku z wejściem w życie 22 sierpnia 2001 r. p.w.p. sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 p.w.p. odwołanie to potraktował jako skargę.

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 (p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na działalność Urzędu Patentowego, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez WSA w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a.

Sygn. akt 6 IISA 1162/02

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc jej zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżoną decyzję w zakresie wskazanym tymi przepisami, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność rejestrową wzorów zdobniczych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestrowej wzoru zdobniczego zarejestrowanego w 1995 r., są zatem przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych.

Stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych za wzór zdobniczy uważa się nową postać przedmiotu, przejawiającą się w kształcie, właściwościach powierzchni, układzie linii, rysunku lub barwie, nadającą przedmiotowi swoisty i oryginalny wygląd, przeznaczoną do odtworzenia w produkcji przemysłowej lub rękodzielniczej i zmierzającą do celów estetycznych.

W pierwszej kolejności Sąd co do zasady nie podziela stanowiska skarżącej, upatrującej naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) w następstwie unieważnienia prawa ochronnego na wzór zdobniczy mimo przesądzenia w postępowaniu administracyjnym jego zdolności rejestracyjnej. Wręcz przeciwnie, byłoby naruszeniem prawa, m. in. przepisu art. 10 § 1 k.p.a., gdyby Urząd Patentowy w postępowaniu spornym był związany oceną dokonaną w postępowaniu administracyjnym, którego uczestnik postępowania nie był stroną. Ponadto przyjęcie stanowiska skarżącej prowadzi do negacji ustawowego trybu postępowania spornego, toczącego się z udziałem dwóch stron, w sprawie unieważnienia prawa ochronnego w związku z zarzutem braku spełnienia przesłanek rejestracji wzoru zdobniczego. Wymaga w związku z tym przypomnienia, że decyzja Urzędu Patentowego o zarejestrowaniu wzoru nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że wzór jest rzeczywiście nowy i oryginalny, lecz oznacza tylko, że w toku postępowania rejestracyjnego nie stwierdzono przesłanek wyłączających możliwość zarejestrowania wzoru z powodu braku jego nowości lub oryginalności. Jeżeli w toku badania wyjdzie na jaw brak nowości lub oryginalności, Urząd Patentowy odmawia zarejestrowania wzoru, jeżeli zaś ujawni się to już po zarejestrowaniu wzoru - prawo z rejestracji wzoru zdobniczego powinno zostać przez Urząd Patentowy w całości lub w części unieważnione.

Natomiast zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym w skardze, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji cechuje wewnętrzna sprzeczność. Z jednej bowiem strony Urząd Patentowy uznał, że analizując zdolność rejestrową wzoru, w kontekście przeciwstawionego mu wcześniejszego rozwiązania uczestnika postępowania, należało skoncentrować się na samych butelkach (opakowaniach) jako przedmiotach wzorów zdobniczych i pominąć te elementy, które odnoszą się do etykiety. Z drugiej zaś strony, podnosząc, że brak zdobień w środkowej części butelki skarżącej spółki stanowi istotny element odróżniający ją od butelki uczestnika postępowania, Urząd uznał, że przy analizie podobieństwa butelek element ten nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na jego zamaskowanie właśnie przez etykietę.

Trafny jest również zarzut skarżącej spółki dotyczący błędnego ustalenia przez Urząd

Patentowy stanu faktycznego sprawy. Uznano bowiem za istotną cechę obu butelek istnienie

"prostokątnych" wypukłości, przyjmując, że w obu przypadkach sąsiadujące "prostokąty" mają nierówne podstawy. Tymczasem w świetle opisu wzoru [...], na co wskazuje skarżąca spółka, wszystkie sąsiadujące ze sobą wypukłości w kształcie prostokątów mają

Sygn. akt 6 USA 1162/02

równe podstawy. Jest to więc cecha różniąca butelkę skarżącej spółki od butelki uczestnika postępowania.

Wskazane wyżej mankamenty ustaleń zaskarżonej decyzji, z których wywiedziono brak oryginalności wzoru zdobniczego skarżącej spółki, mogły mieć wpływ na ocenę, czy spełnia on wymagania wskazane w § 1 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych.

Te względy zadecydowały o uchyleniu zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Stosownie do art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.