Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2937/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot (sprawozdawca), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] , 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej 76 zł ( siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że M. C. pismem z 16 stycznia 2006 r. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej Zakładem) z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała na przyczyny powstania zaległości składkowych. Przedstawiła również swoje obawy co do ewentualnych skutków dochodzenia przez Zakład swoich wierzytelności w trybie przymusowym. Oświadczyła nadto, że uiściła należne koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 2.874 zł.

Pismem z 2 lutego 2006 r. Zakład poinformował zobowiązaną, że należy złożyć komplet dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności składkowych oraz uregulować koszty egzekucyjne i opłacać bieżące składki. Następnie, powołując się na art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej jako "K.p.a."), pismem z 23 lutego Zakład zawiadomił skarżącą o pozostawieniu bez rozpatrzenia jej wniosku o umorzenie należności składkowych.

Pismem z 26 lutego 2006 r. M. C. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o umorzenie w całości wszelkich należności składkowych. Powtórzyła, że osiągając niewielkie dochody z działalności gospodarczej, nie była w stanie opłacać składek. Działalność zlikwidowała zresztą w maju 2005 r. Oświadczyła, że będąc osobą bezrobotną, samotnie wychowuje siedemnastoletnią córkę. Powołując się na trudną sytuację majątkową, wskazała źródła dochodów oraz konieczne do utrzymania wydatki. Do wniosków załączyła szereg wymaganych przez Zakład dokumentów.

Decyzją z [...] maja 2006 r., powołując się na przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a, a także art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. - zwanej dalej "u.s.u.s."), Zakład odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 47.988,76 zł za okres od marca 1993 r. do września 2004 r. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład wyjaśnił, że zobowiązana posiada majątek nieruchomy, z którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń. Zakład powołał się na prowadzoną do majątku zobowiązanej egzekucję. W związku z powyższym, pomimo likwidacji działalności gospodarczej i posiadanego przez zobowiązaną statusu osoby bezrobotnej, mając na względzie jej wyjaśnienia, Zakład uznał, że nie występują przesłanki uzasadniające konieczność umorzenia należności składkowych.

Korzystając z pouczenia zawartego w decyzji Zakładu, M. C. pismem z 5 czerwca 2006 r. wystąpiła do Prezesa Zakładu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kwestionując stanowisko Zakładu, iż osiągane przez nią dochody wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb, wyraziła jednocześnie zdumienie co do tego, iż wierzyciel podjął działania zmierzające do zaspokojenia swoich roszczeń w przymusowym trybie, gdyż była zapewniania, że do zakończenia postępowania w niniejszej sprawie, Zakład nie będzie korzystał z przysługujących mu uprawnień. Zauważyła, że dochodzone należności zabezpieczone są na nieruchomości wpisem hipoteki przymusowej. Podniosła nadto, że pomimo jej trudnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej, Zakład odmawiał konsekwentnie udzielenia jej jakiejkolwiek pomocy w spłacie ciążących na niej zobowiązań. Dodała, że zawsze starała się samodzielnie, bądź też korzystając z pomocy rodziny, zapewnić utrzymanie sobie i córce. Zdaniem zobowiązanej, przepisy art. 28 u.s.u.s. stwarzają możliwość udzielenia jej znaczącej pomocy w spłacie należności składkowych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. , decyzją z [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję "Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" z [...] maja 2006 r. Uzasadniając swoje stanowisko zauważył, po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie, że Zakład wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie dowodów przedstawionych przez zobowiązaną. Wskazał przy tym na ograniczone możliwości dowodowe organu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności składkowych. Uznał, ze trudna sytuacja majątkowa skarżącej nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej konieczność umorzenia ciążących na niej zaległości składkowych. Wskazał jednocześnie na posiadany przez zobowiązaną majątek nieruchomy, a także na możliwość spłaty zadłużenia w systemie ratalnym. Na zakończenie, po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, Prezes Zakładu stwierdził, że sytuacja majątkowa i osobista zobowiązanej "nie wykazuje znamion ubóstwa zagrażającego egzystencji i nie przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia".

Niezadowolona z rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu, pismem z 7 sierpnia 2006 r. M. C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego decyzję z [...] lipca 2006 r. Podniosła, że dwukrotnie występowała o umorzenie należności składkowych. Wcześniej występowała o rozłożenie na raty spłaty zadłużenia wobec Zakładu, deklarując 200 zł miesięcznie na poczet należności składkowych. Jej starania okazały się jednak bezowocne. Pomimo trudnej sytuacji majątkowej odmawiano jej udzielenia ulgi. Organ wskazywał bowiem na konieczność spełnienia określonych warunków, tj. uregulowanie kosztów egzekucyjnych, co uczyniła korzystając z pomocy rodziny. Wyjaśniła, że posiada nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym, która to nieruchomość pozostaje od pokoleń własnością członków jej rodziny. Wzniesiony na niej przed laty budynek mieszkalny nie został w całości wykończony. Wskazując na posiadany status osoby bezrobotnej, źródła utrzymania oraz niezbędne wydatki, skarżąca wystąpiła do Sądu o wydanie "korzystnej decyzji".

Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione.

I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Podkreślić na wstępie należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych strony skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej kolejności Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu - zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r.

II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu

w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składkowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W myśl natomiast art. 28 ust 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części.

III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach, co oznacza, że należy odnieść się do przesłanek w nich wskazanych.

Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95).

Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Obowiązany zatem jest prawidłowo stosować zarówno przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania.

IV. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu oraz poprzedzająca ja decyzja Zakładu wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, Prezes Zakładu nie dopatrzył się przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia, a w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję Zakładu. Swojego stanowiska w tej mierze nie uzasadnił jednakże w sposób należyty. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził nadto, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie dał jednak temu wyrazu w lakonicznym uzasadnieniu swojej decyzji, które nie zawiera stosownych wniosków i wyliczeń. Nie przeprowadził nadto w sposób prawidłowy postępowania w sprawie.

V. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem ewentualnej zmiany zakresu wniosku. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji strony skarżącej podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego rozstrzygnięcie powinno uwzględniać zmianę zakresu wniosku. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne, w celu kompletnego ustalenia stanu faktycznego.

Sąd zauważył nadto, że uzasadniając zaskarżoną decyzję, jak również odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu wypowiada się niekiedy w imieniu Zakładu, a w sentencji swojej decyzji postanowił "utrzymać w mocy decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", co mogłoby wskazywać, że decyzja ta została wydana przez niewłaściwy organ, powodując konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. W ocenie Sądu, sentencja decyzji pierwszoinstancyjnej wyraźnie wskazuje, że decyzja ta została wydana przez Zakład, czyli przez właściwy organ. Jeżeli w drodze wykładni systemowej, pomijając wykładnię językową art. 83 ust. 4 u.s.u.s., Prezes Zakładu uzna, że organem właściwym do ponownego rozpoznania sprawy jest Zakład, a nie Prezes Zakładu, to obowiązany będzie konsekwentnie wskazywać właściwy organ, umożliwiając tym samym Sądowi ewentualną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji również w tym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku).

VI. W ocenie Sądu, działanie organów dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu, naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład obowiązany przy tym będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego, jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji, wyliczeń i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. Przed wydaniem decyzji obowiązany będzie wyznaczyć stronie termin do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz zgłoszenia żądań - zgodnie z art. 10 K.p.a.

Podkreślenia wymaga, że organy obowiązane są podjąć stosowną inicjatywę w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a Prezes Zakładu nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Organy nie ustaliły nadto, czy wymagalne są należności składkowe, o których umorzenie występuje skarżąca, w szczególności te należności, które powstały przed 1 stycznia 1998 r., gdy obowiązywał pięcioletni okres przedawnienia ich ściągalności, poza wyjątkami, gdy okres ten mógł być wydłużony do lat dziesięciu. Lakoniczna decyzja organu uniemożliwia w zasadzie Sądowi ocenę jej merytorycznej zasadności, aczkolwiek skuteczna egzekucja może być uznana za przesłankę ograniczającą zasadność umorzenia w całości należności składkowych.

Zakład wezwał skarżącą do przedstawienia szeregu dokumentów, ale w swojej decyzji nie dokonał stosownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wyciągnął odpowiednich wniosków. Skoro organ decyduje się na uzupełnienie materiału dowodowego, to obowiązany jest dokonać jego oceny, uwzględniając zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla strony okoliczności. Zauważyć należy, że Zakład nie uzasadnił w sposób należyty pozostawienia bez rozpoznania pierwszego wniosku skarżącej o umorzenie należności składkowych, tj. wniosku z 16 stycznia 2006 r. Nie wykazał bowiem, że wniosek ten dotknięty jest brakami formalnymi, uniemożliwiającymi jego merytoryczne rozpoznanie. Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia następuje nadto w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Postanowienie powinno być podpisane przez osobę do tego uprawnioną.

Ponownie rozpoznając sprawę, właściwy organ obowiązany będzie zatem przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie, a następnie wyciągnąć stosowne wnioski na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, aby przynajmniej spróbować przekonać stronę, że jego decyzja nie ma charakteru dowolnego i jest zgodna nie tylko z obowiązującymi przepisami, ale także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). W pierwszej jednak kolejności obowiązany będzie ustalić istniejące na dzień złożenia wniosku należności składkowe. Zauważyć nadto należy, że obowiązujące przepisy nie przewidują konieczności dokonania przez zobowiązanego jakichkolwiek wpłat, czy też spełnienia innych tego rodzaju warunków, w celu rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności składkowych.

Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie oznacza, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia umorzenie w całości należności składkowych.

Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152, mając na względzie art. 210 § 1 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.